Paul Martin

**Paul Edgar Philippe Martin** (teraka ny 28 Aogositra, 1938), fantatra ihany koa amin'ny hoe *Paul Martin Jr.*, dia mpisolovava sy mpanao politika kanadianina izay praiminisitra faha-21 any  ary mpitarika ny Antoko Liberaly ao Kanada nanomboka tamin'ny 2003 ka hatramin'ny 2006.

## [[Praiminisitra]] kanadianina

## 🇨🇦 Paul Martin : Mpanova ara-toekarena sy filohan’ny governemanta kanadiana

### Anarana feno
Paul Edgar Philippe Martin Jr.

### Daty sy toerana nahaterahana
28 Aogositra 1938, tao Windsor, Ontario, Kanada.

---

## 🔹 Fianakaviana sy fahazazana
Paul Martin dia zanaka lahy tokana teraka tao amin’ny fianakaviana politika manan-daza any Kanada. Ny rainy, Paul Martin Sr., dia minisitry ny governemanta federaly nandritra ny folo taona maro ary kandidà matetika ho filohan’ny Antoko Liberal kanadiana. Avy amin’io rainy io no nahazoany fanabeazana politika sy fifantohana amin’ny fanompoam-bahoaka.

Nianatra tao amin’ny sekoly katolika i Paul Martin tamin’ny fahazazany ary efa naneho fahalianana tamin’ny raharaha fiarahamonina sy politika. Nanaraka fiofanana amin’ny University of Toronto izy, nahazoany diplaoma momba ny filozofia politika, ary avy eo nianatra lalàna tao amin’ny University of Toronto Faculty of Law izay nahazoany mari-pahaizana amin’ny lalàna tamin’ny 1961.

---

## 🔹 Asa tany amin’ny sehatra tsy miankina
Talohan’ny nidirany tamin’ny politika federaly, dia nanao raharaham-barotra i Paul Martin. Niasa ho lehiben’ny Canada Steamship Lines (CSL) izy, izay orinasa mpitantana sy mpampiasa sambo. Tamin’ny fitantanany, CSL dia nitombo ho iray amin’ireo orinasa mpampita entana an-dranomasina lehibe indrindra any Amerika Avaratra.

Nampiseho fahaiza-mitantana sy fahaiza-mamorona amin’ny sehatra ara-toekarena i Martin, izay nanampy azy taty aoriana tamin’ny fitantanany ny toekarena kanadiana amin’ny maha minisitry ny fitantanam-bola azy.

---

## 🔹 Fiainana politika

#### Fidirana amin’ny Parlemanta
Tamin’ny taona 1988, dia voafidy ho solombavambahoaka tao amin’ny Notre-Dame-de-Grâce—Lachine, Québec. Efa tamin’io fotoana io dia heverina ho anisan’ny manam-panantenana amin’ny Antoko Liberal i Martin.

---

#### Minisitry ny fitantanam-bola (1993-2002)
Tamin’ny nahatongavan’ny Jean Chrétien ho praiminisitra, dia notendrena ho minisitry ny fitantanam-bola i Paul Martin.

📌 Ny asany tamin’izany fotoana izany dia tena nidera azy sy nahazoany laza iraisam-pirenena:

Nitarika ny fanarenana ara-bola kanadiana taorian’ny krizy ara-bola tamin’ny tapaky ny taona 1990.

Nampihena ny trosa federaly kanadiana amin’ny fomba hentitra nefa mahomby.

Nandanjalanja ny tetibola sy nampihatra fitsitsiana amin’ny fandaniana amin’ny governemanta.

Nahatonga an’i Kanada ho ohatra ho an’ireo firenena tandrefana amin’ny fitantanana ara-bola mendrika sy mahay mandanjalanja.

Tamin’ny fotoam-piasany no nahatonga ny vola kanadiana sy ny toekarena kanadiana ho tena matanjaka sy malaza teo amin’ny tsenan’izao tontolo izao.

---

## Praiminisitra (2003-2006)
Rehefa niala i Jean Chrétien tamin’ny 2003, dia Paul Martin no nitarika ny governemanta. Tamin’ny fotoanany:

### ✅ Politika anatiny
Niezaka nanavao ny rafitra ara-pahasalamana kanadiana tamin’ny alalan’ny fifanarahana tamin’ny faritany samihafa mba hanamafisana ny serivisy.

Nandray andraikitra tamin’ny fampiroboroboana ny fampidirana ny vahoaka teratany amin’ny toekarena sy ny fiarahamonina.

Nanao politika vaovao amin’ny tontolo iainana sy fanavaozana ara-tsosialy.

### ✅ Politika ivelany
Nanao ezaka tamin’ny fifandraisana iraisam-pirenena, indrindra tamin’ny raharaha momba ny tontolo iainana sy ny fampandrosoana maharitra.

Nanohana mafy ny zon’ny vahoaka teratany sy ny fampiroboroboana ny fitovian-jo.

## Olana sy fianjerana politika
Ny fitondran’i Martin dia voamariky ny Sponsorship Scandal (AdScam) — kolikoly tao amin’ny governemanta izay niseho tamin’ny fotoana nitondrany. Na dia niezaka nanadio sy nandray andraikitra aza izy, dia niteraka fihenan’ny fitokisan’ny vahoaka tamin’ny antoko Liberal izany.

Tamin’ny fifidianana 2006, dia resin’ny Stephen Harper sy ny Antoko Conservative izy, ka voatery niala amin’ny toerany.

---

## 🔹 Fiainana taorian’ny politika
Nifantoka tamin’ny fanohanana sy asa sosialy i Paul Martin taorian’ny nialany amin’ny politika:

Niorina ny Martin Aboriginal Education Initiative, izay mikendry hanatsara ny fanabeazana ho an’ny vahoaka teratany any Kanada.

Nanohana ny tetikasa fampandrosoana any Afrika amin’ny sehatry ny toekarena sy fanabeazana.

Nandray anjara tamin’ny fivoriana sy hetsika iraisam-pirenena momba ny toekarena maharitra sy ny zon’olombelona.

---

## 🔹 Lova sy anjara toerana
Paul Martin dia heverina ho:

#### 🌟 Minisitry ny fitantanam-bola nahavita asa goavana tamin’ny fanarenana ara-bola sy fanamafisana ny fitantanam-bola federaly.

#### 🌟 Praiminisitra nahavita ezaka amin’ny politika sosialy, na dia nisedra fahasahiranana sy fifandirana aza.

#### 🌟 Olona nanana fanoloran-tena amin’ny fiarahamonina, indrindra tamin’ny zon’ny vahoaka teratany sy ny fanabeazana.

## 🔹 Fiaviana sy fianarana
Paul Martin dia teraka tao amin’ny fianakaviana politika. Ny rainy, Paul Martin Sr., dia minisitry ny governemanta federaly kanadiana ary efa filatsahan-kofidiana ho filohan’ny antoko Liberal. Nobeazina tao amin’ny tontolo misy fahalalana politika sy fahaiza-manao amin’ny serasera i Paul Martin.

Nianatra tao amin’ny University of Toronto, nahazo diplaoma amin’ny lalàna tao amin’ny University of Toronto Faculty of Law tamin’ny 1961. Tatỳ aoriana dia lasa mpisolovava voasoratra anarana any Ontario izy.

---

## 🔹 Asa sy fidirana amin’ny politika
Alohan’ny hidirany lalina amin’ny politika, Paul Martin dia nanao raharaha tao amin’ny sehatry ny fitaterana sy ny toekarena. Izy no tale jeneralin’ny Canada Steamship Lines (CSL), iray amin’ireo orinasa mpitantana sambo lehibe indrindra any Kanada.

Tamin’ny taona 1988, dia voafidy ho solombavambahoaka federaly tao amin’ny Notre-Dame-de-Grâce—Lachine, tao Québec.

---

## 🔹 Minisitra sy praiminisitra

#### ✅ Minisitry ny Fitantanam-bola (1993-2002)
Nandritra ny fitondran’i Jean Chrétien, dia i Paul Martin no minisitry ny fitantanam-bola. Nahavita:

Nanala sy nampihena be ny trosa federaly kanadiana.

Nampihatra politika ara-bola hentitra sy maharitra (politique d’austérité).

Nampitombo ny fitokisan’ny tsenan’ny vola sy ny toekarena kanadiana.

#### ✅ Praiminisitra (2003-2006)
Nandimby an’i Jean Chrétien izy tamin’ny 2003 ho praiminisitra.

Anisan’ny asa nataony:

Nampiroborobo ny fanavaozana amin’ny fanabeazana sy ny fahasalamana.

Niady amin’ny kolikoly taorian’ny krizy politika niavian’ny AdScam (Sponsorship Scandal).

Nampiroborobo ny fiaraha-miasa amin’ny vahoaka teratany sy ny fandrosoana amin’ny tany mitokana.

Saingy nihena ny lazany noho ny fifandirana anatiny tao amin’ny antoko Liberal sy ny voka-pifidianana 2006, izay nahatonga azy handao ny toerany.

---

## 🔹 Fiainana taorian’ny politika
Taorian’ny nialany tamin’ny politika, Paul Martin dia nifantoka tamin’ny:

Fanohanana ny zon’ny vahoaka teratany any Kanada.

Fikambanana manohana ny fampandrosoana ara-toekarena any Afrika.

Nanorina sy niara-niasa amin’ireo ONG maro amin’ny sehatry ny fahasalamana sy ny fanabeazana.

---

## 🔹 Lova sy anjara toerana
Paul Martin dia heverina ho iray amin’ireo minisitry ny fitantanam-bola nahomby indrindra tamin’ny tantaran’i Kanada noho ny fahaizany namerina amin’ny laoniny ny toekarena sy nanamaivana ny trosa federaly.

Ny fotoana nitondrany ho praiminisitra kosa dia voamarika tamin’ny krizy politika sy fifandirana anatiny, ka nampalemy ny antoko Liberal tamin’izany fotoana izany.