Epistily nosoratan' i Joda

Ny **Epistily nosoratan' i Joda**, **Epistola nosoratan' i Joda** na **Taratasy nosoratan' i Joda** dia boky ao amin' ny Testamenta Vaovao, ao amin' ny Baiboly kristiana izay anisan' ireo atao hoe epistily. Anisan' ny epistily katôlika io epistily io noho izy tsy natokana ho ana fiangonana iray fa ho an' ny fiangonana rehetra sy ny olona rehetra. Tokony ho teo anelanelan' ny taona 80 sy 100 no nanoratana azy. Misy toko iray monja ity boky ity.

Ity epistily ity dia taratasy nosoratana ho an' ny Kristiana sasany nihamalemy finoana noho ny fampianaran' ireo Kristiana manao ny fivavahanan' ny mpanompo sampy ratsy miharo filibana ara-nofo sy milaza tena ho afaka amin' ny fanajana ny lalàn' ny fitondran-tena. Misintona ny sain' ny Kristiana ny amin' ny loza ara-panahy misy azy sady mamporisika azy ireo hitoetra ho mahatoky ny mpanoratra.

## Ny anaran' ilay boky
*Επιστολή Ιούδα* / *Epistolê Iouda* no anaran' io epistily io amin' ny teny grika fa *Epistula*' **Iudae'' kosa amin' ny [[Fiteny latina|teny latina]]. 

== Fanoratana ny epistily ==

=== Mpanoratra ===
Heverina ho i [[Joda Tadeo]]  ity Joda mpanoratra epistily na taratasy ity, nefa tsy milaza ny tenany ho [[Apôstôly roa ambin' ny folo|apôstôly]] izy ao amin' ny andininy voalohany ao amin' io epistily io, ka miresaka ny fampianaran' ny apôstôly amin' ny fampiasana [[Mpisolo tena (fitsipiteny)|mpisolo tena]] fahatelo ao amin' ny andininy faha-17: "''Fa ianareo kosa, ry malala, dia tsarovy ny teny voalazan' ny Apostolin' i Jeso-Kristy Tompontsika fahiny''". 

Ny mpanoratra ity epistily ity dia miantso ny tenany hoe "Joda, mpanompon' i [[Jesoa|Jesoa Kristy]] sy rahalahin' i Jakôba" (Joda 1.1). Maro no mihevitra fa ny Jakôba resahina eto dia ilay nanoratra [[Epistily nosoratan' i Jakôba|epistily]] ao amin' ny [[Testamenta Vaovao]] ho izay heverina ho ny "[[Rahalahin' i Jesoa|rahalahin' ny Tompo]]": "''Na i Jakôba na i Joda anefa dia tsy nirehareha ny amin' izany rohim-pihavanana izany fa nionona amin' ny fiantsoana azy ireo ho "mpanompon' i Jesoa Kristy''" (Joda 1.1). 

=== Fotoana nanoratana ===
Ny fotoana heverin' ny mpikaroka fa mety nanoratana ny Epistilin' i Joda dia miova eo anelanelan' ny taona 54 sy taona 180 eo. I Jacques Schlosser dia mieritreritra fa teo anelanelan' ny taona 80 sy 100 izany. 

== Zava-misy manodidina sy famintinana ==
Mampitandrina ny Kristiana amin' ireo izay mamadika ny [[Fahasoavana (kristianisma)|fahasoavan]]' Andriamanitra ho filibana amin' ny alalan' ny fandavana an' i [[Jesoa|Jesoa Kristy]] ny mpanoratra (Joda 3-4). Manome ohatra fitsarana ao amin' ny tantaran' ny famonjena ny mpanoratra, dia ny amin' i [[Sôdôma sy Gômôra|Sôdôma sy i Gômôra]], sy ny fikomian' ny Kôre. (Joda 5-16). Ny sasany amin' ireo ohatra ireo dia tsy hita ao amin' ny [[Kanônan' ny Baiboly|lahatsoratra kanônikan' ny Baiboly]] fa ao amin' ny [[Literatiora apôkaliptika|literatiora apôkaliptika jiosy]] ([[Bokin' i Henôka]], [[Testamentan' i Mosesy]]) izay fantatry ny olona nanoratana ny taratasy. 

Amporisihiny ny fanehoam-pitiavana amin' ireo izay nania, amin' ny filazany hoe "Nefa ianareo, ry sakaiza" sy ny hoe "mahaiza mamindra fo" rehefa avy niresaka ny amin' ny fitsarana izay mampatahotra tamin' ny andro taloha sy amin' ny andro hoavy. 

== Tsongan-tsoratra ==
"5 Tiako ny hampahatsiaro anareo ny zavatra efa renareo taloha, fa nony efa novonjen' ny Tompo ho afaka tany [[Fivoahan' ny Zanak' i Israely avy any Egipta|Ejipta]] ny vahoakany, dia naringany indray izay tsy nino taty aoriana. 6 Ary ny [[Anjely potraka|anjely]] tsy nahatana ny fiamboniany fa nitsoa-ponenana, dia tànany am-patorana mandrakizay ao anatin' ny aizina, sy tahiriziny ho amin' ny andro fitsarana lehibe. 7 Toy izany [[Sôdôma sy Gômôra|Sodoma]] sy [[Gômôra|Gomora]], mbamin' ny tanàna manodidina izay nijangajanga toa azy koa sy nanao ratsy tamin' ny nofo hafa, ka indro miampatra eo ho fananarana, miaritra ny afo mandoro azy mandrakizay." (Joda 1.5-7, ''[[Baiboly katôlika amin' ny teny malagasy|Ny Baiboly Masina]]'') 

"9 Kanefa na i [[Mikaela (arkanjely)|Misely Arkanjely]] aza, raha niady tamin' ny [[demony]], nifanditra taminy ny amin' ny fatin' i [[Mosesy|Moizy]], dia tsy sahy nanameloka azy tamin' ny teny fanozonana, fa izao fotsiny no nataony: Hofaizin' ny Tompo anie hianao." (Joda 1.9, [[Baiboly katôlika amin' ny teny malagasy|''Ny Baiboly Masina'']]) 

"14 Ireo koa no efa novinanin' i [[Henôka|Enoka]], ilay fahafito avy amin' i [[Adama (Baiboly)|Adama]], hoe: Indro avy ny Tompo, omban' ny olo-masiny tsy tambo isaina, 15 hitsara ny olona tsy an-kanavaka: hampiharihary ny halozan' ny asa ratsy rehetra nataon' ny ratsy fanahy, sy ny haratsian' ny teny rehetra nanevatevan' ny mpanota mankahala ny fivavahana an' Andriamanitra." (Joda 1.14-15, ''Ny Baiboly Masina'') 

== Jereo koa ==
**Epistily katôlika:**

*[[Epistily nosoratan' i Jakôba]]

* [[Epistily voalohany nosoratan' i Petera]]

* [[Epistily faharoa nosoratan' i Petera]]

* [[Epistily voalohany nosoratan' i Joany]]

* [[Epistily faharoa nosoratan' i Joany]]

* [[Epistily fahatelo nosoratan' i Joany]]

* [[Epistily nosoratan' i Joda]]

**Boky hafa:**

* [[Epistilin' i Paoly]]
* [[Filazantsara]]
* [[Testamenta Taloha]]
**Boky apôkrifa'''

* Bokin' i Henôka
* Fiakaran' i Mosesy na Testamentan' i Mosesy

## Loharano sy fanamarihana