Jardins du monde

Ny **Jardins du monde**, izay hafohezina amin' ny hoe **JDM** na **JdM**, dia fikambanam-piraisankina iraisam-pirenena fehezin' ny lalàna frantsain' ny taona 1901, izay mikendry ny hanatsarana ny fahasalaman' ny mponina izay mahazo kely na tena tsy mahazo fanafody môderina, amin' ny alalan' ny fampiasana zavamaniry fanao fanafody. Ny JDM koa dia manao fanadihadiana momba ny etnôbôtanika sy manangana zaridaina fanabeazana sy tantanin' ny fokonolona, mampiofana amin' ny fampiasana zavamaniry ho an' ny fitsaboana ary mamoaka tahirin-kevitra fampianarana. Efa hatramin' ny taona 1992 no niasa tany amin' ny firenena maro ny JDM, anisan' izany i  Borkina Fasô, i Silia, i Goatemala, i Hôndorasy ary i Madagasikara. I Madagasikara manokana dia anaovany fndalinana sy anangonany hevitra ary ampitany ny fahalalana nentin-drazana momba ny zava-maniry fanao fanafody any amin' ny faritra atsimo-andrefana sy avaratra amin' ny Nosy.

## Tantara
Tamin' ny taona 1992, satria niaina vanim-potoanan' ny herisetra i Goatemala, dia niforona tao Finistère any Frantsa ny fikambanam-piraisankina iraisam-pirenena antsoina hoe "*Arrée K'iché*", noho ny hetsika nataon' i Jean-Pierre Nicolas. Mba hiatrehana ny hamehana ara-pahasalamana, indrindra ny tsy fahampian' ny fanafody tena ilaina, dia nanomboka niara-niasa tamin' ny mponina ao Quiché ity fikambanana ity mba hamorona zaridainan-javamaniry fanao fanafody, mba hanamboatra fanafody, mba hampiofana ny mpiasan' ny fahasalamana sy ny mpampivelona nentim-paharazana, ary mba hanangana fivarotam-panafody tantanan' ny fokonolona. Taorian' ny fanitarana ny asany any an-dafin' i Goatemala, indrindra fa hatrany Hôndorasy, dia noravana ny "*Arrée K'iché*" mba hahafahan' ny fananganana ny fikambanana "Jardins du Monde" tamin' ny taona 1997.

## Faritra iasana
Ny JDM dia miasa na efa niasa, tany Borkina Fasô, Silia, Goatemala, Hôndorasy, Madagasikara, ary Tibeta. Ny ankamaroan' ny asa ataony dia any Borkina Fasô sy eto Madagasikara amin' izao fotoana izao, izay misy ny ekipa eny an-toerana mandrindra sy manara-maso ny famokarana zavamaniry fanao fanafody avo lenta, manome fiofanana momba ny fahasalamana, sns. Manana sampana any Espaina sy any ain' ny faritra Alpes koa ny JDM. Ity sampana ity dia manao fikarohana momba ny etnôbôtanika any amin' ny tangoron-tendrombohitra Bauges sy Chartreuse, ary koa ao amin' ny tangoron-tendrombohitra Écrins. An-dalana ihany koa ny tetikasa hitahirizana ny zavamaniry fanao fanafody any Môngôlia.

## Asasoratra iombonana nataon' ny ekipa

* Jean-Baptiste Gallé, Allison Ledoux, Sophie Groeber, Jean-Pierre Nicolas 2014. *[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2018/01/Livret_PMSOM_Version_site.pdf Quelques plantes employées dans le Sud Ouest de Madagascar. Éditions Jardins du Monde]* , Brasparts, 165 p.
* Jean Pierre Nicolas, *[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2017/02/Plante-m%C3%A9dicinale-du-nord-de-madagascar.pdf Plantes médicinales du Nord de Madagascar]*, 
* , *[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2016/03/1306-Kobaby-Histoires-illustrees-usage-des-plantes-medicinales-Madagascar.pdf Kobaby : histoires illustrées sur l’usage des plantes médicinales de Madagascar]*, 
* , *[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2025/12/Manuel-JdM-Antakarana-version-WEB.pdf Manuel d’utilisation des plantes médicinales du nord de Madagascar version Antakaraña]*, 
* , *[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2025/02/Manuel-Sante-Jardins-du-Monde-Version-web.pdf Manuel d’utilisation des plantes médicinales du nord de Madagascar version française]*, 
* , *[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2025/02/Formation-recolte-sechage-et-conditionnement-des-plantes-medicinales-version-web.pdf Livret  récolte séchage et conditionnement des plantes médicinales – version malgache]*, 
* , *[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2025/08/2025-HT-diabete-MST.pdf Livret  Hypertension, Diabète et MST – version malgache]*, 
* , *[https://www.jardinsdumonde.org/wp-content/uploads/2025/08/Fiche-dinformation-sur-les-dangers-du-Khat.pdf Fiche d’information sur les dangers du Khat]*, 
* Medicos del mundo España, 2002. *Plantas medicinales y comadronas : manual para el personal de salud.* Guatemala, Ixiim Uleew, 52 p.
* Veterinarios sin fronteras España, 2003. *Manual de capaticitación para promotores/as pecuarios/as en producción animal sostenible – Tercer curso : enfermedades y plantas medicinales.* 48 p.
* Veterinarios sin fronteras – España, 2004. *Etnoveterinaria en Guatemala y sus orígenes – Recuperación y promoción de alternativas tradicionales indígenas de producción pecuaria para un desarrollo sostenible.* 220 p.
* Sophie Groeber, Nina Joé Maka, Jean-Pierre Nicolas et al., 2013. *Kobaby - Histoires illustrées sur l’usage des plantes médicinales à Madagascar.* Éditions Jardins du Monde, Brasparts, 48 p.

## Rohy ivelany

* Tranonkala ôfisily: https://www.jardinsdumonde.org/

## Jereo koa

* *[[WikiPhyto]]*
* *[[Wikispecies]]*
* Etnôbôtanika
* Etnôbiôlôjia
* Etnôfarmakôlôjia
* Bôtanika