Harena

Ny **harena** dia izay rehetra manan-danja ara-nofo na ara-tsaina, afaka manome soa na tombony ho an’ny olona iray, vondrona, na firenena iray. Mety ho zavatra ara-materialy izany (toy ny vola, ny tany, ny fananana), na zavatra tsy azo tsapain-tanana (ny fahalalana, ny fahaiza-manao, ny soatoavina).

## Sokajin' ny harena

### Harena voajanahary
Ny harena hita mivantana ao amin'ny natiora, tsy noforonin'ny olombelona:

* solitany
* loharano
* tany
* akora mineraly
* rano
* hazo
* zavamaniry sy biby

Ireo no fototry ny toekarena amin'ny firenena maro. Raha tsy voakarakara tsara izy ireo dia mety ho lany na ho simba.

### Harena ara-toekarena
Fananana azo avadika vola na tombontsoa:

* vola
* trano sy tany
* fitaovam-pamokarana
* fananana ara-tsaina

### Harena ara-tsaina sy ara-kolontsaina
* fahalalana sy fahaiza-manao
* fampianarana
* soatoavina
* zavakanto sy fomban-drazana

Tombony lehibe ho an'ny fiarahamonina sy ny firenena izy ireo na tsy azo refesina amin'ny vola aza.

## Harena sy ny fiarahamonina
Ny fomba itantanana sy anapariahana ny harena dia manan-danja amin'ny fitovian-jo sy ny fampandrosoana ary ny fahasalamam-bahoaka. Misy ihany koa ny fanavahana eo amin'ny harena ananan'ny olona tsirairay (harena manokana) sy ny harena iombonana (toy ny harena voajanahary na ny fananam-panjakana).

## Eo amin' ny fiteny

### Fomba fiteny amin'ny hoe harena
* *"[[Harena an-kibon' ny tany|Harena an-kibon'ny tany]]"* – akora voajanahary ao anatin' ny tany (volamena, vatosoa, sns)
* *"Harena ara-tsaina"* – fahendrena, fahalalana
* *"[[Loharanon-karena voajanahary|Harena voajanahary]]"* – zava-misy ao amin'ny natiora
* *"Firenena manan-karena"* – firenena manana harena

### Ohabolana malagasy ahitana ny teny hoe "harena"

* Aleo mahantra arin' ny azy, toy izay manan-karem-boafady.
* Aleo very tsikalakalan-karena, toy izay very tsikalakalam-pihavanana.
* Andevolahy mamahy reniomby, ka mamindra fo, fa samy haren' olona: ny omby "aza mifidy vilona", ny andevo "aza maka ny ratsy".
* Ataovy toy ny tsimpon-tainomby ny filan-karena: na kely azo, na be azo, ataovy an-karona.
* Aza ny voro-damba latsaka no antenain-ko harena.
* Aza tsy tia olona, fa ny olona no harena.
* Boka manankarena, ka ny harena tsy mahaleo ny alahelo.
* Boka mikavina: tsy haingo fa fitahirizan-karena.
* Filan-karena madio, ohatra ny volan' ny mpampivelona.
* Ny hani-bary tsy mba harena.
* Harem-bery foana toy ny menaka ahoso-bato.
* Harena avalan-drano sahala amin' ny vola amidy savony.
* Raha lany harena, lany haingo.
* Izay manana no anak' andriana, fa izay lany harena jiolahy.
* Kamboty be kibo: ny harena lany, ny kibo tsy misy mpananatra.
* Malahelo tia ady, mihaika fahaverezana; manan-karen-tia ady, manely ny efa vory.
* Mirediredy toy ny andrian-dany harena.
* Ny adrisa aza, raha tsy andriana ilika tsy azo, ka mainka fa ny harena.
* Ny harena sahala amin' ny angely ka samy miritika amin' ny ananany.
* Ny harena tahaka ny volon' orona: kely alana maharary, be alana maharary.
* Raha ny hazakazaka no nahazoan-karena, dia nanam-be ny alika. 
* Ranomason-Janahary ny harena: zay ilatsahany mahazo anazy.
* Toy ny terak' omby fahavaratra, ka sady lalao no harena.
* Tsy misy nivavaka niankandrefana, fa samy nianavaratra ihany; fa ny harena mila vintana, ka raha tsy anjara, tsy tonga.

## Loharano