Fiombonan' ny Fiangonana Kristiana eto Madagasikara

Ny **Fiombonan' ny** **Fiangonana** **Kristiana** **eto** **Madagasikara** (FFKM) dia fikambanana ekiomenika iraisan' ny fiangonana kristiana vitsivitsy eto Madagasikara, dia ny Eglizy Katôlika Apôstôlika Rômanina (EKAR) sy ny Fiangonana Loterana Malagasy (FLM) sy ny Fiangonan' i Jesoa Kristy eto Madagasikara (FJKM) ary ny Eklesia Episkopaly  Malagasy (EEM)*.* Amin' ny teny anglisy dia *Council of Christian Churches in Madagascar* fa amin' ny teny frantsay kosa dia *Conseil chrétien des Eglises à Madagascar* no iantsoana ilay fikambanana. Niorina tamin' ny taona 1980 io fiombonana io. Ao Antananarivo ny foiben-toerany ary raha niisa 10&nbsp;000&nbsp;000 any ho any ny fitambaran' ny mpivavaka ao amin' ireo fiangonana ireo tany amin' ny taona 2004, dia 13&nbsp;000&nbsp;000 izy tamin' ny taona 2022. 

Ny fiangonana kristiana mino an' i Jesoa ho Andriamanitra sy hany mpamonjy araka ny Soratra Masina (ny Baiboly) dia afaka mirotsaka amin' io fiombonana io. Azo itarafana ny ezaka sy ny olana momba ny ekiomenisma ny fiainan' ny FFKM. Tsy mionona amin' ny resaka fivavahana ihany ny FFKM fa mandray anjara amin' ny fanampiana ara-tsôsialy sy amin' ny fandaminana  ny disadisa ara-pôlitika eto amin' ny Nosy. Manatanteraka ny maha mpaminany eto amin' ny firenena azy ny FFKM amin' ny alalan' ny rafitra misy ao aminy. 

## Tantara

### Fahaterahany
Raha tamin' ny 1980 no nanambaràna amin' ny fomba manetriketrika ny fisian' ny FFKM, dia efa tamin' ny taona 1979 no tena nahaterahany.

Tamin' ny taona 1970 dia nitsangana ny Filankevitra Ekiomenika momba ny Teôlôjia (FET) izay sehatra nahafahan' ny mpitondra fiangonana maro nifanakalo hevitra. Vokatr' izany dia maro ny zavatra tapaka: ny fampiraisana ny fanononana ny anaran' ny Mpamonjy ho *[[Jesoa]]* (fa tsy *Jesosy* na *Jeso*), ny fandikan-teny iraisana momba ny Vavaka nampianarin' ny Tompo, ny fandikana iraisana ny fanekem-pinoana ekiomenika (niseana sy apôstôlika), ny famoahana ny boky fihirana *Miara-mizotra*, sy ny maro hafa.

Talohan' ny fahaterahan' ny FFKM dia niatrika olana ara-potokevitra ny fiangonana kristiana teto Madagasikara noho ny nisafidian' ny fitondram-panjakana ny sôsialisma-marksisma tamin' ny taona 1975, izay firehana ara-pôlitika nanohitra ny kristianisma.

### Fijoroany ara-panjakana
Teraka tamin' ny volana Nôvambra 1979 ny FFKM tamin' ny fivoriana nokarakarain' ny Filankevitra Ekiomenika momba ny Teôlôjia (FET) tao amin' ny Falda Antanimena ao Antananarivo, izay nihaonan' ny mpitondra fivavahana ao amin' ny fiangonana efatra mpikambana. Tamin' ny 20 Janoary 1980 vao nambara amin' ny fomba ôfisialy ny fisian' ny FFKM.

## Ny fiangonana mpikambana sy ny rafitra

### Ny fiangonana mpikambana
Ny fiangonana kristiana mino an' i Jesoa ho Andriamanitra sy hany Mpamonjy araka ny Soratra Masina (ny Baiboly) dia afaka mirotsaka amin' io fiombonana io. 

#### Ny Eklesia Episkopaly  Malagasy
Mpikambana ao amin' ny FFKM ny Eklesia Episkopaly Malagasy izay anarana iantsoana ny Fiangonana anglikana eto Madagasikara. Ankehitriny dia Diosesy enina no mandrafitra ny EEM. Mizara ho diosesy enina ny EEM, izay mandrafitra ny Foiben' ny Eklesia Episkopaly Malagasy (FEEM). Miisa 150&nbsp;000 any ho any ny mpino angikana eto Madagasikara.

#### Ny  Eglizy Katôlika Apôstôlika Rômanina
Mpikambana ao amin' ny FFKM koa ny Eglizy Katôlika Apôstôlika Rômanina eto Madagasikara izay anisan' ny Eglizy Katôlika Apôstôlika Rômanina maneran-tany eo ambany fitarihana ara-panahin' ny Papa ao Rôma. Misy mpivavaka maherin' ny 4&nbsp;600&nbsp;000 eo ho eo io fiangonana io tamin' ny taona 2004, izany hoe iray ampahefatry ny mponin' ny Nosy. Misy arsidiôsezy dimy sy diôsezy katôlika iraika amby roapolo ny eto Madagasikara.

#### Ny Fiangonan' i Jesoa Kristy eto Madagasikara

Mpikambana ao amin' ny FFKM ny Fiangonan' i Jesoa Kristy eto Madagasikara, izay niforona vokatry ny fitambaran' ny fiangonana telo notarihin' ny *[[London Missionary Society]]*, ny ''Société des Missions Evangeliques de Pari''s ary ny *[[Frends Foreign Missionary Association]]*. Mitsinjara amin' ny sinôdam-paritany miisa 37 sy sinôda iraisam-pirenena iray ny FJKM. Araka ny tatitry ny *[[World Council of Churches]]* tamin' ny taona 2016 kosa dia miisa 3&nbsp;500&nbsp;000 any ho any ny mpino ao aminy.

#### Ny Fiangonana Loterana Malagasy
Mpikambana ao amin' ny FFKM ny Fiangonana Loterana Malagasy, izay nateraky ny fitambaran' ny fikambanana misiônera loterana vitsivitsy tamin' ny taona 1950 niasa teto Madagasikara. Niisa 3&nbsp;000&nbsp;000 any ho any ny mpino loterana eto Madagasikara tamin' ny taona 2020 araka ny tatitry ny *[[Lutheran World Federation]]* sy ny *[[World Council of Churches]]* . Misy synodam-paritany miisa 25 ny FLM ka ny iray any Eorôpa.

### Ny rafitra

#### Faritany sy firaisana
Tamin' ny voalohany dia nizara faritany 29 ny FFKM ary ny faritany tsirairay dia mizara ho firaisana maromaro. Tamin' ny taona 2023 izy dia nisy faritany 35.

#### Komity foibe
Manana ny Komity foibeny, izay fahefana fara tampony, ny FFKM. Misy mpikambana miisa 28 io komity io ka fito isam-piangona ny solontena amin' izany, miampy mpikambana iray isaky ny faritany FFKM (izay miisa 35, raha 29 izany tany aloha). Mivory isan-taona ny komity.

Ny FFKM dia tarihin' ny filoha sy sekretera jeneraly. Ifandimbiasan' ny fiangonana efatra mpikambana ny toeran' ny filoha isaky ny efa-taona.

#### Birao foibe
Manana Birao foibe koa, izay ahitana mpikambana miisa valo, ny FFKM, ka solontena roa (mpitondra fiangonana iray sy laîka iray) isam-piangonana izany, miampy tonia iray.

#### Zaikabe
Manao zaikabe isaky ny dimy taona ny FFKM handinihany lafin-javatra maro momba ny ekiomenisma sy ny fiainam-pirenena.

#### Sampan' asa
Ny FFKM dia manana sampan' asa maro izay misahana ny raharaham-pirenena, ny fanabeazana, ny tanora sy ny maro hafa koa.

## Ekiomenisma

### Ny zavatra efa natao momba ny fiombonana

#### Fiaraha-mivavaka
Miara-mivavaka amin' ny fotoana sasantsasany ny fiangonana mpikambana ao amin' ny FFKM. Misy ny fanasana ny mpitondra fanjakana ifotony amin' ny fotoam-pivavahana atao, efa nisy koa ny fanasana sy ny fanatrehan' ny antokom-pivavahana kristiana tsy mpikambana. Iraisana ny fiekem-pinoana ekiomenika (Fanekem-pinoana apôstôlika, Fanekem-pinoana nikeana, Fanakem-pinoan' i Atanazy), ny vavaka nampianarin' ny Tompo, ny hira sasany izay efa nahavitany boky (*Miara-mizotra*).

#### Tsy famerenana batisa
Endrika isehoan' ny fiombonana ny tsy famerenana manao batisa na batemy ny mpino mifindra finoana avy amin' ny fiangonana iray mankamin' ny fiangonana iray hafa samy ao amin' ny FFKM. 

#### Fanana Baiboly iombonana
Efa nisy koa fandikan-teny ny Baiboly niraisan' ny fiangonana mpikambana ireo, dia ny Baiboly Dikan-teny Iombonana Eto Madagasikara (na Baiboly DIEM) izay ezahana vakina amin' ny fanompoam-pivavahana iraisam-pinoana.

#### Fananana ivontoerana momba ny ekiomenisma
Manana toeram-piofanana momba ny ekiomenisma ny FFKM, dia ny Ivontoeram-Pampianarana Ambony momba ny Ekiomenisma (IPAE). Efa tamin' ny taona 2015 no nanorenana izany ivontoerana izany izay natao ho tsangambaton' ny faha-35 taonan' ny FFKM. Tamin' ny 01 Jolay 2019 no nivoaka ny andia-mpianatra voalohany nahazo ny maripahaizana licence miisa 23 izay nisalotra ny anarana hoe "Miombona", ka tao amin' ny Sekoly seminera katôlika ao Faliarivo Ambanidia ao Antananarivo no namoahana azy ireo.

### Ny zavatra mbola tsy mamparisika
Ny fetran' ny ekiomenisma eran-tany dia miseho ihany koa eto Madagasikara eo anivon' ny FFKM noho ny fiangonana miombona ao aminy samy vokatry ny fielezan' ny fiangonana samihafa avy any ivelany izay samy nitondra ny fampianarany.

#### Tsy afaka mampiravina ny fahasamihafana ara-teôlôjia
Tsy mbola voakasiky ny ekiomenisma amin' ny fomba lalina ny lafiny ara-teôlôjia, indrindra ny mahakasina ny tenim-pinoana (na dôgma) sy ny foto-pampianarana, sns izay ahitana fahasamihafana sarotra aravina. Ny FLM sy ny FJKM, izay samy prôtestanta, no afaka mampifanakaiky ny teôlôjiany, noho ny fampianaram-pinoany tsy mifanalavitra firy vokatry ny maha samy fiangonana nateraky ny refôrmasiôna azy ireo.

#### Tsy miara-mandray eokaristia
Tsy miara-mandray eokaristia na fanasan' ny Tompo, izay marika hita maso, ankoatry ny batisa na batemy, sady sakramenta tokony hiraisan' ny fiangonana kristiana, ny Kristiana ao amin' ny FFKM. Tsy mbola mifampiditra alitara (na ôtely) ny mpitondra fiangonana na dia efa afaka mifampindrana polipitra aza.

Izao, ohatra, ny fanazavana nataon' ny pretran' ny Diôsezin' i Fianarantsoa, Ratongavao Charles Raymond, ao amin' ny boky nosoratany momba ny ekiomenisma (*Abidi-n' ny Ekiomenisma*): "Niteraka resa-be teto amin' ny firenena ity lafin-javatra iray ity. Maro tokoa ireo kristianina avy amin' ny Fiangonana hafa, rehefa manatrika vavaka na fankalazana ny eokaristia aty amin' ny katolika, no maniry ny mba hanatona ny latabatry ny eokaristia amin' ny fotoanan' ny komonio. Sakramenta maneho ny fiombonam-pinoana ny eokaristia, ka raha tany mbola tsy tomombana izany noho ny antony maro, dia mbola voarara ny fahafahana mandray ny eokaristia - ny fanasan' ny Tompo (protestanta) na ny komoniôna masina (anglikanina) - any amin' ny hafa."

#### Tsy marisika hamaky ny Baiboly DIEM
Na dia efa misy aza ilay Baiboly DIEM dia maro ny mpitondra fivavahana mampiasa ny Baibolin' ny fiangonany amin' ny fotoana anaovana fivavahana iraisam-pinoana.

## Fandraisana andraikitra amin' ny olana sôsialy sy pôlitika

### Sôsialy
Mandray anjara amin' ny fanampiana ara-tsôsialy amin' ny alalan' ny rafitra misy ao aminy, sy amin' ny fanairana ny fitondram-pajakana momba ny fiainam-bahoaka, ny FFKM.

### Pôlitika
Fiombonana hiatrehana ny kôminisma izay nivoy ny tsy fitiavana fivavahana no anisan' ny nijoroan' ny FFKM. Lefy hery anefa ny kôminisma nanomboka tamin' ny faharavan' ny vondrom-pirenena mpandala io firehana io tamin' ny fiandohan' ny taompolo 1990. Noho izany dia nifantoka bebe kokoa amin' ny fijerena ny raharaha anatiny eto amin' ny firenena ilay fiombonana.

Mandray anjara amin' ny fandaminana ny disadisa ara-pôlitika sy mandroso fehin-kevitra momba ny raharaha pôlitika sy ny fitantanana ny firenena ny FFKM amin' ny maha mpaminany eo amin' ny fireneny ny Fiangonana. Matetika ahazoany fankasitrahana na fanakianana izany.

## Boky sy loharano azo anovozan-kevitra
**Boky**
* Ratongavao Charles Raymond, *Abidi-n' ny Ekiomenisma*, Edition Ivonea Fianarantsoa, Imprimerie Sait-Paul Fianarantsoa, 2017, 64 p.
*Raminosoa Marcel (Mpandrindra), *Inona moa ny FFPM ?*, Antananarivo, 2003, 44 p.
*Razafintsalama A., *Tari-dalana ho an' ny Katôlika momba ny ekiomenisma*, Imprimerie Saint Paul Fianarantsoa, 1990.
*Sophie Blanchy, Jean-Aimé Rakotoarisoa, Philippe Beaujar, Chantal Radimilahy (dir.), *[https://www.karthala.com/accueil/1637-les-dieux-au-service-du-peuple-itineraires-religieux-mediations-syncretisme-a-madagascar-9782845867390.html Les dieux au service du peuple]*, Paris, Éditions Karthala, coll. « Religions contemporaines », 2006, 536 p.
**Rohy ivelany**
*"FFKM 40 Taona", *www.fjkm.mg*
*"Quand les Eglises entrent en politique ...", *www.persee.fr*
*"L’imbrication du politique et du spirituel à Madagascar : un défi pour la laïcité", *journals.openedition.org*

## Jereo koa

* Kristianisma eto Madagasikara
*Fiombonan' ny Fiangonana Protestanta eto Madagasikara
*Fiangonana zokiny
*Fiangonana zandriny
*Sekiolarisma

## Loharano