open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kôkainina

Ny **kôkainina** dia fanafody manaitaitra azo avy amin' ny ravin' ny karazana kôka roa teratany any Amerika Atsimo, *[[Erythroxylum coca]]* sy *[[Erythroxylum novogranatense]]*. Io teny io dia avy amin' ny teny frantsay hoe *cocaïne*, avy amin' ny espaniola hoe *coca*, farany avy amin' ny ketsoa hoe *kúka*.
Kôka (zavamaniry)

Ny **kôkà** dia zavamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana *Erythroxylaceae* teratany any Amerika Atsimo. ***Erythroxylum coca*** ny anarany ara-tsIansa. Hazobotry 2 hatramin' ny 3 m ny kôkà raha ambolena ary eo amin' ny 6 m eo ho eo any anaty ala. 
Ny raviny, maitso mavana, dia mifandimby sy lavalava ary mirefy 2 hatramin' ny 7 sm ny halavany. Manana felany dimy ny voniny fotsy ary miendrika kintana, mivondrona ho sampahony kely eo amin' ny fototry ny ravina. Lavalava misy nofony ny voany mena.

Manana anjara toerana lehibe amin' ny kolontsaina any amin' ny faritra Andes izy io, noho ny fampiasana azy amin' ny fombafomba sy amin' ny fitsaboana. Amin' ny ravin' ny kôkà no alaina ny kôkainina.

## Jereo koa

* *[[Erythroxylum]]*
Apollo 11

**Apollo 11** (16-24 jolay 1969) dia sidina an-habakabaka amerikanina nampidina ny olombelona voalohany teo amin'ny Volana. Ny Neil Armstrong sy ny mpanamory mody Buzz Aldrin dia nametraka ny *Apollo Lunar Module Eagle* tamin'ny 20 Jolay 1969, tamin'ny 20:17 UTC, ary i Armstrong no olona voalohany niditra teo ambonin'ny Volana enina ora sy 39 minitra taty aoriana, tamin'ny 21 Jolay tamin'ny 02:56 UTC.
Vampira

Ny **vampira** dia zavaboary avy amin'ny fôlklôr izay mivelona amin'ny fihinanana ny maha-zava-dehibe (amin'ny ankapobeny amin'ny endriky ny ra) amin'ny velona. Ao amin'ny folklor Eoropeana, ny vampira dia zavaboary tsy maty izay nitsidika ny olon-tiana matetika ary niteraka faharatsiana na fahafatesana teo amin'ny manodidina nonenan'izy ireo fony izy ireo mbola velona. Nanao saron-tava izy ireo ary matetika no lazaina fa mibontsina sy mena na mainty ny tarehiny, tsy mitovy amin'ny vampira manjavozavo ankehitriny izay nanomboka tamin'ny fiandohan'ny taonjato faha-19.
Victor Skoumine

**Victor Andreevich Skoumine** dia mpanoratra, filôzôfy, filôzôfy mizaka ny zom-pirenen'i Rosia teraka ny 30 Aogositra 1948.

Taorian'ny nahazoany diplaoma tao amin'ny Kharkov National Medical University tamin'ny 1973 dia lasa psychotherapist tao amin'ny Kiev Institute of Cardiovascular Surgery izy. Tamin’ny 1978, dia nilazalaza aretina vaovao iray izy, dia ny aretin’i Skumin. Izy dia nampiditra fomba fitsaboana ara-tsaina sy fanatsarana ny tena mifototra amin'ny autosuggestion optimistic ho an'ny fanarenana ara-tsaina ny marary cardiosurgical (1979).

Nanomboka tamin'ny 1980 ka hatramin'ny 1990, izy dia mpampianatra momba ny psychotherapy tao amin'ny Kharkiv Medical Academy of Post-graduate Education. Ny tena vokatry ny asany ara-tsiansa dia ny fahitana ny "syndrome ny neurotic phantom amin'ny aretina somatic" sy ny "fisainan'ny saina momba ny aretina somatic mitaiza".

Nanomboka tamin'ny 1990 ka hatramin'ny 1994, i Skumin dia nitana toerana ho mpampianatra ny psikolojia sy pedagojia, ary ny fanabeazana ara-batana sy ny fiainana ara-pahasalamana tao amin'ny Akademia momba ny kolontsaina Kharkov State. Tamin'ny 1994, dia voafidy ho amin'ny toeran'ny filoha-mpanorina ny *World Organisation of Culture of Health* (Môsikao). Tamin'ny 1995, i Skumin no lehiben'ny tonian-dahatsoratra voalohany tamin'ny gazety *To Health via Culture*. Izy dia fantatra amin'ny famoronana teny malaza hoe "Kolontsaina momba ny fahasalamana" (1968).

Ankoatra ny haifisaina sy hetsi-po, manoratra momba ny fomba fiaina ara-pahasalamana, ny yoga ary ny filôzôfia i Skumin. Niara-nanoratra andiam-boky misy sary sy lahatsoratra momba ny Agni Yoga, Roerichism, cosmism Rosiana, transhumanism ary New Age izy. Nanoratra boky tantara foronina sy tononkira ho an'ny hira maromaro izy.

### Rohy ivelany
* 
* 
* 
*  
*  

## Tsiahy

## Videô
*
Tahotra

Ny **tahotra** dia fihetseham-po tena tsy mahafinaritra ho setrin'ny fahatsapana na fahafantarana loza na fandrahonana. Ny tahotra dia miteraka fiovana ara-batana izay mety hiteraka fihetseham-po amin'ny fitondran-tena toy ny fametrahana valiny mahery vaika na fandosirana ny fandrahonana. Ny tahotra ao amin'ny olombelona dia mety hitranga amin'ny setrin'ny fanentanana sasany mitranga amin'izao fotoana izao, na amin'ny fiandrasana na fiandrasana ny fandrahonana amin'ny ho avy izay heverina ho mampidi-doza ho an'ny tena.
Sakramenta ao amin' ny prôtestantisma

Ny **sakramenta ao amin' ny prôtestantisma** dia misa roa ihany, dia ny batisa  sy ny fanasan' ny Tompo.

## Jereo koa

* Sakramenta ao amin' ny fiangonana katôlika

* Sakramenta ao amin' ny fiangonana ôrtôdôksa
* Ôrdônansy (Olomasin' ny andro farany)
Eisleben

I **Eisleben** dia tanàna any Alemaina, ao amin' ny faritr' i , 33 km andrefan' i Halle (Saale). **Lutherstadt Eisleben** no anarany ôfisialy. Ity tanàna ity, izay nandroso vokatry ny fananany toerana fitrandrahana varahina nandritra ny taonjato maro, dia fantatra indrindra amin' ny maha toerana nahaterahan' i Martin Lotera azy. Tsaroana ity mpanavao fiangonana (refôrmatôra), tsy noho ny trano nahaterahany sy ny trano nahafatesany, fa koa noho ny fisian' ny trano fiangonana Masindahy-Petera-sy-Masindahy-Paoly izay nanaovana batisa azy tamin' ny taona 1483, ny trano fiangonana Masindahy-Andrea izay nitoriany teny farany, ary i Marktplatz izay nananganana ny sarivongany tamin' ny taona 1883.

## Jereo koa
**Tanàna any [[Alemaina]] sy [[Eorôpa Atsinanana]] manan-tantara tamin' ny andron'  i [[Martin Lotera]]:**

* Altenburg - Augsburg - Eisenach - Eisleben - Erfurt - Königsberg - Leipzig - Liebenwerda - Magdeburg - Marburg - Mohrungen - Speyer - Strasburg - Wachsdorf - Wittenberg - Worms
Augsburg

I **Augsburg** dia tanàna any Alemaina ao amin' ny Landan' i  Bavaria (frantsay: *Bavière*), vakivakin' ny Romantische Straße ("Lalana Rômantika").

Tanàna iorenan' ny oniversite malaza any Alemaina i Augsburg sady renivohitry ny distrikan' i Schwaben (*Regierungsbezirk Schwaben*), renivohitry ny boriborintanin' i Augsburg (*Landkreis*) ary foiben' ny diôsezy katôlika iray. Ny lapa sy ny trano fiangonana ary ny trano fandraisam-bahiny maro ao aminy dia ahitana taratra ny fotoana volamena nandalovan' ny tantarany, tamin' ny taonjato faha-15 sy faha-16 naha tanàna nitana ny laharana voalohany azy tany Eorôpa.

Nisy mponina miisa 295&nbsp;135 ity tanàna ity tamin' ny 31 Desambra 2018 ka mahatonga azy ho tanàna fahatelo be mponina indrindra manarakaraka an' i  München sy i Nürnberg, ary tanàna fahatelo any Bavaria (frantsay: Bavière). 

Avy amin' ny anarana latina hoe ny *Augusta Vindelicorum* ny anarany. Atao hoe **Augsbourg** izy amin' ny teny frantsay fa mety hohagasina hoe **Aogsborga**.

I Augsburg dia tanàna-boriborintany (*Kreisfreie Stadt*) sady iray amin' ny tanàna lehibe alemàna (*Großstadt*) miisa 82 hatramin' ny fiandohan' ny tanjato faha-20; nandingana ny isa 100&nbsp;000 ny mponina ao aminy tamin' io vanimpotoana io ihany.

## Baolina kitra
*FC Augsburg (ligy faha-1)

## Jereo koa
* Lisitry ny tanàna any Alemaina

* **Tanàna any [[Alemaina]] sy [[Eorôpa Atsinanana]] manan-tantara tamin' ny andron'  i [[Martin Lotera]]:** Altenburg - Augsburg - Eisenach - Eisleben - Erfurt - Königsberg - Leipzig - Liebenwerda - Magdeburg - Marburg - Mohrungen - Speyer - Strasburg - Wachsdorf - Wittenberg - Worms
Altenburg

I **Altenburg** dia tanàna ao amin' ny tapany atsinanana amin' ny Landan' i Thüringen (frantsay: *Thuringe*), any Alemaina, misy mponina miisa 31.093, ao atsimon' i Leipzig. Renivohitry ny boriborintanin' i Altenburg (frantsay: *Pays-d'Altenbourg*) ity tanàna ity sady ao amin' ny Metropolregion Sachsendreieck.

## Jeografia
Altenburg dia mipetraka eo afovoan'ny tanàna Triangle Leipzig - Gera, ary 39 km atsimon'i Leipzig, 38 km avaratra andrefan'i Chemnitz, 28 km avaratratsinanan'i Gera sy 31 km avaratr'i Zwickau.

## Jereo koa
*Lisitra ny tanàna ny Alemaina

**Tanàna any [[Alemaina]] sy [[Eorôpa Atsinanana]] manan-tantara tamin' ny andron'  i [[Martin Lotera]]:**

* Altenburg - Augsburg - Eisenach - Eisleben - Erfurt - Königsberg - Leipzig - Liebenwerda - Magdeburg - Marburg - Mohrungen - Speyer - Strasburg - Wachsdorf - Wittenberg - Worms
Eisenach

I **Eisenach** dia tanàna any Alemaina ao amin' ny tapany andrefana amin' ny Landan' i Thüringen (frantsay: *Thuringe*) sady ao afovoan' i Alemaina, ao amin' ny lohasahan' i Hörsel. Manerinerina ao aminy ny tranoben' i Wartburg izay nanaovan' ny trobadora fampisehoana tamin' ny taonjato faha-13 sady nahazoan' i Richard Wagner ny aingam-panahiny namoronany ny ôperà Tannhäuser. Fantatra koa ity tanàna ity noho izy nanaovan' i Martin Lotera ny fandikana ny Baiboly amin' ny teny alemàna tamin' ny taonjato faha-16.

Ahafantarana ity tanàna ity koa ny maha toerana nahaterahan' i Johann Sebastian Bach (frantsay: *Jean-Sébastien Bach*) tamin' ny taona 1685 izay nonenany mandra-pahafatin' ny reniny tamin' ny taona 1695.

## Jereo koa
*Wartburg (any Alemaina)

**Tanàna any [[Alemaina]] sy [[Eorôpa Atsinanana]] manan-tantara tamin' ny andron'  i [[Martin Lotera]]:**

* Altenburg - Augsburg - Eisenach - Eisleben - Erfurt - Königsberg - Leipzig - Liebenwerda - Magdeburg - Marburg - Mohrungen - Speyer - Strasburg - Wachsdorf - Wittenberg - Worms
Makedônia (Gresy)

I **Makedônia**, izay atao amin' ny teny grika hoe Μακεδονία / *Makedonia* dia faritra ara-jeôgrafika sy ara-pitantanana taloha tany Gresy, any amin' ny faritra atsimo amin' i Balkana. I Makedônia no faritra ara-jeôgrafika grika lehibe indrindra sy faharoa be mponina indrindra, misy mponina 2,36 tapitrisa tamin' ny taona 2020. Tena be tendrombohitra izy io, ary ny ankamaroan' ny tanàn-dehibe toa an' i Tesalônika dia mitangorona ao amin' ny morontsiraka atsimo. Miaraka amin' i Traky, ary indraindray koa Tesalia sy Epirôsy, dia anisan' i Gresy Avaratra.
Erfurt

I **Erfurt** dia tanàna any Alemaina, renivohitr' i  (frantsay: *Thuringe*), evesea katôlika sady tanàna misy oniversite, niorina tamin' ny taonjato faha-13, vakivakin' ny renirano Gera (renirano).

I Erfurt no tanàna lehine indrindra ao Thüringen sady iray amin' ny metrôpôlim-paritra (*Oberzentren*) manampy an' i Gera sy Iena. I Erfurt no foiben' ny sampan-draharaha lehibe samihafa: ny tribonaly federalin' ny asa, ny oniversiten' i Erfurt ary ny evesea (izay manana katedraly (*Erfurter Dom*) malaza manampy ny *Krämerbrücke* izay iray amin' ireo zava-boaorina lehibe ao amin' io tanàna io). Ahitana zavatra naorina tamin' ny Andro Antenatenany koa io tanàna io izay ahitana trano sy fiangonana mampiavaka izany izany vanimpotoana izany.

Ny toerana misy azy eo amin' ny lalana mampitohy an' i Rhin amin' i Rosia dia nahalasa azy, hatramin' ny Andro Antenatenany, ho toerana fanaovana raharaham-barotra malaza ka nahatonga azy hikambana ao amin' ny Hanse tamin' ny taonjato faha-15.

## Jereo koa
**Tanàna any [[Alemaina]] sy [[Eorôpa Atsinanana]] manan-tantara tamin' ny andron'  i [[Martin Lotera]]:**

* Altenburg - Augsburg - Eisenach - Eisleben - Erfurt - Königsberg - Leipzig - Liebenwerda - Magdeburg - Marburg - Mohrungen - Speyer - Strasburg - Wachsdorf - Wittenberg - Worms

## Jereo Koa
*Lisitra ny tanàna ny Alemaina
Königsberg

I **Koenigsberg** na **Königsberg** dia renivohitr' i Prosia-Atsinanana, eo amoron' ny Ranomasina Baltika, lasa niova anarana ho tanàna rosiana atao hoe *Kaliningrad* (rosiana: Калининград) taty aoriana. Tamin' ny voalohany izy dia renivohitry ny dokean' i Prosia, talohan' ny haha lasa azy ho iray amin' ny tanàna lehibe tao amin' ny Fanjakan' i Prosia sy ny Empira Alemàna. Io tanàna io dia nofehezin'ny Sovietika nanomboka tamin'ny 1945.

Amin' ny teny prosiana ambany izy dia atao hoe *Twangste, Kunnegsgarbs, Knigsberg*; amin' ny teny litoaniana kosa dia *Karaliaučius*, ary amin' ny teny pôlôney dia *Królewiec*.

Taorian' ny Ady Lehibe Faharoa izay siika naharava tanteraka ity tanàna ity, dia novana anarana hoe *[[Kaliningrad]]* izy taorian' ny nakan' ny Firaisana Sôvietika azy ho eo ambany fiadidiany. 

## Jereo koa
**Tanàna any [[Alemaina]] sy [[Eorôpa Atsinanana]] manan-tantara tamin' ny andron'  i [[Martin Lotera]]:**
*Lisitra ny tanàna ny Alemaina

* Altenburg - Augsburg - Eisenach - Eisleben - Erfurt - Königsberg - Leipzig - Liebenwerda - Magdeburg - Marburg - Mohrungen - Speyer - Strasburg - Wachsdorf - Wittenberg - Worms

* Samland, Kulmerland

## Jereo koa
Leipzig

I **Leipzig** (vakio hoe "laipsik" na "laipsish") dia tanàna-boriborintany any Alemaina, ao avaratra-andrefan' ny Landan' i  (frantsay: *Saxe*). Misy mponina miisa 605 407 izy. Izy no tanàna be mponina indrindra any Alemaina Atsinanana aorian' i Berlin, sady tanàna fahafolo ao amin' ity firenena ity. 

## Baolina kitra
*RB Leipzig (ligy faha-1)

## Jereo koa
**Tanàna any [[Alemaina]] sy [[Eorôpa Atsinanana]] manan-tantara tamin' ny andron'  i [[Martin Lotera]]:**

* Altenburg - Augsburg - Eisenach - Eisleben - Erfurt - Königsberg - Leipzig - Liebenwerda - Magdeburg - Marburg - Mohrungen - Speyer - Strasburg - Wachsdorf - Wittenberg - Worms
*Lisitra ny tanàna ny Alemaina
Bad Liebenwerda

I **Bad Liebenwerda** dia tanàna any Alemaina ao amin' ny faritr' i  Brandenburg, ao amin' ny boriborintanin' i Elbe-Elster. Amoron' ny renirano Schwarze Elster, 57 km avaratra-andrefan' i Dresden, sy 28 km atsinanan' i Torgau, no misy azy. Nanomboka tamin' ny 1 Janoary 2020, teo amin' ny sehatra fampikambanana ara-pitantanan' ny kaominina atao hoe Liebenwzeda, izay mamondrona ireo tanàna toa an' i Bad Liebenwerda, i Falkenberg-Elster, i Mühlberg ary i Uebigau-Wahrenbrück.

## Jereo koa
**Tanàna any [[Alemaina]] sy [[Eorôpa Atsinanana]] manan-tantara tamin' ny andron'  i [[Martin Lotera]]:**

* Altenburg - Augsburg - Eisenach - Eisleben - Erfurt - Königsberg - Leipzig - Bad Liebenwerda - Magdeburg - Marburg - Mohrungen - Speyer - Strasburg - Wachsdorf - Wittenberg - Worms

## Jereo Koa
*Lisitra ny tanàna ny Alemaina
Magdeburg

I **Magdeburg** dia tanàna any Alemaina, renivohitr' i , eo amoron' ny oni Elbe.

Ilay eperora jermanika Otto <abbr>I</abbr> (*Otto der Große*, "Otto Lehibe") no nifidy ity tanàna ity ho renivohitra vaovaon' ny Empira tamin' ny taona 936. Mbola tanàna lehibe ao amin' ny lohasahan' i Elbe i Magdeburg.

Ivontoeran' ny fifanakalozana momba ny fambolena sy momba ny varotra nifanaovan' ny Saksôna ity tanàna ity, izay akaiky an' ireo tany lonaka amin' ny *Börde*, mifampikasoka amin' ny lemaka lehibe ao avaratra sy amin' ny tangorom-bohitra hersiniana, seranan-tsambo an-drenirano manana nuy maha izy azy eo amoron' i Elbe, i Magdeburg dia tanàna asrsi-episkôpaly ivon' ny fampielezana ny filazantsara tamin' ny vahoaka any avaratra sy any atsinanana talohan' ny haha tanàna manan-danja azy tao amin' ny .

Lasa tanàna prôtestanta tsara aro amin' ny ady i Magdeburg izay azon' ny mpikarama an' ady nalefan' ny Empira katôlika, notarihin' ny jeneraly Tilly, ary rava tanteraka tamin' ny fahamaizana tamin' ny 10 Mey 1631 nandritra ny Ady Telopolo Taona (fahamaizana nahafatesana olona miisa 25 000 amin' ny mponina 30 000). Ity tanàna prôtestanta ity dia niezaka indray naka amin' ny fomba mora ny toerany ara-toekarena, ka nanjary tanàna-orinasa taorian' ny fiovam-penitra ara-taozava-baventy, nefa tsy azony intsony ny anjara toerany afovoany ara-pitsarana sy ara-pôlitika. Lasa teo ambany fahefan' i Prosia izy sady nantsoina hoe Saksônia-Prosiana ny faritra nisy azy tamin' ny taonjato faha-19.

## Jereo koa
**Tanàna any [[Alemaina]] sy [[Eorôpa Atsinanana]] manan-tantara tamin' ny andron'  i [[Martin Lotera]]:**

* Altenburg - Augsburg - Eisenach - Eisleben - Erfurt - Königsberg - Leipzig - Liebenwerda - Magdeburg - Marburg - Mohrungen - Speyer - Strasburg - Wachsdorf - Wittenberg - Worms

*Lisitra ny tanàna ny Alemaina
Lilium

Ny ***Lilium*** dia vondron-karazan-javamaniry misy voniny, misy ravina maniry avy amin' ny vodiny, izay misy voniny lehibe sy matetika marevaka, ao amin' ny fianakaviana *[[Liliaceae]]*. Ny *Lilium* dia manan-danja amin' ny kolontsaina sy ny literatiora amin' ny ampahany be amin' ny Tany.

## Lisitry ny karazana

* *Lilium amabile*
* *Lilium auratum*
* *Lilium bosniacum*
* *Lilium bulbiferum*
* *Lilium callosum *'(de)***
* ''Lilium canadense''
* ''[[Lilium candidum]]''
* ''Lilium carniolicum''
* ''Lilium chalcedonicum''
* ''Lilium concolor''
* ''Lilium davidii''
* ''Lilium distichum '''(en)***
* *Lilium hansonii *'(en)***
* ''Lilium japonicum''
* ''Lilium kesselringianum''
* ''Lilium lancifolium''
* ''Lilium leichtlinii '''(de)***
* *Lilium longiflorum*
* *Lilium maculatum *'(en)***
* ''Lilium martagon''
* ''Lilium medeoloides '''(en)***
* *Lilium philadelphicum*
* *Lilium polyphyllum*
* *Lilium pomponium*
* *Lilium pyrenaicum*
* *[[Lilium regale]]*
* *Lilium rhodopeum*
* *Lilium superbum*
* *Lilium tsingtauense *'(en)***
* ''Lilium xanthellum '''(de)***
* *Lilium zairii*
Saina

Ny **saina** dia fitambaran'ny fahaiza-manao tompon' andraikitra amin'ny trangan-tsaina rehetra. Matetika io teny io dia fantatra ihany koa amin' ny trangan-javatra. Ny saina dia mifandraika amin'ny atidoha ary saropady.

Ireo fahaiza-manao ireo dia ahitana ny eritreritra, ny fahatsiarovana, ny sitrapo ary ny fahatsapana. Izy ireo dia tompon' andraikitra amin' ny tranga ara-tsaina isan-karazany, toy ny fahatsapana, ny fanaintainana, ny finoana, ny faniriana, ny fikasana ary ny fihetseham-po. Fanasokajiana mifanipaka isan-karazany amin'ny tranga ara-tsaina no naroso.
Fieritreretana

Ny **fieritreretana** dia manondro ny fizotran' ny fahatsiarovan-tena izay mety hitranga tsy miankina amin' ny fanentanana ara-pihetseham-po. Ny endrika paradigmatika indrindra amin' izy ireo dia ny fitsarana, ny fisainana, ny famolavolana hevitra, ny famahana olana ary ny fandinihana. Fa ny fizotry ny saina hafa, toy ny fandinihana hevitra iray, na fitadidiana, na eritreritra, dia tafiditra matetika.
Môlibdena

Ny **môlidbena** dia singa simika misy marika Mo sy isa atomika 42 izay hita ao amin'ny vanim-potoana 5 sy vondrona 6. Ny anarana dia avy amin'ny Latinina *molybdaenum*, izay miorina amin'ny grika fahiny Μόλυβδος *molybdos*, midika hoe firaka, satria nafangaro tamin'ny firaka ny akorany.
Krôma

Ny **krôma** dia singa simika manana ny eva simika Cr sy laharana atômika 24. Izy no singa voalohany ao amin' ny vondrona 6. Miloko volondavenona izy ary mamirapiratra. Ny krôma tsotra dia metaly tetezamita.

## Toetrany

Misy betsaka eo amin' ny natiora ny krôma, izy no singa faha-21 be indrindra amin' ny harin-tany. Ny lanja atômikany dia 51,996, miempo manodidina ny 1&nbsp;875&nbsp;°C, mangotraka manodidina ny 2&nbsp;670&nbsp;°C ary manana hakitroka 7,2 izy.

Ny krôma dia afaka manolo amin’ ny ampahany ny viraty na ny vy amin' ny mineraly maro, ka manome loko miavaka azy ireo. Vatosoa maro no manana ny lokony miavaka noho ny fisian’ ny krôma ao aminy. Vitsy ny akoran-krôma azo trandrahina, ny krômita na vy misy krôma (FeCr 2O4) no hany hita betsaka.

## Fampiasana azy
Mihoatra ny 60 % amin' ny famokarana krôma dia natokana ho an' ny fanamnoarana vokatra metaly, ary eo amin' ny 20 % no ampiasaina amin' ny zavatra mahatanty hafanana be. Ny krôma dia fangaro ao amin' ny mpandrisikoto (frantsay: *catalyseurs*) manan-danja maro toy ny ôksida-na krôma (Cr2O3). Ny krôma koa dia ampiasaina indrindra amin' ny tsamam-piraka sy vy na nikela na kôbalta.

Ny fampidirana krôma dia mampitombo ny hamafy sy ny tanjaka ary ny fahatoheran’ ny tsama ny harafesina. Amin'ny tsy tsy mety harafesina, ny krôma dia mitana fara fahakeliny 10 % amin' ny fangaro. Noho ny hamafiny dia ampiasaina ny tsama avy amin’ny krôma sy kôbalta ary tongstena hanamboarana fitaovana fanapahana metaly haingam-piasa. Apetraka amin' ny alalan' ny fanahotoana ny krôma ka mamorona sosona mampifono mafy, mahatohitra ny harafesina sady mamirapiratra. Izany no mahatonga azy io hampiasaina betsaka ho toy ny sosona ivelany amin’ ny vatan’ ny fiarakodia. Ambony ny mari-panam-pitsonihany, antonony ny lanjan’ isan’ ny fiitarany ara-kafana, ary marin-toerana ny firafitra kristaliny, noho izany ny krômita dia matetika ampiasaina ho akora mahatanty hafanana ambony.
Rakotonirina

Ny teny **Rakotonirina** mety midika :
*Manandafy Rakotonirina, mpanao politika malagasy
*Rakotonirina Parfait, mpanao fanatanjahatena malagasy
Fitadidiana

Ny **fitadidiana** dia ny fahaiza-manaon'ny saina izay ahafahan'ny angon-drakitra na fampahalalam-baovao voahodina, voatahiry ary alaina rehefa ilaina. Izy io dia ny fitazonana ny vaovao amin'ny fotoana mba hisy fiantraikany amin'ny hetsika ho avy.
Marburg

I **Marburg** dia tanàna any Hessen ((frantsay: *Hesse*), any Alemaina, renvohitry ny boriborintanin' i Marburg-Biedenkopf. Mamakivaky azy ny renirano Lahn. Tanàna afaka nanomboka tamin' ny taonjato faha-12, izay nahazoany ny fizakantenan' ny kaominina. Avy amin' izany lova izany no niavian' ny sata manokana izay azy hatramin' izao, toa ireo tanàna enina hafa ao Hessen.

Ny Philipps-Universität ao Marburg, izay naorina tamin' ny taona 1527, dia iray amin' ny oniversite prôtestanta tranainy indrindra any Alemaina. Nanome laza ny tanànan' i Marburg izy io sady mifamatotra amin' ny maha izy azy an' ity tanàna ity. Tanànan' ny mpianatra i Marburg, izay miorina an-tahezan-kavoana.

Mampiavaka azy ny ny fananany tranobe sy trano fiangonana gôtika natokana ho an' i Masimbavy Elisabeth. Ity farany ity, izay andrikambavin' i Hôngria avy mba honina ao hitsabo ny marary tsy azo sitranina, no nahatonga io tanàna io ho ivom-pivahiniana masina. Tamin' ny andron' ny Refôrmasiôna prôtestanta dia lasa toerana nampiroborobo ny teôlôjia prôtestanta i Marburg.

## Jereo koa
**Tanàna any [[Alemaina]] sy [[Eorôpa Atsinanana]] manan-tantara tamin' ny andron'  i [[Martin Lotera]]:**

* Altenburg - Augsburg - Eisenach - Eisleben - Erfurt - Königsberg - Leipzig - Liebenwerda - Magdeburg - Marburg - Mohrungen - Speyer - Strasburg - Wachsdorf - Wittenberg - Worms

## Jereo Koa
*Lisitra ny tanàna ny Alemaina
Tontolo Kristiana

Ny **Tontolo Kristiana** ara-tantara dia manondro ny fanjakana kristiana sy ny firenena ahitana Kristiana maro anisa ary ny firenena anjakan' ny kristianisma na mifandray amin' ny kolontsaina kristiana.

Hatramin' ny nielezan' ny kristianisma avy any Ampiposahana ka hatrany Eorôpa sy Afrika Avaratra nandritra ny Empira Rômana tany am-boalohany, dia nizarazara ny Tontolo Kristiana tany amin' ny Atsinanana Grika sy Andrefana Latina efa nisy taloha. Noho izany dia nisy endrika samihafan' ny fivavahana kristiana nipoitra niaraka tamin' ny finoany sy ny fanaony manokana avy, nanana ny foibeny manodidina ny tanànan' i Rôma (dia ny kristianisma tandrefana, izay nantsoina hoe Tontolon' ny kristianisma tandrefana na Tontolon' ny kristianisma latina ny fianakaviambe kristiana ao aminy) sy Kônstantinôpla (ny kristianisma tatsinanana, izay nantsoina hoe Tontolo kristiana tatsinanana ny fianakaviambe kristiana ao aminy). Nanomboka tamin' ny taonjato faha-11 ka hatramin' ny taonjato faha-13, ny Tontolo kristiana latina dia nitana toerana ivon' ny tontolo tandrefana. Ny tantaran' ny Tontolo Kristiana dia naharitra 1 700 taona eo ho eo ary ahitana karazana fivoarana ara-tsôsialy sy ara-pôlitika, ary koa fandrosoana eo amin' ny zavakanto, ny maritrano, ny haisoratra, ny siansa, ny filôzôfia ary ny teknôlôjia.

Matetika ny hoe "Tontolo Kristiana" dia manondro ny Andro Antenatenany sy ny vanim-potoana môderna tapany voalohany izay nanehoan' ny Tontolo Kristiana hery ara-jeôpôlitika nifandona tamin' ny paganisma ary indrindra ny Tontolo Mozilmana.
Sosona ozôna

Ny **sosona ozôna** na ampinga ozôna dia faritra iray amin'ny stratosferan'ny Tany izay mitroka ny ankamaroan'ny taratra taratra ultraviolet amin'ny Masoandro. Ahitana ozôna (O3) be dia be izy io raha oharina amin'ny faritra hafa amin'ny atmôsfera, na dia mbola kely aza raha oharina amin'ny gaza hafa ao amin'ny stratosphère.
Apôkaliptisisma

Ny **apôkaliptisisma** na **apôkaliptika** dia finoana ara-pivavahana fa efa akaiky ny fiafaran' izao tontolo izao, na dia ao anatin' ny androm-piainan' ny tena manokana aza. Mazàna io finoana io dia miaraka amin' ny fiheverana fa tsy ho ela dia ho tonga amin' ny fiafarana misy korontana ny sivilizasiôna noho ny karazana loza mitranga maneran-tany. Ny apôkaliptisisma dia lafiny iray amin' ny eskatôlôjia ao amin' ny fivavahana sasany — ny ampahany amin' ny teôlôjia momba ny zava-nitranga farany eo amin' ny tantara, na ny fiafaran' ny taranak' olombelona.

Ny endrika isam-pivavahana amin' ireo fomba fijery sy hetsika ireo dia matetika miompana amin' ny fanambaràna miafina momba ny fidirana an-tsehatr' Andriamanitra tampoka sy manaitra ary misy loza mahatsiravina eo amin' ny tantara; ny fitsarana ny olombelona; ny famonjena ny olom-boafidy mahatoky; ary ny fanapahan' ny olom-boafidy miaraka amin’ Andriamanitra any amin’ ny lanitra sy ny tany nohavaozina. Nipoitra tany am-boalohany tao amin' ny zôrôastrisma ny apôkaliptika izay novolavolaina bebe kokoa tamin' ny fanombantombanana eskatôlôjia jodaika, kristiana ary islamika.

Ny apôkaliptisisma dia matetika mifandray amin' ny finoana fa ny fahalalana ezôterika dia azo inoana fa hiseho amin' ny fifandonana lehibe eo amin' ny hery tsara sy ny ratsy, natao hanova ny lalan' ny tantara. Ny apôkalipsy isan-karazany dia azo raisina ho tsara, ratsy, manjavozavo na tsy miandany, arakaraka ny fivavahana manokana na ny rafi-pinoana mampiroborobo azy ireny. Na izany aza, tsy hevitra ara-pivavahana ihany izy io ary misy ny fotoan' ny farany na ny toe-javatra tetezamita mifototra amin' ny siansa môderna, ny teknôlôjia, ny lahateny ara-pôlitika, ary ny teôria momba ny tsikombakomba.
Vanim-potoana kristiana

Ny **vanim-potoana kristiana** na ***Anno Domini***, hafohezina amin' ny hoe **AD**, dia manondro fotooana miainga amin' ny taona nahaterahan' i Jesoa Kristy araka ny fiheverana izany tamin' ny taonjato faha-6. 

Notapahina ho taona 1 ny "taona nahaterahan' ny Tompo" izay niantatra ny vanim-potoana kristiana, izay antsoina hoe "vanim-potoana iraisana" na "vanim-potoana ifanarahana" na "androntsika". Izany fomba fanisan-taona izany dia noraisin' ny fikambanana iraisam-pirenena.

Ny taona rehetra ao amin' ity vanim-potoana ity, araka ny mahazatra, dia lazaina koa hoe "**taorian' i Jesoa Kristy**" na "**taorian' i Jesosy Kristy**", izay hafohezina hoe "taor. J.K.", ary ampiasaina izany raha ilaina ny hanaisotra ny fisalasalana.

Ny taona rehetra ao amin' ny vanim-potoana mialoha ny vanim-potoana kristiana dia matetika antsoina hoe "talohan' i Jesoa Kristy" na "talohan' i Jesosy Kristy", izay hafohezina amin' ny hoe "tal. J.K.".
Didin' i Tesalônika

Ny **Didy tao Tesalônika** na **Didin' i Teôdôsio**, izay fantatra koa amin' ny anarana hoe ***Cunctos populos***, dia didy navoakan' ny emperora Teôdôsio I tamin' ny 28 Febroary 380 izay nanome tombony ny kristianisma nikeana izay nambarany fa "katôlika" izany hoe "an' ny olona rehetra".

Izany didy izany, navoka ho an' ny mponina any Kônstantinôpla, izay tian' i Teôdôsio hampandrina fahalemana mba hataony toeram-ponenan' ny emperora, no lalàna ivelan' ny fiangonana fantatra izay ahitana ao amin' ny savaranonando ny famaritana ny heverin' ny andriandahy rômana kristiana ho ôrtôdôksia ("fampianarana marina") ara-pivavahana, izay manokatra ny lalana hanenjehana ireo tsy manaraka izany ôrtôdôksia izany, dia ireo lazaina fa heretika na "mpanao fampianaran-diso".

Nalaky hadinon' ireo niaina tamin' ny fotoana namoahana azy ny Didin' i Tesalônika ka nampidirina tao amin' ny boky faha-16 ao amin' ny "Fehezan-dalàn' i Teôdôsio". Ny tantara dia manao io didy io ho nametraka ny "ôrtôdôksia nikeana" ho fivavaham-panjakana, izany fomba fijery izany anefa nilaozan' ny mpahay tantara tamin' ny taonjato faha-20 momba ny zava-mitranga saro-drafitra izay niseho nandritra ny taompolo maro. Dingana lehibe teo amin' ny tantaran' ny fampanjakana ny fivavahana tao amin' ny Empira Rômana anefa ity Didin' i Tesalônika ity.

## Jereo koa

* Didin' i Milano
* Didin' i Sardika
* Tantaran' ny kristianisma
Didin' i Sardika

Ny **Didin' i Sardika** na **Didin' i Galerio**, izay antsoina koa hoe **Didin' ny fandefaran' i Galerio**, dia didy momba ny fandefarana ny fisian' ny fivavahana kristiana tao amin' ny Empira Rômana izay navoakan' ny emperora Galerio tamin' ny 30 Avrily 311 sady fitsipika ara-pôlitika navoakan' ity emperora ity farany satria maty dimy andro taorian' izay izy. Ara-keviny dia mahakasika ny tetrarka rehetra ity didy ity nefa ny andininy hita ao aminy dia nampiharin' ny  mpitondra ambany fifehezany amin' ny fomba samihafa.

Izany rijan-teny izany no nanaiky voalohany ny maha ara-dalàna ny fivavahana kristiana raha manohana ny Fanjakana amin' ny alalan' ny endri-panoloran-tena atan' ny Kristiana, izay anoloana ny maha izy ny fivavahana rômana miorina amin' ny fisoronana, amin' ny alalan' ny maha izy ny fivavahana miorina amin' ny vavaka atao amin' ny andriamanitra ho amin' ny tombontsoan' ny emperora ao amin' ny Empira Rômana.

Tamin' ny nanafoanana ny fandrarana araka ny lalàna ny fivavahana kristiana nanomboka tamin' ny taonjato voalohany, ny Didin' i Galerio dia azo lazaina fa fanekena ôfisialy voalohany ny kristianisma, izay nialoha lalana sady nakana ny hevitra ao amin' ilay didy atao hoe Didin' i Milano (na dia diso aza izany), nivoakan' i Likinio roa taona taty aoriana niaraka tamin' i Kônstantino I, izay safisin' ny mpanao tantara ho ny didy nankatoavana ny kristianisma ho ara-dalàna teo amin' ny Empira Rômana.

## Jereo koa

* Tantaran' ny kristianisma

* Didin' i Milano

* Didin' i Tesalônika
Lalan' ny Landy

Ny **Lalan' ny Landy** (Sinoa: 絲綢之路) dia tambajotran' ny lalam-barotra eoraziana nampiasaina indrindra nanomboka tamin' ny taonjato faharoa TK ka hatramin' ny tapaky ny taonjato faha-15. Mirefy 6 400 km mahery izy io, ary nandray anjara lehibe tamin' ny fanamorana ny fifandraisana ara-toekarena, ara-kolontsaina, ara-pôlitika ary ara-pivavahana teo amin' ny Atsinanana sy ny Andrefana.
Fiangonan' ny Mpirahalahy

Ny **Fiangonan' ny Mpirahalahy** (na **Plymouth Brethren** amin' ny teny anglisy) dia hetsika na fikambanana kristiana evanjelika teraka tao Dublin any Britaina Lehibe manodidina ny taona 1830. Nivaky ilay fikambanana ka tamin' ny taona 1848 no lehibe indrindra, izay niteraka ny hetsika "Fikambanan' ny Rahalahy Misokatra" (anglisy: *Open Brethren*) sy ny "Fikamban' ny Mpirahalahy Manilika" (fikambanana darbista). Ny fikambanana tena "tery" dia nanaraka an' i John Nelson Darby, ary ny sampana misokatra kokoa dia nanaraka an' i George Müller sy i Henry Craik ary ny hafa koa.

## Jereo koa

* Prôtestantisma
Didin' i Milano

Ny **Didy tao Milano** na **Didin' i Kônsantino** dia didy navoakan' ny emperora Kônstantino I sy i Likinio tamin' ny volana Avrily 313, izay mazàna aseho ho toy ny didin' ny fandeferana ny fisian' ny fivavahana maro izay mamela ny olona tsiray hanompo araka ny sitrapony sy ny fombany; nanome fahalalahana ny fanompoam-pivavahana ao amin' ny fivavahana rehetra sy namela ny Kristiana tsy hanompo intsony ny emperora ho toy ny andriamanitra izany didy izany. Nametraka ny "Fiadanan' ny Fiangonana" izany. Izany no vokatry ny ady mitam-piadiana tao amin' ny tetezana Milvius.

Izay antsoina araka ny mahazatra amin' ny hoe "Didin' i Milano", raha ny tena marina, dia taratasy lazaina fa nalefan' i Kônstantino amin' ny olom-peheziny, navoakan' i Likinio tany Nikômedia, mamaly fanontaniana, tamin' ny 13 Jona 313 (*mandatum* manome toromarika an' ireo mpiasam-panjakana ambony any amin' ny faritany, izay voatahirin' i Laktansa sy i Eosebio avy any Kaisarea), izay natao peta-drindrina manerana ny Empira Rômana, izay namoaka ny vontoatin' ny didy fampiharana ny Didin' i Sardika navoakan' i Galerio tamin' ny taona 311, sady nanamafy ny fahalalahan' ny Kristiana amin' ny fanompoam-pivavahany.

Aaka izany, ny Didin' i Sardika tamin' ny taona 311 izay manaiky ny fahalalahan' ny fanompoam-pivavahan' ny Kristiana ara-panao, ny Didin' i Milano roa taona taty aoriana dia manaiky ara-dalàna izany fahalalahana izany. Ny fahalalahan' ny finoana ho an' ny rehetra izay hamafisina ao, amin' ny fanajana ny andriamanitra sy ny fahafaha-mampiasa ny zavatra ilaina amin' izany.

## Jereo koa

* Tantaran' ny kristianisma
* Didin' i Tesalônika
* Didin' i Sardika
Speyer

I **Speyer** dia tanàna ao   any Alemaina izay misy mponina 51.368 eo ho eo. Eo amin' ny morony ankavian' ny onin' i Rhin no misy an' i Speyer, 25 km atsimon' i Ludwigshafen sy Mannheim, ary 21 km atsimo-andrefan' i Heidelberg. 

Tononina hoe [ˈʃpaɪ̯ɐ] izy amin' ny teny alamàna ary soratana hoe Speier tamin' ny tsipelina tranainy. Fantatra amin' ny anarana hoe **Spire** izy amin' ny teny frantsay, teo aloha amin' ny teny anglisy dia nantsoina hoe **Spiers**; fa amin' ny teny alemàna palatina kosa dia **Schbaija**. 

Naorin' ny Rômana izy io, ary iray amin' ireo tanàna tranainy indrindra any Alemaina. Ny Katedralin' i Speyer, fiangonana maromaro hafa, ary ny Altpörtel (vavahady taloha) no manerinerina amin' ny tanin' i Speyer. Ao amin’ ny katedraly, eo ambanin’ ny alitara avo, no misy ny fasan’ ny emperora valo tao amin' ny  Empira Masina Rômana Jermanika sy mpanjaka alemà maro.

Nalaza noho ny "Fanoherana tao Speyer" tamin' ny 1529 ilay tanàna (atao hoe *Protestation zu Speyer* amin' ny teny alemana, niavian' ny teny hoe *[[Prôtestantisma|prôtestanta]],* nanoheran' ny printsy dimy ny fandroahana an' i Martin Lotera). Iray amin' ny tanànan' ny ShUM (fanafohezana ny hoe *Shpira* sy *Varmaisa* ary *Magentza,* izay anarana hebreon' i Speyer sy i Worms ary i Mainz) i Speyer izay anisan' ny Lova Iraisam-pirenenan' ny UNESCO miaraka amin' ny Tokontanin' ny Jiosy.

## Jereo koa
**Tanàna any [[Alemaina]] sy [[Eorôpa Atsinanana]] manan-tantara tamin' ny andron'  i [[Martin Lotera]]:**

* Altenburg - Augsburg - Eisenach - Eisleben - Erfurt - Königsberg - Leipzig - Liebenwerda - Magdeburg - Marburg - Morąg - Speyer - Strasburg - Wachsdorf - Wittenberg - Worms
Bokin' ny Fahaterahan' i Maria

Ny **Bokin' ny** **Fahaterahan' i** **Maria** na **Evanjelin' ny** **Fahaterahan' i** **Maria** izay nitondra ny lohateny latina tamin' ny voalohany hoe *De Mariae* dia boky apôkrifa kristiana. Tsy tokony hafangaro amin' ilay boky mitondra ny lohateny hoe "Tantaran' ny Fahaterahan' i Maria sy ny Fahazazan' ny Mpamonjy" io boky io.

Fanakambanana ny Prôtevanjelin' i Jakôba sy ny Evanjelin' i Pseodô-Matio io asa soratra io izay mitantara ny fahaterahana sy ny fahatanoran' i Maria. Teo anelanelan' ny taonjato faha-6 sy faha-7, na tamin' ny taona 868-869 no nanoratana azy. Voalaza ho i Pseodô-Hierônimo na koa i Paskhasio Radberto no nanoratra azy.

## Jereo koa
Ireo evanjelin' ny fahazazana:

* Evanjely armenianan' ny Fahazazana
* ‎Bokin' ny Fahaterahan' i Maria
* Evanjelin' i Pseodô-Matio
* Evanjelin' ny Fahazazana araka an' i Tômasy
* Evanjely arabon' ny Fahazazana
* Prôtevanjelin' i Jakôba

## Loharano
Wrzesiny (Lubusz)

I **Wrzesiny**, izay atao amin' ny teny alemana hoe **Wachsdorf**, dia tanàna kely any Pôlônia ao amin' ny gminan' i Brzeźnica ao amin' ny poviatan' i  Żagań ao amin' ny vôivôidan' i Lubusz ao amin' ny tapany andrefan' i Pôlônia. 4 km atsimo-atsinanan' i Brzeźnica, 13 km avaratra-tsinanan' i Żagań ary 28 km atsimon' i Zielona Góra no misy azy.

## Tantara
Taorian' ny Ady Lehibe Faharoa sy vokatry ny Fivoriana tao Postdam (nivorian' ny filohan' i Etazonia sy ny an' ny Firaisana Sôvietika ary ny an' ny Fanjakana Mitambatra) sy ny manatanterahana ny Tsipika Oder-Neisse (mamaritra ny sisin-tany manasaraka an' i Pôlônia sy i Alemaina), ity tanàna ity dia nakambana amin' ny Repoblika Entim-Bahoakan' i Pôlônia. Ny mponina manam-piaviana alemàna dia nesorina ka nosoloana mponina pôlôney. Hatramin' ny taona 1975 ka hatramin' ny 1998 dia tao amin' ny vôivôidian' i Zielona Góra izy. Nanomboka tamin' ny taona 1999 no nikambanany tao amin' ny vôivôidian' i Lubusz.

## Jereo koa
**Tanàna any [[Alemaina]] sy [[Eorôpa Atsinanana]] manan-tantara tamin' ny andron'  i [[Martin Lotera]]:**

* Altenburg - Augsburg - Eisenach - Eisleben - Erfurt - Königsberg - Leipzig - Liebenwerda - Magdeburg - Marburg - Mohrungen - Speyer - Strasburg - Wrzesiny - Wittenberg - Worms
Feso

Ny **feso** na **lambondriaka** dia biby mampinono anaty rano ao anatin' ny filaharana *[[Cetacea]]*. Anisan' ny fianakaviana *[[Delphinidae]]* ny karazana feso.
Wittenberg

I **Wittenberg** dia tanàna iray any amin' ny landan' i Sachsen-Anhalt any Alemaina, miorina eo amoron' ny ony Elbe. Misy mponina 45.535 eo ho eo izy io, ary renivohitry ny boriborintanin' i Wittenberg.

Noho ny toerany afovoany eo amin' ny lalana tranainy amin' ny Via Imperii hatramin' ny Andro Antenatenany, ity tanàna ity dia lasa toerana manan-danja amin' ny indostria sy amin' ny asa tanana ary amin' ny raharaham-barotra. Nanomboka tamin' ny taona 1296 ka hatramin' ny 1547, ny lapany  no nisy ireo diokan' i Sachsen-Wittemberg sy ireo elektoran' i Sachsen. Araka izany, ny Oniversiten' i Wittenberg dia naorina tamin' ny taona 1502.

Malaza ihany koa i Wittenberg amin' ny fifandraisany akaiky amin' ny tantaran' i Martin Lotera sy ny amin' ny fiandohan' ny Fanavaozana Prôtestanta: maro amin' ny tranobe ao aminy, toy ny fiangonan' ny  lapa (atao amin' ny teny alemana hoe *Schlosskirche* "Fiangonan' ny Olo-masina"), no mifandray amin' ny zava-nitranga tamin' izany fotoana izany ary voaisa ho Lova Iraisam-pirenen' i UNESCO ankehitriny. Ny ampahany amin' ny efi-trano fihibohana aogostiniana izay nipetrahan' i Lotera, voalohany tamin' ny naha-monka (na moanina) azy ary avy eo tamin' ny naha-tompony azy niaraka tamin' ny vadiny Katharina von Bora sy ny zanany enina, dia voatahiry ary novana ho Tranombakok' i Lotera. Ahitana sisan-javatra navelan' i Lotera izy io, ary koa sarin' i Lotera sy sary hosodoko hafa nataon' i Lucas Cranach der Ältere ("Lucas Cranach Rainy") sy Lucas Cranach der Jüngere ("Lucas Cranach Zanany") (izay mpianaka). Ny Augusteum, izay naorina teo anelanelan' ny taona 1564 sy 1583, noho ny fisian' ny mônastera, dia lasa fahatsiarovana ankehitriny.

## Jereo koa
**Tanàna any [[Alemaina]] sy [[Eorôpa Atsinanana]] manan-tantara tamin' ny andron'  i [[Martin Lotera]]:**

* Altenburg - Augsburg - Eisenach - Eisleben - Erfurt - Königsberg - Leipzig - Liebenwerda - Magdeburg - Marburg - Mohrungen - Speyer - Strasburg - Wachsdorf - Wittenberg - Worms
GUSTAVOEGATOTV (youtuber)

**Gustavo Batista da Silva**, fantatra kokoa amin'ny anarana hoe **GUSTAVOEGATOTV**, dia Breziliana mpanoratra, mpiangaly rap ary mpamorona votoaty fantatra amin'ny fanaovana horonan-tsary ho an'ny YouTube nanomboka ny taona 2018 ka hatramin'ny 2021.

## Tantaram-piainany
Nanomboka ny asany tao amin'ny YouTube izy tamin'ny taona 2018, niaraka tamin'ny lahatsariny voalohany mitondra ny lohateny hoe “*Pulei do prédio (cama) (MORRI?)*”, maneso ny *clickbait* izay matetika ampiasain'ny YouTubers hitazomana ny sain'ny mpijery bebe kokoa.

Tamin'ny tapaky ny taona 2021, very ny fidirana amin'ny kaonty Google izay nitantana ny fantsona YouTube-ny ​​i Gustavo. Izany no nahatonga ny fantsona *GUSTAVOEGATOTV* tsy namoaka horonan-tsary intsony taorian'ny "*Jogando: Tony Hawk's Pro Skater 4*"

Amin'izao fotoana izao, Gustavo dia mamokatra mozika ary mamorona votoaty ho an'ny Instagram sy TikTok.

## Asany

Namokatra ny hirany voalohany tamin'ny taona 2020 i Gustavo, antsoina hoe “*Ô Meu Deus Wanna Pum!*”, manana karazana Dihy ilay hira.

Amin'izao fotoana izao, ny hiran'i Gustavo dia avy amin'ny karazana mozika Trap sy EDM.
Fanamarihana
Tsy mpanakanto malaza eto amin’ny fireneny ity mpanakanto ity fa mahaleo tena.

## Rakikira
### Rakikira
* **Speed Up**
### EPs
* **Descanso** (2022)
### tokan-tena
***Ô Meu Deus Wanna Pum!** (2020)
***Piaba, Pingu, e Pudim** (2020)
***Tô Ficando Louco** (2020)
***Gustavoegatotv** (2020)
***PudiaPin** (2020)
***Piabinha** (2020)
***Pindim** (2020)
***Pista** (2020)
***Pista 2.0** (2020)
***Rua** (2021)
***Mac Plus** (2021)
***Travei na Pose** (2021)
***Pista 3.0** (2022)
***Pista 4.0** (2022)
***Piui Tic Toc** (2022)
***Piui Tic Toc (Slowed + Reverb)** (2022)
***Piui Tic Toc (Deluxe)** (2022)
***Pista 5.0** (2023)
***OÃDILOS** (2023)
***Meu Primeiro Phonk** (2023)
***VITÓRIA** (2023)
***O FAMOSO 6 DEDOS** (2023)
***Atimia** (2023)
***ISSO N É UM PHONK** (2023) 
## Asongadina amin'ny:
***Dor de Cabeça** (nataon'ny:: JS SILVA 777) (2023)
***R EVOLUÇÃO** (nataon'ny:: JS SILVA 777) (2023)
***Automático** (nataon'ny:: JS SILVA 777) (2023)

Tsiahy
Strasburg (Uckermark)

I **Strasburg** na **Strasburg (Uckermark)** dia tanàna ao amin' ny distrikan' i  Vorpommern-Greifswald  ao amin' ny fanjakan' i , any Alemaina. Any amin' ny faritra ara-tantaran' i Uckermark no misy azy io, eo amin' ny 16 km any andrefan' i Pasewalk, ary 33 km atsinanan' i Neubrandenburg.

I Straceburch dia naorin' ny dioka Barnim I avy any Pomerania tamin' ny taona 1267 teo amin' ny toerana manan-danja stratejika akaikin' ny sisin-tany  amin' i Mecklenburg any andrefana sy i Markgrafschaft Brandenburg (Margraviate any Brandenburg) any atsimo. Nomena tombontsoa natokana ho an' ny tanàn-dehibe izy io ary niara-nipetraka tamin' ny Alemàna nandritra ny Ostsiedlung (fanjanahan-tany jermanika an' i Eorôpa Atsinanana tamin' ny Andro Antenatenany). Nisy fiantraikany tamin' io faritra io ny fifandonana maharitra teo amin' i Brandenburg sy i Pomerania, ary taorian' ny nanaovan' i Frederick II avy any Brandenburg, elektoran' ny Haus Hohenzollern ("Tranon' i Hohenzollern") fanafihana mitohy tao amin' io fari-tany io, dia voatery nanolotra an' i Strasburg ho azy ireo dioka pômeraniana tamin' ny farany, araka ny Vertrag von Prenzlau ("Fifanarahana tao Prenzlau") tamin' ny taona 1479.

Nijanona ho ampahany amin' ny Faritanin' i Brandenburg tany Prosia ilay tanàna, mandra-pahatongan' ny taona 1952 nanangan' ny governemantan' i Alemana Atsinanana an' i Bezirk Neubrandenburg izay ahitana an' i  Prenzlau sy i Templin ary i Strasburg izay tanànan' i Brandenburg teo aloha. Tamin' izany fotoana izany i Strasburg no renivohitry ny distrika iray amin' ny zony manokana, izay lasa anisan' ny fanjakan' i Mecklenburg-Vorpommern taorian' ny Friedliche Revolution ("Revôlisiôna Milamina") tany Alemaina Atsinanana tamin' ny taona 1989 dia.

Ny fahatsiarovana ny ady nataon' i Wolfgang Samuel, atao hoe *Zazalahy Alemana*, dia napetraka ao Strasburg amin' ny ampahany, dia i Strasburg izay nipetrahan' i Samuel sy ny reniny nanomboka tamin' ny volana Marsa 1945 ka hatramin' ny Desambra 1946.

## Jereo koa
**Tanàna any [[Alemaina]] sy [[Eorôpa Atsinanana]] manan-tantara tamin' ny andron'  i [[Martin Lotera]]:**

* Altenburg - Augsburg - Eisenach - Eisleben - Erfurt - Königsberg - Leipzig - Liebenwerda - Magdeburg - Marburg - Mohrungen - Speyer - Strasburg - Wachsdorf - Wittenberg - Worms
Worms (Alemaina)

I **Worms** dia tanàna ao amin' ny fanjakan' i ,*,* any Alemaina, any amin' ny tapany ambony amin' ny ony Rhin, 60 km atsimo-atsimo-andrefan' ny tanànan' i Franckfort/Main. Nisy mponina 84.646 teo ho eo izy  tamin' ny taona  2015.

Efa nioriona talohan' ny andron' ny Rômana i Worms izay iray amin' ny tanàna tranainy indrindra any Eorôpa Avaratra. Renivohitry ny Fanjakan' ny Borgondiana izy io tamin' ny fiandohan' ny taonjato faha-5, noho izany toerana nisy ny zavatra lazaina amin' ny angano tamin' ny Andro Antenatenany miresaka an' io vanim-potoana io, indrindra fa ny ampahany voalohany amin' ny *Nibelungenlied* (tononkalo mitantara ny olo-malaza sy ny fiforonan' i Alemaina).

I Worms dia episkôpata katôlika rômana nanomboka tamin' ny taona 614 fara fahatarany, ary palatinata manan-danja ho an' i Charlemagne. Ny Katedralin' i Worms dia iray amin' ny katedraly imperialy ary anisan' ny ohatra tsara indrindra amin' ny maritrano rômaneska any Alemaina. Niroborobo i Worms tamin' ny Andro Antenatenany Ambony tamin' ny maha-tanàna imperialy afaka azy. Amin' ny fivorina nampanaovin' ny emperora maherin’ ny zato natao tao Worms, ny Fivoriana tao Worms (alemana: *Reichstag zu Worms*) tamin' ny taona 1521 dia nifarana tamin’ ny ffivoahan' ny Didin' ny Worms, izay nanambarana an’ i Martin Lotera ho heretika (mpampianatra finoan-diso). Iray amin' ny "tanàna ShUM" (fanafohezana ny hoe *Shpira* sy *Varmaisa* ary *Magentza* izay anarana hebreon' i  Speyer sy i Worms ary Mainz) manan-tantara ihany koa i Worms ary anisan' ny Lova Iraisam-pirenen' i UNESCO ny toerana nisy Jiosy ao aminy.

Ankehitriny dia foibe indostrialy ilay tanàna ary malaza ho niandohan' ny divay Liebfraumilch. Ny indostria hafa ao aminy dia ahitana simia, entana vita amin' ny metaly ary ny vilona.

## Jereo koa
* Lisitra ny tanàna ny Alemaina

**Tanàna any [[Alemaina]] sy [[Eorôpa Atsinanana]] manan-tantara tamin' ny andron'  i [[Martin Lotera]]:**

* Altenburg - Augsburg - Eisenach - Eisleben - Erfurt - Königsberg - Leipzig - Liebenwerda - Magdeburg - Marburg - Mohrungen - Speyer - Strasburg - Wachsdorf - Wittenberg - Worms
Wartburg (any Alemaina)

I **Wartburg** dia lapa naorina tamin' ny Andro Antenatenany, eo ambony hantsana mirefy 410 m any atsimo-andrefan' i Eisenach, ao amin' ny fanjakan' i , any Alemaina. Tao no fonenan’ i Mb. Elisabeth avy any Hongria, ilay toerana nadikan’ i Martin Lotera ny Testamenta Vaovaon’ny Baiboly ho amin’ ny teny alemàna, ilay toerana nanaovana ny Festivalin’ i Wartburg tamin’ ny taona 1817 ary noheverina ho toerana nisy an’ ilay *Sängerkrieg* (fifaninanan' ny pôety na mpihira) malaza. Aingam-panahy lehibe ho an' i Ludwig II izany rehefa nanapa-kevitra ny hanorina ny Lapan' i Neuschwanstein izy. I Wartburg no toerana fizahàn-tany be mpitsidika indrindra any Thüringen aorian' i Weimar. Na dia mbola misy rafitra tany am-boalohany aza ny lapa amin' izao fotoana izao, nanomboka tamin' ny taonjato faha-12 ka hatramin' ny faha-15, ny ankamaroan' ny ao anatiny dia novana nanomboka tamin' ny taonjato faha-19 ihany. Tamin' ny taona 1999, ny lapan' i Wartburg dia voarakitra ao amin' ny lisitry ny Lova Iraisam-pirenenan' ny UNESCO noho ny maritranony natao tamin' ny Andro Antenatenany sy noho ny lanjany ara-tantara sy ara-pivavahana.
Mansfeld

I **Mansfeld**, izay atao hoe koa **Mansfeld-Lutherstadt**, dia tanàna ao amin' ny fanjakan' i Sachsen-Anhalt, any Alemaina, eo amin’ ny onin' i Wipper, 10 km avaratra-andrefan’ i Eisleben. Ny isan' ny mponina ao aminy dia 9.770 tamin' ny taona 2009 ary 9.647 tamin' ny 31 Desambra 2011. Nihalehibe tao Mansfeld i Martin Lotera, ilay mpanavao fiangonana pôtestanta. Tamin' ny taona 1993 dia lasa iray amin' ny toerana enina ambin' ny folo any Alemaina notendrena ho *[[Lutherstadt]]* ("tanànan' i Lotera") ilay tanàna noho izany antony izany.

## Jereo koa
**Tanàna any [[Alemaina]] sy [[Eorôpa Atsinanana]] manan-tantara tamin' ny andron'  i [[Martin Lotera]]:**

* Altenburg - Augsburg - Eisenach - Eisleben - Erfurt - Königsberg - Leipzig - Liebenwerda - Magdeburg - Marburg - Mohrungen - Speyer - Strasburg - Wachsdorf - Wittenberg - Worms
Thomas Cajetan

I **Thomas Cajetan**  na **Thomas de Vio** na **Tommaso de Vio** na **Caetanus** dia filôzôfa sy teôlôjiana italiana, kardinaly (tamin' ny taona 1517 hatramin' ny taona 1534 nahafatesany). Teraka tamin' ny 20 Febroary 1469 tany Gaeta (tao amin' ny Fanjakan' i Napoli, tanàna any Italia ankehitriny) ary maty tao Rôma tamin' ny 9 Aogositra 1534 izy. Nisahana ny asan' ny *Magister Ordinis Predicatorum* ("Mpampianatra ao amin' ny filaharan’ ny mpitoriteny") tamin' ny taona 1508 ka hatramin’ ny 1518 izy. Teôlôjiana nalaza tamin’ ny androny izy, izay malaza indrindra ankehitriny ho mpitondra tenin’ ny fanoheran’ ny Katôlika ny fampianaran’ i Martin Lotera sy ny Fanavaozana Prôtestanta fony izy Legatan’ ny papa tany Augsburg, ary anisan’ ny malaza amin' ny Katôlika nanao heviteny be dia be momba ny *Summa Theologica* nosoratan' i Tômasy avy any Akoino izy.

Tsy tokony hafangaro amin' ny mpiara-belona aminy atao hoe Md Cajetan, mpanorina ny Theatines, izy.