Michèle Rakotoson

I **Michèle Rakotoson** dia vehivavy malagasy mpanoratra boky, mpanoratra tantara foronina am-boky, mpanoratra tantara tsangana, mpanao gazety, mpikatroka. Teraka tamin' ny 14 Jona 1948 tao Antananarivo izy. Namoaka tantara foronina sy tantara an-tsehatra manodidina ny folo amin' ny teny malagasy izy ary tompon' andraikitra tamin' ny zoro haisoratra ao amin' ny *[[Revue Noire]]* tao Paris.

## Tantaram-piainana
I Michèle Rakotoson dia teraka tamin' ny 14 Jona 1948 tao Antananarivo. Avy amin' ny fianakaviana madiotanana prôtestanta. Mpanao gazety ny rainy ary mpiandraikitra ny tranomboky ny reniny.

Nitodika tany amin' ny asa fanaovan-gazety sy ny famoronana tantara an-tsehatra ary ny fanoratana izy tatỳ aoriana. Nandray kolontsaina avy amin' ny prôtestantisma sy avy amin' ny koakerisma (frenjy) izy ka nianatra tao amin' ny lisea Jules Ferry tao Antananarivo. Lasa mpampianatra literatiora sy talen' ny lalao an-tsehatra teto Madagasikara izy saingy nandao ny firenena tamin' ny taona 1983 noho ny antony ara-pôlitika. Taty aoriana dia nifindra tany Paris izy ary nahazo ny mari-pahaizana DEA amin' ny sôsiôlôjia ary lasa mpikarakara hetsika literatiora tao amin' ny Radio France Internationale. Nanao ny asan' ny mpanao gazety tao amin' ny radio RFI sy France Culture ary koa tamin' ny fahitalavitra frantsay RFO sy iraisam-pirenena hafa izy.

Tamin' ny faran' ny taona 2010 dia niverina teto Madagasikara i Michèle Rakotoson. Tamin' ny taona 2011, niara-niasa tamin' i Nicolas Vatomanga ( mpitsoka saksôfônina sy sodina amin' ny de jazz) sy tamin' ny tarika misy azy izy, ary nandray anjara mavitrika tamin' ny famolavolana hevitra vaovao: ny *Slamjazz Projekt* ("Tetikasa Slam Jazz"), endrika zavakanto vaovao mampiaraka ny tononkalo noforonina eo no ho eo (slam) sy ny mozika foronina eo no ho eo (jazz). Ity mpanoratra ity dia nandray anjara niraka amin' ny mpanakanto hafa tamin' ny tetikasa ara-kolontsaina maro eto an-toerana toy ny *Slamjazz Projekt* sy ny hetsika *Bokiko*. Lasa mpiahy fikambanana malagasy maro koa izy.

Tamin' ny taona 2013 dia nahazo toeram-ponenana tao amin' ny Maison des auteurs et autrices des Francophonies. Tamin' ny taona 2016, izy no mpiahy ny La Dictée francophone, izay karakarain' ny France-Québec isan-taona ao anatin' ny Semaine de la langue française ("Herinandron' ny teny frantsay").

## Hetsika anaty fikambanana
Mba hanohanana ny tanora mpanoratra malagasy sy hampiroboroboana ny famoaham-boky eto Madagasikara, dia nanangana ny tetikasa *Bokiko* i Michèle Rakotoson sy ny mpanonta Manantsoa Raparison, izany dia fikambanan' ny mpisehatra ara-kolontsaina sy mpanoratra. Ity tetikasa ity, izay nanomboka tamin' ny taona 2008, dia mikarakara atrikasa fanoratana tarihin' ny matihanina, mamoaka sangan' asa, ary manomana andiam-piara mitondra boky mba hampanakaikezana bebe kokoa ny literatiora amin' ny  mponina. Ity tetikasa ity dia manohana ny tanora mpanoratra malagasy amin' ny fampiroboroboana ny sanganasany, ary koa amin' ny famoahana izany eto Madagasikara. Tao amin' ny tatitra momba ny fampirantiana natokana ho an' ny sanganasany dia nilaza i Michèle Rakotoson fa ny fanalahidin' ny fanoratana dia ny famakiana sy ny fisokafana amin' izao tontolo izao.

Izy dia mpiahy ny fikambanana malagasy maro, indrindra ny Nouvelle Génération Malgache (NGM) sy ny Hetsika Diaspora ary ny Respir. Tamin' ny taona 2002, izy no nitarika ny ekipan' ny seraseran' ny Comité démocratie à Madagascar (CIDDM). Mpanolo-tsaina tamin' ny fihetsiketsehana malagasy any Frantsa ihany koa izy.

## Fijerin' ny mpanoratra hafa
Nanokan-tena tamin' ny fanoratana ny tantaran' ny fireneny i Michèle Rakotoson ary namolavola ny foto-kevitra hoe "mal insulaire", hevitra izay miresaka lohahevitra famakiana bantsilana toy ny fanjanahantany, ny fanandevozana, ary ny diabe fanafihana an' i Madagasikara. I Thomas C. Spear, ao amin' ny tranokala *Île en île*, dia milaza fa mijery indray ny lovantsofina sy ny fomba amam-panao izy, tsy hoe tsy misy fikomiana amin' ny filazana ny tsy rariny misy fanavakavahana ara-pirazanana sy ara-piarahamonina ao amin' ny firenena, ary ny fahapotehan' ny tontolo voajanahary misy azy.

I Karin Schwerdtner, mpampianatra ao amin' ny Université Western Ontario, dia nilaza tao amin' ny famakafakana nataony momba ny resadresaka nifanaovana tamin' i Michèle Rakotoson fa ny dia mavitra mamakivaky ny habaka sy ny fitadidiana dia manamarika tsara ny asa rehetra nataon' i Rakotoson, indrindra fa ny asa sorany an-dahatsoratra tsotra. Nomarihin' i Schwerdtner ihany koa fa tamin' ny alalan' ny fitantarany dia lavitra nataony, (*Juillet au pays: Chroniques d'un retour à Madagascar. Chroniques d'un retour à Madagascar et Passeport pour Antananarivo. Tana la belle*)*,* i Michèle Rakotoson dia nanadihady ny soritra navelan' ny fanandevozana sy ny fanjanahantany teto Madagasikara.

## Boky nosoratany

### Tantara foronina

* *Le Bain des reliques*, Paris, Karthala, 1988, 146 p.
* *Elle, au printemps*, Saint-Maur, Éditions Sépia, coll. « Sépia poche », 1996, 122 p.
* *Henoÿ, fragments en écorce*, Editions Luce Wilquin, coll. « Sméraldine », 2010, 123 p.
* *Lalana*, Tour d'aigues, Ed. de l'Aube, coll. « Regards croisés », 2003, 198 p.
* *Ambatomanga, le silence et la douleur*, Boulogne-Billancourt, Atelier des nomades, 2022, 267 p.

### Fitantarana

* J*uillet au pays*, Bordeaux, Elytis, 2007, 202 p.
* *Passeport pour Antananarivo : Tana la belle*, Bordeaux, Elytis, coll. « Visas », 2011.
* *Madame à la campagne : chroniques malgaches*, Paris, Éditions Dodo vole, coll. « Dodo plumitif », dl 2015, 83 p.

### Tantara fohy

* *Dadabé et autres nouvelles*, Paris, Karthala, coll. « Lettres du Sud (Paris. 1983) », 1984, 100 p.

### Literatiora ho an' ny ankizy

* *Tovonay, l'enfant du Sud*, Saint-Maur-des-Fossés, Éd. Sépia, coll. « Sépia poche (Saint-Maur-des-Fossés) », dl 2010, 124 p.

### Video

* *Dolorosa*, Revue Noire (no 19)

### Tantara an-tsehatra

* *Sambany*, Paris, Radio-France internationale, 1979
* *La maison morte et Un jour, ma mémoire*, Paris, Harmattan, coll. « Théâtre sud », 1991, 174 p.

* *Le fripon de l'Océan Indien*, 2005

## Mari-boninahitra

* 2012: Grande médaille de la francophonie avy amin' ny Académie française;
* 2012 : Commandeur des Arts et des Lettres malgaches;
* 2023: Prix Orange du livre en Afrique noho ny fanoratany ny  *Ambatomanga, Le silence et la douleur*.
* 2026: Chevalier de l’Ordre des Arts et des Lettres.

## Jereo koa

* Lisitry ny mpanoratra malagasy