open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Andrei Konchalovsky

**Andrei Konchalovsky** dia talen-koronantsary, mpamoaka horonantsary, mpanoratra senariô, mpilalao mizaka ny zom-pirenen'i Firaisan'ny Repoblika Sosialista Sovietika, Etazonia, Frantsa, Rosia teraka ny 20 Aogositra 1937 tao Moskva
## Ny fiainany manokana
I Sergey Mikhalkov no rainy. Ny vadiny dia Natalia Arinbasarowa, Julia Vysotskaya. Ny zanany dia Yegor Konchalovsky. Ny rahalahiny sy/na ny rahavaviny dia Nikita Mikhalkov. 
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/03lhhq
Stanley Kubrick

**Stanley Kubrick** dia talen-koronantsary, mpaka sary, mpamoaka horonantsary, mpanoratra senariô mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 26 Jolay 1928 ary maty ny 7 Martsa 1999 tao Childwickbury Manor
## Ny fiainany manokana
Ny vadiny dia Christiane Kubrick, Ruth Sobotka. Ny zanany dia Vivian Kubrick. 
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/06mn7
John Huston

**John Huston** dia mpilalao, mpilalao amin'ny horonantsary, talen-koronantsary, mpanoratra senariô, mpamoaka horonantsary, mpanoratra mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 5 Aogositra 1906 ary maty ny 28 Aogositra 1987
## Ny fiainany manokana
I Walter Huston no rainy. Ny vadiny dia Evelyn Keyes. Ny zanany dia Anjelica Huston, Danny Huston. 
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/0c12h
David Lean

**David Lean** dia talen-koronantsary, mpamoaka horonantsary mizaka ny zom-pirenen'i Fanjakana Mitambatra teraka ny 25 Martsa 1908 ary maty ny 16 Aprily 1991
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/0jgwf
Ang Lee

**Ang Lee** dia talen-koronantsary, mpanoratra senariô, mpanoratra mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 23 Oktobra 1954
## Ny fiainany manokana
Ny zanany dia Mason Lee. 
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/0h1p
Frank Lloyd

**Frank Lloyd** dia talen-koronantsary, mpilalao, mpamoaka horonantsary mizaka ny zom-pirenen'i Fanjakana Mitambatra, Etazonia teraka ny 2 Febroary 1886 ary maty ny 10 Aogositra 1960 tao Santa Monica, Kalifornia
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/04kqfb
George Lucas

**George Lucas** dia mpamoaka horonantsary, talen-koronantsary, mpampindrana ny feony, mpanoratra senariô, mpilalao, mpanoratra mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 14 Mey 1944 tao Modesto, Kalifornia
## Ny fiainany manokana
Ny zanany dia Katie Lucas. 
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/0343h
Sidney Lumet

**Sidney Lumet** dia talen-koronantsary, mpilalao, mpanoratra senariô, mpamoaka horonantsary, mpanoratra mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 25 Jiona 1924 tao Philadelphia ary maty ny 9 Aprily 2011
## Ny fiainany manokana
Ny vadiny dia Gloria Vanderbilt. 
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/01_vfy
Akira Kurosawa

**Akira Kurosawa** dia talen-koronantsary, mpamoaka horonantsary, mpanoratra senariô, mpanoratra mizaka ny zom-pirenen'i Japana teraka ny 23 Martsa 1910 ary maty ny 6 Septambra 1998
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/0kft
Fritz Lang

**Fritz Lang** dia talen-koronantsary, mpanoratra senariô, mpanoratra mizaka ny zom-pirenen'i Alemaina, Etazonia, Aotrisy teraka ny 5 Desambra 1890 ary maty ny 2 Aogositra 1976 tao Beverly Hills, Kalifornia
## Ny fiainany manokana
Ny vadiny dia Thea von Harbou. 
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/032md
Joseph L. Mankiewicz

**Joseph L. Mankiewicz** dia mpamoaka horonantsary, talen-koronantsary, mpanoratra senariô, mpilalao mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 11 Febroary 1909 tao Wilkes-Barre, Pennsylvania ary maty ny 5 Febroary 1993
## Ny fiainany manokana
Ny zanany dia Tom Mankiewicz. Ny rahalahiny sy/na ny rahavaviny dia Herman J. Mankiewicz. 
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/027vps
Frances Marion

**Frances Marion** dia mpanoratra senariô, mpanoratra tantara lava mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 18 Novambra 1888 tao San Francisco ary maty ny 12 Mey 1973 tao Los Angeles
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/064177
Nikita Mikhalkov

**Nikita Mikhalkov** dia mpilalao, talen-koronantsary, mpanoratra senariô, mpamoaka horonantsary mizaka ny zom-pirenen'i Firaisan'ny Repoblika Sosialista Sovietika, Rosia teraka ny 21 Oktobra 1945 tao Moskva
## Ny fiainany manokana
I Sergey Mikhalkov no rainy. Ny vadiny dia Anastasiya Vertinskaya, Tatiana Mikhalkova. Ny zanany dia Stepan Mikhalkov, Anna Mikhalkova, Artem Mikhalkov, Nadezhda Mikhalkova. Ny rahalahiny sy/na ny rahavaviny dia Andrei Konchalovsky. 
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/034z01
Lewis Milestone

**Lewis Milestone** dia talen-koronantsary, mpanoratra senariô, mpamoaka horonantsary mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 30 Septambra 1895 tao Chișinău ary maty ny 25 Septambra 1980 tao Los Angeles
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/0gv2r
Brian De Palma

**Brian De Palma** dia talen-koronantsary, mpanoratra senariô, mpamoaka horonantsary mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 11 Septambra 1940
## Ny fiainany manokana
Ny vadiny dia Nancy Allen, Gale Anne Hurd. 
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/01c6l
Sydney Pollack

**Sydney Pollack** dia mpamoaka horonantsary, mpilalao, mpilalao amin'ny fahitalavitra, mpilalao amin'ny horonantsary, talen-koronantsary mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 1 Jolay 1934 tao New York ary maty ny 26 Mey 2008
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/029m83
Carlo Ponti

**Carlo Ponti** dia mpamoaka horonantsary mizaka ny zom-pirenen'i Italia teraka ny 11 Desambra 1912 ary maty ny 10 Janoary 2007
## Ny fiainany manokana
Ny vadiny dia Sophia Loren. Ny zanany dia Carlo Ponti. 
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/03y3dk
Leni Riefenstahl

**Leni Riefenstahl** dia talen-koronantsary, mpilalao, mpaka sary, mpamoaka horonantsary mizaka ny zom-pirenen'i Alemaina teraka ny 22 Aogositra 1902 tao Berlin ary maty ny 8 Septambra 2003
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/04gjj
Satyajit Ray

**Satyajit Ray** dia talen-koronantsary, mpanoratra, mpamoaka horonantsary, mpanao asa soratra, mpanoratra senariô mizaka ny zom-pirenen'i India teraka ny 2 Mey 1921 tao Kolkata ary maty ny 23 Aprily 1992 tao Kolkata
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/071xj
Jean Renoir

**Jean Renoir** dia talen-koronantsary, mpilalao, mpanoratra senariô, mpamoaka horonantsary mizaka ny zom-pirenen'i Frantsa teraka ny 15 Septambra 1894 tao Paris ary maty ny 12 Febroary 1979 tao Beverly Hills, Kalifornia
## Ny fiainany manokana
I Pierre-Auguste Renoir no rainy. Ny vadiny dia Catherine Hessling. Ny zanany dia Alain Renoir. Ny rahalahiny sy/na ny rahavaviny dia Pierre Renoir. 
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/0qdm8
Alan Parker

**Alan Parker** dia mpanoratra senariô, mpamoaka horonantsary, talen-koronantsary mizaka ny zom-pirenen'i Fanjakana Mitambatra teraka ny 14 Febroary 1944, maty ny 31 Jolay 2020. 
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/01ycck
Roman Polanski

**Roman Polanski** dia talen-koronantsary, mpilalao, mpamoaka horonantsary, mpanoratra senariô, mpanoratra mizaka ny zom-pirenen'i Polonia, Frantsa teraka ny 18 Aogositra 1933 tao Paris

## Ny fiainany manokana
Ny vadiny dia Sharon Tate, Barbara Kwiatkowska-Lass. 
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/06b_0
Carlos Saura

**Carlos Saura** dia talen-koronantsary, mpanoratra senariô mizaka ny zom-pirenen'i Espaina 4 Janoary 1932 — 10 Febroary 2023
## Ny fiainany manokana
Ny rahalahiny sy/na ny rahavaviny dia Antonio Saura. 
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/098l37
Martin Scorsese

**Martin Scorsese** dia mpamoaka horonantsary, mpilalao amin'ny horonantsary, talen-koronantsary, mpanoratra senariô, mpilalao, mpampindrana ny feony mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 17 Novambra 1942 tao New York
## Ny fiainany manokana
I Charles Scorsese no rainy. Ny vadiny dia Julia Cameron, Isabella Rossellini, Barbara De Fina. 
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/04sry
David O. Selznick

**David O. Selznick** dia mpamoaka horonantsary, mpanoratra senariô mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 10 Mey 1902 tao Pittsburgh ary maty ny 22 Jiona 1965
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/0hqcy
Mack Sennett

**Mack Sennett** dia talen-koronantsary, mpamoaka horonantsary, mpilalao, mpanoratra senariô mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 17 Janoary 1880 ary maty ny 5 Novambra 1960
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/04rg6
Vittorio De Sica

**Vittorio De Sica** dia talen-koronantsary, mpilalao mizaka ny zom-pirenen'i Italia teraka ny 7 Jolay 1901 ary maty ny 13 Novambra 1974 tao Neuilly-sur-Seine
## Ny fiainany manokana
Ny vadiny dia Giuditta Rissone, María Mercader. Ny zanany dia Christian De Sica, Manuel De Sica. 
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/07y_r
Quentin Tarantino

**Quentin Jerome Tarantino** dia mpilalao, mpanoratra senariô, talen-koronantsary, mpamoaka horonantsary, mpilalao amin'ny horonantsary, mpanoratra mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 27 Martsa 1963.

## Biôgrafia fohy: Quentin Tarantino
Anarana feno: Quentin Jerome Tarantino

Daty nahaterahana: 27 Martsa 1963

Toerana nahaterahana: Knoxville, Tennessee, 

Asa: Talen-koronantsary (réalisateur), mpanoratra senariô (scénariste), mpilalao sarimihetsika, mpamokatra (producteur)

## Fiainana sy Fampianarana
Tamin’ny fahazazany, Tarantino dia nifindra niaraka amin-dreniny tany Los Angeles. Tsy nahavita fianarana ambony izy fa nanomboka niasa tany amin'ny fivarotana kasety horonantsary (video store) — toerana izay nahatonga azy ho mpankafy sarimihetsika sy nanomboka nandalina fomba fitantanana sarimihetsika.

Tsy nandia sekoly famokarana sarimihetsika (film school), fa nanofana tena tamin’ny fianarana sy fijerena sarimihetsika maro.

## Asa sy Sarimihetsika malaza
Tarantino dia malaza amin’ny fampifangaroany herisetra, vazivazy mangidy, resaka lava mahavaky fo, sy ny fanajana ny fomba sarimihetsika taloha.

## 🎬 Sarimihetsika malaza nosoratany sy tantaniny:
1. Reservoir Dogs (1992) – Sarimihetsika voalohany nanaitra ny sehatra iraisam-pirenena.

2. Pulp Fiction (1994) – Nahazo Oscar ho senariô tsara indrindra; sarimihetsika manan-tantara amin’ny fizarana tsy ara-potoana (non-linear storytelling).

3. Jackie Brown (1997)

4. Kill Bill Vol. 1 sy Vol. 2 (2003–2004) – Tantaram-pisamborana sy fandraisana famaliana.

5. Inglourious Basterds (2009) – Tantara foronina momba ny Ady Lehibe II.

6. Django Unchained (2012) – Sarimihetsika western momba ny andevo sy ny fanavakavahana.

7. The Hateful Eight (2015)

8. Once Upon a Time in Hollywood (2019) – Nahazo Oscar ho senariô, notanterahina niaraka tamin’i Leonardo DiCaprio sy Brad Pitt.

## Toetra mampiavaka ny asany
Resaka lava sy manintona (dialogue intense)

Rafitra tsy ara-potoana (non-linear narrative)

Fampiasana mozika retro sy mahery vaika

Herisetra hita maso sy mahavariana

Fanondroana sarimihetsika taloha (fomba meta-cinéma)

## Loka sy fankasitrahana
2× Loka Oscar ho senariô tsara indrindra:
*Pulp Fiction (1995)
*Django Unchained (2013)

Palme d'Or – Pulp Fiction, Festival de Cannes 1994

Golden Globes sy BAFTA maro

## Zavatra mahaliana:
Quentin dia efa nilaza fa hanao sarimihetsika folo monja amin'ny asany, ary "Once Upon a Time in Hollywood" no fahasivy.

Mpandala ny sarimihetsika natao amin’ny pellicule 35mm, tsy dia mankafy “digital cinema”.

## Loharano:

Oscars.org – Quentin Tarantino

## Jereo koa
* Biôgrafia
Giuseppe Tornatore

**Giuseppe Tornatore** dia talen-koronantsary, mpanoratra senariô, mpamoaka horonantsary mizaka ny zom-pirenen'i Italia teraka ny 27 Mey 1956
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/027m5f
Hal B. Wallis

**Hal B. Wallis** dia mpamoaka horonantsary mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 14 Septambra 1898 tao Chicago ary maty ny 5 Oktobra 1986 tao Rancho Mirage, Kalifornia
## Ny fiainany manokana
I Jacob Wallis no rainy. Ny vadiny dia Louise Fazenda, Martha Hyer. Ny zanany dia Brent Wallis. 
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/03_bcg
Steven Spielberg

**Steven Spielberg** dia talen-koronantsary, mpanoratra senariô, mpamoaka horonantsary, mpilalao mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 18 Desambra 1947 tao Cincinnati
## Ny fiainany manokana
Ny vadiny dia Amy Irving. Ny zanany dia Sasha Spielberg. 
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/06pj8
Aaron Sorkin

Aaron Benjamin Sorkin dia mpanoratra senariô, mpamoaka horonantsary, mpanoratra tantara tsangana, mpanao asa soratra, mpanoratra, mpilalao mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 9 Jiona 1961 tao New York City.

## Fiainana sy Fampianarana
Aaron Sorkin dia teraka tao amin'ny fianakaviana Jiosy tao Manhattan, New York. Nianatra tany amin'ny Syracuse University, ka nahazo mari-pahaizana amin’ny teatra tamin’ny taona 1983. Tamin’ny voalohany dia naniry ho mpilalao an-tsehatra izy, nefa taty aoriana dia nahita ny fahaizany amin'ny fanoratana tantara sy resaka anaty senariô.

## Asa sy Zava-bita manan-danja
Aaron Sorkin dia malaza amin’ny dialoga manan-tsaina sy mitohy haingana, ary amin’ny tantara feno politika, lalàna, ary toe-karazana manan-danja.

## Sarimihetsika malaza nosoratany:

* A Few Good Men (1992) – Nanjary tantara an-tsehatra sy sarimihetsika malaza, ilay fiteny hoe “You can’t handle the truth!” dia avy eto.

* The Social Network (2010) – Tantaran’ny fananganana Facebook; nahazo Oscar ho senariô tsara indrindra.

* Moneyball (2011) – Tantara momba ny fanavaozana amin'ny baseball miaraka amin’i Brad Pitt.

* Steve Jobs (2015) – Fiainan’ilay mpamorona Apple.

* The Trial of the Chicago 7 (2020) – Sarimihetsika politika sy fitsarana; izy no tale sy mpanoratra.

## Andian-tantara amin’ny fahitalavitra:

* The West Wing (1999–2006) :

Fijery anaty momba ny Fiadidiana ny Repoblika Amerikana.

* Sports Night (1998–2000)

* The Newsroom (2012–2014)

## Loka sy fankasitrahana

* Oscar (Academy Award) ho an'ny Best Adapted Screenplay – The Social Network

* Golden Globe – Maro amin’ny senariô nosoratany

* Emmy Awards – Indrindra tamin’ny The West Wing

## Toetra mampiavaka ny asany:
Miompana amin'ny resaka mandaitra sy manan-danja ara-tsaina.Ary mivoatra amin'ny lohahevitra politika sy ara-pitsarana ary tsy fitan'izany ihany fa mpandala ny idealism sy ny adidy ara-moraly

## Loharano:

Oscars.org – Aaron Sorkin Profile

## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/01d8yn
Wim Wenders

**Wim Wenders** dia talen-koronantsary, mpilalao, mpaka sary mizaka ny zom-pirenen'i Alemaina teraka ny 14 Aogositra 1945 tao Düsseldorf
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/081l_
Billy Wilder

**Billy Wilder** dia mpanoratra senariô, talen-koronantsary, mpamoaka horonantsary, mpanoratra, mpanao asa soratra mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia, Aotrisy teraka ny 22 Jiona 1906 ary maty ny 27 Martsa 2002 tao Beverly Hills, Kalifornia
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/0c921
Robert Wise

**Robert Wise** dia talen-koronantsary, mpamoaka horonantsary mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 10 Septambra 1914 tao Winchester, Indiana ary maty ny 14 Septambra 2005 tao Los Angeles
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/0hsmh
William Wyler

**William Wyler** dia mpanoratra senariô, mpamoaka horonantsary, mpilalao amin'ny horonantsary, talen-koronantsary, mpilalao mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia, Soisa teraka ny 1 Jolay 1902 ary maty ny 27 Jolay 1981 tao Los Angeles
## Ny fiainany manokana
Ny vadiny dia Margaret Sullavan. 
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/0gv40
Darryl F. Zanuck

**Darryl F. Zanuck** dia mpanoratra senariô, mpamoaka horonantsary mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 5 Septambra 1902 tao Wahoo, Nebraska ary maty ny 22 Desambra 1979 tao Palm Springs, Kalifornia
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/01b9ck
Robert Zemeckis

**Robert Zemeckis** dia mpanoratra senariô, mpamoaka horonantsary, talen-koronantsary, mpanoratra mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 14 Mey 1951 tao Chicago
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/01f7j9
Molière

**Molière** dia mpanoratra tantara tsangana, mpilalao, Poeta, mpanoratra, mpanao asa soratra teraka ny 15 Janoary 1622 tao Paris ary maty ny 17 Febroary 1673 tao Paris
## Ny fiainany manokana
Ny vadiny dia Armande Béjart. 
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/0dkx3
Giovanni Boccaccio

**Giovanni Boccaccio** dia mpanoratra, Poeta, mpanao asa soratra mizaka ny zom-pirenen'i Italia teraka ny 24 Jiona 1313 ary maty ny 21 Desambra 1375
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/03d66
Cicero

**Cicero** dia filôzôfy, mpanao politika, mpanao asa soratra, Poeta, mpanoratra mizaka ny zom-pirenen'i Roma Taloha teraka ny 3 Janoary -106 ary maty ny 7 Desambra -43
## Ny fiainany manokana
Ny vadiny dia Terentia. Ny zanany dia Cicero Minor, Tullia Ciceronis. Ny rahalahiny sy/na ny rahavaviny dia Quintus Tullius Cicero. 
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/01tf5
Luigi Pirandello

**Luigi Pirandello** dia mpanoratra tantara tsangana, mpanoratra, Poeta, mpanao asa soratra, mpanoratra tantara lava mizaka ny zom-pirenen'i Italia teraka ny 28 Jiona 1867 ary maty ny 10 Desambra 1936 tao Roma
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/04r0t
Giosuè Carducci

**Giosuè Carducci** dia mpanoratra teraka ny 1835 ary maty ny 1907 . Loka Nobel ao 1906.

## Jereo koa
* Haisoratra
Omar Khayyám

**Omar Khayyám** dia mpanao matematika, mpahaikintana, Poeta, mpanoratra, mpanao asa soratra, filôzôfy, mpitendry mozika mizaka ny zom-pirenen'i Iran teraka ny 24 Mey 1048 tao Nishapur ary maty ny 11 Desambra 1131 tao Nishapur
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/0m_hz
Famaritana manarak'endrika

Amin'ny taranjan'ny kajimirindra, ny **famaritana manarak'endrika** (anglisy: *formal specification*) dia teknika mifototra amin'ny fampiasana matematika izay hahafahana mamaritra ny rafitra ary ny fandaharana. Ampiasaina amin'ny famisavisana rafitra, mamakafaka ny fitondrany, ary mamaritra ny tondrony amin'ny alalan'ny fampiasana fitaovana matematika mandaitra. Lazaina fa manarak'endika ny famaritana amin'ny izy io manana rariteny, miombona anaty valam-pahaizana tokana ary amin'ny fahafahana manatsoaka fampahalalana ilaina avy aminy.

## Mpampandrisika

Isaky ny faran'ny taompolo hatry ny taona 1970 dia nihanatanjaka hatrany ny rafitra ara-kajimirindra ; vokatr'izany dia mihabetsaka ny fiantraikany amin'ny fiarahamonina. Noho izany dia ilaina ho tsaratsara kokoa ireo teknika mba hanampy amin'ny fandrafetana rindrankajy azo antoka. Mampiasa famakafakana matematika ho fototry ny fanamboarana ary fanekena ny endriky ny vokatra ireo injenieria amin'ny taranja maro. Anisan'ny fomba hahatongavana amin'izany amin'ny fandrafetana ny rindrankajy ny famaritana manarak'endrika. Ampiasaina matetika kokoa ireo fomba hafa toa ny fanandramana, mba hanatsara ny kalitaon'ny fango (kaody).

Ahitana hadisoana (na baogy/bug) vokatry ny fanaovana ny fanandramana. Tsara ny mahita izany mialoha satria raha efa nandroso lavitra ny tetikasa anefa misy hadisoana, dia ho lafo kokoa ny manitsy izany hadisoana izany. Ny ilàna ny famaritana manarak'endrika dia manakely ny fipoiran'izany karazan-kadisoana izany. Atao amin'ny alalan'ny fanesorana ireo fiolakolahana na famaritana ny zavatra ilain'ny rafitra izany. Amin'ny alalan'ny famaritana manarak'endrika dia voatery mamakafaka lalina ny rafitra ary ny tetikasa ireo mpandrafitra. Hampiseho ny hadisoana na fiolakolahana izay misy anaty famaritan-drafitra tsy manarak'endrika ny famakafakana ilay famakafakana. Vokatr'izay famakafakana izay dia ho kely kokoa ny fetezan'ireo hadisoana mipoitra anaty rafitra haro. Manakana ny fanitsiana lafo vidy ny fanitsiana ireo karazana hadisoana ireo am-pitombohana.
Domenico Modugno

**Domenico Modugno** dia mpanao mozika dia mpilalao, talen-koronantsary, mpanoratra senariô, mpilalao gitara mizaka ny zom-pirenen'i Italia teraka ny 9 Janoary 1928 tao maty ny 6 Aogositra 1994.

## Jereo koa
* Mozika
Robinson Jean-Louis

**Jean-Louis Robinson**, teraka tamin'ny 1952 tao Ampasikely, dia mpanao politika malagasy.

Tamin'ny governemantan'i Ravalomanana izy dia minisitry ny fanatanjahan-tena, ny fahasalamana, ny fandrindram-piterahana, ny fiarovana ara-tsôsialy (2004-2008) ary minisitry ny kolontsaina.

Kandidà ny antoko AVANA amin'ny fifidianana filoham-pirenena malagasin'ny taona 2013 ary lohalaharana tamin'ny fihodinana voalohany.

## Biôgrafia
Teraka tao Ampasikely tamin'ny 1952 i Jean-Louis Robinson.
Nianatra tao amin'ny ESSCA Antanimena ary nahazo ny bakalaorea Siansa ara-traikefa tamin'ny 1970, nianatra tao amin'ny Oniversiten' Antananarivo izy ary nivoaka ho dokotera tamin'ny 1980.

## Jereo koa

* Fifidianana filoham-pirenena ao Madagasikara 2013
Teide

Ny **Teide** dia ilay tendrombohitra ambony indrindra any Espaina  ny haavony dia 3718 metatra. Izany no misy eo amin'ny nosy Tenerife ao amin'ny Nosy Kanaria.
Bakalaorea

Ny **bakalaorea**, amin' ny rafi-pianarana sasany dia ny mari-pahaizana azo rehefa afa-panadinana amin' ny fianarana ambaratonga faharoa. Ny teny hoe *bakalaorea* dia avy amin' ny teny frantsay *baccalauréat* izay avy amin' ny teny latina *bachalariatus* izay sarangan' ny mpianatra amin' ny oniversite. Amin' izao fotoana izao ny bakalaorea dia mari-pahaizana azo amin' ny faran' ny fianarana ambaratonga faharoa (ao amin' ny firenena toa i Madagasikara na i Frantsa), na azo afaka telo taona amin' ny ambaratonga ambony (ny *baccalauréat* kanadianina na *bachelor* amerikanina). Any amin' ny firenena manome io mari-pahaizana io amin' ny faran' ny fianarana ambaratonga faharoa dia io no hahafahana miditra any amin' ny oniversite na eny amin' ny sekoly ambaratonga ambony.

## Fiaviana
Ny bakalaorea ankehitriny, araka ny fahalalana azy, dia noforonina tamin' ny andron' i Napoléon I tany Frantsa. Tamin' izany fotoana izany dia nisy sampanana dimy ny bakalaorea: siansa, haisoratra, didy aman-dalàna, fitsaboana, ary teôlôjia). Tamin' ny taona 1808 dia 21 monja no afaka bakalaorea. Tamin' ny taona 1830 no nampidirana ny fanadinana an-tsoratra, ary tamin' ny taona 1840 no nampidirana ny "mention".

Tonga teto Madagasikara ilay mari-pahaizana niaraka tamin' ny fanjanahan-tany.

## Sampanana
Matetika dia ahitana sampanana maro ny bakalaorea: siansa, haisoratra na siansa ara-toekarena ary ara-tsôsialy. 

## Jereo koa
* Fianarana
* Fanabeazana
Jeôlôjia

Ny **jeôlôjia** dia rantsana iray ao anatin' ny siansa natoraly izay mandinika sy mandalina ary manadihady manokana momba ny Tany. Tafiditra ao anatin' izany ny fandalinana ny vatosoa, vatobe fanaovan-trano, ary hatramin' ireo planeta manahaiky ny Tany ihany koa aza.
Daewoo

Ny **Daewoo** dia vondrona indostrialy kôreanina tatsimo noforonin' i Kim Woo-chong. Ny sehatra ahitana ny Daewoo dia ny fanamboarana sambo, ny trano, ny fitaovam-piadiana, ny fitaovan-tokatrano mampiasa aratra, ny haikoriam-boanaratra ary ny fiarakodia.

Noravan' ny governemanta kôreanina tatsimo ilay vondrona tamin' ny taona 1999, mbola misy ihany ny zanaka orinasa fa samy tsy mifampiankina fa mahaleo tena izy ireo.

## Ilay vondrona talohan' ny taona 1999

Ny fizaràn' ny vondrona talohan' ny nandravana azy tamin' ny krizy aziatika:

**Daewoo Heavy Industries (DHI)*: mpamorona milina ho an' ny indostria vaventy, izay ahitana fitaovam-pitaterana
**Daewoo Shipbuilding & Marine Engineering*: mpanamboatra kaontenera, kargo, mpitondra solika ary fiaramanidina. Nahaleotena tamin' ny taona 2000 ilay orinasa.
**Daewoo Corporation*: izay nahitana ny Daewoo Construction izay mpanamboatra lalana, trano isan-karazany, indrindra indrindra tany Afovoany Atsinanana ary tany Afrika. Voazara ho orinasa telo samihafa ity orinasa ity.
**Daewoo Electronics*: fitaovana mampiasa aratra rehetra ary haikoriam-boanaratra, izay ahitana solosaina ary mpanorina, miaraka amin' ny zanak' orinasa Daewoo Electronic Components Co., Daewoo Electric Motor Industries Ltd. ary Orion Electric Co. Ltd.
**Daewoo Telecom Ltd.*: fifandraisan-davitra rehetra.
**Daewoo Precision Industries*: mpanao basy ary fiarakodia. Natsangana tamin' ny 2002 ary niova anarana ho S&T Daewoo Co. tamin' ny 2006.
**Daewoo Textile Co. Ltd.*
**Daewoo Securities*: fiantohana.
**Daewoo International*: varotra iraisam-pirenena.
**Daewoo Development Co. Ltd.*: fitantanana ny hotelin' ny Daewoo, izay nanana ny *franchise* ny hotely Hilton tany Kôrea Atsimo.
**IAE* (Institute for Advanced Engineering): ivon-toerana fanaovana fikarohana.
**[[GM Daewoo|Daewoo Motor]]*: mpanao fiara fitaterana entana. Ahitana ny Daewoo Automotive Components Co. Ltd., Daewoo Bus Co. Ltd., Daewoo Commercial Vehicle Co. Ltd.
**Daewoo Motor Sales*: nivarotra ny fiaran' ny Daewoo ary ny fiaran' ny General Motors, izay ahitana zanak'orinasa Architectural Iaan Div. ary SAA-Seoul Auto Auction.

## Taorian' ny krizy aziatika

* *[[Daewoo International Corporation]]*: izay entin' i Lee Dong-Hee; miasa amin' ny varotra, famatsiam-bola ary fivoarana ara-toekarena.
* *[[Daewoo Engineering & Construction]]*: entin' i Seo Jong Huk, miasa amin' ny mari-trano ary ny fanamboarana trano.
* *[[Daewoo Corporation]]*
* *[[Daewoo Electronics]]*: mpanao fitaovana eletronika rehetra, Hi-Fi ary sarimihetsika. Zanak' orinasan' i Dongbu Group hatry ny taona 2013.
* *[[GM Daewoo]]*: fiarakodia, zanak' orinasan' ny General Motors.
* *[[S&T Daewoo]]*: noforonina tamin' ny 13 Septambtra 2006, entin' i Kim Taekwon
* DSME: entin'i Nam Sang-Tae, miasa amin' ny fandrafetana sambo.
Fanabeazana

Ny **fanabeazana** dia fampitana ny fahaizana amin'ny alalan' ny fampianarana. Izy io koa dia fanampiana ny olona mba hianatra ny fanaovana zavatra sady mamporisika azy hieritreritra mikasika ny zavatra ianarany. Zava-dehibe ho an'ny mpanabe ny mampianatra ny fomba fahitana sy fampiasana ny fampahalalana. Ampitaina amin' ny alalan' ny fanabeazana ny fahalalana momba ny firenena, ny fikambanana ary ny fiarahamonina iray. Amin'ny firenena demôkratika, anisan' ny tanjon' ny fanabeazana ny fampianarana ho olom-pirenena vanona. Ny fanabeazana fototra dia heverina ho azo ekena mandritra ny taona vitsivitsy voalohany amin'ny fianarana. Amin' izao fotoana izao, farafahakeliny 70 % amin'ny ankizy eto amin' izao tontolo izao no mahazo fanabeazana fototra.

## Jereo koa

* Fampianarana
* Sekoly
* Kôlejy
* Lisea
* Oniversite
* Fanabeazana eto Madagasikara
Fitaovam-piadiana

Ny **fitaovam-piadiana** dia fitaovana ampiasaina mba handratra na hamono zavamananaina, na hanimba na hanapotika rafitra. Natao hampitombo ny fahombiazan' ny fihazana, ny fanamafisan-dalàna, ny fiarovan-tena na ny haiady ny fitaovam-piadiana. Amin' ny ankapobeny, ny fitaovam-piadiana dia natao handresena ny mpifanandrina amin' ny alalan' ny fitaovana ara-materialy na ara-tsaina.

## Jereo koa
* Basy
* Lefona
* Antsy
* Sabatra
* Tsipìka
* Tafondro
* Baomba
* Balafomanga
* Bala
Ady

Ny **ady** dia olona iray na maro mifaninana. Ny tanjon'ny ady dia manjaka ny olona na ny vondron'olona mitohitra amin'ny tena. 

Miditra ao amin'izany famaritana izany ny adin'olon-droa izay manan-tanjona ny mandresy ny olona mitohitra amin'ny tena amin'ny alalan'ny famonoana azy na famelesana azy tsy ho afa-manohitra intsony.

## Jereo koa
* Fitaovam-piadiana
* Ady Lehibe Voalohany
* Ady Lehibe Faharoa
* Miaramila
Galileo Galilei

I **Galileo Galilei** dia mpahay kintana sy mpahay fizika ary filôzôfy italiana izay nalaza tamin' ny teôria navoakany mikasika ny fisian' ny Masoandro eo afovoan' Izao Tontolo Izao ary ny fihodinan' ny Tany manodidina ny Masoandro. Ny vokatr' izany teôria izany —izay manova lalina ny fomba fijery eken' ny Eglizy Katôlika tamin' izany fotoana izany— dia nantsoina Revôlisiôna Kôpernisiana.

Amin' ny teny italiana izy dia atao hoe *Galileo Galilei*; amin' ny teny  teny latina kosa dia *Galilaeus Galilaei*. Teraka tamin' ny 15 Febroary 1564 tany Pisa (Fanjakan' i Italia) ary maty tamin' ny 4 Janoary 1642 tany Firenze (Fanjakan' i Italia) izy.

## Jereo koa
* Hainkintana
* Nicolas Copernic
* Revôlisiôna Kôpernisiana

#### Hafa
*   Museo Galileo – Firenze, Italia Conserva gli strumenti scientifici originali di Galileo.
*  European Cultural Heritage Online(ECHO) (testi di Galileo Galilei)
*  The Galileo Project

### Tsiahy
Ambondrona

**Ambondrona** dia kaominina malagasy ao amin'ny distrikan'i Fianarantsoa Ii, Faritanin'i Fianarantsoa. Ny isam-poniny dia 12500 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodin-kaominina dia 22041 ary ny kaodin-distrika dia 220

## Vokatry ny fambolena
Ny entana faharoa lafo vidy indrindra dia arachide.
Ny zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia vary.
Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia vary.
Ny isan'omby dia 2817.
Ny isan'ny taona nisiam-pesitry ny vorona teo anelanelan'ny taona 1999-2001 dia 3.
Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia mangahazo.
Ny entana lafo vidy indrindra dia haricot.
1 isan-jaton'ny tanimbary no voatondraka amin'ny tohidrano na paompy.
98 ny mponina no miasa tany.
1 ny mponina no miasa amin'ny fanjonoana.
1 ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha.
1000 no isan'ny kisoa.

## Ara-tsosialy
Ahitana fikambanan-tantsaha ao.

## Fotodrafitrasa
Ahitana tobim-pahasalamana ao.
Ijanon'ny taksiborosy ilay kaominina.
Andalovan'ny lalam-pirenena ilay kaominina.
Ahitana sekoly ambaratonga fototra.
Ahitana kolejy ao amin'ilay tanàna.

## Fitaterana
Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia fiara maivana base.
Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 1 ora.
Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 2 ora.
Ny lalan-tany dia azo aleha mandavan-taona.
Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 6000 Fmg.
Misy fikambanan'ny mpampiasa lalan-tany ao.
Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 6000 Fmg.

## Fahasoavana
5 isan-jaton'ny mponina no tena mahantra dia mahantra.
35 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra.
Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 4 volana.
15 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena.
45 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony.

## Endri-javatra
Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana.
Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana.

## Olana
Ny isan'ny vakitrano tanatin'ny taona 1999-2001 dia 6.

## Rohy ivelany
* ilo.cornell.edu - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity.
Pitty

**Priscilla Novaes Leone** (teraka tamin'ny 7 Oktobra, 1977) dia mpihira country brazilianina.

## Rohy ivelany
* Pitty Official Web
Sandy

**Sandy Leah Lima** (teraka tamin'ny 28 Janoary, 1983) dia mpihira pop brazilianina.

## Rohy ivelany
* Sandy Official Web
Tania Khalill

**Tânia Calil Padis Campos**, teraka tamin'ny 8 July 1977 tany São Paulo, Brazila, dia mpanolotra fandaharana amin'ny televiziona brazilianina.

### Rohy ivelany
*
Sochi

I **Sochi** (na **Sotchi** araky fanoratana frantsay) dia tanàna ao amin' ny krain' i Krasnodar, ao Rosia. Atao hoe **Сочи** izy amin' ny fiteny rosiana;  **სოჭი** amin' ny fiteny jeôrjiana; **Шәача** - *Sheacha* amin' ny fiteny adigey. Eo moron' ny Ranomasina Mainty no misy azy, ao Kaokazy rosiana, izay an' i Jeôrjia taloha. Ny isan' ny mponiny tamin' ny 2013 dia 368&nbsp;011. Toerana nanatanterahana ny Lalao Olimpikan-dririnina tamin' ny taona 2014 ilay tanàna.

## Jereo koa

* Fihaonana an-tampony Rosia-Afrika
Lalao Olimpikan'ny ririnina 2014

Ny **Lalao Olimpikan'ny ririnina 2014**, izay fantatra amin'ny anarana **Lalao Olimpikan'ny ririnina faha-12** (amin'ny teny frantsay : *Les XXIIes Jeux olympiques d'hiver*), dia fihaonana ara-panatanjahantena lehibe izay mitranga any Sochi, Rosia, araky ny fomba amin'ny Lalao Olimpikan'ny ririnina.  Amin'ny 7 ka hatramin'ny 13 Febroary io fihaonamben'ny fanatanjanahan-tena fanao amin'ny andro ririnina io.
Ranomasina Mainty

Ny **Ranomasina Mainty** dia ranomasina ao atsimo atsinanan' i Eorôpa. Ny tany mamaritra azy dia i Anatôlia ary i Kaokazy. Mifandray amin' ny Ranomasimbe Atlantika amin' ny alalan' ny Ranomasina Egea sy ny Ranomasina Mediteranea ilay ranomasina. Ny ranomasina hafa mifandray amin' ny Ranomasina Mainty dia ny Ranomasin' i Azov, amin' ny alalan' ny Andilan-tanin' i Kerch .
Mifandray amin' ny Ranomasina Mediteranea ilay ranomasina amin' ny alalan' ny Andilandranon' i Dardanela sy ny Andilandranon' i Bosifaoro izay ahitana ny tanànan' i Istanbul any Torkia.

Ireo tanàna lehibe hita eo moron' ny Ranomasina Mainty:  i Batumi, i Burgas, i Constanța, i Giresun, i Hopa, i Istanbul, i Kerch, i Mangalia, i Năvodari, i Novorossiysk, i Odessa, i Ordu, i Poti, i Rize, i Samsun, i Sevastopol, i Sochi, i Sukhumi, i Trabzon, i Varna, i Yalta ary i Zonguldak.

## Jereo koa

* Ranomasina
Repoblikan'i Weimar

Ny** Repoblikan'i Weimar **dia ny anarana omen'ny tantarata ny fitondrana tao Alemaina tamin'ny 9 Novambra 1918 hatramin'ny 1933.

Io Repoblika io dia nandimby ny fandravana ny governemanta imperialy alemàna roa andro talohan'ny fiafarana ofisialin'ny Ady Lehibe Voalohany. Weimar no toerana nihaonan'ireo mpanoratra ny lalam-panorenana (izay mahatonga ny anarany hoe Repoblikan'i Weimar). Nandritra izany fotoana izany dia ny Reich Alemàna (*Deutsches Reich*) no anarana ofisialin'ilay Fanjakana, izay manaraka ny fotoana imperialy taorian'ny taona 1918.

Taorian'ny Ady Lehibe Voalohany, dia nivoaka taorian'ny tolom-piavotana alemàna tamin'ny Novambra 1918 ilay repoblika. Tamin'ny 1919 dia naorina tao Weimar ny antenimierampirenena ary ny lalampanorenana vaovaon'ny Reich Alemàna voavao. Betsaka ireo olana tokony novahan'ilay Repoblika vao niforona: izay ahitana ny fiakaram-bidin'entana tsy voafehy, ary ekstremisma politika. 

## Anarana
*Deutsches Reich* (malagasy: Fanjakana Alemàna) no anarana ofisialin'ilay Repoblika amin'ny fiteny alemàna. 

## Jereo koa
*Empira Alemàna
Lasopy

Ny **lasopy** dia sakafo misy rony mahavelona aina. Ny teny hoe *lasopy* dia teny nindramina tamin' ny teny frantsay hoe *la soupe*. Misy karazany maro ny lasompy: Chinoise, Tongotr' omby, Soukril, Legioma ...fa ny lasompy atody no tena betsaka mpankafy noho ny izy mora vidy.
Mofo-akondro

**Mofo ankondro**, dia mofo malagasy, izay vita avy amin'ny akondro sy koba-mbary.
Azo atao tsindry tsakafo koa ny mofo akondro.
Manitra

Ny teny hoe, **Manitra** dia teny natao ilazana zavatra manana fofona tsara.
Ohatra : Savony Manitra, rano-manitra, emboka manitra, asaramanitra, paperimanitra etc.
Hazo atao fanampy na anaranana koa ny teny hoe Manitra ,mety atao anaram-behivavy sy lehilahy ny teny.
Rova Antsahadita

Ny **Rovan'Antsahadita** dia mivily mianan-tsimo raha vao afaka ny tetezana Ampitatafika (Tana 102) ary miala 8km rehefa tonga eo amin'ny tanàna atao hoe: Alatsinainy Ambazaha. Tao no nametrahan'i Andrianampoinimerina ny vadiny atao hoe RABODIZAFIMANJAKA izay mbola milevina ao hatramin'izao.

Antsahadinta dia iray amin' ireo tendrombohitra roa ambin' ny folo masina tao amin' ny Fanjakana Merina. Io toerana io dia nohatsarain' ny mpanjaka Andriamangarira (1725 - 1775), zafikelin' Andriamasinavalona, ​​mpanjakan' Imerina (1675 - 1710). Tao no nisy ny renivohitry ny fanjakana tany amin' ny tapany andrefan' Imerina.

## Jereo Koa
*Rova Manjakamiadana
Sambos

Ny **SAMBOS** dia teny nindramina tamin'ny teny Sinoa "SAMOUSSA" , izay tsakitsaky malagasy , ita refa misy lanonana ....ny sambos dia mofo nasina totokena vita hendy ...
Marek Grechuta

**Marek Michał Grechuta** (teraka ny 10.12.1945 tany Zamość, Polonia, ary maty ny 09.10.2006 tao Kraków). Poloney dia mpanao mozika.
Sung Jae-ki

**Sung Jae-ki**(Koreanina:성재기 Sinoa:成在基, 11 Septambra 1967 - 26 Jolay 2013) dia mpanao hetsika ho an'ny Zon'olombelona, zo sivika ary filôzôfy ny liberalisma ao Korea Atsimo. Namorona ny *[[Lehilahin'i Korea]]* (kor. : 남성연대 男性連帶), izy tamin'ny taona 2008. 

## Jereo koa
* Feminisma
* liberalisma

## Tsiahy

## Rohy ivelany
* ''Suicide performance and journalist ethics News Dongah'' (English)
* Police continue search for missing men's rights activist yonhapnews 2013.07.27 (English)
* Body of Sung Jae-gi found in Han River Koreaherald 2013.07.29 (English)
* Seoul ‘Bridge of Life’ Attracts More Suicide Attempts korearealtime 2013.11.08 (English)
* South Korean channel films suicide  (English)
* In memoriam 2013:Sung Jae-ki  (France)
Masombika

Tao Imerina tamin'ny taonjato faha-19, ny antsoina hoe **Masombika** dia ireo olona avy any Afrika nentin' ny Arabo sy ny Soahily mpivarotra andevo teto Madagasikara. Makoa no ahafantaran' ny Malagasy maro azy ireo.
Angatra

Ny **angatra** dia mety midika zavatra maro :
* Karazana **[[angatra (lolo)|lolo]]**, na fisehon'ny fanahin'olo-maty.
* **[[Angatra (aretina)|Aretina]]** azo avy amin'ny firaisana ara-nofo
*Angàtra dia (biby) mitovitovy amin'ny voalavo na ny abeny na ny sorany, nefa izy io manana ny maha izy azy eo amin'ny fiaina
**Angàtra** dia anisany biby tsy mivahiny: zany hoe biby tsy mipetraka amin'ny toerana tsisy **Hasina**
Angatra (aretina)

Ny **angatra** dia aretina mifindra amin' ny alalan' ny firaisana ara-nofo vokatry ny *[[Neisseria gonorrhoeae]]*, hitan' i Albert Neisser tamin' ny 1879. Antibiôtika no anasitranana ny angatra, nefa manomboka misy ny otrikaretina tsy andairan' ny antibiôtika.
* Vehivavy 15-19 taona ary lehilahy 20-24 taona no tena voan' io aretina io.
* 2-7 andro ny fotoana iotrehany.
* Mety tsy ahitana famantarana ivelany io aretina io.
* Mety hahamora ny famindrana ny viriosy mahavery fiarovana (VIH) ny fananana io aretina io

## Jereo koa
*Farasisa
*Tazomoka
*Antibiotika
*Gripa
*Habokana
*Kolera
Anna Magnani

**Anna Magnani**, teraka ny 7 Martsa 1907 tany Roma, Italia, maty tamin'ny 26 Septambra 1973, ,  dia mpilalao anaty horonantsary.
Ranomasin' i Azov

Ny **Ranomasin'i Azov** (fiteny rosianina: *Азо́вское мо́ре*, ds. *Azovskoye more*; fiteny okrainiana Азо́вське мо́ре, *Azovs'ke more*;), dia ranomasina lehibe eo anelanelan'i Okraina sy Rosia. Ranomasina miray amin'ny Ranomasina Mainty amin'ny alalan'ny Andilan-dranomasin'i Kerch ity ranomasina ity. Ireo tany manodidina ilay ranomasina dia i Krimea  (Okraina) any atsinanany ary i Rosia any andrefany.

Mirefy 14 m  ny halalin'ilay ranomasina. Eo amin'ny 290 km3 eo ho eo ny hadiriny.

## Jereo koa
Ranomasina
Benoà XVI

Ny Papa **Benoà XVI** na **Joseph Aloisius Ratzinger**, teraka tao Marktl (Alemaina) ny 16 Aprily 1927, dia maty ny 31 Desambra 2022, dia pretra alemàna, eveka, arseveka, kardinaly izay voafidin'ny Fiangonana katolika romana ho papa ny 19 Aprily 2005. Nifidy ny anarana hoe *Benoa XVI* (latina: *Benedictus XVI*; alemàna: *Benedikt XVI*;  Italiana: *Benedetto XVI*; frantsay: *Benoît XVI*; anglisy: *Benedict XVI*) izy tamin'io daty io.

## Papa faha-265

## Jereo koa
*Kristianisma
*Katolisisma
Filankevi-Pilaminan' ny Firenena Mikambana

Ny **Filankevi-Pilaminan' ny Firenena Mikambana** na **Filankevi-Piarovan' ny Firenena Mikambana** dia ny rantsana mpanatanteraka ao amin' ny Firenena Mikambana. Nofaritana ho manana andraikitra amin' ny fitandroana ny fandriam-pahalemana sy ny filaminana iraisam-pirenena izy araka ny Dinan' ny Firenena Mikambana ary manana fahefana manokana toy ny fitazomana ny fandriampahalemana, ny fametrahana sazy iraisam-pirenena ary ny fanomezan-dalana hanafika.

## Firenena mpikambana

## Jereo koa
* Firenena Mikambana
Charles Baudelaire

**Charles Baudelaire** dia Poeta, mpanoratra fanoharana mizaka ny zom-pirenen'i Frantsa teraka ny 9 Aprily 1821 tao Paris ary maty ny 31 Aogositra 1867 tao Paris
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/01rgr
Adam Smith

**Adam Smith** dia mpanao asa soratra, mpanoratra, filôzôfy teraka ny 5 Jiona 1723 ary maty ny 17 Jolay 1790
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/0tfc
Fiangonana Pentekotista Mitambatra (Madagasikara)

Ny **Fiangonana** **Pentekotista** **Mitambatra** dia antokom-pinoana kristiana eto Madagasikara izay sampan' ny United Pentecostal Church International (UPCI). Araka io anarany io dia ao amin' ny firehana pentekotistan' ny sampana ara-pilazantsaran' ny kristianisma no misy azy. Ny misiônera Chris Richardson mivady no nitarika azy. Ny tobin' io fiangonana io dia ao Ambohidratrimo Antananarivo, ary misy fivoriana isan-taona isaky ny voalohan' ny herinandron' ny volana Septambra, efa misy fiangonana manodidina ny 1 000 eo ho eo eto Madagasikara, tahaka izany koa ireo mpitandrina, efa misy aman' alina ny mpino.

## Jereo koa

* Kristianisma
* Kristianisma eto Madagasikara
* Prôtestantisma
* Prôtestantisma eto Madagasikara
* Evanjelisma
* Evanjelisma eto Madagasikara

* Pentekôtisma
* Pentekôtisma eto Madagasikara
* Pentekôtisma onitariana

## Rohy ivelany

* "Les pionniers du pentecôtisme à Madagascar (3) : La famille Richardson", *Le Blog de Bernard Boutter* (3 juin 2015)
Kernel

Ny atao hoe **kernel** dia ny "voan'ny" mpandrindra milina. Ny kernel no mitantana ny loharanon-karenan'ny solosaina ary manafaka ny fifandraisan'ny fitaovana sy ny rindrankajy. Manome tontolo iainana avo lenta ho an'ny rindrankajy ny kernel amin'ny alalan'ny famaritana faritr'arika (ary amin'ny fandraràna ny famakiana na fanoratana faritr'arika tsy natokana ho an'ilay rindrankajy), ny fitantanana ny mpikajy, ary fifandraisana amin'ny asa hafa alefa eo amin'ilay mpandrindra milina.

## Famaritana amin'ny ankapobeny

Ny atao heo *kernel* na *voa* dia rindrankajy mitantana
* Ny fitaovana (arika, mpikajy, kapila mateza, tambajotra, sns.)
* Ny fifandraisan'ny fitaovana sy ny rindrankajy
* Ny asa mandeha eo amin'ny milina andefasana azy
* Ny fifandraisan'ny rindrankajy

## Foto-drafitry ny kernel
Ny asan'ny kernel voalohany indrindra dia mandrindra ny fitaovan'ny solosaina ary ny loharanon-karna ahafahan'ny rindrankajy mampiasa ireo loharanon-karena ireo. Ny atao hoe fitaovana amin'ny ankapobeny dia :
* Ny ivon-toerana fikajiana (CPU), ka arak'izany dia toerana manana anjara mavesatra indrindra ao amin'ny rafi-tsolosaina. Miandraikitra ny fandefasana rindrankajy izy io.
* Ny ariky ny rafitra izay toerana itahirizana ny baikon'ny rindrankajy ary ny fampahalalana. Mila ao amin'ny arika izy roa ireo vao afaka alefa. Hisy rindrankajy maro no hangataka faritrao ao amin'ny arika, ary matetika hangataka arika betsaka nohon'ny ananan'ny rafitra. Ny kernel no mandidy mikasika ny arika homena ny piraosesy iray, ary mandidy izay tokony atao rehefa tsy ampy arika.
* Ireo fitaovana Iditra/Voaka (I/O) izay eo amin'ny solosaina toa ny fitendry, voalavo, kapila mateza, fitaovana USB, mpanaprinty, fikandra, adaptera amin'ny tambajotra, sns.
## Jereo koa
* Kajimirindra
* Solosaina
** Mpandrindra milina
Arika

Amin'ny siansan'ny nerônina, ny **arika** dia ny fahafahana mitahiry fampahalalana.

## Teknolojia

* Ariky ny batery (ang. : *battery memory*), zavatra hita amin'ny batery nikela kadmiôma izay tsy mahatazona angovo betsaka rehefa ampiasaina matetika.
* Ariky ny mpampita tapany (ang. : *semiconductor memory*) arika arak'aratra azo ampiasaina amin'ny haikoriamboanaratra roafototra, ohatra :
** Ari-tsolosaina, natao hitahiry fampahalalana na rindrankajy amy fomba vonjimaika na maharitra eo amy solosaina.
** Arika vakiana ihany (ang. : *Read-only memory*)
** Arika mora mietona (ang. : *volatile memory*)
* Fitahirizam-pahalalana amin'ny solosaina, fitaovana natao hitahiry fampahalalana.
Demôkrity

**Demôkrity** dia filôzôfy teraka ny 1 Janoary -460 ary maty ny 1 Janoary -360
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/0290q
Yun Hyon-seok

I **Yun Hyon-seok**(Korea Atsimo:윤현석), teraka tamin'ny 7 Aogositra 1984 tany Byupyong, Incheon any Korea Atsimo - 26 Aprily 2013 any Dongdaemun, Seoul any Korea Atsimo, dia mpanao Human right activists and Civil right activists, Gay Poeta, writer ao Korea Atsimo. nickname dia **Yook Woo Dang**(육우당)

Yun dia mpanao suicide taona 2003, opposite dia homophobia ao Korea Atsimo.

## Jereo koa
* Gay
* homophobia

## Tsiahy

## Rohy ivelany
* Protecting sexual minorities Koreatimes 2013.08.23 (English)
* Queer Rights Activists in South Korea Step Up Efforts to Support LGBTQ Youth  (English)
* 청소년유해매체물에 '동성애' 삭제키로 오마이뉴스 2003.04.29 (Korea)
* 육우당(六友堂), ‘성소수자 해방’을 위해 지다 참세상 2008.05.01 (Korea) 
* "가식적인 기독교에 깨달음을"…어느 10대의 죽음 프레시안 2013.04.21 (Korea)
* 동성애자가 사탄? 너희는 파시스트 기독교인 경향신문 2012.01.25 (Korea) 
* 육우당은 여전히 희망이 존재한다고 말하고... 참세상 2006.04.18 (Korea)
Thomas More

**Thomas More** dia filôzôfy, Poeta, mpanoratra, mpanao asa soratra mizaka ny zom-pirenen'i Fanjakana Mitambatra teraka ny 16 Febroary 1478 tao London ary maty ny 16 Jolay 1535 tao London
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/07hl9
Tacitus

I **Tacitus** (latina: *Publius Cornelius Tacitus*) dia mpanao asa soratra, mpanoratra sady senatera mizaka ny zom-pirenen' i Rôma Taloha teraka tamin' ny taona 56 tao amin' ny Empira Rômana ary maty tamin' ny taona 120 tao amin' ny Empira Rômana.

## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/0pzhh
Mona the Vampire

***Mona the Vampire*** (amin'ny teny frantsay *Mona le Vampire*) dia tantara mitohy amin'ny sarimihetsika mifototra amin'ny bokin'i Sonia Holleyman ary Hiawyn Oram.
Gustav Klimt

**Gustav Klimt** dia  mizaka ny zom-pirenen'i Aotrisy teraka ny 14 Jolay 1862 ary maty ny 6 Febroary 1918
## Ny fiainany manokana
Ny rahalahiny sy/na ny rahavaviny dia Ernst Klimt. 
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/03869
Raffaello Sanzio

I **Raffaello Sanzio**, izay ataon' ny Frantsay hoe **Raphaël**, dia mpanao sary hosodoko sy mpanao mari-trano italiana, teraka tamin' ny 28 Marsa na 6 Avrily 1483 tao Urbino tamin' ny Diabe Italiana ary maty tamin' ny 6 Avrily 1520 tany Rôma.

## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/0c43g
Capitaine Flamingo

***Capitaine Flamingo*** dia sarimihetsika tantara mitohy kanadianina iray, izay mitantara ny dian'i Milo Powell izay manana anarana faharoa *Capitaine Flamingo*. Tao Madagasikara, navoaka tao amin'ny Televiziôna Malagasy izy io.
John Belushi

**John Belushi**, teraka ny 24|januar/1949/df tany Chicago, Illinois, États-Unis maty ny 31|mars/1982/df, dia mpilalao anaty horonantsary.