open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fiangonana Ôrtôdôksan' i Aleksandria sy Afrika Manontolo

Ny **Fiangonana Ôrtôdôksan' i Aleksandria sy Afrika Manontolo** na **Fiangonana Ôrtôdôksa Grikan' i Aleksandria sy Afrika Manontolo** na **Fiangonana Ôrtôdôksa Tandrefan' i Aleksandria sy Afrika Manontolo** dia sampana mahaleotenan' ny Fiangonana ôrtôdôksa tatsinanana izay misahana ny Kristiana ôrtôdôksa any Ejipta sy eran' ny kôntinentan' i Afrika. 

Atao hoe "Patriarkan' i Aleksandria sy Afrika Manontolo" ny lehiben' io fiangonana io izay mitoetra ao Aleksandria ao Ejipta. Atao hoe Πατριαρχείο Aλεξανδρείας και πάσης Aφρικής (*Patriarkheîon Aleksandreías kaì pásēs Aphrikês*) izy amin' ny teny grika. Ny fiteny grika sy soahily sy anglisy sy arabo sy frantsay ary fiteny isam-paritra maro hafa koa no ampiasaina amin' ny fotoam-pivavahana. 

Araka ny lovantsofina dia ny evanjelista Marka no mpanorina ny Fiangonana ôrtôdôksan' i Aleksandria. Ny *Lionan' i Masindahy Marka* no sary famantarana ny Fiangonana Grika Ôrtôdôksan' i Aleksandria. Miofana ao amin' ny Akademia telo ao Aleksandria sy ao Nairobi ary ao Kinhsasa ny mpitondra fiangonana. 

Hatry ny ela dia tao Ejipta sy tao amin' ireo Grika sy Sirô-libaney am-pielezana aty Afrika ihany no nisy fiangonana ôrtôdôksa fa am-polo taonany maro izay no nitomboany aty Afrika atsimon' i Saharà. Tokony ho 250&nbsp;000 eo ny isan' ny mpivavaka ao. Ny Fiangonana Ôrtôdôksa Grikan' i Aleksandria sy Afrika Manontolo dia tsy afangaro amin' ireo Fiangonana ôrtôdôksa hafa ao Aleksandria toy ny Fiangonana Ôrtôdôksa Kôptan' i Aleksandria na Fiangonana Ôrtôdôksa Tatsinanan' i Aleksandria.

## Fandaminana
Ireto avy ireo sampan' ny Fiangonana Ôrtôdôksan' i Aleksandria sy Afrika Manontolo raha aseho isaky ny faritra misy azy:

***Ao Ejipta:***

* Arsevese Patriarkalin' i Aleksandria 
* Metrôpôlin’ i Hermôpôlisy
* Metrôpôlin’ i Memfisy
*Metrôpôlin’ i Pelosa
* Metrôpôlin’ i Leôntôpôlisy
* Metrôpôlin’ i Ptôlemaisy

***Ao Afrika Atsinanana:***

* Metrôpôlin’ i  Kartoma sy Sodàna manontolo
* Metrôpôlin’ i  Aksoma
* Metrôpôlin’ i  Irinôpôlisy
* Metrôpôlin' i  Moanza
* Metrôpôlin’ i Kenia
* Metrôpôlin’ i Kampala sy Oganda manontolo

***Ao Afrika Atsimo:***

* Metrôpôlin’ i Iôanôpôlisy sy Pretoria 
* Metrôpôlin’ i Bonne-Espérance
* Metrôpôlin’ i Zimbaboe
* Metropolin’ i Zambia sy Malaoy
* Evesean’ i Môzambika
* Metrôpôlin' i Madagasikara
* Evesean’i Botsoana

***Ao Afrika Afovoany sy Andrefana:***

* Metrôpôlin' i Akra sy Afrika Andrefana
* Metrôpôlin’ i Nizeria
* Metrôpôlin’ i Kamerona
* Metrôpôlin’ i Afrika Afovoany 
* Evesen’ i Siera Leôna
* Evesen’ i Katanga
* Evesen’ i Roanda sy Borondy

***Ao Afrika Avaratra-Andrefana:***

* Metrôpôlin’ i Tripoli
* Metrôpôlin’ i Kartazy

## Jereo koa

* Kristianisma ôrtôdôksa
* Fiangonana ôrtôdôksa aty Afrika atsimon' i Saharà

* Fiangonana ôrtôdôksa eto Madagasikara
Basshunter

**Basshunter**, **Jonas Erik Altberg** (teraka tamin'ny 22 Desambra 1984 tao Halmstad) dia mpilalao.

## Diskografia
### Album
* *[[The Bassmachine]]* (2004)
* *[[LOL (^^,)|LOL <(^^,)>]]* (2006)
* *[[Now You're Gone – The Album]]* (2008)
* *[[Bass Generation]]* (2009)
* *[[Calling Time]]* (2013)

### Tokan-tena
* "The Big Show" (2004)
* "Welcome to Rainbow" (2006)
* "Boten Anna" (2006)
* "Vi sitter i Ventrilo och spelar DotA" (2006)
* "Jingle Bells" (2006)
* "Vifta med händerna" (2006)
* "Now You're Gone" (2007)
* "Please Don't Go" (2008)
* "All I Ever Wanted" (2008)
* "Angel in the Night" (2008)
* "Russia Privjet (Hardlanger Remix)" (2008)
* "I Miss You" (2008)
* "Walk on Water" (2009)
* "Al final" (2009)
* "Every Morning" (2009)
* "I Promised Myself" (2009)
* "Saturday" (2010)
* "Fest i hela huset" (2011)
* "Northern Light" (2012)
* "Dream on the Dancefloor" (2012)
* "Crash & Burn" (2013)
* "Calling Time" (2013)
* "Elinor" (2013)
* "Masterpiece" (2018)
* "Home" (2019)
* "Angels Ain't Listening" (2020)
* "Life Speaks to Me" (2021)
* "End the Lies"  (2022)
* "Ingen kan slå (Boten Anna)"  (2023)

## Rohy ivelany
* Basshunter Official Web
Jaynagar Majilpur

﻿

I **Jaynagar Majilpur** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i West Bengal, ao India. Ny kaodim-paositra dia 743337.

## Jeografia
Ny haavon'ilay tanàna amin'ny haavon-dranomasina dia 8 metatra. 
Ny laharam-pehintaniny ary ny laharan-jarahasiny dia : 22.1751965° Avaratra ary 88.4200762° Atsinanana.
Ny faritr'ora dia GMT+5:30.

## Rohy ivelany
*  : Sehatra ofisialy
Hama

I **[[Hama]]** na '''Kama''' dia olona resahina ao aminny Baiboly, izay voalaza fa iray amin'ireo zananaka lahy telon'i Noa (na Noe). Rahalahin'i Sema sy i Jafeta izy. Niaraka tamin'i Noa rainy mbamin'ireo rahalahiny sy ny vadiny ary ireo vadin-drahalahiny tao anaty sambofiara izy nandritra ny safodrano nandripaka ny zava-manana aina teto ambonin'ny tany.

Indray andro, taorian'ny safodrano, dia mamon-divay i Noa ka hitan'i Hama ny fitanjahany nefa tsy nanao afa-tsy ny nilaza izany tamin'ireo rahalahiny izy ka ireto no nampitafy an-drain'izy ireo. Rehefa nisava ny hamamoan'i Noa dia nanozona an'i Kanana zanak'i Hama ka nanambara fa ho andevon'i Sema sy i Jafeta izy.

Nanana zanaka lahy efatra i Hama, dia i Kosy, i Mizraima, i Kanana (na Kanaana) ary i Pota ka izy ireo no nitaranaka ny mponina any amin'ny tapany atsimon'ny tany araka ny Bokin'ny Genesisy (Gen. 10.6 sy ny manaraka). 

Ny taranak'i Kanana (Kananita) dia nonina tao amin'ny tanin'i Kanana, ny an'i Kosy tao Etiopia, ny an'i Mizraima tao Egipta ary ny an'i Pota tao Arabia.

Avy tamin'ny anaran'i Hama sy i Sema no nakan'ireo mpadinika tenim-pirenena sy ireo manam-pahaizana momba ny fomba isam-poko  ny anaran'ilay fianakaviam-piteny atao hoe hamito-semitika (na afro-aziatika) sy ny anaran'ny mponina any avaratr'i Afrika sy any Azia Atsimo Andrefana atao hoe Hamito-semita.

## Loharano
Jafeta

I Jafeta dia olona resahina ao amin' ny Baiboly izay voalaza iray amin' ireo zanaka lahy telon' i Nôa (na Nôe). I Sema sy i Hama (na Kama) no rahalahiny. Niaraka tamin' i Nôa rainy mbamin' ireo rahalahiny sy ny vadiny ary ireo vadin-drahalahiny tao anaty sambofiara izy nandritra ny safodrano nandripaka ny zava-manana aina teto amonin' ny tany.

Indray andro, taorian' ny safodrano, raha mamon-divay i Nôa dia nampitafy lamba azy mba tsy hahita ny fitanjahany i Jafeta sy i Sema, fa i Hama kosa efa nijery ny fitanjahan-drainy talohan' izany. Rehefa nisava ny hamamoan' i Nôa dia notsofiny rano i Sema sy i Jafeta ho lasa tompon' i Kanaana zanak' i Hama fa i Kanaana kosa ho andevon' izy ireo.

I Jafeta no razamben' ny mponina ao avaratr' i Mediteranea tao amin' ny kôntinentan' i Eorôpa ankehitriny izay atao hoe Jafetita, araka ny fivosan' ny olona ny tantara ao amin' ny Bokin' ny Genesisy.
Damian Kądzior

**Damian Kądzior** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Polonia teraka ny 16 Jona 1992 tao Białystok.

## Jereo koa
*  Biôgrafia
*  Biôgrafia at transfermarkte
Apôkalipsin' i Zefania

Ny **Apôkalipsin' i Zefania** na **Apôkalipsin' i Sôfônia** dia bokim-paminaniana apôkaliptika izay ataon' ny mpanoratra azy hoe nosoratan' ny mpaminany Zefania (na Sôfônia) nefa tsy anisan' ny Baiboly (fa apôkrifa na pseodepigrafa) na dia misy ifandraisany amin' ny Testamenta Taloha sy ny boky apôkrifa hafa aza.

## Fotoana sy toerana nanoratana azy
Noho ny Apôkalipsin' i Zefania misy filazana ny amin' i Sozana (ilay voaresaka ao amin' ny Bokin' i Daniela endriny katôlika) dia heverina fa voasoratra taorian' ny taona 100 tal. J.K. Nahafantatra ny fisian' io boky io koa i Klemento avy any Aleksandria ka noho izany dia tokony ho voasoratra tany alohan' ny fahefatra faran' ny taonjato faha-2. I Wintermute dia mihevitra fa voasoratra talohan' ny taona 70 io boky apôkaliptika io noho izy manao tsiahy fomba nolovana momba ny Edômita.

Tsy ahitana soratra mitovy amin' ny an' ny Kristiana manokana ny ao, ary ireo izay mampahatsiahy ny ao amin' ny Testamenta Vaovao dia azo ampiharina ihany koa amin' ny zava-nitranga teo amin' ny Jiosy. Noho izany dia mety ho Jiosy no nanoratra azy nefa mety nisy fanovana nataona Kristiana. Tao Egipta no toerana mety nipoirany.

## Teôlôjian' ny Apôkalipsin' i Zefania
Ny Apôkalipsin' i Zefania, izay misy fanambaràna mitovy amin' ny an' ny Bokin' i Henôka, dia maneho fa ny fanahin' ny olombelona dia velona any aorian' ny fahafatesana. Avahany tsara ny fitsarana ny olona tsirairay raha vantany vao maty, sy ny fitsarana farany izay hotanterahin' Andriamanitra. Aorian' ny fahafatesana dia halain' ny anjelin' i Satana sy ny anjelin' Andriamanitra ny fanahin' ny lolombelona ka hotsaraina araka ny vesatry ny asa tsara sy ny fahotana nataony nandritra ny androm-piainany. Izany dia midika fa misy akony teo amin' ny Apôkalipsin' i Zefania ny fampianaran' ny Fariseo (na Farizianiana). Hiditra any amin' ny fiadanana na any amin' ny fanasaziana ny fanahin' ny olona raha vantany voatsara amin' ny fitsarana voalohany, eo am-piandrasana ny fiavian' ny Tompo, nefa ny fanelanelanan' ny olomasina dia mety hahatonga ny fanasaziana tsy ho raikitra. Tsy mitovy amin' izay ambaran' ny boky hafa nitovy fotoana nisehoana tamin' ny Apôkalipsin' i Zefania izany faminaniana izany. Ohatra amin' izany ny hita ao amin' ny Boky faharoan' i Henôka. 

## Jereo koa

* Apôkrifan' ny Baiboly

## Loharano
Ikotokelimiadilaona

**Ikotokelimiadilaona** na **Kotokelimiadilaona** na **Ikotokely miady laona** na ny **Pleiada** na tangorona **M45** dia tangoron-kintana hita amin' ny ila bolantany roa, ao amin' ny fari-danitry ny Adaoro. Ny halaviran' ny tangoron-kintana amin' ny Tany dia mbola iadian-kevitra, fa araka ny fomba fandrefesan-kalavirana samihafa ampiasaina dia eo amin' ny 444 taon-kazavana eo ho eo ny halavirany amin' ny Tany. 

## Fiavian' ny anarana
Ny fiavian' ny anarana hoe *Pleiada* dia ireo zanak' i Atlas sy Pleionê fito mirahavavy: Asteropê, Meropê, Elektra, Maia, Taigetê sy Kelaino ary Alkionê. 

## Kintana
Ny isan' ny kintana ao amin' io tangorona io dia eo amin' ny telo arivo eo ho eo; roa ambin'ny folo amin' izy ireo no hita maso. 2° ny fivelarany amin' ny lanitra, izany hoe in'efatry ny savaivon' ny Volana rehefa hita avy eto an-Tany. Ireo kintana sivy mangirana indrindra ao amin' ny tangorona dia mitondra ny anaran' ireo mpirahavavy fito ary ny ray aman-dreniny. Ny hazavan' izy ireo dia eo anelanelan' ny +2,86 sy +5,44 izany hoe hita maso. 

## Jereo koa:

* Pleiada (angano)
Fiangonana ôrtôdôksa teoahedô

Ny **Fiangonana ôrtôdôksa teoahedô** dia isan' ny Fiangonana ôrtôdôksa tatsinanana sady ao amin' ny Fiombonan' ny Fiagonana Ôrtôdôksa Tatsinanana. Izy no fiangonana ôrtôdôksa miely indrindra ao Etiôpia sy ao Eritrea. Hatramin' ny nisiany ka  hatramin' ny taona 1959 dia teo ambany fandraharahan' ny Fiangonana Ôrtôdôksa Kôpta ny Fiangonana ôrtôdôksa teoahedô. Nahazo ny fahaleovan-tenany ara-pitondrana izy taorian' io taona io ka manana ny patriarkany manokana. Rehefa nahazo fahaleovan-tena ka nisaraka tamin' i Etiôpia i Eritrea tamin' ny taona 1993 dia nahazo ny fahaleovan-tenany koa ny Fiangonana Ôrtôdôksa Teoahedô Eritreana ka tafasaraka tamin' ny Fiangonana Ôrtôdôksa Teoahedô Etiôpiana. Miavaka ny fiangonana teoahedô noho ny hamaron' ny boky tafiditra ao amin' ny Baiboly ampiasainy izay mihoatra lavitra noho ny hita ao amin' ny Baibolin' ny fiangonana hafa na Katôlika na Ôrtôdôksa.

## Jereo koa

* Fiangonana ôrtôdôksa

* Baiboly ôrtôdôksa
* Fiangonana Ôrtôdôksa Teoahedô Etiôpiana
* Fiangonana Ôrtôdôksa Teoahedô Eritreana
* Kanônan' ny Baiboly ôrtôdôksa teoahedô
Fiangonana Ôrtôdôksa Siriaka

Ny **Fiangonana** **Ôrtôdôksa** **Siriaka** na **Patriarkata** **Ôrtôdôksa** **Siriakan' i** **Antiôkia** **sy** **ny** **Atsinanana** **Manontolo** dia isan' ny Fiangonana Ôrtôdôksa Tatsinanana (Fiangonan' ny Kônsily Telo) izay manana ny renivohiny ao Antiôkia sady lazain' ny lovantsofina fa naorin' i Petera sy i Paoly tamin' ny taonjato voalohany. Ny fiteny siriaka no fiteny ôfisialy amin' ny fanompoam-pivavahana sady iraisany amin' ny kristianisma siriaka. Ahitana io fiangonana io ny any Siria, any Iràka, any Israely, any Libàna, any Torkia ary any Egipta. Ahitana azy koa ny any Eorôpa, any Amerika, any Aostralia ary any Zelanda Vaovao. Misy an' io karazam-piangonana io koa ny any India nefa tsy miankina amin' ny Fiangonan' i Antiôkia.

## Jereo koa:

* Kristianisma ôrtôdôksa
* Fiangonana Ôrtôdôksa Tatsinanana
* Baiboly ôrtôdôksa
Pleiada (angano)

Ny '''Pleiada''' dia anarana iantsoana ny zanaka vavy fiton' ny titàna Atlasy  sy ny Ôkeanisy Pleionê (Ὠκεανίς / *Ôkeanís;* Πληιόνη / *Plêiónê*). Antsoina amin' ny teny grika hoe Πλειάδες / *Pleiádes* izy ireo. Avy amin' ny anaran-drenin' izy ireo (Pleionê) no nahazoana io anarana iombonany io. Izao avy ny anaran' ny Pleiada tsirairay araka ny fizokiany: 

# Maia (grika: Μαῖα / *Maĩa*);
# Alkiônê (grika: Ἁλκυόνη / *Αlkuónē*);
# Asterôpe (na Sterôpe) (grika: Στερόπη / Sterόpê na Ἀστερόπη / Asterόpê);
# Kelainô (grika: Κελαινό / *Kelainó*);
# Elektra (grika: Ἠλέκτρα / *Êléktra*);
# Taigete (grika: Ταϋγέτη / *Taügétê*);
# Merope (grika: Μερόπη / Μerόpê).

Amin'ny sehatry ny haikintana dia antokon-kintana koa ny anarana hoe Pleiada.

## Jereo koa
* Pleiada (kintana)
Alakamisy

Ny **Alakamisy** dia andro fahefatra ao amin' ny herinandro raha ny Alatsinainy no andro voalohany fa andro fahadimy kosa raha ny Alahady no andro voalohany. Andro voalohany ny Alakamisy ho an' ny Malagasy mandala ny nentin-drazana tsy mandray ny Alatsinainy na ny Alahady ho andro voalohany amin' ny herinandro. Ny Malagasy talohan' ny fidiran' ny kolontsaina arabo sy ny kolontsaina tandrefana dia nisy nanao ny Alakamisy ho andro voalohany amin' ny herinandro.

## Fiavian' ny teny
Ny teny malagasy hoe *Alakamisy* na *Lakamisy* na *Kamisy* dia avy amin' ny teny arabo hoe الخميس / *al-khamīs* izay midika hoe "ny fahadimy".

## Kolontsaina malagasy momba ny andro Alakamisy

### Laharan' ny Alakamisy
Alakamisy no andro voalohany teo amin' ny Ntaolo malagasy; andron' Andriana, fisantarana ny zavatr' Andriana; andro fidin' ny Andriana hisehoana amin' ny vahoaka.

### Ny andro Alakamisy ao amin' ny finoan-drazana malagasy

#### Andro tsara
Andro tsara ny Alakamisy: ny zavatra irina hisy soa mitontohitra no atao, alaina na santarina Alakamisy. Andro tsara ny Alakamisy fa manantena hisy. Andro fivoahan' ny Andriana sy fisantarana ny zavatr' Andriana, fisantaran-trano, fampakaram-bady, fiakaran' ny tafika sady fivoahany.

#### Andro ratsy
Andro ratsy ihany koa ny Alakamisy: mampisy loza. Ohatra: fady ny mandevina Alakamisy fa miandry Zoma, mbamin' ny miala saona, ny mamangy malahelo. Ny akorandriaka no faditry ny andro Alakamisy.

### Ohabolana momba ny andro Alakamisy

* *Ny Alakamisy an' Andriamanelo, ary ny Zoma an' Andriamananitany; ataoko fanjakana arindra.*
* *Ny maty no tsy alevina alakamisy sy alahady, ny velona no tandrovina.*

## Jereo koa

* Alatsinainy - Talata - Alarobia - Zoma - Asabotsy - Alahady
*Tetiandro
*Tetiandro malagasy

* Tetiandro gregôriana: Janoary, Febroary, Marsa, Avrily, Mey, Jona, Jolay, Aogositra, Septambra, Ôktôbra, Nôvambra, Desambra.

## Loharano sy fanamarihana
Joany Batista

I **Joany Batista** na **Jaona Mpanao Batisa** dia olo-malaza eo amin' ny kristianisma ary mpaminanin' ny finoana silamo. I Zakaria no rainy ary i Elizabeta bo reniny. Amin' ny teny hebreo dia atao hoe יוחנן / *Yohanan* izy. Ara-tantara, ny fisiany dia hamarinin' ny andalan-teny avy amin' i Flavio ​​​​Jôsefa. Mpitory teny jiosy izy tamin’ ny andron’ i Jesoa izy. 

## I Joany Batista ao amin' ny kristianisma
Ny Evanjelin' i Joany dia manondro ny toerana niasany eo amoron' i Jordana sy ao Betania any an-dafin' i Jordana. Mety nitoetra fotoana kelikely tao amin' ny manodidina azy i Jesoa, ka tao no nitaona ny apôstôliny voalohany. Ny filazantsara sinôptika dia mampiray ny fiandohan' ny asan' i Jesoa amin' ny fampigadrana an' i Jaona. 

Nitombo hatrany ny mpihaino an’ io mpaminany apôkaliptika io, ka nanaitra an' i Herôda Antipasy, izay natahotra sao hiteraka fikomiana, rehefa nahita azy nanangona ny mpomba azy. Araka ny filazantsara sinôptika dia novonoina ho faty i Joany satria nanakiana ny fanambadian' i Antipasy an' i Herôdiasy.

Ao amin’ ny kristianisma, i Joany Batista no anisan' ny mpaminany nanambara mialoha ny fiavian' i Jesoa sy nanao batisa azy teo amoron' i Jordana, ary namela ny mpianany sasany hiaraka aminy. Mpialoha lalana ny Mesia i Joany izay aseho ao amin' ny filazantsara sinôptika fa manana toetra maro itoviany amin' i Elia mpaminany, izay tsy voalaza ao amin' ny Evanjelin' i Joany.

Ny Katôlika dia manao azy ho olomasina ary manokana fety roa ho azy: ny 24 Jona, izay fahatsiarovana ny nahaterahany, napetraka enim-bolana alohan' ny Nôely na Krismasy mba hifanaraka amin' ny tantaran' ny fahazazan' i Jesoa ao amin' ny Evanjely nosoratan' i Lioka, ary ny 29 Aogositra, izay ankalazana ny fahatsiarovana ny fanapahan-doha azy.

## I Joany Batista ao amin' ny fivavahana hafa
Ny mandeisma dia manao azy ho mpaminany lehibe indrindra. Ny Mozilmana dia manao azy ho mpaminany taranak' i 'Imrān sady miantso azy amin'ny anarana hoe *Yahya*.

## Jereo koa
* Biôgrafia

* Mpaminanin' ny kristianisma
* Mpaminanin' ny silamo
* Joany na Jaona

## Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/043mx
Fiangonana Malagasy Tranozozoro Antranobiriky

Ny Fiangonana Malagasy Tranozozoro Antranobiriky, izay hafohezina amin'ny hoe FMTA, dia fiangonana protestanta nipoitra avy amin'ny *London Missionary Society* (LMS) tamin'ny taona 1894. Ny Pastora Rajaonary no nitantana ny Fiangonana voalohany nanomboka ny taona 1894 tao amin'ny trano fiangonana Antsampanimahazo izay atao hoe *Tranovato Ambatonakanga* ankehitriny. Ny tsy fifanarahany tamin'ireo misionera anglisy izay nihevitra ny pastora malagasy ho mpanampy ihany no nahatonga azy hanorina trano fiangonana tsy miankina izay nataony hoe *Fiangonana Malagasy Zanaky ny Baiboly* tamin'ny 01 Avrily 1894. Nanangana fiangonana trano zozoro izy tamin'ny voalohany hatao trano fiangonana avy eo taty aoriana dia nanangana trano biriky tamin'ny taona 1900. Amin'ny fihirana zafidraony no nanaovany fiderana. Isan'ny misionera nanao fandikan-teny ny Baiboly ny Pastora Rajaonary ary betsaka ny hira fiderana ao amin'ny fihirana protestanta izay noforoniny. Nankalazaina tamin'ny taona 2014 ny faha-120 taonan'ny FMTA . 

Isan'ny pastora nitantana ny Fiangonana koa i Jacques Rahamefy, ilay namorona ny hiram-pitiavan-tanindrazana mitondra ny lohateny hoe "*Madagasikara Tanindrazanay*" izay nalaza tokoa tamin'ny Tolom-bahoaka tamin'ny taona 1947.  

Niezaka nampandroso ny fitoriany ny Filazantsara nanomboka tamin'ny taona 1960 ilay fiangonana. Tsy eto Madagasikara ihany no ahitana ny io fiangonana io fa hatrany ampita koa toa an'i Afrika noho ny asan'ny Pastora Ratovonarivo (taona 1980) sy ny Pastora David Randriamananivo (nanomboka tamin'ny taona 2005). Tsy isan'ny Fiangonan'i Jesoa Kristy eto Madagasikara (FJKM) ny FMTA na dia maro aza ny olona mampifangaro azy ireo. Misy mpino miisa 20 000 ny FMTA tamin'ny taona 2014 izay miparitaka amina paroasy miisa 120 manerana ny Nosy.

Manana ivotoerana fianarana teolojia izy ka mampianatra hatramin'ny hahazoan'ny mpianatra ny diploman'ny Dokotera an-teololia. Manaraka ny rafi-pampianarana Licence-Master-Doctorat (LMD) izy amin'izao. Raha amin'ny lafiny kolontsaina dia miroborobo ny fanaovana tantara an-tsehatra (teatira) izay mitohy mandraka ankehitriny satria tao no nivoaran'ireo mpilalao toa an'i J.J. Tseheno, Rasamoelijaona Wilson, Odette Suzana, Rasamy Gitara sy ny maro hafa koa.

## Jereo koa:

* Protestantisma

* Kristianisma ao Madagasikara

## Rohy ivelany:

*Tranonkalan'ny FMTA

## Loharano:
Fiangonana Evanjelika Shine

Ny '''Fiangonana''' '''Evanjelika''' '''Shine''' na '''Fiangonana''' '''Ara'''-'''Pilazantsara''' '''Shine''' dia fiangonana ara-pilazantsara niorina teto Madagasikara tamin'ny taona 2004. Mifandray amin'ireo fiangonana evanjelika any Afrika izy ka miezaka mampiroborobo ny evanjelisma eto Madagasikara. Efa ahitana io fiangonana io koa ny any Belzika sy Afrika Atsimo. Ny Pastora Patrick Andrianarivo sy ny Pastora Fara Andrianarivo vadiny no nanorina azy. Isan’ireo atao hoe fiangonana zandriny izay miasa ho an'ny fitorianana ny Filazantsara ho an'ny Malagasy izy, indrindra ho an'ny tanora monina an-tanan-dehibe.

## Jereo koa:

* Evanjelisma
* Evanjelisma eto Madagasikara
* Kristianisma eto Madagasikara
* Protestantisma eto Madagasikara

## Rohy ivelany

*"My Testimony - Bishop Patrick Andrianaivo" ao amin'ny TubeID 
*Eglise SHINE Mada
Vahao ny Oloko

Ny **Fiangonana** **Vahao ny Oloko** dia fiangonana kristiana eto Madagasikara izay efa miparitaka eran'ny Nosy. Miisa 3 200 izao ny trano fiangonanan'ny Vahao ny Oloko manerana an'i Madagasikara izay tantanana mpitandrina miisa 800. Ny Asabotsy moa no fiangonanan'ny mpino ao aminy.

## Jereo koa:

* Evanjelisma
* Evanjelisma eto Madagasikara
* Kristianisma eto Madagasikara
* Protestantisma eto Madagasikara

## Loharano:
Fiangonan' i Jesoa Kristy ho an' ny Olomasin' ny Andro Farany eto Madagasikara

Ny **Fiangonan' i** **Jesoa** **Kristy** **ho** **an' ny** **Olomasin' ny** **Andro** **Farany** **eto** **Madagasikara** dia fiangonana voaorina tamin' ny taona 1993 eto Madagasikara izay sampan' ny Fiangonan' i Jesoa Kristy ho an' ny Olomasin' ny Andro Farany maneran-tany. Fantatry ny Malagasy amin' ny anarana hoe Fiangonana Môrmôna izy. Tamin' ny fiandohan' ny taona 2018 izy dia nisy mpikambana miisa manodidina ny 11&nbsp;900 izay mitsinjara amin' ny fiangonana 40. Tamin' ny taona 2023 izy dia nisy mpikambana niisa 15&nbsp;372 sy fiangonana miisa 44.

## Tantarany
Tamin' ny taona 1986 tany Frantsa no nikambanan-dRazanapanala Ramiandrisoa tamin' ny Olomasin' ny Andro Farany fony izy nandranto fianarana tany ka natao batisa tao Bordeaux any Frantsa tamin' io taona io ihany. Nody aty Madagasikara izy tamin' ny taona 1989 ka nanomboka nampianatra ny Filazantsara tamin' olona vitsy tao an-tranony. Tamin' ny taona 1990 no nananganana ny Fiangonana ka i Razanapanala Ramiandrisoa no  lasa filohany. Ny misionera voalohany nankaty Madagasikara dia i Fred L. Forsgren sy ny vadiny, dia i Eileen. Tamin' ny taona 1991 no nahatongavany. Voaorina ara-panjakana ny Fiangonana tamin' ny taona 1993 ka niisa 100 eo ho eo ny mpivavaka tao. Izany isa izany dia efa 11&nbsp;881 tamin' ny fiandohan' ny taona 2018.

Hatramin' ny fotoana niorenany ka hatramn' ny taona 1998 dia teo ambany fanaraha-mason' ny ao Afrika Atsimo ny Fiangonana teto Madagasikara ka tsy nahazo asa fanirahana hitory ny Vaovao Mahafaly manokana ny aty Madagasikara raha tsy tamin' ny taona 1998. Tamin' ny taona 1999 vao vita ny trano fiangonana voalohany teto Madagasikana. I Dominique L. Andriamanantoa no filoha. Nadika tamin' ny fiteny malagasy ny Bokin' i Môrmôna tamin' ny taona 2000.

Tamin' ny taona 2017 dia nisy ny fihanaky ny pesta pneomônika sy bobônika izay nahatonga misiônera tsy teratany 80 nandao ny Nosy. Tamin' ny taona 2020, ny Fiangonan' i Jesoa Kristy ho an' ny Olomasin' ny Andro Farany dia nanafoana vonjimaika ny fotoam-pivavahana sy ny fivoriana hafa noho ny fihanaky ny valan' aretin' ny kôrônavirosy, izay notohizina tamin' ny Internet sy/na manokana, miankina amin' ny fiangonana isan-toerana.
## Jereo koa

* Fiangonan' i Jesoa Kristy ho an' ny Olomasin' ny Andro Farany
* Kristianisma eto Madagasikara
* Restaorasiônisma
* Ôrdônansy
* Tempoly (môrmônisma)
* Batisa ho an' ny maty
* Soratra Masin' ny Olomasin' ny Andro Farany
* Teôlôjia môrmôna

## Loharano sy fanamarihana
Tafik' i Jesosy Kristy

Ny **Tafik' i Jesosy Kristy**, izay hafohezina amin' ny hoe **TAJEKRI**, dia fiangonana eto Madagasikara izay tarihin' ny pastera Fidy Rabariniaina.

## Jereo koa

* Evanjelisma
* Evanjelisma eto Madagasikara
* Kristianisma eto Madagasikara
* Prôtestantisma eto Madagasikara
Fiangonana Lehibe

Eo amin' ny tantaran' ny kristianisma, ny hoe "**Fiangonana** **Lehibe**" dia ilazana ny fiangonan' ny Kristiana any amin' ny Jentilisa (na Jentily) izay nihaniseho tamin' ny taona 100 taor. J.K. Amin' ny teny latina dia atao hoe ***Ecclesia Magna*** izany. Tokana tsy nizarazara ny Fiangonana tamin' izany andro izany sady nandroso nitombo. Lazaina hoe "Fiangonana Kely" ilay fiangonana kristiana avy tamin' ny Jiosy (na Jody) mbola nifanerasera tamin' ny Apôstôly. Ny fotoana nampisy ny Fiangonana Lehibe dia mifanandrify amin' ny fielezan' ny fivavahana kristiana izay niitatra bebe kokoa nankany amin' ny tapany atsinanan' ny Empira rômana. Matetika ireo mpanoratra ny tantaram-piangonana dia mandray ny ampahan' ny Fiangonana Lehibe tany atsinanana ho ny Fiangonana Lehibe manontolo. Nifarana tamin' ny taona 325 izay nanaovana ny Kônsily voalohany tao Nikea io vanim-potoan' ny Fiangonana Lehibe io. Izany kônsily izany no nanapahana ny fampianaram-pinoana izay lasa fampianarana ôfisialin' ny fivavahana kristiana.

## Jereo koa

* Kristianisma
*Kristianisma Tandrefana
*Kristianisma Tatsinanana
*Fiangonana ôrtôdôksa tatsinanana
*Fiangonana ôrtôdôksa tandrefana
*Fiangonana katôlika tatsinanana
*Fiangonana Latina
Kristianisma Tandrefana

Ny **kristianisma tandrefana** dia ny fitambaran' ny Fiangonana katôlika sy ireo Fiangonana Prôtestanta, indrindra ao amin' ny tapany andrefan' ny kôntinentan' i Eorôpa sy ao amin' ny kôntinentan' i Amerika sy i Afrika ka hatrany Aostralia. Nanomboka tamin' ny nielezan' ny fivavahana kristiana taorian' ny taonjato faha-16 taty Afrika sy tany Ôseania dia tsy tena voafaritra ara-jeôgrafia ny hoe "kristianisma tandrefana" fa ara-pirehan-kevitra na ara-teôlôjia sy araka ny fiavian' ny sampan' ny kristianisma arahin' ny fiangonana resahina.

Anisan' ny tsy mampitovy ny fiheveran' ny kristiana tatsinanana sy tandrefana ny amin' ny fahotana lovana sy ny amin' ny fivoahan' ny Fanahy Masina ary ny fotoam-pankalazana ny Paska. Tsy mitovy koa ny tetiandro ampiasaina satria ny Tandrefana mampiasa ny tetiandro gregôriana fa ny Tatsinanana kosa mampiasa ny tetiandro joliana. Tsy mitovy ny fotoana ankalazana ny Noely. Ny Kristiana tandrefana no mitana ny laharana voalohany raha ny habetsahan' ny mpino no jerena satria mahatratra 90 % amin' ny isan' ny Kristiana maneran-tany.

## Fiaviany
Ny Fiangonana kristiana any Atsinanana, na Fiangonana Tatsinanana, dia ireo fiangonana kristiana niforona sy nalamina nandritra ny taonjato maro tany amin’ ny faritra atsinanana amin' ny Empira Rômana. I Jerosalema sy i Antiôkia ary i Aleksandria dia nitana ny anjara toeran' ny renivohitra ara-pivavahana.

Tamin’ ny taona 330 ny emperora Kônstantino I dia namindra ny renivohitry ny empira avy any Rôma ho any Kônstantinôpla (nantsoina hoe *Nea Roma*, izany hoe "Roma Vaovao"), izay lasa foibe ara-tsaina lehibe. Tany Rôma dia mitana ny laharan' ny patriarka ny evekan' ny renivohitry ny empira (izay mamototra ny fiorenan' ny Fiangonany hatrany amin' ny apôstôly Piera na Petera), nitondra ny  anaram-boninahitra hoe "*pontifex*" (ara-bakiteny "tetezana") ary "*Primum inter pares*" ("voalohany amin' ireo mitovy aminy", izay anaram-boninahitra natao ho fanajana fotsiny. Nametraka ny seza fiandrianan' i Kônstantinôpla ho eo amin' ny toerana faharoa, aorian' ny an' i Rôma, ny Kônsily voalohany tao Kônstantinôpla tamin' ny taona 381. Teraka noho izany ny Pentarkia, dia ny fitambaran' ny foibe dimy ara-tantara: Rôma, Kônstantinôpla, Aleksandria, Antiôkia ary Jerosalema (araka ny filaharany sy ny laharam-piamboniany). Tany ivelan' ny Empira Rômana dia nalalaka nanao fandaminana ho Fiangonana mahaleo tena maro ny Kristiana.

Avy eo dia niaina fifandirana maro momba ny kristôlôjia, sy korontana ara-potokevitra sy ara-pôlitika ny Tontolo Kristiana.

## Jereo koa

* Kristianisma
* Fiangonana Lehibe
* Kristianisma Tatsinanana
*Fiangonana Tatsinanana
* Fiangonana Latina
Kristianisma Tatsinanana

Ny **kristianisma tatsinanana** dia mampivondrona sampana maro amin' ny kristianisma sy antokom-pinoana samihafa: ny Fiangonana antekalkedôniana (toy ny Fiangonan' ny Kônsily Telo sy ny Fiangonan' ny Atsinanana), ny Fiangonana ôrtôdôksa tatsinanana ary ny Fiangonana Katôlika Tatsinanana. Mampiasa io andia-nteny io ny mpahay tantara mba hanondroana ny kristianisma ao Eorôpa Atsinanana taorian' ny fisarahana tamin' ny 1054, ka mifanohitra amin' ny "kistianisma tandrefana". Nisy fiantraikany ara-pôlitika sy ara-teôlôjia io fisarahana io, izay niteraka ny famaritana ny hoe Andrefana "latina" sy Atsinanana "bizantina".

Ny Fiangonana ôrtôdôksa tatsinanana, izay misy mpino eo amin' ny 280 tapitrisa eo ho eo tamin' ny fiandohan' ny taonjato faha-21, no mamorona vondrom-piarahamonina maro anisa ao amin' ny kristianisma tatsinanana. Ny "Kristiana any Atsinanana" kosa dia Kristiana avy ao amin' ny antokom-pinoana samihafa (antekalkedôniana, ôrtôdôksa, katôlika, prôtestanta) monina any amin' ny faritra Atsinanana Akaiky sy Atsinanana Afovoany. Vitsy anisa izy ireo izay misy mpino 10 ka hatramin' ny 11 tapitrisa.

## Fiaviany
Ny Fiangonana kristiana any Atsinanana, na Fiangonana Tatsinanana, dia ireo fiangonana kristiana niforona sy nalamina nandritra ny taonjato maro tany amin’ ny faritra atsinanana amin' ny Empira Rômana. I Jerosalema sy i Antiôkia ary i Aleksandria dia nitana ny anjara toeran' ny renivohitra ara-pivavahana.

Tamin’ ny taona 330 ny emperora Kônstantino I dia namindra ny renivohitry ny empira avy any Rôma ho any Kônstantinôpla (nantsoina hoe *Nea Roma*, izany hoe "Roma Vaovao"), izay lasa foibe ara-tsaina lehibe. Tany Rôma dia mitana ny laharan' ny patriarka ny evekan' ny renivohitry ny empira (izay mamototra ny fiorenan' ny Fiangonany hatrany amin' ny apôstôly Piera na Petera), nitondra ny  anaram-boninahitra hoe "*pontifex*" (ara-bakiteny "tetezana") ary "*Primum inter pares*" ("voalohany amin' ireo mitovy aminy", izay anaram-boninahitra natao ho fanajana fotsiny. Nametraka ny seza fiandrianan' i Kônstantinôpla ho eo amin' ny toerana faharoa, aorian' ny an' i Rôma, ny Kônsily voalohany tao Kônstantinôpla tamin' ny taona 381. Teraka noho izany ny Pentarkia, dia ny fitambaran' ny foibe dimy ara-tantara: Rôma, Kônstantinôpla, Aleksandria, Antiôkia ary Jerosalema (araka ny filaharany sy ny laharam-piamboniany). Tany ivelan' ny Empira Rômana dia nalalaka nanao fandaminana ho Fiangonana mahaleo tena maro ny Kristiana.

Avy eo dia niaina fifandirana maro momba ny kristôlôjia, sy korontana ara-potokevitra sy ara-pôlitika ny Tontolo Kristiana.

## Jereo koa

* Kristianisma
* Fiangonana Lehibe
* Kristianisma Tandrefana
*Fiangonana ôrtôdôksa tatsinanana
*Fiangonana Latina
Eglizy latina

Ny **Eglizy latina** na **Fiangonana** **latina** dia ny ampahany manaraka ny fomba tandrefana ao amin' ny Eglizy katôlika ka ny Fiangonana katôlika tatsinanana no ampahany mifameno aminy. Amin' ny Fiangonana katôlika manontolo dia izy no ampahany lehibe indrindra. Izy koa no lehibe indrindra ao amin' ny kristianisma tandrefana. Nampiasa ny fiteny latina izy tamin' ny Andro Antenatenany ka hatra taty aoriana fa tsy ny fiteny grika na hafa. Ny Fiangonana latina isam-pirenena amin' izao fotoana izao dia samy mampiasa ny fiteny eo amin' ny toerana misy azy fa tsy voatery ho ny fiteny latina ihany.

Indraindray koa ny Fingonana latina dia mety hantsoina hoe "Fiangonana tandrefana" na "Fiangonana katôlika rômana" na "Eglizy katôlika rômana". Mahalankalana ihany no iantsoana azy hoe "Fiangonana katôlika tandrefana". Ny hoe "Fiangonana tandrefana" koa dia indraindray mety hanondro avy hatrany ny Fiangonana latina.

Manana ny fehezan-dalànany manokana ny Eglizy latina, dia ny Lalàna kanônika izay tsy ampiharina amin' ny fiangonana katôlika tatsinanana izay manaiky ny fahefan' ny Papa koa.

## Jereo koa

* Kristianisma tandrefana
* Katôlisisma
* Eglizy katôlika rômanina
Fiangonana katôlika tatsinanana

Ny **Fiangonana katôlika tatsinanana** na **Fiangonana oniata** dia fitambaran' ny fiangonana any Atsinanana izay miombona amin' ny Papa ao Rôma sy manaiky ny fahamboniany, nefa izy ireo manao ny fombam-pivavahana tatsinanana (kôpta, siriaka tandrefana, marônita, siriaka tatsinanana, bizantina, armeniana ary gezy). Atao hoe "Fiangonana mizaka tena" na "Fiangonana manana ny lalànany manokana" (latina: *sui iuris*) izy ireo ao amin' ny voambolana katôlika, nefa heverina fa Fiangonana katôlika feno sahala amin' ny Fiangonana latina. Na dia samy tatsinanana aza dia tsy Fiangonana ôrtôdôksa izy ireo. Atao hoe "Fiangonana oniata" na "Fiangonana grika katôlika" na "Fiangonana katôlika manaraka fomba bizantina" koa izy ireo. Raha ny lafiny fombafombam-pivavahana dia tsy mifanalavitra firy amin' ny fomban' ny Kristianisma ôrtôdôksa ny Fiangonana katôlika tatsinanana ka izy manaiky ny fahambonian' ny Papa ihany no tsy maha Ôrtôdoksa azy ireo.

Isan' ny Fiangonana katôlika tatsinanana ny Fiangonana katôlika marônita, kôpta, armeniana, indiana, grika, eritreana ary etiôpiana. Tsy any Atsinana sy ao Eorôpa Atsinanana ihany no ahitana azy ireo fa nanaraka ireo am-pielezana ka misy any Amerika sy Ôseania ary Eorôpa Andrefana koa.

## Jereo koa

* Kristianisma ôrtôdôksa
* Kristianisma Tatsinanana
* Fiangonana ôrtôdôksa tatsinanana
Fiangonana Tatsinanana

Ny hoe "'''Fiangonana''' '''Tatsinanana'''" dia ilazana ireo Fiangonana katolika tatsinanana sy Fiangonana ortodoksa tatsinanana. Tsy afangaro amin'ny hoe "Kristianisma Tatsinanana" izany sady tsy manondro ny Fiangonana ortodoksa rehetra fa ny ampahany ihany.

## Jereo koa:

* Kristianisma Tandrefana 
*Fiangonana latina
* Fiangonana ortodoksa tandrefana
Fahotana

Ny **fahotana** na **ota** dia fandikana an-tsitrapo na tsy an-tsitrapo ny didin' Andriamanitra ka heloka eo anatrehan' Andriamanitra izany. Ny fahotana dia mety ho ny tsy fanoavana na ny fandavana na ny fisakanana ny famonjena, na mety ho ny antony itrangan' ny fahafatesanan' ny fanahy. Mety hiseho  amin' ny alalan' ny asa azo tsapain-tanana ny fahotana na koa amin' ny alalan' ny eritreritra manimba ny fifandraisan' ny olombelona amin' Andriamanitra.

Fahotana ny zavatra rehetra misakana ny fahatratrarana ny tanjona tsara tokony ho tratra araka ny fampianaran' ny fivavahana iray (mety ho ny famonjena izany tanjona izany na zavatra hafa). Tsy fahotana ny fandikana ny lalàna nataon' olombelona.

Ny olona tsy mino an' Andriamanitra dia tsy mino koa ny fisian' ny fahotana. Tsy amin' ny fivavahana rehetra anefa no ahitana ny atao hoe *fahotana* fa amin' ny sasantsasany ihany. Ny tontolon' ny finoana jiosy sy kristiana ary silamo no tena iresahana betsaka ny amin' ny fahotana.

## Jereo koa

* Didy folo
*Fahotana tamin' ny fototra
*Fibebahana
*Famonjena
*Fanavotana
Alatsinainy

Ny **Alatsinainy** dia andro voalohany amin' ny herinandro na andro faharoa raha manomboka amin' ny andro Alahady ny fanisana ny andro. Ho an' ny Malagasy mandala ny nentin-drazana dia andro fahadimy izy raha manomboka amin' ny Alakamisy ny herinandro. 

## Fiavian' ny teny hoe ''Alatsinaniny''
Ny teny malagasy hoe *Alatsinainy* na *Latsinainy* na *Tinainy* dia avy amin' ny teny arabo hoe الإثنين / *al-ithnayn* izay midika hoe "ny faharoa".

## Ny andro Alatsinainy ao amin' ny kolontsaina malagasy

### Laharan' ny Alatsinainy
Andro fahadimy tamin' ny Ntaolo, manao ny andro Alakamisy ho andro valohany, ny Alatsinainy.

### Finoana momba ny andro Alatsinainy
Andro mafy sy mainty ny Alatsinainy: andro fandevenana, tsy isantaran-javatra. Fady ny mandefa tafika Alatsinainy, fa andro mahamafy ny ady sy ny fandravana. Tsy azo atao ny misanta-draharaha na manomboka asa amin' ny andro Alatsinainy. Ny zavatra hamafisina na amboarina amin' ny trano, na ny tokantrano, ny fihavanana, dia atao amin' ny Alatsinainy.

## Jereo koa

* Talata - Alarobia - Alakamisy - Zoma - Asabotsy - Alahady

* Tetiandro
* Tetiandro malagasy

* Tetiandro gregôriana: Janoary, Febroary, Marsa, Avrily, Mey, Jona, Jolay, Aogositra, Septambra, Ôktôbra, Nôvambra, Desambra.

## Loharano sy fanamarihana
Talata

Ny **Talata** dia andro faharoa ao amin' ny herinandro raha ny Alatsinainy no andro voalohany, fa andro fahatelo kosa raha ny Alahady ny andro voalohany. Amin' ny Malagasy manaja ny nentin-drazana dia andro fahenina izy raha manomboka amin' ny Alakamisy ny herinandro. 

## Fiforonan-teny
Ny teny malagasy hoe *Talata* na *Atalata* dia avy amin' ny teny arabo hoe الثلاثاء / *ath-thulathā’.izay midika* hoe "ny telo" na "ny fahatelo".

## Ny Talata eo amin' ny kolontsaina malagasy

### Ny finoan-drazana malagasy momba ny andro Talata
Andro natokana hivoahan' ny Andriana sy fananterana ny zavatr' andriana ny andro Talata. Io no tsara hivoahan' ny tafika fa tsy ny Alatsinainy. Tsy azo atao ny mamangy manjò amin' ny Talata.

### Ohabolana momba ny andro Talata

* *Basy tapaka talata: tsy ananan-tsininy.*

## Jereo koa

* Alatsinainy - Alarobia - Alakamisy - Zoma - Asabotsy - Alahady

* Tetiandro
* Tetiandro malagasy

* Tetiandro gregôriana: Janoary, Febroary, Marsa, Avrily, Mey, Jona, Jolay, Aogositra, Septambra, Ôktôbra, Nôvambra, Desambra.

## Loharano sy fanamarihana
Alahady

Ny **Alahady** dia andro fahafito ao amin' ny herinandro raha ny Alatsinainy no atao andro voalohany fa andro voalohany kosa izy raha ny Alatsinainy no atao andro faharoa. Andro fahefatra izy ho an' ny herinandro manomboka amin' ny Alakamisy.

## Ny Alahady eo amin' ny kolontsaina malagasy

### Fiforonan-teny
Ny teny malagasy hoe *Alahady na Lahady* dia avy amin' ny teny arabo hoe الأحد / *al-aḥad* izay midika hoe "ny voalohany".

### Laharan' ny Alahady ao amin' ny herinandro
Andro fahefatra ny andro Alahady ao amin' ny herinandro manomboka amin' ny Alakamisy.

### Ny finoana momba ny Alahady
Andro mahery ny andro Alahady, noho izany dia tsy mety ny manao fandevenana, raha tsy folanandro.

## Ny Alahady ao amin' ny kolontsaina niharan' ny kristianisma

### Fiforonan-teny
Ny anarany amin' ny fiteny eorôpeana maro (ohatra, frantsay: *dimanche,* italiana: *domenica,* espaniôla: *domingo*) dia avy amin' ny andian-teny latina hoe *Dies Dominicus,* izay midika hoe "andron' ny Tompo". Amin' ny teny anglisy sy amin' ny teny alemàna anefa ity andro ity dia atao hoe *Sunday* sy *Sonntag* izay fandikana ny andian-teny latina hoe *Dies Solis* izay midika hoe "Andron’ ny Masoandro".

### Ny fanoloana ny Sabata ho Alahady
Nanomboka tamin' ny taonjato faha-2 taor. J.K. dia nasolo ny Sabata ny Alahady tao amin' ny fiangonana kristiana ary nankalazaina ho fahatsiarovana ny nitsanganan' i Jesoa Kristy tamin' ny maty sy ny fidinan' ny Fanahy Masina tamin' ny Apôstôly. Ny emperora Kônstantino I no nanokana ny andro Alahady tamin' ny taona 321 ho andro fitsaharana, fialan-tsasatra, natao manokana hanompoana an' Andriamanitra. Tamin' izany dia noraràna tsy hatao amin' ny andro Alahady ny asam-pitsarana sy ny asa tanana.

Tamin' ny fiantombohan' ny taonjato faha-5 dia nanomboka nametraka fitsipika momba ny asa atao amin' ny Alahady ny mpitondra fivavahana sy ny mpitondra fanjakana.

## Jereo koa

* Alatsinainy - Talata - Alarobia - Alakamisy - Zoma - Asabotsy
* Sabata
* Andron' ny Tompo

* Tetiandro
* Tetiandro malagasy
* Tetiandro gregôriana: Janoary, Febroary, Marsa, Avrily, Mey, Jona, Jolay, Aogositra, Septambra, Ôktôbra, Nôvambra, Desambra.

## Loharano sy fanamarihana
Taonarivo

Ny **taonarivo** dia tsingerim-potoana na halavam-potoana ahitana arivo taona na taonjato folo mifanesy. Ny taona 2023 sy ny taonjato faha-21 dia ao amin' ny taonarivo faha-3 izay manomboka amin' ny taona 2001 ka miafara amin' ny taona 3000.

## Jereo koa

*Taonjato - Taompolo - Taona
*Volana (fotoana) - Herinandro - Andro
*Arivo taona - Milenarisma
Taompolo

Ny taompolo na folo taona dia fe-potoana misy taona miisa folo mifanarakaraka. Ny laharany ao anatin' ny taonjato iray no atao anaran' ny taompolo iray. Ny taona voalohany ao amin' ny taonjato iray dia an' ny taompolo voalohany. Ny taona 2023 dia ao anatin' ny taompolo fahefatra ao amin' ny taonjato faha-21.

## Jereo koa

* Taonarivo
* Taonjato
* Taona
*Volana
* Herinandro
* Andro
Alarobia

Ny **Alarobia** dia andro fahatelo ao amin' ny herinandro raha ny Alatsinainy no andro voalohany, fa andro fahefatra kosa raha ny Alahady no andro voalohany. Amin' ny Malagasy mandala ny fomban-drazana dia andro fahafito izy raha manomboka amin' ny Alakamisy ny herinandro.

## Fiforonan-teny
Ny teny malagasy hoe *Alarobia* na *Larobia* dia avy amin'ny teny arabo hoe الأربعاء / *al-’arbi‘ā’* izay midika hoe "ny fahefatra".

## Ny andro Alarobia eo amin' ny kolontsaina malagasy

### Laharan' ny andro Alarobia
Andro fahafito ao amin' ny herinandro ny Alarobia teo amin' ny Ntaolo malagasy nanao ny Alakamisy ho andro voalohany.

### Finoana momba ny andro Alarobia
Andro ratsy ny Alarobia satria tsy miverina. Andro natokana amin' ny fanaovana famoizana, fandevenana, fanaovana afana, famadihan-drazana, fitomaniana ny maty, famangia-manjò, ary fialan-tsaona.

Tsy azo atao ny miainga handeha lavitra na manao zavatra tiana hanan-danja lehibe amin' ny andro Alarobia fa tsy ho tafody an-tanindrazana fa ho faty any, nefa ny fanaovana izany amin' ny andro Alarobia mifoha Alakamisy (harivan' ny Alarobia), toy ny Asabotsy mifoha Alahady, dia mety tsara. "Alarobia tsy miverina" no nilazan' ny Ntaolo malagasy ny Alarobia.  Tsy mety ny manao hasoavan-jaza amin' ny andro Alarobia. Andro tsara hakana vohitra na hanaovaa kabary ny Alarobia. Ny lahim-bahona (tamba-bonin' ny vahona) no faditry ny Alarobia.

## Jereo koa

* Alatsinainy - Talata - Alakamisy - Zoma - Asabotsy - Alahady

* Tetiandro
* Tetiandro malagasy

* Tetiandro gregôriana: Janoary, Febroary, Marsa, Avrily, Mey, Jona, Jolay, Aogositra, Septambra, Ôktôbra, Nôvambra, Desambra.

## Loharano sy fanamarihana
Teôkrasia

Ny **teôkrasia** dia fitondram-panjakana mahazo fahefana avy amin' ny andriamanitra na amin' Andriamanitra. Amin' izany dia ny andriamanitra na Andriamanitra tenany, na ny fahatongavany ho nofo, na ny solontenany, na ny mpitondra fivavahana, no tompon' ny fahefana. Araka ny hevitr' i Flavio Jôsefa, ao amin' ny atao hoe teôkrasia dia Andriamanitra mihitsy no mitondra ka tsy tokony hisahirana amin' ny pôlitika ny mpino. I Mosesy no nitondra ny vahoaka nefa Andriamanitra no manjaka ary ny teniny no lalàna. 

Tamin' ny taonjato faha-19 ny teny hoe *teôkrasia* dia matetika nampiasaina hiresahana ny fitondrana ara-pôlitika miorina amina foto-kevitra ara-pivavahana na tantanina mpitondra fivavahana.  Ampiasaina indrindra io teny io amin' izao hanondroana ny fifangaroan' ny pôlitika sy ny fivavahana ka ny Fiangonana no tompon' ny fahefam-panjakana.

Ilay mpanavao fiangonana Jean Calvin tamin' ny taonjato faha-15 sy ilay olom-panjakana sady miaramila atao hoe Olivier Cromwell tamin' ny taonjato faha-16 dia nanandrana hametraka fitondrana teôkratika.

Avy amin' ny teny grika hoe θεοκρατία / *theokratia*, izay midika ara-bakiteny hoe "fitondran' andriamanitra" na "fanapahan' andriamanitra", ny hoe *teôkrasia*. Fikambanan' ny anarana hoe θεός / *theos* "andriamanitra" sy ny matoanteny hoe κρατέω / *krateo* "mitondra" na "manapaka" ny hoe θεοκρατία.

## Jereo koa

* Fivavahana ôfisialy
* Fivavaham-panjakana
* Sekiolarisma
* Fanjakana laîka
* Ateismam-panjakana
* Fisarahan' ny Fiangonana sy ny Fanjakana
* Fivavaham-pirenena
* Blasfemia
* Lalàna momba ny blasfemia
* Fivavahana ao anatin' ny pôlitika
* Fanononana an' Andriamanitra ao amin' ny lalampanorenana

## Loharano sy fanamarihana
Joseph de Jésus et Marie

Joseph de Jésus et Marie dia mompera Kristianina, martiry trinitera avy ao Espaina, teraka ny 1 septambra 1880 ary maty 4 septambra 1936. I José de Jesús y Maria no fiantsoana azy amin'ny teny espaniola.

## Biografia
Teraka tany Navarniz (Vizcaya ny 1 septambra 1880 ary natao batemy ny androtr'iny ihany. Ny 16 novambra 1896 kosa no nanombohany ny novisià Trinitera tao Algorta (Vizcaya) ary ny 20 novambra 1897 no nanaovany ny voady voalohany. Tany Villanueva del Arzobispo no nianarany Filozofia (1897-1899) sy naovany voady farany ny 24 septambra 1899. Avy eo dia nanohy ny fianarana Teolojia tany Alcázar de San Juan ary nohamasinina ho pretra tany Madrid ny 28 martsa 1903. Taorian'izay dia nalefa niasa tany Cárdenas (Cuba izy ka niompana tamin'ny fampianarana (1903-1913). Taorian'izay dia voafidy ho sekretera provinsialy izy (1922-1926), ho vikary tao Belmonte (Cuenca) (1926-1929); lehiben'ny trano tao Villanueva del Arzobispo (1933 hatramin'ny taona 1936 nahafatesany).

Amin'ny maha-mpiandraikitra ny trano tao Villanueva azy dia vao mainka mitombo ny haromotan'ireo mpanani-bohitra nankahala azy: ka hatramin'ny nisamborana azy ny 22 jolay 1936 ka hatramin'ny namonoana azy dia nilan'izy ireo kisa izy ary niharan'ny herisetra isan-karasany. Ny 23 jolay dia nentina tany amin'ny opitaly iray notantanan'ireo Masera mikarakara ny Be Antitra izy satria naratran'ny bala, ary tao izy no novonoina sy notifirina tao an-damosina ny 4 septambra 1936, tamin'ny faha-56 taonany.

## Martiry trinitera
Martiry trinitera avy ao Espaina 1936-1937:

* Álvaro Santos Cejudo
* Françoise de l'Incarnation
* Jacques de Jésus
* Jean de Jésus et Marie
* Jean de la Vierge de Castellar
* Joseph de Jésus et Marie
* Louis de Saint Michel des Saints
* Mariano de Saint Joseph
* Melchor du Saint-Esprit
* Prudence de la Croix
* Second de Sainte Thérèse

## Jereo koa
* Biôgrafia
* Trinitera
Pénombre Andriampenomanana

I **Pénombre Randriampenomanana** dia teraka tamin'ny 11 Janoary 1914 tao amin’ny hopitaly Fenoarivo. Ny 13 jolay 2000 no nahafatesany. Nanoratra tononkalo amin' ny teny frantsay sy malagasy izy. Isan’ireo 15 mirahalahy nanorina ny fikambanana  HAVATSA/UPEM tamin’ny taona 1952. Niditra nianatra tao amin’ny« Ecole Administrative Le Myre de Vilers » ny taona 1932 rehefa nahavita ireo  ambaratonga samihafa. Mpiasam-panjakana Andriampenomanana Pénombre  ka teo amin’ ireo sehatra fitantanam-bola no nisy azy toy ny tao amin’ny « Direction Générale des Finances »sy « Direction du Contrôle Financier ». « Officier d’Académie»  i Randriampenomanana Pénombre ny taona 1950 ary isan’ireo mpikambana tao amin’ny « Association Poétique française » izay nantsoina hoe  FLAMMES VIVES. Maro ireo tononkalo nosoratany ka isan’ireny ny « Que vas-tu répondre ? », « Souimangue », « Bribes de l’âme ». Commandeur des arts et des lettres izy. Nahazo  ny loka voalohany fifaninana tamin'ny onjapeo Malagasy 70.
Ekleziôlôjia

Ny **ekleziôlôjia** na **eklesiôlôjia** dia sampan' ny teôlôjia kristiana izay andalinana ny anjara asan' ny Fiangonana amin' ny maha vahoakan' Andriamanitra azy eo amin' ny tantaran' ny famonjena ny olombelona. Ny ekleziôlôjia dia fandalinana ny fiandohan' ny kristianisma, ny fifandraisany amin' i Jesoa, ny anjara asa sahaniny eo amin' ny asam-pamonjena, ny fandaminana misy ao aminy, ny fitsipika mifehy azy, ny zava-kendreny sy ny tanjony ary ny fitantanana azy.

Misampana maro ny fivavahana kristiana ka noho izany dia misy karazany maro koa ny endriky ny ekleziôlôjia arakaraka ny fiangonana. Mandalina koa ny fiantraika sy ny fivoaran' ireo fiangonana izay nanjary ho Fiangonana amin' ny maha andrin' ny finoana azy koa ny ekleziôlôjia. Mifandray akaiky amin' ny teôlôjia pastôraly io sampan' ny teôlôjia kristiana io.

Avy amin' ny teny grika hoe *ekklesiologia* ny teny hoe *eklesiôlôjia* izay avy amin' ny fikambanan' ny teny grika hoe *Εκκλησία* / *Ekklêsia* sy *λογία* / *logia* . Ao amin' ny Testamenta Vaovao dia atao hoe Fiangonana (grika: Εκκλησία / *Ekklêsia*) izany vahoakan' Andriamanitra (hebreo: *qâhâl*) izany izay tsy iza fa ny Kristiana miray ao amin' ny Batisa sy ny fanatrehan' i Kristy nitsangana tamin' ny maty, indrindra fa amin' ny fotoan' ny fandraisana ny Fanasan' ny Tompo na Eokaristia.

## Jereo koa

* Teôlôjia
* Kristôlôjia
* Eskatôlôjia
* Sôteriôlôjia
*Antrôpôlôjia kristiana
* Pneomatôlôjia
*Fiangonana Lehibe
Sôteriôlôjia

Ny **sôteriôlôjia** dia sampan' ny teôlôjia izay andalinana ny amin' ny famonjena. Ny sôteriôlôjia dia teôlôjian' ny famonjena. Tsy ny Kristianisma ihany no azo anaovana sôteriôlôjia fa fivavahana hafa koa izay ahitana ny firesahana ny famonjena. Avy amin' ny teny grika hoe *σωτηρία* / *sôtêria* izay midika hoe "famonjena" sy ny hoe *λόγος* / *logos* izay midika hoe "resaka" na "fandalinana" na "fahalalàna". Ny teny hoe *σωτηρία* / *sôtêria* dia  nisampana avy amin' ny hoe σωτήρ /* sôtêr*  izay midika hoe "mpamonjy".

## Jereo koa

* Teôlôjia
* Kristôlôjia
* Eskatôlôjia
* Antrôpôlôjia teôlôjika
* Ekleziôlôjia
* Pneomatôlôjia