open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Haliaeetus

Ny ***Haliaeetus*** dia vondron-karazana vorona mpihaza amin' ny andro, ao amin' ny fianakaviana *[[Accipitridae]]* izay mihinana trondro indrindra. Nampidirina tao amin' ny vondron-karazana *Haliaeetus* ny karazana ao amin' ny vondron-karazana *[[Icthyophaga]]* tamin' ny taona 2013, talohan' ny nameloman' ny International Ornithological Congress indray ny vondron-karazana *Icthyophaga* tamin' ny taona 2023, ary karazana 4 naverina ao indray. Fantatra indrindra amin' ny maha marik' i Etazonia azy, sady naha "vorona ôfisialy" azy ireo nanomboka tamin' ny taona 2024, ny *Haliaeetus leucocephalus*.

## Karazana
Araka ny fanasokajian' ny International Ornithological Congress (versiôna 15.1, 2025), ny vondron-karazana *Haliaeetus* dia asehon' ireto karazana efatra manaraka ireto:
* *[[Voromahery sola|Haliaeetus leucocephalus]]* -
* *Haliaeetus leucoryphus*
* *Haliaeetus albicilla*
* *Haliaeetus pelagicus*
* *[[Haliaeetus vocifer]]* -

## Jereo koa
* *[[Icthyophaga]]*
Glaucidium

***Glaucidium*** dia vorona anisan'ny fianakavian'ny vorondolo mahazatra, *Strigidae* izy ireo. Ny karazana dia ahitana karazana 29 miparitaka eran-tany. Vorondolo kely ny ankamaroany, ary ny sasany amin'ireo karazana dia antsoina hoe "vorondolona". 

## Karazana
**Glaucidium albertinum*
**Glaucidium bolivianum*
**Glaucidium brasilianum*
**Glaucidium brodiei*
**Glaucidium californicum*
**Glaucidium capense*
**Glaucidium castanonotum*
**Glaucidium castanopterum*
**Glaucidium costaricanum*
**Glaucidium cuculoides*
**Glaucidium gnoma*
**Glaucidium griseiceps*
**Glaucidium hardyi*
**Glaucidium jardinii*
**Glaucidium minutissimum*
**Glaucidium mooreorum*
**Glaucidium nana*
**Glaucidium nubicola*
**Glaucidium palmarum*
**Glaucidium parkeri*
**Glaucidium passerinum*
**Glaucidium perlatum* 
**Glaucidium peruanum*
**Glaucidium radiatum*
**Glaucidium sanchezi*
**Glaucidium siju*
**Glaucidium sjostedti*
**Glaucidium tephronotum*
Karol Nawrocki

**Karol Tadeusz Nawrocki** dia mpahay tantara, mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i ' teraka ny 3 Martsa 1983 tao Gdańsk Izy no voatendry ho Filohan'i Polonina.

Talen'ny Institut Fahatsiarovana Nasionaly (IPN) izy nanomboka tamin'ny Jolay 2021. Teo aloha, nanomboka tamin'ny 2017 ka hatramin'ny 2021, dia niasa ho Talen'ny Tranombakoka momba ny Ady Lehibe Faharoa (Muzeum II Wojny Światowej) izy.

Tamin'ny Febroary 2024, namoaka didy fampisamborana an'i Karol Nawrocki i . Ny anton'izany dia ny fandravana tsy an-kijanona ny fahatsiarovana ny ady sovietika tany Polonina.

## Antoko
Tsy anisan’ny antoko izy fa ny PIS (Antoko Vahoaka Poloney) no nanohana azy.
Grigori Petrovich Grabovoi

I **Grigori Petrovich Grabovoi** dia lehilahy rosiana manam-pahaizana sady mpampianatra ara-panahy mampiadi-hevitra. Teraka tamin'ny 14 Novambra 1963 tao Shymkent any Kazakstana izy.

I Grigori Grabovoi dia milaza fa manana dokotera amin'ny siansa ara-batana sy matematika ary amin'ny siansan'ny injenieria, ary mitondra ny tenany ho mpahita lavitra sy mpampianatra ara-panahy. Fantatra indrindra amin'ny fitoriany sy ny "fampianarana momba ny famonjena maneran-tany sy ny fampandrosoana mirindra", izay heverina ho sekta amin'ny sehatra maro.

## Filazana sy fitoriana mampiadi-hevitra
I Grabovoi dia nanao filazana maro nahasarika saina, anisan'izany ny fahafahany mamely sy manangana amin'ny maty, mitsabo aretina toy ny SIDA sy homamiadana, mampihatra teleportation, manamboatra fitaovana elektrônika lavitra amin'ny alalan'ny fahitana lavitra. Nilaza ho fiverenana faharoan' i Jesoa Kristy izy.

## Isan'i Grabovoi
Iray amin'ny fombany malaza ny isan'i Grabovoi, izay lazainy fa manana hery manasitrana, mahavita manova ny zava-misy, mampanatanteraka faniriana amin'ny alalan'ny fifantohana lalina. Ireo isa ireo dia niely be tamin'ny TikTok, ka niantsoan'ny olona azy hoe "cheat codes-n'ny tontolo iainana".

## Fihenan'ny lazany sy fitsarana
Tamin'ny taona 2008 dia voaheloka 11 taona an-tranomaizina i Grabovoi noho ny hosoka, rehefa nampanantena renim-pianakaviana maro fa afaka mamelona ny zanak' izy ireo efa maty izy. Navotsotra alohan'ny fotoana izy taty aoriana.

## Fampielezany sy bokiny
Na dia eo aza ny fitsarana sy ny fitsikerana mahazo an' i Grabovoi, dia mitohy ny fanapariahany ny fampianarany amin'ny alalan'ny boky maro momba ny famonjena, ny fiainana mandrakizay, ny fampiasana isa manasitrana. Azo vidiana amin'ny Amazon sy Goodreads ireo boky ireo.

## Fanehoan-kevitra sy fifanoherana
Molaza ny mpitsikera sy manam-pahaizana fa mampidi-doza ny fampianaran' i Grabovoi ary manodinkodina olona amin'ny fitiavan-tena. Ny mpankasitraka kosa dia mahita azy ho mpitarika ara-panahy sy mpanome fanantenana amin'ny fandrosoana manokana sy fanasitranana amin'ny fomba tsy ara-pitsaboana môderina.

## Loharano
Kabary fitokanana trano

I zoky ve no manitra voninkazo sa i zandry no manitra ravin-kazo no toa manitra indrindra izany trano. Tsy zovizovina i zoky tsy akory na zaizaina i zandry no manimanim-pofona voninkazo, voninkazom-pahavaratra fa ny fitiavana no mamerovero ka zary manitra indrindra ity trano. Tononina indraim-bava ny azafady seranina indray mitselatra ny fialan-tsiny, omena hasina ilay Andriamanitra nahary tongotra aman-tanana, aterina ny fiarahabana antsika mifanatrika etoana. Tsaratsara zay maka tompokolahy, finaritra tompokovavy.
STK Sampana Tanora Kristianiana

### SAMPANA TANORA KRISTIANA (STK)
Ny Sampana Tanora Kristianina na koa hoe STK dia sampana iray najoro eo anivon’ny Fiangonana mba itazaina ireo tanora hiaina sy hivelona ny Tenin’Andriamanitra ary ho tonga vavolombelony. 

## '''Ny tanjona'''
Anisan’ny tanjon’ny STK na Sampana Tanora Kristiana manerana ny FJKM ny fanabeazana ireo tanora amin’ny lafiny rehetra : ara-batana, ara-tsaina ary indrindra ny ara-panahy.
* Mandray ho adidy ny **mitory ny Filazantsara** amin’ny Olombelona rehetra (Mar.16/15)
* Ho an'ny Fiangonana: Ny Sampana Tanora Kristiana (STK) dia najoro isaky ny fiangonana FJKM mba hitaiza ny tanora hanana fitiavana sy ny fiombonan’ny tanora sady fijoroana ho vavolombelona amin’ny teny sy ny asa, mba hahatonga ny **Tanora hahery sy hitoetra ao amin’ny Tenin’Andriamanitra** sady efa naharesy ilay ratsy (I Jao.2/4-14b)
* **Manabe sy mikolokolo ny Tanora** amin’ny lafim-piainany rehetra, mba ho resy lahatra sy hanaiky fa Jesoa Kristy no Tompo sy Mpamonjy araka sy Soratra Masina, ary **hitory ny filazantsara mba ho tonga ho vavolombelony.**(I Tim.4/12).
Ny fitafian'ny vehivavy

Manam-piaviana lalina ara-kolontsaina, ara-tantara, ary ara-tsosialy **ny fitafian'ny vehivavy**. Manarona sy manatsara ny bikan’ny vehivavy araka ny fomba amam-panao, ny lamaody, ny finoana, ary ny fomban-drazana eo an-toerana na eran-tany ny fomba fitafy.

### Karazam-pitafiana
Misy karazany maro ny fitafian’ny vehivavy arakaraka ny toerana, ny toetrandro, ary ny toe-javatra iainana:

#### Akanjo ivelany

* **Robe**: Akanjo iray manontolo, lava na fohy.
* **Zipo**: Akanjo ambany, mety ho fohy, antonony, na lava.
* **Pataloha**: Akanjo manarona ny tongotra.
* **T-shirt - Lobaka**: Akanjo ambony mety ho an’ny vehivavy sy ny lehilahy ihany koa.
* **Palitao**: Akanjo ambony matevina, matetika entina amin’ny asa na lanonana.

#### Kojakoja manampy (accessoires)

* **Kiraro**: Sandaly, kiraro avo (talon), kiraro baoty, sns.
* **Kitapo**: Entina hitondrana zavatra manokana.
* **Satroka** sy **fehiloha**: Ho fanampiny amin’ny haingo sy fombafomba.

### Fitafiana amin'ny fotoana manokana

* **Andavanandro**: Akanjo tsotra, mahazo aina.
* **Asa**: Akanjo matotra sy manaja ny fitsipika.
* **Lanonana**: Akanjo manjelanjelatra na ofisialy.
* **Fatoriana**: Akanjo malefaka toy ny pyjama na lamba fatoriana.

### Fitafiana nentin-drazana
Ao amin’ny kolontsaina malagasy, maro ny vehivavy no mbola mampiasa akanjo nentim-paharazana toy ireto:

* **Lamba landy**: Lamba malefaka sy lafo vidy amin’ny lanonana.
* **Lamba mena** sy **lamba fotsy**: Ampiasaina amin’ny fombafomba sy fotoam-pivavahana.
* **Salaka**: Lamba afatotra amin’ny valahana.
* **Sain-damba**: Lamba fehezina amin’ny loha ho fiarovana na haingon-doha.

### Anjara andraikitra ara-tsosialy sy ara-kolontsaina
Ny fitafiana dia maneho:

* Ny **maha-izy azy** sy ny **fomba fisainana**.
* **Ny fomban-drazana** sy ny maha-malagasy.
* **Finoana** na **fivavahana**, toy ny fitafiana manarona tanteraka amin’ny finoana silamo.
* **Toetra maha-te hidera** na **fahamendrehana** amin’ny maha-vehivavy azy.

----

### Jereo koa

* Fitafiana amin’ny ankapobeny
* Lamba malagasy
* Lamaody
Haivarotra

## Haivarotra ''(na marketing)''
**Ny haivarotra** dia andiana **fomba sy tetikady** entina **mampahafantatra**, **mampitombo**, ary **mivarotra vokatra** na **toerana** amin’ny mpanjifa. Izy io dia manampy amin’ny **fifandraisana amin’ny tsena**, ny **fanekena ny vokatra**, ary ny **fitazonana mpividy**. 

Efa malaza ihany koa ankehitriny ny varotra an-tserasera.

Anisan’ny atao amin’ny haivarotra:

* **Fanadihadiana** **ny tsena** (fantarina izay ilain’ny olona)
* **Fanentanana** (fampielezan-kevitra amin’ny alalan’ny dokam-barotra, tambajotra sosialy, sns.)
* **Fametrahana vidiny** sy **fizarana vokatra**
* **Fananganana marika** (identité de marque)

Tanjony ny **hanintonana mpanjifa**, **hananganana fifampitokisana**, ary **hahazoana tombony** amin’ny sehatra ara-barotra.
Fiovaovan'ny toetrandro

## Fiovaovan' ny toetrandro eto Madagasikara
Ny **fiovaovan’ny toetrandro** dia iray amin’ireo olana goavana atrehin’i Madagasikara ankehitriny. Manova ny toetry ny andro sy ny vanim-potoana, mampitombo ny hain-tany sy ny tondradrano ary ny rivodoza izay miteraka fahavoazana amin’ny zavamaniry sy ny biby ary ny fiainan’ny olona.

### Antony lehibe

* Fandripahana ala sy doro-tanety
* Fampiasana angovo tsy madio (toy ny arina sy menaka)
* Fihotsahan’ny tany sy fahasimban’ny harena voajanahary

### Vokatry ny fiovana

* Fihenan’ny rotsak’orana amin’ny faritra atsimo izay mitarika kere sy mosary.
* Tondra-drano mahery vaika amin’ny faritra avaratra sy atsinanana izay manimba tanàna sy fambolena.
* Fiakaran’ny ranomasina izay atahorana hanimba morontsiraka sy toeram-ponenana.
* Fiovaovan’ny vanim-potoana izay manasarotra ny asa fambolena sy fiompiana.

### Ezaka atao

* Famerenana ala sy fambolen-kazo
* Fampiasana angovo madio (masoandro, rivotra)
* Fanabeazana ny vahoaka amin’ny fikajiana ny tontolo iainana
* Fampifanarahana amin’ny toetrandro amin’ny alalan’ny tetikasa nasionaly sy iraisam-pirenena

## Loharano
Kiraro

Ny **kiraro** dia fitafiana entina amin’ny tongotra, natao hiarovana azy amin’ny loto, ny hafanana, ny hatsiaka, ary ny ratra. Ankoatra izany, ny kiraro dia ampiasaina ihany koa amin’ny maha fitaovana ara-kolontsaina, fanaingoana (haingo), ary fampisehoana toetra amin’ny olona iray.

## Tantara
Nampiasain’ny olona hatramin’ny andro taloha ny kiraro, saingy nivoatra arakaraka ny **vanim-potoana**, ny **toetr’andro**, ary ny **[[kolontsaina]]**. Tao amin’ny faritra sasany, toy ny tany Egypta sy Roma fahiny, dia efa nisy kiraro natao manokana ho an’ny sokajin’olona manan-kaja.

## Karazana kiraro
Misy karazany maro ny kiraro arakaraka ny asa sy ny toerana ampiasana azy:

* **[[Kapa]]**: Kiraro misokatra, mety amin’ny toetr’andro mafana.
* **Talon avo**: Kiraro be voditongotra, matetika entin’ny vehivavy amin’ny lanonana.
* **Basket**: Kiraro fanatanjahantena na andavanandro.
* **Baoty**: Kiraro manarona hatrany amin’ny kitrokely na lohalika.
* **Mokasin**: Kiraro tsotra sy malefaka, matetika amin’ny fitafy amin’ny trano.
* **Kiraro asa**: Kiraro matanjaka entina amin’ny asa, toy ny kiraro vy na kiraro fiarovana.

## Fitaovana fanaovana kiraro
* Hoditra (tena na artifisialy)
* Lamba
* Plastika
* Fingotra

## Anjara toerana
Ny kiraro dia:

* Manome fiarovana ho an’ny tongotra
* Mampiseho lamaody sy fomba fiaina
* Mety ho mariky ny fahefana na fanjakana amin’ny toe-javatra sasany

----

## Famintinana
Ny kiraro dia tsy fitafiana ilaina fotsiny amin’ny fiainana andavanandro, fa lasa ampahany amin’ny maha-izy ny olona sy ny kolontsaina iainany. Amin’ny alalan’ny kiraro, dia afaka maneho endrika, fomba fiaina, ary fahadiovana ny olona iray.
----
Lelo

**Ny lelo** dia **rano manify** na **mavokely** mivoaka avy ao anaty **orona**, indrindra rehefa misy aretina na fanehoan'ny vatana fiarovana amin’ny loto sy mikraoba. Izy io dia vokatr’**ny rafi-piarovana ao amin’ny orona**, izay mikendry hanadio sy hiaro amin’ny otrikaretina, vovoka, na zavatra manelingelina hafa.

### Inona no antony mahatonga lelo?

* Gripa na sery
* Allergie (ohatra: vovobony, vovoka)
* Hafanana mangatsiaka
* Fahasarotana amin’ny lalan-drivotra

### Loko sy endriky ny lelo

* Mangarahara: matetika amin’ny fiandohan’ny sery
* Mavokely / mavo: famantarana otrikaretina
* Maitso: mety milaza fa mitohy na miharatsy ny aretina
Andriana (Apiaceae)

Ny ***Andriana*** dia vondron-karazana zavamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana *[[Apiaceae]]*. Zavamaniry hazo eto Madagasikara izy ireo.

## Fanasokajiana
Ity vondron-karazana ity dia nofaritan' ilay  bôtanista afrikanina tatsimo Ben-Erik van Wyk tamin' ny taona 1999. Ny karazana filamatra dia ny *[[Andriana tsaratananensis]]* .

## Lisitry ny karazana

* *[[Andriana coursii]]* (Humbert) B. -E. van Wyk, 1999
* *[[Andriana marojejyensis]]* (Humbert) B. -E. van Wyk, 1999
* *[[Andriana tsaratananensis]]* (Humbert) B. -E. van Wyk, 1999

## Jereo koa
* Andriana (teny mitovy fanoratra)

## Rohy ivelany
 
*
Lamaody

Ny lamaody dia fanehoana ny fitiavana fitafiana malaza amin’ny alalan’ny fitafiana, haingo, sy endrika ivelany. Mifandray amin’ny zavakanto, kolontsaina, ary fiovana ara-tsosialy izy io. Mety hiova arakaraka ny fotoana, ny foko, ny firenena, ary ny fomban-drazana.

Ao anatin’ny lamaody , tsy vitan’ny fitafiana ihany no voakasik’izany fa tafiditra ao koa ny:

Loko sy ny endriky ny akanjo

Kojakoja (kiraro, fehin-kibo,fehin-tenda, haingon-doha, sns.)

Fanamboarana volo sy haingo

Fitondran-tena sy fihetsika ivelany

Ny lamaody dia manampy amin’ny fanehoana toetra, fironana, na maha-izy azy, ary mitana anjara toerana lehibe amin’ny fiainam-piarahamonina.
Mediam-bahoaka

## Mediam-bahoaka ''(na media citoyen)''
**Ny mediam-bahoaka** dia karazana haino aman-jery tantanin’ny olom-pirenena tsotra, fa tsy ny matihanina amin’ny asa fanaovan-gazety. Ireo olona ireo no **mamorona, manaparitaka, ary mizara vaovao** araka ny fijeriny sy ny traikefany manokana. Tafiditra amin’izany ny **[[blaogy]]**, **pejy [[Tambajotra sôsialy|tambajotra sosialy]]**, **fandaharana an-tserasera**, ary **fampielezam-peo ifotony**.

Tanjon'ny mediam-bahoaka ny:

* Manome **feon’ny vahoaka** sy sehatra hanehoana hevitra.
* Mampiroborobo ny **[https://mg.globalvoices.org/2018/11/21/129092/ demokrasia]** sy ny **fandraisana andraikitra**.
* Manakaiky ny vaovao amin'ny **fiainana andavanandron'ny olon-tsotra**.

Amin'ny alalan'ny mediam-bahoaka, afaka mandray anjara amin'ny fanapahan-kevitra sy ny fampahafantarana ny zava-misy eny anivon’ny fiarahamonina ny olom-pirenena tsirairay.
Erick Manana

I **Erick Manana** dia mpitendry gitara akostika, mpihira ary mpamoron-kira avy any Madagasikara, malaza amin’ny fandraisany anjara amin’ny gadona ba-gasy – karazana mozika nentin-drazana avy any amin’ny faritra afovoany eto Madagasikara izay nahazo laza tamin’ny taona 1930. Tamin’ny faha-dimy taonany no nanombohany nianatra mihira sy mitendry gitara amin’ny fomba ba-gasy, nentin’ny raibeny nampianatra azy.

## Fanombohana
Tamin’ny taona 1979, nifindra monina tany Frantsa izy, ary monina any Bordeaux amin’izao fotoana izao. Nanomboka tamin’ny taona 1982 ny asany ho matihanina tamin’ny mozika, rehefa nanatevin-daharana ny tarika Lolo sy ny Tariny izy. Namoaka ny rakikira voalohany amin’ny maha-mpihira tokana azy izy tamin’ny taona 1996.

## Fampiaraham-peo
Anisan’ny tarika Feo-Gasy koa izy, niaraka tamin’ilay mpitsoka sodina malaza Rakoto Frah. Niara-nanao fitetezam-paritra tany Eoropa ry zareo, nitondra sy nampahafantatra ny mozika nentim-paharazana avy amin’ny faritra afovoan’i Madagasikara. Nandritra ny asany, niara-niasa tamin’ireo mpanakanto maro malaza izy, anisan’izany i Régis Gizavo, Solorazaf, ary koa ireo tanora vao misondrotra toa an’i Aina Quach. Vao haingana, niara-nanorina tarika vaovao antsoina hoe Malagasy All Stars i Erick Manana, niaraka tamin’ilay mpitendry valiha fanta-daza Justin Vali sy ireo mpanakanto malagasy hafa malaza. Ny rakikira navoakan’izy ireo dia natao ho toy ny tendron’oliva entina mampiray sy mampifandray ny sokajin’olona sy ny kolontsaina maro samihafa eto Madagasikara, izay indraindray mbola manasaraka fa tokony ho ankalazaina sy itokisana kosa.

## Loka sy fanavahana

* RFI Discovery Award tamin'ny 1994
* Grand Prix of the Charles-Cros Academy for his album Vakoka in 1997
* Komandy ny kanto tamin'ny 2013

## Loharano
Mudar Zahran

**Mudar Zahran** (teraka ny 19 Aprily 1973) dia na izay voalaza fa sekretera jeneralin'ny fikambanan'ny mpanohitra Jordaniana.

Teraka tamin'ny ray aman-drenin'ny Palestiniana tamin'ny 1973 i Zahran, nifindra nipetraka tany Royaume-Uni tamin'ny 2010. Tamin'ny 2014, nomelohin'ny fitsarana miaramila Jordaniana i Zahran noho ny fiampangana efatra samihafa noho ny lahatsoratra maromaro nosoratany, izay nambarany, ankoatra ny zavatra hafa, fa fanjakana apartheid mitovy amin'ny an'i Afrika Atsimo i Jordania.

## Tantaram-piainany
Teraka tamin'ny 19 Aprily 1973 i Zahran dia mpanoratra Jordaniana avy amin'ny Palestiniana.[3] Teraka tao Jerosalema ny ray aman-drenin'i Zahran, ary nifindra tany Jordania nandritra ny fotoana nifehezan'i Jordaniana ny Banky Andrefana (1950–1967). Manana mari-pahaizana maîtrise roa izy ary voalaza fa tamin'ny 2012 dia nahavita Ph.D momba ny fitantanam-bola. Talohan'ny nitadiavana fialokalofana tany Angletera, dia niasa ho mpandrindra politika mpanampy tao amin'ny Masoivohon'i Etazonia ao Amman i Zahran.

Tamin'ny 2010, Zahran nanoratra lahatsoratra tao amin'ny *The Jerusalem Post* izay nanoritsoritra an'i Jordania ho fanjakana apartheid amin'ny fitondrany ny Palestiniana;

## Fiainana manokana
Mipetraka any Londona i Zahran ary manan-janaka vavy roa sy lahy
Boaz Bismuth

**Boaz Bismuth** (hebreo: בועז ביסמוט;) teraka ny 25 Novambra 1964) dia mpikambana ao amin'ny Israeli Knesset, mpanao gazety sady mpanao gazety izay niasa ho lehiben'ny tonian-dahatsoratra an'i Israel *Hayom* teo anelanelan'ny Aprily 2017 sy Janoary 2022, ary Masoivoho Israeliana tany Maoritania teo anelanelan'ny 2004 sy 2008.

## Tantaram-piainany
Teraka tao Rehovot tamin'ny Jiosy Toniziana i Bismuth, nianatra tao amin'ny sekoly fanabeazana fototra katolika tao Jaffa izy, ary tao amin'ny lisea iray an'ny Eglizy Ekosy. Bismuth dia nanomboka ny asany tamin'ny asa fanaovan-gazety tamin'ny 1983, ho mpanao gazety ara-panatanjahantena hatramin'ny 1988, fony izy lasa mpanao gazety tao Paris.
Zon'ny vehivavy

Ny **zon'ny vehivavy** dia zo takin'ny vehivavy maro amin'ny fiarahamonina maneran-tany ho an'ny vehivavy manokana, izay fototry ny hetsika nanomboka tamin'ny taonjato faha-19 sy ny tolon'ny vehivavy tamin'ny taonjato faha 20.
## Zo voajanahary
Araka ny hevitry Olympe de Gouges, ny vehivavy dia manana fahafahana tahaka ny lehilahy, fahafahana hanan-javatra, fahafahana tsy ho foretina. Eo anoloan'ny lalàna manan-kery rehetra dia mitovy amin'ny lehilahy izy. Maro koa ny olo-malaza maneho hevitra momba ny zo voajanahary ho an'ny vehivavy: “Zon’olombelona ny zon’ny vehivavy”, hoy i Hillary Clinton.

## Zo hanan-tany
Ny tany dia an'ny olona rehetra, ka afaka manana izany koa ny vehivavy.

## Zo hiasa
“Tsy misy fetra ny zavatra azontsika atao amin’ny maha vehivavy antsika.”, hoy i Michelle Obama.

## Zo hanana karama mitovy

## Zo hifidy
Tamin'ny taon-jato faha-19 sy faha-20 dia nanomboka nihetsika ny firenena maro mba hiady ho an'ny zon'ny vehivavy hifidy. I Zelandy Vaovao no firenena voalohany nanome n'y vehivavy zo hifidy tany aminy, tamin'ny taona 1893

## Zo amin'ny fanabeazana

Ny fanabeazana dia zon'olombelona ilaina amin'ny fivoarana ara-toekarana sy ara-tsôsialy. Ny UNESCO, dia miady amin'ny tsy fahaiza-mamaky teny sy manoratra mianjady amin'ny vehivavy sy ny zazavavy.Tany amin'ny fotoan' i Jean Jacques Rousseau , 1762,  ny fanabeazana ny vehivavy dia niankina amin'ny filàn'ny lehilahy: hanabe azy amin'ny fahakeliny, hikarakara azy amin'ny fahalebeazany, ho tsiriritiny, hanao izay hitiavany azy, hanoro hevitra azy, hampahery azy ary hanao izay hampirindra sy hampilamina ny fiainan'ny lehilahy. Ankehitriny dia maro ny mahatsapa fa ny fanabeazana sy ny fampitaovana ary ny fahatokisana ny vehivavy dia singa iray lehibe mampiroborobo ny fiarahamonina.

## Zo amin'ny fandriam-pahalemana

## Zo amin'ny fananahana

## Fanalàn-jaza
Ny lalàna "Veil", izay nivoaka tamin'ny 17 Janoary 1975 tany 'Frantsa dia tsy manasazy ny fanalàn-jaza. Io lalàna io dia manamarika ny zon'ny vehivavy hifehy ny vatany sy ny isan'ny zaza tiany hateraka.

## Jereo koa

* Zon' olombelona
* Zon'ny mpamorona

## Loharano
Alka

Ny **alka** dia vorona avy amin'ny fianakaviana *Alcidae* ao amin'ny lamina *[[Charadriiformes]]*. Ny fianakaviana dia misy karazana 25 mbola misy na efa lany tamingana izay mizara ho 11 genera.

Ankoatra ny alka lehibe efa lany tamingana, ny alka rehetra dia afaka manidina, ary tena mahay milomano sy mpilomano (toa "manidina" anaty rano), saingy toa kivy ny diany.

## Karazana
* *Aethia*
** *Aethia psittacula* 
** *Aethia pusilla* 
** *Aethia pygmaea*
** *Aethia cristatella* 
* *Alca*
** *Alca torda* 
* *Alle*
** *Alle alle* 
* *Brachyramphus*
** *Brachyramphus marmoratus*
** *Brachyramphus perdix* 
** *Brachyramphus brevirostris* 
* *Cepphus*
** *Cepphus grylle* 
** *Cepphus columba* 
** *Cepphus carbo* 
* *Cerorhinca*
** *Cerorhinca monocerata* 
* *Fratercula* 
** *Fratercula arctica*  
** *Fratercula corniculata* 
** *Fratercula cirrhata* 
* *Ptychoramphus* 
** *Ptychoramphus aleuticus* 
* *Synthliboramphus*
** *Synthliboramphus hypoleucus*  
** *Synthliboramphus craveri* 
** *Synthliboramphus antiquus*
** *Synthliboramphus wumizusume* 
* *Uria*
** *Uria aalge* 
** *Uria lomvia* 
* *Pinguinus* †
***Pinguinus impennis* †
Sarana

Ny **sarana** dia vorona an-dranomasina ao amin'ny fianakaviana *Sternidae*, izay miparitaka maneran-tany ary matetika hita eo akaikin'ny ranomasina, renirano, na tany mando. Izy ireo dia voro-manidina sy maivana, manana rambony lava miforona, elatra tery, faktiora lava, ary fohy ny tongony.

Mitovy endrika ny lahy sy ny vavy, fa ny vorona tanora dia mora manavaka amin'ny olon-dehibe. Ny terns dia manana volom-borona tsy miteraka, izay matetika ahitana ny handriny fotsy sy ny satroka mainty mihena be.

## Karazana
* *Anous*
** *Anous stolidus*
** *Anous minutus* 
** *Anous tenuirostris*
** *Anous cerulea*
** *Anous albivitta* 
**Gygis*
** *Gygis alba*
**Onychoprion*
** *Onychoprion lunatus*
** *Onychoprion anaethetus*
** *Onychoprion fuscatus*
** *Onychoprion aleuticus*
* *Sternula*
** *Sternula nereis*
** *Sternula balaenarum*
** *Sternula albifrons*
** *Sternula saundersi* 
** *Sternula antillarum*
** *Sternula superciliaris*
** *Sternula lorata*
* *Phaetusa*
** *Phaetusa simplex*
* *Hydroprogne*
** *Hydroprogne caspia*
* *Chlidonias*
** *Chlidonias niger*
** *Chlidonias leucopterus*
** *Chlidonias hybridus*
** *Chlidonias albostriatus*
* *Thalasseus*
** *Thalasseus bengalensis*
** *Thalasseus albididorsalis*
** *Thalasseus maximus*
** *Thalasseus bergii*
** *Thalasseus bernsteini*
** *Thalasseus elegans*
** *Thalasseus sandvicensis*
** *Thalasseus acuflavidus*
Tringa

***Tringa*** dia karazana **mpitaingin-tsoavaly**, misy ny antsantsa sy ny vorona. Ny ankamaroany dia vorona ranomamy izy ireo, matetika manana tongotra miloko marevaka araka ny hita amin'ny anaran'ny karazany enina amin'ny teny anglisy, ary koa ny anarana manokana amin'ny roa amin'izy ireo sy ny fasikakoho maitso. Matetika izy ireo dia mifandray amin'ny faritra mafana amin'ny ila-bolantany avaratra ho an'ny fiompiana.

## Karazana
* *Tringa brevipes*
* *Tringa erythropus* 
* *Tringa flavipes*
* *Tringa glareola* 
* *Tringa guttifer*
* *Tringa incana*
* *Tringa melanoleuca* 
* *Tringa nebularia* 
* *Tringa ochropus* 
* *Tringa semipalmata*
* *Tringa solitaria*
* *Tringa stagnatilis* 
* *Tringa totanus*
Numenius

Ny ***Numenius*** dia karazana vorona dia vondron'ireo karazana sivy amin'ny fianakaviana *[[Scolopalacidae]]* miavaka amin'ny faktiorany lava, mahia, midina midina ary volom-borona mivolombolamena, mihinana fotaka na tany tena malefaka, mitady kankana sy biby tsy manana hazan-damosina hafa miaraka amin'ny faktiony lava. Haka foza sy zavatra mitovy amin’izany koa izy ireo.

## Karazana
**Numenius americanus*
**Numenius arquata* 
**Numenius borealis*
**Numenius madagascariensis*
**Numenius minutus*
**Numenius phaeopus* 
**Numenius tahitiensis*
**Numenius tenuirostris*
Isahafa

Isahafa dia tanàna ambanivohitra ao amin'ny kaominina Anosy Avaratra, ao amin'ny distrikan' Antananarivo Avaradrano, Faritanin'Antananarivo, faritra Analamanga Madagasikara.16 km  miala an-drenivohitra ny misy an'i Isahafa.

**Tantara**

Manana tantara manankarena i Isahafa, indrindra tamin'ny andron'ny fanjanahantany. Na dia tsy voarakitra an-tserasera aza ny tantarany, dia voatahiry amin'ny boky sy fijoroana vavolombelona am-bava. Nitàna anjara toerana niavaka nandritra io vanim-potoana io i Isahafa. Ny hetsika nisongadina indrindra dia ny matso miaramila voalohany indrindra natao teo amin'ny kianja Isahafa.

**Fotodrafitrasa** 

Anisan'ny mampiavaka an'i Isahafa ny fananana kianja iray lehibe fandraisana ireo mpia­dina amin’ny taranja adina ara-panatanjahantena amin’ny fanadinam-panjakana BEPC, BACC. Ahitana FJKM (Fiangonan'i Jesoa Kristy eto Madagasikara) ihany koa ao Isahafa

Ahitana sekolim-panjakana ambaratonga voalohany na (EPP) ao Isahafa izay mpianatra maro eo an-tanàna sy ny manodidina no mandrato fianarana ao.

Raha hihazo an’Isahafa, ao amin’ny kaominina Anosy Avaratra, avy any Antananarivo, dia ny fiara fitateram-bahoaka H mankany Lazaina no raisina. Rehefa tonga eo Lazaina, dia mandray bajaj mihazo an’Isahafa sy ny manodidina (Iavoambony, Anosiarivo)

#
Clarisse Ratsifandrihamanana

I **Clarisse Hortense Ratsifandrihamanana** dia vehivavy malagasy mpanoratra. Teraka tamin' ny 5 Desambra 1926 tao Fénérive-Est izy ary nodimandry tao Antananarivo tamin' ny 28 Jona 1987.

## Ny fiainany
I Clarisse Hortense Andriamampandry Ratsifandrihamanana no tena anarany. Teraka tamin'ny 5 desambra 1926 tao Fenoarivo Atsinana izy. Fianakaviana avy amin'ny razan'Andriana mpikabary, mpamoron-kira, mpanoratra malaza no niaviany. Niaina betsaka tamin'ny fiainana ambanivohitra izy, mpianatr'ilay poeta malaza antsoina hoe: Jean Narivony. Ankoatra ny maha mpanoratra azy dia mpikaroka nafana fo teo amin'ny sehatra pôlitika izy, tao anatin'ny antoko:  Antokon'ny Kongresy ho amin'ny Fahaleovan-tenan'i Madagasikara (A.K.F.M).

## Ny fiainany ny kanto
Anisan'ireo vehivavy malaza eo amin'ny sehatry ny haisoratra izy. Ny tara-kevitra novoiziny dia ny fanoherana ny tsy rariny amin'ny endriny samihafa: (fanavakavahana, fahantran'ny vahoaka, tsy fitovian-jo ...)

Tamin'ny taona 1960 izy no nanomboka nanoratra voalohany. Sady nanoratra tononkalo, tantara foronina, sombin-tantara ary tantara an-tsehatra maro izy. Santionany  amin'ny sangan'asany ireto:

* 1948: *Fahavaratra* (nosotarana 1948, navoaka 1969) ;

* 1960: *Sarindra*, (tononkalo nahazo ny loka voalohany nomen'ny Antenimeran'ny tanànan'Antananarivo).
* 1961: *Salohy*, (amboaran-tononkalo)
* 1964: *Fahavaratra*, (tantara foronina)
* 1964: *Lavakombarika*, ( sombin-tantara)

* 1966: *Tamberintany*, (tantara an-tsehatra)
* 1970: *Lohataona sy ririnina*
* 1970: *Ramose* (navoaka 2006)
* 1970: *Ny zanako*, (tantara foronina)
* 1979: *Velan'angano* ( tantara an-tsehatra)
* 1979: *Tany vaovao* (tantara foronina)

## Ny mampiavaka azy eo amin' ny asa sorany

* Ny literatiora manavanana azy dia ny an-tsoratra, (tantara foronina, sombin-tantara, angano miendrika tantara,...)
* Ny sokajin-dahatsoratra fampiasany dia ny mitantara, manoritsoritra, mandresy lahatra,
* Fomba filazan-javatra na sarinteny mampiavaka azy: fampiasana tamberinteny, tamberin-drafitra, fanovana endri-javatra, fanovana anarana.

## Jereo koa
* Lisitry ny mpanoratra malagasy

## Loharano

# http://plateforme.education.mg/bibliotheque-numerique/course/view.php?id=483
# https://poetawebs.e-monsite.com/pages/fakafaka/page-61.html
Akamasoa

**Akamasoa** dia fikambanana mpanao asa soa izay manampy ireo vahoaka sahirana ao Antananarivo, renivohitr'i Madagasikara, natsangan'i Pedro Opeka fantatra amin'ny fiantsona azy hoe "**Mômpera Pedro**".

Niorina tamin'ny 1989 izy io, ka ireo tsy manan-kialofana manodidina ny fanariam-pako teny amin'ny fokontanin'Andralanitra no nisitraka an'izany fanampiana izany voalohany.

Na dia neken’ny fanjakana malagasy ho sampan-draharaham-panjakana aza ity fikambanana ity tamin’ny taona 2004, dia mahalana vao mahazo fanampiana ara-pitaovana avy amin’ny tompon’andraiki-panjakana, ary tsindraindray no mahazo famatsiam-bola avy amin’ireo fikambanana iraisam-pirenena lehibe. 

Miankina amin'ny ankapobeny amin’ny fahalalahan-tanan’ireo mpamatsy vola tsy miankina ny fampandehanan-draharaha isan’andro ny fikambanana, ireo izay mankasitraka ny foto-kevitra notarihin’i Mômpera Pedro. Izy no manentana izany fanohanana izany amin'ny alalan'ny asa fanentanana lehibe, indrindra amin'ny alalan'ny fihaonambe iraisam-pirenena, izay karakarainy mandritra ny fitetezam-paritra telo isan-taona manerana izao tontolo izao.
Haematopus

Ny ***Haematopus*** dia vorona karazana anisan'ny fianakavian'ny *Haematopodidae*. Izy ireo dia hita any amin'ny morontsiraka maneran-tany ankoatra ny faritra pôlara sy ny faritra tropikaly sasany any Afrika sy Azia Atsimo Atsinanana.

## Karazana
**Haematopus*
***Haematopus ater*
***Haematopus bachmani*
***Haematopus chathamensis*
***Haematopus finschi*
***Haematopus fuliginosus*
***Haematopus leucopodus*
***Haematopus longirostris*
***Haematopus meadewaldoi* †
***Haematopus moquini* 
***Haematopus ostralegus* 
***Haematopus palliatus*
***Haematopus unicolor*
Vanellus

***Vanellus*** dia karazana vorona ao amin'ny fianakaviana *[[Charadriidae]]*, misy karazana 23 ity karazana ity.
Ny tavaratra, mahay mifanerasera, fotsy rambo, volo fotsy ary volontsôkôlà-tratra ihany no tena karazana mpifindra monina.

## Karazana
**Vanellus albiceps* 
**Vanellus armatus* 
**Vanellus chilensis* 
**Vanellus cinereus*
**Vanellus coronatus* 
**Vanellus crassirostris*
**Vanellus duvaucelii*
**Vanellus gregarius*
**Vanellus indicus*
**Vanellus leucurus*
**Vanellus lugubris* 
**Vanellus macropterus*
**Vanellus malabaricus*
**Vanellus melanocephalus*
**Vanellus melanopterus* 
**Vanellus miles* 
**Vanellus resplendens* 
**Vanellus senegallus* 
**Vanellus spinosus* 
**Vanellus superciliosus*
**Vanellus tectus*
**Vanellus tricolor*
**Vanellus vanellus*
Krizy

### Krizy
Ny **krizy** dia toe-javatra manahirana, mikorontana, na mafy vaika miseho tampoka eo amin’ny fiainam-bahoaka, toekarena, politika, ara-tsaina, na ara-pahasalamana. Mety hiteraka olana goavana, fikorontanan-tsaina, na fiovana tampoka amin'ny rafitra iray izy.

### Karazana krizy

* **Krizy ara-toekarena**: fihenan’ny harin-karena, fatiantoka ara-bola, na fatiantoka asa.
* **Krizy ara-tsaina**: toe-javatra mampikorontana ny saina, toy ny fahakiviana lalina na fikorontanana ara-pihetseham-po.
* **Krizy ara-politika**: korontana amin’ny fitondrana, tsy fifanarahana politika, na ady amin’ny fahefana, fahasahiranan'ny vahoaka manoloana ny fanjakana.
* **Krizy ara-pahasalamana**: fiparitahan’ny aretina na toe-pahasalamana maika.
* **Krizy manokana**: olana tampoka miseho amin’ny fiainan’olona, toy ny fahafatesan’olona akaiky, fatiantoka lehibe, na fisaraham-panambadiana.

### Fiantraikany
Matetika ny krizy dia mitaky fandraisana fanapahan-kevitra maika sy fikarakarana manokana mba hahafahana mandamina ny toe-draharaha sy mamerina ny filaminana.

### Jereo koa

* Loza voajanahary
* Ady an-trano
Balearica

Ny ***Balearica*** dia vorona misy karazana roa mbola misy ao amin'ny fianakavian'ny vano *Gruidae*.

Any Afrika, atsimon'ny Efitr' i Sahara ihany no misy an'io karazana io ankehitriny, ary izy ireo no hany vano afaka manao akany amin'ny hazo. Io toeram-ponenana io no antony iray mahatonga ny vano Balearica kely kely inoana fa mitovy akaiky amin'ny razamben'ny *Gruidae*.

## Karazana
* *[[Vano satroboninahitra mainty|Balearica pavonina]]* - Vano satroboninahitra mainty
* *[[Vano volondavenona misatroboninahitra|Balearica regulorum]]* - Vano volondavenona misatroboninahitra
Lapoaly

### Lapoaly
Ny **lapoaly** dia fitaovana **fandrahoan-tsakafo** **na [[Fanendazana|fanendasana]] sakafo** amin’ny menaka na afaka mampiasa rano ihany koa amin'ny fandrahoana. Amin’ny teny frantsay dia antsoina hoe poêle, ary aminn’ny teny anglisy hoe ''frying pan'' na ''skillet''.

### Toetoetra sy firafiny
Matetika ny lapoaly dia manify na matevina ary boribory ny endriny, misy sisiny manodidina sy tàhony lava ho an’ny fitondrana azy. Mety ho vita amin’ny vy, alominioma inox, na ceramique, ary indraindray koa misy sarony. 

### Karazany

* **Lapoaly vy** (*poêle en fer*): be mpampiasa amin’ny fandrahoan-tsakafo malagasy.
* **[https://www.sante.fr/decryptage/nos-reponses/les-poeles-anti-adhesives-sont-elles-dangereuses Lapoaly antiadhesive]** (*poêle antiadhésive*): manampy amin’ny fanaovana sakafo tsy mila menaka be.
Fitsaboana ara-tsaina

### Fitsaboana ara-tsaina
Ny fitsaboana ara-tsaina dia fikarakarana sy fanasitranana ireo olona tratran’ny olana ara-tsaina na aretina ara-tsaina, toy ny fahakiviana, fikorontanana ara-pihetseham-po, na olana amin’ny fitondran-tena. Ireo mpitsabo saina, psikology, na mpanolotsaina no matetika manao izany amin’ny alalan’ny resadresaka fitsaboana, fanafody, na fomba hafa arakaraka ny aretina sy ny filàn’ilay marary.
Seza

Ny **seza** dia fitaovana ampiasaina hipetrahana, ahitana fipetrahana, sisiny (iray na roa), ary indraindray misy tohana an-damosina. Ampiasaina amin’ny toerana maro izy, toy ny trano, lapan'ny fivoriana, sekoly, fiangonana, ary fiara.
Korontana

Ny korontana dia toe-javatra ahitana fikorontanana, fikoropahana, na fandriampahalemana very, amin’ny toerana iray na amin’ny fiaraha-monina iray. Mety hitranga amin’ny endrika fihetsiketsehana, ady, fidinana an-dalambe, na olana anatiny eny amin’ny andrim-panjakana sy fiarahamonina.
Kapa

Ny **kapa** dia karazana fitafy amin’ny tongotra, matetika misokatra ny anoloana sy ny aoriana, ka mora ampidirina sy esorina. Ampiasaina indrindra ao anaty trano, amin’ny toerana mafana, na tenaina.

## Karazana kapa
* **Kapa fingotra**: mampiasa fingotra tanteraka, manohitra rano, ampiasaina amin’ny orana na amin’ny trano fidiovana.
* **Kapa lamba**: kapa malefaka vita amin’ny lamba, ampiasaina ao an-trano.
* **Kapa hazo**: hita amin’ny kolontsaina sasany, toy ny kapa hazo nentin-drazana.
* **Kapa vita amin’ny akora plastika**: be mpampiasa amin’ny andavanandro, vidiny mora.
* **Kapa manara-penitra**: misy endrika lamaody, na vita amin’ny hoditra, matetika ampiasaina any ivelany.

## Fampiasana
Ny kapa dia mora entina, mampahazo aina, ary ilaina amin’ny fiarovana ny tongotra amin’ny loto, vato, na hatsiaka amin’ny tany. Ampiasaina amin’ny toerana fialan-tsasatra, amoron-dranomasina, eny an-trano.

## Jereo koa
* Kiraro
Samoëla

## Fampidirana fohy

*I Samoela Rasolofoniaina*', teraka ny 2 aprily 1976 na fatatry ny maro amin'ny anaran-tsehatra hoe **Samoëla**, izy  dia  mpihira malagasy mivoy ny mozika  nentim-paharazana . Anisany tena nahafatarana azy ny  fanaovana vazo miteny. 

## Ny tantaram-piainany
Samoëla Rasolofoniaina dia teraka tao Antananarivo tamin'ny 02 aprily  1976 . Fony mbola kely izy dia nihira tao amin’ny amboarampeo izay notarihin-drainy. Tany am-pianarana ihany koa dia nanomboka naneho fahalianana tamin'ny tononkalo izy ary indrindra indrindra tamin'ny Hainteny, izay nampidirana lohahevitra isan-karazany hanairana ny sain'ny olona. Nandritra izany fotoana izany dia nianatra teatira  izy teo ambany fitarihan'i Christiane Ramanantsoa, izay mpilalao sarimihetsika  nalaza tamin'izany fotoana izany, mpanoratra ary mpanentana ny zavakanto koa. Taty aoriana, teo amin'ny faha-20 taonany, dia niditra tao amin'ny fari- piadiadin'ny varotra  tao amin'ny ISCAM izy, tamin'ny fikasana hanokatra orinasa firaketana mba hoentina hampiroboroboana ireo mpanakanto tanora tamin'izany fotoana izany  ,  ,  .

## fiainany kanto
Tamin’ny taona 1995, teo amin’ny faha-25 taonany, i Samoëla dia voahasa  hanatrika ny fampisehoana nataon’i Vahombey tao amin’ny Cercle Germano-Malgache.  Nanome azy ny faniriana ho lasa mpamoron-kira izany rehetra izany . Ny rakikirany nivoaka voalohany dia nahalafosana  kopia 35.000 isa tany amin'ny nosy izay lehibe. Fantatra tamin’ny alalan'ny  Vazo miteny  (hira misy tononkira natokana ho an’ny fiainana andavanandro) izy. Mpihira manana ny maha izy azy amin'ny mozika malagasy i Samoëla ankehitriny.  
## loharano nanovozan-kevitra

 ,
Wolfgang Musculus

**'Wolfgang Musculus**, tena *Müslin, Mäuslin* na *Meuslin* (* 8 Septambra 1497 tao Dieuze (Duß), Lorraine; † 30 Aogositra 1563 tao Berna, Konfederasiona  taloha), dia moanina benediktina, teolojiana fanavaozana prôtestanta ary mpanavao manan-danja tamin'ny taranaka faharoa.
Tanora

Ny **tanora** dia olona eo anelanelan’ny fahazazana sy ny fahaleovantena tanteraka amin’ny maha-olon-dehibe. Amin'ny ankapobeny, NY tanora dia olona eo amin’ny faha-12 ka hatramin’ny faha-25 taona eo ho eo, na dia mety miovaova arakaraka ny firenena sy ny toe-tsaina ara-tsosialy aza izany.

### Toetoetran’ny tanora
Ny fahatanorana dia vanim-potoana ahitana:

* Fivoarana ara-batana sy ara-tsaina,
* Fikarohana sy fahaleovan-tena,
* Famoronan-kevitra vaovao,
* Fanombohana andraikitra amin’ny fiarahamonina.

### Anjara toerana
Ny tanora dia manana anjara toerana lehibe amin’ny:

* Fampandrosoana ny firenena,
* Fanavaozana ara-tsosialy sy ara-kolontsaina,
* Fandraisana andraikitra amin’ny fiainam-pirenena, amin’ny alalan’ny fianarana, asa, na firotsahana an-tsitrapo.

### Jereo koa

* Ankizy
* Olon-dehibe
* Fampianarana
* Fampandrosoana
Hussein I (Jordania)

**Hussein bin Talal** (arabo: الحسين بن طلال, *'al-Ḥusain b. Ṭalāl*); * 14 Novambra 1935 tao Amman, ; † 7 Febroary 1999 Amman) dia mpanjakan'i Jordania nanomboka tamin'ny 1952 ka hatramin'ny 1999 avy amin'ny fianakaviana Hashemite.

## Fiainana
Hussein bin Talal dia teraka zanak'i Talal sy Zein al-Sharaf Talal, ary zafikelin'i Abdallah ibn Hussain I, zanak'i Sharif Hussein avy any Lameka.

## Mpanjakan'i Jordania
Abdullah II bin al-Hussein

**Abdullah II bin al-Hussein** (arabo:  عبدالله الثاني بن الحسين; *Abd Allāh aṯ-Tānī b. al-Husayn*); teraka tamin'ny 30 Janoary 1962 tao Amman, Jordania) no mpanjakan'i  nanomboka tamin'ny 7 Febroary 1999. Mpikambana ao amin'ny tarana-mpanjaka Hashemita izy, fianakavian'ny mpanjaka nitondra an'i Jordania nanomboka tamin'ny 1921.

## Fiainana
Zanaka lahimatoan'ny Mpanjaka Hussein I (Jordania) sy ny vadiny faharoa, Princess Muna

Tamin'ny 1993, nanambady an'i Rania al-Yasin Palestiniana izy, izay nandositra an'i Koety nandritra ny korontana tamin'ny Ady Lehibe Faharoa.

Manan-janaka efatra izy mivady:
*Prince Hussein dia teraka tamin'ny 28 Jona 1994
*Princess Iman, teraka ny 27 septambra 1996
*Princess Salma, teraka ny 26 Septambra 2000
*Prince Hashem dia teraka tamin'ny 30 Janoary 2005

## Mpanjakan'i Jordania
Talal

**Talal bin Abdullah** (arabo : طلال بن عبد الله, *Talāl bin ʿAbdallāh*; * 26 Febroary 1909 tao Meka (Arabia Saodita) ; † 7 Jolay 1972) dia mpanjakan'i  nanomboka ny 6 Septambra 1951 hatramin'ny 11 Aogositra 1952.

Noho ny schizophrenia mitaiza azy, taorian'ny fitsaboana tsy nahomby tany , dia noteren'ny parlemanta hiala amin'ny toerany izy ho fanohanana an'i Hussein I avy any Jordania.

## Mpanjakan'i Jordania
Etna

Ny Tendrombohitra **Etna** dia volkano any  any Sisila, akaikin'ny tanànan'i Catania, tanàna faharoa be mponina indrindra ao Sisila. Amin'ny 3.369 metatra ambonin'ny haabon'ny ranomasina, io no volkano mavitrika indrindra any Eoropa. Izy io no iray amin'ireo mavitrika indrindra eran-tany, ary efa ho 80 ny fipoahana nandritra ny taonjato faha-20.
Satroka

**Ny satroka** dia fitafy atao eo ambonin'ny loha ho fiarovana amin'ny masoandro ary koa mba hanome hafanana raha toa ka mangatsiaka ny andro

Ny **satroka** ihany koa dia ampiasaina amin'ny antony ara-tsosialy, ara-kolotsaina, na ara-panjakana, ary manan-kery amin'ny fanavahana, famantarana, na fiarovana amin'ny toetr'andro. Ny satroka dia mety ho isan'ny mampiavaka ny olona, na fitaovam-pitondrana amin'ny maha-toetra sy fomba fiaina.

## Ireo karazana satroka:
Satroka mololo

Satroka lamba

## Loharano
Varanga

**Ny Varanga**  dia sakafo malagasy nentin-drazana, anisan'ny "hanim-pitoloha" Tamin’ny andron’ny Mpanjaka Ralambo  (teo amin’ny taona 1580 tany ho any) no niandohany. Tany am-boalohany, ny henan'ny omby dia nalona tamin'ny menaka sy sira nandritra ny roa andro sy iray alina tamin'ny afo nandrahoana tamin'ny *afo kitay*   tao anaty vilany tany, fomba iray natao ho fitahirizana ihany koa. Amin'ny fomba mahazatra, io asa io dia nankinina tamin'ny vehivavy, izay nanapaka ny hena rehefa avy nahandro.

## __LEAD_SECTION__

**Ny Varanga**  dia sakafo malagasy nentin-drazana, anisan'ny "hanim-pitoloha" Tamin’ny andron’ny Mpanjaka Ralambo  (teo amin’ny taona 1580 tany ho any) no niandohany.Tany am-boalohany, ny henan'ny omby dia nalona tamin'ny menaka sy sira nandritra ny roa andro sy iray alina tamin'ny afo nandrahoana tamin'ny *afo kitay*   tao anaty vilany tany, fomba iray natao ho fitahirizana ihany koa.Amin'ny fomba mahazatra, io asa io dia nankinina tamin'ny vehivavy, izay manapaka ny hena rehefa avy nahandro.

Hatramin’izao, mbola natao amin’ny fety lehibe sy fivoriana manan-danja ny Varanga: toy ny famadihana, fanambadiana, na fampihavanana. Tsy sakafo fotsiny izy io, fa fampitambarana soatoavina: fampihavanana, fizarana, fanajana.
Flavius ​​Zeno

**Zeno**, (grika: ήνων, latina: **Flavius ​​Zeno**) (* 425 -† 9 Aprily, 491), dia nanomboka tamin'ny 29 Janoary, 474 mandra-pahafatiny (atsinanana) Emperora Romana. Amin'ny maha mpitondra tokana azy, dia nanjaka 474 tamin'ny volana novambra izy, nanelingelina ny sesitany 20 volana nanomboka tamin'ny Janoary 475 ka hatramin'ny 476 Jolay.

Ny fikomiana ny olona sy ny tolona elatry ny elatra ara-pivavahana dia namorona ny fanjakany, fa tamin'ny fahasarotana lehibe dia nahavita nanery ny Romanina atsinanana izy.

Ny rainy dia Leo I (emperora)
Romulus Augustulus

**Romulus Augustulus** (malagasy:*Romolo Aogostolo*)  (raha ny marina; * t. 460 ; † taorian’ny 476) no emperora farany teo amin’ny Empira Romanina Tandrefana nitondra tany Italia. Ny emperora farany neken’ny Empira Romanina Tatsinanana anefa dia i Julius Nepos no teo alohany, fa i Romulus kosa mpanararaotra.

## Ny fiafaran'i Empira Romanina Tandrefana
### ''Empira Romanina Andrefana'' sy''Empira Romanina Atsinanana'' tamin'ny 476
Taorian'ny nanesorana an'i Romulus (Septambra 476), dia nasain'ny miaramilany (anisan'ny Alemaina) nanambara azy ho Mpanjakan'i Italia (latina: rex Italiae) i Odoacer ary neken'ny Emperora Romana Atsinanana Zeno ho regent de facto tamin'ny voalohany.
Slimane ( mpanakanto)

Slimane Nebchi, izay  fantatry ny maro  amin'ny anarana hoe **Slimane**, dia mpihira sady mpamoron-kira, ary mpilalao an-tsehatra. Mizaka ny zom-pirenena Frantsay izy,  teraka ny 13 oktobra 1989 tao Montfermeil ( Seine-Saint-Denis ).

Nahazo ny loka " the Voice" tamin'ny andiany fahadimy izy, izay feo tsara indrindra tamin'ny 14 may 2016, talohan'ny namoahany ny rakikirany voalohany, "*À bout de rêves"* , tamin'ny volana jolay 2016, ary faharoa tamin'ny volana Janoary 2017.

Tamin'ny taona 2020, nahazo ny loka voalohany tamin'ny hira  tsara  indrindra izay niarahan'ny tamin'ny Vitaa izy. Tamin'ilay hira mitondra ny lohateny hoe:"ca va vient" Izy no nisolo tena an'i Frantsa tamin'ny fifaninanan- kira Eurovision 2024, tany Malmö ( Soeda ), niaraka tamin'ilay hirany hoe  *"Mon amour"* . Nahazo ny laharana fahefatra izy tamin’io  fifaninanana io, 

## tantaram-piainany

### Ny fiaviany  sy ny fianakaviany
Avy amin'ny fianakaviana Alzerianina,  avy any Bouchagroune ( wilaya of Biskra ) no nisy azy.  I Slimane Nebchi dia teraka tamin'ny 13 oktobra 1989 tao Montfermeil ( Seine-Saint-Denis )  ary lehibe tao Chelles ( Seine-et-Marne ) manana ralahy iray sy anabavy  roa i ary izy no zokiny indrindra amin'izy ireo .

Slimane dia nanan-janaka vavy iray izay antsoina hoe Esmeralda. Teraka aloha loatra  ( tsy tonga volana) izy  tamin'ny 2 Janoary 2022. Ka noho izany dia naneho fahatsiarovana sy fanehoam-pitiavana azy ny rainy, tamin'ny alalan'ilay hira mitondra ny  lohateny hoe :" des milliers de je t'aime".  

### Fiantombohan'ny mozikany
Amin'ny maha zatovo azy, tamin'ny taona 2002, i Slimane Nebchi dia tena nahatsapa fa tena liana  tanteraka amin'ny hira ka niditra tao amina amboarampeon'ny filazantsara iray

Taorian'ny nahazoany ny bakalorea dia betsaka ireo  toeram-panofanana mozika nianarany nandritra ny telo taona, ary nanao fampisehoana tao amin'ny toeram-piantsonana tao Pigalle  . Nandray anjara tamin'ny fampisehoana talenta samihafa tamin'ny fahitalavitra koa izy : *Popstar* tamin'ny 2007 , *Nouvelle Star* tamin'ny 2009, ary *X-Factor* tamin'ny 2011 tamin'ny M6 ary *Encore une chance* tamin'ny 2012 tamin'ny NRJ 12  . Na dia tsy nahazo loka ny  iray tamin'ireo fifaninanana ireo aza izy dia nanomboka nisarika ny saina izany rehetra izany, ary namoaka lahatsary tao amin'ny *YouTube* tamin'ny taona 2009, izay nanaovany ny sanganasany voalohany. Tamin'ny 2015, tao amin'ny alim-pandihizana  l'Orphée de Pigalle izay nanaovany tsy tapaka fampisehoana, dia nihaona tamin'i Éric Dussart izay nifandray taminy tamin'i Didier Barbelivien, izay nitady feo tapaka ho an'ny hatsikana mozika manaraka azy, *Marie-Antoinette et le Chevalier de Maison-Rouge* . Barbelivien dia nampiditra azy tao amin'ny vondrona   hatsikana ara- mozika, ary nasainy nanoratra ny anaram-boninahitra voalohany tamin'ny asany. Saingy noho ny tsy fahampian'ny fampielezam-peo amin'ny onjam-peo dia nahemotra ity tetikasa ity alohan'ny hametrahana azy eo amin'ny sehatra .
Samuel Randria

I **Samuel Randria**, izay fantatra amin'ny anarana feno hoe **Samuel André Randria**, dia mpitondra tily, pôeta ary mpampiofana skoty nanan-kery. Tao amin' ny Tily eto Madagasikara (Scouts malagasy) dia mpitarika voalohany izy, nampiditra ny fampiofanana iraisam-pirenena ho eto Madagasikara. Amin'ny asa fanaovan-gazety dia tonian-dahatsoratra nanome vahana ny fampahalalana sy fampiofanana ny tanora izy. Amin' ny maha pôeta azy dia nahazo laza tamin'ny tononkalo nentim-paharazana toy ny "Veloma soa" izy, nanosika sy nanavao ny literatiora malagasy.

## Fiaviana sy fianarana
Teraka tamin'ny 22 Jolay 1910 tany Tolagnaro (Fort-Dauphin) izy, zanaky ny mpampianatra Randriamalazavola avy any Ambalavao sy ny reniny Ravolamitsirilaza avy any Atsimon'Ambohimandroso. Ankizy fahafito tamin'ny fianakaviana mpianakavy 12. Nanomboka fianarana tany Manatantely (Tolagnaro), nahazo ny CESD tany Farafangana ary nianatra tao Sekoly Paul Minault tao Antananarivo. Nanao ny fanadinana bakalôrea tamin'ny 1937, saingy tsy nahazo diplaoma; nijanona ny fianarany tamin'ny 1942. Nanomboka fampianarana tao Ambohijatovo Atsimo, ary taty aoriana niditra amin'ny gazety izy: tonian-dahatsoratra tao amin'ny "Etsy Babeko" (araka ny famalifaliana ankizy) ary "Isika Izy ihany".

## Asa nosahaniny

### Asan'ny tily
Izy no filoha foibe voalohany tamin'ny Tily eto Madagasikara, ary nitarika ny lasy Ravinala voalohany – fampiofanana toy ny Wood Badge tamin’ny taona 1957 tany Dinta, Ambohidratrimo. Tanteraka ho mpitarika skoty miavaka izy: nantsoina hoe "Chef Samuel Randria", ary nisy lalana eto Antananarivo (Anosy–Antsahamanitra) nomena ny anarany ho fanomezam-boninahitra.

### Pôeta sy mpanoratra
Pôeta malagasy nalaza izy, mpanoratra tononkalo toy ny "Veloma soa" izay be mpitia, raha iniana misaraka ary mifona fo. Namela lova literera sarobidy izy, tononkalo nandritra ny fankalazana ao amin’ny skoto, na sary mamy tokony hotazomina mandrakizay .

### Asa any ivelany sy fanaovan-gazety
Tamin'ny 1966 dia nandalo fanofanana momba ny asa fanaovan-gazety tany Etazonia izy, mba hahazo fampahaizana sy fahaiza-manao vaovao hoentina miasa sy mitarika teto Madagasikara. Ny fampianarany tany amin’ny sehatry ny gazety sy tonian-dahatsoratra dia nandrafitra ny fomba fanehoany sy fampaherezany ny ankizy ary ny mpianatra.

## Faran'ny androm-piainana sy lova napetrany
Maty tamin'ny 11 Jona 1985 izy, kanefa mbola mitohy ny fiantraikany eo amin’ny literatiora sy ny skoto malagasy.

## Loharano