Carissa spinarum

Ny ***Carissa spinarum*** na ***Carissa edulis*** na ***Carissa pubescens*** dia karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana *[[Apocynaceae]]* izay teratany aty Afrika trôpikaly fa hita koa Azia trôpikaly, any Aostralia ary any amin' ny sasany amin' ny nosy ao amin' ny Ranomasimbe Indianina, indrindra fa any La Réunion izay manao azy ho zavamaniry arovana. Hazobotry misy tsilo izy io. Izy io dia maniry amin' ny toerana amorontsiraka somary maina izay miparitaka be aty Afrika. Any Kamerona dia hita any amin' ny hivoka sodaniana sy gineana izy io, ary koa any amin' ny faritra amorontsiraka akaikin' ny ala manintsan-dravina.

Hazobotry maro rantsana, maitso lalandava, be tsilo,  0,5 ka hatramin' ny 5 m ny haavony. Ny taova rehetra amin' ilay zavamaniry dia mamoaka lateksa fotsy mandronono tsy misy poizina. Maitso manjelanjelatra ny raviny, mifanohitra, mibikana atody na lela lefona ary 1–5 sm ny halavany. Ny sampany dia mitondra tsilo 1 hatramin' ny 3 sm.  Ny voniny fotsy miendrika kintana manana sakany manodidina ny 1 sm. Maitso miendrika atody ny voany raha mbola manta, manana halava 1 hatramin' ny 2 sm, izay mivadika ho mainty na volomparasy antitra rehefa masaka. Mamorona fandrakofana matevina azo ampiasaina ho fefy velona Izy io.

## Famariparitana

### Ravina

Araka ny filazalazana bôtanika mahazatra, ny ravin' ny *Carissa spinarum* dia tsotra, mifanohitra, misy lelany salavalava toa lela lefna na mibikan' atody manana halava  ary 1 hatramin' ny 5 sm, ary amin' ny ankapobeny dia manana tangozany fohy. Izy ireo dia somary henjana, tsy misy volovolo sy manjelanjelatra, ary maitso antitra ny lokony, miaraka amin' ny kirany toa volom-borona tsy dia misongadina firy. Feno ny sisiny fa tsy misy mitapatapaka, ny tendrony dia boribory na somary maranitra kely. Ireo toetran-dravina ireo dia heverina fa mifanaraka amin' ny tontolo maina.

### Voniny

Ny vonin' ny *Carissa spinarum* dia fotsy na fotsy mavokely, indraindray somary mavokely rehefa antitra, sady lahy no vavy, ary tena manitra. Amin' ny ankapobeny dia mivondrona ao amin' ny vondrom-bony lavalava mipoitra avy eo am-poto-dravina na eny an-tendrom-rantsana izy ireo. Ny voniny dia manana vondron-dravimbony fohy misy sofiny dimy sy vondrom-pelambony miendrika fantsona miafara amin' ny felam-bony dimy matetika miolakolaka ho lasa bokotra (toetra mampiavaka ny fianakaviana *Apocynaceae*). Mipoitra ao anatin' ny vondrom-pelambony ny lahimbony dimy, ary ny vavimbony dia mipetraka eo ambony, izay lasa voa misy nofony malemy aty aoriana. Ny famony dia matetika mifandray amin' ny famindrana vovobony ataon' ny bibikely, indrindra ny bibikely mandeha amin' ny alina voasinton' ny hanitra.

### Voa

Ny voan' ny *Carissa spinarum* dia nofosana, boribory na miendrika atody. Maitso izy ireo raha mbola manta, avy eo mivadika mena na volomparasy antitra, na volomparasy manopy mainty mihitsy aza, rehefa masaka. Ny nofony dia be ranony, amin' ny ankapobeny dia mamy na somary makirana kely, ary misy vihim-voa vitsivitsy (2 hatramin' ny 4). Ny voany dia azo hanina, na hanina eo no ho eo na voahodina, ary manana anjara toerana ara-tontolo iainana noho ny fiparitahan' ny amin' ny alalan' ny biby mihinana azy, indrindra fa ny vorona sy ny biby mampinono.

## Fampiasa azy
Misy mampiasa ho fefy velona ny *Carissa edulis*. Loharano fakan' ny tantely mamim-bony ity zavamaniry ity. Azo atao haingon-tanàna koa izy io. Ampiasaina amin' ny sakafom-biny sy amin' ny fitsaboana any Afrika Afovoany sy Afrika Andrefana izy io. Ny voany azo hanina dia ampiasaina hanamboarana kaonfitiora sy vinaingitra. Izy io dia ampiasaina ho hampivohana ny kankana an-tsinay na anty vavony ao amin' ny olombelona na ao amn' ny biby, ampiasaina koa amin' ny fitsaboana ny tazomoka, hiadiana amin' ny fahasimban' ny nify, ny fivontosan' ny atody tarimo, ny aretim-bavony, ny sohika, ny aretin' ny taovam-pananahana ary ny tsy fahafahana manao firaisana ara-nofo, ary koa amin' ny fanamboarana toaka sy zenevra (zavapisotro misy alikaola).

## Ny anarany

### Arana ara-tsiansa
Ity lisitra manaraka ity dia manome ny anarana izay nametrahana ny *Carissa spinarum* tao amin' ny vondron-karazana *[[Carissa]]*. Ankoatra izany, dia nomena anarana isan-karazany koa izy io, tao amin' ny *Antura* sy *Arduina* (samy anarana iantsoana ny *Carissa* ankehitriny), ary koa *[[Azima]]*, *[[Cabucala]]*, *[[Chapelieria]]*, *[[Damnacanthus]]*, *[[Strychnos]]*, *[[Carandas]]*, ary *[[Jasminonerium]]*.

#### Anarana ao amin' ny ''Antura''

* *Antura edulis* Forssk.
* *Antura hadiensis* J.F.Gmel.

#### Anarana ao amin' ny ''Arduina''

* *Arduina brownii* K.Schum.
* *Arduina campenonii* Drake
* *Arduina edulis* (Forssk.) Spreng.
* *Arduina inermis* (Vahl) K.Schum.
* *Arduina laxiflora* (Benth.) K.Schum.
* *Arduina xylopicron* (Thouars) Baill.

#### Anarana ao amin' ny ''Azima''

* *Azima pubescens* Suess.

#### ''Anarana ao amin' ny Cabucala''

* *Cabucala brachyantha* Pichon

#### ''Anarana ao amin' ny Cabucala''

* *Carandas edulis* (Forssk.) Hiern

#### ''Anarana ao amin' ny Carissa''

* *Carissa abyssinica* R.Br.
* *Carissa africana* A.DC.
* *Carissa axillaris* Roxb.
* *Carissa brownii* F.Muell.
* *Carissa campenonii* (Drake) Palacky
* *Carissa candolleana* Jaub. & Spach
* *Carissa carandas* var. *congesta* (Wight) Bedd.
* *Carissa carandas* var. *paucinervia* (A.DC.) Bedd.
* *Carissa cochinchinensis* Pierre ex Pit.
* *Carissa comorensis* (Pichon) Markgr.
* *Carissa congesta* Wight
* *Carissa coriacea* Wall.
* *Carissa cornifolia* Jaub. & Spach
* *Carissa dalzellii* Bedd.
* *Carissa densiflora* Baker
* *Carissa diffusa* Roxb.
* *Carissa dulcis* Schumach. & Thonn.
* *Carissa edulis* (Forssk.) Vahl

* *Carissa hirsuta* Roth
* *Carissa horrida* Pichon
* *Carissa inermis* Vahl
* *Carissa lanceolata* R.Br.
* *Carissa laxiflora* Benth.
* *Carissa macrophylla* Wall.
* *Carissa madagascariensis* Thouars ex Poir.
* *Carissa obovata* Markgr.
* *Carissa oleoides* Markgr.
* *Carissa ovata* R.Br.
* *Carissa paucinervia* A.DC.
* *Carissa pilosa* Schinz
* *Carissa pubescens* A.DC.
* *Carissa revoluta* Scott-Elliot
* *Carissa richardiana* Jaub. & Spach
* *Carissa scabra* R.Br.
* *Carissa sechellensis* Baker
* *Carissa septentrionalis*
* *Carissa suavissima* Bedd. ex Hook.f.
* *Carissa tomentosa* A.Rich.
* *Carissa villosa* Roxb.
* *Carissa xylopicron* Thouars
* *Carissa yunnanensis* Tsiang & P.T.Li

#### ''Anarana ao amin' ny Damnacanthus''

* *Damnacanthus esquirolii* H.Lév.

#### ''Anarana ao amin' ny Jasminonerium''

* *Jasminonerium densiflorum* (Baker) Kuntze
* *Jasminonerium edule* (Forssk.) Kuntze
* *Jasminonerium inerme* (Vahl) Kuntze
* *Jasminonerium laxiflorum* (Benth.) Kuntze
* *Jasminonerium madagascariense* (Thouars) Kuntze
* *Jasminonerium ovatum* (R.Br.) Kuntze
* *Jasminonerium pubescens* (A.DC.) Kuntze
* *Jasminonerium sechellense* (Baker) Kuntze
* *Jasminonerium tomentosum* (A.Rich.) Kuntze
* *Jasminonerium xylopicron* (Thouars) Kuntze

## Jereo koa

* Roy

* *[[Carissa]]*
* *[[Azima]]*
* *[[Cabucala]]*
* *[[Chapelieria]]*
* *[[Carandas]]*
* *[[Damnacanthus]]*
* *[[Strychnos]]*
* *[[Jasminonerium]]*