Banky Maneran-Tany

Ny **Banky Maneran-Tany** na **Banky Iraisam-Pirenena** (anglisy: *World Bank*; frantsay: *Banque Mondiale*) dia fikambanana ara-bola iraisam-pirenena manome fampindramam-bola ho an' ny firenena an-dalam-pandrosoana ho fampandrosoana ny tetikasa fampiasam-bola. Noforonina ity banky ity mba hiadiana amin' ny fahantrana amin' ny alalan' ny fanomezana fanampiana sy famatsiam-bola ary torohevitra ny firenena sahirana.

Ny Banky Maneran-Tany dia ahitana fikambanana roa - ny dia Banky Iraisam-Pirenena ho an' ny Fanarenana sy ny Fampandrosoana (frantsay: *Banque internationale pour la reconstruction et le développement* – BIRD) sy ny Fikambanana Iraisam-Pirenena ho an' ny Fampandrosoana (frantsay: *Association internationale de développement* – AID) - izay noforonina mba hiadiana amin' ny fahantrana amin' ny alalan' ny fanomezana fanampiana sy famatsiam-bola ary torohevitra ho an' ny firenena sahirana.

Ny Banky Maneran-Tany dia ampahany amin' ny "Vondron' ny Banky Maneran-Tany" (frantsay: *Groupe de la Banque mondiale*) izay ahitana fikambanana ara-bola iraisam-pirenena 5 amin' ny fitambarany:

* ny Banky Iraisam-Pirenena ho an' ny Fanarenana sy Fampandrosoana (frantsay: *Banque internationale pour la reconstruction et le développement* – BIRD; anglisy: *International Bank for Reconstruction and Development* – IBRD);
* ny Fikambanana Iraisam-Pirenena ho an' ny Fampandrosoana (frantsay: *Association internationale de développement* – AID; anglisy: *International Development Association –*IDA);
* ny Fikambanana ara-Bola Iraisam-Pirenena (frantsay: *Société financière internationale*);
* ny Masoivoho Marolafy Fiantohana ny Fampiasam-Bola (frantsay: *Agence multilatérale de garantie des investissements*);
* ny Foibe Iraisam-Pirenena momba ny Famahana ny Fifanolanana momba ny Fampiasam-Bola (frantsay: *Centre international pour le règlement des différends relatifs aux investissements*).

Ny roa amin' ireo no mamorona ny Banky Maneran-Tany, dia ny Banky Iraisam-Pirenena ho an' ny Fanarenana sy ny Fampandrosoana (frantsay: *Banque internationale pour la reconstruction et le développement* – BIRD) sy ny Fikambanana Iraisam-Pirenena momba ny Fampandrosoana (frantsay: *Association internationale de développement* – AID).

Ny foiben' ny Banky Maneran-Tany dia any Washington, D.C. (Etazonia) ary ny eo an-toeram-piasana dia any Geneva (Soisa).

Ny Banky Maneran-Tany dia tarihin' ny tale mpitantana sy ny filohan' ny "Vondron' ny Banky Maneran-Tany" izay samy fidian' ny Filankevi-Pitantanan' ny Vondron' ny Banky Maneran-Tany. Izy io dia iray amin' ireo sampana manokana ao amin' ny rafitry ny Firenena Mikambana. Isan-taona izy dia mamoaka lahatsoratra momba ny lohahevitra fampandrosoana ao amin' ny Tatitra momba ny Fampandrosoana maneran-tany. Mampiasa ny mpikaroka ihany koa izy (eo amin' ny ampahefatry ny mpiasa 9 200 eo ho eo no manana diplôma dôktôrata).

Ny BIRD/IBRD, izay sampana lehibe ao amin' ny Banky Maneran-Tany, dia misy firenena mpikambana miisa 189 amin' izao fotoana izao.

Ny Banky Maneran-Tany dia niorina niaraka tamin' ny Tahirim-Bola Iraisam-Pirenena tamin' ny taona 1944 nandritra ny Fihaonambe tao Bretton Woods (angisy: *Bretton Woods Conference*; frantsay: *Conférence de Bretton Woods*). Taorian' ny fanombohana miadana, ny fampindramam-bola voalohany nataony dia ilay tany Frantsa tamin' ny taona 1947. Tamin' ny taompolo 1970 dia nifantoka tamin' ny fampindramam-bola any amin' ny firenena an-dalam-pandrosoana izy, ary niala tamin' io anjara fanirahana io tamin' ny taompolo 1980. Tao anatin' ny 30 taona farany dia nampidiriny tao amin' ny fampindramam-bolany ny fikambanana tsy miankina amin' ny governemanta (frantsay: *organismes non gouvernementaux* - ONG) sy ny fikambanana mpiaro ny tontolo iainana. Ny paikadiny amin' ny fampindramam-bola dia misy fiantraikany amin' ny "tanjon' ny fampandrosoana maharitra" (anglisy: *Sustainable Development Goals*) ary koa ny fiarovana ny tontolo iainana sy ny sôsialy.

Hatramin' ny taona 2022, filoha iray sy tale mpanatanteraka miisa 25 no mitantana ny Banky Iraisam-Pirenena, ary misy filoha lefitra miisa 29 izay samy manana ny andraikiny. Ny IBRD sy ny IDA dia manana firenena mpikambana miisa 189 sy 174 avy. I Etazonia, i Japana, i Sina, i Alemaina ary ny Fanjakana Mitambatra (*United Kingdom*) no manana fahefana mifidy be indrindra. Ity banky ity dia mikendry ny fampindramam-bola amin' ny firenena an-dalam-pandrosoana mba hampihenana ny fahantrana. Ity banky ity koa dia mandray anjara amin' ny fiaraha-miasa sy amin' ny hetsika maro eran-tany, sady mandray anjara amin' ny fiatrehana ny fiovan' ny toetrandro.

Ny Banky Maneran-Tany dia voatsikera ho mampiroborobo ny fidangan' ny vidim-piainana sy manimba ny fampandrosoana ny toekarena, ka niteraka fihetsiketseham-panoherana izany tamin' ny taona 1988 sy 2000.

## Jereo koa

* Tahirim-Bola Iraisam-Pirenena
* Firenena an-dalam-pandrosoana