Ova-matoanteny

Ny **[[ova-matoanteny]]** dia endriky ny matoanteny izay sady afaka mitana ny anjara asan' ny matoanteny no afaka mitana ny anjara asan' ny mpamari-toetra.

## Filazam-potoana sy fanehoan-javatra

### Filazam-potoan' ny ova-matoanteny
Ao amin' ny fitsipiteny mahazatra dia anarany fotsiny ny filazana ny endriky ny ova-matoanteny ho manana filazam-potoana. Amin' ny ankapobeny, na ny "ova-matoanteny ankehitriny" na ny "ova-matoanteny lasa" dia tsy milaza fotoana fa milaza fanehoan-javatra: ny ankehitriny ho an'  ny fanehoan-javatra tsy efa fa ny lasa ho an'ny fanehoan-javatra efa.

Ny ova-matoanteny ankehitriny (*[[participe présent]]*) ao amin' ny fiteny frantsay dia miafara amin' ny -*ant* (ohatra: *marchant*, *parlant*, *mangeant, perdant, finissant*) fa ny ova-matoanteny lasa (*[[participe passé]]*) dia manana endrika isankarazany arakaraka ny matoanteny (ohatra: *marché*, *parlé*, *mangé, perdu, fini*).

Ny ova-matoanteny ankehitriny (*present participle*) ao amin' ny fiteny anglisy dia miafara amin' ny -*ing* (ohatra: *walking*, *speaking*, *eating*) fa ny ova-matoanteny lasa (*past participle*) dia manana endrika isankarazany arakaraka ny matoanteny (ohatra: *walked*, *spoken*, *eaten*).

Amin' ny fiteny sasany toy ny fiteny latina dia misy koa ny ova-matoanteny hoavy, ankoatry ny ova-matoanteny ankehitriny sy ny ova-matoanteny lasa ka azo raisina ohatra ny hoe *morituri* ("ireo izay ho faty") izay ova-matoanteny hoavin' ny hoe *morire* ("maty"). 

### Ova-matoanteny enti-mamorona endri-pilazam-potoana
Ao amin' ny fiteny sasany dia ampiasaina miaraka amin' ny matoanteny andry ny ova-matoanteny mba hahazoana ny filazam-potoana na/sy ny fanehoan-javatra sasany.

Ao amin' ny fiteny frantsay dia ampiasaina miaraka amin' ny matoanteny mpanampy *avoir* (na *être*) ny ova-matoanteny lasa (*participe passé*) mba hahazoana ireo filazam-potoana amin' ny fanehoan-javatra efa toy ny  *passé composé* sy ny *plus-que-parfait* sns.

Ao amin' ny fiteny anglisy dia ampiasaina miaraka amin' ny matoanteny mpanampy *have* ny ova-matoanteny lasa (*past participle: -ed*, sns) mba hahazoana ireo filazam-potoana amin' ny fanehoan-javatra efa toy ny *present perfect* sy ny *pluperfect* na *past perfect* sns.

Ao amin' ny fiteny anglisy ihany dia ampiasaina miaraka amin' ny matoanteny mpanampy *be* ny ova-matoanteny ankehitriny (*present participle*: -*ing*) mba hahazoana ireo filazam-potoana amin' ny fanehoan-javatra mitohy toy ny filazam-potoana ankehitriny mitohy (*present continuous*) sy ny filazam-potoana lasa mitohy (*past continuous*) sns.

## Ova-matoanteny sy fiendrika

### Fiendriky ny ova-matoanteny
Ao amin' ny fiteny sasany misy an' io endri-matoanteny io dia misy karazany roa ny ova-matoanteny raha ny fiendrika no resahina, dia ny atao hoe ova-matoanteny mañano sy ny ova-matoanteny anoina.

Amin' ny fiteny frantsay, ho an' ireo matoanteny mihatra dia amin' ny fiendrika manano ny ova-matoanteny ankehitriny (ohatra: *La fille chant<u>ante</u>*) fa amin' ny fiendrika anoina kosa ny ova-matoanteny lasa (ohatra: *Les chansons chant<u>ées</u>*). Toraka izany koa ny miseho amin' ny fiteny anglisy, ho an' ny matoanteny mihatra dia amin' ny fiendrika manano ny ova-matoanteny ankehitriny fa amin' ny fiendrika anoina kosa ny ova-matoanteny lasa.

### Ova-matoanteny ampiasaina hahazoana fiendrika
Ao amin' ny fiteny sasany koa dia ampiasaina miaraka amin' ny matoanteny mpanampy ny ova-matoanteny lasa mba hahazoana ny fiendrika anoina mifandraika amin' ny matoanteny amin' ny fiendrika mañano. Ao amin' ny fiteny frantsay dia ampiasaina ny matoanteny mpanampy *être* ampiana ny ova-matoanteny lasa (*participe passé*) mba hahazoana ny fiendrika anoina (*voix passive*). Ao amin' ny fiteny anglisy dia ampiasaina toy izany koa ny matoanteny mpanampy *be* ampiana ny ova-matoanteny lasa (*past participle: -ed*, sns) mba hahazoana ny fiendrika anoina (*passive voice*).

## Ova-matoanteny ao amin' ny fiteny rosiana
Ao amin' ny fiteny rosiana dia miavaka tsara ny filazam-potoana sy ny fiendrika raha ny ova-matoanteny no resahina, ka misy ny ova-matoanteny ankehitriny manano sy ny ova-matoanteny ankehitriny anoina sy ny ova-matoanteny lasa manano ary ny ova-matoanteny lasa anoina. Ankoatra izany dia mifandrindra amin' ny filaza isa sy ny kilahivavy ny ova-matoanteny rosiana.

Ohatra: matoanteny *чита́ть* ("mamaky")

#### Ova-matoanteny ankehitriny manano

* *читающий* ("mamaky")

#### Ova-matoanteny lasa manano

* *читавший* ("namaky")

#### Ova-matoanteny ankehitriny anoina

* *читаемый* ("vakina")

#### Ova-matoanteny lasa anoina

* *прочитанный* ("novakina") (tsy maintsy matoanteny mifetra).

Ireto misy fehezanteny atao ohatra;

* *Де́вушка, <u>чита́ющая</u> тут кни́гу, – моя́ сестра́*  ("Ilay zazavavy mamaky an' ity boky ity dia anabaviko") (Ova-matoanteny ankehitriny manano).
* *Де́вушка, <u>чита́вшая</u> тут кни́гу, забы́ла свой телефо́н* ("Nanadino ny findainy ilay zazavavy namaky an' ity boky ity") (Ova-matoanteny lasa manano).

## Jereo koa

* Matoanteny
* Filazam-potoana
* Filaza
* Fiendrika
* Filaza tsotra
* Filaza ifampiankinana
* Filaza mihonohono
* Filaza mandidy
* Filaza toe-javatra
* Participe présent - participe passé (fiteny frantsay)