open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kapvera

I **Kapvera** dia firenena ao Afrika Andrefana, izay fitambarana nosy miisa folo sy nosy madinika miisa dimy, manana velaran-tany mirefy 4&nbsp;033&nbsp;km², nahazo ny fahaleovan-tenany tamin' ny taona 1975. I Praia no renivohiny. Ity renivohiny ity ihany koa no tanàna lehibe indrindra. Mizara vondrona roa ireo nosy ireo, dia ny vondro-nosy Sotavento (i Brava, i Fogo, i Santiago ary i Maio) ao atsimo sy ny vondro-nosy Barlavento (i Boa i Vista, i Sal, i São Nicolau, i Santa Luzia, i São Vicente ary i Santo Antão) ao avaratra. Atao hoe ***Cabo Verde*** ny anaran' io firenena io amin' ny teny pôrtogey.

Misy mponina miisa 499&nbsp;000 i Kapvera tamin' ny taona 2013 fa 583&nbsp;255 kosa izany tamin' ny taona 2020. Atao hoe **Kapverdiana** ny vahoanan' i Kapvera, izay maro safiotra taranaky ny andevo afrikana taloha sy ny mpanjanatany eorôpeana (Pôrtogey). Kristiana katôlika ny ankamaroan' ny mponina ao. Ny fiteny pôrtogey no fiteny ôfisialy ao. 

Niharan' ny haintany matetika nanomboka tamin' ny taona 1968 ity firenena ity. Tantsaka mpamboly ny antsasa-manilan' ny mponiana ao Kapvera na dia maina ny toetany ary tsy mahavokatra ny nofon-tany. Miankina amin' ny vola alefan' ny Kapverdiana avy any amin' ny firenena hafa sy amin' ny fanampiana ara-bola iraisam-pirenena ny toekaren' i Kapvera.

Ny faritr' oran' i Kapvera dia -1.

## Jereo koa
**Firenena ao Afrika:**

Afrika Atsimo - Alzeria - Angôla - Benino - Borkina Fasô - Borondy - Bôtsoana - Ejipta - Eritrea - Esoatiny (Soazilandy taloha) - Etiôpia - Gabôna - Gambia - Ganà - Ginea - Ginea Bisao - Ginea Ekoatôrialy - Jibotỳ - Kamerona - Kapvera - Kenia - Kômôro - Kôtidivoara - Lezôtô - Liberia - Libia - Madagasikara - Malaoy - Malỳ - Maorisy - Maoritania - Marôka - Môzambika - Namibia - Nizera - Nizeria - Oganda - Repoblika Arabo Saharaoy Demôkratika - Repoblika Demôkratikan' i Kôngô - Repoblikan' i Afrika Afovoany - Repoblikan' i Kôngô - Roanda - Saô Tôme e Prinsipe - Seisely - Senegaly - Siera Leôna - Sodàna - Sodàna Atsimo - Sômalia - Sômalilandy - Tanzania - Tôgô - Tonizia - Tsady - Zambia - Zimbaboe.  

**Kôntinenta eto an-tany**

* Afrika
* Amerika (Amerika Avaratra - Amerika Atsimo)
* Azia
* Eorôpa
* Ôseania
* Antarktika
Krôasia

I **Krôasia** dia firenena ao Eorôpa Atsimo, ao amin’ ny Saikanosy Balkanika. I Zagreb no renivohiny. Ny tanàna lehibe indrindra dia ny renivohiny. Mirefy 56 594 km2 ny velaran-taniny ary miisa  4 284 889 ny mponina tao aminy. Ny faritr' ora dia +1.

Isan-karazany ny endriky ny tontolo manodidina any Krôatia: ny ao avaratra (Slavônia) sy ny ao afovoany no misy ireo tany lemaka ahitana tangoron-tendrombohitra maro; ny tany amorontsiraky ny Ranomasina Adriatika, izay hita amin’ ny ilany andrefana amin’ ilay firenena, dia ahitana nosy mihoatra ny 1 000. Ny tangoron-tendrombohitra Alpa Dinarika dia manamarika ny sisin-tany manasaraka an' i Krôasia amin’ i Bôsnia-Herzegôvina. Misy vondrom-biby arovana ahitana karazam-biby an-dalam-paharinganana ny any Krôasia ka isan’ izany ny orsa volombatolalaka sy ny lopa.

Ny Krôatina na Krôaty no vahoaka maro anisa any Krôasia ; ny Seribiana na Serba no manaraka azy (4 %), ny vahoaka sisa dia ny Bôsniaka, ny Hongariana, ny Slôvena, ny Italiana ary ny Tseky. Ny ankamaroan’ ny mponina dia Katôlika (75 %).

Miompana amin’ ny taozava-baventy ny toekaren’ i Krôasia ka anisan’ izany ny fanodianana ny vokatry ny fambolena ho sakafo sy ny fanamboarana sambo. Mandroso koa ny fizahàn-tany, indrindra eny amin’ ny toerana fandroana amoron-dranomasina ao amin’ ny morontsiraky ny Ranomasina Adriatika.  

Repoblika iogôslava taloha i Krôasia izay nanambara ny fahaleovan-tenany tamin’ ny taona 1991: ny fahefana federaly iogôslava sy ny vahoaka vitsy anisa serbiana tao Krôasia dia nanohitra an’ izany ka teraka ny ady an-trano nandritra ny dimy taona. 

## Jereo koa
**Firenena ao Eorôpa**

Albania - Alemaina -  Andôra -  Aotrisy - Belzika - Bielôrosia - Bolgaria - Bôsnia-Herzegôvina - Danemarka - Espaina - Estônia - Fanjakana Mitambatra - Finlandy - Frantsa - Grisia (na Gresy) - Hôngria (na Hongaria) - Irlanda - Islandy - Italia - Jeôrjia - Kipra (na Sipra) - Krôasia (na - **Krôatia**) - Letônia - Liktenstaina - Litoania - Loksemborga - Masedônia Avaratra (na Makedônia Avaratra)- Malta - Môldavia - Môntenegrô - Nederlandy - Nôrvezy - Okraina - Pôlônia - Pôrtogaly - Tsekia - Romania - Rosia - San-Marîno - Serbia - Slôvakia - Slôvenia - Soeda - Soisa - Tsekia - Vatikàna.

**Kôntinenta eto an-tany**

* Afrika
* Amerika (Amerika Avaratra - Amerika Atsimo)
* Azia
* Eorôpa
* Ôseania
* Antarktika
Kiobà

I **Kiobà** dia firenena ao Amerika Afovoany, ao amin' ny vondronosy Antilia (frantsay: *Antilles*), any amin' ny Ranomasina Karaiba. Ny renivohiny dia i La Habana (na La Havane amin' ny teny frantsay). Ny tanàna lehibe indrindra dia ny renivohiny. Mirefy 109&nbsp;887&nbsp;km2 ny velarantaniny ary miisa 11&nbsp;163&nbsp;934 ny mponina ao aminy araka ny fanisana natao tamin' ny taona 2012. Ny faritr' orany dia −5. Ny fiteny espaniôla no fiteny ôfisialy any.

Manodidina ny 66&nbsp;% amin' ny Kiobàna no taranaky ny mpanjana-tany espaniôla. Ny ampahany be amin' ny toekaren' i Kiobà dia fehezin' ny fanjakana: 90&nbsp;%-n' ny sehatry ny indostria ary 70%-n' ny tany fambolena dia tantanan’ ny fanjakana.

Ny nosin' i Kiobà dia hitan' ilay tantsambo espaniôla Christophe Columb tamin' ny taona 1492; ny Amerindiana no nonina tamin' izany fotoana izany. Ny fanjanahan-tany nataon' i Espaina dia nanomboka taona vitsivitsy tatỳ aoriana, tamin' ny taona 1511. Tamin' ny taona 1902 vao lasa repoblika mahaleo tena i Kiobà. Raha vao tonga ny taona 1956 dia teraka ny fikomiana tamin' ny tafika maharitra. Anisan' ny mpikomy i Che Guevara sy i Fidel Castro; ity farany no nandray ny fahefana tamin' ny fomba ôfisialy tamin' ny taona 1959. Nampitsahatra ny fifandraisana rehetra tamin' i Etazonia ny mpitondra kiobàna fa nanatona ny Firaisana Sôvietika kôminista. Taorian' ny vanim-potoana fitokanana ara-diplômasia dia nipoitra indray teo amin' ny sehatra iraisam-pirenena i Kiobà, ary Kiobàna maro no nifindra monina tany Etazonia.

## Jereo koa
* Lisitry ny tanàna ao Kiobà
* **Firenena ao Amerika:** Antigoa-sy-Barboda - Arjentina - Bahamasy - Barbady - Belizy - Bôlivia - Brezila - Dôminika - Ekoadôra - Etazonia - Goatemala - Goiana - Grenady - Haity -Hôndorasy - Jamaîka - Kanada - Kioba - Kôlômbia - Kôsta Rika - Meksika - Nikaragoa - Orogoay - Panama -  Paragoay - Però - Pôrtô Rikô - Repoblika Dôminikana - Salvadôro - Santa Losia - Santa-Kity-sy-Nevisy - Santa-Vinsanta-sy-Grenadina - Silia - Sorinama - Trinite-sy-Tôbagô -Venezoela

* **Kôntinenta eto an-tany:** Afrika - Amerika (Amerika Avaratra - Amerika Atsimo) - Azia - Eorôpa - Ôseania - Antarktika
Laôsy

I **Laôsy** na **Laôsa** dia firenena ao Azia Atsimo-Atsinanana. Ny renivohiny dia i Vientiane. Ny tanàna lehibe indrindra dia ny renivohiny. Mirefy 236&nbsp;800&nbsp;km2 ny velarantaniny ary miisa 6&nbsp;500&nbsp;000 ny mponiny araka ny fanisana natao tamin' ny taona 2012. Ny faritr' ora dia +7.

I Laôsy no hany firenena ao amin' ny Saikanosy Indôsinoa tsy manana morontsiraka. Be tendrombohitra i Laôsy, ary ny ampahany be amin' ny taniny dia rakotra ala, ahitana hazo sarobidy isan-karazany. Ny korian-drano dia mifandray amin' ny ony Mekong izay iray amin’ ireo ony lavabe any Azia.

Maro dia maro ny karazam-bahoaka hita ao Laôsy. Ny ankamaroan' ny mponina any dia Bodista sady tambanivohitra (80 %).

Miompana amin' ny fambolena ny toekaren' i Laôsy. Ao amin' ireo faritra be tany lonaka manodidina an' i Mekong no anatanterahana ny karazam-boly toy ny kafe, ny katsaka, ny landihazo, ny legioma, ny paraky ary ny vary.

## Jereo koa
**Firenena ao Azia:**

Afganistàna - Arabia Saodita - Armenia - Azerbaijàna - Bangladesy - Bareina - Botàna - Broney - Emirata Arabo Mitambatra - Filipina - Iemena - India - Indônezia - Iràka - Iràna - Israely - Japàna - Jôrdania - Kambôdia - Katara - Kazakstàna - Kirgizistàna - Kôety - Kôrea Atsimo - Kôrea Avaratra - Laôsy - Libàna - Maldiva - Malezia - Mianmara - Môngôlia - Nepaly - Ômàna - Ozbekistàna - Pakistàna - Palestina (fanjakana) - Rosia - Sina - Singaporo - Siria - Srilanka - Tailandy - Taioàna - Tajikistàna - Torkia - Torkmenistàna - Vietnamy.

**Kôntinenta eto an-tany**

* Afrika
* Amerika (Amerika Avaratra - Amerika Atsimo)
* Azia
* Eorôpa
* Ôseania
* Antarktika
Libàna

I **Libàna** na **Libanona** dia firenena ao Atsinanana Akaiky any Azia, ka i Beirut no renivohiny. Ny tanàna lehibe indrindra dia i Beirut. Mirefy 10&nbsp;452&nbsp;km2 ny velaran-taniny ary miisa 4&nbsp;822&nbsp;000 ny mponina ao aminy araka ny fanisana natao tamin' ny taona 2008. Ny faritr' oran' i Libàna dia +2.

I Libàna dia voazaran' ny Tangoron-mbohitr' i Libàna ho roa manaraka ny halavany: ny tapany andrefana dia ahitana ny tany lemaka amorontsiraka ao amin' ny Ranomasina Mediteranea sy mitodika mankany amin' ny Tontolo Andrefana, fa ny tapany atsinanana kosa, izay ahitana ny tany lemak' i Bekaa, dia mitodika mankany Siria sy any amin' ny Tontolo Atsinanana.

Betsaka tanora sy zaza ny any Libàna: ny iray ampahatelon' ny mponina dia latsaky ny 15 taona. Maro ny karazam-pivavahana misy any Libàna, nefa ny finoana silamo no tena arahin' ny maro an' isa (60 %), manarakaraka izany ny kristianisma (30 %).

Tamin' ny taona 1920 dia nankinin' ny Société des Nations (SDN) tamin' i Frantsa ny fitantanana an' i Libàna. Nisy anefa ny mpitaky ny fahaleovan-tenan' io firenena io ka tamin' ny taona 1941 no nanambaràna izany fahaleovan-tenana izany, nefa tamin' ny taona 1947 vao tafatsangana ny fanjakana libaney.

Tamin' ny taona 1975 dia nipoaka ny ady tany Libàna izay nifanandrenan' ny Kristiana sy ny Miozolmàna, ary tsy nifarana izany raha tsy tamin' ny fandohan' ny taompolo 1980. I Siria no nisahana ny fiahiana an' ilay firenana noho izany.

## Jereo koa
**Firenena ao Azia:**

Afganistàna - Arabia Saodita - Armenia - Azerbaijàna - Bangladesy - Bareina - Botàna - Broney - Emirata Arabo Mitambatra - Filipina - Iemena - India - Indônezia - Iràka - Iràna - Israely - Japàna - Jôrdania - Kambôdia - Katara - Kazakstàna - Kirgizistàna - Kôety - Kôrea Atsimo - Kôrea Avaratra - Laôsy - Libàna - Maldiva - Malezia - Mianmara - Môngôlia - Nepaly - Ômàna - Ozbekistàna - Pakistàna - Palestina (fanjakana) - Rosia - Sina - Singaporo - Siria - Srilanka - Tailandy - Taioàna - Tajikistàna - Torkia - Torkmenistàna - Vietnamy.

**Kôntinenta eto an-tany**

* Afrika
* Amerika (Amerika Avaratra - Amerika Atsimo)
* Azia
* Eorôpa
* Ôseania
* Antarktika
Masedônia Avaratra

I **Masedônia Avaratra** na **Makedônia Avaratra** dia firenena ao Eorôpa Atsimo, ao amin’ ny Saikanosy Balkanika. I Skopje no renivohiny sady tanàna lehibe indrindra any. Mirefy 25 713 km2 ny velarany ary miisa 1 832 696 ny mponina tao aminy araka ny fanisana natao tamin' ny 2021. Ny faritr' ora dia +1. Atao hoe **Repoblika Iogôslavan' i Makedônia Taloha** koa izy.

Tendrombohitra sy lohasaha lalina ary havoana no mandrafitra ny vohon-tanin' i Makedônia Avaratra. Tsy manana morontsiraka ity firenena ity. Ny ony Vardar, izay mamakivaky azy avy any avaratra-andrefana mankany atsimo-atsinanana, no hany lalana ahafahany mifandray amin’ i Grisia. Ao amin’ ny faritra misy horohoron-tany matetika no misy an’ i Makedônia Avaratra.

Makedôniana na Masedôniana ny 65 %n’ ny mponina any Makedônia Avaratra, ka ny maro amin’ izy ireo dia Kristiana ôrtôdôksa. Misy Albaney koa, izay manaraka ny fivavahana silamo, ny any. Maro ny vahoaka vitsy anisa monina ao Makdônia Avaratra ka anisan' izany ny Tiorka, ny Rôma ary ny Serba na Serbiana. Ahitana disadisa eo amin’ ireo vahoaka isan-karazany ireo (indrindra eo amin’ ny Albaney sy ny Makedôniana) ao Makedônia Avaratra, sahala amin’ izay hita ao amin’ ireo firenen' ny faritry ny Balkana.

Manana tany midadasina azo volena i Makedônia Avaratra, ary isan-karazany ny zavatra volena any: ny hazo fihinam-boa, ny landihazo, ny legioma, ny paraky, ny voaloboka, ny voamadinika sns. Betsaka koa ny harena an-kibon' ny tany any, indrindra ny akoram-piramainty sy ny arintany ary ny vy.

Tao amin' i Iogôslavia taloha i Makedônia Avaratra izay nahazo ny fahaleovan-tenany tamin’ ny taona 1991. Tamin’ ny taona 1993 vao nankatoavin’ ny fianakaviambe iraisam-pirenena izany fahaleovan-tena izany.

## Jereo koa
**Firenena ao Eorôpa**

Albania - Alemaina -  Andôra -  Aotrisy - Belzika - Bielôrosia - Bolgaria - Bôsnia-Herzegôvina - Danemarka - Espaina - Estônia - Fanjakana Mitambatra - Finlandy - Frantsa - Grisia (na Gresy) - Hôngria (na Hongaria) - Irlanda - Islandy - Italia - Jeôrjia - Kipra (na Sipra) - Krôasia (na - Krôatia) - Letônia - Liktenstaina - Litoania - Loksemborga - **Masedônia Avaratra** (na **Makedônia Avaratra**)- Malta - Môldavia - Môntenegrô - Nederlandy - Nôrvezy - Okraina - Pôlônia - Pôrtogaly - Tsekia - Romania - Rosia - San-Marîno - Serbia - Slôvakia - Slôvenia - Soeda - Soisa - Tsekia - Vatikàna.

**Kôntinenta eto an-tany**

* Afrika
* Amerika (Amerika Avaratra - Amerika Atsimo)
* Azia
* Eorôpa
* Ôseania
* Antarktika
Maldiva

I **Maldiva** dia firenena ao Azia Atsimo, izay fitambarana nosy ao amin' ny Ranomasimbe Indiana. Ny renivohiny dia i Malé. Ny tanàna lehibe indrindra dia Malé. Mirefy 298&nbsp;km2 ny totalin' ny velaran-taniny ary miisa 328&nbsp;536 ny mponina ao araka ny fanisana natao tamin' ny Janoary 2012. Ny faritr' ora dia +5.

Tamba-nosy ahitana nosy miisa 1&nbsp;000 any ho any i Maldiva. Satria iva dia iva ireo nosy ireo dia matetika no ambanan' ny fiakaran' ny ranomasina. Maro isan-karazany ny biby an-dranomasina, izay ahitana soka-dranomasina, karazam-pay, antsantsa sns.

Be mponina loatra ilay tangoro-nosy (misy mponina 1&nbsp;000 isaky ny km2). Arabo sy Indiana sy Singaley ary Afrikana ny mponina ao. Ny fivavahana silamo no be mpanaraka indrindra ao.

Tsy dia manana tany azo volena firy i Maldiva ka ny jono sy ny fizahàn-tany no iompanan' ny toekareny.

Protektôrata britanika taloha i Maldiva, izay nahazo ny fahaleovan-tenany tamin' ny taona 1965, sady mikambana ao amin' ny Commonwealth.

## Jereo koa
**Firenena ao Azia:**

Afganistàna - Arabia Saodita - Armenia - Azerbaijàna - Bangladesy - Bareina - Botàna - Broney - Emirata Arabo Mitambatra - Filipina - Iemena - India - Indônezia - Iràka - Iràna - Israely - Japàna - Jôrdania - Kambôdia - Katara - Kazakstàna - Kirgizistàna - Kôety - Kôrea Atsimo - Kôrea Avaratra - Laôsy - Libàna - Maldiva - Malezia - Mianmara - Môngôlia - Nepaly - Ômàna - Ozbekistàna - Pakistàna - Palestina (fanjakana) - Rosia - Sina - Singaporo - Siria - Srilanka - Tailandy - Taioàna - Tajikistàna - Torkia - Torkmenistàna - Vietnamy.

**Kôntinenta eto an-tany**

* Afrika
* Amerika (Amerika Avaratra - Amerika Atsimo)
* Azia
* Eorôpa
* Ôseania
* Antarktika
Môldavia

I **Môldavia** na **Môldôva** dia firenena ao Eorôpa Atsinanana, tsy manana morontsiraka. Ny renivohiny dia i Chișinău. Ny tanàna lehibe indrindra dia ny renivohiny. Mirefy 33&nbsp;846 km2 ny velarany ary miisa 3&nbsp;559&nbsp;500 ny mponina ao aminy araka ny fanisana natao tamin' ny taona 2012. Ny faritr' ora dia +2.

Tsy dia avo ny vohon-tanin' i Môldavia. Lemaka midadasika no mamorona ny ampahany be amin’ ny taniny. I Dniestr sy i Prut no renirano lehibe any.

Ny ankabetsahan’ ny mponina ao Môldavia (66 %) dia Môldaviana miteny romaniana izay manaraka, amin’ ny ampahany be, ny kristianisma ôrtôdôksa. Ahitana Okrainiana sy Rosiana koa ny ao (25 %). Ny ankamaroan’ ny mponina any Môldavia dia monina any amin’ ny tontolo ambanivohitra. Ny fambolena sy ny fiompiana no sehatr’ asa sahanin’ ny ankamaroan’ ny mponina, ka ny voly paraky sy voaloboka no be mpanao.

Repoblika sôsialista sôvietika taloha i Môldavia (tao amin’ ny Firaisana Sôvietika taloha) izay nahazo fahaleovan-tena tamin’ ny taona 1991. Nikambana tao amin' ny Fikambanan' ny Fanjakana Mahaleo Tena izy nefa niala tamin' ny taona 2023.

*Filoham-pirenena: Maia Sandu

## Jereo koa
* Alexandru Ioan Cuza
* Môldaviana

**Firenena ao Eorôpa**

Albania - Alemaina -  Andôra -  Aotrisy - Belzika - Bielôrosia - Bolgaria - Bôsnia-Herzegôvina - Danemarka - Espaina - Estônia - Fanjakana Mitambatra - Finlandy - Frantsa - Grisia (na Gresy) - Hôngria (na Hongaria) - Irlanda - Islandy - Italia - Jeôrjia - Kipra (na Sipra) - Krôasia (na - Krôatia) - Letônia - Liktenstaina - Litoania - Loksemborga - Masedônia Avaratra (na Makedônia Avaratra)- Malta - Môldavia - Môntenegrô - Nederlandy - Nôrvezy - Okraina - Pôlônia - Pôrtogaly - Tsekia - Romania - Rosia - San-Marîno - Serbia - Slôvakia - Slôvenia - Soeda - Soisa - Tsekia - Vatikàna.

**Kôntinenta eto an-tany**

* Afrika
* Amerika (Amerika Avaratra - Amerika Atsimo)
* Azia
* Eorôpa
* Ôseania
* Antarktika
Mônakô

I **Mônakô** na  ny **Prinsipaotean' i Mônakô** dia firenena ao Eorôpa Andrefana ahitana kaominina tokana mitovy anarana aminy, ka mahatonga azy ho fanjakana-tanàna. Ny renivohiny dia i Monaco.  2,08 km2 ny velarany ary 38&nbsp;100 ny isan' ny mponiny araka ny fanisana natao tamin' ny taona 2019.  Izy no fanjakana mahaleo tena faharoa kely indrindra eran-tany (aorian' i Vatikana). Ny faritr'ora dia +1. Amin' ny teny mônegaska izy dia atao hoe ***Principatu de Mu̍negu***, fa amin' ny teny frantsay kosa dia ***Monaco***, na ***principauté de Monaco***. Ny katôlisisma no fivavaham-panjakan' i Mônakô. Ny fiteny frantsay no fiteny ôfisialy, ary ny volany dia euro (na dia tsy anisan' ny Vondrona Eorôpeana aza izy).
Naoro

I **Naoro** dia firenena ao Oseania. Ny renivohiny dia I Yaren (*[[de facto]])*.  km2 ny velarany ary  ny isa-mponiny araka ny fanisana natao tamin' ny Jolay 2011. Ny faritr' ora dia +12.

## Jereo koa

* **Firenena ao Ôseania**: Aostralia - Nosy Koky - Fijy - Kiribaty - Nosy Marsaly - Mikrônezia - Naoro - Nioe - Zelandy Vaovao - Palaô - Papoazia-Ginea-Vaovao - Nosy Sôlômôna - Samôa - Tônga - Tovalo - Vanoato.

* **Ny kôntinenta:** Afrika - Azia - Eorôpa - Amerika - Ôsania
Sahara Andrefana

I **Sahara Andrefana** dia faritra ao Afrika. Ny velarantaniny dia mirefy 266 000 km2 izay ahitana mponina miisa 603 253 tamin'ny taona 2017.

## Jereo koa
Fizaram-paritra ao Afrika:

* Afrika Avaratra
* Afrika Andrefana
* Afrika Atsimo (faritra)
* Afrika Atsinanana
* Afrika Afovoany
Môntenegrô

**Montenegro** dia repoblika eo amin'ny morontsiraka atsimoatsinanan'i Adriatika any atsimo atsinanan'i Eoropa. 

Ny faritanin'i Montenegro dia manamorona an'i Kroasia any amin'ny farany andrefana (25 km), Bosnia sy Herzegovina any avaratra-andrefana (225 km), any avaratratsinanan'i Serbia (124,4 km), any atsinanana amin'i Kosovo (78,6 km) ary any atsimo atsinanan'i Albania (172 km).

Montenegro dia anisan'i Iogôslavia nanomboka tamin'ny 1920 ary nahaleo tena tamin'ny 3 Jona 2006.

Ny fanjakana Balkana dia iray amin'ireo fanjakana kely indrindra any Eoropa izay misy mponina 616,000 eo ho eo ary velaran-tany 13,812 kilometatra toradroa. Ny renivohitra sy ny tanàna be mponina indrindra dia  Podgorica, ny tanàna faharoa lehibe indrindra dia Nikšić. Ny sehatra ara-toekarena lehibe dia ny sehatry ny serivisy sy ny fizahan-tany, indrindra ny morontsirak'i Montenegro.

## Jereo koa
**Firenena ao Eorôpa**

Albania - Alemaina -  Andôra -  Aotrisy - Belzika - Bielôrosia - Bolgaria - Bôsnia-Herzegôvina - Danemarka - Espaina - Estônia - Fanjakana Mitambatra - Finlandy - Frantsa - Grisia (na Gresy) - Hôngria (na Hongaria) - Irlanda - Islandy - Italia - Jeôrjia - Kipra (na Sipra) - Krôasia (na - Krôatia) - Letônia - Liktenstaina - Litoania - Loksemborga - Masedônia Avaratra (na Makedônia Avaratra)- Malta - Môldavia - Môntenegrô - Nederlandy - Nôrvezy - Okraina - Pôlônia - Pôrtogaly - Tsekia - Romania - Rosia - San-Marîno - Serbia - Slôvakia - Slôvenia - Soeda - Soisa - Tsekia - Vatikàna.

**Kôntinenta eto an-tany**

* Afrika
* Amerika (Amerika Avaratra - Amerika Atsimo)
* Azia
* Eorôpa
* Ôseania
* Antarktika
Môngôlia

I **Môngôlia** dia firenena ao Azia Atsinanana, tsy manana morontsiraka, eo anelanelan' i Rosia (ao avaratra) sy i Sina (ao atsimo). Ny renivohiny dia i Ulan Bator. Ny tanàna lehibe indrindra dia ny renivohiny. Mirefy 1 564 115,75 km2 ny velaran-taniny ary miisa 3 168 026 ny mponina ao aminy tamin' ny taona 2020. Ny faritr' ora dia +7 hatramin' ny +8. Mizara roa ny taniny, raha ny vohon-tany sy ny toetrandro no heverina: i Môngôlia an-tendrombohitra, ao avaratra-andrefana, sy ny Efitr’ i Gobi, ao atsimo.

Ny 75 %n’ ny mponina any Môngôlia dia Môngôly Kalka, nefa ahitana vahoaka vitsy anisa maromaro koa ao. Ny bodisma sy ny samanisma no finoana be mpanaraka any. Lasa firenena be tanàn-dehibe voalamina i  Môngôlia tamin’ ny faramparan’ ny taonjato faha-20: mahatratra ny 50 %n’ ny mponina no monina an-tanàn-dehibe. Ny fiompiana no anisan’ ny sehatr’ asa ara-toekarena mibahan-toerana any amin’ io firenena io.  Mirorobo ihany koa ny taozava-baventy.

## Jereo koa
**Firenena ao Azia:**

Afganistàna - Arabia Saodita - Armenia - Azerbaijàna - Bangladesy - Bareina - Botàna - Broney - Emirata Arabo Mitambatra - Filipina - Iemena - India - Indônezia - Iràka - Iràna - Israely - Japàna - Jôrdania - Kambôdia - Katara - Kazakstàna - Kirgizistàna - Kôety - Kôrea Atsimo - Kôrea Avaratra - Laôsy - Libàna - Maldiva - Malezia - Mianmara - Môngôlia - Nepaly - Ômàna - Ozbekistàna - Pakistàna - Palestina (fanjakana) - Rosia - Sina - Singaporo - Siria - Srilanka - Tailandy - Taioàna - Tajikistàna - Torkia - Torkmenistàna - Vietnamy.

**Kôntinenta eto an-tany**

* Afrika
* Amerika (Amerika Avaratra - Amerika Atsimo)
* Azia
* Eorôpa
* Ôseania
* Antarktika
Ômàna

I **Ômàna** dia firenena ao Atsinanana Akaiky, any Azia, ao amin’ ny tapany atsimo amin’ ny Saikanosin' i Arabia sady manana morontsiraka ao amin' ny Ranomasin' i Arabia. I Muscat no renivohiny. Ny renivohiny no tanàna lehibe indrindra. Mirefy 309&nbsp;501&nbsp;km2 ny velarany ary miisa 3&nbsp;869&nbsp;873 ny mponina tao aminy araka ny fanisana natao tamin' ny 2013. Ny faritr' ora dia +4. Ahitana tany lemaka amorontsiraka sy tandavan-tendrombohitra ary lembalemba anaty tany ny vohon-tanin’ i Ômàna. Tany efitra ny ampahany be amin’ io firenena io. Ny tany lemaka amorontsiraka etiety, izay hita manamorona ny Hoalan' i Ômàna (ao andrefana), dia voahodidin’ ny tangoron-tendrombohitra Hajar (izay manana haambo 2 500 m ao amin' i Djbel Akhdar). Ery ampitan’ ilay tangoron-tendrombohitra no ahitana ny tany efitra be fasik' i Wahiba sy ny tany efitra lehibe Ar Rub‘ al Khali; ity tany efitra ity no sisintany (mihoatra ny 800 km) manelanelana an’ i Ômana amin’ i Arabia Saodita. Ao amin’ ny ampahany be amin’ io firenena io dia mafana sady maina ny toetany.

Ambany ny hakitroky ny mponina (olona 14 isaky ny km2). Maro ny mpila ravinahitra avy any ivelany tonga miasa ao, avy any amin’ ny Zana-kôntinenta Indiana sy avy ao Afrika Atsinanana. Ny ankabeazan’ ny Ômaney dia mozilmàna; nefa noho ny fisian' ny vahoaka indiana dia manaraka ny hindoisma ny manodidina ny 15 % amin’ ny mponina.

Sahala amin’ ny firenena hafa rehetra ao amin’ ny Hoala Persika i Ômàna, izay manana toekarena miompana amin’ ny fitrandrahana solitany. Ananany koa ny etona voajanahary na dia tsy tena voatrandraka aza izany.

Soltanata i Ômàna, izany hoe ny soltana no mitondra ny firenena, miaraka amin’ ny filan-kevitra ahitana mpikambana avy amin’ ireo fokom-pirenana ao amin’ ilay firenena.

## Jereo koa
**Firenena ao Azia:**

Afganistàna - Arabia Saodita - Armenia - Azerbaijàna - Bangladesy - Bareina - Botàna - Broney - Emirata Arabo Mitambatra - Filipina - Iemena - India - Indônezia - Iràka - Iràna - Israely - Japàna - Jôrdania - Kambôdia - Katara - Kazakstàna - Kirgizistàna - Kôety - Kôrea Atsimo - Kôrea Avaratra - Laôsy - Libàna - Maldiva - Malezia - Mianmara - Môngôlia - Nepaly - Ômàna - Ozbekistàna - Pakistàna - Palestina (fanjakana) - Rosia - Sina - Singaporo - Siria - Srilanka - Tailandy - Taioàna - Tajikistàna - Torkia - Torkmenistàna - Vietnamy.

**Lohahevitra hafa**

* Empira Ômaney

**Kôntinenta eto an-tany**

* Afrika
* Amerika (Amerika Avaratra - Amerika Atsimo)
* Azia
* Eorôpa
* Ôseania
* Antarktika
Paragoay

I **Paragoay** dia firenena ao Amerika Atsimo. Ny renivohiny dia i Asunción. Ny tanàna lehibe indrindra dia Asunción. Mirefy 406&nbsp;752&nbsp;km2 ny velaran-taniny ary miisa 6&nbsp;561&nbsp;748 ny mponiny araka ny fanisana natao tamin' ny taona 2011. Ny faritr' ora dia –4.

Firenena tsy manana morontsiraka i Paragoay, ny Rio Paraguay dia mamakivaky ilay firenena avy any avaratra mankany atsimo ary mizara ny tanim-pirenena ho faritra roa mifanipaka. Any amin' ny faritra andrefana, i Chaco (na Paragoay Andrefana) dia lemak' antsanga, rakotra zavamanry maitso sy heniheny ary alan-kazo madinika. Any atsinanana, i Paragoay Atsinanana dia mifanandrify indrindra amin' ny fitohizan' ny Lembalemba Paraná, izay mahaforona faritanin-drano lehibe ahitana korian-drano (i Rio Paraná sy i Rio Paraguay ary i Rio Pilcomayo), ny Farihy Ypoá ary korian-drano mahafinaritra maro (indrindra ny riandranon' i Guairá). Rakotra ala mikitroka i Paragoay Atsinanana.

Manodidina ny 95 % amin' ny Paragoaiana no mipetraka any amin' ny faritra atsinanana. Kristianina ny ankamaroan' ireo mponina ireo.

Ny fambolena sy ny fanodinana sakafo no iompanan' ny toekaren' i Paragoay. Manana loharanon-kerin' aratra tena lehibe koa ilay firenena: saika ny herin' aratra rehetra ao amin' io firenena io dia avy amin' ny tohodranon' i Itaipú, eo amin' ny ony Paraná (any atsimo-atsinanana, eo amin' ny sisintany manasarana azy amin' i Brezily). Malemy noho ny krizy ara-bola izay namely an' i Amerika Atsimo tamin' ny faramparan' ny taompolo 1990 anefa ny toekaren' i Paragoay.

## Tanàna lehibe
*Asunción,  Ciudad del Este, Capiatá, Ñemby, Villa Hayes, Encarnación

## Jereo koa

* **Firenena ao Amerika:** Antigoa-sy-Barboda - Arjentina - Bahamasy - Barbady - Belizy - Bôlivia - Brezila - Dôminika - Ekoadôra - Etazonia - Goatemala - Goiana - Grenady - Haity -Hôndorasy - Jamaîka - Kanada - Kioba - Kôlômbia - Kôsta Rika - Meksika - Nikaragoa - Orogoay - Panama -  Paragoay - Però - Pôrtô Rikô - Repoblika Dôminikana - Salvadôro - Santa Losia - Santa-Kity-sy-Nevisy - Santa-Vinsanta-sy-Grenadina - Silia - Sorinama - Trinite-sy-Tôbagô -Venezoela

* **Kôntinenta eto an-tany:** Afrika - Amerika (Amerika Avaratra - Amerika Atsimo) - Azia - Eorôpa - Ôseania - Antarktika
Però

I **Però** na **Peroa** dia firenena ao Amerika Atsimo. I Lima no renivohiny. Ny tanàna lehibe indrindra dia i Lima. Mirefy 1 285 16 km2 ny velaran-taniny ary miisa 30&nbsp;475&nbsp;144 ny mponiny araka ny fanisana natao tamin' ny taona 2013. Ny faritr' ora dia −5. Manana morontsiraka ao amin' ny Ranomasimbe  Pasifika izy.

Azo zaraina ho faritra voajanahary telo i Peroa: ny lemaka amorontsiraka (ny *Costa*) sy ny tandavan-tendrombohitra Andes (ny *Sierra*) ary ny tany Amazoniana (ny *Montaña*). Ny lemaka amorontsiraka dia taniefitra tery manaraka ny halavan' ilay firenena (any amin' ny ilany andrefana) ary manana toetany mangatsiatsiaka.

Any atsinanan' ity lemaka ity (any afovoan-tany) dia faritry ny tany avo, anisan' izany ny tandavan-tendrombohitra avo indrindra amin' ny Andes (i Huascarán no tendro avo indrindra any Peroa, 6 768 m); io faritra io, izay mandrakotra ny 30 %-n' ny tanim-pirenena, dia manana toetany mangatsiaka sy maina. Farany, any avaratra-atsinanana, ny tany Amazôniana dia 60 % amin' ny velaran' ilay firenena; io lemaka midadasika io dia tondrahan’ ny ony Amazônia ary rakotra ala; mafana sy mando ny toetany.

Ny ankamaroan' ny mponina ao Però dia Amerindiana, nefa koa ahitna Peroviana manam-piaviana eorôpeana (indrindra fa Espaniôla). Ny kristianisma no fivavahan’ ny mar anisa ; na izany aza, maro amin' ny teratany amerindiana no manambatra ny finoana nentim-paharazana sy ny kristianisma. Monina indrindra any an-tanàn-dehibe ny Peroviana; mipetraka ao amin' ny *Sierra* sy ao amin' ny lemaka amorontsiraka ny ankamaroany.

Ny ankamaroan' ny haren' i Pero dia avy amin' ny harena ambanin' ny tany: isan' ireo mpamokatra volafotsy, firapotsy, firaka ary varahina lehibe indrindra eran-tany izy. Ny indostrian' ny jono koa dia seha-pandraharahana lehibe.

## Tanàna lehibe
Tamin'ny 2023, 79 isan-jaton'ny mponina ao Però no nipetraka an-tanàn-dehibe.
*Lisitra ny tanàna any Pero

Ny tanàna lehibe indrindra dia:
*Lima (11,2 tapitrisa mponina)
*Trujillo (800.000)
*Arequipa (1,13 tapitrisa)
*Callao (824,329)
*Chiclayo (634,600)
*Iquitos (400,000)
*Huancayo (350.000)

## Jereo koa
**Firenena ao Amerika:** Antigoa sy Barboda - Arjentina - Bahamasy - Barbady - Belizy - Bôlivia - Brezila - Dôminika - Ekoadôra - Etazonia - Goatemala - Goiana - Grenady - Haity - Hôndorasy - Jamaîka - Kanada - Kioba - Kôlômbia - Kôsta Rika - Meksika - Nikaragoa - Orogoay - Panama -  Paragoay - Però - Pôrtô Rikô - Repoblika Dôminikana - Salvadôro - Santa Losia - Santa Kity sy Nevisy - Santa-Vinsanta-sy-Grenadina - Silia - Sorinama - Trinite sy Tôbagô -Venezoela

**Kôntinenta eto an-tany**

* Afrika
* Amerika (Amerika Avaratra - Amerika Atsimo)
* Azia
* Eorôpa
* Ôseania
* Antarktika
Romania

I **Romania** dia firenena ao Eorôpa Atsinanana, manana morontsiraka kely ao amin’ ny Ranomasina Mainty. Ny renivohiny dia i Bucharest. Ny tanàna lehibe indrindra dia ny renivohiny. Mirefy 238 391 km2 ny velaran-taniny ary miisa 20 121 641 ny mponina ao aminy. Ny faritr' ora dia +2.

Maneinerina eo amin’ ny vohon-tanin’ i Romania, izay ahitana tendrombohitra sy havoana ary tany lemaka, ny Tangoron-mbohitra Karpatiana. Rakotra ala ny 30 %n’ ny velaran-tanin’ i Romania. I Danuba no ony lehibe indrindra any, izay manasaraka an’ i Romania amin' i Bolgaria ao atsimo. Maro isan-karazany ny biby any: ao amin’ ireo tendrombohitra Karpatiana no ahitana ny lambo, ny lopa, ny linksa, ny amboahaolo, ny ropikapra, ny orsa; ao amin’ ny vinanihefak’ i Danuba dia ahitana ny trondro estorjiona, ny amalona, ny vorona mpifindra monina ary ny gisandranon’ i Eorôpa.

Ny 90 %n’ ny mponina ao Romania dia Romaniana. Ny Hongariana sy ny Rôma ary ny Alemàna no vahoaka vitsy anisa ao. Ny ankamaroan’ ny mponina dia Kristiana, ka ny Kristiana ôrtôdôksa no maro anisa; ny fivavahana hafa misy ao koa dia ny jodaisma sy ny silamo.

Mifototra amin’ ny taozava-baventy ny toekaren’ i Romania, izay naka tahaka ny toekaren’ ny Firaisana Sôvietika: vokarina any ny solitany, ny fanamboarana mekanika, ny simia, ny fitrandrahana sy fanefena metaly (indrindra ny vy sy ny vy anidina ary ny tsỳ).

Tao amin’ ny vondrom-pirenena tatsinanana izay notarihn' ny Firaisana Sôvietika i Romania, izay nahita fiovana endri-pitondrana tampoka tamin’ ny taona 1989. Nanomboka tamin’ io taona io dia nandalo tetezamita mankany amin’ ny toekaren-tsena i Romania. Niditra ho mpikambana ao amin’ ny Vondrona Eorôpeana izy tamin’ ny taona 2007.

## Jereo koa
**Firenena ao Eorôpa**

Albania - Alemaina -  Andôra -  Aotrisy - Belzika - Bielôrosia - Bolgaria - Bôsnia-Herzegôvina - Danemarka - Espaina - Estônia - Fanjakana Mitambatra - Finlandy - Frantsa - Grisia (na Gresy) - Hôngria (na Hongaria) - Irlanda - Islandy - Italia - Jeôrjia - Kipra (na Sipra) - Krôasia (na - Krôatia) - Letônia - Liktenstaina - Litoania - Loksemborga - Masedônia Avaratra (na Makedônia Avaratra)- Malta - Môldavia - Môntenegrô - Nederlandy - Nôrvezy - Okraina - Pôlônia - Pôrtogaly - Tsekia - Romania - Rosia - San-Marîno - Serbia - Slôvakia - Slôvenia - Soeda - Soisa - Tsekia - Vatikàna.

**Kôntinenta eto an-tany**

* Afrika
* Amerika (Amerika Avaratra - Amerika Atsimo)
* Azia
* Eorôpa
* Ôseania
* Antarktika
Salvadôro

I **El Salvadôro** dia firenena madinika ao Amerika Afovoany, manana morontsiraka ao amin' ny Ranomasimbe Pasifika sady  ny hany firenena any Amerika Afovoany tsy manana morontsiraka ao amin' ny Ranomasina Karaiba, ao amin' ny Ranomasimbe Atlantika. I Hôndorasy no ao atsimo-andrefany ary i Goatemala no ao atsimo-atsinanany. Manana velaran-tany mirefy 20&nbsp;742&nbsp;km2 sy mponina miisa 6&nbsp;328&nbsp;196 ity firenena ity tamin' ny taona 2014. Noho izany dia izy no manana hakitroky ny mponina ambony indrindra eran' i Amerika  (eo ho eo amin' ny mponina 320 isaky ny km²). Katôlika ny ankamaroan' ny mponina any Salvadôro. I San Salvador no renivohiny ary i Santa Ana sy i San Miguel no tanàna lehibe ao.  

Ny vohon-tanin' i Salvadôro dia ahitana lembalemba iva afovoany, zarazarain' ny lohasahan' ony sady iparitahana volkano maro. Ny faritra avo indrindra ao amin' ilay firenena dia any avaratra, ary ny tangoron-tendrombohitr' i Monte Cristo no ahitana ny tampona avo indrindra izay mahatratra 2 418 m. Nisy horohoron-tany mahery vaika namely ilay firenena tamin' ny taona 2001.

Miankina amin' ny vidin' ny kafe ao amin' ny tsena iraisam-pirenena ny toekaren' i Salvadôro: io no isan' ny vokatra fanondranana lehibe indrindra, miaraka amin' ny landihazo sy siramamy.

Nahaleo tena i Salvadôro nanomboka tamin' ny taona 1821

## Rehivohitra
*San Salvador

## Jereo koa

* **Firenena ao Amerika:** Antigoa-sy-Barboda - Arjentina - Bahamasy - Barbady - Belizy - Bôlivia - Brezila - Dôminika - Ekoadôra - Etazonia - Goatemala - Goiana - Grenady - Haity -Hôndorasy - Jamaîka - Kanada - Kioba - Kôlômbia - Kôsta Rika - Meksika - Nikaragoa - Orogoay - Panama -  Paragoay - Però - Pôrtô Rikô - Repoblika Dôminikana - Salvadôro - Santa Losia - Santa-Kity-sy-Nevisy - Santa-Vinsanta-sy-Grenadina - Silia - Sorinama - Trinite-sy-Tôbagô -Venezoela

* **Kôntinenta eto an-tany:** Afrika - Amerika (Amerika Avaratra - Amerika Atsimo) - Azia - Eorôpa - Ôseania - Antarktika
Samôa

I **Samôa** dia firenena ao Ôseania.
Ny renivohiny dia i Apia. Ny tanàna lehibe indrindra dia i Apia. Mirefy 2&nbsp;831&nbsp;km2 ny velarantaniny ary miisa 194&nbsp;320 ny mponiny araka ny fanisana natao tamin' ny taona 2012. Ny faritr' ora dia +13b.

## Jereo koa

* **Firenena ao Ôseania**: Aostralia - Nosy Koky - Fijy - Kiribaty - Nosy Marsaly - Mikrônezia - Naoro - Nioe - Zelandy Vaovao - Palaô - Papoazia-Ginea-Vaovao - Nosy Sôlômôna - Samôa - Tônga - Tovalo - Vanoato.

* **Ny kôntinenta:** Afrika - Azia - Eorôpa - Amerika - Ôsania
San-Marîno

I **San-Marîno** dia firenena ao Eorôpa Atsimo, tsy manana morontsiraka, mihitsoka tanteraka eo anelanelan’ ny faritanin’ i Émilie Romagne sy ny faritanin’ i Marches ao amin’ ny tapany avaratra-atsinanan’ i Italia. Ny tanàna lehibe indrindra dia i Dogana. Mirefy 61,2 km2 ny velaran-taniny ary miisa 32&nbsp;576 ny mponina ao aminy araka ny fanisana natao tamin' ny 31 Jolay 2012. Ny faritr' ora dia +1. Katôlika ny ankamaroan’ ny mponina ao San-Marino.

Ao amin’ ny fototr’ ireo tendrombohitra Apennino no misy an' i San-Marîno. Fifandimbiasana havoana anjakan’ ireo tendro vaton’ i Titano (izay manana haambo 739 m) ny vohon-tany any amin' io firenana io. 

Tamin’ ny taonjato faha-14 no niorina i San-Marîno izay repoblika afaka tranainy indrindra eto an-tany. Na dia mihitsoka ao amin’ ny tanim-pirenen’ i Italia aza i San-Marîno dia manana fahefana mahaleo tena sy manana ny fiandrianany. 

## Jereo koa
**Firenena ao Eorôpa**

Albania - Alemaina -  Andôra -  Aotrisy - Belzika - Bielôrosia - Bolgaria - Bôsnia-Herzegôvina - Danemarka - Espaina - Estônia - Fanjakana Mitambatra - Finlandy - Frantsa - Grisia (na Gresy) - Hôngria (na Hongaria) - Irlanda - Islandy - Italia - Jeôrjia - Kipra (na Sipra) - Krôasia (na - Krôatia) - Letônia - Liktenstaina - Litoania - Loksemborga - Masedônia Avaratra (na Makedônia Avaratra)- Malta - Môldavia - Môntenegrô - Nederlandy - Nôrvezy - Okraina - Pôlônia - Pôrtogaly - Tsekia - Romania - Rosia - San-Marîno - Serbia - Slôvakia - Slôvenia - Soeda - Soisa - Tsekia - Vatikàna.

**Kôntinenta eto an-tany**

* Afrika
* Amerika (Amerika Avaratra - Amerika Atsimo)
* Azia
* Eorôpa
* Ôseania
* Antarktika
Silia

I **Silia** na **Silỳ** dia firenena ao Amerika Atsimo. Ny renivohiny dia i Santiago. Espaniola ny fiteny ôfisialy. Ny tanàna lehibe indrindra dia ny renivohiny. Mirefy 756 950 km2 ny velaran-taniny ary miia 17 574 003 ny mponiny araka ny fanisana natao tamin' ny taona 2017. Ny faritr' ora dia −4 sy −6. 

Lava be ny tanim-piren' i Sily: mirefy 4 300 km any ho any avy any avaratra ka hatrany atsimo, manaraka ny Ranomasimbe  Pasifika, nefa 200 km eo ho eo ny sakany. 

Firenena be tendrombohitra i Sily: ny tandavan-tendrombohitra Andes izay lava dia lava no mibahan-toerana ao aminy. Mamakivaky ilay firenena manontolo, ity tandavan-tendrombohitra ity, manomboka any amin' ny Lembalemba Bôliviana any avaratra ka hatrany Tierra del Fuego (na *Terre de Feu*) any atsimo. Ny tapany avaratr' ilay firenena dia misy lembalemba midadasika ahitana tendrombohitra maro mihoatra ny 6 100 m (i Ojos del Salado no tendro avo indrindra ao amin' ilay firenena, izay manana hahavo 6 880 m). Ity faritry ny lebalemba ity dia anjakan' ny Taniefitr' i Atacama. Ao afovoany ny Lohasaha Afovoany izay misy ny faritra fambolena any Sily. Mifanila amin' ny nosy maromaro ny morontsiraka.  Misy karazana toetany telo ilay firenena: toetany maina any avaratra (ao amin' ny Taniefitr' i Atacama), sy toetany mediteraneana ao afovoany, ary toetany antonony an-dranomasimbe any atsimo. Amin' ny ankapobeny dia antonony ny maripana noho ny fisian' ny ny ranomasimbe.

Maherin' ny 90 %-n' ny mponin' i Sily no safiotra (taranaky ny voanjo espaniôla sy ny Amerindiana). Katôlika ny ankamaroan' ny mponina. Anisan' ireo firenena be mponina indrindra any Amerika Latina i Sily: ny 90 % amin' ny mponina dia monina any amin' ny faritra afovoany izay misy an' i Santiago renivohitra.

Mifototra indrindra amin' ny fitrandrahana sy fanondranana varahina ny toekaren' i Sily. Mivangongo ao amin' ny Lohasaha Afovoany ny ankamaroan' ny asa momba ny fambolena. Mitana anjara toerana lehibe ny famokarana voankazo: hita ao ny voaloboka, ny karazana voatavo, ny paoma, ny paiso, ny abrikô, ny paisom-bazaha ary ny serizy. Mpamokatra divay lehibe koa ilay firenena. Miompy ondry ny mponina any amin' ny tapany atsimon' ilay firenena.

I Sily koa dia ahitana indostria lehibe indrindra momba ny jono any Amerika Atsimo. Manana fahafaha-mamokatra herinaratra be dia be ilay firenena, noho ny fisian' ny ony faingam-pandeha maro midina avy any amin' ny tandavan-tendrombohitra Andes sy ny tandavan-tendrombohitra  amin' ny sisin-dranomasina. 
## Jereo koa

* **Firenena ao Amerika:** Antigoa-sy-Barboda - Arjentina - Bahamasy - Barbady - Belizy - Bôlivia - Brezila - Dôminika - Ekoadôra - Etazonia - Goatemala - Goiana - Grenady - Haity -Hôndorasy - Jamaîka - Kanada - Kioba - Kôlômbia - Kôsta Rika - Meksika - Nikaragoa - Orogoay - Panama -  Paragoay - Però - Pôrtô Rikô - Repoblika Dôminikana - Salvadôro - Santa Losia - Santa-Kity-sy-Nevisy - Santa-Vinsanta-sy-Grenadina - Silia - Sorinama - Trinite-sy-Tôbagô -Venezoela

* **Kôntinenta eto an-tany:** Afrika - Amerika (Amerika Avaratra - Amerika Atsimo) - Azia - Eorôpa - Ôseania - Antarktika
Saô Tôme e Prinsipe

I **Saô Tôme e Prinsipe** na **Repoblika Demôkratikan' i Saô Tôme e Prinsipe** dia firenena ao Afrika Afovoany, ao amin' ny Hoalan' i Ginea, ao amin' ny Ranomasimbe Atlantika. Ny renivohiny dia i São Tomé. Ny tanàna lehibe indrindra dia io renivohiny io ihany.  Mirefy 1&nbsp;001&nbsp;km² ny velarany. Niisa 183&nbsp;176 ny mponina tao araka ny fanisana natao tamin' ny taona 2011. Atao hoe **[[Santômeana]]** ny vahoaka ao. Ny faritr' ora dia +0.

Atao hoe *São Tomé e Príncipe* na *República Democrática de São Tomé e Príncipe* izy amin' ny teny pôrtogey.Tangoro-nosy ahitana nosy roa lehibe (dia i São Tomé sy i Príncipe) sy nosy madinika maro koa no mamorona ny tanin' ity firenena ity. Be tendrombohitra ireo nosy ireo izay nifirona amin' ny alalan' ny fipoahan' afotroa, sady rakotra alan-jana-pehin-tany ny 30&nbsp;%n' ny taniny. Manana toetanin-jana-pehin-tany ity firenena ity.

Miakina be amin' ny fambolena sy ny fiompiana ny toekaren' i  Saô Tôme e Prinsipe, indrindra fa amin' ny fambolena kakaô.

Ny kristianisma katôlika no fivavahan' ny ankamaroan' ny mponina ao amin' ity firenena ity. Ny 30&nbsp;%n' ny Santômeana dia monina any ivelan' ny fireneny, indrindra any Pôrtogaly sy any Angôla ary any Gabôna.

Zanatany pôrtogey taloha i Saô Tôme e Prinsipe izay nahazo ny fahaleovan-tenany tamin' ny taona 1975. Ny fiteny pôrtogey no fiteny ôfisialy any.

## Jereo koa
**Firenena ao Afrika:**

Afrika Atsimo - Alzeria - Angôla - Benino - Borkina Fasô - Borondy - Bôtsoana - Ejipta - Eritrea - Esoatiny (Soazilandy taloha) - Etiôpia - Gabôna - Gambia - Ganà - Ginea - Ginea Bisao - Ginea Ekoatôrialy - Jibotỳ - Kamerona - Kapvera - Kenia - Kômôro - Kôtidivoara - Lezôtô - Liberia - Libia - Madagasikara - Malaoy - Malỳ - Maorisy - Maoritania - Marôka - Môzambika - Namibia - Nizera - Nizeria - Oganda - Repoblika Arabo Saharaoy Demôkratika - Repoblika Demôkratikan' i Kôngô - Repoblikan' i Afrika Afovoany - Repoblikan' i Kôngô - Roanda - **Saô Tôme e Prinsipe** - Seisely - Senegaly - Siera Leôna - Sodàna - Sodàna Atsimo - Sômalia - Sômalilandy - Tanzania - Tôgô - Tonizia - Tsady - Zambia - Zimbaboe

**Kôntinenta eto an-tany**

* Afrika
* Amerika (Amerika Avaratra - Amerika Atsimo)
* Azia
* Eorôpa
* Ôseania
* Antarktika
Karenjy

**Karenjy** dia ny mpanamboatra automobilina tokana eto Madagasikara. Any Fianarantsoa ny orinasa. Nanamboatra fiarakodia vitsivitsy tamin'ny 1987 hatramin'ny 1992, dia tamin'ny 2010, ny orin'asa mahaolona no nahavelona indray.

## Modely

### Ny 4x4 Mazana
Ny modely Mazana dia automobilina 4x4 manana motera Renault R18 4x4 Diesel.
Misy modely 2x4 essence : Iraka.

### Ny Faoka
Ny modely E1100 dia 2x4 miaraka amin'ny Renault Express.
Misy karazana maro maro :
* Faoka : 
* Kalesa : 
* Jejo
Pretoria

I **Pretoria** (amin'ny teny anglisy sy afrikaans : Pretoria /prɛˈtʊəria/ ; amin'ny zoulou : ePitoli ; ary tswana : Tshwane) dia tanàna renivohitr'i Afrika Atsimo.

Renivohitry ny Repoblika Afrika Atsimo i Pretoria, tao Transvaal nanomboka tamin'ny 1860 ka hatramin'ny 1902, renivohitry ny zanatany Transvaal nanomboka tamin'ny 1902 ka hatramin'ny 1910, ary avy eo dia renivohitry ny Faritany Transvaal nanomboka tamin'ny 1910 ka hatramin'ny 1994. Ao amin'ny faritanin'i Gauteng no misy azy ankehitriny.

Ny anaram-bositra dia ny "Tanànan'i Jakaranda" manondro ireo hazo an'hetsiny izay mamony any amin'ny lohataona atsimo ary manome loko mavo ny tanàna.

## Jereo koa
* Afrika Atsimo
Alger

I **Alger** dia tanàna renivohitr' i Aljeria. Atao hoe  الجزائر العاصمة / *Al-Jazāʾir El ʿĀṣima* izy amin' ny teny arabo fa ⴷⵣⴰⵢⴻⵔ / *Dẓayer* na *Lezzayer* kosa amin' ny teny berbera. Tamin' ny taona 2010 izy dia nisy mponina miisa 6&nbsp;730&nbsp;000 fa nanodidina ny 8&nbsp;000&nbsp;000 izany tamin' ny taona 2020.

## Jereo koa
* Aljeria
Canberra

**Canberra** dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i Faritanin-drenivohitra Aostralianina ao Aostralia.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 367752 mponina tamin'ny taona 2013.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Aostralia
** Faritanin-drenivohitra Aostralianina

## Tsiahy
Ouagadougou

I **Ouagadougou** no renivohitr' i **Borkina Fasô**, miorina eo afovoan' ilay firenena, eo ambony lembalemba, afovoan'ny faritra fambolena. Izy no tanàna lehibe indrindra sady foibe ara-barotra sy ara-pitantanana lehibe indrindra ao amin' ilay firenena, ampifandraisin' ny lalamby mankany Abidjan (any Kôtidivoara), eo amoron' ny Ranomasimbe Atlantika, ary ampifandraisin' ny  arabe amin’ i Niamey (any Nizera). Manana seranam-piaramanidina iraisam-pirenena ihany koa izy. Ny taozava-baventy eo an-toerana dia atokana amin' ny fikarakarana ny landihazo sy ny fanenomana lamba sy karipetra, ary ny vokatra ara-tsakafo.

Ahitana trano fonenana nentim-paharazana sy trano fonenana môderina ny ao Ouagadougou izay iorenan’ ny katedraly sy ny môskea, ny lapan' i *Morho Naba* mpitarika ny Môsy, ny oniversite (1969) ary ny tranombako-pirenena.

Naorin' i Oubri, zafikelin' i Ouédraogo, razamben'  ny Môsy tamin' ny taonjato faha-15 i Ouagadougou izay renivohitry ny fanjakana môsy matanjaka taloha, misy ny *morho naba* ("mpanjakan' izao tontolo izao"). Nandritra ny fotoana nanjakany (1796-1825) dia nampiditra ny fivavahana silamo ho fivavahan’ ny Môsy i Naba Dlugu. Ny fahefana avy amin’ ny razambe aananan’ ny *morho naba* (izay mbola maharitra hatramin’ izao) dia tena nanjavona nandritra ny fanjanahan’ ny Frantsay sy hatramin’ ny nahazoan’ ilay firenena ny fahaleovan-tenany indray.

Tamin' ny taona 1897, ilay Frantsay mpikaroka tany vaovao, Paul Voulet sy Charles Chanoine, dia niady ka nandresy ary naka ny tanàna sy nanao sonia fifanarahana fiarovana (prôtektôrata) tamin' ny *naba*. Tamin' ny taona 1960, tamin' ny fahaleovantenan' i Haute-Volta, dia lasa renivohitr’ ilay firenena, izay novana anarana tamin' ny taona 1984 hoe Borkina Fasô (Burkina Faso “firenena olona marin-toetra”), i Ouagadougou.

## Jereo koa
* Borkina Fasô
Cairo

**Cairo** dia tanàna ao amin'ny faritra Cairo ao Ejipta.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 10025657 mponina (2024) tamin'ny taona 2015.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Ejipta
** Cairo

## Tsiahy
Tanànan'i Guatemala

I **Tanànan'i Guatemala** (espaniola: *Cidade da Guatemala*) dia tanàna renivohitr'i Goatemala.

## Jereo koa
* Goatemala
Tehran

**Tehran** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Tehrān ao Iràna.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 7153309 mponina tamin'ny taona 2015.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Iràna
** Tehrān

## Tsiahy
Bogotá

**Bogotá** dia renivohitra sy tanàna lehibe indrindra any  ao amin'ny departamentan'i Bogota D.C..

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 7674366 mponina tamin'ny taona 2016.

## Jereo koa
* Kolombia
** Bogota D.C.

## Tsiahy
Bamako

I **Bamako** dia tanàna renivohitr' i Malỳ sy tanàna lehibe indrindra ao amin' ity firenena ity. Manana seranan-tsambo an-drenirano manan-danja ao amin' ny ony Niger sady foibe ara-barotra malaza manerana ny faritra izy, io tanàna io ihany koa no foibem-pitantanana lehibe ao amin' ilay firenena ary misy mponina 2&nbsp;529&nbsp;300 tamin' ny taona 2020. Antsoina hoe *Bamakoà* ny mponina ao aminy. Natsangana ho distrika i Bamako renivohitra ary nozaraina ho kaominina enina.

## Jereo koa
Bamako - Gao - Kayes - Kidal - Koulikoro - Mopti - Ségou - Sikasso - Tombouctou
Rabat

I **Rabat** dia tanàna renivohitr'i Marôka.Izy dia tanàna miorina eo amoron'ny ranomasimbe Atlantika, any atsimo andrefan'i Marôka, latsaka 40 kilometatra atsimon'ny Kenitra sy 240 kilometatra atsimo andrefan'ny Tanger , 87 kilometatra any avaratra atsinanan'ny Casablanca 

## Jereo koa
* Marôka
Ottawa

**Ottawa** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Ontario ao Kanada.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 812129 mponina tamin'ny taona 2019.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Kanada
** Ontario

## Tsiahy
Kathmandu

{{infobox tanàna
|tanàna=Kathmandu
|firenena=Nepal
|isam-ponina=About 2.5 Million

I **Kathmandu** dia tanàna renivohitr'i Nepal.


Kathmandu, Nepal, Kaathe Swyambhu Complex.jpg
Kathmandu, Basantapur, Temples, Nepal.jpg
Kathmandu Durbar Square, Roofs, Nepal.jpg
Kathmandu, Basantapur, Flame, Nepal.jpg
Kathmandu-Durbar Square-02-abends-2007-gje.jpg
Kathmandu-Hanuman Dhoka-Nasal Chowk-26-Pancamukhi Hanuman Mandir-2013-gje.jpg
Kathmandu-Gaddi Baithak-10-hinter Trailokya-Erdbebenschaden-Festvorbereitung-2015-gje.jpg
Kathmandu-Indrayani-14-Hanuman-2015-gje.jpg
Kathmandu-Old City-46-Erdbebenschaden-2015-gje.jpg
Kathmandu-Schnitzwerk-18-2014-gje.jpg
Kathmandu-Laden-78-Metzgerei-2013-gje.jpg
Kathmandu-Laden-84-Marionetten-2013-gje.jpg
Kathmandu-Strassenhandel-06-Altstadt-Waschen-2007-gje.jpg
Kathmandu-Garden of Dreams-24-Seerosenteich-2013-gje.jpg


## Jereo koa
* Nepal
Abuja

**Abuja** dia tanàna ao amin'ny faritany mizaka tenan'i FCT ao Nizeria.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 590400 mponina tamin'ny taona 2016.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Nizeria
** FCT

## Tsiahy
Kinshasa

I **Kinshasa** dia tanàna renivohitr' i Repoblika Demôkratikan' i Kôngô. Nantsoina hoe i **Léopoldville** izy teo aloha.

## Jereo koa
* Repoblika Demokratikan'i Kongo
Kyiv

I **Kyiv** dia tanàna renivohitr'i .

## Ony
* Dniepr

## Jereo koa
* Okraina
Tanàna hafa any Okraina: Bakhmut, Chernobyl, Cherson, Donetsk, Kiev, Kharkiv, Lugansk Lutsk, Melitopol, Mykolaiv, Odessa, Sevastopol, Sumy, Zaporizhia