open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Môdalisma

Ny **môdalisma** izay atao hoe koa **sabelianisma** dia firehana teôlôjika kristiana izay mampianatra fa ny Ray sy ny Zanaka ary ny Fanahy Masina dia fiseho samy hafan' ny persôna tokan' Andriamanitra fa tsy persôna telo akory. Iray amin' ireo endriky ny mônarkianisma (na mônarsianisma) ny môdalisma. Izany dia nampianaran' i Sabelio tao Rôma tamin' ny fiandohan' ny taonjato faha-3. 

## Fiforonan-teny
Ny teny hoe *môdalisma* dia fanagasian-teny avy amin' ny teny latina hoe *modus* izay midika hoe "fomba" na "fomba fisehoana" ary ny hoe *sabelianisma* dia avy amin' ny anaran' ilay pretra sy teôlôjiana atao hoe *Sabelio* na *Sabeliosy* (latina: *Sabellius*).

## Ny fampianarana ny môdalisma
Tsy mampiasa ny teny hoe *[[Persôna (teôlôjia)|persôna]]* i Sabelio raha miresaka ny amin' ny Ray sy ny Zanaka ary ny Fanahy Masina izay inoan' ny fiangonana ôfisialy fa miray fomba (na fiziana na natiora na sobstansa) ao amin' ny Trinite.

Amin' ny Môdalista dia tsy persôna telo ny Ray sy ny Zanaka ary ny Fanahy Masina fa fomba fisehon' Andriamanitra ka ny Ray no persôna tokan' Andriamanitra. Araka io fampianarana io dia manondro an' Andriamanitra izay tonga nofo tao amin' i Jesoa ny teny hoe *Ray* sy *Fanahy Masina*.

Ny teny hoe *Ray* sy *Zanaka,* hoy ny Môdalista, dia ampiasaina mba hanavahana ny fihoa-drahan' Andriamanitra sy ny fahatongavany ho nofo. Satria fanahy Andriamanitra dia tsy tokony hoheverina ho zavatra mahaleo tena hafa ny Fanahy Masina fa fomba fisehon' Andriamanitra miasa.

Mino ny maha Andriamanitra an' i Jesoa ny Môdalista sady mino fa fisehoan' i Iahveh, ilay Andriamanitra resahina ao amin' ny Testamenta Taloha, mitafy nofo, ka noho izany dia tokony hivavahana araka ny fivavahana amin' Andriamanitra tokana i Jesoa.

## Ny fanamelohana ny môdalisma
Niely tany Kirenaika (na Sirenaika) ny hevitr' i Sabelio ka izany no nahatonga an' i Demetriôsy (na Demetrio), patriarkan' i Aleksandria, hanoratra taratasy hanoherany ilay fampianarana. Notsipahina tamin' ny kônsily tao Rôma tamin' ny taona 262 ny sabelianisma.

## Ny môdalisma amin' izao fotoana izao
Ny pentekôtisma apôstôlika, izay ahitana fiangonana maromaro, dia mampianatra ny môdalisma. Rehefa manao batisa izy ireo dia tsy mampiasa ny anaran' ny persôna telon' ny Trinite (Ray sy Zanaka ary Fanahy Masina) fa ny anarana hoe *Jesoa* dia ampy.

## Jereo koa

* Trinite
* Kristôlôjia
* Pneomatôlôjia
* Dôketisma
* Patripasianisma
Apôlinarisma

Ny **apôlinarisma** dia fampianarana mikasika an' i Jesoa Kristy izay ilazana fa tsy manana fanahin' olombelona i Jesoa fa fanahin' Andriamanitra, dia ilay Teny (*[[Logos (kristianisma)|Logos]]*) izay niditra tao amin' ny vatan' olombelona nisolo ny fanahy maha-olombelona. Ny vatan' i Kristy dia vatana ara-panahy sady nomem-boninahitra, ary tsy manana natiora roa ao amina persôna tokana i Jesoa. I Apôlinariôsy (na Apôlinario na Apôlinera), eveka tany Laôdikea tao Siria, no nanolotra izany fampianarana izany.

## Fiforonan-teny
Ny teny hoe *apôlinarisma* dia fanagasiana teny avy amin' ny anaran' ilay tompon' ny fampianarana, dia i Apôlinariôsy (latina: *Apollinaris*; grika: *Άπολλινάριος / Apollinarios*).

## Ny fampianaran' i Apôlinariôsy
Ny Fiangonana ôfisialy dia mampianatra fa manana natiora roa i Kristy ka ny voalohany natioran' Andriamanitra fa ny faharoa natioran' olombelona ao amin' ny persôna tokana. Ny apôlinarisma kosa mandà ny fisian' ny fanahin' olombelona ao amin' i Kristy sady mihevitra an' i Kristy ho ilay hany Teny tonga nofo ao amin' ny vatan' olombelona. Azo fintinina amin' izao ny fampianaran' ny apôlinarisma: "Tokana ny natioran' Andriamanitra Teny tonga nofo" (grika: *μία φύσις τοῦ θεοῦ λόγου σεσαρκωμένη* / *mía phúsis toû theoû lógou sesarkōménē*). Izany rehetra izany no fomba hitan' i Apôlinariôsy hanoherany ny arianisma izay tsy manao an' i Jesoa ho Andriamanitra.

## Fanamelohana ny apôlinarisma
Nohelohin' ny sinôda telo natao tao Rôma teo ambany fahefan' ny papa Damaso I ny fampianaran' i Apôlinariôsy, dia ny sinôda natao tamin' ny taona 374/376 izay nanameloka an' i Apôlinariôsy sy i Timôteo izay nilaza fa tsy manana fanahin' olombelona i Jesoa Kristy, fa ny Tenin' Andriamanitra no manetsika azy; sy ny sinôda tamin' ny taona 377 izay nanameloka ny Apôlinarista sy Markelianista, izay sampan' ny Gnôstika; ary ny sinôda tamin' ny taona 378 izay nanamafy ny fanamelohana an' i Ariosy, i Sabelio, i Eonômio ary i Fôtinôsy. Tamin' ny taona 381 dia nohamafisina tao amin' ny Kônsilin' i Kônstantinôpôlisy ny fanamelohana ny apôlinarisma.

## Jereo koa

* Trinite
* Kristôlôjia
*Miafizisma

## Loharano sy fanamarihana
Przemysław Frankowski

**Przemysław Frankowski** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Polonia teraka ny 12 Aprily 1997 tao Gdańsk

## Jereo koa
*  Biôgrafia
*  Biôgrafia at Transfermarkt
Jôsefa (vadin' i Maria)

I **Jôsefa** dia lehilahy jiosy izay lazain' ny Filazantsara sinôptika fa taranak' i Abrahama sy ny mpanjaka Davida. Fofombadin' i Maria izay bevohoka noho ny asan' ny Fanahy Masina ary avy naka vady an' i Maria taloha kelin' ny nahaterahan' i Jesoa izy ka lasa ray mpitaiza an' i Jesoa izy fa tsy ray niteraka azy. Asehon' ny Filazantsara ho "lehilahy marina" izay nandray an' i Maria sy ny zanany izy rehefa nandre ny hafatry ny anjely Gabriela. Mpandrafitra i Jôsefa, araka ny Filazantsara. Voaresaka ao koa ny niakarany tany Jerosalema tamin' ny faha-12 taonan' i Jesoa tany amin' ny Tempoly ka izany no niresahana azy farany. Miresaka ny amin' i Jôsefa koa ny boky apôkrifa sasany.

## Ny anarany
Ao amin' ny Baiboly amin' ny teny malagasy dia *Jôsefa* na *Josefa* no iantsoana azy. Nefa misy ny manoratra na manonona hoe *Zozefa*. Amin' ny teny hebreo dia atao hoe יוֹסֵף / *Iosef* izy ary amin' ny teny grika kosa dia *Ἰωσήφ* / *Ioséph.* Amin' ny teny latina izy dia atao hoe *Iosephus*.

## Jereo koa

* Fahaterahan' i Jesoa
* Noely
*Maria (renin' i Jesoa)
*Zakaria
*Elizabeta
Jean-Baptiste de la Conception

**Jean-Baptiste de la Conception** dia mompera Kristianina, relijiozy trinitera avy ao Espaina, teraka tany Almodóvar del Campo ny 10 jolay 1561 ary maty 14 febroary 1613. I **Juan Bautista de la Concepción** no fiantsoana azy amin'ny teny espaniola.

## Jereo koa
* Biôgrafia
* Trinitera
Firaisan' ny Skotisma eto Madagasikara

Ny **Firaisan' ny** **Skotisma** **eto** **Madagasikara** dia firaisan' ireo fikambanana skoto telo eto Madagasikara. Tamin' ny taona 1921 no nanombohan' ny skotisma eto Madagasikara izay teo ambany fiahian' ny fikambanana frantsay tandrify azy avy. Niorina tamin' ny taona 1959 ny firaisana sady mpikambana ao amin' ny *World Organization of the Scout Movement* ("Fikambanana iraisam-pirenen' ny fikambanana skoto") tamin' ny taona 1960. Misy mpikambana skoto miisa 14&nbsp;905 ny Firaisan' ny Skotisma eto Madagasikara tamin' ny taona 2011.

Ireto avy ny fikambanana ao amin' io firaisana io:

* ny Antilin' i Madagasikara (katôlika ary zazalahy daholo);
* ny Fanilon'i Madagasikara ( katôlika ary zazavavy daholo)
* ny Kiadin' i Madagasikara (zazalahy sy zazavavy);
* ny Mpanazava eto Madagasikara sy Tily eto Madagasikara (zazalahy sy zazavavy, Skoto Prôtestanta).

Ireo roa farany ireo dia mikambana ao amin' ny Skotisma Zazavavy eto Madagasikara, izay mikambana koa ao amin' ny *Association mondiale des guides et des éclaireuses* (anglisy: *World Association of Girl Guides and Girl Scouts*).

Manomana sy manabe amin' ny fiainana ambanivohitra sady manampy amin' ny fampianarana eo amin' ny fiarahamonina ireo fikambanana telo ireo sady manana foibe maro misahana ny fampandrosoana eny an-drenivohitra sy any amin' ny tanan-dehibe.

Mandray anjara mavitrika amin' ny fanabeazana ny eny ambanivohitra amin' ny fampianarana ny olon-dehibe hamaky teny sy hanoratra ny skoto. Manampy ny olona koa izy ireo raha misy ny loza voa-janahary, manao vonjy aina, mamonjy ny mpamboly raha misy ny tondradrano ary manangona ny omby ho eny amin' ny tany avo.

## Jereo koa

* Skotisma
* Robert Baden-Powell
*Kristianisma eto Madagasikara
*Fikambanana Skoto eto amin' ny Fiangonana Loterana Malagasy

## Rohy ivelany

* Antilin' i Madagasikara

* Tily eto Madagasikara

## Loharano
Laoka

Ny **laoka** dia iray amin' ny fototra roa amin' ny sakafo malagasy, miaraka amin' ny vary, ilay sakafo masira ampiarahin' ny Malagasy amin' ny vary rehefa misakafo izy ireo, toy ny trondro, ny hena, ny henan' akoho sy ny maro samihafa. Ny laoka koa dia ahitana sakafo tena malagasy toy ny ravitoto sy henakisoa, ny voanjobory sy henakisoa na akoho rony.

## Loharano
London Missionary Society

Ny ***London''' '''Missionary''' '''Society*** (LMS), izay azo atao amin' ny teny malagasy hoe "Fikambanana Misiôneran' ny Lôndra", dia fikambanana misiônera kristiana tsy miankina amin' ny fiangonana, niorina tao Angletera tamin' ny taona 1795. Kristiana prôtestanta (anglikana, evanjelika, kôngregasiônalista, batista, metôdista sns.) no mikambana ao aminy tamin' izany taona izany. I Edward Williams no nanangana azy.

Io fikambanana io no nipoiran' ny misiôna kristiana maro izay nampiely ny fivavahana kristiana tany Azia Atsinanana sy tany amin' ny nosy maro amin' ny faritra atsimo ao amin' ny Ranomasimbe Pasifika ary taty Afrika atsimon' i Sahara, anisan' izay ny taty Madagasikara.

Amin' izao fotoana izao dia mikambana ao amin' ny *Council for World Mission* (CWM), izay nikambanan' ny *Colonial Missionary Society* sy ny *Presbyterian Board of Missions* koa, ny *London Missionary Society*. Anisan' ny misiônera nirahiny i David Livingstone izay namantatra ny faritry ny Farihy Lehibe any Afrika Afovoany sy nitory ny Filazantsara tany, sy i Robert Morrison ilay mpandika teny malazan'n y Baiboly amin' ny fiteny sinoa, ary ilay sinôlôga James Legge.

Nahavita be ny *London Missionary Society* noho ny nahombiazany tamin' ny fampidirana ny fivavahana kristiana taty Madagasikara tamin' ny fiandohan' ny taonjato faha-19.

## Jereo koa

* Kristianisma
*Prôtestantisma
* Kristianisma eto Madagasikara
*Prôtestantisma eto Madagasikara
*Fiangonan' i Jesoa Kristy eto Madagasikara
Mozilmana

Ny **Mozilmana** na **Miozolmana** na **Mpino silamo** na **Silamo** dia olona manaraka ny finoana silamo, mino Andriamanitra tokana, dia i Allah, ary mihevitra ny Kor'any ho hafatra ara-bakitenin' Andriamanitra nambara tamin' ny mpaminany Mohamady tamin' ny alalan' ny arkanjely Gabriela (Jibrîl). Ny finoan' ny Mozilmana dia mifototra amin’ ny andry enina: ny finoana an’ i Allah ho Andriamanitra tokana, ny finoana ny anjeliny, ny finoana ny bokiny, ny finoana ny mpaminany sy irany, ary ny finoana ny fitsarana farany; finoana ny lahatra (*al-qadar*), na tsara na ratsy. Fanampin' izany, ny Mozilmana dia tsy maintsy mitandrina adidy ara-pivavahana dimy: ny *[[Fiekem-pinoana silamo|shahada]]* (fanambaràm-pinoana), ny *[[Vavaka dimy fanao isan' andro (silamo)|salat]]* (vavaka dimy isan' andro), ny *[[Fifadian-kanina amin' ny volana Ramadany|saum]]* (fifadian-kanina mandritra ny volana Ramadany), ny *[[Asa fiantrana (silamo)|zakat]]* (asa fiantrana ara-dalàna), ary ny *[[Fivahiniana masina (silamo)|hajj]]* (fivahinianana masina any Meka). Ny teny hoe "Mosilmana" dia avy amin' ny teny arabo مُسْلِم / *Muslim* izay midika hoe "izay mankato" ny sitrapon' Andriamanitra.

Amin' ny isany izay tombanna ho 2 lavitrisa, ny Mozilmana dia manodidina ny 26&nbsp;% amin' ny fitambaran' ny mponina eran-tany. Amin' ny filaharana midina, ny isan-jaton' ny olona milaza ho Mozilmana isaky ny kôntinanta dia izao: 45&nbsp;% aty Afrika, 25&nbsp;% any Azia sy Ôseania, 6&nbsp;% any Eorôpa, ary 1% any Amerika. Fanampin' izany, any amin' ny faritra jeôgrafika, ny tarehimarika dia izao: 91&nbsp;% any Atsinanana Afovoany sy Afrika Avaratra, 90&nbsp;% any Azia Afovoany, 65&nbsp;% any Kaokazy, 42&nbsp;% any Azia Atsimo-Atsinanana, 32&nbsp;% any Azia Atsimo, ary 42&nbsp;% aty Afrika atsimon' i Sahara.

## Jereo koa

* Mohamady
* Kor'any

* Siisma - Sonisma  - Karijisma
* Andriamanitra ao amin' ny silamo
* Mpaminanin' ny silamo
* Anjely (araka ny silamo)
* Andry dimin' ny finoana silamo
* Fiekem-pinoana silamo (''Shahâda'')
* Fivahiniana masina (silamo)
* Môskea
* Vavaka dimy fanao isan' andro (''Salat'')
* Silamo eto Madagasikara
Amelia Earhart

**Amelia Earhart** dia mpanao asa soratra, mpamorona, mpanoratra, mpanoratra ny tantaran'ny fiainany mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka 24 Jolay 1897 ary maty ny 1937.
## Jereo koa
* Biôgrafia
Fanampin' ny Bokin' i Estera

Ny **fanampin' ny Bokin' i Estera** na **tovan' ny Bokin' i Estera**  dia tsy hita ao amin' ny ao amin' ny Baiboly prôtestanta na ao amin' ny Baiboly hebreo. Ny Bokin' i Estera ao amin' ny Baiboly katôlika sy ny Baiboly ôrtôdôksa no ahitana ilay tovana. Tamin' ny teny grika ny sora-tanana ananana azy.

## Tantaran' ilay tovana
Fantatr' i Hierônimo (na Jerôma) fa tsy hita ao amin' ny Baiboly hebreo ireo tovana ireo ka tany amin' ny faran' ny fandikan-teny nataony no nametrahany azy manomboka eo amin' ny Est. 10.4 hatrany amin' ny Est. 16.24.  Mbola eo amin' io toerana nasiany azy io sy araka ny fametahana toko sy andininy nataony no hita koa ao amin' ny Baiboly katôlika nadika avy amin' ny Volgata, toy ny Baiboly Douay-Rheims sy ny Baibolin' i Knox. Tamin' ny taona 1979 dia nanaovana fanitsiana ny Volgata ka natao hoe Volgata Vaovao izay ahitana ny fanampiny amin' ny Bokin' i Estera ao anatin' ny fitantarana fa tsy any amin' ny farany. Sahala amin' izany koa ny ankamaroan' ny dikan-tenin' ny Baiboly katôlika amin' izao andro izao izay nalaina avy amin' ny dikan-teny fototra hebreo sy grika, ka miteraka fahasamihafana eo amin' ny fanisiana toko sy andininy amin' ny dikan-tenin' ny Baiboly samihafa.

Ny Volgata Vaovao dia mampiditra ireo tovana ireo ka mametraka toko sy andininy ho toy ny tohin' ny andininy eo aloha na manarakaraka (Estera 11.2-12 ao amin' ny Volgata tranainy nefa Estera 11.1a-1k ao amin' ny Volgata Vaovao). Ny dikan-teny sasany dia tsy mametraka tarehimarika fa mampiasa litera ho an' ireo toko sy andininy mifandraika amin' ireo tovana ireo (Estera 11.2-12.6 ao amin' ny Volgata, fa Estera A.1-17 kosa amin' ny dikan-teny sasany).

## Votoatin' ny fanampin' ny Bokin' i Estera

Ao amin' ilay tovana dia ireto avy ny zavatra lazaina ao:

* teny fanokafana manoritsoritra ny nofin' i Môrdôkea (na Môrdekay);
* ny votoatin' ny didy mampandringana ireo Jody (na Jiosy);
* vavak' i Môrdôkea sy Estera amin' Andriamanitra izay mangataka azy mba hamaha olana;
* antsipiriany momba ny nisehoan' i Estera teo anatrehan' ny mpanjaka Ahasoerôsy sy ny firesahany ny amin’ ny hamonjen' Andriamanitra ny mpiray tanindrazana aminy;
* dika mitovin' ilay didy manavotra ny Jody;
* andalana ahitana an' i Môrdôkea mivaofy ilay nofiny tao amin' ny teny fanokafana mialoha ny tena hitrangan-javatra;
* teny famaranana manazava ny nanaovana dikan-teny ny Bokin' i Estera.

## Ny fanampin' ny Bokin' i Estera sy ny Baiboly prôtestanta

Ao amin' ny Baiboly prôtestanta sasany ankehitriny, ireo andininy ireo dia misaraka amin' ny Bokin' i Estera ka tafiditra ao amin' ireo atao hoe boky apôkrifan' ny Testamenta Taloha, fa ao amin' ny ankamaroan' ny Baiboly katôlika ankehitriny kosa dia mitambatra ao amin' ny Bokin' i Estera izy ireo nefa atao hoe deoterôkanônika. Ny Baiboly prôtestanta amin' ny teny malagasy dia tsy ahitana io tovana io.
## Jereo koa

*Bokin' i Estera
*Bokin' i Daniela
* Fanampin' ny Bokin' i Daniela
* Boky deoterôkanônika
* Estera
Fanampin' ny Bokin' i Daniela

Ny ***fanampin' ny Bokin' i Daniely*** na ***fanampin' ny Bokin' i Daniela*** dia soratra fanampiny hita ao amin' ny *[[Bokin' i Daniela|Bokin' i Daniely]]* ao amin' ny Baiboly katôlika sy ny Baiboly ôrtôdôksa. Ity tovana ity, izay tsy voasoratra tamin’ ny teny hebreo na arameana fa tamin’ ny fiteny grika, dia tsy noraisin’ ny Prôtestanta sy ny Jiosy any Palestina ho kanônika ao amin’ ny Baiboliny.

## Fizarànan' ilay tovana
Ahitana fizohian' andalana telo mazava izay mitambatra ho fanampiny ny ''Bokin' i Daniely'':

#### Vavak' i Azariasa sy tonon-kiran' ny zatovolahy telo ao anaty afo (Dan. 3.24-49)

* Ny vavak' i Azariasa tao anaty lafaoro mirehitra

* Ny amin' ilay olona hafa niditra tao amin' ny lafaoro

* Antsam-piderana nataon' izy telo

#### I Sozàna sy ny fitsarana nataon' i Daniely (Dan. 13)

* I Sozàna, vehivavy nitandro ny fahamendrehany (13.1-4)
* Raiki-pitia amin' i Sozàna ny loholona jody roalahy (13.5-14)
* Niampanga an' i Sozàna ho ratsy fitondran-tena ireo loholona ireo (13.15-43)
* Asehon' i Daniely fa tsy meloka i Sozàna (13.44-64)

#### I Bela sy ilay bibilava nivavahan' ny Babilôniana (Dan. 14)

* I Daniely sy ny mpisoron' i Bela (14.1-22)
* Namono an’ ilay bibilava i Daniely (14.23-30)
* Nalatsaka tao an-davaky ny liona i Daniely (14.31-42)

## Jereo koa

* ''Fanampin' ny Bokin' i Estera''
* Boky deoterôkanônika
* Bokin' i Daniela
* ''Bokin' i Estera''
* Daniely
Kanaana

Ny teny hoe *[[Kanaana]]* na *[[Kanaana|Kanana]]* na *[[Kanaana|Kanahana]]* dia teny: 

### Anaran'olona:

* hita ao amin'ny Baiboly izay milaza an'i Kanaana zanak'i Hama sady zafikelin'i Noa (na Noe);
*hita ao amin'ny Kor'any izay manondro an'i Kanaana zanak'i Noa maty tamin'ny safodrano;

### Anaran-tany:

* iantsoana faritra iray, dia i Kanaana (na Kanana na Kanahana) izay fantatra amin'ny anarana hoe *Tany Kanaana,* ao amin'ny Baiboly, tany nampanantenain'Andriamanitra ny Zanak'i Israely ka novantaniny rehefa afaka tamin'ny fanandevozana azy izy avy any Egipta.
Kanaana (zanak' i Hama)

I **Kanaana** na **Kanana** na **Kanahana** dia olona resahina ao amin' ny Bokin' ny Genesisy (na Jenezy) ao amin' ny Baiboly izay zanak' i Hama sady zafikelin' i Nôa (na Nôe). Indray andro dia nahita an-drainy (Nôa) nitanjaka noho ny hamamoany i Hama nefa tsy nanao na inona na inona fa niteny izany tamin' ireo rahalahiny fotsiny, dia i Sema sy i Jafeta. Noho izany dia nozonin' i Nôa i Kanaana mba ho andevon' i Sema (Gen. 9.22-27). Izany no atao hoe "Fanozonana an' i Hama".

## Ny taranak' i Kanaana
Ireto avy ny anaran' ny zanak' i Kanaana araka ny voalaza ao amin' ny Baiboly (Gen. 10.15-18): i Sidôna, i Heta, ny Jebosita, ny Amôrita, ny Girgasita, ny Hivita, ny Arkita, ny Sinita, ny Arvadita, ny Zemarita ary ny Hamatita.

## Ny tany nonenan' ny taranak' i Kanaana
Avy amin' ny anaran' i Kanaana ny anaran' ilay faritra atao hoe ''Kanaana'' na *Tany Kanaana* izay nampanantenain' Andriamanitra ny Zanak' i Israely (araka ny Baiboly) ao amin' ny faritra Afovoany Atsinanana nonenan' ny Kanaanita. Manan-drahalahy telo i Kanaana dia i Kosy sy i Mizraima ary i Pota (Gen. 10.6). Izy ireo dia samy nanome ny anarany ny tany nonenan' ny taranany avy, araka ny Baiboly, ka i Kosy no razamben' ny mponina tao Etiôpia, i Mizraima ny an' ireo mponina tao Egipta ary i Pota ny an' ireo mponina tao Sômalia.

## I Kanaana sy ny Afrikana mainty hoditra
Nandritra ireo fotoana nisian' ny fivarotana andevo eran' i Atlantika dia maro ny Kristiana izay nampianatra fa ny Afrikana mainty hoditra dia taranak' i Kanaana sady nampiasa ny ozona nahazo an' i Kanaana (atao hoe "Fanozonana an' i Hama") hanamarinana ny fanandevozana ny Afrikana mainty hoditra  .

Izany fiheverana izany dia tena henjana tao amin' ny Fiangonan' i Jesoa Kristy ho an' ny Olomasin' ny Andro Farany tamin' ny nandraisany ho isan' ny boky masiny ny Bokin' i Abrahama, izay mampianatra fa taranak' i Kaina i Kanaana, ary nanorim-ponenana tao Afrika ny taranany izay voaozona. Nampiasa ny Fanozonana an' i Hama i Joseph Smith sy i Brigham Young mba hanamarinany ny fanandevozana nataon' ireo Môrmôna . Izany ihany koa no antony nandavany ny fahazoan' ny Afrikana hanao ny raharaham-pisoronana hatramin' ny taona 1978 nanambaràn' i Spencer W. Kimball, mpaminain' ilay fiangonana, fa efa voaisotra ny Fanozonana an' i Hama ka azon' ny Afrikana mainty hoditra atao amin' izay ny misahana asam-pisoronana.

Ny manampahaizana amin' izao fotoana izao dia tsy mino fa misy ifandraisany amin' ny Kanaanita ny Afrikana mainty hoditra noho ny fahitana ny volon-koditra araka ny anoritsoritan' ny sary eo an-toerana sy ny an' ny Egiptiana tranainy, ary koa noho ny fikarohana jenetika sy antrôpôlôjika fizika izay tsy manaporofo izany.

## Jereo koa

* Kanaana

* Kanaana zanak' i Noa
* Kanaana (faritra)

## Loharano
Kanaana (zanak' i Nôa)

I **Kanaana** dia olona reshina ao amin' ny boky masin' ny silamo, dia ny Kor'any, izay ambarany fa zanak' i Nôa (na Nôe; arabo: نوح / *Nûḥ*). Atao hoe Kanaana zanak' i Nôa na Iamo zanak' i Nôa izy. Zanaka fahefatr' i Nôa nanaraka an' i Sema sy i Hama ary i Jafeta i Kanaana. Ny Baiboly anefa tsy mahalala afa-tsy ireo zanaka telon' i Nôa fa i Kanaana kosa dia zafikeliny, zanak' i Hama. Araka ny finoana silamo dia olona tsy mino an' Andriamanitra i Kanaana ka maty an-drano tamin' ny Safodrano nadripahana ireo izay tsy nino ny tenin' i Nôa.

## Ny nahafatesany araka ny Kor'any
Izao no voasoratra ao amin' ny Kor'any momba ny nahafatesan' i Kanaana:

"Niantso ilay zanany izay nitoetra teo amin' ny tany i Nôa nanao hoe: *"Ry zanako, midira miaraka aminay fa aza miara-mitoetra amin' ny tsy mino*." Namaly i Kanaana hoe: "*Hankeny amin' ny tendrombohitra hialofako tsy ho azon' ny rano aho*". Hoy i Nôa: "*Tsy misy olona afa-miala amin' ny famaizan' Andriamanitra, afa-tsy ireo izay ampamirapiratany ny famindram-pony."* Dia nisavoana ny rano ka nitelina ny olona rehetra."

## Jereo koa

* Kanaana
* Kanaana zanak' i Hama

* Kanaana (faritra)
Panenteisma

Ny **panenteisma** dia fampianarana ara-pilôzôfia sy ara-pivavahana izay ilazana an' Andriamanitra ho sady maninteraka ny faritry ny natiora rehetra no sady mihoatra azy na ara-potoana na ara-toerana. Ny panenteisma dia mihevitra an' izao tontolo izao sy Andriamanitra ho zavatra mitovy raha eo amin' ny lafiny fisiana. Tsy mpamorona na demiorga Andriamanitra fa hery mandrakizay manetsika an' izao tontolo izao endrik' Andriamanitra hita maso. Ao anatin' Andriamanitra izao rehetra izao ary Andriamanitra dia miely eran' ny faritra tsirairay amin' izao rehetra izao. Lehibe noho izao tontolo izao Andriamanitra ary izao tonto izao dia ao anatiny. Andriamanitra dia sady hery manetsika an' izao tontolo izao no vokatr' izany koa.

## Fiforonan-teny
Ny teny hoe *penenteisma* dia fanagasiana ny teny vahiny vokatry ny fanambarana ny teny grika hoe πᾶν / *pân* "manontolo, tontolo" sy ἐν /*en* "anaty" ary θεός / *theós* "andriamanitra". Ara-bakiteny dia midika hoe "ao amin' Andriamanitra ny zava-drehetra". Ilay filôzôfa alemàna Karl Christian Friedrich Krause no namorona izany teny izany tamin' ny taona 1828 nanoratany ny boky mitondra ny lohateny hoe *Vorlesungen über das System der Philosophie*. Fiheverana eo anelanelan' ny panteisma sy ny teisma ny panenteisma.

## Fifangaroan' ny ''panenteisma'' sy ny ''panteisma''
Sarotra avahana  amin' ny panenteisma ny panteisma izay fiheverana fa ao amin' izao tontolo izao manontolo Andriamanitra fa tsy any ivelany na mihoatra azy . Ka noho izany dia heverina ho manana endrika panenteista sy/na panteista ny fivavahana sy ny filôzôfia hindoa sy ny fiheveran'ny filôzôfa sy ny teôlôjiana sasany an' Andriamanitra toa an' i Plôtino sy Giordano Bruno sy i Spinoza.

## Jereo koa

* Mônôteisma
* Panteisma
* Pôliteisma
* Henôteisma
* Fihoa-draha

## Loharano
Teisma

Ny '''teisma''' dia fiheverana filôzôfika na finoana izay ilazana fa misy andriamanitra (na Andriamanitra) izay manan-tsitrapo manokana, tokana ary antom-pisian' izao tontolo izao. Ny teisma dia tsy voatery ho finoana ara-pivavahana. Araka ny fampianarana teista dia Andriamanitra no mifehy mivantana izao tontolo izao. Maro ny endrika isehoan' ny teisma, ka fantatra indrindra amin' izany ny mônôteisma. Raha raisina amin' ny heviny mivelatra ny teny hoe *teisma* dia mahafaoka ny finoana sy ny filôzôfia rehetra izay mampianatra ny fisian' ny andriamanitra na ny fisian' Andriamanitra ka anisan' izany ny pôliteisma sy ny panteisma ary ny panenteisma sns. Ny deisma dia teisma takarina amin' ny alalan' ny saina fotsiny.

## Jereo koa

* Mônôteisma
* Henôteisma
* Pôliteisma
* Ateisma
* Panteisma
* Panenteisma
Ateisma

Ny '''ateisma''' dia ny tsy fananana ny finoana na ny fandavana ny finoana ny fisian' ny andriamanitra na Andriamanitra izay mety hiseho eo amin' ny lafiny filôzôfika na ara-piarahamonina na ara-pôlitika. Mifanohitra amin' ny teisma (finoana ny fisian' ny andriamanitra na Andriamanitra) ny ateisma. Tsy sahala amin' io hatrizay ny famaritana ny ateisma fa nivoatra.

## Fifironan-teny sy hevi-teny
Ny teny hoe *ateisma* dia teny vahiny nohagasina (frantsay: *athéisme*; anglisy: *atheism*) avy amin' ny mpamari-toetra grika hoe *ἄθεος* / *atheos* izay fitambaran' ny tovona *ἀ- / a-* (izay manambara tsy fisiana na tsy fananana) sy ny anarana hoe  *θεός* / *theos* ("andriamanitra") ka midika ara-bakiteny hoe "tsy manana andriamanitra" na "tsy misy andriamanitra". Tamin' ny taonjato faha-5 tal. J.K. dia niita-kevitra io teny io ka lasa nilazana ny fahatapahan' ny fifandraisana amin' ny andriamanitra na ny fandavana ny andriamanitra. Taty aoriana dia nivoatra ihany ny hevitr' ilay teny ka nilazana ny olona heverina fa tsy manana ny andriamanitra tena izy na an' ilay Andriamanitra tena izy: tamin' ny vanim-potoana nanombohan' ny fielezan' ny kristianisma izany; ka ny Kristiana manao ireo tsy kristiana ho "*atheos*" ary ny mpanaraka ny fivavahan' ny jentilisa nanao ny Kristiana ho "*atheos*" koa.

## Jereo koa

* Teisma
* Mônôteisma
* Pôliteisma
* Panteisma
Fedrà

Ny **fedrà** dia tantara na hevitra foronin' ny saina ho enti-manazava ny zava-mitranga eto amin' izao tontolo izao na eo amin' ny fiarahamonina ary indrindra natao hanorenana ny fanao eo amin' ny fiarahamonina araka ny anjara toeran' ny soatoavina fototra ao amin' ny fiarahamonina mitady ny fiombonana. Amin' ny alalan' ny lovantsofina am-bava no mampita azy amin' ny voalohany, izay manolotra fanazavana ny endrika fototra ao amin' ny tontolo sy ny fiarahamonina nanefy na nampita io fedrà io. Rehefa hadino ka tsy misy mpanaraka intsony ny fivavahana iray dia manjary fedrà: izany no mitranga amin' ny fivavahana seltika taloha sy ny fivavahan' ny Egiptiana, ny an' ny Grika ary ny an' ny Rômana tamin' ny Andro Taloha.

Ny mpanoratra malagasy sasany dia mampiasa ny teny hoe *angano*. Amin' ny ankapobeny dia fitantarana ahitana tandindona manazava ny niavian' izao tontolo izao sy ireo andriamanitra, ny famoronana ny biby sy ny olombelona; ny fiavian' ny lovantsofina sy ny fombafomba ary ny endrika sasany amin' ny asa ataon' ny olombelona. Fitantarana anorenana ny fomba amam-panao eo amin' ny fiarahamonina ny fedrà, ary ny firenena na ny vahoaka rehetra dia samy manana fedrà.

Hoy Razafintsalama raha miresaka ny amin' ny fedrà:"ny fedrà dia tsy mikendry ny hitantara zava-nitranga tamin' ny toerana na vanim-potoana azo faritana, fa maneho an'ohatra fa nisy hatrizay, mbola misy ary hisy hatrany ny fototra tsy azo hozongozonina iorenan' ny maha-olona ny olona, ny maha-lehilahy ny lehilahy ary ny maha-vehivavy ny vehivavy; toraka izany ny fototra iorenan' ny rafi-piaraha-monina sy ny fomba vaventy iakinan' ny fifandraisana mirindra eo amin' ny mpiara-belona. Izany hoe, karazana teolojia ntaolo ny fedrà".

## Ny teny hoe ''fedrà'' sy ny mitovy hevitra aminy
Matetika dia mifandray amin'ny fivavahana ny fedrà ka mahatonga ny mpanoratra amin' ny teny malagasy sasany, indrindra ny teôlôjiana, hampiasa ny andian-teny hoe *angano masina* na *anganom-pinoana* na *anganom-pivavahana,* na dia tsy voatery ho momba ny fivavahana na ny finoana ny fedrà fa mety hikasika ny fiarahamonina na ny fitondram-panjakana na zavatra hafa izay tsy ahitana resaka fahamasinana.

Araka an' i Jacques Faublée, izay nanangona tantara tany amin' ny faritry ny Malagasy bara dia "tantaram-piandohana" no hevitry ny teny hoe *fedrà* (4).

## Jereo koa

* Angano
* Tantara

* Kolontsaina malagasy
* Mozika malagasy

* Lisitry ny karazan-kira sy gadona ary dihy malagasy
* Lisitry ny karazana literatiora malagasy nentim-paharazana

## Loharano sy fanamarihana
Tendrombohitra Hôreba

Ny **Tendrombohitra** **Hôreba** dia toerana voalaza ao amin'ny Bokin'ny Deoterônômia ao amin'ny Baiboly izay nanoloran'Andriamanitra an'i Mosesy (na Môizy) ny Didy Folo. Lazaina hoe "Tendrombohitr'Andriamanitra" koa io toerana io ao amin'ny Bokin'ny Eksôdosy sy ny Boky voalohan'ny Mpanjaka. Teo koa no voalaza fa toerana nihaonan'ny mpaminany Elia tamin' Andriamanitra.

## Ny anaran'ilay tendrombohitra

#### Ao amin'ny Baiboly

Ny teny hoe *Horeba* dia fanagasiana ao amin'ny Baiboly amin'ny teny malagasy ny anarana hoe *χωρηβ* / *Khorêb* ao amin'ny Baiboly jiosy amin'ny teny grika atao hoe Septoajinta na Septanta na ny hoe חֹרֵב amin'ny teny hebreo.  
 

#### Fiforonan-teny
Misy ny mihevitra fa midika hoe "midorehitra" na "hafanana" izay mety mampahatsiahy ny Masoandro, fa ny hoe *Sinay* kosa dia mety avy amin'ny anarana hoe *Sin*, andriamanitra Volana nivavahan'ny Someriana  , ka noho izany ny hoe *Sinay* sy *Horeba* dia mety ho ny tendrombohitry ny Volana sy ny Masoandro.

#### ''Hôreba'' sa ''Sinay'' '''?'''
Ny soratra sasany ao amin'ny Baiboly dia mitantara ireo zava-nitranga ireo tao amin'ny Tendrombohitra Sinay (na Sinaia), ka na dia heverina ho anaran-toerana iray ihany ny hoe *Horeba* sy *Sinay* dia misy ny mihevitra fa toerana roa samy hafa ireo. Araka ny petra-kevitra ara-tahirin-kevitra dia vokatry ny tsy maha mpanoratra ny Pentateoka an'i Mosesy no nahatonga io tsy fitoviana io. 

Ny fandinihana nataon'ireo mpikaroka dia milaza fa olona efatra samy hafa no nanoratra ny Pentateoka: ny roa mampiasa hatranihatrany ny anarana hoe *Sinay* fa ny ny roa hafa mampiasa ny hoe *Hôreba*, dia ireo atao hoe Elôhista sy Deoterônômista. 

## I Hôreba ao amin'ny Baiboly
Isan'ny andalana itrangan'ny anarana hoe *Hôreba* ao amin'ny Baiboly ireto tanisaina manaraka ireto:

#### Ao amin'ny Bokin'ny Eksodosy

* Eks. 3.1: I Mosesy sy ilay roimemy mirehitra.
* Eks. 17.6: Nikapoka ilay harambato teo amin'ny Tendrombohitra Hôreba i Mosesy mba hampifantsintsitra ny loharano raha nangetaheta nila rano ny Zanak'i Israely.
* Eks. 33.6: Teo amin'i Hôreba no nanesoran'ny Zanak'i Israely ny firavaka teny aminy noho ny alahelony vokatry ny fahatezeran'Andriamanitra amin'izy ireo.

#### Ao amin'ny Bokin'ny Deoteronomia

* Deo. 1.2; 1.6; 1.19: Ny anarana hoe *Hôreba* no ampiasaina hilazana ny fivezivezen'ny Zanak'i Israely tao amin'ny tany efitra.
* Deo*.* 4.10; 5.2; 9.8; 18.16; 28.69: Teo amin'ny Tendrombohitra Hôreba no nadraisan'i Mosesy ny Didy Folo avy amin'Andriamanitra.

#### Ao amin'ny Boky voalohan'ny Mpanjaka

* 1Mpanj. 19. 8: Teo amin'ny Tendrombohitra Hôreba no nihaonan'i Elia tamin' Andriamanitra.

## Jereo koa:

*Tendrombohitra Sinay
*Mosesy na Moizy
*Zanak'i Israely
*Didy folo

## Loharano sy fanamarihana
Jair Bolsonaro

**Jair Messias Bolsonaro** dia mpanao politika sy filohan'i  (2019-2022), teraka ny 21 Martsa 1955 tao Glicério
## Ny fiainany manokana
Ny vadiny dia Michelle Bolsonaro, Rogéria Nantes Nunes Braga. Ny zanany dia Flávio Bolsonaro, Carlos Bolsonaro, Eduardo Bolsonaro, Jair Renan Bolsonaro, Laura Bolsonaro.

## Fifidianana filoham-pirenena
Voafidy ho Filoham-pirenena federaly izy nandritra ny fifidianana filoham-pirenena tamin'ny taona 2018. 

## Filohan'i Brezila

Izy dia solombavambahoaka federaly ho an'ny Rio de Janeiro teo anelanelan'ny taona 1991 sy 2018

Antoko: Antoko Liberaly 

### Rohy ivelany
* Official website: https://www.bolsonaro.com.br
Rikaze

**Rikaze** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Tibet ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 80000 mponina tamin'ny taona 2014.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Tibet

## Tsiahy
Zangguy

**Zangguy** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Xinjiang ao amin'ny Repoblika Entim-bahoakan'i Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 13027 mponina tamin'ny taona 2013.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Repoblika Entim-bahoakan'i Sina
** Xinjiang

## Tsiahy
Laojunmiao

**Laojunmiao** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Gansu ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 84769 mponina tamin'ny taona 2012.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Gansu

## Tsiahy
Zigong

**Zigong** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Sichuan ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 689961 mponina tamin'ny taona 2017.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Sichuan

## Tsiahy
Zhujiajiao

**Zhujiajiao** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Shanghai ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 60000 mponina tamin'ny taona 2016.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Shanghai

## Tsiahy
Zhengzhou

**Zhengzhou** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Henan ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 4253913 mponina tamin'ny taona 2019.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Henan

## Tsiahy
Zhaogezhuang

**Zhaogezhuang** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Hebei ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 86555 mponina tamin'ny taona 2015.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Hebei

## Tsiahy
Yuyao

**Yuyao** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Zhejiang ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 114177 mponina tamin'ny taona 2018.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Zhejiang

## Tsiahy
Qianjiang

**Qianjiang** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Hubei ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 179079 mponina tamin'ny taona 2013.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Hubei

## Tsiahy
Yashan

**Yashan** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Guangxi ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 56629 mponina tamin'ny taona 2006.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Guangxi

## Tsiahy
Yangzhong

**Yangzhong** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Fujian ao amin'ny Repoblika Entim-bahoakan'i Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 3640 mponina tamin'ny taona 2012.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Repoblika Entim-bahoakan'i Sina
** Fujian

## Tsiahy
Yangliuqing

**Yangliuqing** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Tianjin ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 76387 mponina tamin'ny taona 2012.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Tianjin

## Tsiahy
Yanggu

**Yanggu** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Shandong ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 74725 mponina tamin'ny taona 2010.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Shandong

## Tsiahy
Yancheng

**Yancheng** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Jiangsu ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 628441 mponina tamin'ny taona 2014.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Jiangsu

## Tsiahy
Xi’an

**Xi’an** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Shaanxi ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 6501190 mponina tamin'ny taona 2019.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Shaanxi

## Tsiahy
Wenxing

**Wenxing** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Hunan ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 57117 mponina tamin'ny taona 2015.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Hunan

## Tsiahy
Tongren

**Tongren** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Guizhou ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 90593 mponina tamin'ny taona 2018.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Guizhou

## Tsiahy
Taishan

**Taishan** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Guangdong ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 145440 mponina tamin'ny taona 2016.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Guangdong

## Tsiahy
Qiongshan

**Qiongshan** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Hainan ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 87657 mponina tamin'ny taona 2013.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Hainan

## Tsiahy
Qidu

**Qidu** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Fujian ao amin'ny Repoblika Entim-bahoakan'i Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 7770 mponina tamin'ny taona 2012.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Repoblika Entim-bahoakan'i Sina
** Fujian

## Tsiahy
Pulandian

**Pulandian** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Liaoning ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 104277 mponina tamin'ny taona 2012.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Liaoning

## Tsiahy
Linshui

**Linshui** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Hebei ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 109955 mponina tamin'ny taona 2006.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Hebei

## Tsiahy
Qingnian

**Qingnian** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Shandong ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 110046 mponina tamin'ny taona 2014.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Shandong

## Tsiahy
Jinxiang

**Jinxiang** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Zhejiang ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 84231 mponina tamin'ny taona 2011.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Zhejiang

## Tsiahy
Huazhou

**Huazhou** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Henan ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 59338 mponina tamin'ny taona 2015.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Henan

## Tsiahy
Hanzhong

**Hanzhong** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Shaanxi ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 145986 mponina tamin'ny taona 2017.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Shaanxi

## Tsiahy
Enshi

**Enshi** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Hubei ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 95227 mponina tamin'ny taona 2018.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Hubei

## Tsiahy
Encheng

**Encheng** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Guangdong ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 110921 mponina tamin'ny taona 2013.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Guangdong

## Tsiahy
Duwu

**Duwu** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Fujian ao amin'ny Repoblika Entim-bahoakan'i Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 290 mponina tamin'ny taona 2012.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Repoblika Entim-bahoakan'i Sina
** Fujian

## Tsiahy
Dongtai

**Dongtai** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Jiangsu ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 110988 mponina tamin'ny taona 2012.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Jiangsu

## Tsiahy
Botou

**Botou** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Hebei ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 63045 mponina tamin'ny taona 2016.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Hebei

## Tsiahy
Jiangyou

**Jiangyou** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Sichuan ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 127225 mponina tamin'ny taona 2006.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Sichuan

## Tsiahy
Lianghu

**Lianghu** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Zhejiang ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 155000 mponina tamin'ny taona 2011.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Zhejiang

## Tsiahy
Yakeshi

**Yakeshi** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Inner Mongolia ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 116284 mponina tamin'ny taona 2014.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Inner Mongolia

## Tsiahy
Shanhecun

**Shanhecun** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Heilongjiang ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 57550 mponina tamin'ny taona 2017.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Heilongjiang

## Tsiahy
Jiupu

**Jiupu** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Liaoning ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 123843 mponina tamin'ny taona 2018.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Liaoning

## Tsiahy
Shilin

**Shilin** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Yunnan ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 55000 mponina tamin'ny taona 2013.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Yunnan

## Tsiahy
Haikuotiankong

**Haikuotiankong** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Guangdong ao amin'ny Repoblika Entim-bahoakan'i Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 2100 mponina tamin'ny taona 2009.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Repoblika Entim-bahoakan'i Sina
** Guangdong

## Tsiahy
Changshu (tanàna)

**Changshu City** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Jiangsu ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 1047700 mponina tamin'ny taona 2010.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Jiangsu

## Tsiahy
Saga

**Saga** dia tanàna ao amin'ny prefektioran'i Saga ao Japana.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 165236 mponina tamin'ny taona 2017.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Japana
** Saga

## Tsiahy
Vitorino Freire

**Vitorino Freire** dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Maranhão ao amin'ny Brazila.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 13267 mponina tamin'ny taona 2013.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Brazila
** Maranhão

## Tsiahy
Vitória de Santo Antão

**Vitória de Santo Antão** dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i  ao amin'ny . 

Tamin'ny 2021 dia nisy mponina 140.389, ka izany no kaominina fahafolo be mponina indrindra ao Pernambuco.

## Jereo koa
* Brazila
** Pernambuco

## Tsiahy
União

**União** dia tanàna ao amin'ny fanjakana federaly tenan'i Piauí ao amin'ny Brazila.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 46.119  mponina.

## Jereo koa
* Brazila
** Piauí

## Tsiahy
Trairi

**Trairi** dia tanàna ao amin'ny fanjakana federaly tenan'i Ceará ao amin'ny Brazila, 137 km miala an’i Fortaleza.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 54.177 mponina.

## Jereo koa
* Brazila
** Ceará

## Tsiahy
Tomé Açu

I **Tomé-Açu** dia tanàna ao amin'ny fanjakana federaly mizaka tenan'i  ao amin'ny , manana halavirana 113 km mankany Belém renivohitra

## Tantanra
Ny tanànan'i Tomé-Açu dia naorina tamin'ny 1929 ho zanatany japoney tsy miankina amin'ny fitrandrahana ny faritr'i Amazonia. Fianakaviana japoney 43 no nanorim-ponenana tany tamin'ny voalohany, ary nifanaraka haingana tamin'ny tontolo iainana teo an-toerana. Taorian'ny fiompiana fivelomana (vary sy tsaramaso) ary ezaka tsy nahomby tamin'ny fambolena kakao, dia niompana manokana tamin'ny varotra zucchini sy voatabia ny vondrom-piarahamonina.

Nitombo avo folo heny ny mponin’i Tomé-Açu tamin’ireo taona 1930, rehefa nisy fianakaviana japoney 325 sy mpitovo 128.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 64.030  mponina.

## Jereo koa
* Brazila
** Pará

## Tsiahy
Tianguá

**Tianguá** dia tanàna ao amin'ny fanjakana mizaka tenan'i Ceará ao amin'ny Brazila.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 81.656  mponina tamin'ny taona 2022.

## Jereo koa
* Brazila
** Ceará

## Tsiahy
Taperoá

**Taperoá** dia tanàna ao amin'ny fanjakana federaly tenan'i Paraíba ao amin'ny .

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 14.938 mponina.
Ny halavirana mankany an-drenivohitra 216 km (João Pessoa)

## Toekarena
Isan’ny renivohitry ny famokarana ronono osy any Brezila i Taperoá ary laharana faha-1.

## Jereo koa
* Brazila
** Paraíba

## Tsiahy
Soure

**Soure** dia tanàna  ao amin'ny nosy Marajó, ao amin'ny fanjakan'i Pará ao amin'ny Brazila.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 24 488 mponina.

## Jereo koa
* Brazila
** Pará

## Tsiahy
Sobral

**Sobral** dia tanàna ao amin'ny fanjakana federaly tenan'i  ao amin'ny . Miaraka amin'ny mponina 203.023, io no kaominina fahadimy be mponina indrindra ao amin'ny fanjakana ary faharoa lehibe indrindra ao afovoan-tany. Izy io dia manana taham-pahafahan'ny tanàn-dehibe 88.35%.

Sobral no kaominina faharoa mandroso indrindra ao amin'ny fanjakan'i Ceará, izay tsy nisy afa-tsy ny renivohitra, Fortaleza.

## Jereo koa
* Brazila
** Ceará =

## Tsiahy
Serra Talhada

**Serra Talhada** dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Pernambuco ao amin'ny Brazila.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 51203 mponina tamin'ny taona 2018.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Brazila
** Pernambuco

## Tsiahy
São Luís

**São Luís** dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i  ao amin'ny .

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 1.037.775  mponina tamin'ny taona 2021.
* Baía de São Marcos

## Jereo koa
* Brazila
** Maranhão

## Tsiahy
São Domingos do Maranhão

**São Domingos do Maranhão** dia tanàna ao amin'ny fanjakana federaly tenan'i Maranhão ao amin'ny Brazila.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 34.034 mponina.

## Jereo koa
* Brazila
** Maranhão

## Tsiahy
Santarém

**Santarém** dia tanàna ao amin'ny fanjakana federaly mizaka tenan'i Pará ao amin'ny Brazila, ary fahatelo be mponina indrindra ao amin'ny fanjakana, ao ambadiky ny renivohitra Pará (Belém) sy Ananindeua ihany.

## Lalana
Santarém dia manana fiantsonan'ny fiara fitateram-bahoaka. Ny lalana federaly Santarém-Cuiabá (BR-163) izay mampitohy an'i Santarém amin'i Cuiabá, ao Mato Grosso. Maherin’ny 1.700 kilaometatra ny halavan’ilay lalana. Avy any Santarém ka hatrany Rurópolis, vita rarivato ny lalana. 

Lalam-panjakana enina no mamakivaky an’i Santarém ary mirefy 253 kilometatra

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 331 942 mponina tamin'ny taona 2020.
Eo amin’ny fihaonan’ny reniranon’i Rio Tapajós sy Amazona no misy azy io.

Noho ny rano mangatsiatsiaka amin'ny Reniranon'i Rio Tapajós, dia manana tora-pasika maherin'ny 100 kilometatra mitovitovy amin'ny ranomasina izy io.

## Jereo koa
* Brazila
** Pará

## Tsiahy
Russas

**Russas** dia tanàna ao amin'ny fanjakana federaly tenan'i  ao amin'ny Brazila, 165 km miala an’i Fortaleza.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 72.928 mponina.

## Jereo koa
* Brazila
** Ceará

## Tsiahy
Santana

**Santana** dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Amapá ao amin'ny Brazila.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 83927 mponina tamin'ny taona 2012.

## Ony
Santana dia mipetraka ao Amazôna

## Jereo koa
* Brazila
** Amapá
*** Amapá, Calçoene, Cutias, Ferreira Gomes, Macapá, Itaubal, Laranjal do Jari, Mazagão, Oiapoque, Porto Grande, Pedra Branca do Amapari, Pracuúba, **Santana**, Serra do Navio, Tartarugalzinho sy Vitória do Jari

## Tsiahy
Porto

**Porto** dia tanàna portogey ary renivohitry ny faritr'i Porto Metropolitan ary ny faritra Avaratra, ao amin'ny distrikan'i Porto. Io no sezan'ny kaominina Porto, izay manana velarantany 41,42 km2, 248.769 mponina.

## Jereo koa
* Portogaly

## Tsiahy
Portel

**Portel** dia tanàna ao amin'ny Fanjakana federaly tenan'i  ao amin'ny .

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 63.831 mponina tamin'ny taona 2012.

Lavitra mankany an-drenivohitra (Belém): 230 km

## Jereo koa
* Brazila
** Pará

## Tsiahy
Pio IX (tanàna)

I **Pio IX** dia tanàna ao amin' ny faritany mizaka tenan' i Piauí any  Brazila.

## Jeôgrafia
Ny isan' ny mponina dia 4&nbsp;973 mponina tamin' ny taona 2012.

### Toetany

## Jereo koa
* Brazila
** Piauí

## Tsiahy
Pimenteiras

**Pimenteiras** dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Piauí ao amin'ny Brazila.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 3819 mponina tamin'ny taona 2012.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Brazila
** Piauí

## Tsiahy
Pilar

**Pilar** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Buenos Aires ao Arjentina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 226517 mponina tamin'ny taona 2017.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Arjentina
** Buenos Aires

## Tsiahy
Pinheiro

**Pinheiro** dia tanàna ao amin'ny fanjakana federaly tenan'i  ao amin'ny Brazila.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 83.387 mponina.

* Brazila
** Maranhão

## Tsiahy
Petrolina

**Petrolina** dia tanàna ao amin'ny fanjakana mizaka tenan'i Pernambuco ao amin'ny Brazila.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia  386.791 mponina tamin'ny taona 2019.
Renirano: Rio Sao Francisco

## Jereo koa
* Brazila
** Pernambuco

## Tsiahy
Pacatuba

**Pacatuba** dia tanàna ao amin'ny fanjakana federaly mizaka tenan'i  ao amin'ny Brazila.
Izy no tanàna faha-12 be mponina indrindra ao Ceará, miaraka amin'ny mponina 81.524 amin'ny taona 2022.

## Jereo koa
* Brazila
** Ceará

## Tsiahy
Oriximiná

**Oriximiná** dia tanàna ao amin'ny fanjakana mizaka tenan'i  ao amin'ny .

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 74.016 mponina tamin'ny taona 2021.

## Toekarena
Ny indostrian'ny fitrandrahana mineraly no asa ara-toekarena lehibe indrindra ao amin'ny kaominina Oriximiná, izay ahitana ny mpamokatra baoksita lehibe indrindra any Brezila izay mamokatra 18 tapitrisa taonina isan-taona (2016). Ny Oriximiná no manana tahiry lehibe indrindra fantatra any Brezila.

## Jereo koa
* Brazila
** Pará

## Tsiahy
Óbidos

**Óbidos** dia tanàna ao amin'ny fanjakana mizaka tenan'i Pará ao amin'ny Brazila.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 52.306 mponina tamin'ny taona 2020.

## Ony
Amazôna, any amin'ny 1 100 kilometatra miala an'i Belém eo amoron'ny renirano,
## Jereo koa
* Brazila
** Pará

## Tsiahy
Muaná

**Muaná** dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Pará ao amin'ny Brazila.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 38.616  mponina tamin'ny taona 2016.

## Jereo koa
* Brazila
** Pará
** Nosy Marajó

## Tsiahy
Mazagão

**Mazagão** dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Amapá ao amin'ny Brazila.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 25 885 mponina tamin'ny taona 2012.

## Ony
Mazagão dia mipetraka ao Amazôna

## Jereo koa
* Brazila
** Amapá 
***Amapá, Calçoene, Cutias, Ferreira Gomes, Macapá, Itaubal, Laranjal do Jari, Mazagão, Oiapoque, Porto Grande, Pedra Branca do Amapari, Pracuúba, Santana, Serra do Navio, Tartarugalzinho sy Vitória do Jari
*** 

## Tsiahy
Mogeiro

**Mogeiro** dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Paraíba ao amin'ny Brazila.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 4767 mponina tamin'ny taona 2012.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Brazila
** Paraíba

## Tsiahy
Marabá

**Marabá** dia tanàna ao amin'ny fanjakana federaly mizaka tenan'i  ao amin'ny . 

Ny toerana misy azy dia, ho fanondroana, toerana fihaonan'ny renirano lehibe roa, Rio Tocantins sy Rio Itacaiúnas

## Jereo koa
* Brazila
** Pará

## Tsiahy
Maceió

**Maceió** dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i  ao amin'ny Brazila.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 957.916 mponina tamin'ny taona 2022.  Fifindrana mankany Brasilia dia 2013 km

## Jereo koa
* Brazila
** Alagoas

## Tsiahy