Filôzôfia kristiana

Ny **filôzôfia kristiana** dia ahitana ny filôzôfia rehetra ataon' ny Kristiana, na mifandray amin' ny fivavahana kristiana. Ny filôzôfia kristiana dia nipoitra mba hampifanaraka ny siansa sy ny finoana, niainga amin' ny fanazavana voasaina ara-boajanahary miaraka amin' ny fanampian' ny fanambaràna kristiana. Maro ny mpandinika toa an' i Ôrigrnesy avy any Aleksandria sy i Aogostino nino fa misy fifandraisana mirindra eo amin' ny siansa sy ny finoana, ny hafa toa an' i Tertoliano dia nilaza fa misy ny fifanoherana ary ny hafa nanandrana nanavaka azy ireo. Teraka avy amin' ny fihaonana ara-tsaina sy ara-panahy, nanomboka tamin' ny vanim-potoana rômana, teo amin' ny filôzôfia fahiny sy ny mônôteisma kristiana, ny filôzôfia kristiana. Teo amin' ny sehatra filôzôfika, ny adihevitra lehibe momba ny mety hisian' ny filôzôfia kristiana dia nitranga tany Frantsa nandritra ny taompolo 1930.

Misy manam-pahaizana mametra-panontaniana ny amin' ny fisian' ny filôzôfia kristiana mihitsy. Izy ireo dia milaza fa tsy misy toetra maha faha kely azy ny fandinihana kristianina ary nolovaina tamin' ny filôzôfia grika ny voan-kevitra sy ny hevitra ao aminy. Noho izany, ny filôzôfia kristiana dia hiaro ny hevitra filôzôfika, izay efa novolavolain' ny filôzôfia grika amin' ny fomba voafaritra tsara.

Nisy vokany lehibe maro ny fidiran' ny andriamanitry ny Kristiana tao amin' ny filôzôfia, anisan' izany: 

* ny foto-pampianarana momba ny famoronana avy amin' ny tsy misy (*creatio ex nihilo*) izay nisolo ny finoana ny fisiana mandrakizain' izao tontolo izao;
* ny fanamafisana ny fahafahan' ny olombelona sy ny faharesen-dahatra fa ny ratsy dia ny fampiasana amin' ny fomba diso izany fahafahana izany;
* ny fanamafisana fa noforonin' Andriamanitra ny fanahin' ny olombelona amin' ny fotoan' ny fitorontoronana ary voatahiny mandrakizay izany aorian' ny fahafatesan' ny vatana.

Ireo hevi-dehibe telo ireo dia nanova tanteraka ny teôlôjia voasaina sy ny kôsmôlôjia filôzôfika ary ny antrôpôlôjia filôzôfika. Nampidirin' izy ireo tao amin' ny filôzôfia ny fiheverana ny maha mahery indrindra an' Andriamanitra rehetra, izay ôntô-teôlôjia mifototra amin' ny mahamaro dikany ny mizy (manohitra ny foto-pampianarana manambara ny mahatokan-dikany azy): ny fiankinan-doha tanteraka amin' ny zavaboary noforonina amin' ny Tsy Noforonina, ny fisarahan' ny lamina voajanahary amin' ny lamina mihoatra ny natoraly, ary ny doalisma havaozina an-tsokosoko ao amin' ny fiaraha-miasan' ny vatana sy ny fanahy; ary koa ny finoana ny maha tokana ny maha olombelona, ​​mampirisika ny andraikiny ara-môraly noho ny anjarany izay any amin' ny mihoatra ny natoraly.

Na dia niorina tsikelikely aza ireo fahamarinana fototra rehetra ireo, ny lovam-pampianarana kristiana dia mihevitra fa azon' ny sain' ny olombelona takarina izy ireo (izany no maha ara-dalàna ny firesahana azy ireo ao amin' ny filôzôfia), saingy amin' ny fomba mivaingana ary angamba noho ny fahasimban' ny saina vikary ny fahotana tamin' ny fototra, dia nilaina ny niandry ny fandraisan' anjaran' ny Fanambaràna vao tena hitranga izany.

Milaza anefa ny manam-pahaizana katôlika Philotheus Boehner sy i Étienne Gilson fa tsy famerimberenana tsotra ny filôzôfia fahiny ny filôzôfia kristianina, na dia azon' izy ireo tamin' ny siansa grika aza ny fahalalana novolavolain' i Platôna sy i Aristôty ary ny Neôplatônisiana. Milaza mihitsy aza izy ireo fa ao amin' ny filôzôfia kristiana, ny kolontsaina grika dia mbola velona amin' ny endrika organika.

## Jereo koa

* Filôzôfia ara-pivavahana

* Filôzôfian' ny fivavahana