Venezia

I **Venezia** dia tanàna amorontsiraka any avaratra-atsinanana amin' i Italia, eo amoron' ny Ranomasina Adriatika. Izy io dia mivelatra amina nosy kely miisa 121 sarahan' ny tamba-jotran-dakandrano ary ampifandraisin' ny tetezana miisa 435. Amin' ny teny italiana izy dia atao hoe *Venezia*; amin' ny teny venetiana: *Venesia* na *Venexia*; amin' ny teny frantsay: *Venise*; amin' ny teny anglisy: *Venice*.

Eo afovoan' ny lagona veneta, eo anelanelan' ny vavan' i Po sy ny an' i Piave, dia malaza amin' ity toerana miavaka ity i Venezia ary koa amin' ny haitao sy ny lova ara-kolontsaina, izay nahazoany fanoratana ny anarany ao amin' ny UNESCO World Heritage.

I Venezia no renivohitry ny Faritr' i Veneto (*Regione Veneto*). Tamin' ny taona 2012 dia nisy mponina 258.685 ny kaominina, anisan' izany ny 58 666 tao anatin' ny mandan' ny tanàna (*Centro storico*). Ny 176 000 dia mipetraka eny amoron-drano (*Terraferma*), any amin' ny vakim-paritr' i Mestre sy Marghera (*frazione*) ny ankamaroany, ary ny mponina 31 000 sisa dia mipetraka any amin' ny nosy hafa ao amin' ilay lagona. Miaraka amin' i Padua sy i Treviso, i Venezia dia mamorona ny faritra metrôpôlitana Padua-Treviso-Venice (PATREVE), ahitana mponina 1 600 000 any ho any.

Naorin' ny mpitsoa-ponenana nandositra ny fanafihan' i Lômbarda fotoana fohy taorian' ny taona 568 ilay tanàna, renivohitry ny Repoblikan' i Venezia nandritra ny taonjato iraika ambin' ny folo, nanomboka tamin' ny taona 697 ka hatramin' ny 1797. Nandritra ny Andro Antenatenany sy ny Renaissance, ity tanàna ity dia hery an-dranomasina lehibe, tamin' ny fiandohan' ny Kroazada fahefatra ary nandresy tamin' ny ady tao Lepanto tamin' ny taona 1571 nanohitra ny Empira Ôtômana.

Noho ny fifandraisany amin' i Azia sy ny Afovoany Atsinanana natomboky ny mpivarotra sy mpikaroka tany vao Marco Polo, dia lasa iray amin' ireo foibe ara-barotra lehibe indrindra any Eorôpa koa izy, indrindra amin' ny landy sy ny voamadinika ary zava-manitra fanao sakafo. Farany, foibe ara-kolontsaina lehibe izy hatramin' ny taonjato faha-13 ka hatramin' ny faran' ny taonjato faha-17, ka ny mpanao hosodoko avy ao amin' ny Sekoly Venetiana (anisan' izany i Tiziano Vecellio sy i Paolo Veronese ary i Tintoretto), ny mpanoratra tantara an-tsehatra Carlo Goldoni ary ny mpamoron-kira Antonio Vivaldi no olona malaza indrindra avy ao.

Ny anarany dia avy amin' ny vahoaka nipetraka tany amin' ilay faritra talohan' ny taonjato faha-10, ny Veneta. Antsoina hoe *Venetiae* amin' ny teny latinina, indraindray antsoina hoe "Tanànan' ny Doges", "Serenissima", "Mpanjakavavin' i Adriatika", "Tanànan' ny Rano", "Tanànan' ny Sarontava", "Tanànan' ny Tetezana" na ny “Tanàna Mitsingevana”. Malaza amin' izao fotoana izao ilay tanàna amin' ny lakandranony - indrindra ny Canal Grande - sy ny gôndôla (lakana), ny fiangonana maro ao aminy, ny Piazza San Marco, ny Lapan' ny Doges, ny Ponte dei sospiri, ny Biennale ary ny karnavaly.

Toa an' i Bruges dia very ny asany ara-barotra, ka lasa iray amin' ireo manintona ny fizahan-tany manerantany, mametraka olana amin' ny fanatrehana sy ny resaka fizahan-tany maharitra, antsoina koa hoe "fizahan-tany tompon' andraikitra", toy ny tanàna hafa miatrika ny tranga miverimberina momba ny habetsahana rafahoatry ny fizahan-tany. Voaraeahona indroa i Venzaia, na noho ny fizahan-tany faobe na noho izy atahorana hilentika ka tamin' ny 31 Jolay 2023, ny Foiben' ny Lova Iraisam-pirenena dia nanoro hevitra ny hanoratana ilay tanàna ao amin' ny lisitry ny Lova Iraisam-pirenena tandindomin-doza.