open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pleuranthodium

Ny ***Pleuranthodium*** dia vondron-karazan-javamaniry mamony, tokan-dravintsimoka, ao amin' ny fianakaviana *[[Zingiberaceae]]*. Ireto ny karazana ao aminy:

* *Pleuranthodium biligulatum* (Valeton) R.M.Sm.
* *Pleuranthodium branderhorstii* (Valeton) R.M.Sm.
* *Pleuranthodium comptum* (K.Schum.) R.M.Sm.
* *Pleuranthodium floccosum* (Valeton) R.M.Sm.
* *Pleuranthodium floribundum* (K.Schum.) R.M.Sm.
* *Pleuranthodium gjellerupii* (Valeton) R.M.Sm.
* *Pleuranthodium hellwigii* (K.Schum.) R.M.Sm.
* *Pleuranthodium iboense* (Valeton) R.M.Sm.
* *Pleuranthodium macropycnanthum* (Valeton) R.M.Sm.
* *Pleuranthodium neragaimae* (Gilli) R.M.Sm.
* *Pleuranthodium papilionaceum* (K.Schum.) R.M.Sm.
* *Pleuranthodium pedicellatum* (Valeton) R.M.Sm.
* *Pleuranthodium peekelii* (Valeton) R.M.Sm.
* *Pleuranthodium pelecystylum* (K.Schum.) R.M.Sm.
* *Pleuranthodium piundaundensis* (P.Royen) R.M.Sm.
* *Pleuranthodium platynema* (K.Schum.) R.M.Sm.
* *Pleuranthodium pterocarpum* (K.Schum.) R.M.Sm.
* *Pleuranthodium racemigerum* (F.Muell.) R.M.Sm.
* *Pleuranthodium roemeri* (Valeton) R.M.Sm.
* *Pleuranthodium schlechteri* (K.Schum.) R.M.Sm.
* *Pleuranthodium scyphonema* (K.Schum.) R.M.Sm.
* *Pleuranthodium tephrochlamys* (K.Schum. & Lauterb.) R.M.Sm.
* *Pleuranthodium trichocalyx* (Valeton) R.M.Sm.
Reidelia

Ny ***Reidelia*** dia vondron-karazan-javamaniry mamony, tokan-dravintsimoka, ao amin' ny fianakaviana *[[Zingiberaceae]]*. Ireto ny karazana ao aminy:

* *Riedelia affinis* (Ridl.) K.Schum.
* *Riedelia alata* Valeton
* *Riedelia albertisii* (K.Schum.) K.Schum.
* *Riedelia angustifolia* Valeton
* *Riedelia areolata* Valeton
* *Riedelia arfakensis* Valeton
* *Riedelia aurantiaca* Ridl.
* *Riedelia bicuspis* Ridl.
* *Riedelia bidentata* Valeton
* *Riedelia bismarcki-montium* K.Schum.
* *Riedelia brachybotrys* Valeton
* *Riedelia branderhorstii* Valeton
* *Riedelia brevicornu* Valeton
* *Riedelia brunneopilosa* Govaerts
* *Riedelia capillidens* Gilli
* *Riedelia charontis* M.F.Newman
* *Riedelia corallina* (K.Schum.) Valeton
* *Riedelia cordylinoides* (Ridl.) R.M.Sm.
* *Riedelia curcumoidea* P.Royen
* *Riedelia curviflora* Oliv.
* *Riedelia decurva* (Ridl.) Valeton
* *Riedelia dolichopteron* Valeton
* *Riedelia epiphytica* Valeton
* *Riedelia erecta* Valeton
* *Riedelia eupteron* Valeton
* *Riedelia exalata* Valeton
* *Riedelia ferruginea* Valeton
* *Riedelia flava* Lauterb. ex Valeton
* *Riedelia fulgens* Valeton
* *Riedelia geanthus* Valeton
* *Riedelia geluensis* Valeton
* *Riedelia geminiflora* Valeton
* *Riedelia graminea* Valeton
* *Riedelia grandiligula* Valeton
* *Riedelia hirtella* Ridl.
* *Riedelia hollandiae* Valeton
* *Riedelia insignis* (Warb.) K.Schum.
* *Riedelia klossii* Ridl.
* *Riedelia lanata* (Scheff.) K.Schum. ex Valeton
* *Riedelia lanatiligulata* Ridl.
* *Riedelia latiligula* Valeton
* *Riedelia ligulata* Ridl.
* *Riedelia longifolia* Valeton
* *Riedelia longirostra* Valeton
* *Riedelia longisepala* Ridl.
* *Riedelia macranthoides* Valeton
* *Riedelia macrothyrsa* Valeton
* *Riedelia maculata* Valeton
* *Riedelia marafungensis* P.Royen
* *Riedelia maxima* Valeton
* *Riedelia microbotrya* Valeton
* *Riedelia minor* Valeton
* *Riedelia monophylla* K.Schum.
* *Riedelia montana* Valeton
* *Riedelia monticola* Valeton
* *Riedelia nymanii* K.Schum.
* *Riedelia orchioides* (K.Schum.) Valeton
* *Riedelia paniculata* Valeton
* *Riedelia plectophylla* (K.Schum.) Govaerts
* *Riedelia pterocalyx* (K.Schum.) Valeton
* *Riedelia pulcherrima* Ridl.
* *Riedelia purpurata* Ridl.
* *Riedelia rigidocalyx* Lauterb. ex Valeton
* *Riedelia robusta* Valeton
* *Riedelia rosacea* P.Royen
* *Riedelia schlechteri* Valeton
* *Riedelia sessilanthera* Valeton
* *Riedelia stricta* K.Schum.
* *Riedelia subalpina* P.Royen
* *Riedelia suborbicularis* P.Royen
* *Riedelia subulocalyx* Valeton
* *Riedelia tenuifolia* Valeton
* *Riedelia triciliata* Ridl.
* *Riedelia umbellata* Valeton
* *Riedelia urceolata* Valeton
* *Riedelia whitei* Ridl.
* *Riedelia wollastonii* Ridl.
Rhynchanthus

Ny ***Rhynchanthus*** dia vondron-karazan-javamaniry mamony, tokan-dravintsimoka, ao amin' ny fianakaviana *[[Zingiberaceae]]*. Ireto ny karazana ao aminy:

* *Rhynchanthus beesianus* W.W.Sm.
* *Rhynchanthus bluthianus* Wittm.
* *Rhynchanthus johnianus* Schltr.
* *Rhynchanthus longiflorus* Hook.f.
Roscoea

Ny ***Roscoea*** dia vondron-karazan-javamaniry mamony, tokan-dravintsimoka, ao amin' ny fianakaviana *[[Zingiberaceae]]*. Ireto ny karazana ao aminy:

* *Roscoea alpina* Royle
* *Roscoea auriculata* K.Schum.
* *Roscoea australis* Cowley
* *Roscoea bhutanica* Ngamr.
* *Roscoea brandisii* (King ex Baker) K.Schum.
* *Roscoea capitata* Sm.
* *Roscoea cautleyoides* Gagnep.
* *Roscoea debilis* Gagnep.
* *Roscoea forrestii* Cowley (including *Roscoea cangshanensis* M.H.Luo, X.F.Gao & H.H.Lin)
* *Roscoea ganeshensis* Cowley & W.J.Baker
* *Roscoea glaucifolia* F.J.Mou
* *Roscoea humeana* Balf.f. & W.W.Sm.
* *Roscoea kunmingensis* S.Q.Tong
* *Roscoea megalantha* Tosh.Yoshida & Yangzom
* *Roscoea nepalensis* Cowley
* *Roscoea ngainoi* A.A.Mao & Bhaumik
* *Roscoea praecox* K.Schum.
* *Roscoea pubescens* Z.Y.Zhu
* *Roscoea purpurea* Sm.
* *Roscoea schneideriana* (Loes.) Cowley
* *Roscoea scillifolia* (Gagnep.) Cowley
* *Roscoea stenophylla* Y.L.Fan
* *Roscoea tibetica* Batalin
* *Roscoea tumjensis* Cowley
* *Roscoea wardii* Cowley
Scaphochlamys

Ny ***Scaphochlamys*** dia vondron-karazan-javamaniry mamony, tokan-dravintsimoka, ao amin' ny fianakaviana *[[Zingiberaceae]]*. Ireto ny karazana ao aminy:

* *Scaphochlamys anomala* (Hallier f.) R.J.Searle, (2010).
* *Scaphochlamys argentea* R.M.Sm., (1987).
* *Scaphochlamys atroviridis* Holttum, (1950).
* *Scaphochlamys biloba* (Ridl.) Holttum, (1950).
* *Scaphochlamys breviscapa* Holttum, (1950).
* *Scaphochlamys burkillii* Holttum, (1950).
* *Scaphochlamys calcicola* A.D.Poulsen & R.J.Searle, (2005).
* *Scaphochlamys concinna* (Baker) Holttum, (1950).
* *Scaphochlamys cordata* Y.Y.Sam & Saw, (2005).
* *Scaphochlamys erecta* Holttu, (1950).
* *Scaphochlamys gracilipes* (K.Schum.) S.Sakai & Nagam., (2006).
* *Scaphochlamys grandis* Holttum, (1950).
* *Scaphochlamys klossii* (Ridl.) Holttum, (1950).
** *Scaphochlamys klossii var. klossii*
** *Scaphochlamys klossii var. glomerata* Holttum, (1950).
** *Scaphochlamys klossii var. minor* Holttum, (1950).
* *Scaphochlamys kunstleri* (Baker) Holttum, (1950).
** *Scaphochlamys kunstleri var. kunstleri*.
** *Scaphochlamys kunstleri var. rubra* (Ridl.) Holttum, (1950).
** *Scaphochlamys kunstleri var. speciosa* C.K.Lim, (2001).
* *Scaphochlamys lanceolata* (Ridl.) Holttum, (1950).
* *Scaphochlamys laxa* Y.Y.Sam & Saw, (2005).
* *Scaphochlamys malaccana* Baker, (1892).
* *Scaphochlamys minutiflora* Jenjitt. & K.Larsen, (2002).
* *Scaphochlamys obcordata* Sirirugsa & K.Larsen, (1991).
* *Scaphochlamys oculata* (Ridl.) Holttum, (1950).
* *Scaphochlamys pennipicta* Holttum, (1950).
* *Scaphochlamys perakensis* Holttum, (1950).
* *Scaphochlamys petiolata* (K.Schum.) R.M.Sm., (1987).
* *Scaphochlamys polyphylla* (K.Schum.) B.L.Burtt & R.M.Sm., (1972).
* *Scaphochlamys reticosa* (Ridl.) R.M.Sm., (1987).
* *Scaphochlamys rubescens* Jenjitt. & K.Larsen, (2002).
* *Scaphochlamys rubromaculata* Holttum, (1950).
* *Scaphochlamys subbiloba* (Burkill ex Ridl.) Holttum, (1950).
* *Scaphochlamys sylvestris* (Ridl.) Holttum, (1950).
* *Scaphochlamys tenuis* Holttum, (1950).
Siamanthus

Ny ***Siamanthus*** dia vondron-karazan-javamaniry mamony, tokan-dravintsimoka, ao amin' ny fianakaviana *[[Zingiberaceae]]*. Ity ny karazana tokana ao aminy: ***Siamanthus siliquosus***.
Pyrgophyllum

Ny ***Pyrgophllum*** dia vondron-karazan-javamaniry mamony, tokan-dravintsimoka, ao amin' ny fianakaviana *[[Zingiberaceae]]*. Ity ny karazana tokana ao aminy: ***Pyrgophllum yunnanense***
Siliquamomum

Ny ***Siliquamomum*** dia vondron-karazan-javamaniry mamony, tokan-dravintsimoka, ao amin' ny fianakaviana *[[Zingiberaceae]]*. Ireto ny karazana ao aminy:

# *Siliquamomum alcicorne* Škorničk. & H.Đ.Trần
# *Siliquamomum oreodoxa* N.S.Lý & Škorničk
# *Siliquamomum phamhoangii* Luu & H.Đ.Trần
# *Siliquamomum tonkinense* Baill.
Siphonochilus

Ny ***Siphonochilus*** dia vondron-karazan-javamaniry mamony, tokan-dravintsimoka, ao amin' ny fianakaviana *[[Zingiberaceae]]*. Ireto ny karazana ao aminy:

* *Siphonochilus aethiopicus* (Schweinf.) B.L.Burtt
* *Siphonochilus bambutiorum* A.D.Poulsen & Lock
* *Siphonochilus brachystemon* (K.Schum.) B.L.Burtt 
* *Siphonochilus kilimanensis* (Gagnep.) B.L.Burtt 
* *Siphonochilus kirkii* (Hook.f.) B.L.Burtt 
* *Siphonochilus longitubus* Lock 
* *Siphonochilus nigericus* (Hutch. ex Hepper) B.L.Burtt 
* *Siphonochilus parvus* Lock 
* *Siphonochilus pleianthus* (K.Schum.) Lock 
* *Siphonochilus puncticulatus* (Gagnep.) Lock 
* *Siphonochilus rhodesicus* (T.C.E.Fr.) Lock
Sulettaria

Ny ***Sulettaria*** dia vondron-karazan-javamaniry mamony, tokan-dravintsimoka, ao amin' ny fianakaviana *[[Zingiberaceae]]*. Ireto ny karazana ao aminy:

* *Sulettaria brachycalyx* S.Sakai & Nagam. 
* *Sulettaria kapitensis* S.Sakai & Nagam. 
* *Sulettaria linearicrista* S.Sakai & Nagam. 
* *Sulettaria longipilosa* S.Sakai & Nagam. 
* *Sulettaria longituba* (Ridl.) Holttum 
* *Sulettaria multiflora* (Ridl.) R.M.Sm. 
* *Sulettaria rubida* R.M.Sm. 
* *Sulettaria stoloniflora* (K.Schum.) S.Sakai & Nagam. 
* *Sulettaria surculosa* (K.Schum.) B.L.Burtt & R.M.Sm.
Sundamomum

Ny ***Sundamomum*** dia vondron-karazan-javamaniry mamony, tokan-dravintsimoka, ao amin' ny fianakaviana *[[Zingiberaceae]]*. Ireto ny karazana ao aminy:

* *Sundamomum borealiborneense* (I.M.Turner) A.D.Poulsen & M.F.Newman
* *Sundamomum calyptratum* (S.Sakai & Nagam.) A.D.Poulsen & M.F.Newman
* *Sundamomum dictyocoleum* (K.Schum.) A.D.Poulsen & M.F.Newman
* *Sundamomum durum* (S.Sakai & Nagam.) A.D.Poulsen & M.F.Newman
* *Sundamomum flavoalbum* (R.M.Sm.) A.D.Poulsen & M.F.Newman
* *Sundamomum hastilabium* (Ridl.) A.D.Poulsen & M.F.Newman
* *Sundamomum laxesquamosum* (K.Schum.) A.D.Poulsen & M.F.Newman
* *Sundamomum longipedunculatum* (R.M.Sm.) A.D.Poulsen & M.F.Newman
* *Sundamomum luteum* (R.M.Sm.) A.D.Poulsen & M.F.Newman
* *Sundamomum macroglossa* (K.Schum.) A.D.Poulsen & M.F.Newman
* *Sundamomum oligophyllum* (A.J.Droop) A.D.Poulsen & M.F.Newman
* *Sundamomum paucifolium* (R.M.Sm.) A.D.Poulsen & M.F.Newman
* *Sundamomum pseudofoetens* (Valeton) A.D.Poulsen & M.F.Newman
* *Sundamomum somniculosum* (S.Sakai & Nagam.) A.D.Poulsen & M.F.Newman
Wurfbainia

Ny ***Wurfbainia*** dia vondron-karazan-javamaniry mamony, tokan-dravintsimoka, ao amin' ny fianakaviana *[[Zingiberaceae]]*. Ireto ny karazana ao aminy:
* *Wurfbainia aromatica* (Roxb.) Skornick. & A.D.Poulsen
* *Wurfbainia bicorniculata* (K.Schum.) Skornick. & A.D.Poulsen
* *Wurfbainia biflora* (Jack) Skornick. & A.D.Poulsen
* *Wurfbainia blumeana* (Valeton) Skornick. & A.D.Poulsen
* *Wurfbainia compacta* (Sol. ex Maton) Skornick. & A.D.Poulsen
* *Wurfbainia elegans* (Ridl.) Skornick. & A.D.Poulsen
* *Wurfbainia ellipticarpa* Kaewsri
* *Wurfbainia geostachyoides* Kaewsri
* *Wurfbainia glabrifolia* (Lamxay & M.F.Newman) Skornick. & A.D.Poulsen
* *Wurfbainia globosa* Kaewsri
* *Wurfbainia gracilis* (Blume) Skornick. & A.D.Poulsen
* *Wurfbainia graminea* (Wall. ex Baker) Skornick. & A.D.Poulsen
* *Wurfbainia hedyosma* (I.M.Turner) Skornick. & A.D.Poulsen
* *Wurfbainia jainii* (S.Tripathi & V.Prakash) Skornick. & A.D.Poulsen
* *Wurfbainia longiflora* Kaewsri
* *Wurfbainia longiligularis* (T.L.Wu) Skornick. & A.D.Poulsen
* *Wurfbainia micrantha* (Ridl.) Skornick. & A.D.Poulsen
* *Wurfbainia microcarpa* (C.F.Liang & D.Fang) Skornick. & A.D.Poulsen
* *Wurfbainia mindanaensis* (Elmer) Skornick. & A.D.Poulsen
* *Wurfbainia mollis* (Ridl.) Skornick. & A.D.Poulsen
* *Wurfbainia neoaurantiaca* (T.L.Wu, K.Larsen & Turland) Skornick. & A.D.Poulsen
* *Wurfbainia palawanensis* (Elmer) Skornick. & A.D.Poulsen
* *Wurfbainia parviflora* Kaewsri
* *Wurfbainia quadratolaminaris* (S.Q.Tong) Skornick. & A.D.Poulsen
* *Wurfbainia schmidtii* (K.Schum.) Skornick. & A.D.Poulsen
* *Wurfbainia staminidiva* (Gobilik, A.L.Lamb & A.D.Poulsen) Skornick. & A.D.Poulsen
* *Wurfbainia tenella* (Lamxay & M.F.Newman) Skornick. & A.D.Poulsen
* *Wurfbainia testacea* (Ridl.) Skornick. & A.D.Poulsen
* *Wurfbainia uliginosa* (J.Koenig) Giseke - **type species**
* *Wurfbainia vera* (Blackw.) Skornick. & A.D.Poulsen
* *Wurfbainia villosa* (Lour.) Skornick. & A.D.Poulsen
* *Wurfbainia yingyongii* Kaewsri
Hertha BSC

**Hertha, Berliner Sport-Club** (*Hertha B.S.C.*) e. V - matetika antsoina hoe **Hertha BSC** raha fohy, dia klioba ara-panatanjahantena avy any , , naorina tamin'ny 1892.

Nahatratra ny fahombiazana lehibe indrindra ny klioba tamin'ny taona 1926-1931, nahatratra in-6 tamin'ny fiadiana ny ho tompondaka alemana in-6 ary nandresy azy indroa (1930 sy 1931).

Malaza indrindra amin’ny sampan-draharahan’ny baolina kitra ao aminy, izay efa indroa nandrombaka ny fiadiana ny ho tompondakan’i Alemaina ny lehilahy voaloy

Hatramin'ny taom-pilalaovana 2022/2023, dia milalao ao amin'ny Bundesliga faha-2 i Hertha

## Tompondakan'i Alemaina
* 1930 sy 1931

## Mpandresy amboara alemà
* 2001 sy 2002
Fortuna Düsseldorf

**Fortuna Düsseldorf** (anarana feno: *Düsseldorfer Turn- und Sportverein Fortuna 1895 e. V.*), dia klioba ara-panatanjahantena avy any Düsseldorf, , izay naorina tamin'ny 5 Mey 1895.

Fahombiazana lehibe indrindra:
* Tompondakan'i Alemaina: 1933
* Mpandresy amboara (2): 1979, 1980

## Saison 2024/25
Fortuna Düsseldorf dia nilalao tamin'ny Bundesliga faha-2 tamin'ny 20024/2025. Mpanazatra: Daniel Thioune

## Jereo koa
*Bundesliga
*Bundesliga faha-2
Vanoverberghia

Ny ***Vanoverberghia*** dia vondron-karazan-javamaniry mamony, tokan-dravintsimoka, ao amin' ny fianakaviana *[[Zingiberaceae]]*. Ireto ny karazana ao aminy:

* *Vanoverberghia sasakiana* Funak. & H.Ohashi
* *Vanoverberghia sepulchrei* Merr.
* *Vanoverberghia (Alpinia) diversifolia* Elmer
* *Vanoverberghia rubrobracteata* Docot & Ambida
* *Vanoverberghia (Alpinia) vanoverberghii* (Merr.) Funak. & Docot
Joshua Kimmich

**Joshua Kimmich** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i  teraka ny 08 Febroary 1995 tao Rottweil.

## Klioba
*2013	RB Leipzig II	
*2013–2015	RB Leipzig
*2015–	 Bayern München

## Jereo koa
Jean Jacques Rabenirina

**Jean Jacques Rabenirina** (teraka:9 Jona 1961, maty: 25 septambra 2025) dia mpanao politika malagasy avy ao amin'ny Firaisankina.

Solombavambahoakan’i Betioky Atsimo izynanomboka ny taona 2019. Voafidy indray ny taona 2024.

## Antoko
*2003- ??: Minisitry ny asa sy ny lalàna sosialy
* 2004-10/2006:  Minisitra AVI (minisitry ny Kolontsaina sy ny Fizahantany).
*03.2011-11.2011: Minisitry ny Fanabeazam-pirenena
*-6.2018: Minisitry ny Kolontsaina, ny fampiroboroboana ny asa tanana ary ny fiarovana ny vakoka
*2019-2024: IRD
*2024- Firaisankina
Volana fenomanana

Ny **volana fenomanana** dia ny Volana (eny amin' ny lanitra) rehefa ilay feno sy boribory tsara ny fitazana azy, noho ny fanazavan' ny Masoandro manontolo ny tavany hita avy ety an-Tany. Ny tsinam-bolana, izay tsy ahitana ny Volana avy ety an-Tany, no mifanohitra amin' ny Volana fenomanana.

Marikitra ny 29 andro, 12 ora, 44 minitra ary 2,9 segondra ny fotoana eo anelanelan' ny Volana fenomanana roa. Io no tsingerina sinôdalin' ny Volana. Io faharetana io dia lava kokoa noho ny fotoana ilain' ny Volana hamita ny fihodinana iray amin' ny Tany, ny tsingerina ôrbitaliny (27 andro), satria nandritra io fotoana io ihany koa no mihodina amin' ny Masoandro ny Tany.
Tsinam-bolana

Ny **tsinam-bolana** na **volan-tsinana** dia ilay fotona tsy ahatazana-maso ny Volana, afa-tsy rehefa somary tarafin' ny Masoandro mandritra ny fanakona-masoandro. Ny tsinam-bolana no fotoanan' ny Volana izay eo anelanelan' ny Tany sy ny Masoandro tanteraka. Mandritra izany fotoana izany dia tsy eny amin' ny lanitra amin' ny alina ny Volana. Amin' ny antoandro anefa dia tsy hazavain' ny Masoandro ny tavan' ny Volana tokony ho hita maso, ka sarotra ny mijery azy amin' ny maso fotsiny amin' izao.
Efitrano Ambony

Ny **Efitrano** **Ambony** dia efitrano resahin' ny Filazantsara sy ny Asan' ny Apôstôly (Asa 1:13), izay niarahan' i Jesoa nisakafo farany tamin' ny apôstôly (atao hoe Fanasana Farany). Ankehitriny ity toerana ity dia heverina fa efitra iray eo amin' ny tendrombohitra Ziôna na Siôna any Jerosalema, eo ivelan' ny mandan' ny Tanàna Taloha.

Amin' ny teny latina izany dia atao hoe *Cenaculum*, izay midika hoe "efitrano fisakafoanana", fa amin' ny teny grika kosa dia ἀνάγαιον / *anagaion* (Marka 14:15 sy Lioka 22:12) sy ὑπερῷον / *hyperōion* ( Asa 1:13) izay samy midika hoe "efitrano ambony".

Ny Efitrano Ambony koa dia toerana nidinan' ny Fanahy Masina tamin' ny apôstôly roa ambin' ny folo tamin' ny Pentekôsta, ka tao i Matia dia nisaina niaraka amin' ny apôstôly iraika ambin' ny folo nisolo an' i Jodasy, araka ny Asan' ny Apôstôly 1:25.

Ny fanjakana israeliana ankehitriny no mitantana io toerana izay heverina fa ny Efitrano Ambony io, izay ao anatin' ny tranobe iray izay ahitana koa ilay antsoina hoe "Fasan' i Davida" eo amin' ny gorodona ambany.
Fasan' i Davida

Ny **Fasan**' **i Davida** dia toerana heverina ho nandevenana an' i Davida, mpanjakan' i Israely. Amin' ny teny hebreo izany dia atao hoe קבר דוד המלך / *Kever David Hamelekh*, izay midika hoe "Fasan' i Davida Mpanjaka".

Eo amin' ny tendrombohitra Ziôna na Siôna any Jerosalema no misy azy io, akaikin' ny Abein' ny Torimason' ny Renin' Andriamanitra. Eo amin' ny zoron' ny *Hagia Sion* fahiny, izay fiangonana bizantina, no misy ilay fasana. Lovantsofina bizantina tamin' ny taonjato faha-4 no mahatonga an' io toerana io ho toerana misy ny Efitrano Ambony sady ny toeram-pivorian' ny Kristianina voalohany. Mikambana ao amin' ny *Yeshivat Hatefutsot* izao ilay tranobe.
Masirasira

Ny **masirasira** na **lalivay**, amin' ny fandrahoan-tsakafo, dia iray amin' ny akora ampiasaina amin' ny koba izay miteraka fiboiboika (bolan' etona) izay manamaivana sy manalefaka ary mampitombo ny fangaro. Ny fomba hafa na fanampin' ny masirasira na lalivay dia hetsika mekanika izay ampidirana rivotra ao amin' ilay koba. Ny masirasira dia mety ho zavatra biôlôjika na simika sentetika. Ny etona vokarina matetika dia etona karbônika, na hidrôzenina koa indraindray.
Jamal Musiala

**Jamal Musiala** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i  teraka ny 26 Febroary 2003 tao Stuttgart.

## Klioba
Efa nilalao tao amin’ny Bayern München izy hatramin’ny taona 2020.

## Jereo koa
Restored Church of God

Ny **Restored Church of God**  (na **RCG**) dia iray amin' ny fiangonana maro izay niforona ho setrin' ny fiovana lehibe ara-potopampianarana natao tao anatin' ny Worldwide Church of God (WCG) tamin' ny taona 1995. Amin' ny teny malagasy izany dia azo adika hoe "Fiangonan' Andriamanitra Naverina amin' ny Laoniny". Ny RCG dia milaza fa mitazona ny foto-kevitra sy ny fomba ary ny rafitra izay nisy tao amin' ny WCG taloha talohan' ny nahafatesan' ny mpitarika ny fiangonana Herbert W. Armstrong tamin' ny taona 1986.
Samsung

Ny vondrona **Samsung** no konglomerao lehibe indrindra any Vietnam.hm. Ny sainan'ny vondrona dia *Samsung Electronics*, DRAM lehibe indrindra eran-tany, fahatsiarovana tselatra NAND, SSD, fahitalavitra, vata fampangatsiahana ary mpanamboatra finday.

Ny anarana Samsung dia midika hoe *kintana tel* amin'ny teny Vietnam

## Tarehimarika fototra
*Niorina tamin'ny 1 Martsa 1938
*Foibe: Suwon, 
*Fitantanana: Lee Jae-yong (Filoha)
*Isan'ny mpiasa: 270.000
Suwon

**Suwon** (koreana:수원시)  no tanàna lehibe indrindra sy renivohitry ny Faritanin'i Gyeonggi-do any . Any amin'ny 48 km atsimon'i Seoul no misy azy ary mifandray amin'ny tambajotra metro ao Seoul amin'ny alàlan'ny Line 1. Nandritra ny fiadiana ny amboara eran-tany FIFA 2002, dia lalao efatra no natao tao amin'ny kianja Suwon World Cup, izay nisokatra tamin'ny 13 May 2001.

## Toekarena
Samsung Electronics dia any Suwon no foibeny.
Lawrence Wong

**Lawrence Wong** *Shyun Tsai* dia mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i Singaporo teraka ny 18 Desambra 1972 tao Singaporo. Nanomboka tamin'ny Mey 2024, izy no praiminisitra sady minisitry ny Fitantanam-bola ao .
Parasy lafrika

Ny **parasy lafika** dia karazana parasy kely trôpikaly izay miditra sy manatody ao amin' ny hoditry ny olombelona na ny an' ny biby sasany (omby, osy, kisoa, alika, saka, totozy, voalavo, sns) sady miteraka fanaintainana sy hidihidy. *[[Arthropoda]]* katsentsitra hita any amin' ny faritra mafana ny parasy lafrika, indrindra any Amerika Atsimo (ohatra, Goiana), Antilia, Afrika ary Madagasikara. Amin' ny halavany iray milimetatra dia io no ny parasy kely indrindra fantatra.

Atao hoe ***Tunga penetrans*** na ***Sarcopsylla penetrans*** na ***Pulex penetrates*** ny anarany ara-tsiansa. Ao amin' ny filaharana *Siphonaptera* (parasy) sy ao amin' ny fianakaviana *[[Hectopsyllidae]]* ary vondron-karazana *Tunga* izy.

Mandritra ny fiainana ivelan' ny fidirany amin' ny hoditry ny olombelona, ity parasy ity dia mitsambikina kely kokoa raha oharina amin' ny karazana hafa: hatramin' ny 20 sm eo ho eo. Ny fanaovana kiraro mihidy dia fomba mahomby amin' ny fisorohana.

Miaina ao anaty tany sy fasika ireo parasy ireo, ary mivelona amin' ny fitsentsefana ny biby mafana ra toy ny olona, ny ​​omby, ny ondry, ny alika, ny totozy, sns. Mba hiterahany, ny vavy dia mitsofoka ao ambanin' ny hoditry ny biby mpampiantrano, ka ny lohany no alefany aloha, ary ny vodiny no hita amin' ny alalan' ny loaka eo amin' ny fery amin' ny hoditra. Io fisokafana io dia ahafahan' ny parasy misefo, raha misakafo amin' ny lalan-dra ao amin' ny hoditra. Ao anatin' ny tapa-bolana dia manatody manodidina ny zato eo ho eo izay latsaka amin' ny tany ny parasy vavy. Maty ilay parasy avy eo ary esorin' ny hoditry ny mpampiantrano. Ao anatin' ny telo na efatra andro dia foy ho olitra ny atody ary haharitra telo na efatra herinandro vao miforona ho parasy lehibe.

## Jereo koa

* Angidina
* Angely
* Famakiloha
* Fanenitra
* Hala
* Hao
* Jorery
* Kalalao
* Kongona
* Lalitra
* Lolo (bibikely)
* Maingoka
* Moka
* Parasy
* Renitantely
* Trambo
* Tsipongo na kongona maimbo
* Valala
* Vitsika
* Vitsikazo na aboaly
Lee Hsien Loong

**Lee Hsien Loong**dia mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i Singaporo teraka ny 10 Febroary 1952 tao Singaporo.

Izy no praiminisitra fahatelon'ny Repoblikan'i Singaporo nanomboka tamin'ny 2004 ka hatramin'ny 2024.

Izy no lahimatoan'ny mpanorina ny firenena sady praiminisitra voalohany Lee Kuan Yew. Maty tamin'ny 1982 ny vadin'i Lee voalohany. Manambady an'i Ho Ching izy tamin'ny fanambadiany faharoa. Manan-janakalahy telo sy vavy iray izy ireo.
Goh Chok Tong

**Goh Chok Tong**, teraka tamin'ny 20 May 1941 tao Pasir Panjang, dia praiminisitra faharoan'i  nanomboka tamin'ny 26 Novambra 1990 hatramin'ny 12 Aogositra 2004.

Goh Chok Tong dia mpisolovava amin'ny asany, ary ny vadiny Tan Choo Leng. Samy manan-janakalahy sy vavy kambana.
Gabriel Boric

**Gabriel Boric Font** dia mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i  teraka ny 11 Febroary 1986 tao Punta Arenas.

Izy no filohan'i Silia nanomboka ny 11 martsa 2022, ka nahatonga azy ho zandriny indrindra teo amin'ny tantaran'ny firenena. Teo aloha dia solombavambahoaka siliana izy teo anelanelan'ny taona 2014 sy 2022.
Bibikely

Ny **bibikely** dia biby tsy manana hazondamosina, manana vatana misy vaniny mihoatra ny roa, izay amin' ny ankapobeny mifanandrify amin' ny ataon' ny manampahaizana hoe *[[Arthropoda]]*. Ny teny malagasy hoe "*bibikely*" dia manondro indrindra ny biby ao amin' ny filaharana *[[Insecta]]* nefa tsy voafetra amin' io (anisany, ohatra, ny *[[Arachnida]]*). 

Ao amin' ny *[[Rakibolana malagasy]]* nosotratan-dRajemisa-Raolison Régis, ny bibikely dia nomeny famaritana izay tandrify tanteraka ny famaritana ny *[[Insecta]]*:Teny ilazana ireo biby madinika ankapobeny izay mizara telo ny vatany: ny lohany, ny tratrany ary ny kibony. Misy karazany maro ny bibikely arakaraka ny toetran' ny elany na ny tsy fisiany mihitsy: misy lava mahitsy ny elany (ny valala); misy manana elatra roa an-daniny avy ka mifanarona (ny voangory); na mipetaka eo an-tenatenany ny elany roa an-daniny avy (ny renitantely); misy tsy manana afa-tsy elatra iray tsotra andaniny avy (ny lalitra); ary misy aza tsy manana elatra mihitsy (ny hao, ny parasy).Izao koa  ny famaritana ny ''hala'' (izay tsy anisan' ny *[[Insecta]]* fa ao amin' ny *[[Arachnida]]*):Karazam-bibikely izay valo ny tongony, efatra andaniny avy, ary ny vatany mizara roa: ny tratrany izay miraikitra amin' ny lohany, ary ny kibony boribory lehibebe; mamoaka tsiranorano io kibony io, izay tonga kofehy manify rehefa tratran' ny rivotra, atao hoe landinkala. Ny maingoka, izay ao amin' ny *Arachnida* koa dia anisan' ny bibikely:Bibikely misy tanabeny roa mangeja eo anoloana, ary ny kibony miafara amin' ny rambo mifaingoka izay manindrona misy poizina.Na dia mahafaoka karazam-biby betsaka kokoa noho ny *Insecta* aza ny hoe "bibikely" dia tsy mahafaoka ny *[[Arthropoda]]* manontolo satria, amin' ny ankapobeny, ny karazana ao amin' ny *[[Crustacea]]* (ny patsa, ny makamba, ny orana, ny drakaka, ny foza, ny fozaorana, sns), izay anisan' ny *Arthropoda* dia tsy lazaina ho bibikely.

## Kolontsaina

### Ohabolana malagasy

* *Miangolangola mitendan' [[akoho]] fararano: ny [[akotry]] tsy tiana, ka ny bibikely no tadiavina.*

## Jereo koa

* *[[Arthropoda]]*
** *[[Chelicerata]]* (anisany ny *[[Arachnida]]*)
** *[[Myriapoda]]*
** *[[Crustacea]]*
** *[[Hexapoda]]* (anisany ny *[[Insecta]]*)
** *[[Trilobitomorpha]]*
Sebastián Piñera

**Miguel Juan Sebastián Piñera Echenique** dia mpanatanja-tena, mpanao politika, mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i , teraka ny 1 Desambra 1949 tao Santiago de Chile ary maty ny 6 Febroary 2024 tao Lago Ranco Izy no filohan'i Chile nanomboka tamin'ny 2010 ka hatramin'ny 2014 ary tamin'ny 2018 hatramin'ny 2022.
Punta Arenas

**Punta Arenas** dia tanàna ao amin'ny faritra atsimon'i . Renivohitry ny Faritra Siliana XII *Régión de Magallanes y de la Antártica Chilena* izy io. Any amin'ny tanibe Siliana manoloana ny vondronosy Tierra del Fuego no misy azy ary, misy mponina 125,932 (hatramin'ny taona 2017), no tanàna lehibe indrindra any atsimon'i Patagonia siliana.

## Gallerie

 Punta arenas city.jpg|Stadtzentrum
 Palaciobraunmenendez.JPG|Palais der Industriellenfamilie Braun-Menéndez
 Punta Arenas Magellan-Denkmal.jpg|Magellan-Denkmal auf der Plaza de Armas
 Punta Arenas Magellanstrasse.jpg|Magellanstraße
 RB 20191113 Punta Arenas Chile 26.jpg|Gedenkstein für Vizeadmiral Graf Spee auf dem Friedhof
 RB 20191113 Punta Arenas Chile 40.jpg|Wandmalerei in Punta Arenas
 RB 20191113 Punta Arenas Chile 16.jpg|Gedenkkreuz „Deutsche Krankenkasse“ auf dem Friedhof in Punta Arenas
 Clock Tower Punta Arenas.jpg|Historische Uhr am Hafen


## Jereo koa
* Silia
Bitcoin

**Bitcoin** dia vola nomerika sy rafitra fandoavam-bola amin'ny alalan'ny aterineto, novolavolain’ny vondrona na olona tsy mitonona anarana antsoina hoe Satoshi Nakamoto tamin’ny taona 2008, ary natomboka tamin'ny fomba ofisialy tamin'ny taona 2009. Izy no vola kriptografika voalohany sady be mpampiasa indrindra maneran-tany.

Mampiasa teknolojia antsoina hoe blockchain i Bitcoin, izay rafitra iray manangona sy mitahiry ny fifanakalozana rehetra amin'ny fomba misokatra sy azo antoka. Amin'ny alalan'ity rafitra ity, afaka mandefa sy mandray vola mivantana ny olona manerana izao tontolo izao, nefa tsy mila antoko fahatelo toy ny banky na orinasa mpanelanelana.

Ny Bitcoin dia tsy fehezin’ny banky foibe na governemanta, fa miorina amin’ny tambajotra maneran-tany izay iankinan’ny mpampiasa rehetra amin’ny fitantanana azy. Voafetra ho 21 tapitrisa monja ny totalin’ny Bitcoin azo avoaka, izay mahatonga azy ho manintona amin’ny maha-zavatra sarobidy sy voafetra azy.

Efa nisy fiantraikany lehibe teo amin’ny sehatry ny toekarena, ny fandoavam-bola nomerika, ary ny fandraharahana maneran-tany ny fisian’i Bitcoin. Ankoatra izany, niteraka resabe sy adihevitra momba ny fanjakazakan'ny vola, ny fiarovana ara-teknolojia, ary ny fanarahana lalàna ihany koa izy.

## Rohy ivelany

* Tranonkala ofisialy (amin'ny teny frantsay)

## Loharano sy fanamarihana
Batrachia

Ny ***Batrachia*** dia renifilaharana mandrafitra ny vondron' ny *[[Amphibia]]* môderina izay ahitana ny filaharana *Anura* (sahona sy saobakaka) sy *Caudata* (na *Urodela*) (salamandra, tritôna), tsy anisan' izany ny *Gymnophiona* (vondron-karazana *Caecilia*) sy ny *Albanerpetontidae* (na *Allocaudata*) izay efa lany tamingana. Nampiasain' ny zôôlôjista frantsay Pierre André Latreille voalohany tamin' ny taona 1800 mba hilazana ny sahona, ny anarana hoe *Batrachia*, saingy nofaritana vao haingana amin' ny heviny filôjenetika ho taksôna mifototra amin' ny fihaonanam-bondrona ahitana ny razambe farany iraisan' ny sahona sy ny saobakaka ary ny salamandra, ary ny taranany.

Ny hevitra hoe ny sahona, ny saobakaka ary ny salamandra dia mifandray akaiky kokoa noho ny *Caecilia* dia voaaro mafy amin' ny porofo ara-pototarazo mampiasa môlekiola sy ny ara-môrfôlôjia: ohatra, izy ireo no hany biby manana hazondamosina (*[[Biby manana hazondamosina|Vertebrata]]*) afaka manandratra sy mampidina ny masony ao anaty taola-masony, saingy misy vinavina hafa, izay milaza fa salamandra sy *Caecilia* dia mpihavana akaiky amin' ny *Procera*, ka ny sahona no mpianabavy amin' ity vondrona ity.

Ny teny hoe "*Batrachia*" dia matetika mitovy hevitra amin' ny hoe "*Amphibia*", saingy ankehitriny dia tsy tafiditra ao anatin' izany ny filaharan' ny *Gymnophionae*, izay ahitana karazam-biby tsy misy tongotra miaina any amin' ny faritra mafana.

## Fanakilasiana

* *Caudata* Fischer von Waldheim, 1813
** *Urodela* Duméril, 1806
* *Salientia* Laurenti 1768
** *Anura* Fischer von Waldheim, 1813

## Jereo koa

* Sahona
* Saobakaka
* Sahombora
* *Batrachia*: *Anura* (sahona, saobakaka), *Urodela* (salamandra, tritôna)
* *[[Amphibia]]*: *Anura* (sahona, saobakaka), *Urodela* (salamandres, tritons), *Gymnophionae* (*Caecilia*)
Fernando Collor de Mello

**Fernando Affonso Collor de Mello** dia mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i  teraka ny 12 Aogositra 1949 tao Rio de Janeiro ary Loholona Alagoas nanomboka tamin'ny 2007.

Tamin'ny 17 Desambra 1989, i Collor de Mello no nandresy tamin'ny fihodinana nifanandrina tamin'i Luiz Inácio Lula da Silva. Nandray ny andraikiny tamin'ny filoha teo aloha José Sarney izy ary nanao fianianana ho Filoha faha-32 tao Brasília renivohitra.

Izy no governora faha-55 tao Alagoas nanomboka ny 15 martsa 1987 ka hatramin'ny 14 mey 1989.

## Filohan'i Brezila

## Jereo koa
José Sarney

**José Sarney Costa** dia mpanoratra, mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i  teraka ny 24 Aprily 1930 tao Pinheiro, (Maranhão)  Izy no Filohan'ny Repoblika Federasiona Brezila nanomboka ny 22 Aprily 1985 ka hatramin'ny 15 Martsa 1990.

## Filohan'i Brezila
Banky Afrikana ho an' ny Fampandrosoana

Ny **Banky Afrikana** **momba ny Fampandrosoana** izay fantatra amin' ny hoe **BAD** dia banky ahitana firenena maro (miisa 81), izay natsangana mba handray anjara amin' ny fampandrosoana sy ny fandrosoana ara-tsôsialy ho an' ny firenena afrikana. Amin' ny teny frantsay izy dia atao hoe ***Banque africaine de développement*** (na **BAD**), fa amin' ny teny anglisy kosa dia ***African Development Bank*** (na **AfDB**).

Naorin' ny Firaisambe Afrikana (izay nialoha ny Vondrona Afrikana) tamin' ny taona 1964 ny BAD izay manana foibe any Abidjan (Kôtidivoara). Misy fikambanana telo ity vondrona ity: 

* ny Banky Afrikana ho an' ny Fampandrosoana (*African Development Bank*) sy 
* ny Tahirim-Bola Afrikana ho an' ny Fampandrosoana (*African Development Fund*) izay samy naorina tamin' ny 1972, ary 
* ny Tahirim-Bola Manokan' i Nizerià (*Nigeria Trust Fund*), naorina tamin' ny taona 1976.

Ny tanjon' ity banky ity dia ny hiady amin' ny fahantrana sy ny hanatsara ny fari-piainan' ny mponina aty Afrika amin' ny fampiroboroboana ny fampiasam-bola ho an' ny fanjakana sy ny tsy miankina amin' ny tetikasa sy fandaharan' asa izay afaka hitondra anjara biriky amin' ny fampandrosoana ara-toekarena sy ara-tsôsialy ao amin' ny faritra. Mpamatsy vola ho an' ny firenena afrikana maro sy orinasa tsy miankina mampiasa vola any amin' ny firenena mpikambana ao amin' ny faritra ny BAD.

Ny foiben' ny Banky Afrikanina ho an' ny Fampandrosoana tamin' ny taona 2003-2014) dia tany Tunis (Tonizia).
Olena Zelenska

**Olena Volodymyrivna Zelenska** (okrainiana: *Олена Володимирівна Зеленська*), teraka *Kyïachko* tamin'ny 6 Febroary 1978 tao Kryvyi Rih, dia mpamokatra fahitalavitra ary vadin'ny Filohan'ny Okraina tamin'ny 1209 Mey. Volodymyr Zelensky, izay nanambady azy hatramin'ny 2003.

## Jereo koa
*Volodymyr Zelensky
Kryvyi Rih

I **Kryvyi Rih** (okrainiana: *Кривий Ріг*); dia tanàna amin' i . Ny isan' ny mponina tao Kryvyi Rih dia 603.904 tamin' ny taona 2022.

## Jereo koa
* Okraina
Tanàna hafa any Okraina: Bakhmut, Chernobyl, Cherson, Donetsk, Kiev, Kharkiv, Lugansk Melitopol, Mykolaiv, Odessa, Sevastopol, Sumy, Zaporizhia
Michael Clarke

**Michael Clarke** dia akademika britanika izay manam-pahaizana manokana amin'ny fianarana fiarovana. Talen'ny Royal United Services Institute izy nanomboka tamin'ny 2007 ka hatramin'ny 2015. Hatramin'ny nanombohan'ny fananiham-bohitra Rosiana an'i Okraina tamin'ny 2022 dia niasa ho mpanadihady momba ny fiarovana sy fiarovana ny Sky News izy.
Sky News

**Sky News** dia fantsom-baovao amin'ny fahitalavitra anglisy maimaim-poana, tambajotram-baovao mivantana ary fikambanana vaovao. Sky News dia zaraina amin'ny alàlan'ny serivisy vaovao amin'ny radio amin'ny teny anglisy, ary amin'ny alàlan'ny fantsona an-tserasera
Boris Babin

**Boris Volodymyrovyh Babin** dia mpanao politika teraka ny 12 Martsa 1981 tao Yevpatoria, Okraina Izy dia manam-pahaizana manokana momba ny OSCE (*Fikambanana ho an' ny Fiarovana sy ny Fiaraha-Miasa ao Eorôpa*), ny Filankevitry ny Eoropa, ary ny Vondrona Minority Rights International, ary koa ny Dokotera momba ny Lalàna ary mpampianatra.

Tamin'ny taona 2014, voatendry ho solontena filoham-pirenena ao Okraina ao Krimea i Babin, avy eo nafindra tany Cherson noho ny fanakambanan'ny Federasiona Rosiana an'i Krimea. Nirotsaka ho solontena izy tamin'ny 17 Aogositra 2017.
Achgabat

**Achgabat** (torkmena: *Aşgabat*), na *Ashkhabad* (rosiana:* Ашхабад*) no tanàna lehibe indrindra, tanàna lehibe indrindra ary renivohitr'i Torkmenistàna, any Azia Afovoany.
Ny isam-poniny dia 921.600 tamin'ny taona 2024.

## Fifamoivoizana
Eo amin'ny lalamby Trans-Kaspiana no misy ny tanàna, izay miainga avy any Türkmenbaşy eo amin'ny Ranomasina Kaspiana mankany Tashkent any Ozbekistàna.

## Tantara
Tamin'ny 1925, lasa renivohitry ny Repoblika Sosialista Sovietika Torkmena ao anatin'ny Firaisana Sovietika i Ashgabat. Nisy horohoron-tany mafy tamin’ny 6 Oktobra 1948, saika nandrava tanteraka an’ilay tanàna; Olona 100.000 mahery no maty.
Himalaya

Ny **Himalaya** , dia tandavan-tendrombohitra any Azia, manasaraka ny lemak'ny zana-kaontinanta Indiana amin'ny Plateau Tibetana.

Ny Himalayas dia miampita faritany amin'ny firenena enina: Nepal, Sina, Pakistana, Bhutan, India ary Afganistana.

]
Everest

Tendrombohitra **Everest**, antsoina koa hoe Everest, dia tendrombohitra iray any amin'ny tandavan-tendrombohitra Himalaya, eo amin'ny sisin-tanin'i Nepaly sy Sina (Tibet).

Ny haavony dia 8.849 metatra ary io no tendrombohitra avo indrindra eran-tany
Saparmyrat Nyýazow

**Saparmyrat Ataýewiç Nyýazow** dia mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i Torkmena teraka ny 19 Febroary 1940 tao Gypjak ary maty ny 21 Desambra 2006 tao Achgabat, Torkménistàna.

Tamin'ny 27 Oktobra 1991, nanambara ny fahaleovantenan'i  tamin'ny Firaisana Sovietika izy ary izy no filoha voalohany tao amin'ny firenena mandra-pahafatiny.

## Filohan'i Torkmenistàna

Teo ambanin'ny Nyýazov, Torkmenistana dia nivoatra ho iray amin'ireo fanjakana famoretana indrindra eran-tany, izay nanitsakitsahana ny zon'olombelona. Ny fitondrana tsy refesi-mandidy dia nampiavaka ny fitondran-tena tafahoatra nanodidina ny filoha sy ny fianakaviany; izay fanoherana rehetra dia nosakanan'ny rafi-piarovan'ny fanjakana.
Türkmenbaşy

**Türkmenbaşy** (hatramin'ny 1993 *Krasnowodsk*) dia tanàna seranan-tsambo any andrefan'i  ao amin'ny faritanin'i Balkana. Io no fiafaran'ny lalamby Trans-Kaspiana.

Ny isam-poniny dia 73.803 tamin'ny taona 2010.
VfL Osnabrück

I **'VfL Osnabrück**' dia klioba ara-panatanjahantena ao an-tanànan'i Osnabrück, .
Ny klioba dia milalao ao amin'ny 2.Bundesliga. (Bundesliga faha-2)

## Jereo koa
*Bundesliga

## Rohy ivelany
1.FC Magdeburg

I **1.FC Magdeburg**  dia klioba ara-panatanjahantena ao an-tanànan'i Magdeburg, Sachsen-Anhalt, .
 
Ny klioba dia milalao ao amin'ny 2.Bundesliga. (Bundesliga, faha-2)

## Jereo Koa
*Bundesliga faha-1

## Rohy ivelany
Mauritian Rupee

Ny **Rupee Maorisy** (fantatra eo an-toerana amin'ny anarana hoe Rupee) no volan'ny repoblika nosy  ao amin'ny Ranomasimbe Indianina. Ny rupee iray dia mizara ho 100 cents. Ny kaody ISO dia MUR.

Ny vola madinika mivezivezy tsy tapaka dia misy amin'ny anaram-boninahitra 1, 5, 20 ary 50 cents, ary koa 1, 5 ary 10 rupees.

Ny banky dia misy amin'ny anaram-boninahitra 25, 50, 100, 200, 500, 1000 ary 2000 rupees. Nanomboka tamin'ny taona 2013, ny vola 25, 50 ary 500 rupees dia navoaka ho polymère banknotes, ary nanomboka tamin'ny taona 2018 dia navoaka ihany koa ny vola 2000 rupee.
Dover

**Dover** dia tanàna anglisy manana seranan-tsambo anglisy manan-danja indrindra amin'ny andilan'i Dover amin'ny Channel English. Dover dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Kent, ao 

## Tsiahy
Saab AB

**Saab AB** dia orinasa fiaramanidina sy fiarovana. Ny orinasa dia naorina tamin'ny 1937 ho **S**venska **A**eroplan **A**ktie**b**olaget.

Saab dia manamboatra karazana fiaramanidina sivily sy miaramila. Ny mpividy lehibe indrindra amin'ny fiaramanidina mpiady dia ny Air Force . Saab dia mpamatsy fiaramanidina hafa toy ny Airbus ihany koa
Ny fiaramanidina malaza indrindra amin'izao fotoana izao dia ny Saab JAS 39 Gripen, fiaramanidina mpiady.
SAS Scandinavian Airlines

**SAS Scandinavian Airlines** (*SAS* raha teny fohy, *Scandinavian Airlines System* taloha) dia zotram-piaramanidina Scandinavian monina ao Stockholm. Ny orinasa lehibe indrindra eo ambanin'ny elo SAS Group dia mpikambana ao amin'ny alian'ny zotram-piaramanidina *SkyTeam* ary miasa any Kaopenagy-Kastrup, Oslo-Gardermoen ary Stockholm/Arlanda.
Kent

**Kent**  dia faritany ao atsimoatsinanan'i . Izy io dia manamorona ny East Sussex, Surrey ary Greater London, ary mamakivaky ny vavan'i Thames, ny faritanin'i Essex. Kent dia mifandray amin'i Frantsa amin'ny alàlan'ny Eurotunnel. Ny tanàn-dehibe dia Maidstone.

## Tsiahy
Surrey, Kanada

**Surrey** (Kanada) dia tanàna ao amin'ny faritanin'i British Columbia ao Kanada. Any atsimoatsinanan'i Vancouver no misy azy ao amin'ny faritr'i Metro Vancouver, eo anelanelan'ny ilany ambany amin'ny Reniranon'i Fraser sy ny sisintanin'i Etazonia. Surrey, nomena anarana avy amin'ny faritany anglisy, dia misy mponina manodidina ny 520,000 eo ho eo. Izy no tanàna faharoa be mponina indrindra ao amin'ny faritany ary iray amin'ireo tanàna mitombo haingana indrindra any .

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 	517.887 mponina tamin'ny taona 2016.

## Jereo koa
* Kanada
** British Columbia

## Tsiahy
Maidstone (Victoria)

**Maidstone** (Victoria) dia tanàna ambanivohitra anatiny ao Melbourne, Victoria, , 8 km avaratra andrefan'ny distrikan'i Central Business any Melbourne, miaraka amin'ny tanànan'i Maribyrnong. Ny isam-ponin'i Maidstone dia 9.389 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2021

## Jereo koa
* Aostralia
** Victoria

## Tsiahy
Nosy Baleares

Ny **Nosy Baleares** dia vondron'ireo nosy Espaniola ao amin'ny Ranomasina Mediteranea ary Palma de Mallorca no renivohitra sy tanàna lehibe indrindra. Ny isam-poniny dia 1.219.404 mponina

Ny nosy lehibe indrindra dia Mallorca, Menorca,  Ibiza, Cabrera sy Formentera

## Fitaterana
### Fitaterana rano

Misy sambo 150 eo ho eo eo anelanelan'i Mallorca sy toerana hafa isan-kerinandro,dia mandeha isan-kerinandro amin'ny salan'isan'ny 11 martsa 2022,  ny ankamaroany mankany amin'ny tanibe Espaina.
* Baleària
** mankany amin'ny Nosy Baleares avy any Denia, Valencia ary Barcelona
* Trasmediterránea
** Espaina-Baleares: tsipika mahazatra, amin'ny lafiny roa, avy amin'ny:
***Barcelona mankany Palma de Mallorca, Ibiza ary Maó.
***Valencia mankany Palma, Ibiza ary Maó.
***Gandia mankany Palma sy Ibiza.
* Grandi Navi Veloci
** mankany Palma avy any Valencia sy Barcelona
* Corsica Ferries
** Toulon (Frantsa) mankany Palma sy Alcúdia
Mallorca

**Mallorca**, na *Majorca*, no lehibe indrindra amin'ireo Nosy Baleares, izay anisan'i , ary nosy fahafito lehibe indrindra ao amin'ny Ranomasina Mediteranea.

Ny renivohitry ny nosy, Palma, dia renivohitry ny vondrom-piarahamonina mizaka tena ao amin'ny Nosy Baleares.
Misy nosy kely roa manamorona ny morontsirak'i Mallorca: Cabrera (Baleares) (atsimo atsinanan'i Palma) sy Dragonera (andrefan'i Palma).

Tahaka ireo Nosy Baleares hafa ao Menorca, Ibiza, ary Formentera, dia toerana fialan-tsasatra malaza be ilay nosy, indrindra ho an'ireo mpizaha tany avy any Holandy, Alemaina, ary Fanjakana Mitambatra.
Menorca

**Menorca** no nosy farany atsinanana sy avaratra indrindra amin'ny faritra mizaka tena Espaniola ao amin'ny Nosy Baleares. Ny anarany Catalan dia midika hoe *ilay kely kokoa*. Menorca dia misy mponina 99.005 (hatramin'ny 1 Janoary 2023) amin'ny velarantany 694 kilometatra toradroa. Tamin'ny taona 2006, 14,2% ny isan'ny vahiny ary Maó no tanàn-dehibe.

## Nosy Baleares
*Mallorca
***Menorca**
*Ibiza
*Formentera
*Palma
Formentera

**Formentera** dia nosy espaniola any amin'ny Ranomasina Mediteranea (izay an'ny Nosy Baleares) miaraka amin'i Mallorca, Menorca, ary Ibiza.

Formentera no nosy kely indrindra sy atsimo indrindra. Mirefy 83,24 kilometatra toradroa ny velarantany, anisan'izany ireo nosy kely any ivelany. Ny isam-ponina dia 10.583 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2011.
Toulon

**Toulon** dia ao amin'ny sokajin'ny kaominina ao  . I io no tanàna fahatelo lehibe indrindra ao amin'ny faritr'i Provence-Alpes-Côte d'Azur ao ambadik'i Marseille sy Nice.

Ao Toulon no toby an-dranomasina lehibe indrindra an'ny Marine frantsay.
Voay an-dranomasy

Ny **voay an-dranomamy** (*Crocodylus porosus*) dia voay teratany any amin'ny toeram-ponenan'ny ranon-tsira, tany mando sy renirano mamy avy any amin'ny morontsiraka atsinanan'i India manerana an'i Azia Atsimoatsinanana sy mankany avaratr'i Aostralia sy Mikrônezia. Voasokajy ho Least Concern ao amin'ny IUCN Red List nanomboka tamin'ny 1996. Nohazaina ho an'ny hodiny izy io hatramin'ny taona 1970, ary atahorana amin'ny famonoana tsy ara-dalàna sy ny fahaverezan'ny toeram-ponenana.
Mangahazompingotra

Ny **mangahazompingotra** dia karazana zavamaniry mamony roa ravintimoka ao amin' ny fianakaviana *[[Euphorbiaceae]]*, zana-pianakaviana *Crotonoideae*, teratany any Brezila. Izy ireo dia hazobotry na hazo madinika izay mahatratra 10 metatra ny haavony, izay notrandrahina  tany Amerika Atsimo ny lateksa ao aminy mba hamokarana fingotra. Ambolena hatao vilona koa izy ireny indraindray satria mamokatra ravina be dia be. Ny anarany ra-tsiansa dia ***Manihot glaziovii***.

## Zavamaniry manafika
Any Nouvelle-Calédonie, ity karazana ity dia manafika. Ny Fehezan-dalàna momba ny Tontolo Iainana ao amin' ny Province Sud dia mandrara ny fampidirana an' io karazana io any anaty ala. Rarana toraka izany koa ny famokarana, ny fitaterana, ny fampiasana, ny varo-mandeha, ny fanomezana, ny fivarotana na ny fividianana azy.

## Jereo koa

* *[[Manihot]]*
* *[[Mangahazo]]* (*[[Mangahazo|Manihot esculenta]]*)
Cabrera (Baleares)

**Cabrera** (malagasy:*Nosy Osy*; taloha: *Capria*) dia iray amin'ireo nosy kely kokoa ao amin'ny Nosy Baleares an'i .

Amin'ny lafiny administratera, ny nosy dia ao amin'ny Palma. Any amin'ny 13,6 kilometatra miala ny morontsirak'i Mallorca no misy azy.
Boris Becker

**Boris Franz Becker** dia mpilalao tenisy alemà mizaka ny zom-pirenen'i  teraka ny 22 Novambra 1967 tao Leimen (Baden).

Ny matihanina amin'ny tenisy dia nandresy tamin'ny fifaninanana tokana miisa 49 - anisan'izany ny fifaninanana Grand Slam enina, anisan'izany ny anaram-boninahitra Wimbledon telo - ary koa ny anaram-boninahitra roa 15. Izy no nitarika ny laharana eran-tany nandritra ny roa ambin'ny folo herinandro ary izy no zandriny indrindra tamin'ny Wimbledon (1985 tamin'ny faha-17 taonany)
Tenisy

**Tenisy** dia fanatanjahantena izay ampiasain'ny mpilalao hazakazaka manokana mba hifandimby hamely ny baolina eo ambonin'ny harato mankany amin'ny antsasaky ny kianjan'ny mpifanandrina.

Nivoatra ho fanatanjahantena malaza izy io.

Ny fifaninanana *Grand Slam* lehibe dia:
* US Open (New York)
* Wimbledon (Lôndôna)
* French Open (Paris)
* Australian Open
Leimen (Baden)

I **Leimen (Baden)**, dia tanàna iray any avaratrandrefan'i , fito kilometatra eo ho eo atsimon'i Heidelberg any .

## Fokonolona mifanolo-bodirindrina
Ireto tanàna sy vondrom-piarahamonina manaraka ireto manamorona ny tanànan'i Leimen:
Heidelberg, Gaiberg, Bammental, Mauer, Wiesloch, Nußloch, Walldorf ary Sandhausen

## Toekarena
Leimen dia tanàna mpamboly divay manankarena amin'ny fomban-drazana. Eo amin'ny fivoahan'ny tanàna mankany Heidelberg no misy ny orinasa simenitra HeidelbergCement AG, izay iray amin'ireo mpampiasa lehibe indrindra ao an-tanàna hatramin'ny nisokafany tamin'ny 1896.

## Jereo Koa
*Lisitra ny tanàna ny Alemaina
Heidelberg Materials

**Heidelberg Materials** AG (*HeidelbergCement AG* amin'ny aterineto, 2023) dia orinasa fitaovam-panorenana miorina ao Heidelberg, .
Ny orinasa dia iray amin'ireo orinasa lehibe indrindra eran-tany amin'ny fanamboarana fitaovana ary miasa amin'ny kaontinanta dimy. Ny asa fototra dia ny famokarana sy ny fizarana simenitra, aggregate, simenitra efa vonona ary asfalta.

## Jereo koa
*Heidelberg

Sokajy:Orinasa alemàna
Sokajy:Mpanamboatra simenitra
BASF

Ny orinasa **BASF** SE dia miorina amin'ny Ludwigshafen, .

Misy solontena any amin'ny firenena 93 ary miasa toerana famokarana 234. Raha resaka varotra, BASF no orinasa simika lehibe indrindra eran-tany.

Ny orinasa dia manana ny fiaviany ao amin'ny * *'B**adische **A**nilin- & **S**oda**f*'abrik*, naorina tao Mannheim tamin'ny 1865. Satria tsy nisy toerana mety hita tao, dia naorina tamin'io taona io ihany ilay orinasa vaovao teo amin'ny sisin'ny reniranon'i Rhin ao Ludwigshafen.
Jhaela

I **Jhaela** dia mpanakanto sy mpihira malagasy.

## Singles
*Hisoma salegy
*Tsy kidikidy 
*Mama
*Mitambara
*Tsara velogno
*Aza Misaraka
*Raha tiako
*Aza ahiliky
*Misy aminay

## Jereo koa

* Lisitry ny mpihira malagasy

## Rohy ivelany
Fantsona YouTube: Jhaela Gasy

## Loharano sy fanamarihana
Teleskaopy James Webb

Ny **Teleskaopy an-habakabaka James Webb** (nohafohezina: *JWST* na *Webb*) dia teleskaopy an-habakabaka ho an'ny astronomia infrarouge.

Izy io dia novolavolaina tamin'ny 1996 ho tetikasa iraisan'ny masoivohon'ny habakabaka NASA (Etazonia), ESA (Eoropeana) ary CSA (Kanada) ary azo raisina ho toy ny mpandimby ara-tsiansa ny teleskaopy Hubble sy Spitzer.
Ny JWST dia natomboka tamin'ny 25 Desambra 2021, ary nahatratra ny fihodinana manodidina ny teboka Lagrange L2 (eo anelanelan'ny Tany sy ny Masoandro), eo amin'ny 1,5 tapitrisa kilometatra miala ny Tany, ny 24 Janoary 2022. Naseho ampahibemaso ny sary voalohany avy amin'ny JWST tamin'ny 11 sy 12 Jolay 2022.

Ny balafomanga Eoropeana  Ariane 5 no nandefa azy tany amin'ny habakabaka.
Ariane 5

Ny **Ariane 5** dia fiara balafomanga Eoropeana avy amin'ny andiany Ariane, novolavolaina tamin'ny anaran'ny ESA ary niasa tamin'ny 1996 ka hatramin'ny 2023. Izy io no fiara fandefasana Eoropeana matanjaka indrindra hatramin'izao ary nahafahana nitatitra entana mavesatra ho any amin'ny orbitan'ny Tany sy ny lalan'ny fandosirana.

Ny modely mpandimby, Ariane 6, dia niasa tamin'ny 2024, tara taona maromaro

## Jereo koa
*Saturn V
*Ariane 6
Teleskaopy

**Teleskaopy** (grika: *τηλεσκόπος teleskópos*) dia fitaovana optika manangona sy mampifantoka ny onja elektrômagnetika avy amin'ny zavatra lavitra mba hijerena zavatra tena manjavozavo na handinihana ny antsipiriany.

Ny anarana teleskaopy dia noforonina tamin'ny andro maoderina. Izy io tany am-boalohany dia nanondro teleskaopy iray an'ny teleskaopy optika; Rehefa nandeha ny fotoana, dia nanjary niharihary kokoa ny teny

Miankina amin'ny spektrum matetika na ny halavan'ny onjam'ny taratra elektromagnetika, misy fanavahana:

*Teleskaopy optika (monoculars sy teleskaopy taratry, ary koa endrika mifangaro)
*Teleskaopy Gamma 
*Teleskaopy X-ray 
*Teleskaopy infrarouge
*Teleskaopy radio

## Jereo Koa
*Teleskaopy James Webb

Sokajy:Teleskaopy