Farao ao amin' ny Baiboly

Ny **farao ao amin' ny Baiboly** dia mpanjakan' i Ejipta na Egipta tamin' ny Andro Taloha izay resahina ao amin' ny boky sasantsasany ao amin' ny Testamenta Taloha. Atao hoe פַּרְעֹה‎ / *Parʿō*) izy ireo ap amin' ny teny hebreo.  Anisan' izany ny farao tsy fantatra anarana ao amin' ny zava-nitranga voalaza ao amin' ny Torah, ary koa ny farao maromaro tatỳ aoriana, izay ara-tantara na azo lazaina ho farao ara-tantara ny sasany. Tao amin' ny Vanim-potoana fahatelo anelanelany sy tamin' ny Vanim-potoana ambany (tapany voalohany amin' ny taonarivo voalohany tal. J.K.) teo amin' ny tantaran' i Ejipta no tena fantatra.

## Farao fantatra anarana

### Sheshonq I
Ilay farao libiana Sheshonq I (dinastia faha-22) dia nitondra ny anarana hoe *Sesaq* na *Shishak*. *Sisaka* no anoratana izany anarana izany ao amin' ny Baiboly prôtestanta amin' ny teny malagasy. Ao amin' ny *[[Boky voalohan' ny Mpanjaka]]* (1Mpanj. 11:40), dia nandray an' i Jerôbôama izy, i Jerôbôama mpanompo niodina tamin' i Sôlômôna.Ary Solomona nitady hamono an' i Jeroboama. Fa Jeroboama niainga, dia nandositra nankany Egypta ho any amin' i Sisaka, mpanjakan' i Egypta, ka nitoetra tany mandra-pahafatin' i Solomona." (1Mpanj. 11:40, *[[Baiboly prôtestanta amin' ny teny malagasy|Ny Baiboly]]*)Taorian' ny fahafatesan' i Sôlômôna dia niverina tany Jodà i Jerôbôama nefa niady tamin' i Rôbôama (na Rehôbôama) zanak' i Sôlômôna izy ka nanorina ny Fanjakan' i Israely (na Fanjakan' i Samaria) ao avaratra. Araka ny Boky faharoan' ny Tantara (2Tant. 12:1-16) dia nanararaotra ny fisarahan' ny Hebreo i Sheshonq ka nanafika an' i Rôbôama (na Rehôbôama).2 Ary tamin' ny taona fahadimy nanjakan-dRehoboama mpanjaka dia niakatra Sisaka, mpanjakan' i Egypta, hamely an' i Jerosalema, fa nivadika tamin' i Jehovah ny mponina tany, (..) 5 Ary Semaia mpaminany tonga tao amin-dRehoboama sy ireo mpanapaka ny Joda, izay tafangona tany Jerosalema noho ny amin' i Sisaka, ka nanao taminy hoe: Izao no lazain' i Jehovah: Ianareo efa nahafoy Ahy, koa Izaho kosa dia mba nahafoy anareo ho eo an-tànan' i Sisaka. (...) 7 Ary nony hitan' i Jehovah fa niaiky izy, dia tonga tao amin' i Semaia indray ny tenin' i Jehovah nanao hoe: Efa niaiky izy, ka dia tsy handringana azy Aho, fa tsy ho ela dia hamonjy azy; ary tsy haidiko amin' i Jerosalema avy amin' ny tànan' i Sisaka ny fahatezerako. (...) 9 Dia niakatra Sisaka, mpanjakan' i Egypta, hamely an' i Jerosalema ka namabo ny rakitry ny tranon' i Jehovah sy ny rakitry ny tranon' ny mpanjaka: samy nobaboiny avokoa izy rehetra; ary nobaboiny koa ny ampinga volamena izay nataon' i Solomona. (2Tant. 12:2-9, *Ny Baiboly*)Nanao fahirano an' i Jerosalema izy ary afaka namerina ny fandriam-pahalemana tamin' ny nandefasany ny fanaky ny Tempoly, afa-tsy ny Fiaran' ny Fanekena. Taorian' izany dia nanafika an' i Jeroboama, ilay namany taloha, ilay farao ka nandositra nankany Jôrdania i Jerôbôama. Ny arkeôlôjia dia manamarina ny fisian' izany fanafihana izany satria nijanona tao Megidô i Sheshonq ka nanorina tsangambato fahatsiarovana izay manambara ny fandreseny.

### Osorkon IV
Araka ny voasoratra ao amin' ny Boky faharoan' ny Mpanjaka (2Mpanj. 17: 1-6) dia nikambana tamin' ny farao So i Hôsea (na Ôsea) mpanjakan' i Israely mba hanafaka ny fireneny amin' ny fanjanahan' ny fanjakana asiriana azy.4 Ary ny mpanjakan' i Asyria nahita fa niodina Hosea; fa efa naniraka olona tany amin' i So, mpanjakan' i Egypta, izy sady tsy nanatitra hetra ho an' ny mpanjakan' i Asyria intsony tahaka ny fanaony isan-taona; koa dia nanidy azy ny mpanjakan' i Asyria sy namatotra azy tao an-trano-maizina. (2Mpanj. 17:4;*Ny Baiboly*)Tsy hita ao amin' ny lahatssoratra egiptiana io anarana hoe *So* io nefa mety ho fanafohezana ny anaran' ny farao Osorkon IV izany.

### Taharqa
Ny anaran' i Taharqa, mpanjaka tao amin' ny dinastia faha-25, dia hita ao amin' ny Boky faharoan' ny Mpanjaka (2Mpanj. 19:9) sy ny Bokin' i Isaia (Is. 37:9) amin' ny firesahana ny amin' ny ady tamin' i Asiria tamin' ny fitondran' i Senakeriba (137). *Tiraka* no anoratan' ny Baiboly prôtestanta amin' ny teny malagasy izany anarana izany.Ary nony ren' i Sankeriba ny amin' i Tiraka, mpanjakan' i Etiopia, nanao hoe: Indro, avy hiady aminao izy, dia naniraka olona indray ho any amin' i Hezekia izy (...) (2Mpanj. 19:9, *Ny Baiboly*)Ary ren' i Sankeriba ny amin' i Tiraka, mpanjakan' i Etiopia, nanao hoe: Avy hiady aminao izy; ary nony nandre izany izy, dia naniraka olona ho any amin' i Hezekia (...)" (Isa. 37:9, *Ny Baiboly*)

### Nekaô II
Hita ao amin' ny Boky faharoan' ny Mpanjaka (2Mpanj. 23:29) sy ny Boky faharoan' ny Tantara (2Tant. 35:20-25) koa ny anaran' i Nekaô II, mpanjaka tamin' ny dinastia faha-26, ka voalaza fa tomponanadraikitra tamin' ny nahafatesan' i Jôsia, mpanjaka faha-16 tao Jodà, tamin' ny ady tao Megidô tamin' ny taona 609 tal. J.K.. Atao hoe *Nekô* io anarana io ao amin' ny Baiboly prôtestanta amin' ny teny malagasy.Tamin' ny andro nanjakan' i Josia no niakaran' i Farao-Neko, mpanjakan' i Egypta, hankany amoron' ny ony Eofrata hiady amin' ny mpanjakan' i Asyria; ary Josia mpanjaka dia nandeha hiady amin' i Farao. Kanjo nony hitany, dia matiny tao Megido izy. (2Mpanj. 23:29, *Ny Baiboly*)

## Loharano sy fanamarihana