open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sakramenta

Ny **sakramenta** na **Sakramenta Masina**, ao amin' ny fiangonana kristiana tranainy sy be mpanaraka, dia fombam-pivavahana inoana fa naorin' i Jesoa Kristy ary nampitandreminy ny Fiangonana mba hampitana sy hanomezana ny fahasoavan'Andriamanitra. Sady famantarana (na tandindon') ny fihavanana eo amin' Andriamanitra sy ny olombelona no fitaovana ahatongavana amin' izany ny sakramenta. Fito ny isan' ny sakramenta ao amin'ny Fiangonana katôlika sy ny Fiangonana ôrtôdôksa fa roa fotsiny izy ao amin' ny Fiangonana prôtestanta. Ny sakramenta dia famantarana atao hanomezana sy hampitomboana ny fahasoavana izay manamasina ny mpino.

Famantarana masina hita maso momba ny fitiavan' Andriamanitra ny sakramenta. Mandray ny fanomezan' ny Fanahy ny olona mandray ny sakramenta.

## Ny sakramenta ao amin' ny Katôlika sy ny Ôrtôdôksa
Fito ny isan' ny sakramenta ao amin' ny Fiangonana katôlika sy ny Fiangonana ôrtôdôsa, dia ireto avy:

# ny batemy , izay manamarika ny fidiran' ny olona iray ao amin' ny fikambanan' ny Kristiana;
# ny eokaristia, izay izarana ny mofo sy ny divay nohamasinin' ny pretra sady zary vatana sy ran' i Kristy;
# ny kônfirmasiôna (ao amin' ny Fiangonana katôlika) na ny krismasiôna (ao amin' ny Fiangonana ôrtôdôksa) izay manavao ny fanekana natao tao amin' ny batemy;
# ny sakramentan' ny fampihavanana (atao hoe sakramentan' ny famelan-keloka ) izay ieken' ny mpino ny fahotany sy angatahany famelan-keloka izay homen' ny pretra azy;
# ny fanosorana ny marary (atao hoe sakramentan' ny marary na fanosorana farany) dia sakramenta natokana ho an' ny marary sy ireo efa ambavahaonan' ny fahafatesana ka atao hanampiana azy hahazaka miaritra ny fahoriana;
# ny fanambadiana, izay mampitambatra ny lehilahy sy ny vehivavy kristiana mba ho mpivady;
# ny ordinasiona na filaharana izay manome fahefana ny pretra mba hanatanteraka ny asa masina sahaniny, izany hoe hahafahany manome ny sakramenta amin' ny alalan' ny Fiangonana.

## Ny sakramenta ao amin' ny Prôtestanta
Roa ihany ny sakramenta ao amin' ireo Fiangonana protestanta, dia ny batisa (na batemy) sy ny fanasan' ny Tompo.

## Jereo koa

* Fahasoavana
* Ôrdônansa (kristianisma)
* Ôrdônansy (Olomasin' ny andro farany)
Filazam-potoana ankehitriny efa

Ny **filazam-potoana ankehitriny efa** dia fikambanan' ny filazam-potoana ankehitriny sy ny fanehoan-javatra efa izay ampiasaina hilazana trangan-javatra (asa na toetra) lasa nefa manam-piantraikany amin' ny fotoana ankehitriny. Amin' ny teny anglisy dia atao hoe *present perfect* io filazam-potoana io (ohatra: *He <u>has left</u>* "Nanainga izy" = "lasa izy"). Amin' ny teny frantsay kosa dia atao hoe *[[passé composé]]* (ohatra: *Il <u>a acquis</u> une maison* "Nividy trano izy"). Amin' ny teny alemaina dia atao hoe *Perfekt* fotsiny io filazam-potoana io fa amin' ny fiteny italiana dia atao hoe *passato prossimo* izy.

Ahitana ny atao hoe *present perfect continuous* (na *present perfect progressive*) koa ny fiteny anglisy izay mety manambara asa na toetra nanomboka tamin' ny fotoana lasa nefa mbola mitohy amin' ny fotoana ankehitriny. Ohatra: *I have been eating* ("mihinana aho"/"nihinana aho"). *I have lived here for five years* ("nonina eto nandritra ny efa-taona aho").

## Jereo koa

* Filazam-potoana
* Filazam-potoana lasa
* Filazam-potoana ankehitriny
*Filazam-potoana ankehitriny mitohy
*Filazam-potoana lasa efa
* Fanehoan-javatra
Filazam-potoana ankehitriny mitohy

Ny f**ilazam-potoana ankehitriny mitohy** na **filazam-potoana ankehitriny mivoatra** dia filazam-potoana ao amin' ny fiteny anglisy izay fikambanan' ny filazam-potoana ankehitriny sy ny fanehoan-javatra mitohy. Amin' ny teny anglisy dia atao hoe *present continuous* na *present progressive* io filazam-potoana io. Ilazana asa miseho amin' ny fotoana itenenana ny filazam-potoana ankehitriny mitohy. Amin' ny alalan' ny fanakambanana ny matoanteny mpanampy "*be"* tanisaina amin' ny filazam-potoana ankehitriny sy ny ova-matoanteny amin' ny endriny "ankehitriny" (miafara amin' ny -*ing*) no ahazoana ny endriky ny filazam-potoana ankehitriny mitohy.

Ohatra:

*The boy <u>is crying</u>.* ("mitomany ilay zazalahy")

## Jereo koa

* Filazam-potoana 
* Fanehoan-javatra
*Filazam-potoana ankehitriny efa
*Filazam-potoana lasa mitohy
Filazam-potoana lasa efa

Ny **filazam-potoana lasa efa** dia filazam-potoana manakambana ny filazam-potoana lasa sy ny fanehoan-javatra efa ka ilazana asa na toetra nitranga alohan' ny asa na toetra niseho tamin' ny fotoana lasa. Atao hoe **filazam-potoana lasan' ny lasa** ihany koa io filazam-potoana io. Ahitana io filazam-potoana io, ohatra, ny fiteny latina (*plus quam perfectum*) sy ireo fiteny nipoitra avy amin' ny fiteny latina toy ny fiteny frantsay (*[[Plus-que-parfait de l'indicatif|plus-que-parfait]]*), ny fiteny pôrtogey (*mais-que-perfeito*), ny fiteny espaniôla (*pretérito pluscuamperfecto*), ny fiteny romaniana (*mai mult ca perfectul*), ny fiteny jermanika toy ny fiteny anglisy (*past perfect* na *pluperfect*), ny fiteny alemana (*Plusquamperfekt* na *Vorvergangenheit*). Ao amin' ny ankamaroan' ny fiteny ankehitriny ahitana azy dia foronin' ny matoanteny mpanampy toy ny *have* (anglisy) na *avoir* (frantsay) (na ny mitovy amin' izy ireo amin' ny fiteny hafa) tanisaina amin' ny filazam-potoana lasa tsotra (*past simple* na *imparfait*) sy ny ova-matoanteny lasa io filazam-potoana io.

Ohatra:

* Frantsay: *Il <u>avait donné</u> de l'argent au marchand*. ("Nanome vola ny mpivarotra izy")
* Anglisy: *He <u>had given</u> money to the merchant*. ("Nanome vola ny mpivarotra izy")
* Latina: *Pecuniam mercatori <u>dederat</u>.* ("Nanome vola ny mpivarotra izy")

## Jereo koa

* Filazam-potoana
* Fanehoan-javatra
*Filazam-potoana lasa
*Filazam-potoana ankehitriny efa
*Filazam-potoana lasa mitohy
*Filazam-potoana lasa tsy efa
Ban Phaeo

**Ban Phaeo** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Samut Sakhon ao Tailandy.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 41904 mponina tamin'ny taona 2012.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Tailandy
** Samut Sakhon

## Tsiahy
Ban Lam Luk Ka

**Ban Lam Luk Ka** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Pathum Thani ao Tailandy.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 60700 mponina tamin'ny taona 2008.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Tailandy
** Pathum Thani

## Tsiahy
Filazam-potoana lasa tsy efa

Ny **filazam-potoana lasa tsy efa** (na **filazam-potoana tsy efa** fotsiny) dia manambatra ny filazam-potoana lasa sy ny fanehoan-javatra tsy efa. Mifanohitra amin' ny filazam-potoana lasa tsotra izy izay milaza asa na toetra miseho amin' ny fotoana lasa voafetra. Ahitana io filazam-potoana io ny fiteny latina sy ireo fiteny nipoitra avy aminy toy ny fiteny frantsay, ny fiteny espaniôla, ny fiteny italiana, fiteny romaniana ary ny fiteny pôrtogey.

Ahitana ny filazam-potoana tsy efa koa ny fiteny tsy indô-eorôpeana sasany toy ny fiteny tiorka sy ireo fiteny semitika ary ny fiteny dravidiana sasany (fiteny ao India).

Tsy manana an' io filazam-potoana io ny fiteny jermanika toy ny fiteny anglisy sy ny fiteny alemàna: ny atao hoe *Imperfekt* ao amin' ny fitanisana matoanteny alemàna dia tsy tena filazam-potoana tsy efa ka izany no isafidian' ny mpanao fitsipiteny sasany ny hoe *Präteritum.*

## Jereo koa

* Filazam-potoana 
* Filazam-potoana lasa efa
* Filazam-potoana lasa mitohy
* Filazam-potoana ankehitriny
* Fanehoan-javatra
Filazam-potoana hoavy efa

Ny f**ilazam-potoana hoavy efa** dia filazam-potoana manambatra ny hoavy amin' ny fanehoan-javatra efa sady enti-milaza ny fahavitan' ny asa na fisehoan' ny asa alohan' ny asa hafa samy ao amin' ny fotoana hoavy. Ahitana io filazam-potoana io ny fiteny latina sy ny fiteny nipoitra avy aminy toy ny fiteny frantsay, ny fiteny espaniôla, ny fiteny pôrtogey, ny fiteny italiana sns. Amin' ireo fiteny nipoitra amin' ny fiteny latina ireo dia foronin' ny matoanteny mpanampy sy ny ova-matoanteny amin' ny endriny lasa ny filazam-potoana hoavy efa. Amin' ny fiteny frantsay izany matoanteny mpanampy izany dia ny "*avoir"* na ny "*être"*. ary atao hoe *[[futur antérieur]]* ilay filazam-potoana.

## Jereo koa

* Filazam-potoana 
* Fanehoan-javatra
* Filazam-potoana hoavy tsotra
Filazam-potoana lasa tsotra

Ny **filazam-potoana lasa tsotra** dia filazam-potoana ilazana ny trangan-javatra (asa na toetra) miseho sady vita tanteraka ao amin' ny fotoana lasa. Amin' ny fiteny ahitana koa ny filazam-potoana lasa tsy efa dia manakambana ny fanehoan-javatra efa amin' ny filazam-potoana lasa ny filazam-potoana lasa tsotra. Amin' ny fiteny tsy mananana ny filazam-potoana lasa tsy efa hampifanoherina aminy dia tsy voatery hanana ny hevitry ny filazan-javatra efa ny filazam-potoana lasa tsotra. Ahitana io filazam-potoana io ny teny frantsay (*[[passé simple]]*) sy ny teny anglisy (*past simple* na *simple past* na *preterit*) sy ny fiteny maro hafa koa. Ny tena hevitra fonosin' ny filazam-potoana lasa tsotra dia miovaova arakaraka ny fiteny, indrindra arakaraka ny isan' ny filazam-potoana lasa ao amin' ny fiteny ahitana azy.

## Jereo koa

* Filazam-potoana 
* Fanehoan-javatra
* Filazam-potoana lasa efa 
* Filazam-potoana lasa mitohy
Vienna

I **Vienna** no renivohitr' i Aotrisy sady tanàna be mponina indrindra ary anisan' ireo fanjakana federaly sivy ao Aotrisy. Tanàna voalohany ao Aotrisy izy io, izay misy mponina roa tapitrisa mahery. Ny faritra ny metrôpôlitanany lehibe kokoa dia misy mponina efa ho 2,9 tapitrisa, izay ampahatelon' ny mponina ao amin' ilay firenena. I Vienna no foibe ara-kolontsaina sy ara-toekarena ary ara-pôlitika ao amin' ilay firenena, sady tanàna fahadimy lehibe indrindra ao amin' ny Vondrona Eorôpeana raha ny isan' ny mponina no heverina, ary tanàna be mponina indrindra ao amin' ny ireo tanàna miorina eo amin' ny ony Danube.

Atao hoe *Wien* izy amin' ny teny alemana, *Wean* amin' ny teny bavariana, *Bécs* amin' ny teny hongariana, *Beč* amin' ny teny kroatiana, *Dunaj* amin' ny teny slôveniana.

## Jeôgrafia
Ny isan' ny mponina dia 1&nbsp;691&nbsp;468 mponina tamin' ny taona 2017 fa 2&nbsp;006&nbsp;134 kosa tamin' ny taona 2024.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Aotrisy
** Vienna

## Tsiahy
Villach

**Villach** no tanàna fahafito lehibe indrindra any  ary, aorian'i Klagenfurt am Wörthersee, ny faharoa lehibe indrindra ao amin'ny fanjakana federaly any Carinthia ao Aotrisy..

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 65.600 mponina.

## Jereo koa
* Aotrisy
** Carinthia

## Tsiahy
Simmering

**Simmering** dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Vienna ao Aotrisy.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 101420 mponina tamin'ny taona 2018.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Aotrisy
** Vienna

## Tsiahy
Salzburg

**Salzburg** dia tanàna ao amin'ny fanjakana federaly tenan'i Salzburg ao .

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 	157.399 mponina.

## Kliabo Balina Kitra
* SV Austria Salzburg

## Jereo koa
* Aotrisy
** Salzburg

## Tsiahy
Linz

Renivohitr'i Aotrisy Ambony i **Linz** ary, misy mponina 213.557, tanàna fahatelo lehibe indrindra any  taorian'i Vienna sy Graz, ary foiben'ny faritra metropolitan faharoa lehibe indrindra ao amin'ny firenena misy mponina 823,514.

## Indostria
Ny toekarena dia mibahan-toerana amin'ny milina vy lehibe.

## Toerana ara-jeografika
Any amin'ny faritra atsinanan'i Aotrisy ambony no misy an'i Linz ary mivelatra amin'ny velaran-tany 95,99 km² eo amoron'ny Danube roa.

## Jereo koa
* Aotrisy
** Aotrisy Ambony

## Tsiahy
Innsbruck

**Innsbruck** dia tanàna iray any andrefan'i  ary renivohitry ny fanjakana federaly .

Miaraka amin'ny mponina 132,499, Innsbruck no tanàna be mponina indrindra ao Tyrol ary koa ny tanàna fahadimy lehibe indrindra any Aotrisy (taorian'i Vienna, Graz, Linz, ary Salzburg.

## Transport
Noho ny toerana misy azy eo am-pototry ny iray amin'ireo lalan'ny Alpine manan-danja indrindra, ny Brenner Pass, Innsbruck dia efa toeram-pitaterana lehibe ho an'ny varotra eo anelanelan'i  sy ireo fanapahana alemana tamin'ny Moyen Âge.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 13249 mponina tamin'ny taona 2019.

## Jereo koa
* Aotrisy
** Tyrol

## Tsiahy
Tacuarembó

**Tacuarembó** dia tanàna ao amin'ny faritra Tacuarembó ao Orogoay.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 51854 mponina tamin'ny taona 2017.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Orogoay
** Tacuarembó

## Tsiahy
Graz

**Graz** dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i  ao Aotrisy.

Izy io no tanàna faharoa lehibe indrindra ao amin'ny Repoblika Aotrisy, izay misy mponina 305.314.

## Jereo koa
* Aotrisy
** Styria

## Tsiahy
Paysandú

**Paysandú** dia tanàna ao amin'ny faritra Paysandú ao .

## Mponina
Ny isam-ponin'i Paysandú dia 76.412 tamin'ny taona 2011. Io no tanàna fahefatra lehibe indrindra any Orogoay, aorian'i Montevideo, Salto ary Ciudad de la Costa.

 

## Jereo koa
* Orogoay
** Paysandú

## Tsiahy
Montevideo

**Montevideo** no tanàna lehibe indrindra sy renivohitr'i . Eo am-bavan'ny Rio de la Plata no misy azy
Izy io no foibe ara-toekarena, ara-pitantanana ary ara-kolontsaina ao amin'ny firenena.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 1270737 mponina tamin'ny taona 2018.


Quellen: und für die Zahlen ab 1963: *Instituto Nacional de Estadística de Uruguay*


## Jereo koa
* Orogoay
** Montevideo

## Tsiahy
Mercedes

**Mercedes** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Buenos Aires ao Arjentina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 52949 mponina tamin'ny taona 2015.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Arjentina
** Buenos Aires

## Tsiahy
San Lorenzo

**San Lorenzo** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Corrientes ao Arjentina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 47626 mponina tamin'ny taona 2018.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Arjentina
** Corrientes

## Tsiahy
Resistencia

**Resistencia** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Chaco ao Arjentina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 387158 mponina tamin'ny taona 2016.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Arjentina
** Chaco

## Tsiahy
Filazam-potoana lasa mitohy

Ny **filazam-potoana lasa mitohy** na **filazam-potoana lasa mivoatra** dia fikambanan' ny fiazam-potoana lasa sy ny fanehoan-javatra mitohy. Ao amin' ny fiteny anglisy no ahitana azy. Foronin' ny matoanteny mpanampy "*have*" tanisaina amin' ny filazam-potoana lasa tsotra (*past* na *preterit*) sy ny ova-matoanteny amin' ny endriny ankehitriny (miafara amin' ny -*ing*). Manambara asa miseho mitohy na mivoatra ao amin' ny fotoana lasa io filazam-potoana io.

Ohatra:

* *At three o'clock yesterday, we* were working *in the garden*. ("Omaly tamin' ny telo ora dia niasa tao amin' ny zaridaina aho")

* *While I <u>was washing</u> the dishes, I heard a loud noise*. ("Raha nanasa vilia aho dia naheno feo mafy")

* *While you <u>were washing</u> the dishes, Sue <u>was walking</u> the dog*. ("Raha nanasa vilia ianao dia nampitsangantsangana ny alika i Sue")

Tsy ampiasaina amin' ny matoanteny milaza toetra ny filazam-potoana lasa mitohy fa ny filazam-potoana lasa tsotra (*simple past* na *preterit*) no ampiasaina.

Ohatra:

*At three o'clock yesterday we <u>were</u> in the garden.* ("Omaly tamin' ny telo ora dia tao an-jaridaina izahay").

## Jereo koa

* Filazam-potoana
* Fanehoan-javatra
*Filazam-potoana lasa efa
*Filazam-potoana lasa tsy efa
*Filazam-potoana ankehitriny mitohy
Ushuaia

**Ushuaia** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Tierra del Fuego ao Arjentina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 58028 mponina tamin'ny taona 2019.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Arjentina
** Tierra del Fuego

## Tsiahy
Mendoza

**Mendoza** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Mendoza ao Arjentina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 876884 mponina tamin'ny taona 2016.

### Toekarena
Ny roa amin'ireo indostria lehibe ao amin'ny faritr'i Mendoza dia ny famokarana menaka oliva sy ny divay Arjantina. Ny faritra manodidina ny Grand Mendoza no faritra mpamokatra divay lehibe indrindra any Amerika Atsimo.

## Jereo koa
* Arjentina
** Mendoza

## Tsiahy
Zhabei

**Zhabei** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Shanghai ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 840000 mponina tamin'ny taona 2018.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Shanghai

## Tsiahy
Fu’an

**Fu’an** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Fujian ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 71053 mponina tamin'ny taona 2019.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Fujian

## Tsiahy
Xankandi

**Xankandi** dia tanàna ao amin'ny distrikan'i Xankǝndi ao Azerbaijana.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 53100 mponina tamin'ny taona 2017.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Azerbaijana
** Xankǝndi

## Tsiahy
Nakhchivan

**Nakhchivan** dia tanàna ao amin'ny distrikan'i Nakhichevan ao Azerbaijana.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 64754 mponina tamin'ny taona 2018.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Azerbaijana
** Nakhichevan

## Tsiahy
Qaraçuxur

**Qaraçuxur** dia tanàna ao amin'ny distrikan'i Baki ao Azerbaijana.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 72989 mponina tamin'ny taona 2014.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Azerbaijana
** Baki

## Tsiahy
Sumqayıt

**Sumqayıt** dia tanàna ao amin'ny distrikan'i Sumqayit ao Azerbaijana.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 265150 mponina tamin'ny taona 2012.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Azerbaijana
** Sumqayit

## Tsiahy
Yevlakh

**Yevlakh** dia tanàna ao amin'ny distrikan'i Yevlax City ao Azerbaijana.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 59036 mponina tamin'ny taona 2013.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Azerbaijana
** Yevlax City

## Tsiahy
Alvand

**Alvand** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Qazvīn ao Iràna.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 90000 mponina tamin'ny taona 2018.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Iràna
** Qazvīn

## Tsiahy
Āzādshahr

**Āzādshahr** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Hamadān ao Iràna.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 514102 mponina tamin'ny taona 2016.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Iràna
** Hamadān

## Tsiahy
Īstgāh-e Rāh Āhan-e Garmsār

**Īstgāh-e Rāh Āhan-e Garmsār** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Semnan ao Iràna.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 49491 mponina tamin'ny taona 2013.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Iràna
** Semnan

## Tsiahy
Kahrīz

**Kahrīz** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Kermānshāh ao Iràna.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 766706 mponina tamin'ny taona 2012.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Iràna
** Kermānshāh

## Tsiahy
Zarand

**Zarand** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Kerman ao Iràna.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 58983 mponina tamin'ny taona 2014.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Iràna
** Kerman

## Tsiahy
Shūshtar

**Shūshtar** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Khuzestan ao Iràna.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 77507 mponina tamin'ny taona 2015.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Iràna
** Khuzestan

## Tsiahy
Robāţ Karīm

**Robāţ Karīm** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Tehrān ao Iràna.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 62753 mponina tamin'ny taona 2017.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Iràna
** Tehrān

## Tsiahy
Oshnavīyeh

**Oshnavīyeh** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i West Azerbaijan ao Iràna.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 50661 mponina tamin'ny taona 2019.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Iràna
** West Azerbaijan

## Tsiahy
Bījār

**Bījār** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Kordestān ao Iràna.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 53871 mponina tamin'ny taona 2010.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Iràna
** Kordestān

## Tsiahy
Āstāneh-ye Ashrafīyeh

**Āstāneh-ye Ashrafīyeh** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Gīlān ao Iràna.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 42784 mponina tamin'ny taona 2018.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Iràna
** Gīlān

## Tsiahy
Fiteny irlandey

Ny **fiteny irlandey**, izay atao hoe **fiteny gaelikan'i Irlandy** na **fiteny gaelika irlandey**, dia fiteny seltika ao amin'ny vondrom-pitenin'ireo fiteny gaelika izay tenenina ao amin'ny nosin'i Irlandy hatramin'ny niavian'ireo Gaela. Io no fiteny ofisialin'i Irlandy ka ny manaraka azy ao dia ny fiteny anglisy sady fitenim-paritra izy ao Irlandy Avaratra araka ny Dina eoropeana momba ny fitenim-paritra na fitenin'ny vitsy anisa. Lasa fiteny ofisialy ao amin'ny Vondrona Eoropeana izy tamin'ny 13 Jona 2005 ary izany fanapahan-kevitra izany dia nanomboka nanan-kery tamin'ny 01 Janoary 2007. Ireo faritra vitsivitsy mbola misy mpiteny irlandey dia atao hoe Gaeltachtaí.
Ābyek

**Ābyek** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Markazi ao Iràna.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 55128 mponina tamin'ny taona 2006.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Iràna
** Markazi

## Tsiahy
Fiteny gaelika ekôsey

Ny **fiteny gaelika ekosey** dia fiteny ao amin' ny sampana gaelikan' ireo fiteny seltika izay mikambana amin' ny fianakaviam-piteny indô-eorôpeana. Ao Ekôsy ao amin' ireo Tany Ambony sy ao amin' ireo Hebrida no tena itenenana azy. Ampiasain' ny vahoaka sasany ao Ekôsy Vaovao ao Kanada, indrindra ao amin' ny nosin' i Cap-Breton, noho ny fisian' ny fifindra-monin' ny tantsaha ekôsey noroahin' ny mpanan-tany tamin' ny taonjato faha-19; ny endrik' io fiteny io any Kanada no atao hoe fiteny gaelia kanadiana.
Fiteny bolgariana

Ny **fiteny bolgariana** dia fiteny ao amin' ny fianakaviam-piteny indô-eorôpeana ao amin' ny vondrom-piteny slava indrindra ao amin' ny fiteny slava atsimo, iray amin' ny zana-bondrona telo. Mifampitohy amin' ny fiteny hafa ao amin' io zana-bondrona io ny fiteny bolgariana ka anisan' izy ireo ny fiteny serbô-krôaty sy ny fiteny slôvena sy ny fiteny makedôniana ary ny fiteny slava tranainy.

Ny fiteny bolgariana no fiteny ôfisialin' i Bolgaria izay ahitana mpiteny azy betsaka sady iray amin' ny fiteny ôfisialy 24 ao amin' ny Vondrona Eorôpeana io fiteny io.

Ahitana mpiteny bolgariana koa ao amin' ny firenena manakaiky an' i Bolgaria, sahala amin' i Okraina, i Môldavia, i Makedônia Avaratra, i Romania, i Grisia ary i Torkia, ao amin' ny sisin-tany andrefan' i Serbia, ary ao amin' ny vahoaka vitsy ao amin' ny firenena maro, ka mitotaly 8 tapitrisa hatramin' ny 10 tapitrisa ny mpiteny bolgariana. Soratana amin' ny abidy sirilika ny fiteny bolgariana. Ny fiteny slava tranainy, izay atao hoe fiteny bolgariana tranainy koa, no fiteny nipoirany.

## Jereo koa

* Fiteny slava
* Fiteny slava atsimo
* Fiteny bolgariana-makedôniana
* Fiteny makedôniana
Āzādshahr (Golestan)

**Āzādshahr** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Golestan ao Iràna.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 47590 mponina tamin'ny taona 2016.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Iràna
** Golestan

## Tsiahy
Pietisma

Ny **pietisma** dia hetsika na firehana ara-pivavahana prôtestanta naorin' i Philipp Jacob Spener (1635-1705), izay pastora loterana alzasiana nonina tao Frankfurt am Main (frantsay: *Francfort-sur-le-Main*) tao Alemaina, izay mihevitra ny fitiavam-bavaka ho zava-dehibe indrindra amin' ny fivavahana.

Tamin' ny taona 1670 dia nitsangana ny atao hoe *collegia pietatis* izay namaly ny hetahetan' ireo izay mitady fanajana amin' ny antsipiriany ny fanao momba ny fivavahana. Ao amin' ny boky nosoratany mitondra ny lohateny hoe *Pia desideria* tamin' ny taona 1685 dia nanantitra izy ny amin' ny filana ny fifantohan' ny tsirairay sy ny fihetsehampo ara-pivavahana izay heveriny fa tsara kokoa noho ny fahalalana ny antsipiriany amin' ny foto-pampianarana lazaina hoe marina (ôrtôdôksia) momba ny fivavahana. Ny Soratra Masina dia tsy fanangonam-pahalalana ihany fa loharanon'ny finoana indrindraindrindra. Nampiely ny pietisma manerana an' i Alemaina manontolo ny mpianatr' i Spencer toa an' i August Hermann Francke sy i Nikolaus Ludwig von Zizendorf.

Ny fahavitrihan' ny mpanaraka ny pietisma amin' ny asa famitana iraka (misiôna), indrindra avy tao Halle ary koa avy amin' ny Fiangonana Môraviana (angisy: *Moravian* *Church*) na Rahalahy Môrava (*Frères* *moraves*) dia nampisy akony ny pietisma teo amin' ny prôtestantima. Izany akony izany dia hita hatrany amin' ny fiainan' i John Wesley ny atao hoe fiovam-po sy tamin' ny fotoana nanombohan' ny Fifohazam-panahy prôtestanta miteny frantsay.

Isan' ny olona malaza tamin' ny fandraisana anjara amin' io hetsika io na nadray ny vokAtr' izany i Immanuel Kant sy i Gotthold Ephraim Lessing sy i Friedrich Hölderlin ary i Friedrich Schleiermacher.

## Jereo koa

* Evanjelisma
Nūrābād (Fars)

**Nūrābād** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Fars ao Iràna.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 64041 mponina tamin'ny taona 2014.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Iràna
** Fars

## Tsiahy
Alvand (Zanjan)

**Alvand** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Zanjan ao Iràna.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 74889 mponina tamin'ny taona 2017.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Iràna
** Zanjan

## Tsiahy
Wanganui

**Wanganui** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Manawatu-Wanganui ao Novely Zelandy.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 40268 mponina tamin'ny taona 2011.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Novely Zelandy
** Manawatu-Wanganui

## Tsiahy
Zaria

**Zaria** dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Kaduna ao Nizeria.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 975153 mponina tamin'ny taona 2016.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Nizeria
** Kaduna

## Tsiahy
Lagos

**Lagos** dia tanàna lehibe indrindra ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Lagos ao Nizeria.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 16.536.000 mponina tamin'ny taona 2024.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Nizeria
** Lagos

## Tsiahy
Batisan' ny mino

Ny **batisan' ny mino** dia fanao kristiana iainan' ny mpino ny fanavaozam-panahy izay anapahany hevitra mba hatao batisa na batemy anatsobohana ny vatana anaty rano aorian' ny fanambaràny ny finoany, aorian' ny fahateraham-baovao. Isan' ireo zavatra amantarana indrindra ny kristianisma ara-pilazantsara izany sady ivon-kevitr' io sampan' ny fivavahana kristiana io.

Aorin' ireo Kristiana evanjelika amin' ny fampianaran' i Jesoa Kristy izay maniraka ny mpanaraka azy hanao mpianatra ny firenena rehetra sy hanao batisa azy ireo amin' ny anaran' ny Ray sy ny Zanaka ary ny Fanahy Masina ny batisan' ny mino. Araka io filaharan' ny zavatra nanirahan' ny Jesosy io dia fanaovam-batisa ny olona efa mpianatra no azo atao, ka noho izany dia tsy mety ny manao batisa zazakely izay mbola tsy mahay mino. Ao amin' ny Testamenta Vaovao dia ny fanaovana batisa ny olona mino efa niaina ny fahateraham-baovao no voasoratra.

## Jereo koa

* Batisa ho an' ny maty (môrmônisma)
* Batisan-jaza
* Batisan' ny Fanahy Masina
Kôngregasiônalisma

Ny **kôngregasiônalisma** na **rafitra kôngregasiônaly** dia rafi-pitantanam-piangonana izay manome fahefana ny mpikambana rehetra ao amin' ny fiangonana isan-toerana, izany hoe ny Kristiana rehetra. Izany fomba fitantanana izany dia aorin' ny mpankasitraka azy amin' izay voalaza ao amin' ny Testamenta Vaovao, indrindra araka ny Asan' ny Apôstôly. Tao amin' ny fiangonana voalohany dia izany no fomba nitantanana ny fiangonana isan-toerana rehetra talohan' ny nisian' ny fanavahana ny Kristiana ho sokajy roa, dia ny mpitondra fiangonana sy ny kristiana tsotra (na lahîka). Nanomboka tamin' ny emperora Kônstantino I tamin' ny taona 315 no nisian' izany fizaràna ny Kristiana ao amin' ny fiangonana ho roa izany.

Teo amin' ny tantara dia maro ny hetsika sy fikambanana kristiana avy amin' ny Fanavaozana prôtestanta nampihatra izany fomba fitondram-piangonana izany. Mampihatra ny demôkrasia mivantana ny kôngregasiônalisma satria manome fahefana ny mpino rehetra ao am-piangonana. Ny kôngregasiônalisma dia hita matetika ao amin' ireo fiangonana prôtestanta sy fiangonana ara-pilazantsara (na evanjelika).

## Jereo koa

* Rafitra episkôpaly
* Rafitra presbiteriana sinôdaly
* Rafitra kôneksiônaly
* **Rafitra kôngregasiônaly**
Batisan' ny Fanahy Masina

Ny **batisan' ny Fanahy Masina** na **batemin' ny Fanahy Masina** dia ny fiainana ny fanavaozam-panahy izay anaovan' ny Fanahy Masina batisa na batemy ny olona iray. Ny hoe "batisan' ny Fanahy Masina" dia mampahatsiahy ny voalaza ao amin' ny Baiboly, araka ny ambaran' i Joany mpanao batisa sy i Jesoa ary ny Apôstôly izay milaza fa ny fiainana izany fahatsapana izany dia fanavaozana avy amin' ny Fanahy Masina ka mahatonga ilay olona hanakaiky bebe kokoa an' Andriamanitra. Ao amin' ny Filazantsaran' i Matio dia voasoratra fa nanao batisa tamin' ny rano i Joany, nefa nanambara io evanjely io fa ho avy ny fotoana hisian' ny batisan' ny Fanahy Masina, izay hotanterahin' ny olona lehibe noho izy. Ny Asan' ny Apôstôly dia nanambara ny fahantomotr' izany batisa izany ho an' ny Apôstôly. Azon' izy ireo tokoa tamin' ny andro Pentekôsta (na Pentekôty) izany batisan' ny Fanahy Masina izany, araka io boky io ihany. Noho io zava-nitranga io dia nidera an' Andriamanitra tamin' ny fiteny maro azon' ny Jentilisa (na Jentily) eran' izao tontolo izao (Azia, Egipta, Libia, Arabia sns.) ny Apôstôly.

Ao amin' ny fiangonana evanjelika dia miovaova arakaraka ny firehana na ny fikambanana ny atao hoe "batisan' ny Fanahy Masina". Mety ho amin' ny alalan' ny vavaky ny tsirairay na ny vavaky ny fiangonana manontolo na amin' ny alalan' ny fametrahan-tanana izany. Mety hiseho amin' ny alanan' ny fanaovana "fiteny tsy fantatra" izany na fahazoana ny iray na maro amin' ny fanomezam-pahasoavan' ny Fanahy Masina miisa valo hafa toy ny fahendrena, ny fahalalana, ny finoana, ny fanasitranana, ny fahagagana, ny faminaniana, ny fahaiza-manavaka fanahy samihafa ary ny fandikàn-teny.

## Jereo koa

* Pentekôtisma
* Evanjelisma

* Batisa ho an' ny maty (môrmônisma)
* Batisan-jaza
* Batisan' ny mino
* Kristianisma karismatika
* Hetsika karismatika
* Hetsika karismatika vaovao
* Fihavaozana karismatika katôlika
Fanomezan' ny Fanahy Masina

Ny **fanomezam-pahasoavan' ny Fanahy Masina** na **fanomezan' ny Fanahy Masina** dia fanomezana hery mahagaga avy amin' ny Fanahy Masina. Izany dia fahasoavana avy amin' Andriamanitra izay ilain' ny Kristiana tsirairay sady nilain' ireo Apôstôly koa tamin' ny andron' izy ireo mba hahafahana manatanteraka ny iraka ampanaovina ny Fiangonana. Raha amin' ny heviny mifintina, ny hoe "fanomezam-pahasoavana" dia voambolana teôlôjika ampiasaina hanondroana ny fahasoavana omena manokana ho an' ny Kristiana isam-batan' olona mba hahasoa ny hafa, ka tsy afangaro amin' ny fahasoavana izay manamasina ny Kristiana tsirairay izany, ka anisan' izany ny Fanomezam-pahasoavana fito avy amin' ny Fanahy Masina sy ny Vokatry ny Fanahy Masina.

Ny fanomezan' ny Fanahy Masina mahazatra, izay atao hoe koa "Fanomezana karismatika sivy" dia ireto: 

* ny tenin' ny fahendrena;
* ny tenin' ny fahalalana;
* ny fitomboan' ny finoana;
* ny fanomezana hanasitrana;
* ny fanomezana hanao fahagagana;
* ny faminaniana;
* ny fanavahana ny fanahy samihafa;
* ny fitenenana amin' ny fiteny maro;
* ny fandikan-teny. 

Manampy azy ireo ny maha apôstôly, ny maha mpaminany, ny maha mpampianatra, ny fanampiana ny mahantra sy ny marary ary ny fahaiza-mitondra sy mitantana (ity dia miaraka amin' ny raharaha sasany tanterahina ao am-piangonana). 

Ireo fanomezana ireo dia avy amin' ny Fanahy Masina ka atolony ny isam-batan' olona, nefa ny tanjony dia ny hampahatanjaka ny Fiangonana manontolo. Resahina ao amin' ny Testamenta Vaovao ireo fanomezana ireo, ka hita izany ao amin' ny Epistily voalohany ho an' ny Kôrintiana (1Kôr. 12:8-10; 12:28), ao amin' ny Epistily ho an' ny Rômana (Rôm. 12:6-8) ary ao amin' ny Epistily ho an' ny Efesiana (Efes. 4:11). Miresaka momba ny fanomezan' ny Fanahy koa ny Epistily voalohany nosoratan' i Petera (1Pet. 4).

Ireo fanomezana ireo dia mifandray amin' ny fahaizana voajanahary sy ny fahaizana mahagaga avy amin' ny Fanahy Masina.

Misy roa lehibe ny fiheverana ny amin' ny fanomezan' ny Fanahy Masina: ao ireo milaza fa efa tapitra ka tsy misy intsony izany (anglisy: *cessationism*) ary ao koa ireo manambara fa mbola mitohy ny fisian' izany (anglisy: *continuationism*).

Maro ny fikambanana sy ny hetsika nandray anjara tamin' ny fanomezan-danja ny fanomezan' ny Fanahy Masina ka ny andiany voalohany dia ny pentekôtisma tamin' ny taona 1906, ny andiany faharoa dia ny hetsika karismatika tamin' ny taona 1960 ary ny andiany fahatelo dia ny hetsika karismatika vaovao tamin' ny taona 1980.

## Jereo koa

* Pentekôsta
* Fanahy Masina
*Fanomezana fiton' ny Fanahy Masina
*Vokatry ny Fanahy Masina
Fifohazam-panahy

Ny **fifohazam-panahy** na **fifohazana kristiana** na **revivalisma** dia hetsika ara-pivavahana izay mikendry ny fihavaozana ara-panahy sy ny hamohazana ny finoana matory sy tsy mitombo ary mandeha am-pahazarana. Izany hetsika izany dia niseho eny antsefatsefaky ny tantaran' ny prôtestantisma ary niseho matetika sady matanjaka izy ireo ao Etazonia nanomboka tamin' ny taonjato faha-19. Manome lanja ny fitiavam-bavaky ny tsirairay izay fohazina hiala amin' ny finoana heverina fa lefy hery ireo hetsika ireo.

Ny fifohazam-panahy dia famerenana amin' ny laoniny ny fiangonana mba hanam-pifandraisana velona amin' Andriamanitra taorian' ny fotoana nampitontongana ny fitondran-tena. Ny fiovam-pon' ny olona maro amin' ny fotoana iray dia heverin' ireo mpitarika ny hetsika fa hisy vokany ara-pitondran-tena.

Araka ny fandinihana ataon' ny Kristiana dia avy amin' ny tantara ao amin' ny Baiboly ny hevitry ny hoe *fifohazana* na *fifohazam-panahy*. Izany dia momba ny fitontongan' ny firenena sy ny fanarenana azy teo amin' ny tantaran' ny Zanak' i Israely. Ohatra amin' izany ny tantaran' ny Fanjakan' i Israely sy ny Fanjakan' i Jodà izay manasongadina ny vanim-potoan' ny fitontonganan' ny firenena sy ny fifohazana tamin' ny fanapahan' ireo mpanjaka hendry sy ny an' ireo mpanjaka ratsy fanahy. I Jôsia (na Jôsiasa) no mpanjaka voalaza ao amin' ny Baiboly fa nanorina indray ny Tempoly sady namerina amin' ny laoniny ny fivavahana amin' i Iahveh tamin' ny nandravany ny fivavahan' ny Jentilisa (na mpanompo sampy).

Raha momba ny Fiangonana tamin' ny Andro Vaovao dia iadian' ny mpahay tantaram-piangonana hevitra sady ezahiny fantarina ny vokatry ny fifohazam-panahy tao Etazonia sy tamin' ny firenana hafa. Nandritra ny taonjato faha-18 sy faha-19 dia niatrika fifohazam-panahy maro dia maro ny vahoaka tao Etazonia nanodidina ny taona 1727, 1792, 1830, 1857 ary 1882. Anisan' ny fifohazam-panahy niseho vao tsy ela tamin' ny taonjato faha-20 ny Fifohazam-panahy galoà tamin' ny taona 1904 sy 1905, ny Fifohazam-panahin' i Azusa Street tamin' ny taona 1906, ny Fifohazam-panahin' ny Balokole (ao Afrika) tamin' ny taompolo 1930 izay natombok' i Simeon Nsibambi, ny Fifohazam-panahin' ny Vahoakan' i Jesoa (anglisy: *Jesus people* na *Jesus movement*) tao Etazonia tamin' ny taompolo 1970, ny Fifohazam-panahin' i Bario tamin' ny taona 1971 ary ny Fifohazam-panahy tao Silý tamin' ny taona 1909, izay niely any Amerika Atsimo, any Amerika Avaratra, any Afrika ary any Azia, teo amin' ny Prôtestanta sy ny Katôlika.

## Jereo koa
**Tantaran' ny fifohazam-panahy maneran-tany**
* Fifohazam-panahy lehibe
* Fifohazam-panahy lehibe voalohany
* Fifohazam-panahy lehibe faharoa
* Fifohazam-panahy lehibe fahatelo
* Fifohazam-panahy lehibe fahefatra
**Samihafa**

* Pentekôtisma
* Kristianisma karismatika
* Fihavaozana karismatika katôlika
Fiteny tsy fantatra

Ny **fiteny tsy fantatra** na **teny tsy fantatra** dia fitenenana na fivavaka amin' ny feo mafy amin' ny fiteny mitovy endrika amin' ny fiteny vahiny, tsy fantatr' ilay olona miteny, na teneniny amin' ny fampitohizana vaninteny tsy azon' ny olona. Ahitana fiteny tsy fantatra ny fivavahana kristiana sy ny tromba ary ny spiritisma.

Ho an' ny Kristiana ny fiteny tsy fantatra dia isan' ireo fanomezam-pahasoavan' ny Fanahy Masina, dia ny fitenenana amin' ny fiteny maro misy tokoa, izany dia hita ao amin' ny Asan' ny Apôstôly (Asa. 2.6 sy ny manaraka). Voaresaka ihany koa ny hoe "fitenin' ny anjely" (fiteny tsy fantatra marina). Ny apôstôly Paoly dia nanantitrantitra ny fandikan-teny ao amin' ny Epistily voalohany ho an' ny Kôrintiana (1Kor. 14).

## Jereo koa:

* Fanomezam-pahasoavan'ny Fanahy Masina
* Pentekotisma
* Kristianisma karismatika
* Hetsika karismatika evanjelika
* Hetsika karismatika vaovao
Eokaristia

Ny **Eokaristia** dia fomba manana ny maha izy azy ao amin' ny fivavahana kristiana izay anamasinan' ny mpanao raharaham-piangonana (pretra na pastora sns.) ny mofo ("tenan' i Jesoa") sy ny divay ("ran' i Jesoa") ary isotroana sy ihinanan' ny mpivavaka izany araka ny nandidian' i Jesoa Kristy tamin' ny niarahany misakafo farany tamin' ireo mpianany manao hoe: "Izao no ataovy ho fahatsiarovana ahy". Ny Katôlika malagasy no mampiasa io teny io ka mitovitovy votoantin-javatra tondroina amin' ny teny hoe *[[Fanasan'ny Tompo|Fanasan' ny Tompo]]* izay ampiasain' ny Prôtestanta malagasy.

## Jereo koa
Ny sakramenta ao amin' ny fiangonana katôlika:

* Sakramentan' ny batemy

* Sakramentan' ny Eokaristia
* Sakramentan' ny kônfirmasiôna
* Sakramentan' ny fivalozana sy ny fampihavanana
* Sakramentan' ny fanosorana ny marary
* Sakramentan' ny fanambadiana
* Ôrdinasiôna
Adalo

Ny **Adalo** dia vintana fahiraika ambin' ny folo amin' ny fanandroana malagasy. Ny Adijady no eo alohany ary ny Alohotsy no manaraka azy. Ny tapany andrefana amin' ny rindrin-trano avaratra no toerana omena azy. Vintan-dranomaso sy alahelo ny Adalo araka ny finoan-drazana malagasy.

## Fiavian' ilay anarana

### Fiavian' ilay anarana
Avy amin' ny anaran' antokon-kintan' ny zodiaka amin' ny teny arabo hoe ادلو / *Al-Dalu* ("mpandraraka rano") ny hoe *Adalo.*

Manondro ny antokon-kintana atao amin' ny teny latina sy anglisy hoe *Aquarius* na amin' ny teny frantsay hoe *Verseau*. Amin' ny teny soahily dia atao hoe *Dalu* na *Ndoo* io antokon-kintana io. Amin' ny teny maley dia atao hoe *Dalwu* na *Timba* ihany koa izy.

### Ny antokon-kintana Mpitondra Rano sy ny zôdiaka
Mandala eo amin' ny fari-danitry ny antokon-kintana Mpitondra Rano ny masoandro amin' ny 16 Febroary hatramin' ny 11 Marsa. Eo amin' ny 15 Febroary hatramin' ny 14 Marsa ny fari-potoan' ny Mpitondra Rano ao amin' ny zôdiakan-kintana fa amin' ny 21 Janoary hatramin' ny 18 Febroary kosa izany araka ny zôdiaka mikisaka. Ny fanandroana malagasy dia tsy mifanaraka amin' ireo noho izy miandry tsinam-bolana.

## Ny vintana Adalo

### Toerany
Ao amin' ny fanandroana malagasy dia vintana fahiraika ambin' ny folo koa ny Adalo ka ny tapany andrefana amin' ny rindrin-trano avaratra no toerana omena azy.  Zanabintana ny Adalo. Mifandratra amin' ny Alahasaty sy miarina eo amin' ny Asorontany ny vintana Adalolo. Trotroin' ny renivintana Adijady ny zanabintana Adalo. Ao amin' ny fitetezana andro dia mitondra tonon' andro roa ny Adalo, dia ny vava Adalo (na vavan' Adalo)sy ny vody Adalo (na vodin' Adalo). 

### Fombany
Vintan-dranomaso sy alahelo ny Adalo araka ny finoan-drazana malagasy.

#### Vava Adalo
Atahorana ho maty kely ny zaza teraka vava Adalo.

#### Vody Adalo
Ny zaza teraka vody Adalo dia tsara vintana ihany ka ho tratra antitra na dia manan-toetra malahelohelo aza.

## Volana Adalo

Misy amin' ny Malagasy ny mandray ny volana Adalo ho volana fahiraika ambin' ny folo amin' ny taona ao amin' ny tetiandro malagasy (raha ny Alahamady no ataony volana voalohany).

Manomboka amin' ny vava Adaloka miafara amin' ny vody Adijady ny volana Adalo raha misy 28 andro. Raha tsy tsinanam-bolana ny andro aorian' ny vody Adijady dia miafara amin' ny vava Adalo ny volana izay misy 29 andro; raha mbola tsy tsinana aorian' io vava Adalo io dia mifarana amin' ny vody Adalo ny volana izay misy 30 andro.

## Jereo koa
**Vintana ao amin' ny fanandroana malagasy:**

* Alahamady - Adaoro - Adizaoza - Asorotany - Alahasaty - Asombola - Adimizana - Alakarabo - Alakaosy - Adijady - Adalo - Alohotsy

**Evan' ny zôdiaka:**

* Ondrilahy - Ombilahy - Kambana - Foza - Liona - Virijiny - Mizana - Maingoka - Mpitifitra Tsipìka - Tandrok' Osy - Mpitondra Rano - Hazandrano

**Antokon-kintan' ny zôdiaka:**

* Ondrilahy - Ombilahy - Kambana - Foza - Liona - Virijiny - Mizana - Maingoka - Bibilava - Mpitifitra Tsipìka - Tandrok' Osy - Mpitondra Rano - Hazandrano
**Tetiandro**

* Tetiandro malagasy
* Tetiandro hebreo
* Tetiandro miozolmana
* Tetiandro hindo

## Loharano sy fanamarihana
Pumpuang Duangjan

**Pumpuang Duangjan** dia mpihira zom-pirenen'i Tailandy teraka ny 4 Aogositra 1961 tao Suphanburi tamin ny 13 Jiona 1992
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
Irene Bae

**Irene Bae** dia mpihira zom-pirenen'i Korea Atsimo teraka ny 29 martsa 1991 tao Daegu
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
Mangpor Chonthicha

**Mangpor Cholthicha** dia mpihira avy any Tailandy teraka ny 12 Mey 1986 tao Khon Kaen

## Raki-kira
* Sao Sip Hok (สาว 16)
* Noo Kluay Tukkae (หนูกลัวตุ๊กแก)
* Tam Ha Som Chai (ตามหาสมชาย)
* Nang Sao Nanzee (นางสาวแนนซี่)
* Mae Kruay Hua Khai (แม่ครัวหัวไข่)
* Mang Poe Loe Rak (แมงปอล้อรัก)
* Tha Rak (ท้ารัก) (Busaba Athisthan no niaviana.)
* Jhonny Thee Rak (จอห์นนี่ที่รัก) (Busaba Athisthan no niaviana.)
* Rued Kha (เริ่ดค่ะ)

## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
Sayan Sanya

**Sayan Sanya** dia mpihira zom-pirenen'i Tailandy teraka ny 31 Janoary 1953 tao Suphan Buri tamin ny 11 Septambra 2013
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
Juri Nagatsuma

**Juri Nagatsuma**(長妻樹里, teraka ny 27  Oktobra 1988), dia mpihira ary mpampindram-peo Japoney.  Miankina amin'ny fitantanana matihanina.  Avy ao Hokkaido.  Haavo: 161 cm, karazana-dra O.  Mpampianatra matihanina, mpilalao matihanina ary mpilalao mahay (mpianatra faha-11).

## Rohy ivelany

* Pro Fit Profile 
* ZERO-A tranonkala ofisialin'i Nagatsuma Kuri  
* Yuto Nagatoma Happy H Sunday (bilaogy)
Pewdiepie

**Felix Arvid Ulf Kjellberg**, nalaza kokoa noho ny fantsona Youtube nantsoina hoe **Pewdiepie**, teraka tamin'ny 24 Oktobra 1989 tao amin'ny Vaasa parish tao Gothenburg, dia mpitsikera amin'ny solosaina sy televiziona Soedoà amin'ny Youtube, antsoina hoe youtuber. Pewdiepie dia natokana tamin'ny lalao ordinatera sy tao amin'ny horonan-tsary izay hitany tao amin'ny lalao ordinatera iray tao amin'ny zoron'ny monitors nandritra ny fanehoan-kevitra sy ny fanehoan-kevitra momba izay mitranga. Nanomboka naneho ny heviny momba ny lalao izy tamin'ny fialam-boly sy ny hetsika , indrindra an'i *Amnesia The Dark Descent,* saingy naneho hevitra tamin'ny lalao hafa koa izy tatỳ aoriana. Kitra, Grand Theft Auto V, Soul Darks, Kodiarana Happy, Soudan simulator. Tao anatin'ny andro vitsy lasa izay, nanomboka tamin'ny taona 2017, nihoatra lavitra noho ny filalaovana ny fantsom-pahitaliny, satria betsaka kokoa ny mipetraka ary miresaka momba izay heveriny fa mahafinaritra na izay eritreretiny. Amin'ny ankapobeny, ny fampahalalam-baovao azy dia tena mifangaro raha ny momba ny votoatiny ary azony lazaina ho mpanakanto noho ny mpilalao. Amin'izao fotoana izao dia mitazona andian-dahatsoratra vitsivitsy izy hamoahany horonan-tsary mandritra ny andro maromaro isan-kerinandro.  Ireo dia Meme Review, LWIAY (ny herinandro farany nanontaniako anao), YLYL (You Laugh You Lose) sy ny Pew News. 

## Rohy ivelany

* PewDiePie an'ny mpampiasa azy ao amin'ny Youtube 
* Wiki puzzle.svg Endriky ny matoanteny amin'ny  
* Ny pejin-tranonkala Swedish Radio
Brexit

Ny **Brexit** na ny **Fivoahan'ny Fanjakana Mitambatra amin'ny Vondrona Eoropeanina** dia hetsika mampiroborobo ny fivoahan'ny Fanjakana Mitambatra amin'ny Vondrona Eoropeanina vokatry ny fitsapa-kevi-bahoaka natao tamin'ny taona 2016. Tamin'izany fitsapa-kevi-bahoaka izany 51.9% n'ny mpifidy tao Angletera (firenena lehibe indrindra ao amin'i Fanjakana Mitambatra) no nifidy hanohana ny fivoahan'ny ny Fanjakana Mitambatra amin'ny Vondrona Eoropeanina. Ny firenena hafa toa i Ekôsy, Valesa ary Irlandy Avaratra kosa anefa dia nifidy ny hijanona ao amin'ny Vondrona Eoropeanina.

Tamin’ny 29 Martsa 2017, dia nanambara ny hiala amin’ny Vondrona Eoropeana governemantan’ny Fanjakana Mitambatra amin’ny anaran’ny Andininy faha-dimampolon’ny Fifanarahan’ny Vondrona Eoropeanina.
Zipaquirá

**Zipaquirá** dia tanàna ao amin'ny departamentan'i Cundinamarca ao Kolombia.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 91235 mponina tamin'ny taona 2018.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Kolombia
** Cundinamarca

## Tsiahy
Yopal

**Yopal** dia tanàna ao amin'ny departamentan'i Casanare ao Kolombia.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 61029 mponina tamin'ny taona 2016.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Kolombia
** Casanare

## Tsiahy
Villavicencio

**Villavicencio** dia tanàna ao amin'ny departamentan'i Meta ao Kolombia.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 321717 mponina tamin'ny taona 2015.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Kolombia
** Meta

## Tsiahy
Villa del Rosario

**Villa del Rosario** dia tanàna ao amin'ny departamentan'i Norte de Santander ao Kolombia, akaikin'ny sisintany amin'i Venezoela.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 64951 mponina tamin'ny taona 2018.

## Jereo koa
* Kolombia
** Norte de Santander

## Tsiahy
Pereira

**Pereira** dia tanàna ao amin'ny departamentan'i Risaralda ao Kolombia.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 440118 mponina tamin'ny taona 2019.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Kolombia
** Risaralda

## Tsiahy
Ibagué

**Ibagué** dia tanàna ao amin'ny departamentan'i Tolima ao Kolombia.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 421685 mponina tamin'ny taona 2017.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Kolombia
** Tolima

## Tsiahy
Dangun

**Dangun** (koreana: 단군; 檀君; ) na **Dangun Wanggeom** (단군왕검; 檀君王儉; ) dia ilay mpanorina malaza ary mpanjaka andriamanitry ny Gojoseon, fanjakana Koreana voalohany eo amin'ny misy ny faritany sinoan'i Liaoning, ankehitriny. Izy no lazaina fa "Zanaky ny lanitra" sady "Zanaka orsa" ary nanorina ny fanjakana tamin'ny 2333 talohan'i JK.
Tetiandro manara-bolana sy masoandro

Ny **tetiandro manara-bolana sy masoandro** dia tetiandro anitana volana mitovy faharetana (isan' ny andro) amin' ny tsingerim-pihodinan' ny Volana amin' ny Tany (29 na 30 andro) araka ny hitan' ny maso, sady ahitana volana miisa roa ambin' ny folo, nefa misy fampifanandrifiana ny tsingerin-taona amin' ny tsingerim-pihodinan' ny Tany amin' ny Masoandro na amin' ny tsingerin' ny fizaran-taona.

Ireto avy ny tetiandro manara-bolana sy masoandro fantatra indrindra: ny tetiandro hebreo, ny tetiandro samaritana, ny tetiandro sinoa, ny tetiandro tibetàna ary ny tetiandro hindoa. Ampiasaina hamaritana ny andro hanaovana firavoravoam-pivavahana na ara-pomban-drazana ny tetiandro manara-bolana sy masoandro an' ny Hebreo sy ny Sinoa.

Misy 12 volana ny iray taona nefa indraindray dia mitombo 13 volana izany. Mba hanakekezana kokoa ny tsingerim-pihodinan' ny Tany amin' ny Masoandro, izay tsapa amin' ny alalan' ny tsingerin' ny fizaran-taona sy ny toeran' ny antokon-kintana eny amin' ny lanitra, dia anatsofohana iray volana fanampiny (volana faha-13) isaky ny telo taona eo ny tetiandro manara-bolana sy masoandro. Noho izany dia misy ny tetiandro ampiasana ny fifandraisan' ny telo taona amin' ny 37 volana na ny 19 taona amin' ny 235 volana (ity no atao hoe "Tsingerin' i Metôna").

## Jereo koa

* Tetiandro manara-bolana

* Tetiandro manara-masoandro
Tetiandro manara-bolana

Ny **tetiandro manara-bolana** dia tetiandro ahitana volana mitovitovy faharetana amin' ny tsingerim-pihodinan' ny Volana amin' ny Tany (29 na 30 andro) nefa tsy mampifanandrify ny tsingerin-taona amin' ny tsingerim-pihodinan' ny Tany amin' ny Masoandro na amin' ny tsingerin' ny fizaran-taona. 29,5305882 andro ny faharetan' ny tsingerim-pihodinan' ny Volana nefa tsy maitsy misy andro maromaro feno (samy maharitra 24 ora) ny iray volana fa tsy mitovy amin' io isa eo ambony io. Ny tetiandro miozolmana no tetiandro manara-bolana tanteraka.

## Ny volana
Amin' ny ankapobeny dia misy 29 na 30 andro ny iray volana ao amin' ny tetiandro manara-bolana (amin' ny heviny hentitra) sady tsy maintsy miisa 12 ao anatin' ny iray taona.

## Ny taona
Maharitra 354,3670584 andro ny salam-paharetan' ny taona iray ao amin'ny tetiandro manara-bolana, nefa noho ny taona tsirairay izay tokony hisy andro feno dia maharitra 354 na 355 andro izany, izany hoe latsaka 10 na 11 andro raha mitaha amin' ny taona amin' ny tetiandro gregôriana.

## Jereo koa

* Tetiandro manara-bolana sy masoandro

* Tetiandro manara-masoandro