open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aberdeen

I **Aberdeen** dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i , ao .

Ny tanàna dia iray amin'ireo faritra filankevitra 32 any Ekosy ary manana oniversite roa, izay niorenan'ny University of Aberdeen tamin'ny 1495 ho oniversite fahatelo any Ekosy. Manodidina ny folo isan-jaton'ny mponina ny mpianatra.

## Tsiahy
Glasgow

I **Glasgow** dia tanàna ao amin'ny , ao . Miaraka amin'ny mponina 635,640 mahery, Glasgow no tanàna lehibe indrindra any , alohan'ny Edinburgh, ary tanàna fahatelo lehibe indrindra any Fanjakana Mitambatra taorian'ny Lôndôna sy Birmingham.

## Tsiahy
Belfast (Mpumalanga)

**Belfast** dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Mpumalanga ao amin'ny Afrika Atsimo.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 11916 mponina tamin'ny taona 2012.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Afrika Atsimo
** Mpumalanga

## Tsiahy
Embraer

**Embraer S.A.** [*(Empresa Brasileira de Aeronaves)* (EMBR3 / NYSE: ERJ) dia fikambanana iraisam-pirenena breziliana, mpanamboatra fiaramanidina ara-barotra, mpanatanteraka, fambolena ary miaramila, kojakoja aerospace, serivisy.
Ny orinasa dia manana foibe ao ain'ny kaominina São José dos Campos, ao afovoan'ny fanjakana federaly São Paulo, ary manana vondrona maromaro any  sy any ivelany, anisan'izany ny fiaraha-miasa ao Sina sy Portugal.

Embraer dia lasa mpanamboatra fiaramanidina ara-barotra fahatelo lehibe indrindra eran'izao tontolo izao ary mpitarika tanteraka amin'ny fizarana misy seza 130. 
Manana birao sy kojakoja ary foibe fizarana serivisy any Amerika, Afrika, Azia ary Eoropa izy io.

Ny vola miditra amin'ny 2016 dia 21,4 miliara reais (6,1 miliara dolara). Tamin'ny taona 2018, laharana fahatelo eran-tany amin'ny sehatra, ambanin'ny Airbus sy Boeing.

## Modely sivily
* ERJ-145 (antitra)
### Embraer E-Jet

* Embraer 170 (66–78 mpandeha)
* Embraer 175 (76–88 mpandeha)
* Embraer 190 (96–114 mpandeha)
* Embraer 195 (100–124 mpandeha)
### Embraer E-Jets E2
*Embraer 175-E2 (80–90 mpandeha)
*Embraer 190-E2 (97–114 mpandeha)
*Embraer 195-E2 (120–146 mpandeha)

## Mpitantana

amin'izao fotoana izao
*Embraer Phenom 100
*Embraer Phenom 300
*Embraer Praetor 500
*Embraer Praetor 600
Teo aloha

*Embraer Legacy 450
*Embraer Legacy 500
*Embraer Legacy 600/650
*Embraer Lineage 1000

## Modely miaramila

*Embraer EMB-314 Super Tucano
*Embraer KC-390 Millennium
*Embraer R-99 
*JAS 39 Gripen E/F
Canarana (Mato Grosso)

**Canarana** dia tanàna ao amin'ny fanjakana federaly tenan'i Mato Grosso ao amin'ny Brazila.

Any atsimo atsinanan'ny Valan-javaboarin'ny Teratany Xingu izy io ary toerana fidirana lehibe mankany amin'ny faritra arovana.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 25.858 mponina.

Any amin'ny 633 km atsimon'i Cuiabá no misy azy. Ny kaominina manodidina dia: Cocalinho, Ribeirão Cascalheira, Querência, Gaúcha do Norte, Agua Boa ary Nova Nazaré.

## Jereo koa
* Valan-javaboarin'ny Teratany Xingu
* Brazila
** Mato Grosso

## Tsiahy
Airbus

**Airbus** SE dia orinasa aerospace eoropeanina. 

Ny asa voalohany ataon'ny orinasa dia ny famolavolana sy famokarana fiaramanidina ara-barotra saingy manana fizarana fiarovana sy habaka ary helikoptera misaraka ihany koa izy. Airbus dia efa ela no mpanamboatra helikoptera lehibe indrindra eran'izao tontolo izao ary, tamin'ny taona 2019, dia nipoitra ihany koa ho mpanamboatra fiaramanidina lehibe indrindra eran-tany.

## Angidimby

Airbus Helicopters dia mivarotra ary manamboatra rotorcraft vaovao ho an'ny fampiasana sivily sy miaramila.  Airbus Helicopters no mpilalao voalohany indrindra amin'ny indostrian'ny helikoptera turbine.

Ny vokatra sivily ao amin'ny fizarana dia ahitana ny motera tokana H125 sy H130, ny motera kambana maivana H135 sy H145, ny motera kambana antonony H155 sy H160, ny motera kambana super medium H175, ary ny motera kambana mavesatra H215 sy H225.

Ny vokatra ara-miaramila dia ahitana ny helikoptera fanafihana Tiger, miaraka amin'ny dikan-teny militaire amin'ny H125, H135, H145, H160, H175, H215, ary H225.

Tompon'ny 50% amin'ny fiaraha-miombon'antoka ATR izay manamboatra ny fiaramanidina rezionaly ATR 42 sy ATR 72 ihany koa ny orinasa.

## Zanabolana
Ny Airbus koa dia manamboatra zanabolana.
Air Austral

**Air Austral** dia zotram-piaramanidina frantsay izay mpitatitra sainam-pirenena any La Réunion ihany koa. Ny seranam-piaramanidina dia miorina ao amin'ny seranam-piaramanidina Roland Garros, Saint-Denis, Réunion.

Izy io dia miasa amin'ny serivisy voalahatra avy any La Réunion mankany amin'ny metropolitan , Afrika Atsimo, Tailandy ary toerana maro any amin'ny Ranomasimbe Indianina.
Henkel

**Henkel AG & Co. KGaA**, fantatra amin'ny anarana hoe **Henkel**, dia orinasa iraisam-pirenena alemana simika sy entana mpanjifa manana foibe any Düsseldorf, . Niorina tamin'ny 1876, ny orinasa DAX dia nalamina ho vondrona roa miasa maneran-tany ary fantatra amin'ny marika toy ny Loctite, Persil, Fa, Pritt, Dial ary Purex.

Tamin'ny taom-piasana 2023, Henkel dia nitatitra ny varotra manodidina ny 21.5 lavitrisa euros ary tombom-barotra 2.011 lavitrisa euros. Henkel dia mitazona mpiasa 47,750 ary 83% miasa ivelan'i Alemaina.
Bartolomeu Dias

**Bartolomeu Dias**, (~1450 - 29 May 1500) dia tantsambo portogey izay nalaza ho Eoropeana voalohany nandeha sambo tany ivelan'ny tendrony atsimon'i Afrika, nanodidina ny Cape of Good Hope ary tonga tany amin'ny Ranomasimbe Indianina avy any Atlantika, nanokatra ny ranomasina. lalana mankany India.
Lingoza

Ny **lingoza** na **longoza** dia karazan-javamaniry mamony, ao amin' ny fianakaviana *[[Zingiberaceae]]*. ***Aframomum angustifolium*** no anarany ara-tsiansa. Miparitaka be any amin’ ny tany trôpikaly atsy Afrika sy eto Madagasikara sy ao amin' ny nosy Maskarena ity zavamaniry ity. Ampiasaina ho zava-manitra amin' ny sakafo sy fanafody maro ny vihim-boany sy ny voany. Iray fianakaviana amin' ny sakamalao sy ny tamotamo ity zavamaniry ity.

## Faritra aniriany
Ny lingoza no karazana miparitaka be indrindra amin' ny vondron-karazana *[[Aframomum]]*. Hita eto Madagasikara sy ao amin' ny nosy Maskarena ary manerana an’ i Afrika trôpikaly, hatrany Kôtidivoara ka hatrany Sodàna Atsimo sy Môzambika izy io.

## Fampiasana azy

Ampiasaina betsaka ho zava-manitra sy amin' ny fitsaboana ny nofom-boan' ny lingoza, izay manana tsiro somary mafanafana. Any Nizerià dia kapohina sy atao tady famatorana ampemby ny tahony, ary ataon' ny vahoaka Igede zava-manitra ny fakany (rizôma). Any amin' ny Repoblika Demôkratikan' i Kôngô dia tsakoina ny voany mba hatao fanafody kankana. Any Liberià dia ampiasaina mba hanamaivanana ny fanaintainana aorian' ny fiterahana ny fototry ny lingoza. Mandeha ihany koa ny fikarohana momba ny fiasan' ny lingoza izay manohitra ny fahanterana amin' ny alalan' ny fampiasana ny vihim-boany: manana hery manavao ny tamba-tsela ny vihim-boany mainty hita ao amin' ny voany mena efa masaka tsara.

## Jereo koa

* Sakamalao na sakaitany

* Tamotamo
Matoriandro

Ny **matoriandro** dia anaram-borona roa samy hafa tsy misy ifandraisany, ny iray karazana vorondolo (*[[Asio madagascariensis]]*) ao amin' ny fianakaviana *[[Strigidae]]*), fa ny iray hafa dia vorona madinika (*[[Caprimulgus madagascariensis]]*) ao amin' ny fianakaviana *[[Caprimulgidae]]*).

## Ny karazana roa samy hafa

### ''Asio madagascariensis''
Ny *[[Asio madagascariensis]]* dia karazana vorondolo mpihaza alina ao amin' ny fianakaviana *Strigidae*. Atao hoe **vatsy** koa izy any amin' ny faritra sasany eto Madagasikara.

### ''Caprimulgus madagascariensis''

Ny *[[Caprimulgus madagascariensis]]* dia karazana vorona ao amin' ny fianakaviana *[[Caprimulgidae]]*. Atao hoe **[[fandikalalana]]** koa ity vorona ity.

## Jereo koa

* *[[Asio]]*

* *[[Caprimulgus]]*

* Vorondolo eoraziana

* Lisitry ny anaram-borona amin' ny teny malagasy
* Lisitry ny karazam-borona eto Madagasikara **(''[[:fr:Liste_des_espèces_d'oiseaux_de_Madagascar|fr]]'')**
Famosaviana (finoana malagasy)

Ny **famosaviana**, eo amin' ny kolontsaina malagasy, dia fihetsika amam-pombafomba rehetra atao mba hampahomby ny fampiasana ody manimba ny hafa sy hitehirizana ny herin' ny ratsy. Atao hoe **mpamosavy** ny olona mampiasa izany ody sy hery ratsy izany. Ho an’ ny Malagasy dia vokatry ny famosaviana ny aretina. Isaky ny miatrika aretina somary mifono zava-miafina ny Malagasy, na marary tampoka, dia mihevitra fa nisy ny famosaviana na ny vorika. Nihena  izany fiheverana izany rehefa nanjary takatra kokoa ny niandohan' ny aretina sasany. Inoan' ny maro ho afaka miova ho biby, manidina eny amin' ny rivotra, mahatonga aretina, ary mifehy ny zavaboary ny mpamosavy.

## Endrika isan-karazan' ny famosaviana
Miseho amin’ ny endrika isan-karazany ny famosaviana, manomboka amin’ ny fampiasana ody ka hatramin’ ny fanao maizimaizina sy ratsy.

### Ny fampiasana ody ratsy
Ny ody ratsy dia ody mahery izay anaovana fombafomba mba hisy vokany ratsy. Azo ampiasaina izy ireny mba hahatonga aretina sy loza tampoka ary fahafatesana mihitsy aza.

### Ny fiovana ho biby
Miely patrana ny finoana ny fahaizan’ ny mpamosavy hiova ho biby, matetika saka, alika na voay. Amin' ity endriky ny famosaviana ity dia afaka mihetsika mora kokoa izy ireo ary manao asa ratsy tsy misy mahafantatra.

### Ny fisidinana amin' ny alina
Inoan' ny olona fa misy mpamosavy mahay manidina amin’ ny alina, indraindray amin’ ny endrika tsy azo tsapain-tanana, mba hanatratrarany ny olona tiany hovelezina amin' ny asa ratsiny.

### Ny fifandraisana amin' ny maty
Afaka mampiasa ody koa ny mpamosavy mba hifandraisany amin’ ny fanahin’ ny maty mba hampahomby kokoa ny odiny. Fantatra koa fa mandihy eny ambony fasana ny mpamosavy. Io fanao io dia heverina ho fomba iray ifandraisany amin' ny fanahin' ny maty sy ahazoana ny fanampiany.

### Ny fiompiana vorondolo sy kary
Inoan' ny olona koa fa miompy vorondolo sy kary ny mpamosavy. Ny vorondolo dia heverina ho iraka amin' ny alina ary fambara ratsy. Heverina fa misy ifandraisany amin' ny fanahy isan-karazany izy io ary azon’ ny mpamosavy ampiasaina amin’ ny asa ratsiny. Matetika no heverina ho famantarana ny fahafatesana na loza ny feony. Ny kary kosa dia heverina ho biby fetsy, manana hery miafina. Inoana fa ny mpamosavy dia afaka manova ny tenany ho kary na mampiasa io biby io amin' ny fanaovana ny asa ratsiny. Ny vorondolo sy ny kary dia biby tsy matory amin’ ny alina, toy izany koa ny mpamosavy izay manao ny asany amin’ ny alina sy amin’ ny maizina.

### Ny fisoavaliana olona
Misy ny finoan' ny besinimaro fa ny mpamosavy dia mitaingina ny olona tratrany eo am-patoriana. Araka io finoana io, ny olona tratran'  ny mpamosavy dia mahatsiaro tena ho malemy sy ho itaingenan-javatra na gejain-javatra tsy hita maso na fanahy ratsy.

## Jereo koa

* Mosavy (finoana malagasy)
* Kary
* Vorondolo
* Angatra
* Matoatoa
* Lolovokatra
Ukhnaagiin Khürelsükh

**Ukhnaagiin Khürelsükh** (mongoliana:Ухнаагийн Хүрэлсүх, ᠤᠬᠤᠨᠠᠭ᠎ᠠ ᠶᠢᠨ ᠬᠦᠷᠦᠯᠰᠦ᠋ᠬ); teraka ny 14 Jiona 1968 tao Ulan Bator, Môngôlia) dia mpanao politika Mongoliana ary voafidy ho filohan'i Mongolia nanomboka ny 10 Jiona 2021. Izy no praiminisitra teo amin'ny firenena nanomboka ny 4 Oktobra 2017 ka hatramin'ny 21 Janoary 2021.

In-telo izy no voafidy tao amin'ny Parlemanta Mongolia. Izy no minisitra tamin'ny 2000, 2004 ary 2012.
Torotoroka

Ny **torotoroka** dia vorondolo isan-karazany ao amin' ny fianakaviana *[[Strigidae]]*.

* *[[Athene superciliaris]]* na *Strix superciliaris* na *Ninox superciliaris*

* *[[Otus rutilus]]* na *Scops rutilus* teo aloha
* *[[Otus madagascariensis]]*

Ny *[[Athene superciliaris]]* dia karazana vorona ao amin' ny fianakaviana *[[Strigidae]]*. Ity karazana ity dia hita any amin' ny faritra iva eto Madagasikara.

Ny *[[Otus rutilus]]* dia karazana ao amin' ny fianakaviana *Strigidae*. Mipetraka any amin' ny ampahany be amin' ny faritra atsinanana eto Madagasikara io vorona io. Tsy fantatra mazava ny fetran' ny faritra misy azy, satria mifanindry amin' ny an' ny ''Otus'' ''madagascariensis'', izay noheverina fa mitovy aminy hatramin' ny ela.

Tsy fahita afa-tsy any amin' ny faritra andrefana amin' i Madagasikara ny *[[Otus madagascariensis]]*. Mipetraka any amin' ny ampahany be amin' ny faritra andrefan' i Madagasikara io karazana io, saingy tsy fantatra mazava ny fetran' ny fitsinjaran-toerany, satria mifanindry amin' ny an' ny ''Otus'' ''rutilus'', izay noheverina ho mitovy aminy hatramin' ny ela.

## Jereo koa

* Vorona
* ''Athene'' (vorona)
* *[[Otus]]*

* Lisitry ny anaram-borona amin' ny teny malagasy
* Lisitry ny karazam-borona eto Madagasikara **(''[[:fr:Liste_des_espèces_d'oiseaux_de_Madagascar|fr]]'')**
Vorondolo

Ny **vorondolo** dia vorona isan-karazany ao amin' ny filaharana ***Strigiformes***, izay ahitana karazana 254, ka mpihaza irery sy amin' ny alina ny ankamaroany, izay miseho amin' ny fijoro mahitsy, loha lehibe sy mivelatra, fahitana amin' ny maso roa, fandrenesana amin' ny sofina roa, hohon-tongotra maranitra ary volom-borona namboarina ho an' ny sidina mangina. Anisan' ny maningana ny vorondolo mivoaka andro sy ny vorondolo miara-miaina.

Mizara ho fianakaviana roa ny vorondolo: ny fianakavian' ny vorondolo mahazatra, *[[Strigidae]]*, sy ny fianakaviana *[[Tytonidae]]*. Ny vorondolo dia mihaza biby mampinono kely, bibikely ary vorona hafa, na dia misy karazany vitsivitsy aza no mahay mihaza trondro. Hita amin' ny faritra rehetra eto an-tany izy ireo afa-tsy any amin' ny saron-tendron-tany sy any amin' ny nosy lavitra sy mitoka-monina sasany.

## Fianakaviana sy vondron-karazana

### Fianakaviana sy vondron-karazana mbola velona

* *[[Tytonidae]]*
** *[[Tyto]]*
** *Phodilus*

* *[[Strigidae]]*
** *Aegolius*
** *[[Asio]]*
** *[[Athene]]* (mety tafiditra ao ny vondron-karazana *Speotyto* sy *Heteroglaux*)
** *Bubo* (parafiletika miaraka amin' ny vondron-karazana *Nyctea* sy *Ketupa* ary *Scotopelia*)
** *Glaucidium* 
** *Gymnasio* 
** *Gymnoglaux* 
** *Jubula* 
** *Lophostrix* 
** *Megascops* 
** *Micrathene* 
** *[[Ninox]]* 
** *[[Otus]]* 
** *Pseudoscops*
** *Psiloscops* 
** *Ptilopsis* 
** *Pulsatrix* 
** *Strix* 
** *Surnia* 
** *Taenioptynx* 
** *Uroglaux* 
** *Xenoglaux*

### Karazana misy eto Madagasikara

Indreto  ny karazana vorondolo misy eto Madagasikara:

* *[[Tytonidae]]*
** *[[Tyto alba hypermetra]]*
** *[[Tyto soumagnei]]*, tsy hita afa-tsy eto Madagasikara
* *[[Strigidae]]*
** *[[Otus rutilus]]*, tsy hita afa-tsy eto Madagasikara
** *[[Otus madagascariensis]]* - torotoroka, tsy hita afa-tsy eto Madagasikara
** *[[Asio madagascariensis]]*, tsy hita afa-tsy eto Madagasikara, hita eny amin' ny morontsiraka
** *[[Asio capensis]]*
** *[[Athene superciliaris]]*, tsy hita afa-tsy eto Madagasikara

## Jereo koa

* Falconiformes
* Accipitriformes

* Lisitry ny anaram-borona amin' ny teny malagasy
* Lisitry ny karazam-borona eto Madagasikara
Kenzo XD

**Kenzo XD** dia YouTuber avy any Indonezia (teraka 08 Aogositra 1999, 26 taona).

## Asa mozika
Kenzo XD dia YouTuber Indoneziana Atsinanana. Amin'ny 2023, hanomboka asa eo amin'ny tontolon'ny haino aman-jery ho mpamorona votoaty izy.

## Discography

* *Kekasih Terbauk*
* *Orang Yang Kecewa*
* *Berpindah Haluan*
* *Terpisah Oleh Jarak*
* *Kesalahan Biasa*
* *Kucoba Melupakan*

## References
George III.

**George III.** (*George William Frederick*; 4 Jiona 1738 - 29 Janoary 1820) dia Mpanjakan'i  sy Irlandy nanomboka tamin'ny 25 Oktobra 1760 mandra-pahafatiny tamin'ny taona 1820. Ny Acts of Union 1800 dia nampiray an'i Fanjakana Mitambatra sy Irlandy ho ao amin'ny . Irlandy, miaraka amin'i George ho mpanjakany. Izy no Duke sy Printsy voafidy tao Hannover tao amin'ny Empira Romana Masina talohan'ny nahatongavany ho mpanjakan'i Hannover tamin'ny 12 Oktobra 1814.

## Mpanjakan'i Fanjakana Mitambatra
Lethem (Goiana)

I ** Lethem (Goiana)** dia tanàna  any atsimon'i Goiana. Lethem dia tanàna Guyana. Misy mponina 1 702 (tamin'ny 2012) ary renivohitry ny faritr'i Takutu-Upper Essequibo izy io.

## Jeografia
Lethem dia eo amin'ny morony atsinanan'ny Reniranon'i Rio Tacutu manoloana an'i Bonfim any Brezila, izay mampifandray azy amin'ny Tetezan'ny Reniranon'i Takutu. 

Renirano: Rio Tacutu

## Jereo koa
* Goiana
* Bonfim
Charles III.

**Charles III.** *(Charles Philip Arthur George)*; teraka ny 14 Novambra 1948 tao Lôndôna) dia Mpanjakan'i  sy ireo fanjakana Commonwealth 14 hafa nanomboka ny 8 Septambra 2022.

Teraka tao amin'ny Lapan'i Buckingham i Charles tamin'ny fotoana nanjakan'ny raibeny, King George VI., ary lasa mpandova ny reniny, Queen Elizabeth II, tamin'ny 1952.

## Mpanjakan'i Fanjakana Mitambatra

## Jereo koa
*Diana, Andriambavin'i Valesa
Bartica

**Bartica** dia tanàna eo amoron'ny andrefan'ny Reniranon'i Essequibo ao Cuyuni-Mazaruni (Faritra 7), eo amin'ny fihaonan'ny Reniranon'i Cuyuni sy Mazaruni amin'ny Reniranon'i Essequibo any Goiana. Renivohitr'i Cuyuni-Mazaruni izy io.

Ny tanàna dia misy mponina 8.004 hatramin'ny 2012, ary toerana fanombohana ho an'ny olona miasa anaty kirihitra, fitrandrahana volamena ary diamondra.

Renirano: Essequibo

## Jereo koa
* Goiana
Normandia (Roraima)

**Normandia** dia tanàna ao amin'ny fanjakana federaly tenan'i  ao . Ny isam-poniny dia  10.527(2020).

## Toerana
185 km miala ny renivohitra (Boa Vista) no misy ilay tanàna. Ary hita eo amin'ny Reniranon'i Rio Tacutu sy ny sisintany amin'i 

## Toekarena
Ny loharanom-bola lehibe dia:
*Fiompiana omby sy trondro
*Fambolena (voajabo, akondro, mangahazo ary vary)

## Tsiahy
Rio Branco (renirano)

Ny reniranon'i **Rio Branco** dia ony ao amin'ny faritanin'i . Izy io dia noforonina tamin'ny fihaonan'ny reniranon'i Rio Tacutu sy Rio Uraricoera, telopolo kilometatra avaratr'i Boa Vista ary manana ny vavany eo amin'ny sisiny havia amin'ny Reniranon'i Rio Negro, ao amin'ny fanjakan'i .

Halavany: 584 km
Orinoco

Ny ony **Orinoco** dia iray amin'ireo renirano lehibe any Amerika Atsimo, ary manana ny renirano fahatelo lehibe indrindra amin'ity kaontinanta ity, izay mirefy 880.000 km². Io no renirano lehibe indrindra any , izay mikoriana mirefy 2 740 km. Ankoatra an'i Venezoela, ny dobo Orinoco dia mandrakotra ny ampahefatry ny faritanin'i .
Albert Göring

**Albert Günther Göring** dia injeniera, mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i  teraka ny 9 Martsa 1895 tao Friedenau akaikin'i Berlin ary maty ny 20 Desambra 1966 tao Neuenbürg Mifanohitra amin'izany, dia mpanohitra mafy ny National Socialism izy ary nanampy ny maro tamin'ireo nenjehina nandritra ny vanim-potoana National Socialist.

Rahalahin'i Hermann Göring izy
Tiraspol

**Tiraspol** no tanàna faharoa lehibe indrindra any .

Tiraspol dia miorina eo amin'ny morontsiraka atsinanan'i Dniestr ary tanàna oniversite, foibe ara-kolontsaina ary toerana fandraharahana. Tamin'ny 2010 dia efa ho 150.000 ny mponina.

## Jereo koa
* Môldavia
Bender (Moldavia)

**Bender** (Okrainiana: Бендери (Bendery) ) dia tanàna ao amin'ny Repoblikan'i  izay eo amoron'ny andrefan'ny Reniranon'i Dniestr. 

Miaraka amin'ny mponina 93,751 (hatramin'ny 2010), izy no tanàna fahefatra be mponina indrindra ao Moldavia.

## Jereo koa
* Môldavia
Grozny

**Grozny** (rosiana: Грозный ), na *Sölƶa-Ġala* (tsetsenina : *Соьлжа-ГIала* , *Sueulja-Hala*), no renivohitr'i Tsetsenia .

Ao amin'ny Reniranon'i Sunja (rosiana : *Сунжа* ; Tsechen : *Соьлжа, Sölƶa* ), ny isam-poniny dia 301.253 tamin'ny taona 2019, ka izany no tanàna be mponina indrindra ao amin'ny Repoblika Tsetsenia. Hatramin'ny taona 1870, dia nantsoina hoe *Groznaïa* (“ilay masiaka”)1.

## Jeografia
Grozny dia misy 87 km atsinanana-avaratra atsinanan'i Vladikavkaz, 155 km andrefana-avaratr'i Makhachkala, 608 km atsimon'i Volgograd ary 1.502 km atsimo-atsimo-atsinanan'i Moskoa.

Ny lalana federaly R217, lalana mampitohy ny M4 mankany amin'ny sisintany amin'i Azerbaijana manompo ny tanànan'i Ciscaucasia, mandalo atsimon'ny tanàna.

## Galeria

Evstafiev-chechnya-palace-gunman.jpg|Palais présidentiel de Grozny en ruine en 1995.
Grozny Oil Research Institute 506.jpg|Institut de recherche sur le pétrole en 2020.
Грозный-сити1.JPG|Le nouveau centre de Grozny : Grozny City.
Грозный (файл 49).jpg|Grozny : la rue Kadyrov.
Minutka Square 37.jpg|La place Minutka.
Tangolika

Ny **tangolika** dia karazana rantsana na ravina na zana-dravina manana ny asany manokana, miolikolika,  ahafahan' ny zavamaniry mianika sasany hifikitra amin' ny tohana isan-karazany, manana endrika mitovy amin' ny kofehy. Betsaka ny karazana zavamaniry manana tangolika; ao anatin' izany ny voaloboka. 

Mihorongorona na mifikitra amin' ny tohana na zavamaniry hafa mpampiantrano ny tangolika raha misy zavatra na akora simika mikasika azy. Miovaova ny haben' ny tangolika, manomboka amin' ny santimetatra vitsivitsy ka hatramin' ny 70 santimetatra (ho an' ny *[[Nepenthes harryana]]*). Mety hahitana tangolika manana halava hatramin' ny 52 santimetatra ny *[[Tetrastigma voinierianum]]*. Amin' ny ankapobeny dia tsy misy afa-tsy tangolika iray tsotra na misampana isaky ny tonony, fa ny *[[Cucumis humifructus]]* dia mety hanana tangolika hatramin' ny valo.

## Jereo koa

* Lisitry ny taovan-javamaniry

* Vony
* Faka

* Ravina
* Vavimbony
* Lahimbony
* Mamimbony
* Vovobony
* Ranon-javamaniry
* Sela
* Felan-dravina
* Vondrombony
Rio Caroaebe

Ny Reniranon'i **Rio Caroaebe** dia reniranon'i Roraima any avaratr'i  , akaikin'ny ekoatera .

## Jeografia
Ny lohany dia avy any Caroebe sy São João da Baliza, eo amin'ny ilany avaratry ny lalana mampifandray BR-210.
Voatavo

Ny **voatavo** dia karazan-javamaniry maromaro ao amin' ny fianakaviana *[[Cucurbitaceae]]*, indrindra ao amin' ny vondron-karazana *[[Cucurbita]]* sy *[[Lagenaria]]*. Amin' ny ankapobeny dia ambolena hahazoana voany azo hanina ireo zavamaniry ireo fa indraindray koa mba hahazoana vihiny misy menaka. Ny teny hoe *voatavo* dia ilazana ny voan' ilay zavamaniry, izay azo tahirizina rehefa matoy ary ampiasaina amin' ny fahandroana sakafo toy ny anana na atao sakafom-biby. Malamalama ny voany lehibe, poaka aty sy mandadina ny tahony, mivelatra sady misy lainy ny raviny. Karazam-boatavo maro no manana voany lehibe sy lava vozona, toy ny ao amin' ny *Lagenaria siceraria*. Manana hoditra mafy ny voan' ny sasany, fa ny sasany tsy manana an' izany. 

Iray amin' ny zavamaniry nofolahin' ny olombelona amin' ny fambolena voalohany indrindra ny zana-karazan' ny voatavo tavoahangy (*Lagenaria siceraria*), hita tany amin' ny toerana arkeôlôjika efa tany amin' ny 13&nbsp;000 taona tal JK. Nampiasaina amin' ny tanjona maro nandritra ny tantara ny voan'ny voatavo, anisan' izany ny fampiasana azy ho fitaovana, ho zavamaneno, amin' ny zavakanto ary ho sakafo.

Anisan' ny voatavo hita eto Madagasikara:

* ny korizety na voatavo lava (karazana *[[Cucurbita pepo]]* sy zana-karazana ''Cucurbita pepo'' subsp. ''pepo''),
* ny voatavo fisaka na voatavo boribory fisaka (*[[Cucurbita pepo var. ovifera]]*),
* ny voatavo fohy (fr. *courge spaghetti*),
* ny voatavo mena na voatavo be, na atondra, na babaka, na betsetsa, na felitsirebaka, na fongy, na kirio, na mboga, na pongy, na taboara na taboary, na tavo, na trisebiky, na tsirebika, na voatavohoko, na voatavohova (*[[Cucurbita maxima]]*),

* ny pôtimarôna (*Cucurbita maxima*),
* ny tsirebiky (*[[Cucurbita moschata]]*),

* ny horombatavo na tatavo na longoro voatavo fotsy na antavo (*[[Lagenaria siceraria]]*).
Taratra manta

Ny **taratra manta** goavambe, na **taratra manta oseana** (Mobula birostris) dia karazana taratra ao amin'ny fianakaviana Mobulidae ary karazana taratra lehibe indrindra eran-tany.
Ny fitiliana ADN dia nanambara fa ireo karazana roa ireo dia mifandray akaiky kokoa amin'ny taratra amin'ny karazana *Mobula* noho ny noheverina teo aloha.
Trondromasoandro

Ny **trondromasoandro** any **trondro an-dranomasina** (Mola mola), fantatra ihany koa amin'ny hoe hazandrano mahazatra, dia iray amin'ireo trondro taolana lehibe indrindra eran-tany. Io no karazana karazana amin'ny karazana *Mola*, ary iray amin'ireo karazana dimy mbola misy ao amin'ny fianakaviana Molidae.

## Jereo Koa
Cucurbita pepo

Ny ***Cucurbita pepo*** dia karazan-javamaniry mamony, ao amin' ny fianakaviana *[[Cucurbitaceae]]*, izay ahitana karazana voatavo maro samy hafa endrika sy loko ary habe: anisany ny korzety ambolena sy karazana voatavo fanao haingon-tanàna.

## Jereo koa

* Voatango
* Kôkômbra
* Korzety
* Voatavo
* Taboara
* Voazavo
Voadiny elektrika

Ny **voadiny elektrika** dia karazana trondro ao amin' ny fianakaviana Gymnotidae. Ny anarany ara-tsiasa dia ***Electrophorus electricus***. Ny voadiny elektrika no karazam-boankazo elektrika malaza indrindra. Trondro elektrika any Amerika Atsimo izy io.

## Jereo Koa
Trondro sabatra

Ny **trondro sabatra** (Xiphias gladius), any amin'ny tany sasany, dia trondro mpihaza be mpifindra monina be dia be, ary misy volavolan-dalàna lava sy fisaka. Trondro fanatanjahan-tena malaza amin'ny sokajy hazandrano izy ireo, na dia sarotra aza. Ny trondro sabatra dia lava, boribory vatana, ary very ny nify sy ny kirany rehetra rehefa lehibe.

## Jereo Koa
Korzety

Ny **korzety** dia karazana zavamaniry mamony, ao amin' ny fianakaviana *[[Cucurbitaceae]]*. Zavamaniry ahitra izy io. Atao hoe korzety ihany koa ny voany fihinana. Fahita amin' ny fahavaratra ny voan' ny korzety, ary ny voniny dia ampiasaina amin' ny fandrahoan-tsakafo ihany koa. Endriky ny karazana ***[[Cucurbita pepo]]***, sy an' ny zanakarazana *Cucurbita pepo subsp. pepo*, ny korzety samihafa.

## Toetoetrany
Ao amin' ny fianakaviana *[[Cucurbitaceae]]* ny korzety. Zavamaniry anana maniry amin’ ny tany mitangorongorona izy io. Avy amin' ny vihy izay nitsimoka rehefa mikasika amin' ny rano sy amin' ny tany ny zanaka korzety. Antsoina hoe kôtiledôna, izay mamelona ilay zavamaniry tanora ary avy eo mihintsana, ny ravina roa voalohany. Miseho amin' izay ny tena ravina. Miloko mavo ny voniny. Mitondra voninkazo lahy sy voninkazo vavy izay manome ny voany ny korzety.Voankazo lava na boribory ny voan' ny korzety, izay miloko maitso na mavo. Na dia voankazo aza izy io amin' ny heviny bôtanika, satria misy ny vihin' ilay zavamaniry, dia matetika ampiasaina ho legioma. Otazana tsy matoy ny voan' ny korzety rehefa mahatratra 20 sm eo ho eo ny halavany.

## Jereo koa

* *[[Cucurbita]]*

* Voatango
* Kôkômbra
* Voatavo
* Taboara
* Voazavo na voajabo
Anastomus lamelligerus

Ny ***Anastomus lamelligerus*** dia karazam-borondrano ao amin' ny fianakaviana *[[Ciconiidae]]*. Miely patrana any amin' ny faritra atsimon' i Sahara sy any amin' ny faritra andrefan' i Madagasikara izy io. Ity karazana ity dia heverina ho mahazatra amin' ny ankamaroan' ny faritra misy azy, na dia misy fizarazarana aza. **Famakiakora** na **famakisifotra** ny anarany amin' ny teny malagasy. Atao hoe ***Anastomus lamelligerus madagascariensis*** (***Anastomus madagascariensis*** teo aloha) ny zana-karazana misy eto Madagasikara.

## Fanamarihana
Ny hoe "famakiakora" dia anarana ilazana koa ny *[[Euryceros prevostii]]* (na *Cochlothraustes delalandei* teo aloha).

## Jereo koa

* *[[Anastomus]]*

* Lisitry ny anaram-borona amin' ny teny malagasy
* Lisitry ny karazam-borona eto Madagasikara
Armadila

Ny **armadila** (Espaniola ho an'ny 'kely mirongo fiadiana') dia biby mampinono any amin'ny Tontolo Vaovao ao amin'ny ordre Cingulata. Ny karazam-biby rehetra dia teratany any Amerika, izay onenan'izy ireo ny tontolo iainana isan-karazany.

Ny armadila velona dia miavaka amin'ny akora fiarovan-tena vita amin'ny hoditra sy holatra lava maranitra handravahana. Fohy ny tongony, saingy afaka mihetsika haingana. Manodidina ny 75 sm eo ho eo ny halavan’ny armadila, anisan’izany ny rambony.
Poma

Ny **poma** (Puma concolor), fantatra ihany koa amin'ny hoe **liona tendrombohitra**, dia saka lehibe teratany any Amerika. Mipetraka any Amerika Avaratra, Afovoany ary Atsimo izy io, ka mahatonga azy io ho biby mampinono bibidia miparitaka be indrindra any amin'ny Ila Bolantany Andrefana, ary iray amin'ireo miely indrindra eran-tany. Ny faritra misy azy dia mamakivaky ny faritanin'i Yukon, Kôlombia Britanika ary Alberta any Kanada, ny Tendrombohitra Rocky ary ny faritra any andrefan'i Etazonia. Mianatsimo kokoa, miitatra mamakivaky an'i Meksika hatrany amin'ny alan'i Amazônia sy ny Tendrombohitra Andesy atsimo any Patagônia ny faritra misy azy.
Bukavu

**Bukavu**(1927–1954 *Costermansville* na *Costermansstad*) dia tanàna iray any atsinanan'ny Repoblika Demokratikan'i Kongo eo amin'ny morontsiraka atsimoandrefan'ny Farihy Kivu, mivantana eo amin'ny sisintany amin'i Roanda.

Izy io koa dia renivohitry ny Faritanin'i Atsimo-Kivu ary misy mponina 707 053.
Gisa manana elatra

Ny **gisa manana elatra** (Plectropterus gambensis) dia gisa vorondrano lehibe any Afrika atsimon' i Saharà ao amin'ny fianakaviana Anatidae.
Panda goavam-be

Ny **panda goavavam-be** (Ailuropoda melanoleuca), fantatra ihany koa amin'ny hoe **bera panda** na **panda tsotra**, dia karazana orsa tsy fahita firy any Sina. Mampiavaka azy ny palitapanda goao fotsy misy pentina mainty manodidina ny maso, sofina, tongotra ary soroka. Ny vatany dia boribory; Ny olon-dehibe dia milanja 100 hatramin'ny 115 kg (220 hatramin'ny 254 lb) ary matetika 1,2 hatramin'ny 1,9 m (3 ft 11 ka hatramin'ny 6 ft 3 in) ny halavany. Ara-pananahana izy io, ary ny lahy dia 10 hatramin'ny 20% lehibe kokoa noho ny vavy.

Ny ankihibe dia hita eo amin'ny lohany, izay manampy amin'ny fitazonana volotsangana eo amin'ny toerany mba hohanina. Manana nify molaly lehibe izy ary mivelatra fosa ara-nofo mba hahafeno ny fepetra takian'ny sakafo.
Albatrôsy

Ny **albatrôsy**, avy amin'ny fianakaviana biolojika **Diomedeidae**, dia voron-dranomasina lehibe mifandray amin'ny vorona, antsitrika ao amin'ny ordre Procellariiformes. Miparitaka any amin'ny Oseana Atsimo sy Pasifika Avaratra izy ireo.

Tena mandaitra eny amin'ny rivotra ny albatrôsy, mampiasa fisondrotana mavitrika sy fisondrotan-tsofina mba handrakotra lavitr'ezaka amin'ny ezaka kely. Mihinana angisy sy trondro ary krill izy ireo amin'ny alàlan'ny fanangonam-bokatra, na fisamborana ny tany, na antsitrika. Fanjanahantany ny albatrôsy, manao akany ny ankamaroany any amin'ireo nosy any an-dranomasina lavitra, matetika miaraka amin'ny karazana maromaro miara-manatoka.
Tombo-kase elefanta

Ny **tombo-kase elefanta** na **elefanta an-dranomasina** dia tombo-kase tsy misy sofina mandeha any an-dranomasina ao amin'ny karazana *Mirounga*. Ireo karazany roa ireo, dia ny tombo-kase elefanta avaratra (*M. angustirostris*) sy ny tombo-kase elefanta atsimo (*M. leonina*), dia nohazaina hatramin’ny faran’ny taonjato faha-19 mba hahazoana menaka fanaovan-jiro, saingy niverina indray ny isany. Mahatratra hatramin'ny 4.000 kilao (8.800 lb) izy ireo.
Getúlio Vargas

**Getúlio Dornelles Vargas** dia filohan'i  teraka ny 19 Aprily 1882 tao São Borja ary maty ny 24 Aogositra 1954 tao Rio de Janeiro.

Nitondra ny firenena i Vargas - tamin'ny voalohany dia mpanao didy jadona, taty aoriana dia filoha voafidy - nandritra ny 18 taona.

Vargas dia nampiroborobo ny fanindrahindram-pirenena, ny indostrialy, ny afovoan-tany, ny populisme ary ny fananganana fanjakana mahasoa.

Izy dia anti-kominista nafana fo ary maty tamin'ny famonoan-tena tamin'ny 24 Aogositra 1954.
João Goulart

**João Belchior Marques Goulart** dia mpanao politika sy filohan' i  teraka ny 1 Martsa 1919 ary maty ny 6 Desambra 1976 tao Mercedes, fantatra amin'ny anarana hoe *Jango* nataon’ny miaramila tamin’ny fanonganam-panjakana tamin’ny 1964.
Henry More

I **Henry More** dia filôzôfy anglisy tao amin' ny sekoln' ny Platônisianan' i Cambridge, teraka tamin' ny 12 Ôktôbra 1614 tao Grantham, Lincolnshire, ary maty tamin' ny 1 Septambra 1687 tao Cambridge.
Valentinôsy

I **Valentinôsy** dia teôlôjiana gnôstika tao amin' ny kristianisma voalohany, izay nalaza indrindra nandritra ny fotoana ela. Nanorina ny sekoliny tany Rôma izy. Araka ny voalazan' i Tertoliano, dia saika hirotsaka ho eveka i Valentinôsy nefa nanomboka nanangana vondrona manokana rehefa olona hafa no voafidy. Amin' ny teny grika izy dia atao hoe **Οὐαλεντῖνος** / *Oualentinos*; fa amin' ny teny latina kosa dia ***Valentinus***. Taraka tao Phrebon tany Ejipta tamin' ny taonjato faha-2 (tamin' ny taona 100 tany ho any) izy ary maty manodidina ny taona 180. Nambaran' ny Fiangonana ho heretika tahaka ny Gnôstika rehetra izy.

Namokatra asasoratra isan-karazany i Valentinôsy, saingy sombintsombiny ihany no sisa ananana ankehitriny, ​​indrindra ireo voatsiahy ao amin' ny tohan-kevitra ao amin' ny asasotratry ny mpanohitra azy, izay tsy ampy hahafantarana ny rafi-pampianarany afa-tsy amin' ny fomba ankapmobeny. Tsy fantatra ny tena foto-pampianarany afa-tsy amin' ny endrika efa voavelabelatra sy niharam-piovana nataon' ny mpianany, atao hoe Valentiniana. Nampianatra izy fa misy karazany telo ny olombelona, dia ny ara-panahy sy ny ara-tsaina ary ny ara-batana; ary ireo manana toetra ara-panahy ihany no mahazo ny *gnosis* ("fahalalana") izay ahafahan' izy ireo miverina any amin' ny Plerôman' Andriamanitra, fa ireo izay manana toetra ara-tsaina (Kristiana tsotra) kosa no hahazo endrika famonjena kely na tsy azo antoka, ary ny an' ireo ara-batana dia voaozona ho levona.

Nanana mpanaraka be dia be i Valentinôsy, dia ny Valentiniana. Nizara ho sampana tatsinanana sy tandrefana (na italianina), izy ireo tatỳ aoriana. Anisan' ny sampana tandrefana ny Markôsiana.

## Jereo koa

* Gnôstisisma
* Fampianaran-diso
Hermesy (andriamanitra)

I **Hermesy** dia iray amin' ny andriamanitra tao Ôlimpôsy tao amin' ny fivavahana grika fahiny. Izy no iraky ny andriamanitra, indrindra fa i Zeosy, mitovy amin' i Irisy, ary mpanelanelana azy ireo amin' ny olombelona. Amin' ny teny grika izy dia atao hoe Ἑρμῆς / *Hermễs*, fa Ἑρμᾶς / *Hermãs* kosa amin' ny teny dôriana.

Mpanome vintana, mpamorona ny vatomizana sy ny fandrefesana, mpiambina ny lalana sy ny sampanan-dalana, izy no andriamanitry ny mpandeha, ny mpiandry ondry, ny mpivarotra, ny mpangalatra ary ny mpikabary. Izy no mitarika ny fanahy ho any amin’ ny Fanjakan' i Hadesy.

Nitana toerana manan-danja amin' ny fedrà grika izy io, miseho amin' ny fedrà maro. Ny mitovy amin' ny amin' ny fivavahana rômana dia i Merkiora.
João Lourenço

***João Manuel Gonçalves Lourenço*** (teraka Lobito, 5 Martsa 1954) dia miaramila, mpahay tantara ary mpanao politika, filohan'i  nanomboka tamin'ny taona 2017.

Nitana toerana maromaro tao anatin'ny antoko sy tao amin'ny Fanjakana Angole izy, anisan'izany ny lefitry ny Antenimieram-pirenena teo anelanelan'ny 1986 sy 2017.

Handray ny toeran’ny filohan’ny Vondrona Afrikanina izy manomboka ny 15 febroary 2025, mandritra ny 1 taona.
Marcelo Rebelo de Sousa

***Marcelo Nuno Duarte Rebelo de Sousa*** dia mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i  teraka ny 12 Desambra 1948 tao São Sebastião da Pedreira, Lisboa any Portiogaly izy dia heverina ho olo-malaza eo amin'ny sehatry ny siansa politika, ny lalàm-panorenana ary ny lalàna momba ny fitantanan-draharaha. 

Mpikambana ao amin'ny Partido Social Democrata (PSD) afovoany havanana miaraka amin'ny maha-mpikambana ao amin'ny antoko 3 izy ary filohan'ny antoko.

Nandray ny asany izy ny 9 martsa 2016 teo.

Tamin'ny 2021, nijoro hofidiana indray i Sousa ary nohamafisina mazava tamin'ny toerany
Voafidy indray izy tamin'ny Febroary 2026 tamin'ny vato 66.63% tamin'ny fihodinana faharoa.

## Filohan'i Portogaly
Porto (Piauí)

**Porto** dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Piauí ao amin'ny Brazila.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 6535 mponina tamin'ny taona 2012.

## Jereo koa
* Brazila
** Piauí

## Tsiahy
Sagres

**Sagres** dia kaominina portogey ao amin'ny faritra andrefan'i Algarve, akaikin'i Cabo de São Vicente, faritra atsimoandrefan'ny tanibe Eoropa. Ao amin'ny distrikan'i Vila do Bispo io toerana io, dia nisy mponina 1.894 tamin'ny 19 aprily 2021 ary velarantany 34,4 km².
Lagos (Portugal)

**Lagos** dia tanàna portogey any atsimon'ny Algarve, miaraka amin'ny embouchure an'ny Bensafrim.

Ny tanàna dia 35 km miala ny cap of Sagres
Algarve

Ny ***Algarve*** dia faritra portogey any atsimon'ny firenena. 

Tamin'ny taona 2021, ny faritra dia nisy mponina 467.475 ary ny hakitroka 93 mponina isaky ny km2. 
Ny velarantanin'ilay faritra dia 4.997 km2, izay azo zaraina ho zana-paritra mitovy anarana, distrika 16 ary kaominina 67. Ny renivohiny dia ny tanànan'i Faro.

## Kaominina
Faro (Portugal)

**Faro** dia tanàna portogey ary renivohitry ny faritr'i Algarve, izay ao amin'ny faritra mitovy anarana sy ny distrikan'i Faro, misy mponina 46,310 (2021) ao an-tanàna.

Io no sezan'ny distrikan'i Faro, izay mirefy 202,57 km2 ary 67,650 mponina (2021), mizara ho kaominina 4.

## Galeria

Faro Igreja da Sé.jpg|*Igreja da Sé,* die Kathedrale von Faro.
FaroSquare.jpg|Am Bischofssitz (*Paço Episcopal*).
Faro Chapel.jpg|Karmeliterkirche.
Faro mit Boot.jpg|Blick vom Kloster *Nossa Senhora da Assunção.*
Faro224.jpg|Am Hafen von Faro.
Faro aerial view.jpg|Luftbild von Faro.
Palacio de Estoi, Faro - Algarve. 30.11.2018.jpg|Palast von Estoi.
Faro Portugal 3.jpg|Einkaufsstraße von Faro
Altstadt Faro (27433501750).jpg|Das Tor zur Altstadt
Faro Portugal 2.jpg|Jardim Manuel Bívar
Bahnstrecke am Meer.jpg|Die Bahnstrecke in Faro verläuft entlang der Küste
FaroUniversidade2.jpg|Universität
Odeceixe

**Odeceixe** dia tanàna kely sy kaominina ao amin'ny morontsiraka andrefan'i Algarve any atsimon'i .

Eo amin’ny Reniranon’i Ribeira de Seixe no misy ilay tanàna, sisin-tanin’i Distrika Odemira sy ny Alentejo. Ao amin'ny Parque Natural do Sudoeste Alentejano e Costa Vicentina ihany koa no misy azy, toeram-piarovana voajanahary mandrakotra ny tapany ambany amin'ny morontsiraka atsimoandrefan'i Portogaly.
Portimão

**Portimão** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Algarve ao amin'ny . Io no toerana misy ny distrika mitovy anarana. Tamin'ny 19 aprily 2021, dia nisy mponina 59.845 tamin'ny velarantany 182,1 km².
Franz Sikora

**Franz Sikora** (*François Sikora*) dia mpanangona, mpivarotra ary mpahaisiansan-javaboahary mizaka ny zom-pirenen'Aotrisy teraka ny 12 Janoary 1863 [1] tao Stockerau,  Aotrisy-Hongria; † 23 Mey 1902 tao amin'ny nosy La Réunion, Ranomasimbe Indianina.

## Fiainana
Lehibe tao Vienna, tao Mariahilf (distrika faha-7) i Franz Sikora, ary nampiofanina ho mpanampy mpanapaka fantsona. Nandeha tany amin'ny firenena maro izy (anisan'izany i Sardinia, Torkia, Tanzania, Madagasikara, Nosy La Réunion), izay nahitana azy, ankoatra ny zavatra hafa, Nanangona bibikely sy karazana biby hafa ary namorona sary fanadihadiana. Namidiny tany amin’ireo tranombakoka eoropeanina (indrindra fa ny Mozean’ny Tantaran’ny Voajanahary any Vienna) ny zavatra hitany, tany amin’ireo institiota sy manam-pahaizana manokana. Noho ny korontana ara-politika teto Antananarivo (Madagasikara) dia voatery nifindra tany amin’ny Nosy La Réunion izy ary maty tany noho ny tazo mainty teo amin’ny faha-39 taonany.

## Jereo koa
* Biôgrafia
Andilan-tanin' i Panamà

Ny **Andilan-tanin' i Panamà** dia faritra tery eo anelanelan' ny Ranomasina Karaiba sy ny Ranomasimbe Pasifika, mampitohy an' i Amerika Atsimo sy i Amerika Avaratra. 50 km ny sakany amin' ny toerana tery indrindra.

Araka ny voalazan' i Henry Fairfield Osborn tamin' ny 1910 dia miorina amin' ny fôsilim-biby mampinono ao Amerika Afovoany ny Andilan-tanin' i Panamà, izay niforona 2,8 tapitrisa taona lasa izay nandritra ny Pliôsenina. Tamin' ny taona 2015 dia nisy mpikaroka hafa niady hevitra momba an' io fanomezana daty io, ary nilaza fa efa niforona tany aloha kokoa izy io, nandritra ny Miôsenina Afovoany, 13 ka hatramin' ny 15 tapitrisa taona lasa izay.

Ny Andilan-tanin' i Panamà no mamorona ny ampahany be amin' ny tanin' ny Repoblikan' i Panamà, izay tapahin' ny Lakandranon' i Panamà ho roa. Toy ny andilan-tany maro dia toerana manan-danja stratejika lehibe ny Andilan-tanin' i Panamà.
FC Barcelona

Ny **Futbol Club Barcelona**, fantatry ny maro hoe **FC Barcelone** izay nohafohezina hoe **Barça** [ˈbaɾsə]  dia klioba ara-panatanjahantena iray matihanina avy ao an-tanànan'i Barcelona, faritra Catalonia ao Espaina. ary mifaninana ao amin'ny La Liga, sehatra ambony indrindra amin'ny baolina kitra matihanina ao amin'io firenena io ihany.

## Fahombiazana iraisam-pirenena
*Amboara Eoropeana (5): 1991/92, 2005/06, 2008/09, 2010/11, 2014/15
*Tompondakan'ny Tompondaka Eoropeana (4 - firaketana): 1978/79, 1981/82, 1988/89, 1996/97
*UEFA Super Cup (5): 1992, 1997, 2009, 2011, 2015

## Fahombiazana nasionaly Espaniola
*Tompondaka (27): 1929, 1944/45, 1947/48, 1948/49, 1951/52, 1952/53, 1958/59, 1959/60, 1973/74, 59 1990/91, 1991/92, 1992/93, 1993/94, 1997/98, 1998/99, 2004/05, 2005/06, 2008/09, 2009/10, 2010/11, 2010/11, 2012/14 16, 2017/18, 2018/19, 2022/23
*Amboara espaniola (31 - firaketana): 1909/10, 1911/12, 1912/13, 1919/20, 1921/22, 1924/25, 1925/26, 1927/28, 1941/42, 1950/51 52, 1952/53, 1956/57, 1958/59, 1962/63, 1967/68, 1970/71, 1977/78, 1980/81, 1982/83, 1987/88, 1989/969 98, 2008/09, 2011/12, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2020/21
*Super Cup espaniola (15 – firaketana): 1983, 1991, 1992, 1994, 1996, 2005, 2006, 2009, 2010, 2011, 2013, 2016, 2018, 2023, 2023
Isaka (renirano)

**Isaka** dia renirano sakelidranon' i Matsiatra, izay mikoriana any amin' i Mangoky avy eo. Mikoriana ao amin' ny Faritra Matsiatra Ambony. Na dia tsy dia fantatra loatra noho i Mangoky aza ny reniranon' Isaka dia manana anjara toerana lehibe eo amin' ny tontolo iainana misy azy. Mandray anjara amin' ny fanondrahana ny tany fambolena izy io ary loharanon-drano ho an' ny mponina ao an-toerana.

## Fitrandrahana sy tontolo iainana
Voatonona ny reniranon' Isaka momba ny tetikasa fitrandrahana mampiady hevitra izay niteraka fahasimbana goavana amin' ny tontolo iainana sy ny fahasalamam-bahoaka tao amin' ny kaominina Vohilava, ao amin' ny Distrikan' i Mananjary. Naato ity tetikasa ity noho ny fiantraikany ratsy amin' ilay renirano sy ny fanoheran' ny mponina any an-toerana.

Ity tetikasa ity, izay nahitana ny fitrandrahana ny reniranon' Isaka sy ny fampiasana volavelona hanasaraka ny volamena amin' ny mineraly hafa, dia niteraka fahasimbana lehibe tamin' ilay renirano, ny toekarena eo an-toerana ary ny fahasalamam-bahoaka. Manoloana ny voka-dratsy aterak' ilay tetikasa sy ny fihetsiketsehan' ny mpanohitra avy amin' ny mponina any an-toerana, dia nampiato ny fitrandrahana harena an-kibon' ny tany ny governemanta malagasy tamin' ny fiandohan' ny volana Nôvambra 2020.

## Rohy ivelany

* "Madagascar ferme une exploitation aurifère « illicite », mais les activistes restent dans une situation de vide juridique", *fr.mongabay.com*
Claudia Sheinbaum

**Claudia Sheinbaum Pardo** dia mpahay fizika meksikano, mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i Meksika teraka ny 24 Jiona 1962 tao Mexico City 

Izy no filohan'i  nanomboka tamin'ny 1 Oktobra 2024, lasa vehivavy voalohany voafidy tamin'ny fifidianana filoham-pirenena tamin'ny Jona 2024. 

Talohan'izay dia ben'ny tanànan'i Tlalpan (2015-2017) sy Mexico (2018–2023) izy.
Bernardo Arévalo

-1951)

**César Bernardo Arévalo de León** , (teraka ny Montevideo, 7 Oktobra 1958), dia diplaomaty Goatemalteka, sôsiôlôgy, mpanoratra ary mpanao politika. Izy no filohan'i Goatemala ankehitriny nanomboka ny 14 janoary taorian'ny nandreseny ny vadin'ny filoham-pirenena teo aloha, Sandra Torres, tamin'ny fihodinana faharoa tamin'ny fifidianana filoham-pirenena tamin'ny 2023 tamin'ny 20 aogositra.

Dia zanaky ny filoha Goatemalteka teo aloha Juan José Arévalo (1945-1951)
Sopron

**Sopron** (alemà: *Ödenburg*) dia tanàna hongroà misy mponina 59,000 eo ho eo, eo amin'ny 60 km miala an'i Vienna ary 220 km miala an'i Budapest, atsimo andrefan'ny Farihy Neusiedl. Izy io dia mitsambikina ho any amin'ny faritanin'i Aotrisy ary noho izany dia lalana iray hiampitana amin'ny ampahany amin'ny tambajotran'ny lalamby Aotrisy.

## Jereo koa
* Hongaria
Schilling Aotrisiana

Ny **Schilling Aotrisy** dia ny volan'ny  nanomboka tamin'ny 1925 ka hatramin'ny 1938 ary nanomboka tamin'ny 1953 ka hatramin'ny 2002, rehefa nosoloina euro. Nizara ho 100 groschen ny schilling.
Den Haag

**Den Haag** no fonenan'ny parlemanta sy governemantan'i Holandy ary ny Fanjakan'i Holandy ary renivohitry ny faritanin'i Zuid-Holland.
 
Io tanàna io no fonenan'ny fianakavian'ny mpanjaka nanomboka tamin'ny 1831, fa ny renivohitra de jure any Holandy dia Amsterdam.

Ny tanànan'i Den Haag no tanàna fahatelo lehibe indrindra any Holandy izay misy mponina 565.701 (hatramin'ny 1 Janoary 2024) amin'ny 98,12 kilometatra toradroa.
Misy tanàna lehibe hafa koa eo amin’ny manodidina, toa an’i Rotterdam (20 km), Leiden (15 km) ary Delft (8 km).

## Ony
* Rhin
Pristina

**Pristina** dia renivohitry ny Repoblikan'i Kosovo ary misy mponina 198.897, tanàna sy kaominina lehibe indrindra ao amin'ny fanjakana.

Ankoatra ny tanàn-dehibe, ny kaominina Pristina, izay misy mponina 218,781, dia ahitana tanàna 41 manodidina. I Pristina koa dia renivohitry ny distrika misy mponina 490 272.
Ady an-trano amerikana

Ny  **Ady An-trano Amerikana** dia ny ady ara-miaramila naharitra nanomboka tamin'ny 1861 ka hatramin'ny 1865 teo amin'ireo fanjakana tatsimo nandao an'i ary tafaray tao amin'ny *Confederate States of America* sy ireo fanjakana avaratra izay nijanona tao amin'ny Union (Union States).

Ny antony dia ny fisaratsarahana ara-toekarena, ara-tsosialy ary ara-politika teo amin'ny fanjakana avaratra sy atsimo, izay niharihary indrindra tamin'ny resaka fanandevozana ary nitohy nihalalina hatramin'ny taona 1830. Ho setrin'ny fifidianana an'i Abraham Lincoln, mpandala ny antonony ho filoha amerikana, ny ankamaroan'ny fanjakana atsimo dia niala tamin'ny Union tamin'ny ririnina 1860/61. Nanomboka tamin'ny 12 Aprily 1861 ny ady tamin'ny baomba nataon'ny *Confederate States of America* (Fanjakan'ny Confederate) an'i Fort Sumter. Nifarana tamin'ny fanolorana ny Tafika *Confederate States of America* any Virginia Avaratra tao amin'ny Appomattox Court House tamin'ny 9 aprily 1865.
Dordrecht (Afrika Atsimo)

Ny tanàna kelin'i **Dordrech**'t ao amin'ny Kaominina Emalahleni, Distrikan'i Chris Hani, Faritanin'i Eastern Cape any dia misy 70 kilometatra avaratr'i Queenstown amin'ny haavo 1620 metatra ambonin'ny haabon'ny ranomasina. Tamin'ny 2011 dia nisy mponina 2023. 

Ny isam-ponin'i Tjoksville dia 10261 mponina araka ny fanisana natao tamin'ny taona 2008.

## Jereo koa
* Afrika Atsimo
** Eastern Cape

## Tsiahy
Zuid-Holland

**Zuid-Holland**, [(*[[fiteny malagasy|malagasy]]*: Hollandy Atsimo) dia faritany andrefan'i  any amin'ny morontsirak'i Ranomasina Avaratra. Io no faritra be mponina indrindra sy be indostria indrindra any Holandy. Tamin'ny 1 Janoary 2024, ny isam-ponina dia 3.840.662.

## Kaominina
Ny kaominina 50 any Zuid-Holland:


Image:Delft Blick von der Nieuwe Kerk auf die Grachten 2.jpg|Le centre-ville de Delft.
Image:Kinderdijk op een zomerdag.jpg|Les moulins à vent de Kinderdijk.
Image:Meijendel P1280294.jpg|Paysage au nord de Den Haag.
Noord-Holland

**Noord-Holland** (*[[fiteny malagasy|malagasy]]*: Hollandy Avaratra) dia iray amin'ireo faritany roa ambin'ny folo any  . Tamin'ny 1 Janoary 2024, Noord-Holland dia nisy mponina 2 980 494 tamin'ny velarantany 2 671 km².

## Kaominina
Tuzla

**Tuzla** (Fiteny serba:  Тузла) no tanàna lehibe indrindra any Herzegovina, faritra atsimon'i Bôsnia-Herzegôvina, ary tanàna fahenina lehibe indrindra ao amin'ny firenena. Renivohitry ny Canton Herzegovina-Neretva an'ny Federasionan'i Bosnia sy Herzegovina izy io ary misy mponina 113.000 eo ho eo.

Tuzla (Serbian Cyrillic Тузла) dia tanàna indostrialy any avaratratsinanan'i Bosnia sy Herzegovina. Eo amin'ny lohasaha sisin'ny Spreča eo amin'ny Reniranon'i Jala no misy azy. I Tuzla no renivohitry ny kanton'ny Federasionan'i Bosnia sy Herzegovina nomena ny anarany. Io tanàna io no fahatelo lehibe indrindra ao amin'ny firenena izay misy mponina 110.000 eo ho eo. Ny velarantanin'ilay tanàna tena izy dia 15 km² ary ny an'ny kaominina dia 303 km². Ny kanton'i Tuzla no kanton'ny be mponina indrindra ao amin'ny firenena izay misy mponina 445.000 eo ho eo.

## Jereo koa
* Bôsnia-Herzegôvina - Sarajevo - Mostar
 

## Lahatsoratra Ilaina
Androngo Kômôdo

Ny **androngo Kômôdo** (Varanus komodoensis), dia biby mandady lehibe amin'ny fianakavian'ny Varanidae izay tsy hita ao amin'ireo nosy Indôneziana Komodo, Rinca, Flores, Gili Dasami, ary Gili Motang. Izy io no karazana androngo lehibe indrindra, ary ny lahy dia mitombo hatramin'ny 3 m (10 ft) ny halavany ary mahatratra 150 kg (330 lb).

Vokatry ny habeny, ny androngo Kômôdo dia mpiremby faratampony, ary manjaka amin'ny tontolo iainana misy azy. Ny androngo Kômôdo dia mihaza sy manafika haza, anisan'izany ny tsy manana hazon-damosina, ny vorona ary ny biby mampinono.