open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jatropha

Ny ***Jatropha*** dia vondron-karazan-javamaniry mamony, ao amin' ny fianakaviana *[[Euphorbiaceae]]*, ao amin' ny filaharana Malpighiales. Avy amin' ny teny grika hoe ἰατρός / *iatros*, midika hoe "mpitsabo", sy τροφή / *trophe*, midika hoe "sakafo" ny anarany. Ahitana karazan-javamaniry miisa 180 eo ho eo ity vondrona ity. Teratany any Amerika, ny ankamaroan' izy ireo nefa misy karazana 66 hita any amin' ny Tontolo Taloha. Manana voniny lahy sy vavy misaraka ny zavamaniry ao amin' io vondrona io.

Tahaka ny mpikambana maro ao amin' ny fianakaviana *Euphorbiaceae*, ny *Jatropha* dia misy akora izay tena misy poizina. Nampiasaina tamin' ny fandrariana (harona sns) sy tamin' ny fanomanana ny hoditra ary tamin' ny fandokoana ny karazana ao amin' ny *Jatropha*. Tamin' ny taompolo 2000, ny karazana iray, ny savoa (*Jatropha curcas*) dia niteraka fahalianana amin' ny maha voly ahazoana menaka azy amin' ny famokarana biôdiezely ary nahazo lanja ara-pitsaboana rehefa nampiasaina amin' ny famokarana menaka fandrehetan-jiro. Tamin' ny alalan' ny fifantenana dia namolavola fanovan' ny *Jatropha curcas* tsy misy poizina ny Meksikana teratany any amin' ny faritr' i Veracruz, ka miteraka fidiram-bola tsara kokoa rehefa ampiasaina ho loharanon' ny biôdiezely, noho ny sisam-panodinana azo hanina. Mety hiverina ny poizina raha toa ka voalonaky ny fanova misy poizina ny *Jatropha* azo hanina.

## Karazana

Ahitana karazan-javamaniry miisa 180 eo ho eo ity vondrona ity, izay miseho amin' ny endrika hazobotry sy hazo. Indreto ny karazana voafantina:

* *Jatropha bullockii* E.J.Lott
* *Jatropha cathartica* Terán & Berland. 
* *Jatropha chamelensis* Pérez-Jiménez
* *Jatropha costaricensis* G.L.Webster & Poveda
* *[[Savoa|Jatropha curcas]]* L. – savoa
* *Jatropha dioica* Sessé 
* *Jatropha elliptica* (Pohl) Oken
* *Jatropha gossypiifolia* L. 
* *Jatropha integerrima* Jacq. 
* *Jatropha macrantha* Mull. Arg 
* *[[Jatropha mahafalensis]]* Jum. & H.Perrier
* *Jatropha moranii* Dehgan & G.L.Webster
* *[[Jatropha multifida]]* L. 
* *Jatropha nudicaulis* Benth.
* *[[Jatropha podagrica]]* Hook. 
* *Jatropha rivae* Pax
* *Jatropha unicostata* Balf.f.

## Jereo koa

* *[[Euphorbia]]*
* Lisitry ny karazana ''Jatropha''
Santa Helena (Santa Catarina)

**Santa Helena** dia tanàna ao amin'ny fanjakana mizaka tenan'i Santa Catarina ao amin'ny Brazila.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 2.245 mponina tamin'ny taona 2022.

## Jereo koa
* Brazila
** Santa Catarina

## Tsiahy
Mony (aretina)

Ny **mony** dia fibontsimbontsinana kely miseho eny amin' ny tarehy, indrindra amin' ny tarehin' ny zatovo mitombo, izay vokatry ny tavo be loatra sy ny sela maty amin' ny hoditra izay tsy tafavoaka ao amin' ny mason-koditra. Ny tavo dia menaka avoakan' ny fihary ao amin' ny hoditra.
Krasnodar

**Krasnodar ** (rosiana: *Краснода́p*) dia tanàna rosiana manana mponina maherin'ny iray tapitrisa, anisan'izany ny distrika an-tanàn-dehibe iray manontolo, izay ahitana ilay tanàna misy mponina maherin'ny 1.150.000 sy tanàna 29 hafa. Izy no renivohitry ny Krasnodar Krai ary ny foibe lehibe indrindra any atsimon'i Rosia. Krasnodar dia foibe ara-toekarena lehibe.

## Jeôgrafia
Efa ho 1 200 km atsimon'i Moskoa no misy an'i Krasnodar, eo amin'ny parallèle faha-45 (tahaka ny saikinosy Krimeana), eo anelanelan'ny Ranomasina Mainty sy ny Ranomasina Kaspiana.

Manodidina ny 1,8 tapitrisa ny olona mipetraka ao amin'ny faritr'i Krasnodar metropolitan.
Hatramin'ny 1920, ny tanàna dia nantsoina hoe *Yekaterinodar*.

Krasnodar dia toeram-pitaterana eo amin'ny làlambe M4 misy gara roa lavitr'ezaka sy seranam-piaramanidina iraisam-pirenena.

## Sary

Krasnodar, Russia, near natural colors, Sentinel-2 satellite image 2018-SEP-18.jpg
Триумфальная арка и памятник Святой Екатерине (1).jpg
Медакадемия Краснодар Russia.JPG
View of Krasnodar taken from Kozhevennaya street, 24 2020-04-18-5.jpg
Здание гостиницы централь 03.JPG
Karasunskiy okrug, Krasnodar, Krasnodarskiy kray, Russia - panoramio (27).jpg
2023-10-22. Краснодар DSC 7534.jpg
Екатерина Великая. Монумент.JPG


## Loharano sy fanamarihana

## Rohy ivelany

*
Jatropha mahafalensis

Ny ***Jatropha mahafalensis*** dia karazana zavamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana *[[Euphorbiaceae]]*. I Henri Lucien Jumelle sy Joseph Marie Henry Alfred Perrier de la Bâthie no namaritra azy io voalohany. Ny *Jatropha mahafalensis* dia ao amin' ny vondron-karazana *[[Jatropha]]*. Tsy fahita afa-tsy eto Madagasikara ity zavamaniry ity, indrindra fa any amin' ny manodidina an' i Toliara, any amin' ny Lembalemba Mahafaly, ary indraindray ambolena hanaovana fefy, mitovy amin' ny savoa (*Jatropha curcas*). Karazana hafa mifandraika amin' io koa ny *[[Jatropha multifida]]*, izay nampidirina any amin' ny faritra amorontsiraka ary ambolena eny an-jaridaina. Amin' ny teny malagasy izy io, araka ny *[[Rakibolana sy Rakipahalalana malagasy]]*, dia atao hoe *atatra*, *betatra*, *hatatra*, *katratra*, *tatatra*, *tatra*, *tatratra* ary *tatsa*. Amin' ny teny malagasy izy io dia atao hoe **atatra**, **betatra**, **hatatra**, **katratra**, **tatatra**, **tatra**, **tatratra**, **tatsa**.

## Fampiasana azy

### Indostria
Ahitana menaka mora mietona an-drivotra 35 ka hatramin' ny 50 %, izay manana taharo mitovy amin' ny an' ny menaka kinana, ny vihin' ny *Jatropha mahafalensis*. Azo ampiasaina amin' ny indostria izany menaka izany: loko, fanaovana savony, jiro.

### Fitsaboana sy poizina
Amin' ny fitsaboana nentim-paharazana malagasy, ity zavamaniry ity dia azo ampiasaina ho fampivalanana (fanadiovana kibo), fa tsy tokony homena ny ankizy na ny olona marefo tsinay, satria mety hiteraka fivalanan-dra. Misy poizina ny vihy sy ny sisa amin' ny fanodinana ary tsy mety atao ho sakafon' ny olona na biby. Nahatonga ny loza lehibe sy mahafaty mihitsy aza ny fitelemana izany, indrindra fa amin' ny fampiasana azy ho fampivalanana.

## Jereo koa

* *[[Jatropha]]*
* *[[Jatropha podagrica]]*
* *[[Savoa|Jatropha curcas]]* (savoa)
* *[[Jatropha multifida]]*

## Loharano sy fanamarihana
Jatropha multifida

Ny ***Jatropha multifida*** dia karazana zavamaniry mamony, ao amin' ny fianakaviana *[[Euphorbiaceae]]*. Izy io dia hazobotry any Amerika trôpikaly (hatrany Meksika ka hatrany Brezila) sy any Karaiba. Zavamanirin-jaridaina izy io, izay nampidirina tany Florida, sy tany amin' ny toerana maro any Amerika Atsimo, aty Afrika, any amin' ny Zana-kôntinanta Indiana, any Sina ary any Azia Atsimo Atsinanana. Misy poizina kely izy io ary miteraka fahasahiranana eo amin' ny fahasalaman' ny vavony sy ny tsinay ny fihinanana azy. 

## Fanoritsoritana

Ity hazobotry ity, izay manana sampana vitsy, dia mahatratra haavo 2 ka hatramin' ny 4 m. Izy io dia manana ravina maitso antitra lehibe, izay entina tangozan-dravina saika mitovy halava amin' ny ravina. Mizarazara toa tongo-ganagana (mizara 9 ka hatramin' ny 11), manana savaivo mirefy 15-30 sm, ny raviny. Izy ireo dia feno na mipoitra ary lava amin' ny tendrony. Mavo ny vatan' ilay zavamaniry ary mena ny voniny. Mirefy 4 hatramin' ny 7 mm ny felamboniny. Mipetaka eny an-tendron-drantsana toa fehezam-boninkazo misy tongony lava ny vondrom-boniny. Mavo, misy nofony, manana hodiny mafy, tsy azo hanina, misy vihy lehibe roa na telo ny voany.

## Jereo koa

* *[[Jatropha]]*

* Tatratra (*Jatropha mahafalensis*)

* Savoa (*Jatropha curcas*)
Euphorbia alcicornis

Ny ***Euphorbia alcicornis*** dia karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana *[[Euphorbiaceae]]*. Tsy fahita ity zavamaniry ity raha tsy eto Madagasikara. **Tsiankoditra** ny anarany amin' ny teny malagasy. Toerana be vato no faniriany voajanahary. Atahorana ho lany tamingana noho ny fahaverezan' ny toeram-ponenana izy io. Toy ny ankamaroan' ny karazana *[[Euphorbia]]*, ny fivarotana azy dia fehezin' ny Tovona II ao amin' ny CITES.

## Jereo koa

* *[[Euphorbia]]*
Euphorbia antso

Ny ***Euphorbia antso*** dia karazana zavamaniry ao amin' ny fianakaviana *[[Euphorbiaceae]]*. Tsy fahita fa-tsy eto Madagasikara izy io. Antso na kapo ny anarany amin' ny teny malagasy.

Eny amin' ny faritra maina sobtrôpikaly na trôpikaly aniriam-bozaka ny fonenany voajanahary. Atahorana ho lany tamingana noho ny fahaverezan' ny toeram-ponenana izy io.

## Jereo koa

* *[[Euphorbia]]*
Euphorbia arahaka

Ny ***Euphorbia arahaka*** dia karazana zavamaniry ao amin' ny fianakaviana *[[Euphorbiaceae]]*. Tsy fahita afa-tsy eto Madagasikara. Atao hoe **arahaka** izy io amin' ny teny malagasy. Ny fonenany voajanahary dia ala trôpikaly na sobtrôpikaly maina, alan-kirihitra maina sobtrôpikaly na trôpikaly, ary ny moron-drano fasehana. Atahorana ho lany tamingana noho ny fahaverezan' ny toeram-ponenana izy io.

## Jereo koa

* *[[Euphorbia]]*
Dypsis onilahensis

Ny ***Dypsis onilahensis*** dia karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana *[[Arecaceae]]*. Tsy fahita afa-tsy eto Madagasikara izy io, ny anarany (*onilahensis*) dia manondro ny reniranon' i Onilahy ao atsimon' i Toliara. Atahorana ho lany tamingana noho ny fahaverezan' ny toeram-ponenana izy io.

## Fanoritsoritana
Palmie misy ravina toy ny volom-borona ny *Dypsis onilahensis*, izay mivondrona sy mazàna maniry ao anaty vondrona misy fotony telo hatramin' ny folo, ka ny efa lehibe dia manana haavo 10 - 20 m sady misy taho manana savaivo manodidina ny 15 sm. Mazàna ny tahony no volondavenona eo amin' ny fotony sy maitso matroka mankany amin' ny tampony sady ahitana bandy misy toa peratra manodidina. Mitombo hatramin' ny 2 m ny halavan' ny raviny izay misy zana-dravina miisa 70 mirefy 30 sm na mihoatra sady miondrika, manome endrika toa mitomany an' ilay zavamaniry.

## Toerana tiany aniriana
Teratany any amin' ny tapany avaratra-andrefana sy andrefana ary koa atsimo-atsinanan' i Madagasikara ny *Dypsis onilahensis*. Any amin' ny tapany avaratra amin' ny faritra misy azy dia mety ho hita maniry any amin' ny ala akaiky renirano eo anelanelan' ny haambo 50 - 300 m ary eo anelanelan' ny 750m - 2&nbsp;400 m any amin' ny ala sisa akaiky renirano na ala maitso lalandava any amin' ny tendrombohitra amin' ny faritra afovoany sy amin' ny tapany atsimo amin' ny faritra misy azy.

## Satam-pitahirizana
Sokajiana ho marefo ny *Dypsis onilahensis* any anaty ala. Na dia lehibe aza ny toerana voajanahary ahafahany maniry dia mora levon' ny afo ny toeram-paniriany. Tombanana ho latsaky ny arivo ny isany. Voaaro tsara ny fototra *Dypsis* *onilahensis* ao amin' ny Valan-javaboarim-pirenen' Isalo, saingy latsaky ny anjatony vitsy ny isan' izy ireo. Any ivelan' i Madagasikara dia fahita matetika volena any amin' ny faritra trôpikaly sy sobtrôpikaly ny *Dypsis onilahensis*, anisan' izany i Afrika Atsimo, i California, ny tapany atsimon' i Florida ary Aostralia.

## Jereo koa

* *[[Dypsis]]*
Euphorbia tetraptera

Ny ***Euphorbia tetraptera*** dia karazana zavamaniry ao amin' ny fianakaviana *[[Euphorbiaceae]]*.  Tsy fahita afa-tsy eto Madagasikara. Atao hoe **matahotrantsy** izy io amin' ny teny malagasy. .Ny fonenany voajanahary dia ala sobtrôpikaly na trôpikaly mando an-tany iva, sy ala an-tendrombohitra mando sobtrôpikaly na trpipikaly. Atahorana ho lany tamingana noho ny fahaverezan' ny toeram-ponenana izy io. Atao hoe koa ***Euphorbia bakeriana*** izy.

## Jereo koa

* *[[Euphorbia]]*
Partido Novo

Ny **  Partido Novo** (NOVO) (malagasy: *Antoko Vaovao*) (NOVO) dia antoko politika breziliana elatra havanana naorina tamin'ny 2011 ary nisoratra anarana tamin'ny fomba ofisialy tamin'ny 2015. 

Nisongadina tamin’ny toeran’ny antoko ny tsy fampiasana ny volam-panjakana. Taorian'ny andrana tsy nahomby namerina ny loharanon'ny Tahirim-bolan'ny Antoko,] dia nampidirina tamin'ny fidiram-bola raikitra ireo. Tamin’ny alalan’ny fanomezana sy ny fandraisan’anjaran’ireo mpikambana ihany no nitazonana ny fety.

Ny foto-kevitry ny antoko dia ny fiarovana ny fahalalahana ara-toekarena. Tamin'ny Novambra 2024, dia nisy mpikambana 63.689

*Homepage Novo
Gladson Cameli

**Gladson de Lima Cameli ** (teraka ny 26 martsa 1978, tao Cruzeiro do Sul) dia injeniera breziliana, mpandraharaha sy mpanao politika, miaraka amin'ny Progressistas (PP). Izy izao dia governora amin'ny fanjakan'ny , voafidy tamin'ny fifidianana ankapobeny tamin'ny taona 2018, tamin'ny fihodinana voalohany, misy vato 223.993,  ary voafidy indray tamin'ny 2022.

Voafidy voalohany tamin'ny taona 2006 ho an'ny vanim-potoana solombavambahoaka federaly (2007-2011) miaraka amin'ny vato 18.886.

Tamin'ny fifidianana tamin'ny taona 2010 dia voafidy indray izy ho solombavambahoaka (2011-2015).

## Jereo koa
Wilder Morais

**Wilder Pedro de Morais** (teraka 29 jona 1968, tao Taquaral de Goiás) dia mpandraharaha breziliana, injeniera ary mpanao politika. Senatera ho an'ny  izy izao, izay voafidin'ny Antoko Liberal (PL).

## Jereo koa
Wellington Fagundes

**Wellington Antônio Fagundes** (teraka ny 1 de junho de 1957 tao Rondonópolis) dia dokotera breziliana sy mpanao politika. Mifandraisa amin'ny antoko liberaly, izy dia senatera ho an'ny fanjakana .

## Résultats électoraux
Margus Tsahkna

**Margus Tsahkna** dia mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i  teraka ny 13 Aprily 1977 tao Tartu. Izy no filohan'ny antoko *Union Pro Patria sy Res Publica* mpandala ny nentin-drazana (estoniana: *Isamaa ja Res Publica Liit*) nanomboka tamin'ny 6 Jona 2015, hatramin'ny 13 Mey 2017, ary Minisitry ny Fiarovana Estonianina nanomboka ny 23 Novambra 2016, hatramin'ny 12 Jona 2017. Izy no Minisitry ny Raharaham-bahiny Estonianina tamin'ny 20 Aprily 2017.
Michel Sogny

**Michel Sogny** dia mpitendry piano, mpamoron-kira, ary mpanoratra frantsay manana razambe hongroà teraka ny 21 Novambry 1947 tao Pau. Nampivelatra fomba vaovao amin’ny fampianarana piano izy. Ity fomba fiasa ity dia nahafahan’ny mpianatra amin’ny sokajin-taona rehetra mankafy ny fianarana mitendry piano, izay matetika heverina ho sarotra atao raha tsy mianatra hatramin’ny fahazazana.

## Biôgrafia
Michel Sogny dia nianatra tao amin’ny École Normale de Musique de Paris, teo ambany fitarihan’i Jules Gentil sy Yvonne Desportes. Nahazo mari-pahaizana maîtrise amin’ny psikôlôjia, licence amin’ny literatiora ary doctorat amin’ny filozofia izy, izay notanterahiny tao amin’ny Sorbonne tamin’ny taona 1974 teo ambany fanaraha-mason’i Vladimir Jankélévitch. Michel Sogny no mpanorina ny Fondation SOS Talents.

Tamin’ny fiaraha-miasa tamin’i Valéry Giscard d’Estaing sy Blandine Ollivier de Prévaux, zafin’i Franz Liszt, dia isan’ny mpanorina ny Association Française Franz Liszt izy.

## Ny fomba fampianarana piano an’i Michel Sogny
Ny fomba fianaran’i Sogny dia ampianarina amin’ny sekoliny any Paris sy Geneve. Nanomboka tamin’ny 1974, mpianatra maherin’ny 20.000 no nianatra mitendry piano tamin’ity rafitra ity.

Ity fomba fiasa ity dia ahitana singa roa lehibe:

*Asa fampianarana – Prolégomènes, izay ahitana fanazaran-tena fohy natao hanatsarana ny fahatsapan’ny mpianatra ny firindran’ny feo sy ny feon-kira.
*Fizarana faharoa – andianà études mifantoka amin’ny fampivoarana ny fahaiza-manao ara-teknika, toy ny fihetsiky ny tanana sy ny toerana tokony ho raisiny.

Anisan’ny mpianany nahomby i Michel Paris, profesora amin’ny teny frantsay izay nanomboka nianatra piano tamin’ny maha-olondehibe azy. Rehefa nahavita ny fandaharam-pianarana mandritra ny efatra taona araka ny fomba Sogny izy, dia nitendry tamin’ny Théâtre des Champs-Élysées tamin’ny faha-30 taonany, tamin’ny fanohanana avy amin’ny Ministeran’ny Kolontsaina.

Mpianatra iray hafa nahatratra fahombiazana dia Claudine Zévaco, izay nanao fampisehoana tao amin’ny Théâtre des Champs-Élysées tamin’ny 1983 sy 1984.

Tamin’ny taona 1981, ny Antenimieran-Doholona frantsay dia nandefa fangatahana ara-pomba ofisialy tamin’ny Minisitry ny Kolontsaina, Jack Lang, mba hiresahana ny mety hampidirana ny fomba fampianaran’i Michel Sogny manerana an’i Frantsa.

## Rohy ivelany
* Michel Sogny Official Website
* Michel Sogny, l’art de la résilience Le Figaro
* Michel Sogny Academy 
* Michel Sogny Personal Website
* SOS Talents Foundation
* Works at Artchipel
* laflutedepan.com

## Loharano sy fanamarihana
Lupulella

Ny ***Lupulella*** dia vondron-karazana ao amin' ny fianakaviana *[[Canidae]]* hita ao Afrika. Ity vondron-karazana ity dia tsy manana afa-tsy karazana roa mbola tsy lany tamingana, dia ny *Lupulella mesomelas* sy ny *Lupulella adusta*, izay samy antsoina hoe sakaly na jakala, manampy ny *Canis aureus*.

## Jereo koa

* *[[Canis]]*
Vangy

Ny **vangy** dia karazana nify lava sy maranitra. Mety hiseho amin' ny endrika fisaka kokoa anefa izy ireo ka toy ny andrianify. Nivoatra izy ireo ary ampiasaina indrindra amin' ny fitazonana mafy ny sakafo mba handrovitana azy, ary indraindray ampiasaina ho fiadiana. Matetika ny vangy no nify lehibe indrindra ao amin' ny biby mampinono. Ny ankamaroan' ny karazam-biby izay ahitana azy ireo amin' ny endrika nivoatra amin' ny ankapobeny dia manana vangy efatra, roa eo amin' ny valanorano ambony ary roa ao ambany, elanelanin' ny andrianify isaky ny valanorano; ohatra ny olombelona sy ny alika.

## Jereo koa

* Nify

* Andrianify

* Vazana
* Nifindronono
Syzygium cumini

Ny ***Syzygium cumini*** dia karazan-javamaniry trôpikaly maitso lalandava, ao amin' ny fianakaviana *[[Myrtaceae]]*, karazana rotra, ary ankafizina noho ny voany sy ny nofon-kazony ary atao haingo. Teratany any amin' ny Zana-kôntinanta Indiana sy any Azia Atsimo Atsinanana. izy io. Mety hahatratra 30 m ny haavony ary afaka miaina mihoatra ny 100 taona izy.

Mitombo haingana izy io, ary heverina ho zavamaniry manafika any amin' ny faritra maro maneran-tany. Nampidirina tany amin' ny nosy maro any Pasifika sy aty amin' ny Ranomasimbe Indiana, any Aostralia, any Hong Kong ary any Singaporo ny *Syzygium cumini*. Nampidirina tany Florida ilay hazo ary matetika no ambolena any amin' ny faritra trôpikaly sy sobtrôpikaly maneran-tany. Fihinan' ny vorona isan-karazany sy ny biby mampinono madinika, toy ny amboadia jakala sy ny jaboady ary ny ramanavy, ny voany.

## Jereo koa

* *[[Syzygium]]*
Celso Sabino

**Celso Sabino de Oliveira** (teraka ny 29 aogositra 1978 tao Belém), dia mpitantana breziliana, mpisolovava ary mpanao politika, miaraka amin'ny mpizahatany União Brasil (União) sy ny minisitra fizahan-tany any Brezila.
Solombavambahoaka federaly ho an'i Pará

Kristiana evanjelika izy, manambady ary raim-pianakaviana dimy,

## Jereo koa
Partido Colorado

Ny **Fikambanana Repoblika Nasionaly** na - **Partido Colorado** (ANR-PC) (espaniola: *Asociación Nacional Republicana, ANR* Iray amin'ireo antoko roa manan-tantara roa ao amin'ny firenena izy io, ary mpifaninana aminy ny antoko Liberaly radical.

Nanomboka tamin'ny 1887, filohan'ny 21  dia mpikambana ao amin'ny *Antoko Colorado*. Ny antoko dia teo amin'ny fitondrana tsy tapaka hatramin'ny 1947, afa-tsy ny vanim-potoana 2008-2013.

## Tantara
Natsangana tamin'ny 11 septambra 1887 avy amin'i Bernardino Caballerero, ny antoko dia nitantana ny firenena hatramin'ny 1904, avy eo nanomboka tamin'ny 1946 ka hatramin'ny taona 1946 ka hatramin'ny 2008 tsy nisy fahatapahan-kevitra. Nanomboka tamin'ny taona 1946 ka hatramin'ny 1962, dia ny antoko tokana ihany no nahazo azy.

### Presidential elections
Note: From 1947 until 1962, the Colorado Party was the sole legal party. Free and fair elections did not take place until 1993.

## Jereo koa
*Santiago Peña filhaon'ny Paragoaia (2023- )
Deramasinjaka Manantsoa Rakotoarivelo

**Deramasinjaka Manantsoa Rakotoarivelo**, miaramila ary minisitry ny Tafika Malagasy eto . Voatendry izy tamin'ny 08 Oktobra 2025.

Tsy fantatsika ny fiainany.. Andeha isika hitandrina ny fampanantenany:  *niantso ny fiarovana ny olom-pirenena izy....*

Ho fiarovana ny vahoaka sy hiantohana ny fiarovam-pirenena

## Jereo koa
Estrada de Ferro Carajás

Ny **Estrada de Ferro Carajás** (EF-315), (malagasy: *Lalamby Carajas*) fantatra ihany koa amin'ny fanafohezana EFC, dia lalamby diagonaly breziliana manana mari-pamantarana malalaka 892 km, tantanin'ny orinasa mpitrandraka Vale SA. 

Mamakivaky ny fanjakan'iMaranhão sy Pará izy io, mampitohy ny seranan-tsambon'i Ponta da Madeira, ao amin'ny kaominina São Luís, (Maranhão), mankany Marabá sy Parauapebas (Pará).

Na dia eo aza ny fanamby atrehin'ny fitaterana mpandeha lavitra any Brezila, ity rafitra ity dia mitondra mpandeha eo amin'ny 1500 eo ho eo isan'andro amin'izao fotoana izao.

Iray amin'ireo lalamby mpandeha lehibe indrindra miasa any Brezila izy io, misy fiantsonana 5 sy fiatoana 10, mamakivaky an'i São Luís, (Maranhão), Santa Inês, (Maranhão), Açailândia, (Maranhão),  Marabá (Pará), ary Parauapebas,(Pará). Na izany aza, ny EF-315 dia manam-pahaizana manokana amin'ny fitaterana entana mineraly nalaina tao amin'ny toeram-pitrandrahana Serra dos Carajás ary nentina tany amin'ny seranan-tsambon'i São Marcos Bay ao Maranhão mba hanondranana. Ny diany dia mitondra entana maherin'ny 120 tapitrisa taonina ary mpandeha 350.000 isan-taona.
Fihaonana an-tampony Rosia-Afrika

Ny **Fihaonana an-tampony Rosia-Afrika** dia sehatra ifampiresehana ara-diplômatika izay atao intelo isan-taona karakarain' i Rosia sy ny firenena afrikana. Atao amin' ny teny rosiana hoe ***Саммит Россия-Африка***, sy amin' ny teny anglisy hoe ***Russia-Africa Summit***, ary amin' ny teny frantsay hoe ***Sommet Russie-Afrique***  io fihaonambe io. Taorian' ny andiany voalohany tamin' ny taona 2019, ny Fihaonana an-tampony Rosia-Afrika faharoa dia nampivondrona ny mpitondra avy amin' ny firenena afrikana sy avy ao Kremlin tao Saint Petersburg tamin' ny Jolay 2023.

## Jereo koa

* Nathalie Yamb
Mkhaya game reserve

Mkhaya Game Reserve dia faritra arovana ao Eswatini. Manamorona ny lalana MR8 no misy azy.

## toetrany

Ny Mkhaya Game Reserve dia hita any amin'ny tany efitra iva any atsimoatsinanan'i Eswatini. Eo atsimon’ilay toeram-pialofana, dia misy tagnaty malalaka misy kirihitra misy tsilo izay anjakan’ny hazo akasia sy ala mivelatra malalaka amin’ny tany fasika any avaratra. Manana renirano maina be dia be ny toeram-piarovana, feno lava-drano, ary tambazotran-dalana manome fahafahana hijery lalao.

Ny anarana Mkhaya Reserve dia avy amin'ny teny Swati ho an'ny hazo knobthorn, mkhaya.

Ny tahirim-bola dia tantanin'ny Swazi ary manara-maso tanteraka. Mba handehanana ao anatin'ny tahiry dia tsy maintsy manana mpitari-dalana sy famandrihana mialoha foana ianao. Ny vola azo avy amin'ny fitsidihan'ny mpizahatany ihany no loharanon'ny tahiry.

## Ireo karazam-biby hita ao

Niorina tamin'ny 1979 ny tahiry mba hamonjena ireo omby Nguni atahorana ho lany tamingana. Nanitatra ny iraka nampanaovina azy izy ka tafiditra ao anatin'izany ny fiarovana ny biby hafa toy ny tokantandroka mainty sy fotsy, vondrona hipopotama, antilopa roa, antilopa sable, antilopa tsessebe, elefanta ary andian'omby ao Cape.

Tamin'ny taona 2009, dia nisy ezaka natao mba hitadiavana fomba mahomby ara-bola sy mahasoa amin'ny fifehezana sy iarovana ny isan'ny elefanta  tsy ho lany tamingana, tamin'ny alalan'ny fanaovana vasectomie amin'ny lahy sasany.

Ahitana karazany vorona maro ao amin'ny toeram-piarovana, anisan' izany ny turaco Narina, ny turaco volomparasy, ny gonolek volo fotsy, ny gonolek tsara tarehy ary ny mpanjono pygmy.

## Loharano
Toeram-piambenanaTokantandroka Khama

Ny **toeram-piambenana tokantandroka Khama** dia tetikasa fiarovana biby an-tanàn-dehibe any Bôtsoana , any ho any amin'ny 25 kilometatra miala an'i Serowe.

Io toeram-piambenana io dia mirefy 8585 ha , ao amin'ny efitra Kalahari, izay ahitana rinôserosy na tokantandroka mainty sy fotsy no misy azy. Ankoatr'izay dia misy karazam-biby mihoatran'ny 30 ao ary misy vorona any hoany amin' ny 230 karazana ao.

Niforonina tamin'ny taona 1992 io toeram-piambenana io mba  hiarovana  ireo tokantandroka efa saika tsy hita mihitsy, ary hamerenana ny isan'ny biby fiompy amin'ny tantara.

## Tantara'ny toeram-piambenana
Tany amin'ny taona 1989, namorona toeram-piopiana biby ny mponina tao Sorowe, notahan'i Ian Khama izy tamin'izany.Tokantandroka fotsy efatra no nampidirina tao voalohany, tamin'ny taona 1992, ary nomena ara-panjakana ny tany manodidina Serwe Pan izay farihy maina tamin'ny taona 1993; Ny taona 2002 no nampidirana ny tokantandroka mainty tao voalohany, , gemsboka, zebra,, springboka, impala,  hyena volontsôkôlà, leoparda,  antilopa sokatra sofina, lynx, saka an-tany Afrikana, duiker, ...

Ny tena tanjon'ity toeram-piambenana ity dia ny hamorona tontolo iainana ahafahan'ireo rinôserôsy fotsy sy mainty miaina tsara sy miteraka am-pilaminana, ka tamin'ny taona 2007 no nisy rinôserôsy fotsy teraka voalohany ary tamin'ny taona 2009 no nisian'ny rinôserôsy mainty roa teraka.

## Jereo koa
Rinôserôsy fotsy

Rinôserôsy mainty

Tokantandroka

## Loharano
Unity Dow

## '''Tantaram-piainanany'''

**Unity Dow** dia mpitsara, mpanoratra ary mpikatroka mpiaro zon’olombelona avy any Bôtsana. Teraka tamin’ny 23 Janoary 1959 tao Mochudi, izy no vehivavy voalohany tonga ho mpitsara tao amin’ny Fitsarana Tampony ao Bôtsana. Fantatra amin’ny tolony ho an’ny zon’ny vehivavy sy ny fanatsarana ny lalàna mikasika ny zom-pirenena sy ny zon’olombelona izy.https://www.africanwil.org/pioneerafricanwomeninlaw/unity-dow

## '''Fiainany sy fianarany'''

Teraka tao amin’ny tanàna kely Mochudi i Unity Dow. Nianatra tao amin’ny University of Botswana sy University of Swaziland, ary nahazo mari-pahaizana momba ny lalàna avy amin’ny University of Edinburgh any Ecosse. Niasa ho mpisolovava sy mpiaro zon’olombelona izy talohan’ny nanendrena azy ho mpitsara.https://www.amazonswatchmagazine.com/others/impact-inspire/unity-dow-botswanas-first-female-judge/

## '''Asa sy fandraisana andraikitra'''
Nandray anjara lehibe tamin’ny ady ara-dalàna momba ny zon’ny vehivavy izy, indrindra tamin’ny raharaha *Attorney General of Botswana v. Unity Dow* tamin’ny 1992, izay nandreseny ka nanova ny lalàna momba ny zom-pirenena, namela ny vehivavy Botswaney hanome zom-pirenena amin’ny zanany, na dia vahiny aza ny rainy.http://africawomenexperts.com/lng/fr/2020/10/botswana-unity-dow-une-juriste-feministe/

Nanoratra tantara maromaro koa izy, toy ny: https://www.amazon.fr/Livres-Unity-Dow/s?rh=n%3A301061%2Cp_27%3AUnity%2BDow
* *Far and Beyon' * (2000)
* *The Screaming of the Innocent* (2002)
* *Juggling Truths* (2003)

Ny asany dia mandinika lohahevitra toy ny zon’olombelona, ny kolontsaina afrikanina, ary ny andraikitry ny vehivavy amin’ny fiarahamonina.

## '''Asa amin’ny governemanta'''
Nandray andraikitra tao amin’ny governemanta izy tatỳ aoriana, toy ny:
* Minisitry ny Fitsarana (2012–2014)
* Minisitry ny Fifandraisana sy ny Raharaham-bahiny (2018–2020)

Nandray anjara amin’ny asa iraisam-pirenena momba ny zon’olombelona koa izy, isan’izany ny asa fanohanana ny fianarana ho an’ny ankizy sy ny vehivavy. https://dailynews.gov.bw/news-detail/76276

## Loharano
* Unity Dow – Encyclopaedia Britannica
* Unity Dow – British Council Literature
* African Books Collective – Unity Dow
* The Guardian – "Unity Dow: Judge, author and Botswana’s voice for women’s rights"
* Commonwealth Writers – Unity Dow profile
One Piece

One Piece (amin'ny tenny japoney ワンピース, Wan Pīsu?) dia *[[shōnen]]* manga nosoratan'i Eiichirō Oda. Nanomboka navoaka tamin'ny 22 jolay 1997  tao amin'ny gazetiboky isan-kerinandro ** izy, ary nakambana ho boky hoe "tankobon" nanomboka tamin'ny 24 desambra 1997.

## Tantara

Ao amin'ny tontolo noforonina rakotra ranomasina, izay andrandrain'ny mpandroba ranomasina ny vanim-potoan'ny fahafahana sy fahasahiana, fantatra amin'ny anarana hoe "ny fotoanan'ny voninahitry ny fandroban-dranomasina, no itrangan'ny tantaran'i One Piece.

Io vanim-potoana io dia teraka avy amin'ny teny farany navelan'i Gol D. Roger, mpanjakan'ny mpandroba ranomasina, talohan'ny fahafatesany.

Nanambara tamin'izao tontolo izao i Gol D. Roger fa afaka mitady ilay harena rehetra nangoniny nandritra ny androm-pianany ny olona, dia ilay antsoina hoe "One Piece".
Kolonely

Ny laharan'ny miaramila ***kolonely*** no laharana manamboninahitra ambony indrindra amin'ny tafika maro. Indraindray dia ambany noho ny laharan'ny kolonely lehibe.

Ity laharana ity, ara-tantara sy samihafa miankina amin'ny fandaminana ny sandry tsirairay, dia manondro ny fahaizana mampiasa baiko lehibe (ohatra, rezimanta, brigade, elatra an'habakabaka, na toby fiaramanidina). Tany am-boalohany dia lehiben'ny andrin'ny miaramila izy io.

## Jereo koa
*Jeneraly
Michaël Randrianirina

I **Michaël Randrianirina**, teraka tamin'ny 23 Aogositra 1974 tao Sevohipoty, faritra Androy, dia manamboninahitra ambony ao amin'ny Foloalindahy Malagasy. Amin'ny maha-komandin'ny CAPSAT (*Corps d'Armée des personnels et des services administratifs et techniques*), sangany amin'ny tafika malagasy, dia lasa olo-malaza tamin'ny fihetsiketsehana tamin'ny Oktobra 2025 sy ny fanonganam-panjakana taorian'izay. Tamin'ny 14 Oktobra 2025, taorian'ny fandosiran'ny filoha Andry Rajoelina sy ny fandroahana azy avy eo anivon'ny Antenimierampirenena, dia nandrombaka ny fahefana izy ary nanao fianianana ny Fitsarana Avo momba ny Lalàmpanorenana ny 17 Oktobra 2025.

## Tantaram-piainany
### Asa miaramila
Kolonely ao amin'ny Tafika Malagasy i Michaël Randrianirina, miofana ao amin'ny Akademia Miaramila Antsirabe (ACMIL) ary komandin'ny CAPSAT, sangany manana ny maha izy azy eo anivon'ny fiarovam-pirenena.

## Fitanana am-ponja tamin' ny 2024
Voalaza fa voaheloka ary notanana vetivety ny kolonely Randrianirina tamin' ny volana Novambra 2023 ka hatramin'ny Febroary 2024, talohan'ny niverenany amin'ny asany indray taorian'ny nidirany tao amin'ny Hopitaly Soavinandriana.

## Finoana ara-pivavahana
Mpikambana mavitrika ao amin'ny Fiangonana Loterana Malagasy ny kolonely Randrianirina izay mpiandry, izany hoe laika nomena fahefana diakona.

## Mari-pankasitrahana
*  Grand-croix - 1re classe de l'Ordre national malgache (2025)

## Jereo koa

* Repoblikan' i Madagasikara (1992-2009)
*Andry Rajoelina

## Loharano sy fanamariana
Fifidianana filoham-pirenena teto Madagasikara tamin' ny taona 2018

Ny **fifidianana filoham-pirenena malagasy** **tamin' ny taona 2018** dia tanterahina tamin' ny 7 Novambra sy 19 Desambra 2018, izay nifidianana ny filohan' ny Repoblikan' i Madagasikara. Taorian' ny fihodinana voalohany, izay tsy nahombiazan' ny filoha am-perinasa Hery Rajaonarimampianina, dia nisy ny fihodinana faharoa izay nifaninanan' ny filoha teo aloha Ravalomanana Marc sy Andry Rajoelina. Ity farany ity no nandresy tamin' ny vato 55,66&nbsp;%.
André Mailhol

I **André Christian Dieu Donné Mailhol**, fantatra amin' ny anarana hoe **Pasitera Mailhol**, dia mpitondra fivavahana sy mpanao pôlitika malagasy, mpanorina antokom-pinoana manakaiky ny advantisma antsoina hoe Fiangonana Apokalipsy eto Madagasikara (na Fikambanana Apokalypsy eto Madagasikara).

## Zotram-piainany
Nipoitra avy amin' ny fianakaviana katôlika tsotsotra tao Antananarivo izy. Mpivarotra fitafiana teny amin' ny tsenan' Analakely izy. Tamin' ny taona 1991 dia nilaza izy fa nandre feo nandidy azy hianatra Baiboly, ary tamin' ny taona 1996 izy dia nanorina ny Fiangonana Apokalypsy izay mitovitovy fampianarana amin' ny Advantista. Miorina amin' ny famakiana fondamentalista ny Baiboly sy amin' ny fanakarana ny hafatra miafina amin' ny kaody ao amin' ny Bokin' ny Apôkalypsy izy mba hahafantarana ny hiafaran' ny zanak' olombelona. Milaza io fiangonana io fa eo anelanelan' ny 1,5 ka sy 2 tapitrisa ny mpanaraka azy eto Madagasikara. Tamin' ny taona 1998 dia nanangana ny onjam-peony manokana izy, dia ny Radio Fanambarana, izay mandefa mivantana ny fivavahany. Manambady izy ary manan-janaka fito.

## Pôlitika sy faminaniana
Nanambara voalohany tamin' ny taona 2003, taorian' ny nandaozan' ny filoha Didier Ratsiraka ny fitondrana, fa nahazo faminaniana izay mampanantena azy fahefana ao anatin' ny 10 taona izy. Tamin' ny taona 2013 dia tsy tafakatra teo amin' ny fitondrana izy ary nanamarina ny tenany tamin' ny filazana fa nandikana diso ny faminaniany.

Nambarany avy eo fa nisy faminaniana vaovao nilaza taminy fa handresy amin' ny fifidianana amin' ny taona 2018 izy, ary nirotsaka hofidiana tao amin' ny antoko GFFM izy. Notohanan' ny olona akaiky ny Rosiana sy ny Vondrona Wagner an-karihary ara-bola izy, nefa resy tamin' ny fihodinana voalohany, ary nahazo ny laharana fahefatra tamin' ny vato 1,27&nbsp;%.

## Jereo koa

* Fivavahana eto Madagasikara

* Kristianisma eto Madagasikara
* Pôlitika eto Madagasikara
BR-230

**BR-230**, izay fantatra ihany koa ny lalambe **Transamazonica**, dia lalana fedorian'i Fedway manerana an'i , miaraka amin'ny halavany 4.260 km miorina (5.662 kilometatra ao anatin'izany ny fizarana tsy misy dikany). 

Noforonina nandritra ny jadona miaramila, izay iray amin'ireo asa tsy vita noho ny habetsany lehibe. Any amin'ny faritra atsinanana (any amin'ny faritr'i Avaratra-atsinanana), dia manomboka ao amin'ny tanànan'i Cabedelo, ao amin'ny fanjakan'i ; Nandritra ny andrefana farany (tany amin'ny faritra avaratra) dia nanomboka tao amin'ny tanànan'i Lábrea, ao amin'ny fanjakan'i 

Satria tsy voadona, ny fifamoivoizana ao amin'ny lalambe transamazônica dia tsy misy dikany mandritra ny vanim-potoana orana ao amin'ny faritra (eo anelanelan'ny Oktobra sy Martsa).

## Intersections
* BR-101 tany João Pessoa (Paraíba)
*BR-101 any Santa Rita
*BR-104, BR-408 sy Br-412 any Campina Grande
*BR-110 sy BR-361 any Patos
*BR-426 ao São Bentinho  (Paraíba)
*BR-427 ao Pombal
*BR-405 any Marizópolis (Paraíba]
*BR-116 ao amin'ny Ipaumirim (Ceará)
*BR-122 ao Várzea Alegre
*BR-010 Ary BR-226  Aguiarnópolis
*BR-153 sy Br-155 ao Marabá (Pará)
* Uruará  (Pará)
*BR-163 ao Itaituba (Pará)
*BR-319 ao Humaitá (Amazonas)
* Lábrea (Amazonas)
LONGOZA Madagasikara

## LONGOZA MADAGASIKARA 🇲🇬

## MIKASIKA NY LONGOZA

## Asan’ny LONGOZA Madagascar
**LONGOZA Madagascar** dia sehatra ifampizaràn’ny tanora tsy an’asa, manam-pikasana hanangana fiaraha-monina maharitra sy miaina amin’ny soatoavina malagasy. Izy ireo dia miasa amin’ny sehatra telo lehibe:

### Fampandrosoana ara-tsosialy sy fanabeazana

* Fampiofanana tanora amin’ny **leadership**, **fahaiza-mitarika vondrona**, ary **fampivelarana manokana** (*développement personnel*).
* Fananganana **atelier** sy **fampianarana fohy** ho an’ireo tanora mitady asa na mikasa hanomboka tetikasa manokana.
* Fampiroboroboana ny fifampiresahana eo amin’ny tanora sy ny manampahefana eo an-toerana.

### Fampiroboroboana ara-kolontsaina

* Famokarana sy fizaràna votoaty ara-kolontsaina amin’ny alalan’ny **LONGOZA Studios**, toy ny hira, horonan-tsary ary sary maneho ny fiainam-bahoaka sy ny kolontsaina malagasy.
* Fanohanana ny zavakanto nentim-paharazana sy ny famoronana maoderina amin’ny endrika mitondra hafatra manangana.
* Fanentanana ny tanora amin’ny maha-zava-dehibe ny **razana**, ny **fomban-drazana**, ary ny **fifandraisan’ny Malagasy amin’ny natiora**.

### Fiarovana ny tontolo iainana

* Fandraisana anjara amin’ny **fambolen-kazo**, **fanadiovana ala sy renirano**, ary **fampiroboroboana ny fomba fiaina maitso**.
* Fampiasana ny **zava-maniry longoza** ho marika manaitra sy mampahatsiahy ny fahasitranana sy ny fanavaozana.
* Fampidirana fanabeazana momba ny tontolo iainana any an-tsekoly sy amin’ny tanora eny amin’ny fokontany.

## Izay ilàna ny LONGOZA Madagascar
Ny **LONGOZA Madagascar** dia ilaina ho toy ny:

* **Sehatra fandraisana andraikitry ny tanora**, ahafahan’izy ireo maneho hevitra sy manatanteraka tetikasa mahasoa ny fiarahamonina.
* **Hery manangana** amin’ny ady amin’ny tsy fananana asa sy ny fahantrana amin’ny alalan’ny fanabeazana sy fanofanana ara-panahy sy ara-tsaina.
* **Vavahadin’ny fifampitokisana** eo amin’ny tanora sy ny manampahefana, amin’ny alalan’ny asa miombon’antoka sy ny fifanakalozana.
* **Marika famantarana ny fanantenana**, amin’ny alalan’ny sary, feo, ary hafatra mamelombelona avy amin’ny LONGOZA Studios

## Longoza 2025©
Mineraly mavesatra

Ny **mineraly mavesatra** dia mineraly manana lanja isam-bentin-kadiry mihoatra ny 2,89 g/cm3. Io anarana io dia tsy tena milaza ny toeran' ny mineraly izay tokony ho nantsoina marina kokoa hoe "mineraly makitroka", fa lasa nahazatra ny fampiasana azy. Ampiasaina indrindra hanondroana ny ampahany makitroka amin' ny vaton-dilatra be silisy ity teny ity. Fitambarana mineraly mavesatra ao anaty vatolampy ny vondrona mineraly mavesatra izay refesina amin' ny isan-jaton-danja izy io.

Ampiasaina mba hamaritana ny fiaviana sy ny tantaran' ny vaton-dilatra ny fitsikerana ny mineraly mavesatra, amin' ny alalan' ny fandikana ny *source-to-sink*., izany hoe avy any amin' ny nipoirany ka hatrany amn' ny sahalempon-dilatra.

Satria inga kely ao amin' ny ankamaroan' ny vaton-dilatra ny mineraly mavesatra, dia tsy maintsy sarahina izy ireo mba ho azo dinihina. Amin' ny ankapobeny dia ampiasana ranoka makitroka ny fanasarahana mineraly mavesatra. Ny ranoka ampiasaina dia ahitana ny brômôforma, ny tetrabrômôetanina, ny tribrômôetanina, ny iôdiora metilenina, ary ranoka pôlitongstata.

## Ny karazana mineraly mavesatra
Ireto ny karazana mineraly mavesatra:

* zirkôna: ZrSiO4 - avy amin' ny vato magmatika, manana hakitroka 3,9 - 4,8;
* tormalinina: (Al,Fe,Li,Mg,Mn)3(Al,Cr, Fe,V)6 na (BO3)3(Si,Al,B)6O18(OH,F)4, vato magmatika sy metamôrfika, manana hakitroka 2,82 - 3,32;
* apatita: Ca5(PO4)3(OH,Cl,F), vato magmatika indrindraindrindra, manana hakitroka 3,16 - 3,2;
* amfibôla: A0-1 B2 C5 (Si,Al,Ti)8 O22 D2, vato magmatika sy metamôrfika, manana hakitroka 3 - 3,6;
* pirôksena: XY(Si,Al)2O6, vato mafika, manana hakitroka 3,2 - 3,88;
* grenà: X2+3Y3+2[SiO44−]3, vato metamôrfika, manana hakitroka 3,5 - 4,3;
* ôlivina: (Mg,Fe)2[SiO4], vato mafika, manana hakitroka 3,2 - 3,6;
* rotila: TiO2, vato metamôrfika na magmatika, manana hakitroka 4,2 - 4,3.

## Jereo koa

* Fasimainty
Sekta eto Madagasikara

Ny **sekta** **kistiana eto Madagasikara** dia vondrona ara-pivavahana kristiana na fiangonana tsy manaraka ny foto-pampianarana sy ny ambaratongam-pahefana ary ny fanaon' ny fiangonana lehibe. Azo sokajina telo na efatra ireo vondrona ampangaina ho sekta ireo:

* ny vondrona tsy mampianatra ny Trinite;
* ny vondrona naorin' ny mpitarika karismatika milaza fa mifandray amin' Andriamanitra na mpaminany;
* ny vondrona mampiroborobo ny teôlôjian' ny fanambinana sy mivarotra fahagagana;
* ny vondrona vokatry ny fisarahana tamin' ny fiangonana lehibe taorian' ny fifandirana anatiny.

## Jereo koa

* Fivavahana eto Madagasikara
* Kristianisma eto Madagasikara

* Fiangonana zandriny
* Fiangonana zokiny
* Sekta
* Fahefana karismatika (*en*: Charismatic authority)
* Fifohazana (kristianisma malagasy)
* Fihavaozana karismatika katôlika
* Hetsika karismatika vaovao
* Mistisisma
* Pietisma

## Rohy ivelany

* "Perception des sectes à Madagascar", *Scribd*
* Rahamefy, A. " ''Sectes et crises religieuses à Madagascar''", *Journal de l’océan Indien*, 2019
* "Rapport 2023 sur la liberté religieuse", *Ambassade des États-Unis à Madagascar*
* Catherine Evuort-Moïse, "Abus d’autorité dans le protestantisme", *Regards protestants*
* "Affaire FPVM : la faute à un pasteur, pas celle de l’église", *Madagascar Online*
* "Constitution de Madagascar, 2010" (anglisy), *www.constituteproject.org*
* "Ordonnance n° 62-117 du 1er octobre 1962 sur les cultes", *www.assemblee-nationale.mg*
* "Loi n° 2003-030 – financement des cultes ", *www.assemblee-nationale.mg*
* "L'Église catholique à Madagascar ", *Présence mariste*
* "Rapport sur le Fifohazana", *Ambassade des États-Unis*, 2023

## Loharano sy fanamarihana
Euphorbia hirta

Ny ***Euphorbia hirta*** dia karazana zavamaniry ahitra ao amin' ny fianakaviana *[[Euphorbiaceae]]*, izay heverina ho ahidratsy, hita maniry amin' ny faritra trôpikaly rehetra, avy any amin' ny faritra mafana any Amerika, ao amin' ny fianakaviana *Euphorbiaceae*. Izy io dia ahitra misy volovolo izay maniry amin' ny kijana malalaka sy eny amoron-dalana ary eny amin' ny lalan-kely. Anarany ara-tsiansa teo aloha koa ny hoe ***Chamaesyce hirta***.

Amin' ny teny malagasy ity zavamaniry ity dia atao hoe **ahidinono**, **ahidronono**, **aidinono**, **fampinonoana**, **kironono**, **tambavy**, **tanampotsihelika**, **tsimenamena** ary **zanraobera**.Ampiasaina betsaka amin' ny raokandro nentim-paharazana ao amin' ny kolontsaina maro izy io, indrindra amin' ny fitsaboana ny sohika (na asma) sy ny aretin' ny hoditra ary ny fiakaran' ny tosi-drà. Ampiasaina amin' ny endrika tambavy ihany koa izy io mba hatao fanafody nentim-paharazana hitsaboana ny fanaviana any Filipina , indrindra hiadiana amin' ny dengy sy ny tazomoka.

## Fampiasana azy
Ampiasaina amin' ny fitsaboana aretina sy katsentsitra an-tsinay ny ahidronono. Ny tahony sy ny raviny dia alona na tanehina anaty rano hitsaboana ny aretim-pivalanana, ny fery amin' ny vavony na ny tsinay, ny fiakaran' ny asidra ao amin' ny vavony, ny fandoavana sy fivalanan-dra vokatry ny amiba, ny aretin' ny taovam-pisefoana, ny tsy fahampian' ny rononon-dreny, ny fanaviana, ary ny tsy fandehanan' ny amany.

Ampiasaina ho fanontsanam-bava hitsaboana ny fanaintainan' ny hihy koa ny ahidronono. Eto Madagasikara dia atao tambavy hitsaboana ny olan' ny fitaovam-pamaniana sy ny fadimbolana manaintaina amin' ny vehivavy ny raviny. Any Nouvelle-Calédonie dia apetaka amin' ny votsy ny ranony toa rononony mba hitsaboana izany. Inoana ihany koa fa miaro amin' ny vokatry ny kaikitry ny bibilava sy ny maingoka izy io.

## Jereo koa

* *[[Euphorbia]]*
* *[[Chamaesyce]]*
* Raokandro
Famata

Ny **famata** dia zavamaniry isan-karazany ao amin' ny vondron-karazana *[[Euphorbia]]* ao amin' ny fianakaviana *[[Euphorbiaceae]]*, na zavamaniry tsy misy raviny ao amin' ny zana-pianakaviana *[[Asclepiadoideae]]* (na fianakaviana *Asclepiadaceae*) ao amin' ny fianakaviana *[[Apocynaceae]]*. Ireto avy ireo karazan-javamaniry atao hoe famata ireo, araka ny *[[Rakibolana sy Rakipahalalana malagasy]]*:

* Fianakaviana *Euphorbiaceae*
** *[[Euphorbia xylophylloides|Euphorbia enterophora]]* Drake, --- betinay na famata
** *[[Euphorbia laro]]* Drake, -- famata, famatalaro, famataletandro
** *[[Euphorbia leucodendron]]* Drake, -- befohetsy, befotsy, betondro, famata, famatambotsy, rohondro
** *[[Euphorbia decorsei]]* Drake, -- famata, famatafotsy
** *[[Euphorbia oncoclada]]* Drake, -- betondro, famata, famatabetondro
** *[[Euphorbia stenoclada]]* Baill. -- famata, famatabotribotrika, famatabotrika, famata-hamatse, hamatra, hamatse, hamatsy, hamotse, loko-famata, mosotse
** *[[Euphorbia tetraptera]]* Baker -- famata
** *[[Euphorbia tirucalli]]* L. -- famata
* Fianakaviana *Apocynaceae*
** *[[Cynanchum danguyanum]]* Choux -- famata

## Ny toetra iombonan' ireo zavamaniry ireo
Tena manimba ary mety hahatonga fahajambana raha sendra tafiditra ao anaty maso ny ranony mandronono sady misy poizina. Ny fampiasana ny ranon' ny rongy (*[[Kalanchoe beharensis]]* Drake (ao amin' ny fianakaviana *[[Crassulaceae]]*) hanadiovana ny maso no fitsaboana izany. Ampiasaina ho poizina fanamamoana trondro ny tahon' ireo *[[Euphorbia]]* ireo izay nototoina sy nafangaro amin' ny rano.

## Jereo koa

* *[[Euphorbia]]*
* *[[Cynanchum]]*
Euphorbia xylophylloides

Ny *Euphorbia xylophylloides* na *Euphorbia* *anterophora* dia karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana *[[Euphorbiaceae]]*. I Adolphe-Théodore Brongniart sy i Lem no namaritra azy io voalohany. Tsy misy zana-karazana voatanisa ny ao amin' ny Catalogue of Life. Ity zavamaniry ity dia teratany eto Madagasikara. Atao hoe **betinay** izy amin' ny teny malagasy. Atao hoe **famata** koa izy io amin' ny teny malagasy nefa tsy io ihany ny zavamaniry atao hoe "famata".

## Anarana ara-tsiansa

Indreto koa ny anarana ara-tsiansa nomena azy:

* *Euphorbia xylophylloides* Brongn. ex Lem., 1857
* *Tirucalia xylophylloides* (Brongn. ex Lem.) P.V.Heath, Calyx 5: 94 (1996).
* *Euphorbia enterophora* Drake, Bull. Mus. Hist. Nat. (Paris) 5: 307 (1899).
* *Tirucalia enterophora* (Drake) P.V.Heath, Calyx 5: 89 (1996).

## Toetrany
Ity *[[Euphorbia]]* sahala amin' ny hazo ity dia mamoaka ranony toa ronono be dia be, izay mety hahatonga fahajambana raha miditra amin' ny maso.

## Jereo koa

* *[[Euphorbia]]*
* Famata
Euphorbia haevermansii

Ny ***Euphorbia haevermansii*** dia karazan-javamaniry mamony, ao amin' ny fianakaviana *[[Euphorbiaceae]]*, teratany eto Madagasikara. Tsy misy ny zana-karazana fantatra.

## Jereo koa

* *[[Euphorbia]]*
Funastrum

Ny ***Funastrum*** dia vondron-karazan-javamaniry mamony, ao amin' ny fianakaviana *[[Apocynaceae]]*. na tao amin' ny fianakaviana *[[Asclepiadaceae]]* teo aloha. Ny anarana dia avy amin' ny teny latinina *funis*, midika hoe "tady", sy *astrum*, manondro ny taho mihodinkodina.

## Karazana
Tamin' ny Febroary 2023, ny Plants of the World Online dia nanaiky ireto karazana manaraka ireto:

* *Funastrum angustissimum* (Andersson) E.Fourn.
* *Funastrum arenarium* (Decne. ex Benth.) Liede
* *Funastrum bilobum* (Hook. & Arn.) J.F.Macbr.
* *Funastrum clausum* (Jacq.) Schltr.
* *Funastrum crispum* (Benth.) Schltr. 
* *Funastrum cynanchoides* (Decne.) Schltr. 
* *Funastrum elegans* (Decne.) Schltr.
* *Funastrum flavum* (Meyen) Malme
* *Funastrum glaucum* (Kunth) Schltr.
* *Funastrum gracile* (Decne.) Schltr.
* *Funastrum heterophyllum* (Engelm. ex Torr.) Standl.
* *Funastrum hirtellum* (Vail) Schltr.
* *Funastrum lindenianum* (Decne.) Schltr.
* *Funastrum odoratum* (Hemsl.) Schltr.
* *Funastrum pannosum* (Decne.) Schltr.
* *Funastrum refractum* (Donn.Sm.) Schltr.
* *Funastrum rupicola* Goyder
* *Funastrum suffrutescens* E.Fourn.
* *Funastrum torreyi* (A.Gray) Schltr.
* *Funastrum trichopetalum* (Silveira) Schltr.
* *Funastrum utahense* (Engelm.) Liede & Meve
Crassulaceae

Ny ***Crassulaceae*** dia fianakaviana zavamaniry ahitra na somary misy nofon-kazo izay manana ravina be nofony, tsotra, ary manontolo, ao amin' ny filaharana Rosales. Amin' ny ankapobeny dia zavamaniry mitahiry ranony betsaka izy ireo. Ity fianakaviana ity dia ahitana karazana 1&nbsp;380 mitsinjara amin' ny vondron-karazana 30 sy  miparitaka avy amin' ny faritra mangatsiaka ka hatrany amin' ny faritra mafana.

## Vondron-karazana

Ny  *[[Plants of the World Online]]* dia nanaiky vondron-karazana miisa 39:

* *Adromischus* Lem.
* *Aeonium* Webb & Berthel.
* *Afrovivella* A.Berger
* *Aichryson* Webb & Berthel.
* *Chaloupkaea* Niederle
* *Chazaroa* A.Vázquez, Padilla-Lepe & Rosales
* *Chiastophyllum* (Ledeb.) A.Berger
* *Cotyledon* L.
* *[[Crassula]]* L.
* *Cremnophila* Rose
* *Dudleya* Britton & Rose
* *Echeveria* DC.
* *Graptopetalum* Rose
* *Hylotelephium* H.Ohba
* *Hypagophytum* A.Berger
* *Jeronimoa* A.Vázquez, Islas & Rosales
* *Kalanchoe* Adans.
* *Kungia* K.T.Fu
* *Lenophyllum* Rose
* *Meterostachys* Nakai
* *Monanthes* Haw.
* *Orostachys* Fisch.
* *Pachyphytum* Link, Klotzsch & Otto
* *Perrierosedum* (A.Berger) H.Ohba
* *Petrosedum* Grulich
* *Phedimus* Raf.
* *Pistorinia* DC.
* *Prometheum* (A.Berger) H.Ohba
* *Pseudosedum* (Boiss.) A.Berger
* *Quetzalcoatlia* A.Vázquez, Rosales & Padilla-Lepe
* *Rhodiola* L.
* *Rosularia* (DC.) Stapf
* *Sedum* L.
* *Sempervivum* L.
* *Sinocrassula* A.Berger
* *Thompsonella* Britton & Rose
* *Tylecodon* Toelken
* *Umbilicus* DC.
* *Villadia* Rose
Allophylus salignus

Ny ***Allophylus salignus*** dia karazan-javamaniry mamony, ao amin' ny fianakaviana *[[Sapindaceae]]*. I Carl Ludwig von Blume no namaritra azy io voalohany. Ity karazana ity dia teratany eto Madagasikara. Tsy misy zana-karazany amin' ity karazana ity izay voarakitra an-tsoratra.*

## Jereo koa

* *[[Allophylus]]*