Azima tetracantha

Ny ***Azima tetracantha*** dia karazana zavamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana *[[Salvadoraceae]]*. Izy io dia hazobotry  diôika. Miely patrana any amin' ny Afrika trôpikaly sy atsimon' i Afrika, eto Madagasikara, ao amin' ny nosin' ny Ranomasimbe Indianina, any Arabia, any amin' ny Zana-kôntinanta Indiana, ary hatrany atsimon' i Filipina ity zavamaniry ity. Antsoina amin' ny teny malagasy hoe **filofilo** sy **fantsikandilany** ary **goramaky** ity zavamaniry ity.

## Famariparitana

### Vatany
Hazobotry maitso ravina lalandava ny filofilo. Matevina sy misampana be dia be izy io ary mahatratra 2 ka hatramin' ny 4 m ny haavony, indraindray miakatra hatramin' ny 8 m. Efa-joro ny tahony sady misy tsilo maranitra mipoitra avy eo amin' ny foto-dravina, izay  mivondrona efatra isaky ny tonona amin' ny ankapobeny: izany no manazava ny anarana hoe "*tetracantha*".

### Raviny

Mifanohitra ny ravin' ny fantsikandilany, salavalava, henjana, maitso mavana manjelatra ary miafara amin' ny tendro maranitra fohy.

### Voniny

Kely kely, maitso manopy mavo ny filofilo. Diôika izy io: misaraka ny zavamaniry lahy sy ny zavamaniry vavy.

### Voany

Boribory ny voan' ny goramaky, izay misy nofony sady mangarangarana rehefa masaka, fotsy manopy mavo, izay indraindray hanin' ny biby.

## Faritra sy toerana aniriany
Miely patrana ny *Azima tetracantha*, mandrakotra an' i Afrika Atsinanana (Sômalia) hatrany Afrika tapany atsimo, eto Madagasikara, ao Kômôro, Seisely (Aldabra), ao Maorisy, ao La Réunon, any Arabia, any India, any Srilanka, ary any Azia Atsimo Atsinanana. Manjanaka ny toerana isan-karazany izy io: faritra maina amoron-tsiraka, kirihitr' ala, fanambanin' ny renirano, faritra somary maina, ary tany misy antsanga na somary masira, hatramin' ny 1&nbsp;700 m ny haambo. Zavamaniry mpisava lalana, mahatohitra ny haintany sy ny sira, ary afaka mivoatra amin' ny toe-javatra sarotra ny *Azima tetracantha*.

## Ekôlôjia sy anjara asa
Noho ny habetsaky sy ny tsilo eny amin' ny *Azima tetracantha*, dia toy ny sakana fiarovana voajanahary ny *Azima tetracantha*, mametra ny fidiran' ny biby fiompy amn' ny faritra fefeny. Mahatonga azy ho zavamaniry ilaina amin' ny famerenana amin' ny laoniny ny tontolo iainana sy ny fiarovana ny tany amin' ny fikao-tany ihany koa ny fahafahany mivelona any amin' ny faritra sarotra iainana.

## Fampiasana sy toetra ananany

Ampiasaina betsaka amin' ny fitsaboana nentim-paharazana afrikana sy indiana (*Ayurveda*, *Siddha*) ary sriankey ny *Azima tetracantha*. Tanehina, alona amin' ny ranoka mangatsiaka, na atao petagilasy mba hitsaboana aretina isan-karazany ny raviny sy ny fakany ary ny hodiny: anisan' izany ny rohana, ny sohika, ny kohaka, ny aretim-pivalanana, ny tazo, ny kibo manotika, ny aretin' aty, ny fery miitatra, ary ny kaikitry ny bibilava.

Manamafy ny fiasany ny fanadihadiana farmakôlôjika: miady amin' ny fahanteran' ny sela, manampy ny aty sy ny hery fiarovana, miady amin' ny diabeta, amin' ny aretin' ny atidoha, miady amin' ny mikrôba, miaro amin' ny poizina vokatry ny kaikitry ny bibilava, ary mety hitsaboana ny homamiadana.

Ataon' ny olona sy ny biby sakafo koa ny voany. Noho ny tsilo enty aminy dia ataon' ny olona fefy fiarovana toeram-ponenana sy toeram-pamokarana koa ny filofilo.

## Jereo koa

* *[[Azima]]*
* Filofilo
* Tsingilofilo
* Tsingilo