open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kambojiana mpanao gazety mpamaky batsilana amin'ny fandripahana ala miatrika fiampangana ampolony

## Fiampangana sy fisamborana
Uk Mao dia nosamborina tamin’ny 16 mey 2025 tao amin’ny faritra Stung Treng taorian’ny tatitra nataony momba ny fandripahana ala sy ny fanararaotana ara-tontolo iainana amin’ny fomba tsy ara-dalàna. Voalaza fa fiampangana 14 samihafa no miandry azy, anisan'izany ny hoe **nandrisika hanao heloka bevava** sy **fanalam-baraka ampahibemaso**. Amnesty International sy ny solontenan’ny Firenena Mikambana manokana momba ny zon’ny olom-pirenena sy politika no nanamafy fa mitohy ny fanenjehana ataon’ny fanjakana Kambojiana amin’ireo mpanao gazety sy mpikatroka momba ny tontolo iainana.

Nivoaka amin’ny fahafahana vonjimaika i Uk Mao sivy andro taorian’ny fisamborana azy, rehefa nandoa sazy vola. Na izany aza, mbola mitohy ny fanenjehana azy amin’ireo raharaha maro hafa, izay ahiana hampihitsoka ny asany maha-mpanao gazety azy.https://mg.globalvoices.org/2025/06/23/174893/

## Tatitra momba ny fandripahana ala
Nanolotra porofo sy tatitra amin’ny antsipiriany momba ny fandripahana sy fitrandrahana tsy ara-dalàna tao amin’ny alan’ny vondrom-piarahamonina Phnom Chum Rok Sat i Uk Mao, ka voalaza fa nahatohina manampahefana ambony sasany izany. Nambarany fa: 

*“Fikasana hampangina ahy fotsiny izany. Tezitra izy ireo satria notantarainay ny zava-misy marina sy nahafantatra izahay hoe iza no tena manimba ny ala.”*

Ny Intriplus News izay iasany dia namoaka lahatsary manaporofo fanorisorenana sy fanarahamaso nataon'ny manampahefana azy tamin'ny fotoana nanangonany vaovao.

## Fanehoan-kevitra iraisam-pirenena
Nanao fanambaràna iombonana ireo fikambanana fiarahamonim-pirenena tao Kambodza sy iraisam-pirenena, nilaza fa: 

*“Taratry ny fanararaotana ny rafi-pitsarana hampanginana ireo tatitra ara-tontolo iainana fanaony”* ireo fiampangana rehetra mitranga amin’i Uk Mao.

Nandritra ny antsafa nifanaovany tamin’ny Mongabay, nambarany fa: 

*“Tsy tokony hovonoina amin’ny lalàna ny fahalalahana miteny sy ny fanangonam-baovao marina. Ho an’ny ho avin’ny ala sy ny taranaka ho avy no antony iasako.”*

## Hevitry ny manampahefana
Nilaza tamin'ny Mongabay ny mpitondratenin’ny governemantam-paritanin’i Stung Treng fa **tsy misy mpanao gazety miatrika antsojay**, fa ireo olona nosamborina dia **mpandika lalàna**.

## Fanamarihana

## Rohy ivelany
* Pejy Mongabay – Cambodia
* Intriplus News
Liberté d'expression commerciale

## Fahalalahana maneho hevitra ara-barotra (Commercial speech)

**Fahalalahana maneho hevitra ara-barotra** dia fanehoan-kevitra atao amin’ny tanjona ara-barotra, toy ny dokam-barotra, izay mikendry hahazo vola. Ao Etazonia, sarotra kokoa ny miaro azy noho ny karazana fiteny hafa, fa mbola eken'ny Lalàm-panorenana eo ambany First Amendment izy raha tsy miala amin’ny fitsipika napetraka 1.

### Tantara sy fitsarana manan-danja

* **Valentine v. Chrestensen (1942)**  
  Ny Fitsarana Tampony no nanapa-kevitra fa tsy tafiditra amin'ny First Amendment ny dokam-barotra madio eo amin'ny toerana ho an'ny daholobe .

* Bigelow v. Virginia (1975)
  Nanaiky fa azo atao ny miaro fampielezan-kevitra ara-barotra momba tolotra ara-dalàna, toy ny fampahafantarana momba ny fitsaboana any ivelany.https://www.ebsco.com/research-starters/law/bigelow-v-virginia

* Virginia Board of Pharmacy v. Virginia Citizens Consumer Council (1976)
  Nanaiky ny First Amendment amin'ny fampiroboroboana ara-barotra sy fampahalalana momba ny vidin'ny fanafody, ary nanamafy fa zony ara-dalana.https://via.library.depaul.edu/cgi/viewcontent.cgi?referer=&httpsredir=1&article=2622&context=law-review

* Central Hudson Gas & Electric v. Public Service Commission (1980)
  Namolavola fitsapana efatra (Central Hudson test) mba hanamarinana raha azo atao ny fameperana fampielezan-kevitra ara-barotra eo ambany First Amendment.

### Fitsipika & Fitsapana (Central Hudson)

Araka ny **fitsapana Central Hudson**, mba ho ara-dalàna ny fameperana dia tsy maintsy:
# Mikasika hetsika ara-dalàna ary tsy mampiomana na diso fampahafantarana.
# Misy tombontsoa lehibe ho an’ny fampanjakana.
# Manome valiny tanteraka mankany amin’ireny tombontsoa ireny.
# Tsy mivelatra mihoatra noho ny tokony ho izy ny fameperana 6.

### Fiarovana vs Fanerena

* Tsy maintsy mitandrina amin'ny fampahalalana diso na mitarika fisolokiana ny fanjakana — rehefa misy antony fiarovana ho an’ny mpanjifa, azo atao ny mitaky fampahafantarana fampitandremana toy izany 7.

### Fanan-kery ara-demôkrasia

* Ny fampielezan-kevitra madio dia manome fampahafantarana tena ilaina ho an’ny mpanjifa, ary mitondra fampanantenana bebe kokoa ho an’ny fampiasa sy ny fifidianana toerana tsena 8.

### Fotoana sy tohin’ny fitsarana

Nanomboka tamin’ny taona 1970, nitombo be ny fiarovana ara-dalàna tafiditra ho an’ny fampielezan-kevitra ara-barotra; tsy voafetra ho fampielezan-kevitra tsy misy tombontsoa mivantana (promotional), fa niitatra hatrany amin’ny fampahalalana momba ny vidin-javatra sy fampitandremana ny fameperana azo atao 9.

## Loharano
Madagasikara: Televiziona noterena hijanona

### Tantara sy antony
Tamin’ny 17 Desambra 2008, ny Governemanta malagasy, tarihin’ny Filoha Marc Ravalomanana, dia nametra-pialàna momba ny fitaterana ny Viva TV, fahitalavitra mbola tantanin’i Andry Rajoelina, ben’ny tanànan’Antananarivo, noho ny nandefasany lahatsary nanao resadresaka niarahana tamin’i Didier Ratsiraka, Filoha teo aloha izay nilaza zavatra mety hanakorontana ny filaminam-bahoaka  .https://mg.globalvoices.org/2008/12/23/1449/

Ny didy famaranana dia niseho rehefa navoakan’ny Viva tamin’ny 13 Janoary 2008 ny resaka an-tsary sy feo nampiasain’i Ratsiraka, izay nolazaina fa mety hiteraka fandrahonana ny fandriampahalemana  .

### Vokatry ny fanapahan-kevitra
Ny fanapahan-kevitra hanakatona ny Viva TV dia nandoro ny toe-draharaha teo amin’ny governemanta sy ny fampahalalam-baovao, ary hita fa:

Fampipoirana ny ady politika, indrindra eo amin’i Ravalomanana sy Rajoelina  .

Famoretana ny fahalalahan'ny asa fanaovan-gazety no nitondra ho amin’ny fihetsiketsehana sy hetsi-panoherana lehibe tao Antananarivo tamin’ny volana Janoary 2009  .

Tamin’ny 26 Janoary 2009, dia nitarika ho amin’ny herisetra sy pentina tany amin’ny foiben’ny fampahalalam-baovao ny tsy nanafahan’ny governemanta ny Viva, izay lasa ampahany tamin’ny fanentanana midadasika hahazoan’i Rajoelina manery an’i Ravalomanana handao ny fahefana  .Rajoelina Andry#Ny krizy pôlitika 2009 sy ny fitondrana tetezamita

### Fifandraisana politika
Io fanakatonana io no nanetsika an’i Andry Rajoelina hitarika ny fampanantenana ho mpanohitra lehibe.

Izy no nanome ultimatum tamin’ny governemanta hitakiana ny famerenana ny fahitalavitra, ary nanasa ny olona hanatevin-daharana hetsi-panoherana tao Ambohijatovo tamin’ny 17 Janoary 2009, izay nandray mpanatrika 30 000 eo ho eo  .

Ireo zava-nitranga ireo no lasa mampiady amin'ny masoandro ka nitarika ny korontana ara-politika, izay nihitaran’ny firenena tamin’ny 2009  .

### Fiantraikany ara-pahasalamana sy sosialy
Nanampy tamin'ny fitomboan’ny hahevitry ny famoretana ny fahalalaham-pitenenana tao anatin’ny fampahalalam-baovao ny fanapahan-kevitra.

Naseho ho mariky ny fahafoanan'ny fitsipika mifehy ny fahalalahana ny fanakatonana ny Viva tamin’ny fandefasana ny famoahana vaovao avy amin’ny mpanohitra, araka ny fantatra tamin’ny tatitra sao voasivana  .

### Loharano
Fanambarana nataon’ny Global Voices momba ny fanafihana ONG Serba

## Fanambarana nataon’ny Global Voices momba ny fanafihana ONG Serba
Tamin’ny volana Aprily 2021, navoakan’ny gazety mpiara-miasa amin’ny vondrom-piarahamonina antsoina hoe Global Voices ny fanambarana momba ny fanafihana sy fanalam-baraka natao tamin’ireo ONG sy haino aman-jery tsy miankina any Serbia. Natao handravana ny lazan’ireo fikambanana sivily sasany izy io, anisan’izany ny  (Center for Research, Transparency and Accountability), ny KRIK (fikambanana mpanao fanadihadiana momba ny raharaha misy ifandraisany amin’ny kolikoly), ary ny *Istinomer* (fikambanana mpanamarina ny marina amin’ny vaovao).https://mg.globalvoices.org/2025/04/01/173812/

### Toe-javatra
Nanomboka tamin’ny volana Martsa 2021, mpikambana ao amin’ny Antoko Progressiste Serba (SNS) tahaka an-dry Aleksandar Martinović sy Vladimir Orlić no nanao fiampangana ampahibemaso tao amin’ny Parlemanta Serba fa mikasa hanao « fanonganam-panjakana » ireo ONG ireo sy mifandray amin’ny fanenjehana ny filoha Aleksandar Vučić. Tsy nisy porofo mazava nanohana ireo fiampangana ireo.

### Fomba [https://mg.globalvoices.org/2025/04/01/173812/ fanafihana]
Ankoatra ny fiampangana teny anivon’ny haino aman-jery, nisy fanafihana an-tserasera toy ny:

* famoahana fampahalalana manokana momba ny mpikambana amin’ireo ONG (doxing),
* famoahana lahatsoratra manevateva azy ireo,
* fampitahorana amin’ny tambajotra sosialy.

### Valin-kafatra
Nanao fitoriana tany amin’ny fitsarana ny CRTA mba hamaly ireo fiampangana tsy misy porofo. Naneho fanohanana ireo ONG ny fikambanana iraisam-pirenena tahaka ny Civil Rights Defenders, ary nanao antso ho fiarovana ny fahalalaham-pitenenana sy ny fahalalahana miasa ho an’ny ONG ao Serbia.https://globalvoices.org/2021/04/09/slander-campaign-threatens-serbian-civil-society-and-independent-media/

Nisy koa ny fanamarihan’ny Parlemanta Eoropeana tamin’ny volana Martsa 2021 momba ity raharaha ity tao anatin’ny fanapahan-kevitra momba ny toe-draharaha ara-pitsarana ao Serbia.https://globalvoices.org/2021/04/09/slander-campaign-threatens-serbian-civil-society-and-independent-media/

## Loharano
 

## Jereo koa

* Fahalalaham-pitenenana any Serbia
* KRIK
* CRTA
Kambojiana

## Kambojiana mpanao gazety mpamaky bantsilana amin'ny fandripahana ala miatrika fiampangana ampolony
Any Kambodza, firenena iray any Azia Atsinanana, dia mitohy ny fanenjehana mpanao gazety mahaleotena sy mpanao fanadihadiana momba ny olan'ny tontolo iainana. Tamin'ny Jiona 2025, araka ny tatitry ny *Global Voices*, dia mpanao gazety Kambojiana iray antsoina hoe Thavry Tun no miatrika fiampangana mihoatra ny folo noho ny fanadihadiana nataony momba ny fandripahana ala sy ny fakana tany amin'ny fomba tsy ara-dalàna ataon'ny manampahefana sy mpandraharaha manan-kery any amin’ny faritra ambanivohitra.

I Thavry Tun, izay efa fanta-daza amin'ny fanadihadiana sy lahatsoratra mamoaka ny marina momba ny fitrandrahana harena an-kibon'ny tany sy ny fandripahana ala, dia notazonina sy nohamafisina ny fiampangana azy tamin’ny volana Jiona 2025. Anisan’ny vesatra iampangana azy ny hoe *manaparitaka vaovao diso*, *manohintohina filaminam-bahoaka*, ary *fanalam-baraka*.

## Toe-draharaha amin'ny fahalalahana amin'ny fanaovan-gazety any Kambodza
Efa ela no nilaza ny fikambanana mpiaro zon’olombelona fa iharan’ny famoretana sy fanenjehana ny mpanao gazety any Kambodza, indrindra ireo manao fanadihadiana momba ny kolikoly, ny zon’ny mponina amin’ny tany, ary ny olan'ny tontolo iainana. Hatramin’ny nidiran’ny fitondrana mpanao jadona amin’ny taona 2017 dia mihamafy ny famelezana ny gazety tsy miankina sy ny famerana ny fahalalahana maneho hevitra.

Araka ny tatitry ny *Reporters Without Borders* (RSF), dia anisan’ireo firenena ratsy laza amin’ny resaka fahalalaham-panao gazety i Kambodza, izay matetika no mitory sy managadra mpanao gazety noho ny lahatsoratra manakiana ny fanjakana.

## Fanentanana sy fanehoan-kevitra iraisampirenena
Naneho ny ahiahiny sy ny fanamelohany tamin’ny fiampangana an’i Thavry Tun sy ireo mpanao gazety hafa ny fikambanana iraisampirenena maro, anisan'izany ny *Amnesty International* sy ny *Committee to Protect Journalists* (CPJ). Nangataka ny fanesorana avy hatrany ireo fiampangana azy ireo izy ireo, ary ny fanajana tanteraka ny fahalalahan’ny mpanao gazety hanao ny asany.

Araka ny voalazan’ny *Amnesty International*, dia mampiseho fa miverina amin’ny fanaovana famoretana henjana ny fitondrana Kambojiana, indrindra amin’ireo olona sahy mamoaka sy manakiana ny fanao ratsy ataon’ny manampahefana sy ny mpandraharaha manankarena amin’ny resaka tontolo iainana sy zon’olombelona.

## Loharano

* 
* 
*
The King and High Priest Andriantompokoindrindra

Ny boky ***The King and High Priest Andriantompokoindrindra, the Elder of Imerina, in Madagascar***, navoakan' i Ndriana Rabarioelina tamin’ ny taona 2012, dia nanadihady lalina momba ny laza ara-tantara sy ara-panahy nananan' ilay mpanjaka-mpisorona Andriantompokoindrindra (tamin' ny taona 1600 tany ho any).

Ity boky ity dia mampifangaro ny tantara sy ny teôlôjia ary ny lovantsofina momba ny fomba amam-panao tany aloha, ka mametraka an' Andriatompokoindrindra eo amin' ny fihaonan' ny tontolon' ny mpanjaka sy ny mpisorona. Izy no fototra ara-tantara sy ara-panahy niorenan' ny Fanjakan' i Madagasikara, ka manamarina ny tokony hamerenana amin' ny laoniny ny fitondrà-mpanjaka teôkratika.

Aseho ho taranaky ny fokon' i Levy (mpisorona israelita), izay sady mpanjaka no nisahana asam-pitsarana sy fanompoam-pivavahana, Andriantompokoindrindra. Ny mpanoratra dia manazava amin' ny antsipiriany ny fombafomba sy ny fomba amam-panaon' Andriatompokoindrindra, ny anjara toerany teo amin' ny fananganana ny fanjakana merina, ary ny anjara asany ara-panahy (famakiana ny Soratra Masina, fitsofandrano, fitazona ny fomban-drazana ara-Baiboly).

Andriantompokoindrindra, izay nanda ny fifandimbiasam-pitondrana mba hijanona ao amin' ny tanàna nisy azy, no voalaza fa niandohan' ny fanamboarana "tranomanara" (trano kely masina aorina eo ambonin' ny fasana). Natao tamin' ny alalan' ny fifanarahana miafina ny fifindran’ ny lovan' ny tarana-mpanjaka, izany dia ahitana ny lahimatoa sy ny faralahy (Andriamanelo sy Andrianjaka) izay mizara ny fitondrana am-panoharana, fototry ny fitondra-mpanjaka ara-dalàna.

Voalaza fa misy ny faminaniana ny hiverenan' ny taranany hanjaka amin' izao vaninandro ankehitriny izao, ka hisy ny mpitsara voafidy, ny fiverenan’ ny fanjakana masina eto Madagasikara. Mifanaraka amin’ ny fomba fijery teôkratika ilay boky, izay manamafy fa ny fitondra-mpanjaka eto Madagasikara dia anisan' ny drafitra ara-Baiboly maharitra, araka ny fiantsoan' Andriamanitra.

## Jereo koa

* *[[Biblical Relations between Israel and Madagascar]]*
* *[[The New Kingdom of Madagascar]]*
* *[[Madagascar in the Last Vestiges of the Birthplace of Humanity]]*
The New Kingdom of Madagascar

Ny boky ***The New Kingdom of Madagascar***, navoakan’ i Ndriana Rabarioelina, tamin’ ny taona 2014, dia mikaroka ny fototry ny fanjaka-mpanjaka malagasy vaovao, amin’ ny alalan’ ny fikarohana ara-tantara sy ara-teôlôjia ary ara-pôlitika nataony.

## Lohahevitra sy tanjona
Nambaran’ i Ndriana Rabarioelina fa ny fitondra-mpanjaka tafaverina amin' ny laoniny dia afaka manome an’ i Madagasikara lalana marin-toerana sy masina ho amin’ ny fampandrosoana. Manolo-kevitra izy ny hananganana governemanta tsy miandany sy mahaleo tena, tohanan' ny mpanjaka nentim-paharazana, ary fanitsiana lalàm-panorenana hamerenana amin' ny laoniny ny andraikitra ara-pôlitikan' ny mpanjaka nentim-paharazana.

Manohana lalàm-panorenana miorina amin’ ny finoana ilay boky, ary mampahatsiahy ireo tetikasa teôkratika efa voalaza tao amin’ ny asa sorany tamin’ ny taona 2012 (*[[The King and High Priest Andriantompokoindrindra]]*). Ity lalàm-panorenana ity dia mikendry ny hanome voninahitra ny soatoavina ara-kolontsaina malagasy sy ny zon' olombelona ary ny sitrapon' Andriamanitra.

Manolotra fepetra azo tsapain-tanana i Ndriana Rabarioelina, toy ny fikarakarana fifidianana amin’ ny vanim-potoanan’ ny main-tany (mba hialana amin’ ny fikorontanan’ ny toetrandro), ny dinika nasiônaly eo amin' ny fahefana mitondra sy ny mpanjaka izay matetika tsy raharahaina amin' ny adihevitra pôlitika ankehitriny.

Tsy fiverenana amin' ny atosiky ny fahamaninana ny fitondrana tany aloha izany, fa vina teôkratika amin' izao fotoana izao, izay manana anjara toerana lehibe eo amin' ny dingana ara-pôlitika sy ny lalàm-panorenana ary ny fananganana fanjakana. Araka ny filazan’ ny mpanoratra, ny fitondra-mpanjaka toy izany ihany no afaka mamerina ny firaisankina ara-tsôsialy sy ny rariny ary ny tena fiandrianam-pirenena.

## Jereo koa

* *[[Biblical Relations between Israel and Madagascar]]*
* *[[The King and High Priest Andriantompokoindrindra]]*
* *[[Madagascar in the Last Vestiges of the Birthplace of Humanity]]*
Farihy Mandroseza

## Famaritana
Farihy Mandroseza dia iray amin'ireo farihy lehibe indrindra ao afovoan'Antananarivo, renivohitr'i Madagasikara.

Eo atsimoandrefan'ny tanànan'Antananarivo, ny farihin'i Mandroseza dia iray amin'ireo honahona fahiny eo amin'ny sisin'ny Ikopa. Mamatsy rano ny renivohitra. Ny farihy Mandroseza dia dobo fitehirizandrano misy velarana 40 ha sy mahatahiry rano eo 800 000 m³ eo ho eo, izay ampidiran’ny reniranon’i Ikopa amin’ny alalan’ny tohodrano fangalana rano miaraka amin’ireo rafitra fampiakarana rano misy paompy dimy.

Fintina :

* Ao amin’ny faritra atsimo-andrefan’Antananarivo no misy azy, iray amin’ireo farihy lehibe indrindra eto an-drenivohitra.
* Velarany manodidina ny 40 ha (indraindray 42 ha no voalaza), ary fahafahany ≈ 800 000 m³.
* Toerany : 18°56′ S, 47°33′ E

## Anjara asany

* Ny farihy Mandroseza dia dobo entina mampitsika ny rano (bassin de décantation), ny reniranon’Ikopa no mitarika ny rano ho ao amin'ny alalan’ny tohodrano sy paompy dimy (5).
* Miandraikitra ny famatsian-dranon'ny 90 % mponinan'Antananarivo.
* Famokarana ankehitriny : manodidina ny 200 000 m³ isan’andro, nefa filàna ≈ 300 000 m³ isan'andro.

## Olana & Tontolo Iainana

* Miha ritra sy maloto noho ny fiovan’ny toetrandro sy fandotoan’ny olona.
* Feno fotaka sy fasika : tokony ho 800 000 m³ no mila alaina mba hiverenan’ny fahaiza-mitahiry tany am-boalohany (1,6 tapitrisa m³).
* Loto avy amin’ny rano maloto, orinasa, sy fanorenana an-tsokosoko manakaiky ny farihy ka lasa tsy azo sotroina ny rano.
* Na dia nomena anarana hoe “farihy manan-tantara sy mahafinaritra” hatramin’ny taona 1926 aza, tsy voaaro araka ny tokony ho izy.

## Tetikasa & Fanarenana

* Fanadiovana (dragage) : fandaniam-bola 6–10 tapitrisa dolara hoentina manala fotaka sy fasika.
* Fanavaozana ny paompy ao Mandroseza I : fanoloana ireo paompy antitra 7 mba hampitomboana famokarana avy amin’ny 80 000 m³ ho lasa 120 000 m³ isan'andro.
* Fametrahana toby vaovao Mandroseza II, II bis, ary Amoron’Ankona : hanampy hatramin'ny 20 000–60 000 m³ isan'andro ny famatsiana.
* Fanentanana amin’ny mponina sy fanadiovana manodidina ny farihy.

## Famintinana
Ny farihin’i Mandroseza dia tsy fotsiny hoe dobo fitahirizana rano, fa fototry ny fiainan’Antananarivo amin’ny sehatry ny rano fisotro, tontolo iainana, ary kolontsaina. Mila tandrovina sy amboarina haingana izy mba tsy ho very tanteraka.
Nataly Andria

## '''Nataly Andria'''

Nataly Andria,  ny tena anarany dia: Nataly Haritiana Andrianaivoson, teraka tamin'ny 3 febroary 1985, mpihira malagasy, teratany frantsay, avy amin'ny pop  electro-soul.

## '''Tantaram-piainany'''
Niteraka dimy mianadahy i Nataly Andria ary lehibe teto Madagasikara, tany amin'ny faritra samihafa teto amin'ny nosy, saingy tany Antananarivo Renivohitra no nandaniany ny fahazazany. Ny fihetsehana maro, miankina amin'ny andraikitry ny rainy, mpiasa ao amin'ny orinasa nasionalin'ny solika, dia nitazona ny fahalianany sy ny fisokafany amin'ny kolontsaina samihafa.

Ny rainy, izay Jean-Louis Patrick no anaran'ny sehatra, mpitarika sy mpihira ny tarika rock n'bules malagasy, CCC Guitars, tamin'ny taona yéyé, talohan'ny niverenany tamin'ny fiainana mahazatra kokoa. Ny zandriny roa lahy, zandriny indrindra, no namorona ny rock combo L.A.Doudh niaraka tamin'ny mpitendry roa hafa, tarika nahazo ny anaram-boninahitra rock revelation tamin'ny taona 1998 teto Madagasikara.
Latimeria

Ny ***Latimeria*** dia karazan-trondro tsy fahita firy izay ahitana ny karazana selakanta tokana velona. Misy karazany roa mbola misy ao: ny selakanta any amin'ny Ranomasimbe Indianina Andrefana (*[[Latimeria chalumnae]]* sy ny *Latimeria menadoensis*). Izy ireo dia manaraka ny taranaka tranainy indrindra fantatra amin'ny Sarcopterygii (trondro misy vombony sy tetrapoda), izay midika fa mifandray akaiky kokoa amin'ny havokavoka sy ny tetrapoda (amphibiana, biby mandady ary biby mampinono) izy ireo noho ny trondro mahazatra misy taratra sy trondro.

## Jereo Koa
Tsena

### Tsena
Ny **tsena** dia toerana ahafahan’ny olona mivarotra sy mividy entana na tolotra. Mety ho ara-batana toy ny tsena amin’ny endriny mahazatra, na amin’ny endrika virtoaly amin’ny alalan’ny aterineto. Amin’ny ankapobeny, ny tsena dia mifanandrify amin’ny fifanakalozana ara-barotra izay ananan’ny mpamatsy (mpivarotra) sy ny mpanjifa (mpividy) anjara amin’ny fifampiraharahana.

Mitàna anjara toekarena lehibe amin'ny toekarena ny tsena

Misy karazana tsena maro samihafa, toy ny:

* **Tsena ara-materialy**: fifanakalozana entana hita maso (toy ny sakafo, akanjo, sns).
* **Tsena ara-bola**: fifanakalozana vola sy tahiry, toy ny tsena amin’ny banky na ny tsena ara-bola iraisam-pirenena.
* **Tsena virtoaly**: fifanakalozana amin’ny alalan’ny aterineto (e-commerce).

Amin’ny lafiny toekarena, ny tsena dia rafitra iray manan-danja amin’ny famaritana ny vidin’entana sy amin’ny fanetsiketsehana ny toekarena amin’ny ankapobeny. Ahafahana manara-maso ny fangatahana sy ny tolotra ary mametraka fifandanjana eo amin’ny mpanjifa sy ny mpamatsy.
----
*
Sekoly saint Gabrielle mahajanga

## Famoronana an'ny sekoly Saint Gabrielle Mahajanga

Ny **Sekoly Saint Gabrielle** dia sekoly tsy miankina natsangana tao amin’ny tanànan’i Mahajanga, Madagasikara. Izy io dia natomboka tamin’ny taona  teo ambany fiahian’ny fikambanana kristianina iray, miaraka amin’ny tanjona hanomezana fanabeazana mifototra amin’ny soatoavina ara-panahy sy maha-olona.

### Tanjona sy vina
Ny vina napetraky ny mpanorina dia ny hanangana sekoly iray afaka manabe ireo ankizy sy tanora ho olom-banona, mandala ny fahamarinana sy ny fitiavana, sady manam-pahaizana amin’ny sehatra rehetra ilain’ny fiaraha-monina.

### Sokajy sy ambaratonga
[ Amin’izao fotoana izao, dia manome fampianarana amin’ny haavo fanabeazana fototra sy kilasy faharoa ambony (collège) ny sekoly. Mikasa hanitatra ho amin’ny lycée sy sampana teknika ihany koa izy amin’ny ho avy.

### Toerana sy rafi-pampianarana
Mipetraka ao amin’ny distrikan’i Mahajanga I ny sekoly, amin’ny toerana ahazoana miditra mora sy manaja ny fenitra ara-pahasalamana. Mampifandray ny fahaiza-manao ara-tsiansa sy ny fifehezana ara-pivavahana ny rafitra, ka manome lanja manokana ny fianarana teny frantsay, malagasy, ary anglisy.

### Fandraisana anjara amin’ny fiaraha-monina
Ankoatra ny fampianarana, dia mandray anjara amin’ny fanabeazana amin’ny tontolo iainana, ny fanatanjahantena ary ny fivoaran’ny tanora ao an-toerana ny sekoly Saint Gabrielle.

## Loharano


## Rohy ivelany
* Mahajanga amin'ny Wikipedia amin’ny teny frantsay
Latimeriidae

Ny **Latimeriidae** no hany fianakavian'i Coelacanthiformes, ny tsipika tranainy tranainy taloha. Mirakitra karazana roa tonta ao amin'ny karazana *[[Latimeria]]*, hita ao anaty rano lalina eny amoron'ny tany atsimo atsimon'i  Afrika sy Atsinanana-afovoany Indonezia.

## Karazana

Indreto ny karazana ao aminy:

* Latimeriidae
** *[[Latimeria]]* Smith, 1939
****[[Latimeria chalumnae]]* Smith, 1939
***''Latimeria menadoensis
Lepidosireniformes

Ny **Lepidosireniformes** dia filaharan'ny *[[Sarcopterygii]]*, na trondro misy vombony, miavaka amin'ny filamenta, tsy misy taratra, ary vombony; mizana kely; ny isan`ny rivotra tatavia (havokavoka); ary miendrika olitra misy trondohavoka ivelany.

## Karazana
Dia nahitana karazana valo izay mitsinjara amina vondron-karazana telo.

* Lepidosirenidae - 
** *Lepidosiren*
*** *Lepidosiren paradoxa*
* Protopteridae -
** *Protopterus*
*** *Protopterus aethiopicus*
*** *Protopterus amphibius*
*** *Protopterus annectens*
*** *Protopterus dolloi*
Protopterus

Ny ***Protopterus*** dia karazana trondro efatra hita any Afrika. *Protopterus* dia heverina ho hany karazana ao amin'ny fianakaviana **Protopteridae**.

Ny trondrohavoka afrikana dia trondro mivolom-bolo, mitovitovy amin'ny vombony ary misy vombony mitovitovy amin'ny kofehy. Manana kirany malefaka izy ireo, ary mitambatra ho rafitra iray ny vombony sy ny vombony. Afaka milomano toy ny vombony izy ireo na mandady eny amin'ny farany ambany amin'ny fampiasana ny vombony sy ny vombony.

## Karazana sy zana-karazana

Indreto ny karazana ao aminy:

* *Protopterus aethiopicus*
** *Protopterus aethiopicus aethiopicus*
** *Protopterus aethiopicus congicus*
** *Protopterus aethiopicus mesmaekersi*
* *Protopterus amphibius* 
* *Protopterus annectens*
** *Protopterus annectens annectens*
** *Protopterus annectens brieni*
* *Protopterus dolloi*
Aermacchi M-346

Ny **Aermacchi M-346** dia mpampiofana miaramila na roa misy seza roa ary fiaramanidina fiovam-po miasa izay efa nisy ho toy ny mpiady maivana marobe nanomboka tamin'ny taona 2017.

## Mpampiasa
*
*
*
*
*
*

## Mpanamboatra fiaramanidina hafa
*Airbus (Eoropa)
*Embraer (Brazile)

## Jereo koa
*F-15 Eagle McDonnell Douglas
*F-4 Phantom
*F-14 Tomcat
*F-22 Raptor
*F-4 Phantom
*Eurofighter Typhoon
*Saab JAS 39 Gripen
*Aermacchi M-346
Northrop B-2 Spirit

Ny **Northrop B-2 Spirit** dia baomba stratejika misy motera efatra novokarin'ny mpanamboatra amerikana Northrop. Izy io dia novokarina tany teo anelanelan'ny 1988 sy 1997. Natao ho toy ny elatra manidina, ny B-2 no mpanapoaka baomba mangalatra malaza indrindra ary heverina ho fiaramanidina fiadiana lafo vidy indrindra eran-tany. Izy io dia ampiasain'ny Tafika an'habakabaka Amerikana irery ihany.
Apôlôjetika

Ny **apôlôjetika** dia sehatra sy taranja fandalinana ao amin' ny teôlôjia sy ny filôzôfia ary ny literatiora izay iarovana amin' ny fomba mirindra ny foto-pampianarana amin' ny alalan' ny fandresen-dahatra sy ny lahateny maty paika. Antsoina hoe "apôlôjista" na "apôlôjeta" (io teny farany io no mahakasika kokoa ny fivavahana) ny mpanoratra mandray anjara amin' io fomba fiarovana io. Nantsoina hoe "apôlôjista kristiana" ny mpanoratra kristiana voalohany (manodidina ny taona 120–220) izay niaro ny finoany amin' ny mpitsikera sy nanolotra ny finoany amin' ny olon-kafa. Amin' ny fampiasana io teny io amin' izao taonjato faha-21 izao, ny apôlôjetika dia matetika dia adihevitra momba ny fivavahana sy ny teôlôjia.

Avy amin' ny teny grika taloha hoe ἀπολογία / *apologia* ilay teny, izay midika hoe "fanamarinana, fiarovana (amin' ny fanakianana)".

Anisan' ny fampiasana voalohany an' io teny io ny *Apôlôjian' i Sôkraty nataon' i Platôna* (grika: Πλάτωνος Ἀπολογία Σωκράτους / *Plátônos Apología Sôkrátous*), izay resadresaka niarovan' i Platôna an' i Sôkraty tamin' ny fitsarana azy. Io teny hoe "Apôlôjia" io koa no lohatenin' ny asa soratra isan-karazany nataon' ny mpanoratra kristiana grika sy latinina tamin' ny andron' ny Empira, toy ny *Apôlôjia* roa nataon' i Jostinôsy Martira, izay azo inoana fa natao ho an' ny emperora Antônino Pio (latina: *Antoninus Pius*), ny nataon' i Atenagôrasy any Atena, ary ny *Apologeticum* osoratan' i Tertoliano, izay anisan' ny mpiaro (apôlpôjeta) ny kristianisma voalohany.

Ankoatry ny sehatry ny fivavahana kristiana dia manao apôlôjetika koa ny fivavahana hafa toy ny jodaisma, ny silamo, ny bahaisma, ny bodisma, ary ny hindoisma. Ahitana apôlojetika koa ny sehatra filôzôfika toy ny deisma sy ny panteisma.

## Jereo koa

* Teôdikea
* Lisitry ny teny ao amin' ny teôlôjia kristiana
Latimeria chalumnae

Ny ***Latimeria chalumnae*** (indraindray fantatra amin'ny anarana hoe **gombesa**, *African coelacanth*, na selakanta tsotra) dia trondro, iray amin'ireo karazana selakanta roa mbola misy, filaharana tsy fahita firy amin'ny vertebrata mifandray akaiky kokoa amin'ny havokavoka sy tetrapoda noho ny trondro mahazatra misy taratra.

## Jereo Koa
Coelacanthiformes

Ny **Coelacanthiformes** dia vondrona tranainy ny trondro misy vombony (*[[Sarcopterygii]]*) amin'ny maha selakanta azy, dia mifandray akaiky kokoa amin'ny trondrohavoka sy tetrapoda (ny vertebrata terestriala ao anatin'izany ny amfibiana velona, ​​biby mandady, biby mampinono) izy ireo.
Ny karazana velona voalohany, *[[Latimeria chalumnae]]*, ny selakanta any amin'ny Ranomasimbe Indianina Andrefana, dia nofaritana tamin'ny santionany nanjono tany amin'ny morontsirak'i Afrika Atsimo nanomboka tamin'ny 1938.

## Karazana
Indreto ny karazana ao aminy:

* Latimeriidae
** *[[Latimeria]]* Smith, 1939
****[[Latimeria chalumnae]]* Smith, 1939
****Latimeria menadoensis*
Agrad

Agrad dia mpanankato malagasy,izay mirohona koakoa eo tontolony rapy ,n'y tena anarany dia Sitraka Andrianadraina.Nanomboka taona 2006 niseho antsehatra. Taminy voalohany dia Agrad sy Skaiz no niaraka namoaka Ilay hita hoeny taona 2007.
----

## 🎶 Asa sy tarehimarika misongadina

# **“Zanak’i dadanay”** (mar 1, 2024) izay isan'ny be mpanka-fia indrindra noho izy manandratra ny ray sy izy mitaona mba hiezaka hatrany nahazo laharana faha efatra 04 taminy hira Nalahatra teto Madagasikara

----Ny mampiavaka an'AGRAD aminy mpirapy rehetra dia ny fahaizany mitany ny lazany hatrany satria isan-taona izy dia mamoaka hira vaovao foana ary hakafizin'olona no tsy mety lefy,

Raha eo aminy asa soratra indray no jerevana dia saika hira mampianatra sy mananatra ary mitaiza ny tanora hitondra fiainana. Izany hoe mifono hafatra sy kolon-tsaina ny hirany izay mifandray aminy fiainana andavan'andro .

### Famintinana
**Agrad** dia iray amin’ireo mpanakanto malagasy misongadina eo amin’ny sehatry ny rap — avy amin’ny fiandohana tamin’ny tarika “Agrad & Skaiz” sy ny loka Freestyle, tsy mitsahatra mamokatra hira mahomby amin’ny YouTube, ary mampita hafatra mafonja momba ny fianakaviana, ny fiainana ary ny fihetseham-po.

Raha tianao, afaka manampy sary, video, na ohatra hafa ihany koa aho — na manampy rohy mivantana amin’ireo hira ao amin’ny YouTube. Omeo fotsiny izay ilainao!
Fanambaràna miandalana

Ny **fanambaràna miandalana** na  **fanambaràna mandroso** dia fotopampianarana ao amin' ny kristianisma izay milaza fa ny boky ao amin' ny Baiboly izay nosoratana taty aoriana dia mirakitra fanambaràna feno kokoa an' Andriamanitra noho ny boky tranainy kokoa. Ny fanambaràna mandroso dia tsy midika fa ny fahamarinan' ny Testamenta Taloha dia ambany  noho ny an' ny Testamenta Vaovao. Ny fandrosoana dia tsy avy amin' ny tsy fahamarinana mankany amin' ny fahamarinana - fa avy amin' ny fampahafantarana kely kokoa mankany amin' ny fampahafantarana feno kokoa.

Nanoratra, ohatra, ilay teôlôjiana atao hoe Charles Hodge:Ny toetra miandalan' ny fanambaràn' Andriamanitra dia fantatra fa mifandray amin' ny fotopampianarana lehibe rehetra ao amin' ny Baiboly... Ny zavatra  natolotra tamin' ny fomba manjavozavo tamin' ny voalohany dia niala sarona miandalana ao amin' ny ampahany manaraka amin' ny vondrom-boky masina, mandra-panambaràna ny fahamarinana amin' ny fahafenoany.

## Jereo koa

* Fanambaràna mitohy
* Tsindrimandry (fivavahana)
* Dispensasiônalisma
* Fanambaràna miandalana (bahaisma)

## Loharano sy fanamarihana
Teôlôjia biblika

Ny **teôlôjia** **biblika** dia ny fandalinana ny fampianaran' ny Baiboly araka ny fivoaran' ny votoatiny nandritra ny tantaran' ny Baiboly, amin' ny maha fanambaràna miandalana azy, izay ahitana fahazavana mihamitombo ao amin' ny bokiny faramparany sy fahazavana kely tao amin' ny bokiny voalohany. Na izany aza dia mampiasa io teny io amin' ny fomba samihafa ny manam-pahaizana, satria malaza ho saro-paritana ny teôlôjia biblika. Mizara ho teôlôjian' ny Testamenta Taloha sy teôlôjian' ny Testamenta Vaovao ny sehatra akademika momba ny teôlôjia biblika.

## Famaritana
Samihafa ny fomba fijerin' ny manam-pahaizana ny hevitry ny hoe "teôlôjia biblika", ka sarotra ny hamaritana ny tena fetrany. Azo ilazana ny fiheverana momba ny fanambaràna mampiavaka ny prôtestanta evanjelika sasany koa io andian-teny io.

Raha manao petra-kevitra momba ny fanambaràna miandalana -- izay mazava kokoa ao amin' ny bokin' ny Baiboly voasoratra taoriana kokoa noho ny ao amin' ny bokin' ny Baiboly tranainy kokoa -- ny fandinihana ny fampianarana ao amin' ny Baiboly, araka ny ainga fototry ny tipôlôjia biblika sy ny "fanandindonana" ao aminy; dia azo heverina ho fomba fiasa manokana eo amin' ny sehatry ny fandalinana ny Baiboly ny teôlôjia biblika.

Na izany aza, misy biblista mampiasa io teny io mba hanondroana votoatiny miavaka. Amin' izany heviny izany dia voafetra ho amin' ny fanasokajiana sy filazana amin' ny fomba vaovao ny zavatra resahina ao amin' ny Baiboly ny teôlôjia biblika, tsy ahitana ny famakafakana lôjika sy ny fifandraisana dialektika eo amin' ny lahatsoratra izay nasongadin' ny teôlôjia sistematika.

Na izany na tsy izany dia tanjon' ny teôlôjia biblika ny fiheverana ny Baiboly iray manontolo ho toy ny vongana teôlôjika tokana. Olana lehibe indrindra ao amin' ny teôlôjia biblika ny famaritana ny fifandraisan' ny Testamenta Taloha sy ny Testamenta Vaovao.

## Jereo koa

* Teôlôjia sistematika

* Teôlôjia dôgmatika
Christine Kelly

**Christine Kelly**, teraka tamin'ny 13 Jolay 1969 tany Lamentin (Guadeloupe), dia mpampiantrano haino aman-jery, mpanao gazety ary mpanoratra frantsay.

Niasa tao amin'ny sehatry ny haino aman-jery nanomboka tamin'ny 1992, voalohany tao Guadeloupe ary avy eo tany amin'ny tanibe Frantsa, dia mpikambana ao amin'ny filankevitry ny hajiaim-peo ambony (CSA) tamin'ny 2009 ka hatramin'ny 2015. Avy eo dia miahy ny Fiofanana Alicean, fiofanana eropeana ho an'ny fanatanjahantena vehivavy.

Ao amin'ny *CNEWS*, izy dia nampiantrano ho an'ny taona 2019 nanoloana ny fampahalalana, iray amin'ireo fivoahana ny fantsona fantsona, ny fampiasana posture tsara.
Marion Maréchal

**Marion Maréchal** dia mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i  teraka ny 10 Desambra 1989 tao Saint-Germain-en-Laye (Yvelines) Nampiasa ny solon'anarana Marion Maréchal-Le Pen izy teo anelanelan'ny taona 2010 sy 2018.

Niditra tao amin'ny politika izy tamin'ny taona 2008 tamin'ny fidirana ao amin'ny Front National (FN), izay mpiara-manorina sy filoha voalohany dia ny raibeny amin'ny reniny, Jean-Marie Le Pen, nandimby ny nenitoany, Marine Le Pen, izay nitondra ny antoko tamin'ny 2011.

Tamin'ny 2012, voafidy ho solombavambahoaka ho an'ny boriborintany faha-3 ao Vaucluse izy tamin'ny faha-22 taonany.

Taorian'ny fifidianana filoham-pirenena tamin'ny taona 2017 dia niala tamin'ny fiainana ara-politika izy ary ny taona nanaraka dia nanangana ny Institute of Social, Economics and Political Sciences (ISSEP), sekoly tsy miankina, izay lasa tale mpanatanteraka azy. Niala tao amin'ny National Front izy taoriana kelin'izay, izay lasa Front National.

Niverina tamin'ny politika izy tamin'ny 2022, nanohana ny firotsahan'i Éric Zemmour tamin'ny fifidianana filoham-pirenena izy ary lasa filoha lefitra mpanatanteraka ny antoko *[[Reconquête (Antoko politika)|Reconquête]]*.
Drancy

Ny kaominina frantsay ao **Drancy** dia tanàna misy mponina 71 312 , any avaratratsinanan'i Paris , tokony ho folo kilometatra miala ny afovoan-tanànan'i Paris . Izy io dia ao amin'ny departementan'i Seine-Saint-Denis .

Nanomboka tamin’ny 1941 ka hatramin’ny 1944, no nisy ny tobin’i Drancy, izay nalaina an-keriny ny ankamaroan’ny Jiosy frantsay sy ny Rôma ary ny hafa izay natao sesitany.
Teôlôjia sistematika

Ny **teôlôjia sistematika**, na **sistematika**, dia taranja ao amin' ny teôlôjia kristiana izay andaminana ny teôlôjia mba hitsinjarana azy ho sokajy na sistema samihafa. Miresaka lohahevitra maromaro ao amin' ny boky samihafa ny Baiboly, ka ny teôlôjia sistematika no ahafahana manangona fahalalana samihafa momba lohahevitra tokana.

Maneho amin' ny fomba voalahatra sy voasaina ary mirindra ny fotopampianaran' ny finoana kristiana ny teôlôjia sistematika. Miresaka zavatra toy ny fampianaran' ny Baiboly momba ny lohahevitra sasany na izay marina momba an' Andriamanitra sy ny tontolony izy io. Izy io koa dia miorina amin' ny taranja biblika, ny tantaran' ny fiangonana, ary koa ny teôlôjia biblika sy teôlôjian' ny tantara. Ny teôlôjia sistematika dia mitovy andraikitra amin' ny sehatra hafa toy ny teôlôjia fototra, ny dôgmatika, ny etika, ny apôlôjetika, ary filôzôfian' ny fivavahana.

## Sampan' ny teôlôjia
Ny zavatra karohina ao amin' ny teôlôjia sistematika dia matetika mifandray amin' ny sampana lehiben' ny teôlôjia:

* ny tantaran' ny Baiboly; 
* ny famakafakana ny Baiboly;
* ny hermeneotikan' ny Baiboly;
* ny teôlôjia biblika;
* ny teôlôjia manokana na fotopampianarana momba an' Andriamanitra: fandalinana momba an' Andriamanitra, ary indrindraindrindra, momba an' Andriamanitra Ray; 
* ny kristôlôjia, seha-pandalinana momba an' i Kristy: ny fiainany, ny iraka nampanaovina azy, ny toetrany ary ny fifandraisany amin' Andriamanitra sy ny olombelona;
* ny pneomatôlôjia: fandalinana momba ny Fanahy Masina; 
* ny sôteriôlôjia: fandalinana momba ny famonjena, indrindra ny hevitra momba ny fanamarinana sy ny fahamasinana
* ny apôlôjetika;
* ny eklesiôlôjia: fandalinana ny lafiny maro momba ny Fiangonana (indraindray ny eklesiôlôjia dia mifandray amin' ny teôlôjia pratika);
* ny eskatôlôjia kristiana: fandalinana momba ny fitsarana farany sy ny anjaran' ny olombelona;
* ny hamartiôlôjia (avy amin' ny teny grika hoe *hamartia*, "fahotana"): fandalinana momba ny ota sy ny faharatsiana;
* ny anjelôlôjia, fandalinana momba ny anjely sy ny iraka nampanaovina azy ireo;
* ary ny demônôlôjia, fandalinana momba ny demony, indrindra fa momba an' i Satana.

## Jereo koa

* Teôlôjia dôgmatika
Tipôlôjia biblika

Ny **tipôlôjia biblika** na **tipôlôjia** dia foto-pampianarana ao amin' ny teôlôjia kristiana izay mampifandray ny olona iray na ny zava-mitranga iray ao amin' ny Testamenta Taloha sy ny olona na ny fisehoan-javatra ao amin' ny Testamenta Vaovao.

Voahazava ao amin' ny Testamenta Vaovao ny fampiasana ny tipôlôjia, izany antony izany no anekena azy io hatrany ao amin' ny kristianisma, nefa tsy manilika ny fitsipika hafa momba ny fanakaran-kevitra.

Ampahany amin' ny apôlôjetika kristiana ity fomba fiasan' ny hermeneotikan' ny Baiboly ity. Amaritana izay ambara mialoha ao amin' ny Testamenta Taloha mba ho tanteraka amin' ny fahafenoana ao amin' ny Testamenta Vaovao ny tipôlôjia biblika. Heverina ho "tandindona" (fampisehoana mialoha) ireo fisehoan-javatra sy olona ireo avy eo.

## Jereo koa

* Hermeneotika

* Apôlôjetika
Aix-en-Provence

I **Aix-en-Provence** dia tanàna kaominina any amin' ny tapany atsimo-atsinanana amin' i Frantsa, ao amin' ny Departementan' i Bouches-du-Rhône, ao ao amin' ny faritra Provence-Alpes-Côte d'Azur. Izy no renivohitra ara-tantaran' i Provence. Miaraka amin' ny kaominina 35 hafa, izy io no mamorona an' i Pays d'Aix ao anatin' ny Metrôpoly Aix-Marseille Provence.
Mofo ramanonaka

Ny ramanonaka dia mofo malagasy manitra sy matsiro, maro no mankafy azy io ETO amin'ity nosintsika ity rehefa ampiarahana amin'ny kafe mahery ny maraina, ary atao tohan'aina  rehefa folak'andro iny.

Noho ireo akora nanamboarana azy toy ny koba varigasy sy varim-bazaha, narahina siramamy Kely  ary sira araka izay itiavana azy, dia manana tsiro masiraizy . Endasina amin'ny menaka ao anaty maditra kosa mba ho tonga boribory sy tsara jerena. Zovy ny malagasy tsy ho tia ramanonaka.

Mahavatra mihitsy ireo mpivarotra azy eny antsenakely mifoha vao maneno   ankoho mba 

mba ahavita maro amin'ny maraian
Teôlôjia pratika

Ny **teôlôjia pratika** dia taranja akademika andinihana sy isaintsainana ny fanao ara-pivavahana isan-karazany mba hahatakarana ny teôlôjia ampiharina amin' ireo fanao ireo ary mba handinihana ny fomba hampifanarahana na hanovana na hanatsarana bebe kokoa ny rijan-kevitra sy ny fampiharana ara-teôlôjia. Matetika ny teôlôjia pratika dia nikatsaka ny famahana ny fisarahana hita eo amin' ny dôgmatika na ny teôlôjia amin' ny maha taranja akademika azy ireo andaniny, sy ny fiainana sy ny fanaon' ny fiangonana ankilany. Mampivondrona ny fampianarana momba ny hetsika ara-piangonana isan-karazany (litorjia, môraly, katesizy, sns.) ary manazava ny anton' ireo fanao ireo ny teôlôjia pratika.

Araka ny voalazan' i Richard Osmer, ireo asa na fanontaniana lehibe efatra apetraka amin' ny teôlôjia pratika dia ireto:

# Fa misy inona? (asa fanoritsoritana sy ara-panandramana)
# Nahoana no mitranga izany? (asa fanakarana)
# Inona no tokony hitranga? (ny asa fampanaraham-penitra)
# Ahoana no mety havalintsika? (asa pragmatika)

## Loharano sy fanamarihana
Rassemblement National

Ny **Rassemblement National** (RN) — Front National (FN) hatramin'ny 2018 — dia antoko politika farany havanana y naorina tamin'ny 1972 ary tarihin'i Jean-Marie Le Pen (1972–2011), Marine Le Pen (2011–2021), ary avy eo Jordan Bardella nanomboka tamin'ny 2021.
Jordan Bardella

**Jordan Bardella** dia mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i  teraka ny 13 Septambra 1995 tao Drancy (Seine-Saint-Denis).

Nanomboka ny taona 2021, izy no filohan’ny Rassemblement National (RN), antoko elatra havanana lehibe ao Frantsa.
Vodiondry malagasy

Teo amin'ny malagasy dia misy dingana maromaro tsy maintsy arahin'ny tanora roa lahy sy vavy izay mikasa ny hanorintokantrano vao azo antsoina hoe mpivady toy ny fiantranona any an-tranon-dray aman-drenin'ny Ilay tovovavy,  rehefa izay dia misy ny atao hoe fiantranombe na ny fisehoana  izay itondran- dralehilahy ny ray aman-dreniny any amin'ny fianakavian-dravehivavy mba hangataka  sy hidinidinika mahakasika ny vodiondry izay hatao. Mazàna dia amin'ny mody masoandro no anaovana izany, ary ny ampitso vao maneno fitatra dia mody miaraka amin'ny fianakavian-drehilahy Ilay zatovovavy mba hijery toerana any aminy mandritry ny fito Andro. Manomboka eto dia mpifanofo no iantsoana azy ireo,  izany hoe: fofombadin'i Naivo  ohatra i Ketamanga  ary mifampizaha toetra mandritry ny fotoana  telo na efatra volana. Rehefa tapitra Izay fotoana izay dia miroso amin'ny vodiondry ny roa tonta, ny fianakaviana an-dralehilahy makany amin'ny tranon-dravehivavy  mba hanatitr ny vatofantsiky ny fanambadiana ho an'ireo nahitan-dravehivavy masoandro ary ny alafady ho an'ny olom-pady rehetra, ny fangatahan-tsodrano ho an'ireo raiamandreny be. Mandritry io fanateram-bodiondry io dia misy ny  ady an-kabary ifanaovan'ny andaniny sy ny ankilany ( ny kabary moa dia teny atao amin'ny feo avo manoloana ny vahoaka, entina Ilazana hevitra na itondrana hafatra) ka izay resy an-kabary dia mametraka valopy misy vola, misy aza tsy mahazo an-dravehivavy mihitsy rehefa resy izay  . Ao anatin'izany kabary izany no amoaboasana ny tantaran'ny vodiondry malagasy toy hoe ny mpanjaka Andrianampohinimerina no nanaovako azy ho vola raha  ondry velona izy tany aloha. Eo ny fianakaviana avy amin'ny zatovovavy no mandany na  tsy manaiky ny fangatahana ny zanany ho ravaky ny tokantrano ary mangataka tokim-pitiavana. Raha manaiky, ny fangatahana izy ireo dia mitsodrano ary manolotra fanaka ho an'ny mpivady vao.  Misy lanonambe amin'io fanatanterahana fomba io.

Inty ary misy famaranana sy ohabolana ary kabary mahakasika ny vodiondry:
Teôlôjia ôrtôdôksa

Ny **teôlôjia ôrtôdôksa** dia fitambaran' ny fotopampianarana sy fiaianana ara-panahy ao amin' ny kristianisma ôrtôdôksa, avy amin' ny fanekem-pinoan' i Nikea sy ny kônsily fito voalohany, ary novolavolaina' ny ny teôlôjiana sy filôzôfa tamin' ny voalohany ao amin' ny "fanjakana grika" tamin' ny Andro Antenatenany tao amin' ny Empira Bizantina, toa an' i Masindahy Gregôriôsy Palamasy, sy nosoratan' ny mpanoratra sy ny pôeta toa an' i Vladimir Soloviev tamin' ny taonjato faha-19 tany Rosia. Efa tamin' ny andron' i Grisia Lehibe no nahafantarana ny teny grika tany Italia, izay nanamora ny fanaparitahana an' io teôlôjia io sy ny fahalalana hafa nataon' ny manam-pahaizana sy mpanoratra tamin' ny vanimpotoan' ny Renaissance, indrindra fa tamin' ny fotoan' ny Kônsily tao Basel-Ferrara-Florence-Roma (taona 1431, 1437, 1439 ary 1441).

Ny teôlôjia ôrtôdôksa dia mampianatra ny mônôteisma trinitariana, ny finoana ny fahatongavan' ny Teny ho nofo, na ny Zanaka Lahy tokan' Andriamanitra, ny teôlôjia katafatika miaraka amin' ny teôlôjia apôfatika, izay hermeneotika faritan' ny Lovam-pampianarana masina, eklesiôlôjia katôlika, teôlôjia momba ny olombelona, ​​ary sôteriôlôjia mandravona sy mitsabo.

## Jereo koa

* Tetiandro litorjika ôrtôdôksa
* Theotokos
* Kristianisma ôrtôdôksa
* Fiangonana ôrtôdôksa tatsinanana
* Mariôlôjia
Ambanivohitra

Ny **ambanivohitra** dia faritra ivelan’ny tanàn-dehibe, izay ahitana mponina miaina amin’ny fomba tsotra sy mifandray akaiky amin’ny tontolo voajanahary. Matetika, ny toekarena any ambanivohitra dia miorina amin’ny fambolena sy fiompiana ary asa tanana.

Any ambanivohitra dia mifanakaiky sy mifampitsinjo ny olona, ary mbola manjaka ny soatoavina nentin-drazana sy ny fiarahamonina. Na dia eo aza izany, maro amin’ ny faritra ambanivohitra no miatrika olana toy ny:

* toekarena ambany
* fidirana voafetra amin'ny fanabeazana sy fitsaboana
* fahasimban’ny tontolo iainana vokatry ny fiovaovan’ny toetrandro.

Ankehitriny dia misy ny ezaka avy amin’ny fanjakana sy ny fikambanana tsy miankina amin’ny fanjakana (ONG) hampiroboroboana ny fampandrosoana maharitra any ambanivohitra, amin’ny alalan’ny fampitaovana sy ny fanabeazana ary ny fanohanana ny tantsaha sy ny vehivavy.

Ny ambanivohitra dia fototra iorenan’ny firenena satria mamatsy sakafo sy akora ilaina amin’ny fiainan’ny tanàna. Zava-dehibe ny fampiroboroboana ny fiainan’ny mponina any, mba hahazoan’izy ireo tombontsoa mitovy amin’ny mponina an-tanàn-dehibe.

## Loharano
Mpanamory sambon-danitra

Ny mpanamory sambon-danitra voalohany teto amin’ny tantara dia i Youri Gagarine (na Yuri Gagarin amin’ny teny anglisy), teratany Sovietika.

Antsipirihany:

## 📅 Daty: 12 Aprily 1961
🚀 Sambon-danitra: Vostok 1

⏱️ Fotoana teny an-danitra: manodidina ny 108 minitra

## 🌍 Zava-bita: Izy no olombelona voalohany nanao diabe manodidina ny Tany (orbite) tamin'ny sambon-danitra.
Hevitra manan-danja:

Ny dian'i Gagarine dia nambara ho fandresena lehibe ho an'ny Firaisana Sovietika nandritra ny ady mangatsiaka, ary nanamarika fanombohan’ny vanim-potoanan’ny dia an'habakabaka (ère spatiale) ho an’ny olombelona.
Liberté d'expression

= Famaritana = =
Fahalalahana haneho hevitra dia zo fototra an’ny olombelona mba haneho heviny, amin’ny alalan’ny teny,soratra,  sary, na fitaovana fampitam-baovao rehetra.

Zo haneho hevitra amin'ny alalan'ny kabary, soratra, fanontana, ary ny fitaovana maoderina rehetra amin'ny fifandraisana.

## Zava-dehibe

* Mamela ny olom-pirenena haneho hevitra, hanakiana ny fahefana, ary handray anjara eo amin’ny fiarahamonina.
* Ampahany lehibe amin’ny zon’ny olombelona sy ny demokrasia.

## Lalàna sy Fanajana ao Madagasikara
Madagasikara dia firenena miankina amin'ny rafitra ara-demokratika sy repoblika. Ny Lalàm-panorenana 2010 dia miaro ny fahalalahana miteny: manome fototra ara-dalàna mba haneho hevitra am-bahoaka izany.https://www.saha.mg/wp-content/uploads/2019/02/LALANA_LAHARANA_FAHA-2008_011.pdf

Mitovy ihany izany amin’ny fahalalahan’ny fivavahana, izay voasoratra ao amin’ny Lalàm-panorenana, ary mifehy fa tsy misy fanavakavahana amin’ny finoana.https://www.saha.mg/wp-content/uploads/2019/02/LALANA_LAHARANA_FAHA-2008_011.pdf

## Olana sy Fetra
Na dia eo aza ny fiarovana ara-dalàna, misy fetrany am-pampiharana.

* Amin’ny taona 2010–2012 , nisy fandraràna fampitam-baovao tsy miankina toy ny famonoana taratasy fahazoan-dàlana famoahana onjam-peo sy fahitalavitra eny an-tanan-dehibe ary nisy fifanenjanana ara-politika sy famoretana mpanohitra .https://www.freenews.mg/depiote-fetra-rakotondrasoa-tsy-vahaolana-politika-no-mamaha-ny-olana-ara-tsosialy-sy-ara-toekarena/

* Tao anatin’ny krizy ara-politika tamin’ny 2009, tany Antananarivo, nisy fandraràna fampitam-baovao sy fanafihan’ny hery mitam-piadiana izany, ary fanamarihana nataon’i Rajoelina momba ny fetran'ny fahalalahana tsy hahafahana indray mijery zavatra sasany.https://www.freenews.mg/depiote-fetra-rakotondrasoa-tsy-vahaolana-politika-no-mamaha-ny-olana-ara-tsosialy-sy-ara-toekarena/

## Antony mahatonga azy ho zava-dehibe

# Manam-pahaizana ara-politika sy mpiasam-panjakana no mitaky fampanajana azy mba hisian’ny fifampiresahana misokatra.
# Manampy mpanao gazety sy mpitoraka blaogy hitantara zavamisy sy hanakiana tsy misy tahotra.
# Singa fototra amin’ny fampivelarana ny demokrasia, fiarovana ny zon’olombelona ary ny fitantanana mangarahara.

## Fepetra ilaina

* Tokony heverina ho zon'ny rehetra tsy hisy fanakanana.
* Toy ny fanaovana fihibem-bahoaka, fanitsakitsahana, na fampiasa ny teny ho fandrahonana dia tokony ho voafehy ara-dalàna.
* Mitaky fahaleovantena ara-pitsarana ny fanasaziana heloka amin'ny fampiasana teny.

## Fanamarihana

* Marihina fa mbola maro ireo mpanohana ny fahalalahana miteny no mizara hevitra momba ny fetran’ny fampitam-baovaomba tsy hanapotehana ny fitoniana.