Toekaren' i Oganda

Ny **toekaren' i Oganda** dia miompana amin' ny fambolena (80 % amin' ny mponina miasa), indrindra fa ny voly kafe; mivoatra tsikelikely izy io na dia eo aza ny toe-draharaham-paritra matetika tsy mahafa-po. Tsy manana morontsirka i Oganda sady tsy firy ny harena an-kibon’ ny tany ao aminy.

## Fambolena sy fiompiana ary jono

### Fambolena

Lohalaharana ny fambolena izay sahanin’ ny efatra ampahadimin’ ny mponina afaka miasa, sady miantoka ny 57&nbsp;%n’ ny harin-karem-pirenena faobe. Ny voly fihinana toy ny mangahazo sy ny tsaramaso no be mpisahana indrindra.

Ny landihazo sy ny kafe no voly fanondrana sady misahana ny 90&nbsp;%n’ ny vola miditra amin’ ny alalan’ ny fanondranana entana isan-taona. Isan’ ireo firenena mpanondrana kafe be indrindra maneran-tany koa izy izay laharana faha-11 maneran-tany ary laharana faha-2 manerana an’ i Afrika tamin’ ny taona 2010 (ao aorian’ i Etiôpia). Laharana faha-2 manerana an’ i Afrika koa izy amin’ ny famokarana dite manaraka an’ i Kenia. Mamokatra fary sy landihazo (na hasy) ary vomanga koa i Oganda.

### Fiompiana

Ny biby fiompin’ ny Ogandey dia ahitana akoho amam-borona miisa 19&nbsp;000&nbsp;000 sy omby miisa 7&nbsp;000&nbsp;000 ary osy miisa 8&nbsp;000&nbsp;000 ary ondry miisa 1&nbsp;600&nbsp;000.

### Jono
Ny fampandrosoana ny asa fiompiana trondro dia zava-dehibe mety hanampy ny fampandrosoana ny teokarea ao Oganda, ka eo amin' ny moron' ny farihy Victoria sy ny farihy  Albert, indrindra ny jono ao amin' ny ony Nil.

## Angovo sy harena an-kibon' ny tany ary taozavatra

### Harena an-kibon' ny tany
Mamokatra akoranafo i Oganda ao amin’ ny farihy Albert ka solitany ny ankamaroan’ izany izay mahatratra 10&nbsp;000 barily isan’ andro. Misy solitany ny ao amin’ ny farihy Albert. Misy koa ny varahina sy ny kôbalta izy mbola tsy misy mpitrandraka.

### Angovo
Manana otrik’ angovon-drano lehibe, izay miantoka ny famokarana herin’ aratra, i Oganda. Mamokara herin’ aratra ny tohadrano eo amin’ ny rian-dranon’ i Owen eo amin’ ny onin’ i Nily. 

### Taozava-baventy
Ny taozava-baventy izay mivangongo ao amin’ ny toerana voafaritry ny telolafy Jinja-Kampala-Toroo dia mifantoka indrindra amin’ ny famokarana zava-pihinana avy amin’ ny fambolena. Tamin’ ny taona 2003 dia ny 7,6 %n’ ny mponina afaka miasa no nisahana izany.

Ny famokarana kitay dia any amin’ ny 15&nbsp;000&nbsp;000 m³ ka ny 85 % dia ampiasaina amin’ ny fadrahoana sakafo. Ny hazo fanaovam-panaka sy fanorenana aondrana any ivelany dia ny akazo.

## Fifanakalozana sy fitaterana

### Fanondranana sy fanafarana etana
Ny mizana ara-barotra dia mitontongana any amin’ ny trosa. Ny vokatra fanondrana voalohany dia ny kafe. Manondrana landihazo sy dite maro koa i Oganda. Avy any amin’ ireo firenena mandroso ny ankamaroan’ ny entana hafaran’ i Oganda, ka isan’ izany ny lamba sy ny entana momba ny tao vy ary ny kojakoja momba ny fitaovam-pitaterana. I Kenia, i Etazonia, i Britaina Lehibe ary i Alemaina onmpiara-miombona antoka ara-barotra amin’ i Oganda.

### Fitaterana

Vakivakin’ ny arabe mirefy 8&nbsp;000&nbsp;km sy lalan-kely mirefy 22&nbsp;100&nbsp;km i Oganda. Mirefy 259&nbsp;km ny lalam-by izay mampitohy an’ i Oganda amin’ i Kenia mankany amin’ ny Ranomasimbe Indiana. Misy sambo maro mivoivoy eny amin’ ny farihy Victoria sy miantoka ny fifandraisana amin’ ireo seranan-tsambon’ i Kenia sy i Tanzania. Ny orinasam-pirenena misahana ny fitaterana ana habakabaka dia ny *Uganda Airlines* izay manala fahasahiranana ny ao Entebbe indrindra. Tamin’ ny taona 1997 dia namorona pasipaoro (fahazoan-dalana) iraisana ho an’ ny mponin’ izy ireo i Oganda sy i Kenia ary i Tanzania mba hampandrosoana ny fampiraisana ny toekarena ao amin' ny faritry ny Farihy Lehibe izay nokendrena ho tanteraka tamin’ ny taona 2000.

Mampiavaka an' i Oganda ny fitaterana amin' ny alalan' ny môtô nohalavaina atao hoe *boda-boda*.

## Jereo koa

* Jeôgrafian' i Oganda

* Tantaran' i Oganda

* Kolontsaina ao Oganda