Raharaha Volamena 73 kilao

Ny **raharaha Volamena 73 kilao** dia trangan-javatra mahakasika ny volamena avy eto Madagasikara milanja 73,5 kg izay nogiazan' i Afrika Atsimo rehefa tratra tao amin' ny Seranam-piaramanidina iraisam-pirenena Oliver Reginald Tambo any Johannesburg tamin' ny 31 Desambra 2020 (na tamin' ny 1 Janoary 2021, hoy ny loharano sasany). Mariky tsy fahafehezan' ny fitondram-panjakana ny fanondranana an-tsokosoko ny harenan' i Madagasikara ity raharaha ity.

## Fanagiazana sy fanadihadiana voalohany

### Fahatratrarana ny volamena tao Afrika Atsimo
Tamin' ny 31 Desambra 2020 (na mety ho tamin' ny alin' ny 31 Desambra mifoha 1 Janoary 2021) dia olona telo no voasambotra tao amin' ny Seranam-piaramanidina Oliver Reginald Tambo ao Johannesburg, Afrika Atsimo. Ireto ireo olona ireo: Mahavanona Mahamodo sy Francis Deliot Regasy ary Herimanana Anjaranantenaina Zava. Tamin' ny 4 Janoary 2021 no nanambaràn' ny manam-pahefana afrikana tatsimo ampahibemaso izany vaovao izany. 

Niainga teto Madagasikara avy ao Toliara ho entina any Dubai ireo volamena ireo (nokasaina handalo any Etiôpia). Nandritra ny fisavana dia nalain' ny manam-pahefana afrikana tatsimo tao amin' ny entana an-tanan' izy ireo, izay nanafenany azy, ny anjam-bolamena milanja 73,5 kilao. Eo anelan' ny 4 sy 4,5 tapitrisa dôlara amerikana eo ho eo ny sandan' ireo volamena ireo tamin' ny fotoana nanagiazana azy. 

### Fanadihadiana sy fitsarana nataon' i Afrika Atsimo
Ny South African Police Service (SAPS) dia nilaza fa nisy ny fanadihadiana heloka bevava natao tao amin' ny Kempton Park Magistrates' Court, miaraka amin' ny fanohanan' ny International Criminal Police Organization (INTERPOL), hamaritana ny fiavian' ireo volamena ireo sy ny toerana saika halehany farany ary ny maha ara-dalàna na tsia ny taratasy fanamarinana natolotr' ireo voarohirohy. Neretreretina hatomboka tamin' ny 11 Janoary tao Kempton Park ny fihainoana ny voampanga nefa tany amin' ny fiandohan' ny volana Febroary izany vao tanteraka, ka anisan' ny nandray anjara amin' izany ny Directorate for Priority Crime Investigation (DPCI, izay atao hoe "the Hawks") sy ny SAPS ary ny INTERPOL.

Tamin' ny Febroary 2021 ireo mpitondra entana an-tsokosoko telo ireo sy ilay orinasa any Dubai (fantatra amin' ny anarana hoe Parpia Gold and Jewels Trading LLC) dia nangataka ny famotsorana azy telo ireo sy ny famerenana ireo volamena ireo. Nilaza ity orinasa ity fa avy any Maly ny 3 kg amin' ireo volamena ireo. Nolavin' ny fitsarana afrikana tatsimo izany fangatahana izany, ary nilaza ilay fitsarana fa entana halatra ireo volamena ireo.

### Fanadihadiana teto Madagasikara
Tamin' ny 5 Janoary 2021 dia nisokatra haingana ny fanadihadiana teto Madagasikara nataon' ny Pôle Anti-Corruption (PAC) ao Antananarivo. Hamantarana indrindra ny mpaniraka sy ny mpiray tsikombakomba ary ny tambajotra eo anivon' ny fitantanan-draharaham-panjakana malagasy (eo anivon' ny fadintseranana sy ny ao amin' ny Aviation civile de Madagascar, sns) ny fanadihadiana natao, ary niakatra teo anivon' ny fitsarana ady heloka ao amin' ny PAC ao Antananarivo ny fitsarana ny olona 25. Anisan' izany ny mpiasam-panjakana maro sy ny mpanamory roa ny fiaramanidin' ny orinasa STA, ary koa ireo mpanelanelana toa an' i Azaly Pachecco. Nisy ny fanaraha-maso sy ny fitanana am-ponja vonjimaika (olona 7 na 8 no naterina eny amin' ny fonjan' i Tsiafahy ary vehivavy iray eny amin' ny fonjan' Antanimora raha ny filazan' ny mpanao gazety).

### Fangatahana fampodiana tsy nahomby
Tamn' ny 17 Febroary 2021 dia nahavoaray ny fangatahana nataon' ny fitondrana malagasy ho fampodiana ny olona voampanga i Afrika Atsimo. Nisy ny lesoka teo amin' ny paika momba ny fangatahana ary mbola nilaina ny fifanakalozan-kevitra teo amin' Antananarivo sy i Pretoria. Izany no niteraka ny fihaonana tamin' ny 19 Febroary 2021 mba hanazavana ny lesoka.

Tamin' ny volana Avrily 2021 dia nivory niaraka tamin' ny mpahay siansa ny Minisiteran' ny Harena an-Kibon' ny Tany eto Madagasikara mba hanaporofoana amin' ny alalan' ny famakafakana fizika sy simika (fanaporofoana jeôsimika hanaporofoana ny toerana nivoahan' ilay volamena) fa tena avy amin' ny tany malagasy tokoa ny volamena 73,5 kg, ho fanohanana ny fangatahana fampodiana izany volamena izany aty Madagasikara.

## Fitsarana sy fanamelohana teto Madagasikara

### Fitsarana natao eto Madagasikara
Tamin' ny Novambra 2022 dia natomboky ny Fitsarana misahana ny heloka be vava ao amin' ny PAC ao Antananarivo ny fitsarana ny olona 25 voarohirohy ao amin' ny tambajotra malagasy. Nifanilika andraikitra ny tompon' andraikitra eny amin' ny ACM: ny tale jeneraly (Tovo Rabemanantsoa, nalefa eny Antanimora) sy ny sekretera jeneraly (Alain Rabefaniraka,  nalefa eny Tsiafahy). Notanterahina tamin' ny 16-19 Desambra 2022 ny fitsarana sy ny famoahana ny didim-pitsarana.

### Didim-pitsarana
Rehefa nifarana ny fitsarana dia olona sivy no voaheloka (anisan' izany ny asa an-terivozona ho an' ny mpitondra entana an-tsokosoko any Afrika Atsimo) ary enina ambin' ny folo no afaka madiodio. Voaheloka hanao asa an-terivozona 10 taona sy lamandy 34 miliara hatramin' ny 52 miliara Ariary ny mpanondrana an-tsokosoko telo: Mahamodo, Francis Deliot Regasy, Herimana Zava. Anisan' ny voaheloka koa ny sekretera jeneralin' ny ACM (noho ny firaisana tsikombakomba tamin' ny fanararaotam-pahefana), ny mpanamory roa lahy ary ny mpandeha roa tao amin' ilay sidina (Cyrill sy Anny).

## Ezaka fampodiana an-tanindrazana

### Andrana hamerenana ny volamena
Tamin' ny taona 2023 dia nanao ezaka ara-diplômasia sy ara-dalàna lehibe niverimberina tamin' i Afrika Atsimo ny fitondram-panjakana malagasy mba hanaporofoana fa tena avy eto Madagasikara tokoa ireo volamena ireo (anisan' izany ny fanetsehana ny manampahaizana hanao fanadihadiana ara-pizika sy ara-tsimia) sy mba hahazoana ny fiverenany. Na eo aza izany ezaka izany dia mbola notazonin' ny tompon' andraiki-panjakana afrikanina tatsimo ao Pretoria ihany ny volamena, ary tsy nahazoana valiny mahafa-po avy amin' ny fitsarana afrikanina tatsimo ny fangatahana fampodiana an-tanindrazana an' ireo olona voarohirohy ireo, satria nitohy ny fitsarana any amin' io firenena io. Lasa niteraka fihenjanana ara-diplômasia ity raharaha ity: nisy tsindry nataon' i Madagasikara toy ny fanakatonana vonjimaika na famerana ny sidina ara-barotra eo amin' i Madagasikara sy i Afrika Atsimo.

### Fampodian' i Afrika Atsimo ny olona roa
Notsaraina sy voaheloka tany Afrika Atsimo noho ny fanondranana metaly sarobidy sy  fanitsakitsahana ny lalànan' ny fadintseranana ny mpitondra entana an-tsokosoko telo. Tamin' ny voalohany dia nolavin' ny fitsarana afrikana tatsimo ny fangatahana famerenana an-tanindrazana nataon' i Madagasikara. Tamin' ny volana Mey 2024, taorian' ny fiaraha-miasa dia nampodina aty Madagasikara ny roa tamin' ny telo mpitondra entana an-tsokosoko (i Mahamodo sy i Francis Deliot Regasy) ary naiditra am-ponja eny amin' ny fonjan' i Tsiafahy mba hanefa ny sazy napetraky ny PAC.

### Mbola tsy tafaverina eto Madagasikara ny volamena 73,5 kg
Mbola voatazona any Afrika Atsimo ireo volamena milanja 73,5 kg ireo ary mitohy hatrany ny ezaka ataon' ny fanjakana malagasy mba hameranana azy ireo aty Madagasikara.

## Jereo koa

* Raharaha Boeing 777
* Raharaha Volamena nivadika Vy

* Fitrandrahana harena an-kibon' ny tany eto Madagasikara
* Kolikoly eto Madagasikara

* Raharaha Gemfields
* Raharaha Volamena 49 kilao (tao Kômôro)

## Azo anovozan-kevitra
**Lahatsoratra**

* "Three travellers with gold bars in hand luggage arrested at OR Tambo", *The Sowetan / Sowetan Live* (4 Janoary 2021)
* "South Africa Nabs Trio With 74 Kilograms of Gold in Hand Luggage", *Bloomberg* (4 Janoary 2021)

* "OR Tambo bust: gold bars worth R61m seized, 3 arrested", *News2*4. (4 Janoary 2021)
* "South Africa nabs trio with 74 kg of gold in hand luggage", *Mining.com* (4 Janoary 2021, lahatsoratra avy tao amin' ny Bloomberg)
* "3 nabbed at Johannesburg airport with gold in carry-on bags", *Associated Press* (AP) (5 Janoary 2021)
* "Madagascar eyes 73.5kg of 'smuggled' gold seized in hand luggage at OR Tambo", *Daily Maverick*. (12 Janoary 2021)
* "SA Opens Probe After Nabbing Three Men Smuggling Gold Bars in Luggage", *OCCRP* (Janoary 2021)
* "Rajoelina and the saga of Madagascar's smuggled gold", *Institute for Security Studies* (ISS Africa). (5 Aogositra 2022)
* "Affaire 73,5 kilos d'Or - Le procès à Madagascar se tiendra coûte que coûte", *L'Express Madagascar*. (26 Aogositra 2022)

* "Trafic de 73,5 kilos d'or - L'État réclame une amende de 34 milliards d'ariary", *L'Express Madagascar* (16 Desambra 2022).
* "Neuf personnes condamnées à Madagascar dans l'affaire des 73 kilos d'or", *AllAfrica*. (16–18 Desambra 2022)

* "Illicit Dealings in Gold, Diamond, Rubies and Associated...", *ESAAMLG*. (2022)
* "Mapping organized criminal economies in East and Southern Africa", *Global Initiative / TOC* (Jolay 2025)
**Videô**

* "Affaire des 73,5 kilos d’or saisis en Afrique du Sud : 25 accusés devant le Pôle anti-corruption",  *2424mg*
* "Réflexion politique: Halatra volamena 73, 5 kg tratra tao Afrika Atsimo!", *Jeanne Forest*
* "Rebondissement dans l'affaire 73 kilo d'or,", *matvonline* 
* "Auditions des individus inculpés au PAC", *matvonline*
* "Trafic d'or entre Madagascar et les Comores", *Radio Frequence Ouani*
* "Madagascar : polémique dans le pays après la saisie record de 73 kilos d'or en Afrique du Sud", *France24*.

## Loharano sy fanamarhana