open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
M'Boutah

**M'Boutah** (1998 – 1999): seho an-tsehatra voalohany tao amin'ny trano fisakafoana Kabary Antsirabe, nisalorany ny anarana hoe Tamboho, gadona nentindrazana Malagasy sy ny reggae Fandraisam-peo ny kapila mangirana voalohany gadona reggae niaraka tamin'i Biba.

*-2000 :Ny tena niforonan'ny tarika Tamboho.
*-2002 : Fandraisam-peo an-tsehatra  ny kapila mangirana  ahitana ny sangan'asa volahan'ny Tamboho.
* - 2003 : Seho an-tsehatra fanokafana ny fankalazana ny Madajazzcar tao Antsirabe niaraka tamin'i Jacquis Ralph (mpitendry gitara jazz Malagasy).
* « Zix » dia  niditra dia tao amin'ny tarika, izay niova ho  M'Boutah 
* - 2005 : fivoahan'ny raki- kira voalohany amin'ny sangan'asan'ny M'Boutah mitondra ny anarana hoe Dess Elm ( gadona netindrazana Malagasy mifangaro )
* Seho an-tsehatra ny tarika M'Boutah tao amin'ny Alliance Française Antsirabe (sangan'asan'ny tarika M'Boutah rehetra )
* Nandritra izay enina taona izay, ny tarika dia nanafana lanona maro tao Antsirabe ary niara niasa akaiky tamin'ny Alliance Française tamin'ny alalalan'ireo hetsika ara kolon-tsaina nokarakaranin'ity farany, indrindra ireo fankalazana ny fetin'ny mozika. Nanao hetsika hafa koa  ny tarika tamin'ireo Alliances Françaises  amin'ny faritra manodidona an'Antsirabe
* - 2006 : Fandraisam-peo sy famoahana ny raki-kira *RAOMILY* narahin'ireo fampisehoana maro nampahafantarana ny tarika (tao amin'ny Alliance Antsirabe, CCAC Tana, CGM Tana, tapany voalahany ny Tôty Group tao Tana, festival Madajazzcar tao Fianarantsoa).
* Fidiran'i Cédric tao amin'ny tarika teo amin'ny sehatrin'ny gadona mihetsiketsika.
* - 2007 : Seho an-tsehatran'ny M'Boutah tao amin'ny Alliance Française Antsirabe niaraka tamin'i Silo ary nanasana koa an'i Tôty.
Seho an-tsehatra maro sy lanonana an-trano tao Tana (Piment café, Jardin, Kudeta, Bus)
* Seho voalohan'ny Sylvia Howard tao amin'ny CCESCA Tana nandritran'ny fankalazana ny Madajazzcar .
* -2008 : Seho an-tsehatra tamin'ny fankalazana  iraisam-pirenena DONIA
* Seho an-tsehatra tamin'ny fankalazana ny mozika miaina Mada ANGAREDONA natao tao Antananarivo.
* Raki-kira vaovao mbola eo an-dalam-pikarakarana. Fanombohan'ny fandraisam-peo ao amin'ny studio Kokoa.
* - 2009 : Famitana ny Raki-kira farany *...TSABO...* ary mivoaka amin'ny tranon-kala kokoazik.com.
* Fanomanana ny Raki-kira vaovao amin'ny gadona nentindrazana tanteraka.
*  Ny tarika dia  voafantina ny hitondra ny anaran'ny Madagasikara amin'ny Festival de la Francophonie amin'ny septembra 2009 any Libàna.
Teo anelanelan'ny taona 2006 sy 2009, ny talentan'ny tarika M'Boutah dia miha taratra hatrany eo amin'ny sehatran'ny mozika Malagasy ary ny tarika dia fantatra   amin'ny mpanakantony amin'ny fahaizany sy ny mpikambana fanta-daza miraka aminy.
Lordi

Lordi dia tarika Finlande mirona amin'ny bàn-kira rock.

## Rakikira

* Get Heavy (2002)
* The Monsterican Dream (2004)
* The Arockalypse (2006)
* Deadache (2008)
* Babez For Breakfast (2010)
* To Beast or Not To Beast (2013)
* Scare Force One (2014)
* Monstereophonic – Theaterror vs. Demonarchy (2016)
* Sexorcism (2018)
* Killection (2020)
* Lordiversity (2021)
Thomas Jefferson

Manao pôtilita sy filôzôfy amerikana, i Thomas Jefferson niteraka tamin'ny 18 Aprily 1743 tany Shadwell ary maty tany Monticello tamin'ny 1826. Izy no filoha faha telo ny Etazonia, nihiditra filoha tamin'ny 1801 izy, dia tapitra tamin'ny 1809 ny mandat-ny. Filôzôfy, mpamorina sy mpanao trano i Thomas Jefferson ary tsy nasitriny ny fitiavany frantsay.
Nanana voly be mihintsy izy any Virginia, ary nanana andevo betsaka izy. Kanefa izy nitolona ho an'ny fanohanana ny Déclaration des Droits de l'homme anatin'ny firenenany. Nanangeza ny fivelaran'i Etazonia i Thomas Jefferson tamin'ny nividy ny Louisiana. 3 Président d'Etazonia'

## Tantaram-piainana

Teraka tamin'ny 13 Aprily 1743 i Thomas Jefferson tany Shadwell ao anatin'ny kaontia an'i Albelmarle, any Virginia. An'isan'ny fianakavina manan-karena ny ray aman-dreniny : Peter Jefferson sy Jane Randolph. Laha matoa-na amin'ny fianakavina manana zanaka folo i Thomas Jefferson. Topon-na voly iray i rainy any amin'ny kaontia ny Albemarle. Tian'ny rainy ambony fianarana ny zanany Thomas.

Tamin'ny 1752, mandeha any am-pianarana hetin'i William Douglas i Thomas Jefferson, ary nampianatra azy fiteny maro : fiteny latina, fiteny grika taloha sy fiteny frantsay. Tamin'ny nahafatesan'i rainy tamin'ny 1757 (14 taona i T.J tamin'io andro io), nandovan'ilay voly sy ny andevo aman-polo i Thomas Jefferson. Nihanatra ny siansa natoraly sy ny tantara i Thomas Jefferson any Fredericksburg, nampianarin'i James Maury.

Nanomboka nihanatra tany amin'ny College of William and Mary any Williamsburg i Thomas Jefferson tamin'ny 1760, ary tany izy nihanatra ny bôtanika, ny fidinihan-tsaritany, ny grika, ny latina, ny *right*, ny tantara sy ny filôzôfia). Manatsara ny frantsay izy tany. I William Small, ny mpampianatra toe-tsainan'i Thomas Jefferson, nanome azy tsirony amin'ny mpanoratra John Locke, Francis Bacon, Isaac Newton ary ampianarin'i W. Shell mampiasa ny fisalasalana ara-paika izy. Nahazo diplôma i T.J tamin'ny 1762. 

Tamin'ny 1767, nahazo seza any amin'ny toeran'i mpanan-karena ny Virginia i Thomas Jefferson hatramin'ny 1775. Fa eo aorian'ny fimaizan'ny tranom-pianakavinany, nanamboatra trano afa tany Monticello (ankehitriny) i Jefferson. Nanam-bady vehivavy maty-vady i Jeffferson : i Martha Wayles Skelton ; ary nanana zanaka enina izy : i Martha (1772-1836), i Jane (1774-1775), zaza maty teo am-pahaterahana (1777), i Mary (1778-1804), i Lucy Elisabeth (1780-1781) ary i Lucy Elisabeth II (1782-1784)

## Filohan'i Etazonia
Kongona

Ny **kongona** dia bibikely, karazana *[[Arachnida]]* katsentsitra valo tongotra, ao amin' ny filaharana *[[Ixodida]]*, mivelona amin' ny ran' ny zavamananaina hafa. Anisan' ny ao amin' ny renilaharana *[[Parasitiformes]]* izy ireo. Manodidina ny 3 ka hatramin' ny 5 mm eo ho eo ny halavan' ny kongona efa lehibe, arakaraka ny faharetan' ny fotoana niainany, ny maha lahy sy ny maha vavy azy, ny karazany ary ny fahavokisany. Katsentsitra ivelany ny kongona, miaina amin' ny fihinanana ny ran' ny biby mampinono, ny vorona, ary indraindray ny biby mandady sy mikisaka sy sahona ary ny biby mitovitovy amin' ny sahona. Tsy fantatra mazava ny fotoana niandohan' ny fisian' ny kongona, na dia tamin' ny vanim-potoana Kretasea, manodidina ny 100 tapitrisa taona, aza ny fôsilin-kongona tranainy indrindra fantatra. Miparitaka eran-tany ny kongona, indrindra amin' ny faritra manana toetany mafana sy mando.

Mitsinjara amina fianakaviana roa lehibe ny kongona, dia ny *[[Ixodidae]]* na kongona mafy, sy ny *[[Argasidae]]*, na kongona malemy. 

Ny *Nuttalliella*, izay vondron-karazana kongona any amin' ny faritra atsimo amin' i Afrika, no hany ao amin' ny fianakaviana *Nuttalliellidae*, ireo no taranaka tranainy indrindra mbola velona amin' ny kongona. Manana vatana kiboribory miendrika atody na poara izay iangonan' ny ra ny kongona efa lehibe rehefa misakafo. Mitambatra tanteraka ny lohany sy ny tratrany ary ny kibony. Ankoatra ny fisian' ny toa ampinga mafy eo amin' ny lamosiny dia eo anoloana ny vavan' ny kongona mafy, fa ny an' ny kongona malemy kosa dia eo ambanin' ny vatany.  Mahita ny biby hafa mety azony tsentsefina ("mpampiantrano") ny kongona amin' ny alalan' ny fahenoany fofona, ny hafanan' ny vatan' ny biby hotsentsefiny,  ny hamandoana sy/na fihovitrovitra eo amin' ny manodidina.

Mizara ho dingana efatra ny tsingerim-piainan' ny kongona, dia ny atody, ny olitra, ny monany ary ny fahalehibeazany. Mamita ny tsingerim-piainany ao amin' ny biby mpampiantrano iray na roa na telo ny kongona ao amin' ny fianakaviana *Ixodidae*. Mandalo dingana hatramin' ny fito mandritra ny maha monany azy kosa ny kongona ao amin' ny fianakaviana *Argasidae*, ka ny tsirairay amin' ireo dingana ireo dia mitaky fitsentsefana ra, ka noho izany dia mandalo tsingerim-piainana ao amina mpampiantrano maro ny kongona ao amin' io fianakaviana io. Noho izy ireo mihinana ra dia mitondra aretina  maro mpahazo ny olona sy ny biby hafa ny kongona.

## Jereo koa

* Angidina
* Angely
* Famakiloha
* Fanenitra
* Hala
* Hao
* Jorery
* Kalalao
* Lalitra
* Lolo (bibikely)
* Maingoka
* Moka
* Parasy
* Renitantely
* Trambo
* Tsipongo na kongona maimbo
* Valala
* Vitsika
* Vitsikazo na aboaly
Huang Xianfan

| I **Huang Xianfan** - 黄現璠/黄现璠]]

I **Huang Xianfan**(Sinoa:黄現璠 na黄现璠; 13 Novambra 1899 - 18 Janoary 1982) dia tantarata sy anthropologyta sinoa.

## Tantaram-piainana
Niteraka tamin'ny 13 Novambra 1899 any Fusui, any Guangxi. Nianatra tao amin'ny sekoly ambaratonga voalohany tao Qujiu tao Fusui izy. Nanohy ny ambaratonga faharoa fototra tao Nanning tamin'ny taona 1922(1922-1926), ary ny taona 1926 no nidirany tao amin'ny Oniversite Normale ny Beijing(1926-1935), ary tany izy nihanatra ny bôtanika, ny tantara, ny fiteny anglisy sy ny filôzôfia. Nahazo diplôma i Huang Xianfan tamin'ny 1935. Nanomboka nihanatra tany amin'ny Oniversite Empira ny Tōkyō any Japana i Huang Xianfan tamin'ny 1935, ary tany izy nihanatra ny bôtanika, ny tantara, ny fidinihan-tsaritany, ny grika, ny japonezy (na Japoney), ny right sy ny filôzôfia. Nahazo diplôma i Huang Xianfan tamin'ny 1937.Nampianatra ny Oniversite izy tany Guangxi tamin'ny taona 1938-1982. Huang Xianfan maty taminy 18 Janoary 1982 tany Guilin.

## Lahatsoratra ilaina
* Sekoly Bagui
*  Sekoly Huang
*  Tantara ny Zhuang

## Tsiahy


## Rohy ivelany

*  Zhuang people
*  www.people.com.cn/人民网>>中国政府新闻>>政府专题>>2008年人类学民族学世界大会>>人类学资料库
Litoania

I **Litoania** (*Lietuvos Respublika*) dia firenena eorôpeanina. Tafiditra amin' ny Vondrona Eorôpeanina tamin' ny 1 Aogositra 2004. Firenena ao Eorôpa Avaratra, anisan' ireo atao hoe firenena balta na fanjakana baltika i Litoania. I Vilnius no renivohiny. Mamaritra azy ao avaratra i Letônia, ao atsinanana sy ao atsimo i Bielôrosia, ao atsimo-atsinanana i Pôlônia sy ny faritr' i Kaliningrad izay an' i Rosia, ary ao andrefana ny Ranomasina Baltika. Anisan' ireo Repoblika Sôsialista Sôvietika i Litoania nefa nahazo ny fahaleovan-tenany avy tamin' ny Firaisana Sôvietika tamin' ny taona 1991. Ny fiteny litoaniana no fiteny ôfisialin' i Litoania, izay teny nibeazan' ny 85&nbsp;%n' ny mponina ao aminy. Ny fiteny rosiana koa no fiteny nibeazan'ny 7&nbsp;%n' ny mponina ao Litoania.

## Tanàna
Ny renivohitra sy ny tanàna lehibe indrindra any Litoania dia Vilnius (588.412 mponina). Tanàna lehibe hafa dia Kaunas (315.000), Klaipėda (166.861) ary Šiauliai (111.967). Panevėžys no tanàna fahadimy lehibe indrindra misy mponina 92.944

## Jereo koa
**Firenena ao Eorôpa**

Albania - Alemaina -  Andôra -  Aotrisy - Belzika - Bielôrosia - Bolgaria - Bôsnia-Herzegôvina - Danemarka - Espaina - Estônia - Fanjakana Mitambatra - Finlandy - Frantsa - Grisia (na Gresy) - Hôngria (na Hongaria) - Irlanda - Islandy - Italia - Jeôrjia - Kipra (na Sipra) - Krôasia (na - Krôatia) - Letônia - Liktenstaina - Litoania - Loksemborga - Masedônia Avaratra (na Makedônia Avaratra)- Malta - Môldavia - Môntenegrô - Nederlandy - Nôrvezy - Okraina - Pôlônia - Pôrtogaly - Tsekia - Romania - Rosia - San-Marîno - Serbia - Slôvakia - Slôvenia - Soeda - Soisa - Tsekia - Vatikàna.

## Firenena Baltika
*Estônia
*Letônia

**Kôntinenta eto an-tany**

* Afrika
* Amerika (Amerika Avaratra - Amerika Atsimo)
* Azia
* Eorôpa
* Ôseania
* Antarktika
The Simpsons

***The Simpsons*** (Malagasy: *Ny Simpson*) dia sarimihetsika tantara mitohy an-tsarimiaina misy hatsikana (anglisy: *animated sitcom*) amerikana noforonin'i Matt Groening ho an'i Fox Broadcasting Company.
Fiteny telogo

Ny **fiteny telogo** (soratra ôfisialy : *tĕlugu* / తెలుగు) dia fiteny any India. Olona 70 tapitrisa no mpiteny telogo, ary any amin'ny faritra Andhra Pradesh no tena be mpiteny telogo. Manana sata teny ôfisialy ny fiteny telogo any amin' ny faritr' i Andhra Pradesh. Teny ôfisialy ihany koa ny fiteny telogo any amin' ny faritra Karnataka, Maharashtra ary any Orissa. Misy diaspôra telogo any Mianmara, any Malaizia, ary any Atsinanana Akaiky. Ny soratra telogo dia soratra ara-baninteny an-tàpany avy any amin' ny soratra brahmî. Ao amin' ny fianakaviam-piteny diravidianina ny fiteny telogo.
Distrikan' i Fenoarivobe

Ny **Distrikan'i Fenoarivobe** dia distrika eto Madagasikara ao amin'ny tapany andrefan'ny Faritanin'Antananarivo, ao amin'ny Faritra Bongolava. 
 
## Kaominina
* Ambatomainty Atsimo
* Ambohitromby
* **[[Fenoarivobe]]** (Fenoarivo-Afovoavy)
* Firavahana
* Kiranomena
* Mahajeby
* Morarano Marotampona
* Tsinjoarivo

## Jereo koa
Distrika ao amin'ny Faritra Bongolava:

* Distrikan'i Fenoarivobe
* Distrikan'i Tsiroanomandidy
* Distrika eto Madagasikara
Valan-javaboarim-pirenena Namoroka

Ny **Valan-javaboarim-pirenena Namoroka** na fantatra koa amin' ny hoe **Valan-javaboarin' ny Tsingin' i Namoroka**, dia valan-javaboary malagasy ao amin' ny tapany avaratra-andrefan' i Madagasikara, ao amin' ny Distrikan' i Soalala, Faritra Boeny, Faritanin' i Mahajanga. Manana velaran-tany mirefy 220,71 km2 ity valan-javaboary ity.

## Tantara
Ny taona 1927 no niorina ny Valan-javaboarim-pirenen' i Namoroka ary nanjary lasa tahirin-javaboary manokana (*réserve spéciale*) izy nanomboka tamin' ny taona 1966.

## Jeôgrafia
Sahabo ho 50&nbsp;km atsimon' i Soalala, any amin' ny ilany avaratra-andrefan' i Madagasikara, no ahitana ny Valan-javaboarim-pirenen' i Namoroka. Maharitra fito volana ny vanim-potoana main-tany any, ary dimy volana kosa ny vanim-potoana fahavaratra. Ny refin-drotsak' orana dia eo amin' ny 115&nbsp;sm isan-taona, ary ny maripana kosa dia manodidina ny 25&nbsp;°C. Ny tsingy, ny zohy, ny lohasaha tery ary ny dobo voajanahary no tena mampalaza an' io valan-javaboary io.

## Karazam-biby
Toy ny ankamaroan' ny valan-javaboary eto Madagasikara, ny Valan-javaboarim-pirenena Namoroka dia fantatra amin' ny fisian' ny karazan-javamananaina sy ny habetsahan' izany ao aminy. Amin' ny karazam-borona 81 misy ao dia 31 no tsy fahita firy afa-tsy eto Madagasikara ary karazana hafa 23 no tsy fahita firy afa-tsy eto Madagasikara sy any amin' ny nosy manodidina azy.

Toerana ahitana karazana biby mandady na mikisaka telopolo, karazana sahona dimy, karazana biby mampinono enina ambin' ny folo ary karazana amboanala valo ihany koa ny Valan-javaboarim-pirenena Namoroka. I Namoroka manokana dia fonenan' ireto karazana amboanala ireto:

* *[[Propithecus deckenii]]*
* *Eulemur rufus*
* *Hapalemur griseus*
* *Phaner furcifer*
* *Microcebus murinus*
* *Lepilemur edwardsi*
* *Cheirogaleus minusculus*
* Haihay

## Fanamarihana hafa
*Namoroka* no anarana nosafidian' i Mozilla Firefox ho an' ny tao faha 3.6. an' io rindrankajy io.

## Jereo koa
**Valan-javaboary**

* Valan-javaboarim-pirenena Andasibe-Mantadia • Valan-javaboarim-pirenena Andohahela • Valan-javaboarim-pirenena Andringitra • Valan-javaboarim-pirenena Ankarafantsika • Valan-javaboarim-pirenen' ny Helodranon' i Baly • Valan-javaboarim-pirenena Isalo • Valan-javaboarim-pirenena Kirindy Mitea • Valan-javaboarim-pirenena Mananara-Avaratra • Valan-javaboarim-pirenena Marojejy • Valan-javaboarim-pirenena Masoala • Valan-javaboarim-pirenena Midongy Atsimo • Valan-javaboarim-pirenen' ny Tendrombohitra Ambre • Valan-javaboarim-pirenena Namoroka • Valan-javaboarim-pirenena Nosy Ve-Androka • Valan-javaboarim-pirenena Ranomafana • Valan-javaboarim-pirenena Tsimanampetsotsa • Valan-javaboarim-pirenena Zahamena • Valan-javaboarim-pirenena Zombitse-Vohibasia

## Rohy


## Rohy ivelany
* World Database on Protected Areas entry 
* Wild Madagascar's entry on Namoroka
Fiteny kôsa

Ny **fiteny kôsa** dia fiteny any Afrika Atsimo, izy soratana hoe *xhosa*. Ny isan' ny olona miteny io fiteny io any Afrika dia misy eo amin' ny 8 tapitrisa eo ho eo (18&nbsp;%n' ny mponina any Afrika Atsimo). Ny fiteny kôsa, noho ny isan' ny olona miteny azy, dia fiteny faha roa any Afrika Atsimo eo aorian' ny fiteny zolo. Amin' ny abidy ara-peo iraisam-pirenena. Ny *xh* amin' ny *Xhosa* dia renifeo tononina hoe *clic*. Soratan' ny abidy ara-peo iraisam-pirenena  [||hosa] ny teny hoe *xhosa*.
Ambatosoratra

**Ambatosoratra** dia firaisam-pokotany malagasy ao amin'ny fivondronan'i Ambatondrazaka, Faritanin'i Toamasina. Ny isam-poniny dia 19741 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodim-piraisana dia 31313 ary ny kaodim-pivondronana dia 313

## Vokatry ny fambolena
Ny anjaran'ny tantsaha mampiasa zezika simika dia >75%.
Ny entana faharoa lafo vidy indrindra dia tomates.
Ny zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia vary.
Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia haricot.
Ny isan'omby dia 3015.
Ny isan'ny taona nisiam-pesitry ny vorona teo anelanelan'ny taona 1999-2001 dia 3.
Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia patate douce.
Ny entana lafo vidy indrindra dia tongolo.
1 ny mponina no manao asa tanana.
42 ny mponina no miasa tany.
25 ny mponina no miasa amin'ny fanjonoana.
15 ny mponina no miasa amin'ny fiompiana.
17 ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha.
86 no isan'ny kisoa.

## Ara-tsosialy
Ahitana fikambanam-piasatanana ao.
Ahitana fikambanan-tantsaha ao.
Ahitana fikambanam-panjono ao amin'io tanàna io.

## Fotodrafitrasa
Ahitana tobim-pahasalamana ao.
Misy tsena isan'andro any.
Ijanon'ny taksiborosy ilay kaominina.
Andalovan'ny lalam-pirenena ilay kaominina.
Ahitana sekoly ambaratonga fototra.
Ahitana orinasa mampiasa olona latsaky ny folo.
Ahitana kolejy ao amin'ilay tanàna.
Misy biraom-paositra ao.

## Fitaterana
Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia fiara lehibe.
Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 10 ora.
Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 13 ora.
Ny lalan-tany dia azo aleha mandavan-taona.
Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 40000 Fmg.
Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 40000 Fmg.

## Fahasoavana
20 isan-jaton'ny mponina no tena mahantra dia mahantra.
5 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra.
Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 6 volana.
30 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena.
45 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony.

## Endri-javatra

## Olana
Ny isan'ny vono olona tanatin'ny taona 1999-2001 dia 1.
Ny isan'ny vakitrano tanatin'ny taona 1999-2001 dia 7.
Ahitana polisy ao amin'ilay kaominina.

## Rohy ivelany
* ilo.cornell.edu - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity.
Bangkok

**Bangkok** (amin'ny fiteny thai กรุงเทพมหานคร ou กรุงเทพฯ *Krung Thep* ) dia renivohitr'i Tailandy, Sady tanàna no faritany ny tanànan'i Bangkok (Milli).

## Ny anarany

* amin'ny fiteny thai : กรุงเทพ มหานคร อมรรัตนโกสินทร์ มหินทรายุธยา มหาดิลกภพ นพรัตน์ราชธานีบุรีรมย์ อุดมราชนิเวศน์มหาสถาน อมรพิมานอวตารสถิต สักกะทัตติยะวิษณุกรรมประสิทธิ์

* raha ovaina amin'ny soratra latina : *Krung Thep mahanakhon bowon rattanakosine mahintara ayuthaya mahadilok popnopparat ratchathani buriromudomratchaniwet mahasathan-amonpiman-avatansathri-sakkathatitya visnukamprasit*

Araka ny lazain'ny *[[Guinness World Records]]* io anarana i ono anaran-toerana lava indrindra eo an-tany.


Bangkok-Wat Phra Keo 1976-10-andere Seite-gje.jpg
Bangkok-Wat Phra Keo 1976-20-Innenhof-gje.jpg
Bangkok-Wat Benchamabophit 1976-16-Nebengebaeude-gje.jpg
Bangkok-Wat Arun 1976-34-Blick auf Fluss-Palast-gje.jpg
Bangkok-Wat Arun 1976-18-Schrein-gje.jpg
Bangkok-Tempeltaenzerinnen-14-1976-gje.jpg
Bangkok-Wat Intharawihan-Buddha 1976-gje.jpg
Bangkok-Chinatown-14-Einkaufstrasse-1976-gje.jpg
Bangkok-Chinatown-12-exotische Speisen-1976-gje.jpg
Bangkok-Khlongfahrt-24-Hauskomplex-1976-gje.jpg


## Toe-tany
## Tantara
## Toe-karena
## Fianarana

## Jereo koa
### Rohy Ivelany

*  Tranonkalan'ny tanànan'ny Bangkok

### Tsiahy
Simón Bolívar

**Simón Bolívar** dia jeneraly, mpanao politika, miaramila mizaka ny zom-pirenen'i  teraka ny 24 Jolay 1783 ary maty ny 17 Desambra 1830
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/0fj1k
Al Gore

**Al Gore** dia mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 31 Martsa 1948 tao Washington D.C
## Ny fiainany manokana
I Albert Gore no rainy. Ny vadiny dia Tipper Gore. 

## Al Gore
Mpanakanto politika sy mpiaro ny tontolo iainana 

Anarana feno

Albert Arnold Gore Jr.

Daty sy toerana nahaterahana

31 Martsa 1948, Washington D.C., Etazonia

Asa

Mpanao politika, mpanoratra, mpikatroka amin’ny fiarovana ny tontolo iainana, mpandray anjara amin’ny tetikasa ara-tsiansa sy teknolojia

Antoko

Demokraty (Democratic Party)

---

## 🔹 Fiaviana sy fianarana
Al Gore dia zanaky ny senatera amerikana, Albert Gore Sr., sy Pauline LaFon Gore. Teraka sy nobeazina tao amin’ny tontolon’ny politika izy, nifindrafindra toerana teo amin’ny tanàna Nashville (Tennessee) sy Washington D.C.

Nianatra tao amin’ny Harvard University, nahazo diplaoma tamin’ny 1969. Tany amin’ny oniversite no nanomboka nahatsapa ny olana momba ny tontolo iainana, indrindra taorian’ny fandalinany amin’ny fiantraikan’ny karbônina amin’ny toetrandro.

---

## 🔹 Asa politika
Kongresim-bahoaka (1977–1985) — solombavam-bahoaka avy amin’ny Tennessee.

Senatera (1985–1993) — senatera amerikana avy amin’ny Tennessee.

Filohan’ny Repoblika (Vice President) (1993–2001) — niara-niasa tamin’i Bill Clinton.

Nanampy tamin’ny fanavaozana amin’ny resaka teknolojia, tolona amin’ny kolikoly, ary fiarovana ny tontolo iainana.

---

## 🔹 Fifidianana ho filoha 2000
Al Gore dia kandidan’ny antoko Demokraty tamin’ny fifidianana filoham-pirenena 2000. Na dia nahazo vato be tany amin’ny vahoaka aza izy, dia resy tamin’i George W. Bush taorian’ny fifandirana sy fanapahan-kevitry ny fitsarana amerikana momba ny voka-pifidianana tany Florida.

---

## 🔹 Mpikatroka amin’ny fiarovana ny tontolo iainana
Taorian’ny politika, Al Gore dia nifantoka tamin’ny ady amin’ny fiovan’ny toetrandro:

Namoaka ilay boky malaza sy sarimihetsika An Inconvenient Truth (2006) izay nahazo Oscar.

Nanangana ny The Climate Reality Project, fikambanana iraisam-pirenena miady amin’ny fiovan’ny toetrandro.

Manao kabary sy fampianarana maneran-tany momba ny loza ateraky ny fiakaran’ny hafanana eto an-tany.

---

## 🔹 Loka sy fankasitrahana

#### 🏆 Loka Nobel ho amin’ny Fandriampahalemana (2007)
— nizara tamin’ny IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change)

#### 🏆 Oscar ho an’ny sarimihetsika tsara indrindra amin’ny antontan-tantara (2006)

#### 🏆 Grammy Award ho an’ny audiobook an’ny An Inconvenient Truth
---

## 🔹 Lova sy anjara toerany
Al Gore dia heverina ho iray amin’ireo Amerikana niaro sy nampitandrina momba ny fiovan’ny toetrandro amin’ny fomba hentitra sy matotra indrindra. Izy dia mpitondra fanentanana ho amin’ny fanovana ara-tontolo iainana maneran-tany.

## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/0d05fv
Volamena

Ny **volamena** dia singa simika mitondra ny eva **Au** (avy amin' ny teny latina hoe *Aurum*). 79 ny laharana atômikany. Mavomena mamiratra ny lokony, mavesatra izy, azo tefena ho manify araka izay azo atao. Metaly fanaovam-piravaka sarobidy ny volamena. Izy koa no fototry ny sandam-bola miasa eran-tany. Misy karazany roa ny volamena, dia ny volamena maitso sy ny volamena mena. Teo amin' ny tantara dia ny volamena no metaly sarobidy indrindra. Lazaina ho tsy mety simba sady metaly manan-kaja izy satria tsy dia andairan' ny asidra na ny harefesina.

Singa tsy fahita firy ao amin' ny nofon-tany ny volamena. Mety ho hita amin' ny endrika mivaingana na vovoka anaty fasika na anaty vangongom-poti-bato manamorona ny renirano sy korian-drano madinika ity metaly ity. Matetika no hita miaraka amin' ny akoram-bolafotsy, amin' ny akoram-barahina, amin' ny akoram-by ary amin' ny akoram-platinina ny volamena metaly miseho amin' ny endriny madio indrindra.

Nanomboka tamin' ny taonjato faha-19 dia lasa sanda fototra eo amin' ny fifanakalozana ara-bola iraisam-pirenena ny volamena. Manodidina ny antsasany amin' ny volamena rehetra eran' izao tontolo izao no tahirizina ao amin' ny vata fitehirizam-bolan' ny banky amin' ny endrika anjam-bolamena. Amin' ny raharaham-barotra, ny ampahany betsaka amin' ny volamena vokarina dia ampiasaina amin' ny fanamboarana firavaka. Ankoatra izany, ny volamena dia ampiasaina amin' ny endrika takelaka manify ao amin' ny zavakanto fanaovana ankoso-bolamena. Ampiasaina matetika amin' ny teknôlôjia avo lenta ny volamena satria tsy azo ovain-toetra izy ary mpampita aratra tsara. Ampiasaina indrindra amin' ny fampifandraisana bitika amin' ny sehatry ny elektrônika koa ny volamena.

## Eo amin' ny kolontsaina

### Ohabolana malagasy
* Volamena latsaka am-bovoka: tsy avelan' ny soa tsy hihiratra.
* Ny herana aman-jozoro dia maniry amin' ny tany, ary ny volamena sy ny volafotsy dia tsy latsaka avy any an-danitra.

## Jereo koa

* Alimo
* Fanitso
* Firaka
* Firamainty
* Firapotsy
* Manganezy
* Tsỳ
* Varahina
* Viraty
* Volafotsy
* Volavelona
* Vy
* Fitrandrahana harena an-kibon' ny tany eto Madagasikara
Beijing

**Beijing** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Beijing ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 11716620 mponina tamin'ny taona 2017.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Beijing


Beijing-Verbotene Stadt-Kessel-06-gje.jpg
Beijing-Lamakloster Yonghe-38-Halle der ewigen Harmonie-gje.jpg
Beijing-Konfuziustempel Kong Miao-62-gje.jpg
Beijing-Dao-Tempel Dongyue-068-gje.jpg
Beijing-Nationalmuseum-18-Eingangshalle-Statuen-2012-gje.jpg
Beijing-Liulichang Dongjie-06-Malbedarf-gje.jpg
Beijing-38-Zuckerwatte-2012-gje.jpg
Beijing-68-Peking-Ente-2012-gje.jpg


## Tsiahy
Imerimandroso

**Imerimandroso** dia firaisam-pokotany malagasy ao amin' ny fivondronan' Ambatondrazaka, Faritra Alaotra-Mangoro, Faritanin' i Toamasina. Ny isan' ny mponina ao aminy dia 15.195 araka ny faminavinana natao tamin' ny taona 2008. Ny kaodim-piraisana dia 31319 ary ny kaodim-pivondronana dia 313.

## Fokontany
9 Fokontany: Imerimandroso, Ambaniala, Marovato, Vohitsivalana, Vohitsoa, Tsarahonenana, Ambodinonoka, Ankasina sy Antanifotsy.

## Toekatrna

### Fambolena sy fiompiana
Ny anjaran'ny tantsaha mampiasa zezika simika dia >75%.
Ny entana faharoa lafo vidy indrindra dia vary.
Ny zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia voanemba.
Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia mais.
Ny isan'omby dia 2950.
Ny isan'ny taona nisiam-pesitry ny vorona teo anelanelan'ny taona 1999-2001 dia 3.
Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia mais.
Ny entana lafo vidy indrindra dia arachide.
80 ny mponina no miasa tany.
15 ny mponina no miasa amin'ny fanjonoana.
4 ny mponina no miasa amin'ny fiompiana.
1 ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha.
430 no isan'ny kisoa.

### Fotodrafitrasa
Ahitana tobim-pahasalamana ao.
Misy tsena isan'andro any.
Ijanon'ny taksiborosy ilay kaominina.
Andalovan'ny lalam-pirenena ilay kaominina.
Ahitana sekoly ambaratonga fototra.
Ahitana kolejy ao amin'ilay tanàna.
Tsy ny JIRAMA no manome ny rano.
Misy biraom-paositra ao.

### Fitaterana
Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia fiara maivana base.
Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 2 ora.
Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 2 ora.
Ny lalan-tany dia azo aleha mandavan-taona.
Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 10000 Fmg.
Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 10000 Fmg.

## Ara-tsosialy
Ahitana fikambanan-tantsaha ao.
Ahitana fikambanam-panjono ao amin'io tanàna io.
Ahitana fikambanam-pampiasa rano ao.

### Fari-piainanaa
5 isan-jaton'ny mponina no tena mahantra dia mahantra.
40 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra.
Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 5 volana.
5 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena.
50 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony.

### Olana
Ny isan'ny vakitrano tanatin'ny taona 1999-2001 dia 8.
Ahitana polisy ao amin'ilay kaominina.
Ahitana zandary ao amin'ilay kaominina.

## Tantara
Ny havoana misy an' Imerimandroso dia iray amin' ireo havoana masina roa ambin' ny folo tao amin' ny Fanjakana Merina.

## Jereo koa

* Tendrombohitra roa ambin' ny folon' Imerina
* Alasora
* Ambohidrabiby
* Imerimanjaka
* Ampandrana
* Ilafy
* Analamanga (havoana)
* Ambohimanga
* Antsahadinta
* Ambohitrontsy
* Imerimandroso
* Ikaloy
* Namehana.

## Rohy ivelany
* ilo.cornell.edu - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity.
Shanghai

**Shanghai** dia tanàna ao amin'ny faritanin'i Shanghai ao Sina.

## Jeografia
Ny isam-ponina dia 22315474 mponina tamin'ny taona 2017.

### Toe-tany

## Jereo koa
* Sina
** Shanghai


Shanghai-Skyline-20-2012-gje.jpg
Shanghai-Bund-88-Uhrturm-Su Zhou-River-2012-gje.jpg
Shanghai-Bund-90-Hochzeiter-2012-gje.jpg
Shanghai-Jin Mao-60-Aussicht-2012-gje.jpg
Shanghai-36-Baukraene-2012-gje.jpg
Shanghai-moderne Architektur-12-2012-gje.jpg
Shanghai-Markt-44-Auberginen-2012-gje.jpg
Shanghai-Yuyuan-Garten-38-2012-gje.jpg


## Tsiahy
Jakarta

I **Jakarta** dia tanàna ao amin' ny faritanin' i Jakarta ao Indônezia.

## Jeôgrafia
Ny isan' ny mponina dia 8&nbsp;540&nbsp;121 mponina tamin' ny taona 2018.

### Toetany

## Jereo koa
* Indônezia
** Jakarta

## Tsiahy
Indonesia Raya

Ny teny **Indonesia Raya** mety midika :

* *[[Indonezia Raya (hiram-pirenena)|Indonezia Raya]] : Hiram-pirenena indonezianina
* *Gazety : Gazety indonezianina mivoaka isan-andro
Indonesia Raya (hiram-pirenena)

Ny ***Indonezia Raya*** (Indonezia Be) dia hiram-pirenenan'i Indonezia. Hira ny antokom-pirenena indonezianina io hira io tamin'ny 1928, ary lasa hiram-pirenena izy tamin'ny 1945, tamin'ny fahaleovantena 

## [[Tononkira]]

***INDONESIA RAYA***

:Indonesia, tanah airku, tanah tumpah darahku
:Di sanalah aku berdiri, jadi pandu ibuku
:Indonesia, kebangsaanku, bangsa dan tanah airku
:Marilah kita berseru, "Indonesia bersatu!"

:Hiduplah tanahku, hiduplah negeriku,
:Bangsaku, rakyatku, semuanya
:Bangunlah jiwanya, bangunlah badannya
:Untuk Indonesia Raya!

:*Indonesia Raya, merdeka, merdeka!*
:*Tanahku, negeriku yang kucinta*
:*Indonesia Raya, merdeka, merdeka!*
:*Hiduplah Indonesia Raya!*

:*Indonesia Raya, merdeka, merdeka!*
:*Tanahku, negeriku yang kucinta*
:*Indonesia Raya, merdeka, merdeka!*
:*Hiduplah Indonesia Raya!*
Microsoft Pinyin IME

Ny **Microsoft Pinyin IME** (fiteny sinoa 微软拼音输入法; pinyin: *wēiruǎn pīnyīn shūrùfǎ*) dia rindrankajy fampidirana soratra nataon'i orinasa Microsoft sy Harbin Institure of Technology. Miaraka amin'ny Microsoft Windows sy Microsoft Office miteny sinoa io rindrankajy io. Afaka hafarana avy any amin'ny tranonkalan'i Microsoft.
Fiteny sinoa

Ny **fiteny sinoa** dia fiteny maro voasokajy ao amin' ny fiteny sinô-tibetana. 1,3 lavitrisa mahery ny isan' ny olona miteny sinoa eto an-tany. Ny teny sinoa dia ao atao hoe **fiteny sinitika** koa.

## Sampan' ny fiteny sinoa

* fiteny sinoa mandarina: izay manana sata ôfisialy any amin' ny Repoblika Entim-bahoakan' i Sina sy any Taiwan. Io fiteny io dia ny endrika nampanarahim-penitry ny fiteny sinoa avaratra izay nomena sata ôfisialy. 
* fiteny wu, izay ampiasaina ao amin' ny faritanin' i Jiangsy ary ao Zhejiang (mpiteny 77 tapitrisa eo ho eo)
* fiteny kantôney, tenenina ao amin' ny faritanin' i Guangdong, i Guangxi; manana sata ôfisialy any Hong Kong, Macao, Azia Atsimo-Atsinana ary tenenin' ny ankamaroan' ny Sinoa nifindra monina (71 tapitrisa no isan' ny mpiteny).
* fiteny gan izay tenenina ao amin' ny faritanin' i Jiangxi, ary manana isa-mpiteny eo amin' ny 31 tapitrisa eo ho ao.
* fiteny hakka tenenina ao amin' ny tapany avaratr' i Guangdong sy Fujian ary Taiwan (manana mpiteny miisa 34 tapitrisa).
* fiteny min  izay hita ao amin' ny faritanin' i Guangdong, ny Fijian ary Taiwan (manana mpiteny miisa 60 tapitrisa).
* fiteny xiang ao Hunan (36 tapitrisa no miteny azy).
* fiteny jin any amin' ny tapany avaratr' i Sina, karazany amin' ny fiteny sinoa avaratra (ary noho izany amin' ny fiteny mandarina).
* fiteny hui karazany amin' ny fiteny wu.
* fiteny ping karazany amin' ny fiteny kantôney.

## Fanoratana
Ny soratra anoratana ireo teny sinoa ireo dia tokana ihany, fa ny fanononana azy fotsiny no samihafa. Ny soratra ampiasaina amin' ny teny sinoa dia mifototra amin' ny kisarisary, izay nivoatra hatranihatrany noho ny fanatsorana azy ireo. Ankehitriny dia roa no isan' ny vondron' endri-tsoratry ny teny sinoa, ny tarehin-tsoratra sinoa nentin-drazana (ampiasaina ao Taiwan sy ao Hong kong) izay tsy nanatsotra ny endriky ny sinôgrama, sy ny tarehin-tsoratra sinoa notsorina (ampiasaina ao Sina Entim-Bahoaka), nipoitra tamin' ny taona 1956 tany Sina Entim-Bahoaka.

Misy ihany koa ny soratra antsoina hoe nüshu, ampiasain' ny vehivavy tsy mahazo manoratra.

Any amin' ny faritra mizaka-tena dia ampiasaina ihany koa ny soratra teratany toa ny dongba na ny dai.

## Dikan-tsoratra amin' ny abidy latina
Maro ireo dikan-tsoratra amin' ny abidy latina izay ampaisaina ho an'ny teny sinoa:
* Ny hanyu pinyin, izay ampaisain' ny Repoblika Entim-Bahoakan' i Sina;
* Ny bopomofo, ampiasaina any Taiwan;
* Ny EFEO (École française d'Extrême-Orient);
* Ny Wade-Giles (ho an' ny fiteny putonghua) ary ny Yale (ho an' ny fiteny kantôney sy ny fiteny putonghua), ampiasain' ny firenena anglôsaksôna:
* Ny jyuting, ampiasaina any Hong Kong.

## Jereo koa
* Fiteny ao Sina
* Fiteny ao Taiwan
Feramanga Nord

**Feramanga Nord** dia firaisam-pokotany malagasy ao amin'ny fivondronan'i Ambatondrazaka, Faritanin'i Toamasina. Ny isam-poniny dia 9869 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodim-piraisana dia 31303 ary ny kaodim-pivondronana dia 313

## Vokatry ny fambolena
Ny anjaran'ny tantsaha mampiasa zezika simika dia 5-25%.
Ny entana faharoa lafo vidy indrindra dia patate douce.
Ny zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia vary.
Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia vary.
Ny isan'omby dia 2765.
Ny isan'ny taona nisiam-pesitry ny vorona teo anelanelan'ny taona 1999-2001 dia 3.
Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia tomates.
Ny entana lafo vidy indrindra dia tomates.
75 ny mponina no miasa tany.
10 ny mponina no miasa amin'ny fanjonoana.
10 ny mponina no miasa amin'ny fiompiana.
5 ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha.
41 no isan'ny kisoa.

## Ara-tsosialy
Ahitana fikambanan-tantsaha ao.

## Fotodrafitrasa
Misy seranam-piaramanidina akaikin'ilay tanàna.
Ahitana tobim-pahasalamana ao.
Andalovan'ny lalam-pirenena ilay kaominina.
Ahitana sekoly ambaratonga fototra.
Ahitana kolejy ao amin'ilay tanàna.

## Fitaterana
Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia tongotra.
Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 13 ora.
Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 13 ora.
Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 35000 Fmg.
Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 35000 Fmg.

## Fahasoavana
80 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra.
Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 2 volana.
2 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena.
18 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony.

## Endri-javatra

## Olana
Ny isan'ny vono olona tanatin'ny taona 1999-2001 dia 4.
Tapaka in-2 ny lalana tao anatin'ny taona 1999-2001.
Ny isan'ny vakitrano tanatin'ny taona 1999-2001 dia 5.
Ahitana polisy ao amin'ilay kaominina.
1 no isan'ireo mpamono olona tratra tanatin'ny taona 1999-2001.

## Rohy ivelany
* ilo.cornell.edu - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity.
Manakambahiny Ouest

**Manakambahiny Ouest** dia firaisam-pokotany malagasy ao amin'ny distrikan'i Ambatondrazaka, Faritra Alaotra-Mangoro, Faritanin'i Toamasina. Ny isam-poniny dia 22142 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodin-kaominina dia 31321 ary ny kaodin-distrika dia 313

## Vokatry ny fambolena
Ny anjaran'ny tantsaha mampiasa zezika simika dia 25-50%.
Ny entana faharoa lafo vidy indrindra dia arachide.
Ny zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia vary.
Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia haricot.
Ny isan'omby dia 5056.
Ny isan'ny taona nisiam-pesitry ny vorona teo anelanelan'ny taona 1999-2001 dia 3.
Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia mangahazo.
Ny entana lafo vidy indrindra dia vary.
1 ny mponina no manao asa tanana.
90 ny mponina no miasa tany.
1 ny mponina no miasa amin'ny fanjonoana.
7 ny mponina no miasa amin'ny fiompiana.
1 ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha.
983 no isan'ny kisoa.

## Ara-tsosialy
Ahitana fikambanan-tantsaha ao.

## Fotodrafitrasa
Ahitana tobim-pahasalamana ao.
Misy tsena isan'andro any.
Ijanon'ny taksiborosy ilay kaominina.
Ahitana orinasa mampiasa olona mihoatra ny 50.
Andalovan'ny lalam-pirenena ilay kaominina.
Ahitana sekoly ambaratonga fototra.
Ahitana orinasa mampiasa olona latsaky ny folo.
Misy fitrandrahana harena an-kibon'ny tany amin'ny fomba indostrialy.
Ahitana kolejy ao amin'ilay tanàna.
Tsy ny JIRAMA no manome ny rano.
Misy biraom-paositra ao.

## Fitaterana
Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia fiara lehibe.
Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 10 ora.
Ahitana lalana godorô ao amin'ny kaominina.
Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 10 ora.
Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 37000 Fmg.
Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 37000 Fmg.

## Fahasoavana
18 isan-jaton'ny mponina no tena mahantra dia mahantra.
37 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra.
Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 6 volana.
5 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena.
39 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony.

## Endri-javatra
Misy masoivohon'ny ministeran'ny fiompiana.
Misy masoivohon'ny ministeran'ny fiompiana.
Misy masoivohon'ny ministeran'ny asa tany.
Misy masoivohon'ny ministeran'ny asa tany.

## Olana
Ny isan'ny vakitrano tanatin'ny taona 1999-2001 dia 27.
Ahitana polisy ao amin'ilay kaominina.

## Rohy ivelany
* ilo.cornell.edu - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity.
Ambatomainty (Amparafaravola)

I **Ambatomainty (Amparafaravola)** dia firaisam-pokotany malagasy ao amin'ny fivondronan'Amparafaravola.

## Tantara

## Jeografia

## Toe-tany

## Toe-karena

## Jereo koa

* Madagasikara
** Kaominina any Madagasikara
*** Ambatomainty (Amparafaravola)

## Rohy ivelany

﻿
Ranomainty

**Ranomainty** dia firaisam-pokotany malagasy ao amin'ny fivondronan'i Amparafaravola, Faritanin'i Toamasina. Ny isam-poniny dia 7985 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodim-piraisana dia 31210 ary ny kaodim-pivondronana dia 312

## Vokatry ny fambolena
Ny anjaran'ny tantsaha mampiasa zezika simika dia 25-50%.
Ny entana faharoa lafo vidy indrindra dia ny vomanga. Ny zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia vary. Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia tsaramaso. Ny isan'omby dia 1012.
Ny isan'ny taona nisiam-pesitry ny vorona teo anelanelan'ny taona 1999-2001 dia 3.Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia patate douce. Ny entana lafo vidy indrindra dia vary. 99 isan-jaton'ny mponina no miasa tany, ao koa ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha. 176 no isan'ny kisoa.

## Ara-tsosialy
Ahitana fikambanan'ireo mpampiasa rano ao.Ary misy rano madio ihany koa. 

## Fotodrafitrasa
Tongavan'ny lalam-paritra ny tanàna. Ahitana tobim-pahasalamana ao. Misy tsena isan'andro any.
Ijanon'ny taksiborosy ilay kaominina.Ahitana sekoly ambaratonga fototra.
Ahitana orinasa mampiasa olona latsaky ny folo.
Misy fitrandrahana harena an-kibon'ny tany amin'ny fomba indostrialy.

## Fitaterana
Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia fiara maivana base. Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 13 ora.
Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 15 ora.Ny lalan-tany dia azo aleha mandavan-taona. Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 40000 Fmg.
Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 40000 Fmg.

## Fahasoavana
20 isan-jaton'ny mponina no tena mahantra dia mahantra.
30 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra.
Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 5 volana.
30 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena.
20 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony.

## Olana
Ny isan'ny vono olona tanatin'ny taona 1999-2001 dia 1.
Tapaka in-1 ny lalana tao anatin'ny taona 1999-2001.
Ny isan'ny vakitrano tanatin'ny taona 1999-2001 dia 2.
Ahitana polisy ao amin'ilay kaominina.

## Rohy ivelany
* ilo.cornell.edu - Statistika momba ny kaominina malagasy ary loharanom-pahaizana namoronana an'ity lahatsoratra ity.
Andrebakely Atsinanana

**Andrebakely Est** dia firaisam-pokotany malagasy ao amin'ny fivondronan' Amparafaravola, Alaotra-Mangoro, Faritanin'i Toamasina. Ny isam-poniny dia 12217 araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2000. Ny kaodim-piraisana dia 31202 ary ny kaodim-pivondronana dia 312

## Vokatry ny fambolena
Ny anjaran'ny tantsaha mampiasa zezika simika dia >75%.
Ny entana faharoa lafo vidy indrindra dia banane.
Ny zava-bolena lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia vary.
Ny entana fahatelo lafo vidy indrindra dia canne a sucre.
Ny isan'omby dia 2128.
Ny isan'ny taona nisiam-pesitry ny vorona teo anelanelan'ny taona 1999-2001 dia 3.
Ny zava-bolena faharoa lehibe indrindra amin'ny lafin'ny velarantany dia banane.
Ny entana lafo vidy indrindra dia vary.
10 isan-jaton'ny tanimbary no voatondraka amin'ny tohidrano na paompy.
1 no isan'ny ombivavy be ronono.
80 ny mponina no miasa tany.
15 ny mponina no miasa amin'ny fanjonoana.
5 ny mponina no miasa amin'ny sampandraharaha.
500 no isan'ny kisoa.

## Ara-tsosialy
Ahitana fikambanam-panjono ao amin'io tanàna io.

## Fotodrafitrasa
Ahitana tobim-pahasalamana ao.
Misy tsena isan'andro any.
Ijanon'ny taksiborosy ilay kaominina.
Andalovan'ny lalam-pirenena ilay kaominina.
Ahitana sekoly ambaratonga fototra.
Ahitana orinasa mampiasa olona latsaky ny folo.
Misy fitrandrahana harena an-kibon'ny tany amin'ny fomba indostrialy.
Ahitana kolejy ao amin'ilay tanàna.
Tsy ny JIRAMA no manome ny rano.

## Fitaterana
Ny fitaovam-pitaterana ampiasaina matetika indrindra dia fiara maivana base.
Ny faharetan'ny dia mankany amin'ny renivohi-paritany dia 14 ora.
Ny fotoam-pitaterana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 16 ora.
Ny lalan-tany dia azo aleha mandavan-taona.
Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny andro fahavaratra dia 42500 Fmg.
Misy fikambanan'ny mpampiasa lalan-tany ao.
Ny saran-dalan'ny olona tokana mankany amin'ny tanàn-dehibem-paritany amin'ny haintany dia 42500 Fmg.

## Fahasoavana
10 isan-jaton'ny mponina no tena mahantra dia mahantra.
35 isan-jaton'ny mponina no atao hoe mahantra.
Ny halavan'ny vanim-potoana mety ahalanian'ny vokatry ny taon-dasa dia 4 volana.
5 isan-jaton'ny mponina no atao hoe manan-karena.
50 isan-jaton'ny mponina no manana fari-piainana antonontonony.

## Endri-javatra
Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana.
Misy masoivohon'ny ministeran'ny fanabeazana.

## Olana
Tapaka in-3 ny lalana tao anatin'ny taona 1999-2001.
Ao amin'ny atao hoe faritra mena ilay kaominina.
Ny isan'ny vakitrano tanatin'ny taona 1999-2001 dia 45.
Ahitana polisy ao amin'ilay kaominina.

## Rohy ivelany
Ambatovola

**Ambatovola** dia firaisam-pokotany malagasy ao amin'ny fivondronan'i Moramanga, Faritra Alaotra-Mangoro Faritanin'i Toamasina. Ny isam-poniny dia 7339 araka ny faminavinana  natao tamin'ny taona 2018.

## Renirano
*Sanatanora

## Rohy ivelany
﻿
Instat

Ny **Institut national de la statistique (Instat)** any madagasikara dia sampandraharaha mikasika ny statistika. Any Antananarivo ny foibeny

Fandrindràna taloha, manana sata-na orinasa ara-panjakana ara-taozavatra sy ara-barotra (EPIC) ny Instat, noho ny fanovana ny decret tamin'ny taona 2002.

## Jereo koa

* Madagasikara
* toe-karenan'i Madagasikara
Mexico

Ny **Mexico** (amin'ny fiteny espaniola ***ciudad de México*** : tananan'i Mexico) dia renivohitr'i Meksika. Izy no tanàna be olona indrindra any Meksika. Any ampivoan'i Meksika ny misy azy, ao amin'ny sahan'i Mexico, havoana manana haabo-na 2250 metatra, voafaritra amina tendrona manana haabo 5 km. 

Natsangan'ny Mexicas (Azteka) tamin'ny taona 1325 ny tanànan'i Mexico ankehitriny, fa rava tanteraka ilay tanàna azteka taloha tamin'ny naharesen'ny espaniola an'ny Azteka tamin'ny taonjato faha 16.

Tononina *Distrikan'i Mexico* ilay tanàna mba tsy hifangaro anarana amin'ny firenen'i Mexico sy ny faritanin'i Mexico. 

Efa ampiasaina hanonona ny olona mipetraka any Meksika ny *meksikanina*, tsy manana anarana hanonona ny olona miaina any Mexico ny fiteny malagasy.

## Toe-tany
Ao amin'ny Distrika Federany any ampivoan'i Meksika ny mis an'i Mexico. Misy fivondronana 16 io distrika io
Tanàna any Meksika

Ireo ny **[[lisitry ny tanàna]]n'i [[Meksika]].**

## Lisitry ny tanàna miaotra 200 000

## Jereo koa
* Meksika
Fiaramanidina

**Ny fiaramanidina**, araka ny dika ofisialin' ny OACI, dia zava-manidina mavesatra noho ny rivotra, entin' ny motera (na planeur rehefa tsy misy motera) sy misy elatra mampanidina azy. Ny mpamily fiaramanidina dia atao hoe *mpanamory*.

Ny fiaramanidina manana zavatra mampanidina sy mampidina azy ambon' ny rano dia atao hoe *hydravion*.

## Fiseho ara-teknika

Ny mamptsigevana ny fiaramanidina dia ny elany ary ny manotsika azy dia ny moterany.

## Jereo koa
*Air France
*Sabena
*Lufthansa
*Air Madagascar
*Saab AB
*Embraer
*ATR 72
*Airbus
Tendrontany Avaratra

Ny **Tendrontany Avaratra** dia toerana ara-jeôgrafia any avaratra indrindra eto an-tany, any ampovoan' ny Ranomasimbe Arktika manana halalina 4 261 m. Misy ranomandry foana eo aminy. Ny Tendrontany Avaratra dia tsy teboka iray tsy mihetsika, fa somary mivilavila tahaka ny tandrimo, ny tsingerim-potoana fihodinkodinany dia14 volana.

Samihafa amin' ny tendrontany araka anjan' andriamby ny tendrontany ara-jeôgrafia, ny tendrontany araka anjan' andriamby dia ivon-toerana itodihan' ny tondroavaratra.

Ny fizahana ny tendrontany avaratra dia nanomboka tamin' ny 1908 tamin' i Frederick Cook tonga tany tamin' ny 21 Aprily (2008), fa mety nafeniny ny tena lalany. Nilaza ny Kôngresan' i Etazonia hoe i Robert Peary ny tonga tany an-tendrontany voalohany tamin' ny 6 Aprily 1909, fa tsy dia manaiky izany fisehon-javatra izany ny mpanao tantara tamin' ny nahitana ny tahaky ny diarin' i Peary: nety diso izy tamin' ny faminavinany. I Roald Amundsen sy i Umberto Nobile no tena fantatra fa nanidina teo ambon' ny tendrontany avaratra tamin' ny fiaramanidina tamin' ny 26 Mey 1926.

Eo anelanelan' ny -43&nbsp;°C sy 0&nbsp;°C ny hatsiaka any amin' ny tendrontany avaratra, izay no mampisy ny ranomandry lalandava (eo anelanelan' ny 2 sy 4 m eo ho eo ny hateviny) any amin' ny tendrontany. Ankehitriny, dia mitady hitsonika ny ranomandry amin' ny hafanana mihakatra amin' ny andro fahavaratra, ary mety tsy hisy ranomandry intsony any amin' ny tendrontany amin' ny fahavaratra 2014 satria mihamafàna ny toetr' andro.

## Jereo koa

* Tendrontany

* Tendrontany atsimo 
* Arktika 
* Ranomasimbe Arktika 
* Antarktika 
* Ranomasimbe Antarktika 

## Tsiahy