Fizakan' i Andry Rajoelina zom-pirenena frantsay

Ny **fizakan' i [[Rajoelina Andry|Andry Rajoelina]] zom-pirenena frantsay** dia efa nanomboka tamin' ny taona 2014, nefa efa aty amin' ny taona 2023 vao nivoaka tamin' ny tambajotran-tserasera miaraka amin' ny porofo tsy azo lavina ny momba izany. Niteraka ady hevitra izany vaovao izany ka hevitra isan-karazany no nivoaka momba ny fananan' i Andry Rajoelina zom-pirenena tokana (frantsay) na roa (malagasy sy frantsay) sy ny maha ara-dalàna na tsia ny naha filohan' ny Repoblika azy nanomboka tamin' ny taona 2019 sy ny filatsahany ho fidina filohan' ny Repoblika amin' ny taona 2023.

## Zava-misy manodidina

### Tsy fahafahana milatsaka ho fidina filohan' ny Repoblika tamin' ny taona 2013
Nandritra ny Tetezamita teto Madagasikara, tamin' ny volana Janoary 2013 dia nilaza ny tsy hirotsaka ho kandidà amin' ny fifidianana filoham-pirenena 2013 i Andry Rajoelina. Tamin' ny volana Jolay 2013, taorian' ny fifanolanana momba ny fiverenan' i Marc Ravalomanana an-tanindrazana sy ny fikasan' ireo lohandohan' ny ankolafy mpandray anjara amin' ny fitantanana ny Tetezamita (ankolafy Ravalomanana, ny ankolafy Didier Ratsiraka, ny ankolafy Zafy Albert ary ny ankolafy Andry Rajoelina) ny hilatsaka koa, dia nanambara ny tenany hirotsaka hofidiana indray i Andry Rajoelina. Nambaran' ny Southern African Development Community (SADC) ny sazy hahazo ny firenena malagasy raha tsy esorina ny kandidatiorany sy ny an' ny roa hafa (Lalao Ravalomanana sy Didier Ratsiraka). Nanaiky ny hiala amin' ny filatsahana ho filoham-pirenena izy ireo nefa afaka nanendry kandidà mpisolo toerana. Izany no nahatonga ny filatsahan-kofidin' i Hery Rajaonarimampianina, kandidà mpisolo toerana an' i Andry Rajoelina.

Nipetraka tany Frantsa ny fianakaviana Andry Rajoelina taorian' ny fanekeny ny hisitaka amin' ny fanaovana pôlitika mba hahafahan' ny firenena hiverina amin' ny lamina araka ny lalàmpanorenana.

### Tsy fifanarahana tamin' ny filoha Hery Rajaonarimampianina (2014-2018)
Rehefa lany soa aman-tsara ho filohan' ny Repoblika i Hery Rajaonarimampianina dia tsy nanaraka ny toromarika nomen' i Andry Rajoelina, ka anisan' izany ny tokony hanendrena praiminisitra atolotry ny antokon' i Andry Rajoelina sy ny tsy tokony hamoronany antoko pôlitika vaovao. Rava tamin' ny taona 2014 ny fifandraisan' izy roa tonta. Raikitra ny fanoheran' ny antokon' i Andry Rajoelina an' i Hery Rajaonarimampianina izay niafara tamin' ny fananganana governemanta vaovao sy fanaovana fifidianana alohan' ny fotoana tamin' ny taona 2018.

## Fahazoana ilay zom-pirenena vahiny

### Tsy nambara tamin' ny Malagasy
Tamin' ny taona 2013 no nanaovan' i Andry Rajoelina fangatahana zom-pirenena frantsay ka tamin' ny taona 2014 no nahazoany izany. Nivoaka ny didim-panjakana nosoniavin' ny praiminisitra frantsay Manuel Valls sy ny minisitry ny Atitany frantsay Bernard Cazeneuve, tamin' ny 19 Nôvambra 2014. Niseho tao amin' ny gazetim-panjakanan' ny Repoblika Frantsay laharana faha-269 tamin' ny 21 Nôvambra 2014 ny fanapahan-kevitra momba izany. I Mialy Razakandisa vadiny sy ny zanany telo koa dia misitraka izany zom-pirenena frantsay izany. Tsy nambaran' i Andry Rajoelina tamin' ny Malagasy izany fananany zom-pirenena frantsay izany ary tsy nanao fanambaràna momba izany koa izy tamin' ny fametrahany ny antontan-taratasy filatsahan-ko fidina ho filohan' ny Repoblika ka afaka nilatsaka soa aman-tsara.

### Fivoahan' ilay tsiambaratelo
Taty amin' ny volana Jona 2023 vao nivoaka tao amin' ny tambajotran-tserasera tamin' ny alalan' i Fanirisoa Ernaivo, izay sady mpitsara no filohan' ny RMDM Diaspora, sy nohamafisin' ny haino aman-jery frantsay ny porofo momba io fananany zom-pirenena frantsay nangatahina io, na dia efa nivoaka an-gazety ny firesahana momba izany talohan' io fotoana io nefa tsy nisy porofo. Niteraka resabe sy ady hevitra teo amin' ny mpanao pôlitika sy ny mpahay lalàna ary ny mpanaraka ny raharaham-pirenena malagasy izany zavatra izany.

## Ady hevitra

### Hevitr' i Andry Rajoelina sy ny mpomba azy
Matetika no tsy mifanaraka ny valin-tenin' ny mpanohana an' i Andry Rajoelina momba ny fisitrahany ny zom-pirenena frantsay.

#### Zom-pirenena nolovaina
Ny mpiaro an' i Andry Rajoelina sasany dia milaza fa mizaka zom-pirenena roa, malagasy sy frantsay, i Andry Rajoelina. I Romy Voos Andrianarisoa, talen' ny Kabinetran' ny fiadidiana ny Repoblika, fony izy tany Geneva nanatrika ny Fihaonamben' ny *Organisation internationale du travail* (OIT), dia nilaza tamin' ny mpanao gazetin' ny *Le Monde* fa ny dadan' ny dadaben-dRajoelina dia nizaka ny zom-pirenena frantsay. Nanamafy izany koa i Lalatiana Rakotondravahy, minisitry ny Serasera sy ny Kolontsaina.

#### Zom-pirenena azo tamin' ny alalan' ny diplômasia
Ny sasany koa dia milaza fa tamin' ny alalan' ny diplômasia no nahazoan' i Andry Rajoelina ny zom-pirenena frantsay fa tsy tamin' ny alalan' ny fangatahana, na dia ny mifanohitra amin' izany aza no marina, dia ny nanaovan' i Andry Rajoelina fangatahana zom-pirenena frantsay. 

#### Tsy nandova zom-pirenena frantsay i Andry Rajoelina
Nambara ny filohan' ny Repoblika, Andry Rajoelina fa tsy nandova zom-pirenena frantsay satria nanary izany zom-pirenena izany ny rainy izay nisitraka izany talohan' ny fahaleovantenan' i Madagasikara.

#### Mijanona ho Malagasy na dia mizaka ny zom-pirenena frantsay
Misy koa ireo nilaza fa tsy manova ny maha Malagasy an' i Andry Rajoelina sy ny fitiavan-tanindrazany ny fizakany ny zom-pirenena frantsay. Tsy vitsy ihany koa, hoy izy ireo, ny mpitondra malagasy nanana zom-pirenena frantsay, ka anisan' ny voatonona ny jeneraly Ramanantsoa, araka ny hita ao amin' ny *Madagate* ("Anisan' izany isika eto Madagasikara hatramin' izay, raha tsy mikasika an' ny Jeneraly Gabriel Ramanantsoa (13 avrily 1906 - 09 may 1979) izay nandimby ny Filoha Philibert Tsiranana, ny taona 1972. Tsy vitan' ny hoe nanambady frantsay vavy izy fa sady nizaka zom-pirenena frantsay sy malagasy izy.").

#### Lalàna malagasy efa tsy manan-kery intsony
Ny hafa indray miaiky fa nangatahin' i Andry Rajoelina ilay zom-pirenena frantsay fa tsy nolovainy tamin' ny ray aman-dreniny, nefa noho ny tsy nampiharana hatry ny ela ny lalàna momba ny zom-pirenena malagasy, ka nahafahan' ny Malagasy maro nanana zom-pirenena roa, dia foana hoazy io lalàna io na dia tsy misy lalàna hafa nanafoana azy. Manamarika an' io tsy fampiharana ilay lalàna io ny filazana ao amin' ny *Madagate*. Noho izany, amin' izy ireo, dia tsy very ny fizakan' i Andry Rajoelina ny zom-pirenena malagasy, ary mizaka zom-pirenena roa malagasy sy frantsay izy. 

### Ny hevitr' ireo tsy ao amin' ny fitondram-panjakana

#### Zom-pirenena tokana: frantsay
Tsy nandova zom-pirenena frantsay amin' ny maha zanak' olona mizaka rahateo ny zom-pirenena frantsay i Andry Rajoelina matoa nangataka izany ary nahazo izany tamin' ny alalan' ny didim-panjakana, araka ny voasoratra ao amin' ny gazetim-panjakana frantsay. Ny mpitsikera ny fitondrana Rajoelina sy ny mpahay lalàna maro dia milaza fa very ny fizakan' i Andry Rajoelina ny zom-pirenena malagasy ka tsy manana afa-tsy zom-pirenena frantsay izy.

#### Mbola manan-kery ilay didy hitsivolana
Mbola manan-kery ny didy hitsivolana mifehy ny zom-pirenena malagasy satria mbola tsy misy didy hitsivolana na lalàna nasolo na nanafoana azy sady mbola tsy nisy olona nitondra porofo ny amin' ny fananan' ny Malagasy iray na maro zom-pirenena frantsay nefa mbola mitahiry ny zom-pirenena malagasy, tsy anisan' izany ny olona ao na tao amin' ny Tafika malagasy. I Andry Rajoelina no voaporofo fa manana zom-pirenena frantsay.

#### Vokatry ny tsy fananana intsony ny zom-pirenena malagasy
Tsy tokony ho nahazo nilatsaka ho filohan' ny Repoblika tamin' ny taona 2018 i Andry Rajoelina satria tsy nanaja ny Lalàmpanorenana. Efa tsy Malagasy i Andry Rajoelina nanomboka tamin' ny nahazoany ny zom-pirenena frantsay tamin' ny taona 2014, ary tsy tokony nitondra an' i Madagasikara amin' ny maha filohan' ny Repoblika azy tamin' ny taona 2019, ka tokony hametra-pialana na hesorina fa mpamadika tanindrazana. Voahitsakitsaka ny fiandrianam-pirenena satria Frantsay no mitondra an' i Madagasikara.

## Ny lalàna
Ny lalàna momba ny zom-pirenena malagasy sy ny lalàna momba ny zom-pirenena frantsay no voakasiky ny adihevitra momba ny zom-pirenen' i Andry Rajoelina.  

### Ny lalàna frantsay

Ny zom-pirenena frantsay dia fehezin' ny  *Code civil* ("Fehezandalàna Sivily") sy ny Lalàmpanorenan' ny Repoblika Frantsay. Misy ny fanavahana ny fanolorana ny zom-pirenena frantsay (*attribution de la nationalité*), vokatry ny maha manam-piaviana frantsay, sy ny fahazoana izany (*acquisition de la nationalité*) ho an' ny olona nateraky ny ray sy reny tsy frantsay.

#### Fahazoana ny zom-pirenena noho ny fanana ray na reny frantsay
Frantsay noho ny fianahana (*filiation*) ny zaza nateraky ny ray na reny frantsay na izy roa miaraka. Zo avy amin' ny ra izany (*droit du sang*, na *jus sanguinis*).

#### Fahazoana zom-pirenena amin' ny alalan' ny didim-panjakana
Azo amin' ny alalan' ny "didim-panjakana fananganana ho olom-pirenena" (*décret de naturalisation*) koa ny zom-pirenena frantsay, ho an' ny olon-dehibe vahiny nangataka izany, izay efa zatra nipetraka tao amin' ny tanim-pirenena frantsay nandritra ny dimy taona farafahakeliny, izany fe-potoana izany dia mety hihena amin' ny toe-javatra sasany toy ny fianarana any Frantsa sy ny fanatanterahana asa lehibe ho an' i Frantsa.

Araka ny andininy faha-21-24 ao amin' ny *Code civil* frantsay dia tsy misy olona azo atsangana ho olom-pirenena frantsay raha tsy voamarina ny firaisam-pony amin' ny fiarahamonina frantsay, indrindra amin' ny alalan' ny fahalalany ampy ny teny frantsay, ny tantaran' i Frantsa, ny kolontsaina frantsay ary ny fiarahamonina frantsay. Takina koa ny fahalalany ampy momba ny zo sy ny adidy adidy omen' ny zom-pirenena frantsay sy ny fankatoavany ny foto-kevitra sy ny soatoavina fototry ny Repoblika.

Manao sonia ny "Dina mifehy ny zo sy adidin' ny olom-pirenena frantsay" (*Charte des droits et devoirs du citoyen français*) ilay olona rehefa azo raisina ny fangatahany.

### Ny lalàna malagasy
Amin' ny maha filohan' ny Repoblikan' i Madahasikara an' i Andry Rajoelina dia ny Lalàmpanorenana malagasy sy ny Lalàna fehizoro momba ny fifidianana ary ny Fehezan-dalàna momnba ny zom-pirenena malagasy no voakasika.  

#### Ny Lalàmpanorenana malagasy
Araka ny andininy faha-46 ao amin' ny Lalàmpanorenana malagasy tamin' ny 17 Nôvambra 2010, ny olona tsy mizaka ny zom-pirenena malagasy dia tsy afaka mirotsaka amin' ny fifidianana filohan' ny Repoblikan' i Madagasikara.

#### Ny Lalàna fehizoro momba ny fifidianana
Ny toko faha-4 ao amin' ny Lalàna fehizoro laharana faha-2018-009 mifehy ny fifidianana ny filohan' ny Repoblika no miresaka ny fepetra ahafaha-mirotsaka ho fidina. Ao amin' ny andininy faha-10 dia anisan' ny takina miaraka amin' ny fanambaràna ny filatsahan-ko fidina ny kopian' ny sora-pahaterahana na ny karapanondrom-pirenena, sy ny taratasy fanamarinana ny fizakana ny zom-pirenena malagasy voaisy daty tsy mihoatra ny telo volana.

#### Ny Fehezan-dalàna momba ny zom-pirenena malagasy
Ny andininy faha-42 hatramin' ny faha-49 ao amin' ny Fehezan-dalàna momba ny zom-pirenena malagasy no mahakasika ny fahaverezan' ny zom-pirenena malagasy, nefa ny andininy faha-42 hatramin' ny faha-46 no resahina matetika amin' ity fananan' i Andry Rajoelina zom-pirenena frantsay ity:

* Araka ny andininy faha-42 ao amin' ny Didy hitsivolana laharana faha-60-064 tamin' ny 22 Jolay 1960 momba ny zom-pirenena malagasy, dia very avy hatrany ny fizakana ny zom-pirenena malagasy raha nahazo zom-pirenena vahiny an-tsitrapo ny Malagasy feno taona.
* Tsy anisan' izany ny Malagasy ao amin' ny Tafika malagasy nahazo zom-pirenena vahiny, izay tsy mahavery ny fizakany ny zom-pirenena malagasy raha tsy manao fangatahana amin' ny fitondram-panjakana malagasy ka mahazo izany, araka ny andininy faha-43.
* Ny andininy faha-44 dia mahakasina ny fanovana ny fe-potona lazain' ny andininy faha-43 raha misy ny ady mitam-piadiana ifanaovana amin' ny firenena hafa.
* Ny andininy faha-45 dia mahakasika ireo manana zom-pirenena  roa na mihoatra (malagasy sy vahiny) izay afaka mangataka hanary ny zom-pirenena malagasy.
* Ny andininy faha-46 dia milaza fa tsy terena intsony haneho fanajana sy fanoavana eo anatrehan' ny firenena malagasy ny olona tsy mananana intsony ny zom-pirenena malagasy.

## Jereo koa

* Fahefana Avon' ny Tetezamita
* Lalàmpanorenan' i Madagasikara
* Fitsaràna Avo Momba ny Lalàmpanorenana
* Zom-pirenena malagasy
* Zom-pirenena frantsay
* Fiandrianam-pirenena
* Madagasikara zanatany frantsay
* Iles Éparses
* Tantaran' i Madagasikara

## Rohy ivelany
**Fehezan-dalàna mifehy ny zom-pirenena malagasy**

* "Loi n° 2016 – 038 modifiant et complétant certaines dispositions de l’Ordonnance n° 60-064 du 22 juillet 1960 portant Code de la nationalité malagasy ", *justice.mg* (pdf)
* "Code de la nationalité malagasy mise à jour, 2017",, *citizenshiprightsafrica.org*
* "Code de la nationalité malagasy", *refworld.org*

**Fehezan-dalàna mifehy ny zom-pirenena frantsay**

* "Code de nationalité française", *legifrance.gouv.fr*
* "Naturalisation française par décret", *service-public.fr*
* "Les conditions et modalités de l’acquisition de la nationalité française", *immigration.interieur.gouv.fr*
**Lalàna fehizoro mifehy ny fifidianana filoham-pirenena**

* "Loi organique 2018 - 009 relative à l’élection du Président de la République", *ceni-madagascar.mg*

**Lalàmpanorenena malagasy**

* "Constitution de la quatrième République ", *mef.gov.mg* (pdf)
* "Constitution de la quatrième république" , *www.hcc.gov.mg, Haute Cour Constitutionnelle de Madagascar*, 11 décembre 2010 (pdf).

## Loharano sy fanamarihana