Fanjakana sakalava

Ny **fanjakana sakalava** dia fanjaka-mpanjaka maromaro niseho teo anelanelan' ny taonjato faha-16 sy faha-17 tany amin' ny morontsiraka andrefan' i Madagasikara, tao amin' ny vahoaka sakalava izay fivondronanana foko maromaro ara-pôlitika. Fanjakana roa no tena natanjaka, dia ny Fanjakan' i Menabe sy ny Fanjakan' i Boina. Tao koa anefa ny Fanjakan' Analalava, ny  Fanjakan' ny Bemihisatra, ary ny Fanjakan' i Fiherenana. Ao koa ny fanjakan' Ambongo.

## Ny fanjakana roa lehibe sy ny fanjakana madinika hafa

### Ny Fanjakana roa lehibe

#### Ny Fanjakan' i Menabe
Nisy fanjakana sakalava roa lehibe: tao ny Fanjakan' i Menabe (manodidina an' i Morondava ankehitriny) naorin' Andriandahifotsy, izay novolavolain' ny taranany toa an' Andriamandisoarivo. Io no lehibe indrindra sy natanjaka indrindra tamin' ny taonjato faha-17. 

#### Ny Fanjakan' i Boina
Tao koa ny Fanjakan' i Boina (any avaratra, mankany Mahajanga), izay niforona noho ny disadisa anatiny tao Menabe taty aoriana, fanjakana natanjaka sy nanan-kery ihany koa, indrindra tamin' ny taonjato faha-18. Ny andrianan' i Menabe sasany izay nandositra ny ady anatiny na nitady fahefana manokana dia lasa nianavaratra kokoa ka nanorina an' i Boina.

### Ny fifandraisan' ireo fanjakana roa ireo

#### Fifanampiana
Ny fisian' ireo fanjakana roa ireo dia niteraka rohim-pihavanana teo amin' ny mpanjakan' i Boina sy ny an' i Menabe izay nifandray toy ny mpirahalahy.

#### Fahaleovan-tena
Samy nitana ny fizakan-tenany avy ny fanjakana tsirairay: samy nanana ny mpanjakany sy ny governemantany manokana ary ny tafiny. Tsy nisy tamin' ireo fanjakana roa ireo ny teo ambany fahefan' ny iray, na dia nisy ihany ny anandrana hampihatra ny tany anjakany aza indraindray.

#### Fifandrafiana
Na dia teo aza ny rohim-pihavanana dia nisy ny fifandrafiana ara-pôlitika. Ny fanjakana tsirairay dia naniry ny hagao hoe mahery indrindra teo amin' ny Sakalava. Niezaka nifehy lalana ara-barotra stratejika izy ireo.

### Ny fanjakana sakalava hafa
Ankoatra ny fanjakana roa lehibe (Menabe sy Boina) dia nisy fanjakana hafa azo lazaina ho "sakalava" ihany koa, satria na avy amin' ny tarana-mpanjaka iray ihany, na niray kolontsaina sy fandaminana tamin' ny fanjakana sakalava roa lehibe.

#### Fanjakan' Analalava
Tao avaratry ny Fanjakan' i Boina no nisy ny Fanjakan' Ananalalava, izay niorina manodidina an' Analalava ankehitriny. Azo lazaina ho fanitarana ny Fanjakan' i Boina izy io, nefa nanana ny lehibeny sy nifamatotra amin' ny alalan' ny fanekem-pihavanana sy ny fanambadiana amin' io fanjakana lehibe kokoa io.

#### Fanjakan' ny Bemihisatra
Any avaratra sopary mitoka-monina kokoa ny Fanjakan' ny Bemihisatra. Ny Bemihisatra dia zana-pokon' ny Sakalava izay namorona karazana fanjakana kely mizaka tena.

#### Fanjakan' i Fiherenana
Ny Fanjakan' i Fiherenana dia any atsimo-andrefana, manodidina an' i Toliara ankehitriny. Ity fanjakana ity dia teraka avy amin' ny hetsika fanitarana nataon' ny Sakalava nianatsimo, izay matetika mifangaro amin' ny mponina hafa ao an-toerana toy ny Masikoro.

#### Fanjakan' Ambongo
Ny Fanjakan' Ambongo dia fizaràn-tany sakalava miavaka, eo anelanelan' ny faritr' i Menabe sy ny an' i Boina. Tany am-piandohan' ny taonjato faha-19 dia nisy fanjakana madinika maro nofehezin' ny ampanjaka maro. Indraindray izy io dia heverina ho ampahany amin' ny Fanjakan' i Boina. Na dia teo ambany fahefan' ny fanjakana matanjaka kokoa aza Ambongo, dia nahavita nitana ny fahaleovantenany tamin' ny fanjakana lehibe teo akaiky.

## Ny fandaminana sy ny fiainana

### Ny fandaminana ara-pôlitika
Nitarika ny fanjakana ny mpanjaka, izay nampian' ny lehibem-poko ao aminy sy ny mpanolo-tsaina ny mpanjaka. Ny fahefan' ny mpanjaka dia ara-pôlitika sy ara-tafika ary ara-pivavahana (ny mpanjaka dia noheverina ho olona manana fahefana ara-panahy).

### Fiainana ara-toekarena
Ny toekarena dia nifototra amin' ny fiompiana (indrindra fa ny omby), ny varotra (andevo, omby) tamin' ny mpivarotra eorôpeanina sy arabo ary soahily, ary ny fambolena kely (ampemby, katsaka).

### Fiainana ara-kolontsaina
Zava-dehibe lehibe tao amin' ny fanjakana sakalava ny fivavahana amin' ny razana. Noheverina ho mpanelanelana ny velona sy ny maty ny mpanjaka sakalava. Nandroso ny lovantsofina: angano, tantaran' ny mpanjaka. Nokarakaraina fatratra ny fandevenana.

### Fitontonganana
Tamin' ny taonjato faha-19 dia nihamalemy ny fanjakana sakalava vokatry ny fanafihan' ny Merina (tarana-mpanjakan' Ambohimanga, tamin' ny andron-dRadama I) sy vokatry ny fizarazarana anatiny (aduim-pifandimbiasana, fifandirana eo amin' ny foko samihafa ao anatiny). Tao koa ny areti-mifindra sy ny areti-mandringana ary ny fiovana ara-toekarena mifandraika amin' ny varotra ivelany. Nofehezin' ny Fanjakana Merina izy ireo tamin' ny farany, ary avy eo teo ambany fahefane n' ny fanjanahan-tany frantsay.

### Fanamarihana
Ireo fanjakana ireo dia samy nampiasa ny teny sakalava (fitenim-paritra malagasy), ny kolotsaina mifamatotra amin' ny fanompoana ny mpanjaka niamboho (raza-mpanjaka, tromba, doany), ny fanajana ny taranaka sasany heverina ho andriana (Andriandahifotsy ohatra).

## Rohy ivelany
**Video**

* "Tantara Ampajaka", *Youtube* (Fanjakana sakalava)