Chlorophytum comosum

Ny ***Chlorophytum comosum*** dia karazana zavamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana *[[Asparagaceae]]*, araka ny fanasokajiana filôjenetika, teratany ao Afrika Atsimo. Mora mitombo anaty trano ny *Chlorophytum comosum* izay ampiasaina matetika ho haingon-trano. Io angamba no zavamaniry fantatra indrindra ao amin' ny vondron-karazana *[[Chlorophytum]]*. Ny fanadihadiana nataon' ny NASA tamin' ny taona 1989 dia nanasokajy azy io ho zavamaniry mpanadio rivotra, saingy tsy voaporofo ny fahombiazany amin' ny toe-javatra tena misy.

## Famariparitana

Mahatratra halava 60 sm ny *Chlorophytum comosum*, nefa afaka maniry midina izy io raha mihantona ka mety mahatratra metatra maromaro.

### Ny raviny

Mipoitra avy hatrany avy eo amin' ny fototr' ilay zavamaniry ny ravina izay tsy misy tahony hita maso. Mamorona vondrona izay matetika miondrika izy ireo, ka manome azy endrika volon-doha na tranon-kala.

Toy ny ribà sy tery ary lava ny endiny ny ravina tsirairay, amin' ny ankapobeny manana halava 20 ka hatramin' ny 45 sm ary sakany mirefy 6 hatramin' ny 25 mm. Manify sy malefaka ny ravnba nefa matanjaka, amin' ny maha tokan-dravin-tsimoka ilay zavamaniry. Ahitana kirany afovoany miavaka kokoa ny ravina. Madrakotra manodidina ny fototry ny ravina maniry manaraka ny fototry ny ravina tsirairay. Matsilo sady indraindray somary milantsika ny tendrony.

Velona mandritra ny volana maromaro ny raviny alohan' ny hahamaina azy hoazy eo amin' ny fotony. Mipoitra tsy tapaka avy eo afovoan' ny ravina maro ny ravina vaovao, ka miantoka ny fitomboana mitohy.

### Ny voniny

Mety hahatratra halava hatramin' ny 75 sm ny voniny mitambatra ho vondrom-bony mirantsandrantsana ary amin' ny farany dia miondrika midina mba hahazo ny tany. Aamin' ny voalohany dia mipoitra anaty vondrona madinika misy 1-6 ny voniny, vondrona mielanelana mitovy eny amin' ny taho. Mipoitra eo am-pototry ny ravina miseho ho toa voniny ny vondrona tsirairay, izay manana halava mirefy 2–8 sm, sady mihakely hatrany arakaraka ny fanakaikezany ny tendron' ny vondrom-bony. Mihamalazo ka maty ny ankamaroan' ny voniny mipoitra voalohany, ary izany no antony tsy ahitana voniny firy eny amin' ny vondrom-bony. Tsy ny voniny ihany no hita eny amin' ny vondrom-bony fa misy zanany eo amin' ny tendron-drantsany, izay miletsy sy mitehika amin' ny tany amin' ny farany, ary ipoiran' ny faka fiandry.

### Ny voany

Maina misy hodiny mafy ny voan' ny *Chlorophytum comosum*. Mizara efitra telo ny ao anatiny, izay misokatra rehefa matoy mba hivoahan' ny vihiny. Mampiavaka ny zavamaniry tokan-dravin-tsimoka ao amin' ny fianakaviana *[[Asparagaceae]],* io toetran' ny voany io.

Aorian' ny fahalonahan' ny voniny (matetika amin' ny alalan' ny bibikely madinika) dia miova ho voany miendrika atody na somary lavalava ny fihary tsirivavy, manodidina ny 4 ka hatramin' ny 6 mm ny halavany. Misy vihiny telo ka hatramin' ny enina, matetika roa isan' efitra, ny voa tsirairay.

Kely sy mainty ary misy zorony ny vihy, somary marokoroko ny vohony. Afaka mitsimoka izy ireo, saingy miadana sy tsy azo antoka ny fampitomboana taranaka amin' ny alalany; izany no isafidianana ny fampitomboana taranaka amin' ny alalan' ny zanany izay mipoitra avy eny amin' ny tahon' ny vondrom-bony.

Raha volena anaty trano ny *Chlorophytum comosum* dia mamony mora foana, saingy tsy voatery hiforona foana ny voany satria matetika tsy feno na tsy misy ny fandonahana (tsy misy bibikely mpamindra vovobony). Raha ambolena eny ivelany any amin' ny faritra manana toetany trôpikaly kosa izy dia mety hamoa matetika. Tsy mampidi-doza sy tsy misy poizina ny voany, na dia tsy manana endrika kanto aza.

### Ny fakany

Mirefy 5 hatramin' ny 10 sm eo ho eo ny halavan' ny fakan' ny *Chlorophytum comosum*, izay be nofony sy matevina ary lava; fotsy na milokon-kerotra, indraindray somary mavo; matetika niova ho vodiny kely miendrika ampela. Ny fakany lasa vodiny dia manana anjara toerana lehibe amin' ny fitahirizany rano sy siramamy vokarin' ny fôtôsentezy, izay ahafahan' ilay zavamaniry ho velona mandritra ny hain-tany na raha hadino ny fanondrahana azy.

## Fampiasana azy

### Fanao haingon-trano

Anisan' ny zavamaniry fanao haingo be mbamboly indrindra ny *Chlorophytum comosum*, na anaty trano izany (anaty birao, efitrano fianarana) na ivelany (eny an-tokontany, an-davarangana ambany, na an-davarangana mihantona), any amin' ny faritra manana toetany mafana: . 

### Misy manao sakafo
Tsy misy poizina ho an' ny olombelona sy ny biby fiompy (saka, alika) ny *Chlorophytum comosum*, ary heverina ho azo hanina. Tsy ambolena hohanina anefa izy io na dia misy mihinana (na manta na nahandroina). Tsiraka ny raviny sady tsy dia matsiro. Somary mamy ny fakany fa tsy manana lanjany firy amin' ny lafiny nahandro. Atao sakafo any India sy aty Afrika ny karazana sasany mifanakaiky aminy ao amin' ny vondron-karazana misy azy (*Chlorophytum borivilianum*, *Chlorophytum tuberosum*, sns) noho ny fakany mahavelona sy mampatanjaka.

### Misy mampiasa ho fanafody
Any amin' ny faritra maro aty Afrika tapany atsimo sy atsinanana, dia ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana ny fakan' ny *Chlorophytum comosum*. Ny fakany be nofony no tena fampiasa matetika: tanehina na alona anaty rano mafana ry sotroina mba hanamaivanana ny olana amin' ny fandevonan-kanina, handrisika amin' ny fahazotoan-komana, hampitony ny havizanana, na hampitomboana ny rononon-dreny. Mampalemy kokoa ny fivalanana sy manafaingana ny fiasan' ny tsinay ny fihinanana azy io, araka ny lazain' ny vahoaka Ngony ao Afrika Atsimo.

Na izany aza dia mifototra amin' ny fitsaboana nentim-paharazana fotsiny ireo filazana ireo fa tsy mbola voamarina ara-tsiansa ny fahombiazany. Voafetra ihany ny fandalinana môderina momba ny fitsaboana amin' ny alalan' ny *Chlorophytum comosum*.

### Manadio rivotra
Ity zavamaniry ity dia ahafaka manadio ny rivotra amin' ny alalan' njy fitrohany ny fandoto ao amin' ny rivotra, anisan' izany ny mônôksida-na karbônina (CO) sy ny diôksida-na azôta (NO2), ary koa ny taharo ôrganika mora mietona toy ny metanaly (CH2O) sy ny ksilena ((CH3)2C6H4).

## Jereo koa

* *[[Chlorophytum]]*