Tale (sikidy)

Ny **Tale**, araka ny fanaovana sikidy malagasy, dia ny tsanganan-tsikidy voalohany, iray amin' ny tsanganan-tsikidy enina ambin' ny folo, izay apetraka any amin' ny farany ambony sy farany ankavian' ny fàfana fitambaran' ny tsanganan-tsikidy rehetra. Anisan' ireo atao hoe renin-tsikidy ny *Tale*. Anarana iantsoana ny "mpanontany", izany hoe ny olona manatona mpisikidy mba hahalala zavatra.

## Sokajiny
Anisan' ireo atao hoe renin-tsikidy ny *Tale*, ka ny tsanganana hafa manarakarala azy, izay samy renin-tsikidy, dia ny *[[Maly (sikidy)|Maly]]*, ny *[[Fahatelo (sikidy)|Fahatelo]]*, ny *[[Bilady]]*, ny *[[Fianahana (sikidy)|Fianahana]]*, ny *[[Abily]]*, ny *[[Alisay]]* ary ny *[[Fahavalo (sikidy)|Fahavalo]]*. Ny tsanganana valo manaraka dia lazaina hoe tera-tsikidy, dia tsy inona izany fa ny *[[Fahasivy (sikidy)|Fahasivy]]*, ny *[[Ombiasa (sikidy)|Ombisa]]*, ny *[[Haja (sikidy)|Haja]]*, ny *[[Zanahary (sikidy)|Zanahary]]*, ny *[[Asorotà (sikidy)|Asorotà]]*, ny *[[Tovolahy (sikidy)|Tovolahy]]*, ny *[[Lalana (sikidy)|Lalana]]* ary ny *[[Kiba (sikidy)|Trano]]* (na *[[Kiba (sikidy)|Kiba]]* na *[[Kiba (sikidy)|Akiba]]*).

## Fomba fahazoana ny ''Tale''
Misy vaniny efatra toy ny tsanganan-tsikidy malagasy rehetra ny *Tale* ka misy "lohany" sy "tratrany" sy "valahany " (na "vaniany") ary "tongony". Mba hahazoana ny *Tale* dia raisin' ny mpisikidy amin' ny tanany havia ny voan-tsikidy ka anaovany toko efatra eo ambony lafika (tsihy na zavatra hafa). Anesorany tsiroaroa mandra-pahasisa iray na roa ny tokom-boan-tsikidy voalohany, dia alainy izay voa sisa (tokana na roa) ka apetrany eo ankavanany mba hamoronany ny "lohany". Ampihariny amin' ny tokom-boan-tsikidy faharoa indray izany fihetsika izany mba hahazoany ny "tratrany" izay apetrany eo ambanin' ny "lohany". Ampiharina fanintelony amin' ny toko manaraka indray izany mba hahazoana ny "vaniany". Ampihariny amin' ny tokom-boan-tsikidy fahefatra farany dia azo ny "tongony".

## Tsanganana avy amin' ny fanakambanana amin' ny ''Tale''
Ny fanakambanana ny lohan' ny *Tale* sy ny an' ny *[[Maly (sikidy)|Maly]]* sy ny an' ny *[[Fahatelo (sikidy)|Fahatelo]]* ary ny an' ny *[[Bilady]]* no ahazoana ny tsanganana *[[Fianahana (sikidy)|Fianahana]]*. Ny fanakambanana ny tratran' ny *Tale* sy ny an' ny *Maly* sy ny an' ny *Fahatelo* ary ny an' ny *Bilady* no ahazoana ny tsanganana *[[Abily]]*. Ny fanakambanana ny vanian' ny *Tale* sy ny an' ny *Maly* sy ny an' ny *Fahatelo* ary ny an' ny *Bilady* no ahazoana ny tsanganana *[[Alisay]]*. Ny fanakambanana ny tongotry ny *Tale* sy ny an' ny *Maly* sy ny an' ny *Fahatelo* ary ny an' ny *Bilady* no ahazoana ny tsanganana *[[Fahavalo (sikidy)|Fahavalo]]*.

Ny fampifanampiana soratry ny *Tale* sy ny an' ny *Maly* no ahazoana ny soratry ny *[[Lalana (sikidy)|Lalana]]*. Ny fampifanampiana ny soratry ny *Tale* sy ny an' ny *Zanahary* no ahazoana ny soratry ny *[[Kiba (sikidy)|Trano]]* (na *[[Kiba (sikidy)|Kiba]]* na *[[Akiba (sikidy)|Akiba]]*).

## Hevitry ny hoe ''Tale''
Ny *Tale* dia anarana iantsoana ny "mpanontany" amin' ny sikidy. Io no anjara asa voalohany ao amin' ny tsanganan-tsikidy ka ny sora-tsikidy mety hiaraka aminy no milaza ny eritreritra na ny toetran' ny "mpanontany". Ny atao hoe "mpanontany" eto dia ny olona manatona mpisikidy mba hahalala zavatra. Ny Tale dia mety hisehoan' ny iray amin' ny sora-tsikidy enina ambin' ny folo toy ny *Tareky* (1&nbsp;1**&nbsp;**1&nbsp;1), ny *Jama* na *Asombola* (2&nbsp;2&nbsp;2&nbsp;2), ny *Asorasady* (2**&nbsp;**2&nbsp;1&nbsp;1), ny *Alahasady* (1&nbsp;1&nbsp;2&nbsp;2), ny *Alitsimay* (2&nbsp;1&nbsp;1&nbsp;2), sns.

## Jereo koa

* Tsanganan-tsikidy: Tale, Maly, Fahatelo, Bilady, Fianahana, Abily, Alisay, Fahavalo, Fahasivy, Ombiasa, Haja, Zanahary (na Haky), Asorotà, Tovolahy (na Saily) , Lalana, Trano (na Kiba)

## Tahirin-kevitra azo anovozana

### Boky

* Chemillier, Marc, Denis Jacquet, Victor Randrianary & Marc Zabalia, 2005, "L'art des devins à Madagascar", *Pour la science* 47 : *Mathématiques exotiques* : 90-95.
* Dandouau (André.), "Ny fahombiazan' ny sikidy" in *Bulletin de l'Académie Malgache*,     Tananarive, 1908 (pp. 62-72).
* Decary (Raymond), *La divination malgache par le sikily*, Paris, Publication du Centre     Universitaire des Langues Orientales vivantes (Volume IX), 1970. ELIADE (Mircea), Le sacré et le profane, Paris, Gallimard, 1965.

* Decary, Raymond, avec la collab. de Marcelle Urbain-Faublée, 1970, *La Divination malgache par le Sikidy*. Paris, Paul Geuthner.

* Rabedimy (Jean François), *Pratiques de divination à Madagascar ; Techniques du Sikily en Pays Sakalava Menabe*, Travaux et Documentation de l’ORSTOM (N°51), PARIS, 1976
* Russillon (Henri), "Le sikidy malgache" in *Bulletin de l’Académie Malgache*, (Vol VI),     Tananarive, 1908-1909 (p.p. 115-162).
* Sibree, James (June 1862). "Divination among the Malagasy, Together with Native Ideas as to Fate and Destiny". *Folklore*. 3 (2): 193–226.

### Rohy ivelany

* La divination sikidy à Madagascar  ()
* "Sikidy", *Anthropomada.com*

* Skinner, Stephen (1980-01-01). ''Terrestrial astrology: Divination by geomancy'' (PDF) (1st ed.). London ; Boston: Routledge & Kegan Paul.
* "Ny sikidy (PDF)", *madarevues.recherches.gov.mg*
* Jean François Rabedimy sy Etienne Razafindehibe, Cours N°1 : "La divination au quotidien : le sikidy et ses formes symboliques ", *www.anthropomada.com*
* Jean François Rabedimy sy Eugène Régis Mangalaza, Cours N°2 : "La divination au quotidien : le sikidy et ses formes symboliques ", *www.anthropomada.com*
* Jean François Rabedimy sy Eugène Régis Mangalaza, Cours N°3 : "La divination au quotidien : le sikidy et ses formes symboliques ", *www.anthropomada.com*
* Jean François Rabedimy sy Eugène Régis Mangalaza, Cours N°4 : "La divination au quotidien : le sikidy et ses formes symboliques ", *www.anthropomada.com*
* J. F. Rabedimy, "Pratique de divination à Madagascar (PDF)" , *madadoc.irenala.edu.mg*