Faingomihantona

Ny **faingomihantona** na **faingo mihantona** dia mari-tsoratra kely miendrika faingo apetraka eny ambony kokoa (**<nowiki/>**') izay ampiasaina hanamarihana ny fanjavonan' ny litera iray na maro (matetika zanatsoratra) avy amin' ny voanteny iray mba hanamora ny fanononana na hanajana ny gadona ao amin' ny fiteny. Na izany aza dia samy manana ny fitsipika mifehy ny fampiasana ny faingomihantona ny fiteny tsirairay.

Amin' ny fanoratana voakaly tsara (indrindra amin' ny famoahana boky), dia ampiasaina ny faingomihantona mahitsy miolika (’) fa tsy ny faingomihantona mahitsy an' ny milina fanoratana ('), izay tsy inona fa farango mahitsy tsotra. Ohatra: *l’homme* (fanoratana voakaly tsara),  *l'homme* (fanoratana tsy voakaly).

## Faingomihantona ao amin' ny teny malagasy

### Fitsipika
Ampiasaina ao amin' ny teny malagasy ny faingomihantona mba hanamarihana ny fanjavonan' ny zanatsoratra farany ao amin' ny teny iray (matetika ny "*a*"; ohatra: *<u>tanana</u>* lasa hoe *<u>tanan</u>*'). Taloha ny faingomihantona dia nantsoina hoe "solon-janatsoratra". Mety hahitana faingo mihantona koa ny eo am-piantombohan' ny teny iray raha misy ny litera latsaka tandrify eo (ohatra: **<u>zaho</u>'' ho solon' ny hoe ''<u>izaho</u>''). Tsy voafehin' ny fenitra tokana ny fisian' ny elanelana na tsia aorian' ny teny misy faingomihantona mamarana.

=== Momba ny fisiana na tsy fisian' ny elanelana ===
Aiza ny tena fanoratra, "''tandrok' osy''" (misy elanelana) sa "''tandrok'osy''" (tsy misy elanelana)?

==== Fitsipika tamin' ny voalohany ====
Amin' ny fomba fanoratra ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]] dia tsy noheverina ho mari-panohizan-teny ny faingomihantona fa mariky ny fanafoanan-janapeo, ary soratana misaraka mazava tsara ny teny roa mifanarakaraka, na misy na tsy misy faingomihantona. Ity fomba fanoratra ity dia maneho tsara ny rafi-pifehezanteny malagasy, izay mitazona ny fisarahan' ny teny tsirairay rehefa soratana na dia misy aza ny litera latsaka.

Tsy apetaka avy hatrany amin' ilay teny misy faingomihantona ny teny manaraka azy fa misy elanelana. Ohatra: ny hoe "''tolaka + andro"'' dia lasa soratana toy izao "''tolak' andro"'' (fa tsy "''tolak'andro"''). Ahitana io fomba fanoratra io ny ''Dictionnaire malgache-français'', nosoratan' i [[Abinal Antoine]] sy [[Malzac Victorin]], sy ny ''Dictionnaire français-malgache'', nosoratan' i Malzac Victorin. Toraka izany koa ny ''Grammaire malgache'' nosoratan' i [[Régis Rajemisa Raolison|Régis Rajemisa-Raolison]]. Ny Baiboly prôtestanta amin' ny teny malagasy (''[[Baiboly prôtestanta amin' ny teny malagasy|Ny Baiboly]]'') tamin' ny taona 1965 izay naverina natonta hatramin' ny taona 2008 dia manaja io fitsipika io. Toy izany koa ny ''Filozofia malagasy'' nosoratan' i [[Antoine de Padoue Rahajarizafy]]. Indreto misy ohatra vitsivitsy amin' ny fisian' ny elanelana ao amin' ny ''[[Rakibolana sy Rakipahalalana malagasy]]'':

* ''amin' ny'';
* ''matoantenin' ny mpanao'';
* ''antsiben** *Andriamanitra*.

#### Fahazarana taty aoriana
Taty aoriana anefa, noho ny fandeferana ny tsy fametrahana elanelana eo amin' ny teny roa (ny voalohany misy faingomihantona) dia lasa fahazaran' ny daholobe ny tsy mametraka io elanelana io. Fahita amin' ny boky natonta taty aoriana ny tsy fisian' ny elanelana aorian' ny faingomihantona, anisan' izany ny ao amin' ny Baiboly prôtestanta sy katôlika amin' ny teny malagasy natonta taty aoriana sy ny *Rakibolana malagasy* nosoratan' i Régis Rajemisa-Raolison.

## Faingomihantona ao amin' ny teny frantsay

### Fandatsahana litera tsy maintsy atao
Ao amin' ny teny frantsay dia asolo ny zanatsoratra farany (matetika *e*) eo alohan' ny zanatsoratra na ny *h* moana (*h muet*) ny faingomihantona mba hisorohana ny fifanarakarahana zanapeo tsy mahazatra. Fitsipika ara-pitsipi-pitenenana hentitra io ho an' ireo tranga ireo. Ohatra; *l’homme* (fa tsy *le homme*), *c’est* (fa tsy *ce est*), *j’ai* (fa tsy *je ai*).

### Ampiasaina hanoratana ny fitenin' ny olona mifankahazatra
Ampiasaina koa ny faingomihantona mba hanamarihana ny fanafoanana litera amin' ny fiteny am-bava ampiasain' ny olona mifankahazatra izay nadika araka ny fanononany azy. Ohatra; *T’as vu ça ?* (= *Tu as vu ça ?*), *Y m’a dit ça hier.* (= *Il m’a dit ça hier.*).

### Anaran-tsamirery na anarana tsy frantsay
Indraindray ny faingomihantona dia ampiasaina hanoratana anaran-tsamirery toy ny hoe *O’Neill, O’Brien* (anarana irlandey).

## Faingomihantona ao amin' ny teny anglisy

### Faingomihantona ilazana fananana
Ao amin' ny teny anglisy dia ampiasaina ny faingomihantona mba hilazana fananana. Io no anisan' ny fampiasana mahazatra indrindra amin' io fiteny io. Ohatra: *John’s book* ("Ny bokin' i John"), *The cat’s tail* ("Ny rambon' ny saka"). Marihina fa amin' ny endriny milaza maro (*plural*), raha mifarana amin' ny *-s* ny teny, dia apetraka eo aorian' io *s* io ny faingomihantona. Ohatra: *The students’ books* ("Ny bokin' ny  mpianatra")

### Ampiasaina amin' ny fanjavonana feon-teny
Ampiasaina ny faingomihantona hanehoana sy hasolo ny fanjavonana feon-teny. Tena fahita amin' ny fiteny isan' andro ity fomba fanoratra ity. Ohatra: *don’t* (= *do not*), *I’m* (= *I am*), *it’s* (= *it is* na *it has*).

## Jereo koa

* Baraingo
* Faingo
* Farango lava
* Farango sosona
* Fonon-teny
* Teboka
* Teboka amam-paingo
* Teboka roa
* Teboka telo
* Tsoraka

## Boky azo anovozan-kevitra
**Ho an' ny teny malagasy**

* Régis Rajemisa-Raolison, *Grammaire malgache*.

* Abinal Antoine sy Malzac Victorin, *Dictionnaire malgache-français.*

* Malzac Victorin, *Dictionnaire français-malgache.*

## Loharano sy fanamarihana