open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Herôdôtôsy

I **Herôdôtôsy** dia mpahay tantara sy jeôgrafa ary mpanao pôlitika teraka tamin' ny taona 484 tal. J.K. ary maty tamin' ny taona 425 tal. J.K. Atao hoe *Ἡρόδοτος*  / *Herodotos* ny anarany amin' ny teny grika.

Amin' ny fiheverana azy ho mpahay tantara voalohany dia ataon' i Tsitserô  hoe "Rain' ny Tantara" izy noho ny nanoratany ny sanganasa lehibe, dia ny *Tantara* - atao hoe *Fanadihadiana* koa, izay miompana amin' ny adin-tafika medika, nefa tsy voafetran' ny fitantarana an' izany ihany: nohazavainy ny anton' ny adin-tafika sady mitantara zavatra hafa mifanindran-dalana izy, momba ny tantara, ny fomban-tany ary ny firenen' ireo mpandray anjara amin' ny ady sy ny firenena maro hafa manodidina an' i Mediteranea, ka mpialoha lalana ireo misahana ny tantaran' ny firenena rehetra izy.

Ny fitantarany ny dia nataony dia andaharana azy ho isan' ny jeôgrafa voalohany ary ny fanazavana nataony ao amin' ny *Resaka nifanaovan' i Ôtnesy sy i Megabisy ary i Dariôsy* dia isan' ny tahirin-kevitra voalohany marina ahitana fanasarahana sy fampitahana ny karazana fitondram-panjakana (demôkrasia, ôligarsia, mônarsia).

## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/03jgg
Thucydides

**Thucydides** dia mpanao asa soratra, mpanoratra teraka ny 1 Janoary -460 ary maty ny 27 Desambra -397
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/07lbh
Azia Andrefana

I **Azia Andrefana** na ihany koa indraindray antsoina hoe **Azia Atsimo-Andrefana** dia faritra ao Azia izay mahafaoka ampahany amin'ny Afovoany Atsinanana (tsy tafiditra ny faritra eorôpeanan'i Torkia na ny faritra afrikana amin' i Ejipta eo ivelan' i Sinay), izany hoe: i Abkazia, i Arabia Saodita, i Armenia, i Azerbaijàna (ampahany), i Bareina, i Sipra, i Sipra Avaratra, i Jeôrijia (ampahany), i Karabaga Ambony, i Sinay, ny Emirata Arabo Mitambatra, i Libanona, i Iràka, i Iràna, i Israely, i Jôrdania, i Kôety, i Ômàna, i Ôsetia Atsimo, i Palestina, i Katara, i Siria, ny faritra aziatika any Torkia ary i Iemena. Raha lazaina amin'ny teny hafa dia ahitana an' i Torkia  ary tsy tafiditra ao Ejipta manontolo.

Ity teny ity dia vao haingana no neken'ny jeôgrafa maro, izay mikendry ny hanome antony ny anaran'ireo faritra misy any Azia araka ny toerana ara-jeôgrafia misy azy fa tsy araka ny fijerena azy mifototra amin'i Eorôpa, toy ny teny hoe Atsinanana Akaiky na Afovoany. Atsinanana. Ny Indiana, ohatra, dia tsy mampiasa ny teny hoe "Afovoany Atsinanana", fa "Azia Andrefana" na "Azia Atsimo Andrefana". Izany dia manan-kery ho an' ny Azia manontolo sy any amin' ny firenena hafa koa.

## Jereo koa
**Ny faritra ara-drafintany ao Azia**

* Azia Atsimo
* Azia Atsimo-Atsinanana
* Azia Afovoany
* Atsinanana Afovoany

* Azia Atsinanana
* Azia Avaratra
* Atsinanana Akaiky
* Atsinanana Indrindra
* Azia Andrefana

**Fizaràm-paritra hafa ao Azia**

* Masreka
* Zana-kontinentan'i India
* Siberia
* India Atsinanana
* Indôsina
* Ampiposahana
* Tsinam-bolana lonaka
* Saikanosin'i Arabia
* Kaokazy
* Anatôlia
Hidrôksida

Ny **hidrôksida** dia rio miiba manana raikipohy simika OH<sup>–</sup>. Ny mpanorina azy io ia atôma ôkzizenina ary hidirôzenina izay mifamatotra amin'ny alalan'ny fatotra kovalenta ary mitondra lanjam-boanaratra miiba.

## Rio hidrôksida

Anisan'ny mpiorin'ny rano ny rio hidrôksida, noho ny fiota mampandrion-tena :

H+ + OH&#x2212;  H2O

Ny Kw izay tsimiova ilanjalanjana (anglisy: *[[:en:equilibrium constant|equilibrium constant]]*) io fiota io dia voafaritra ho :

Kw = [H+][OH&#x2212;]

10-14 no sandany eo amin'ny 25°C, ka akaikin'ny 10-7 mol/dm3 ny tahan'ny hidrôksida anaty rano madio.
Faingo mihevaheva

Ny **faingo mihevaheva** (frantsay: *virgule flottante* ; anglisy: *floating point*) dia fomba iray fanoratana ny isa tsimivaky izay ampiasaina amin'ny solosaina.

Amin'ny faingo mihevaheva, ny isa iray dia ahitana famantarana *s* (izay -1 na +1), sanda raikitra *r* ary fototra *f* izay voasanga isa feno afaka miabo na miiba *i*. Manome ny isa tsimivaky *s.r.f<sup>i</sup>*. Ny sandan'ny f dia 2 amin'ny solosaina, 16 amin'ny solosaina antitra, 10 amin'ny mpikajy, na sanda hafa. Ny faingo dia ampihevahevana amin'ny alalan'ny *i*.

## Jereo koa
* Kajimirindra
Régie Malgache

Ny **Service de la Navigation Aérienne de Madagascar** izay fantatra amin'ny anarana **Régie Malgache**, dia orinasa fitaterana min'ny fiaramanidina frantsay izay nanana ny foibeny tao Antananarivo, Madagasikara. Natambatra tamin'ny 1937 izy tamin'i Lignes Aériennes Nord-Africaines (LANA) ary ny Compagnie Transafricaine d'Aviation (CTA) mba hamorona ny Régie Air Afrique.

## Tantara
Tany ampiandohan'ny taona 1930, dia 25 hatramin'ny 40 andro ny fitaterana taratasy avy ao Madagasikara sy avy any Frantsa amin'ny alalan'ny sambo mandeha arina. Maro ireo efa nandeha fiaramanidina avy ao Frantsa nankany Madagasikara, ary efa namorona air-club sivily ny tao Madagasikara, fa tsy mbola nisy zotram-piaramanidina tena nipetraka. Mba hampahaingana ny fitaterana taratasy, ny governora jeneraly Léon Cayla dia nanao fangatahana tamin'ny Minisitry ny Rivotra mba hisian'ny zotram-piaamanidina avy ao Frantsa mankao Madagasikara ary avy ao Madagasikara mankany Frantsa. Neken'ny frantsay io zotram-piaramanidina vaovao io ary nomeny tirimôtera anankiroa SPCA 41T izay amboarin'ny Société Provençale de Construction Aéronautique (SPCA) tamin'ny 1934. Nanatanteraka ny zotra mankany Madagasikara tamin'ny 13 Jiona hatramin'ny 13 Jolay 1934 ireo fiaramanidina roa ireo. Ny mpitondra ilay fiaramanidina dia René Lefèvre izay talen'ilay zotram-piaramanidina.

Tamin'ny 29 Jolay 1934 no nisidinan'ny fiaramanidim-paositra voalohany izay nanao ny zotra Antananarivo-Broken Hill (Kabwe ankehitriny) izay tao Rodezia Avaratra. Io zotra io dia nandalo tamin'i Mahajanga, Mozambika, Quelimane ary Tete, izay toerana ilalovan'ny zotra Cape Town hatrany Kairo. Ilay sidina isan-kerinandro dia nitondra taratast 52 hatrain'ny 59 kg, izay nahafahan'ny taratasy avy ao Madagasikara ho tonga any Eoropa anatin'ny 10 na 15 andro.

Nosoloin'ny Régie Malgache Block MB.120 tamin'ny 1935 ilay fiaramanidina SPCA, ary tonga hatrany Elisabethville ny zotra; ary avy eo indray miray zotra amin'i Imperial Airways. Tamin'ny taona 1935, mpandeha 22, entana 768 kg ary taratasy 6 768 kg no voatatitr'ilay zotram-piaramanidina.

Naitatra hankany Alger ary Marseille ny zotra tamin'ny 27 Mey 1936. Tamin'ny 1 Novambra 1936 dia nanomboka nitondra mpandeha miaraka amin'ny Air France ary Régie Air Afrique ny Rége Malgache. Ny servisy an-tranon'ny Régie malgache dia nanao ny zotra Antananarivo-Morondava-Toliara-Taolagnaro-Ihosy-Antananarivo. Tamin'ny taona 1936 dia 182 no mpandeha, 4 228 kg ny entana ary 3 496 kg ny taratasy voatatitra.

Tamin'ny 1 Septambra 1937 dia voavidin'ny Régie Air Afrique izay nanao ny zotra avy ao Antananarivo hatrany Brokeny Hil ny Régie Malgache. Notohizan'ny service de l'Aéronautique Civile ny zotra an-trano.

## Tsiahy
Robin Williams

**Robin McLaurin Williams**, teraka ny 21 Jolay 1951 tany Chicago, Illinois, Etazonia maty ny 11 Aogositra 2014 tany Paradise Cay, Kalifornia, Etazonia, dia mpilalao anaty horonantsary.
Julia Gillard

**Julia Gillard** dia mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i Aostralia teraka ny 29 Septambra 1961
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/02kx9r
Imperialisma

Ny **imperialisma** dia fomba fitondrana ara-pôlitika ahitana firenena lehibe manao izay hanitarany ny fahefany any ivelan’ ny sisintaniny. Ny tanjon’ ny imperialisma dia ny manangana empira (fanjakàn-dehibe manjakazaka amin' ny fanjakana maro sy vahoakam-pirenena maro amin' ny alalan' ny fahefana tokana). Manjaka amin' ny firenena hafa amin’ ny alalan’ ny tafika ao aminy ny firenena imperialista. Na dia izany aza dia mety tsy mampiasa herin-tafika ireo firenena ireo fa mametraka fifehezana ara-pôlitika sy ara-toekarena eo amin' ilay firenena. 

Izao ny zavatra mitranga na mety hitranga amin' ny fisian' ny imperialisma:
*ny firenena manjakazaka araka ny imperialisma dia manangona harena avy amin' ny loharanon-karena voajanahary (tanimboly, harena an-kibon' ny tany, sns), na manangona ny mponina amin' ny alalan' ny fanandevozana azy ireo na amin' ny alalan' ny fanofanana azy amin' ny asa kely karama (sy/na kely andraikitra);
*antsoina hiady ho an' ny empira ny mponina ao amin' ny firenena a jakazakany;
*azon' ilay firenena imperialista ihany koa ny tsena ao an-toerana ary voatery hividy na hivarotra amin' ilay governemanta imperialista na amin' ny indostrian' io governemanta io ny vahoaka;
*mampanan-karena sy mitondra tombon-tsoa maharitra ho an' ilay firenena mpanjakazaka ny pôlitika imperialista.

## Jereo koa
* Fanjanahan-tany
* Pôlitika
*Empira
Fiarandalamby

Ny **fiarandalamby** dia fiara mandeha amin'ny lalamby izay mitondra entana na mpandeha.

Ny angovo mampandroso ny fiarandalamby matetika dia aratra na solitany (ho an'ireo fiarandalamby lava zotra). Misy ihany koa ireo fiarandalamby mampiasa ny herin-tsoavaly, tady, fisintonan'ny tany, bateria na ny herin-tsindry ho loharanon'angovo. Ny fiarandalamby dia mandeha ambony lalamby vita vy roa (na maro) miraizotra.
Lalamby

Ny **lalamby** dia lalana andehanan'ny fiarandalamby izay vita vy roa (na maro) miraizotra izay voatazona amin'ny alalan'ny hazo fitazonana izay mitoetra eo ambony ballast.

## Jereo koa
* Madarail
* Fitaterana an-dalamby
* Zotra Antananarivo-Côte Est
* Zotra Moramanga-Lac Alaotra
* Zotra Fianarantsoa-Côte Est
Liga Arabo

Ny **Liga Arabo** na ny **Ligan' ny Firenena Arabo** dia fikambanam-pirenena arabo izay ao Afrika Avaratra sy ao amin' ny Tandrok' i Afrika ary ao Azia Atsimo-Atsinanana. Noforonina tao Kahira (renivohitr' i Ejipta) tamin' ny 22 Martsa 1945 izy io, ary ireo firenena mpikambana voalohany dia ny Fanjakan' i Ejipta, ny Fanjakan' i Iràka, i Jordania, i Lebanona, i Arabia Saodita ary i Siria. Niditra ho firenena mpikamana i Iemena tamin' ny 5 Mey 1945. 22 no isan' ny firenena mpikambana amin' izao fotoana izao, na dia nahantona ny fandraisana anjaran' i Siria tao amin' ilay fikambanana noho ny fangejana nataon' ny governemanta izay niteraka ady an-trano mbola tsy voavaha olana.

## Jereo koa
* Fiteny arabo
* Tontolo Arabo
* Silamo
* Atsinanana Afovoany
Morrissey

**Morrissey** dia mpanao mozika anglisy.
## Raki-kira
*1988 	Viva Hate
*1991 	Kill Uncle
*1992 	Your Arsenal
*1994 	Vauxhall and I
*1995 	Southpaw Grammar
*1997 	Maladjusted
*2004 	You Are the Quarry
*2006 	Ringleader of the Tormentors
*2009 	Years of Refusal
*2014 	World Peace Is None of Your Business

## Jereo koa
* Mozika

## Rohy ivelany
* true-to-you.net
The Smiths

**The Smiths** (1982-1997) dia tarika rock anglisy iray izay voaforona tany Manchester, Englanda.

## Raki-kira
* *The Smiths* (1984)
* *Meat Is Murder* (1985)
* *The Queen Is Dead* (1986)
* *Strangeways, Here We Come* (1987)
Trojany

Tanàna ao Polonia i **Trojany**, eo anelanelan'i Wołomin sy Varsôvia. Misy mponina manodidina ny 490 ny tanàna (fanisana 2014).
Julianne Moore

**Meryl Streep**, teraka ny 3|décembre/1960 tany Fayetteville, North Carolina, États-Unis, dia mpilalao anaty horonantsary.
Jodie Foster

**Jodie Foster** dia mpilalao, mpilalao amin'ny horonantsary, talen-koronantsary, mpamoaka horonantsary, mpampindrana ny feony mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 19 Novambra 1962 tao Los Angeles
## Ny fiainany manokana
Ny vadiny dia Alexandra Hedison. Ny rahalahiny sy/na ny rahavaviny dia Buddy Foster. 
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/0chw_
John Travolta

**John Travolta**, teraka ny 18 febroary 1954 tany Englewood, New Jersey (États-Unis), dia mpilalao sarimihetsika amerikanina.

## Jereo koa
Bochotnica

Tanàna ao atsimo atsinanan'i Polonia i **Bochotnica** (AAI : [bɔxɔtˈnit͡sa]), eo anelanelan'i Pulawy sy Kazimierz Dolny tandrifin'ny renirano Bystra. Misy mponina manodidina ny 1,500 ny tanàna (fanisana 2010).
Ankafimavo

Tanàna iray ao anatin'ny kaominina ambanivohitra Ankafina-Tsarafidy i **Ankafimavo**, ao amin'ny distrikan'i Ambohimahasoa, Faritanin'i Fianarantsoa .Tanàna mitsitokotoko izy, misy trano eo amin'ny 60 tafo eo ho eo, fambolena sy fiompiana no fivelomany mponina ao. 3km miala ny lalam-pirenena faha-7 mianandrefana. Anisany anjakan'ny asan-dahalo koa izy amin'zao (2014) ka very fanahy mbola velona ny olona ao fa ny mpitondra tsy taitra akory.
Diane Keaton

**Diane Keaton** dia mpilalao amin'ny horonantsary, mpilalao, talen-koronantsary, mpanoratra senariô, mpamoaka horonantsary mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 5 Janoary 1946 tao Los Angeles ary ny 11 oktobra 2025

## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/01csvq
Michael Douglas

**Michael Douglas**, teraka ny 25.septambra.1944 tany New Brunswick, New Jersey (États-Unis), dia mpilalao anaty horonantsary  amerkanina.
John Green

**John Green** dia mpanoratra.

* *Looking for Alaska* (2005) 
* *An Abundance of Katherines* (2006) 
* *Paper Towns* (2008) 
* *The Fault in Our Stars* (2012)
Cabanès

Ny teny **Cabanès** mety midika :
***[[Cabanès, Aveyron]]**, kaominina ao amin'ny fivondronan'i Rodez, ao amin'ny departemantan'i Aveyron, ao amin'ny faritr'i Midi-Pyrénées, ao Frantsa.
***[[Cabanès, Tarn]]**, kaominina ao amin'ny fivondronan'i Castres, ao amin'ny departemantan'i Tarn, ao amin'ny faritr'i Midi-Pyrénées, ao Frantsa.
Chris Pratt

I **Chris Pratt**, dia mpilalao anaty horonantsary amerikana teraka tamin'ny 21 Jiona 1979 tany Virginia, Minnesota.
Maggie Smith

**Maggie Smith**, teraka ny 28 desambra 1934 tany London ary maty ny 27 septambra 2024, Fanjakana Mitambatra, dia mpilalao anaty horonantsary.
Jacqueline Bisset

**Jacqueline Bisset**, teraka ny 13|septembre/1944 tany Weybridge, Fanjakana Mitambatra, dia mpilalao anaty horonantsary.
Air France

**Air France** dia orinasa frantsay fitaterana amin'ny fiaramanidina noforonina tamin'ny taona 1933. Ny raharaha ataony dia ny fitaterana olona, fitateran’entana ary fikojakojana fiaramanidina. Mizotra amin’ny ankamaroan’ny seranam-piaramanidina frantsay ity orinasa ity, ary maro dia maro ihany koa ireo seranam-piaramanidina ivelany izorany. 

Ao amin’ny vondron’orinasa Air France-KLM ilay kaompania ary mpikambana namorona ny aliansy SkyTeam. 

## Zotra

### Afrika
; Atsimon'Afrika
* Cape Town, Johannesburg ()

; Afrika Afovoany
* Bangui ()
* Douala, Yaoundé ()
* N'Djamena ()
* Kinshasa ()
* Pointe-Noire ()
* Malabo ()
* Libreville ()

;Afrika Atsinanana
* Antananarivo ()
* Djibouti (
* Plaisance ()
* Saint-Denis (La Réunion, )

: Afrika Avaratra
* Alger ()
* Cairo ()
* Nouakchott ()
* Casablanca, Marrakech, Rabat ()
* Tunis ()

; Afrika Andrefana
* Cotonou ()
* Ouagadougou ()
* Abidjan ()
* Conakry ()
* Bamako ()
* Niamey ()
* Abuja, Lagos, Port Harcourt ()
* Dakar ()
* Lomé ()
* Freetown ()
* Monrovia ()
Mel Brooks

**Mel Brooks** dia mpilalao, mpilalao amin'ny horonantsary, talen-koronantsary, mpanoratra senariô, mpamoaka horonantsary, mpampindrana ny feony, mpanoratra mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 28 Jiona 1926 tao New York
## Ny fiainany manokana
Ny vadiny dia Anne Bancroft. 
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/052hl
Roberto Rossellini

**Roberto Rossellini** dia talen-koronantsary, mpilalao, mpamoaka horonantsary, mpanoratra tantara tsangana mizaka ny zom-pirenen'i Italia teraka ny 8 Mey 1906 tao Roma ary maty ny 3 Jiona 1977 tao Roma
## Ny fiainany manokana
Ny vadiny dia Ingrid Bergman. Ny zanany dia Isabella Rossellini, Ingrid Rossellini, Renzo Rossellini. Ny rahalahiny sy/na ny rahavaviny dia Renzo Rossellini. 
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/09qfn
Rajall

**RAJALL** dia anarana azo avy @ sedram-piainana andavanandro raha hoe: "RAha niJALy Loatra" nafohiziny io ka natao hoe:RAJALL. Nentina an-kira ny tantara, ka natao anaran-tarika sy ho theme @ hira izay mivoaka ny tara-kevitra momba ny fijaliana sns...

Natosiky vintana ka afaka bacc ny 2010, Ka niala tao Ambatondrazaka t@ io taona io hanohy fianarana eto Antananarivo. Tsy dia ande hihira loatra no anton-dia fa ianatra, fa noho ny sedram-piainana maro nianjady dia natosiky ny aingam-panahy t@ farany...

## Ny mozika
Mora foronina fa sarotra ny mamaoka azy. Mandany vola sy fotoana, fa tombony t@ RAJALL ny fananana namana Musicien maro sy Arrangeur. Vazo miteny mifangaro variété no gadona natao, noho ny vazo miteny mbola vitsy mpanao ao Alaotra...
Lalanjaza

Ny **lalanjaza** dia taova miendrika fantsona voaforon' ny hozatra sy hodimando izay ao anatin' ny rafi-pananahan' ny vavy amin' ny biby sasany, toy ny rafi-pananahan' ny vehivavy. Ao amin' ny biby mampinono dia mampifandray ny vava-pivaviana amin' ny tranonjaza ny lalanjaza. Ao amin' ny vorona sy ny biby mandady na mikisaka kosa dia mampifandray ny tranonjaza amin' ny lavabodiny, izay sady famaniany no fangereny koa izany. Ao amin' ny bibikely sy ny tsy biby tsy manana hazondamosina hafa, ny fivaviana no ampahany farany amin' ny lalan-tsirivavy. Izy io dia mndray anjara amin' ny firaisana ara-nofo ary, amin' ny biby mampinono, amin' ny fiterahana.
Anarsisma

Ny **anarsisma** na **anarkisma** dia firehana ara-pilôzôfia pôlitika maromaro novolavolaina nanomboka tamin' ny taonjato faha-19 izay mifototra amin' ny andiana rijan-kevitra sy fanao manohitra ny fananan' ny olona sasany fahefana amin' ny olona hafa, sy mifototra koa amin' ny demôkrasia mivantana sy amin' ny fananan' ny tsirairay fahalalahana izay heverina ho soatoavina fototra. Ny anarsisma dia tsy midika tsy fisian' ny lalàna, fa manohana ny famolavolan' ny vahoaka ny lalàna amin' ny fomba mivantana, na amin' ny alalan' ny fifidianana mivantana ataon' ny vahoaka (fitsapa-kevi-bahoaka na latsa-bato atao amin' ny alalan' ny antsapaka) ary ny fampiharana izany lalàna izany dia eo ambany fanaraha-mason' ny vahoaka (mpitandro ny filaminana izay fidina ny manamboninahitra ao aminy, fahazoana manafoana ny maha olom-boafidy, sns).

## Jereo koa
* Demôkrasia
* Kômonisma
* Pôlitika
* Sôsialisma
Lufthansa

﻿]
**Lufthansa**  dia orinasa zotram-piaramanidina  lehibe indrindra aoAlemaina, ary faharoa lehibe indrindra ao Eoropa. Frankfurt am Main ary Munich no anisan'ny hub an'i Lufthansa , Ny hub dia seranam-piaramanidina mba ahafahan'ireo mponina ho an'ireo mponina  izay efa tonga na mbola hiova fiaramanidina. 

Mividy fiaramanidina amin'i Boeing sy Airbus i Lufthansa. Manana fiaramanidina lehibe afaka manidina mankany Amerika Avaratra, AZia, ary Afrika i Lufthansa. Sidina dia lavitra ireo sidina ireo satria samy mifanalavitra ny tanàna izoran'ilay sidina. Manana fiaramanidina kely i Lufthansa ho an'ireo sidina manerana an'i Eoropa Ireo zotra ireo dia zotra dia fohy . 

I Lufthansa dia mpikamban'ny Star Alliance  izay midika fa miara-miasa amin'ireo orinasa fitaterana am-piaramanidina hafa izy toa United Airlines na Air Canada. Samy  ny mpikamban'ny Star Alliance mba  ny sidiny ka moramora kokoa ho an'ny mpandeha ny manao dia. 

Ny anaran'ny fandaharana mpisidina matetika dia Miles and More. Mitombo ny isan'ny kaonty ananan'ny mpandeha isaky ny misidina. Rehefa ampy ny kaontiny dia afaka manana sidina maimaimpoana izy ireo. Manana ny Miles and More i Lufthansa mba  ny olona hisidina amin'ny zotran'i Lufthansa.

Maro ireo zotra am-parotra ananan'i Lufthansa amin'i CityLine, Eurowings ary Air Dolomiti

## Andiam-piaramanidina

Mampiasa fiaramanidina tahaka itony i Lufthansa:




## Andiam-piaramanidim-paritra

= Nesorina, Sata: Novambra 2014

### Oha-jotra
* **Lufthansa CityLine: ** avy aoFrankfurt ary Munich samy alemàna, ary samy eoropeana kely (ohatra: Dresden, Bremen ary Belgrade)
* **Air Dolomiti: ** Frankfurt mankany Verona, avy ao Munich mankany Ancona, Bologna, Catania, Genoa, Milan, Palermo, Pisa, Roma, Trieste, Turin, Zurich, seasonal Cagliari
* **Eurowings: **  sidina amin'ny tanjona sy fiaviana samy alemà ary sidina samy eoropeana amin'ny anaran'i Germanwings na Lufthansa Regional

## Tsiahy

## Tranonkala hafa

*Tranonkalan' Lufthansa
Ady an-trano

Ny **ady an-trano** dia adin'ny vondrona roa na maro ao amin' ny firenena iray. Afaka mitranga noho ny antony maro ny ady an-trano, ary misy antony roa fahita matetika.

Ny voalohany dia ny vondrona samihafa tsy mitovy hevitra mikasika ny hoe iza no tokony ho tompon' andraikitra, na mikasika ny fomba tokony hitondrana ny firenena. Raha tsy mitovy hevitra mikasika ny vokatry ny fifidianana ny antoko pôlitika roa, dia mety hitondra any amin' ny ady raha toa ka tsy afaka na tsy tonga amin' ny fifanarahana ny antoko roa tonta.

Ny faharoa dia satria vondron' lona tsy tia ho anisan' ny firenena iray intsony. Izany zavatra izany dia mitondra anarana hoe ady fisintahana. Maro ny olona miaina ao amin' ny 
toerana iray mety tapa-kevitra amin' ny fahazoana fahaleovan-tena. Vitsy ny mpitondra firenena handà hanome ny tany feheziny, ary mety ho ady ny vokatr' izany.

Indraindray ny olona te-hiala dia tsy voatery te-hanangana firenena vaovao, fa mba te hizaka tena bebe kokoa noho ny raharahany. Mitranga izany indraindray rehefa foko samy hafa no ao amin' ny firenena iray ihany.

Ny ady an-trano dia mety handrava sy hanimba tahaka ny ady eo amin' ny firenena roa samy hafa. Mety hitondra takaitra mandritra ny taona maro ny ady an-trano. Izany dia noho ny ady mihasaro-bahàna. Ny ady an-trano dia mety hanomboka amin' ny lafiny roa, fa mety mirava ho tarika roa na maro ny tarika iray, ary mety hiady ireo tarika nisintaka ireo.

Mety ho lasa mpiady ny vondron' olona izay tsy tafiditra tao am-piandohana rehefa manomboka mahazo fitaovam-piadiana mba hiarovan-tena amin' ny andaniny sy ny ankilany. Efa nitranga ny ady an-trano niadian' olona avy amin' ny vondrona maro.
Angovo azo havaozina

Ny **angovo azo havaozina** na **angovo maitso** (hafohezina hoe ***angovo a.h.***) dia loharanon' angovo izay akora voajanahary azo lazaina ho tsy mety ritra mandritry ny fotoam-pianinan' ny olombelona. Ny angovo azo havaozina dia tsy toy ny solika satria tsy mamokatra etona be sy ny loto avy amin' ny setroka toy ny solika fôsily.

Betsaka ny angovo azo havaozina azo ampiasaina: ny angovon' ny masoandro, ny angovon-drivotra, angovon-drano, angovon-javamananaina. Ny famokarana herinaratra mampiasa angovo azo havaozina izao dia lasa fahita matetika.

## Jereo koa

* Tontolo iainana

* Loharanon-karena voajanahary
* Akoranafo
Fianakaviana

Ny **fianakaviana** dia vondron' olona atambatry ny rohim-pihavanana noho ny fifandraisam-pianahana na noho ny fanambadiana, izay mifampizara raharaha sy mifampikarakara amin' ny hafa. Ny fianakaviana dia vondrona voaforon' ny olona monina ao anatin' ny tokantrano iray amin' ny ankapobeny, izay mifamatotra amin' ny maha taranak' olona iray (noho ny fahaterahana ekena) na noho ny firaiketam-po (fanambadiana na fifandraisana hafa) izay.

Ny fianakaviana no fototry ny lamina ara-piarahamonina sady maneho ny vondrona ara-piarahamonina voalohany izay mitaona sy voataonan' ny olona sy ny andrim-piarahamonina hafa. Ny fianakaviana, amin' ny heviny mibelatra, dia voaforon' ny olona ​​na vondron-tokantrano maromaro mifandray noho ny maha iray taranaka (miseho na heverina ho toy izany) avy amin' ny razambe iray, avy amin' ny fanambadiana, avy amin' ny fananganana anaka na avy amin' ny fihavanan' ny fianakavian' ny mpivady. Mifangaro amin' ny hoe fokom-pianakaviana ny fianakavina amin' io heviny miveletra io. Ao anatin' ny fianakaviana iray dia misy foana ny elanelam-pihavanana, izay akaiky na lavitra kokoa. Matetika no mitondra anaram-pianakaviana, izay lovaina amin' ny razambe mivantana, ny mpikambana ao amin' ny fianakaviana iray, matetika ny ray, ny reny, ny zanany ary ny taranany. Ny fianakaviana dia miray amin' ny alalan' ny fatorana maro izay afaka mampiray ny mpikambana ao aminy, ara-môraly sy ara-materialy, sy ny mifamadika amin' izany koa, mandritra ny fiainana sy mandritra ny andian-taranaka maro.

Araka ny voalazan' i Claude Lévi-Strauss, izay manam-pahaizana momba ny antrôpôlôjia, ny fianakaviana, voalohany indrindra, dia firafi-pifandraisana, voalamina mba samy hananan'ny tsiraray amin' ny mpikambana ao aminy ny anjara toerany eo amin' ny fifandraisany amin' ny mpikambana hafa. Misy ny lamina, na mety tsy an-kiteniteny aza izany, ao anatin' ny fianakaviana, izay ateraky ny rafi-pihavanana teo aloha.

## Jereo koa

* Antrôpôlojia
* Sôsiôlôjia

* Fiaraha-monina
* Fokom-pianakaviana
* Fokom-pirenena
* Foko
* Firenena
* Ankohonana
* Fianakaviana (mivelatra) (***[https://fr.wikipedia.org/wiki/Famille_%C3%A9largie?utm_source=chatgpt.com fr]***)
* Tokantrano
Fanavakavahana

Ny **fanavakavahana**  dia rehefa samihafa amin'ny olona iray ny olona iray hafa. Atao hoe **mpanavakavaka**  ny olona rehefa manavakavaka na manao zavatra ratsy ilay olona noho ny zavatra misy amin'ilay olona hafa ilay olona iray. Ny Fanambarana iraisam-pirenena ny Zon'Olombelona dia ilasa fa tokony harovana amin'ny fanavakavahana ary koa ny fampirisihana hanavakavaka ny olona rehetra.

Mety *voaavakavaka*  ny olona iray noho ny foko niaviany, lahi-vaviny, heviny ara-politika, olona tiany iarahana, maha-izy azy ara-dahivavy, finoany, ny fisehony, sary niharany, ny fomba fiainany, ny  safidy akanjony, ny taonany na ny kilemany na dia mpikambana na ao amina vondrona ara-tsosialy, sokajy ara-tsosialy, sata ara-tsosialy na saranga, na noho ny antony hafa maro .

Manana endrika betsaka ny  fanavakavahana Mety ny fandroahana amin'ny asa izany, tsy fanekena ny tena hanao ny asa, fanomezana karama vola kely noho ny an'ny hafa ho ana asa mitovy, tsy fanomezana trano na, famazivaziana, fanadaladalana, na fikarakarana amin'ny fomba samihafa. Natsofoka ny lalàna hoe Equal Opportunities, izay mampanatena ny tsirairay tsy handà hampiasa olona iray noho ny fokony, ny taonany, ny lahivaviny na ny finoana, ary tsy firaharahiana ny olona manana kilema na fahazoana. Olona roa manao andraikitra  mitovy dia tsy maintsy omen-karama mitovy.

Tsy ara-dalana amin'ny firenen-kafa ny manavakafaka noho ny foko niaviana, ny lahivavy na ny finoana ananana, amin'ny asa na amin'ny trano. Na dia eny amin'ny firenena mandrara fanavakavahana za dia mbola misy foana izany noho ny antony tsy voafehin'ny lalàna. Amin'ny firenena hafa, azo atao ny manavakavaka ary mety ho lalàna napetraky ny governemanta ihany koa izany. Hita indrindra indrindra izany eny amin'ny firenena ahitana finoana ofisialy, ary voaavakavaka ny olona manana finoana hafa. Discrimination is also widespread in countries which have a culture in which castes or social classes are widely recognized.

## Pejy hafa
* Fanavakavahan'olon-kilemaina
* Antisemitisma
* Fankahalana ireo olona tia olona mitovy lahivavy aminy
* Fanenjikenjehana 
* Fanavakavahana
* Fanavakavahana ara-dokom-bolonkoditra
* fanavakavahana ara-dahivavy
* Henatra ara-piarahamonina
* Spesiesisma: fiheverana ny olombelona ho ambony noho ny biby rehetra izay mitarika ho amin'ny fitrandrahana ny biby.
* Zon-olombelona
** Fanambarana Iraisam-pirenena momban'ny Zon'Olombelona
Paradise Cay, Kalifornia

I **Paradise Cay, Kalifornia** dia tanàna ao amin'ny fanjakana tenan'i , ao Etazonia. Ny kaodim-paositra dia 94920.

## Rohy ivelany
Didy jadona

Ny **didy jadona** dia firenena iray izay olona iray na antoko politika manana ny fahefana hanao izay tiany. Ao amin'ny didy jadona, matetika tsy manana zo maro na ny fahafahana ny olona. 

Ny mpanao didy jadona dia avy amin'ny fitondrana noho ny ny antony maro toa  ny olana ara-tsosialy goavana na ny tsy fananana asa, ny vidim-piainana, na ny korontana eo amin'ny mponina. Ny mpanao didy jadona dia tokony tohanan'ny vondrona mahery, toy ny tompon-tany, ny tompon'ny orinasa tsy miankina, tompon'ny banky na indraindray andrim-panjakana toy ny Eglizy Katolika mba nametraka lalàna sy ny filaminana an-kery. Izany hery izany amin'ny ankapobeny dia mikendry ny ampaha mahantra ny fiaraha-monina, toa ny mpiasa tsy an'asa, foko vitsy an'isa,  kilasy miasa sy ny tanàna natao tamin'ny tanàna baoritra. Ohatra tamin'izany, ny fitondrana jadona any Amerika Latina.

Ny mpanao didy jadona dia mila manao zavatra maro mba nametraka ny fitondrana jadona; dia mila manaisotra ny mpanohitra (izay mety ho ara-politika na ara-pivavahana) - ny sasasny dia atsofoka am-ponja, atao sesitany (naniraka ivelan'ny firenena), na vonoina. Dia avy eo mila mandrara (na tsy hamela) antoko politika izay manohitra ny fitondrany ireo mpanao didy jadona. Dia haka ny fanana'ny antoko politika toa ny birao sy ny toy izany. Ny mpanao didy jadona dia mety hamoana na manenjika ny sasany na andrim-panjakana na ny finoana heveriny fa diso. Ny mpanao didy jadona ihany koa dia mila mamoana na manakatona andrim-panjakana demokratika toa ny parlemanta ary indraindray ny kaongresy. Misy fikambanana ara-tsosialy, toy ny vondrona mampiaro ny zo sivily, ny fikambanana miaro ny zon'olombelona, foibe fanampiana ara-dalàna, sendikam-pianatra, fikambanam-pampianatra, ny varotra na ny mpiasa sendika ihany koa ny vita sy ireo izay maharitra amin'ny asa toy izany dia mety hovonoina. Ny mpanao didy jadona dia tokony efa misy manitsy ny lalàm-panorenana, na nametraka iray vaovao tanteraka. Izany no mahatonga ny hery hanaja ny lalàm-panorenana (amin'izay dia tsy iadian-kevitra). Mpanao didy jadona dia foana ny fitsipika amin'ny fampihorohoroam-panjakana, izay ahitana amin'ny polisy miafina, borigady famonoana, fisamborana kisendrasendra na tsy fahazoana mivezivezy amin'ny alina, tsy voafetra ny fisamborana tsy misy fitsarana sy ny tambajotra ny fampijaliana foibe sy tany amin'ny toby fitanàna. Ny sasany dia manangana fitondrana jadona dia mamorona fahavalo anatiny (ao amin'ny firenena) noforonina (na tsy misy) mba hanamarinana (hanome antony) ny fampiasana ny herisetra ara-tafika amin'ny mponina tsy manan-pitaovam-piadiana.

Fitondràm-panjaka (fanjakana ananan'ny mpanjaka fahefana feno eo amin'ny firenena) dia azo heverina ho toy ny didy jadona, fa matetika tsy antsoina hoe mpanao didy jadona. Matetika tsy tian'ny olona ny didy jadona, satria tsy tiana ho baikoana. Ny ankamaroan'ny mpanao didy jadona dia tia tena ary mitondra olona ho fahevana ihany.

## Jereo koa
* Politika
Fasisma

Ny **fasisma** dia karazana fitondrana iray, izay heverina manan-danja kokoa noho ny olona iray, vondrona, fahafahana, na ny fandaharana ny firenena . 

Ny firenena ambanin'izany karazana fitondram-panjakana izany dia matetika entin'ny olona iray antsoina hoe mpitarika, izay manana ny zo manara-maso tanteraka ny governemanta sy ny vahoaka. 

Ny fitondrana fasista koa dia ho toa ôligarsia, toy ny tany Italia izay nanana antoko fasista entin'ny "filan-kevitra lehibe" nanomboka tamin'ny 1922 mandra-pahatapitry ny Ady Lehibe Faharoa. 

Fasisma dia niseho tany Eoropa talohan'ny Ady Lehibe Faharoa, satria maro ny olona no nihevitra fa malemy ny demokrasia ary feno fanao mamoafady loatra ny kapitalisma sy ny tsy rariny ho an'ny vahoaka, raha ny kômonisma indray dia nampiray saina sy ny ara-drariny fa tsy miraharaha izay ilain'ny firenena ary mampijaly sy mananosarotra ny fandraisana andraikitra amin'ny fandraharahana . 

Ny fasisma dia tokony ho ny valin'izay mila, miaraka amin'ny firaisam-pirenena sy ny firaisan-kina ho solon'ny antokon'ny tolon'ny sokajim-piarahamnina ary antoko politika. Ny liberaly sy ny mpino amin'ny demokrasia amin'ny ankapobeny dia mihevitra fa ny fasisma sy ny kominisma dia lafiny roa ny tôtalitarisma, ary ny iombonany dia ny faniriana ny hifehy ny zava-drehetra, ary tsy hamela fahalalahana. Fa, ny afa-po amin'ny marksisma-leninisma dia mihevitra fa kapitalisma dia na mamorona na mampiasa fasisma ho fitaovana mba handringanana ny hetsiky ny mpiasa ary manamafy ny fitondran'ny kilasy ambony, raha izany no fanamby.  Manao izany amin'ny alalan'ny manintona ny olona ary ny zavatra ilainy faran'izay tsotra indrindra, kanefa mitady ny mahasoa ny efa manan-karena.

## Jereo koa
* Politika
* Tôtalitarisa
* Italia
Kômonisma

Ny **kômonisma** na **kôminisma** dia foto-pampianarana ara-pôlitika niainga avy amin' ny sôsialisma ary, amin' ny ankapobeny, avy amin' ny marksisma, manohitra ny kapitalisma ary mikendry ny fananganana fiarahamonina tsy misy sarangam-piarahamonina, tsy misy mpampiasa sy mpiasa, ary fanomezana ny fitaovam-pamokarana ho an' ny fiarahamonina anjakan' ny demôkrasia tanteraka ho an' ny fampiroboroboana ny toekarena. Manohana ny tsy tokony hisian' ny fanjakana sy ny tokony haha fananana iombonana ny fitaovam-pamokarana ny kôminisma. Milaza ny kômonisma fa tokony ho fananan' ny olon-drehetra ny ozinina sy ny tanim-boly hamokarana entana na sakafo hohanina.

## Jereo koa
* Anarsisma
* Sôsialisma
Fikambanan'ny Firenena any Azia Atsimo-Atsinanana

Ny **Fikambanan'ny Firenena any Azia Atsimo-Atsinanana** (ASEAN) dia fikambanana iraisam-pirenena. Tamin'ny faha-8 Aogositra 1967, Malaizia, Tailandy, Indonezia, Singapaoro, ary Filipina dia niaraka namorona ny ASEAN. Tamin'izany fotoana izany, nitombo ny kominisma tao Vietnam, ary ireo firenena dimy ireo ihany koa ny miatrika ny olana ao amin'ny firenena. Ao amin'io fiaviana, ireo firenena dimy namorona ny ASEAN ho toy ny fampisehoana  fiaraha-miasa mahazatra. Raha fintinina, ny tanjon'ny fikambanana dia ny fiaraha-miasa ara-politika sy ara-toekarena.
Commonwealth ny firenena mahaleotena

Ny **Commonwealth** no anarana ho an'ny firenena izay anisan'ny Fanjakana Britanika talohan'ny fahaleovan-tenan'izy ireo. Ity vondrona ity ny firenena miara-miasa amin'ny raharaha lehibe maro, toy ny raharaham-barotra, ny fahasalamana sy ny ady amin'ny fahantrana. 

Ny **Commonwealth ny Firenena maleotena** dia fikambanam-pirenena maromaro. Ny fikasany tamin'ny voalohany, dia hoe ny Commonwealth Britanika ny Firenena, izay naorina tamin'ny 1926, rehefa nanomboka ny fandravan'ny Fanjakana Britanika. Ankehitriny, dia ahitana firnena mpikambana 54 ao amin'ny Commonwealth ny Firenena. Izy ireo rehetra, afa-tsy Mozambika, dia tanin'y Fanjakana Britanika taloha. Misy toy izany koa ny fikambanana hafa fandevilevin'ny anarana. Ohatra, ny Commonwealth an'i Aostralia, Commonwealth ny Virginia, na Commonwealth ny Firenena mahaleotena. Ny Commonwealth ny Firenena mahaleotena dia samy hafa ary ny fikambanana iray manokana.

## Jereo koa
* Fanjakana Mitambatra
* Politika
Fanjakan'olon-tokana

Ny **fanjakan'olon-tokana** dia endriky ny governemanta ka ny olona iray dia manana ny fahefana ara-dalàna sy ara-politika rehetra, ary izy irery no manao ny fanapahan-kevitra rehetra. 

Raha misy mpanjaka manapaka ny firenena toy ny fitondràm-panjaka, izany dia antsoina koa hoe ny fanjakan'olon-tokana. Manana governemanta jadona dia tsy midika fa voatantana tsara na ratsy ilay firenena. famaritana ny fomba nanangana fotsiny izany. 

Ankehitriny, ny ankamaroan'ny mpitondra tokana dia mahazo hery ao anatin'ny hetsika nasiônalista, komonista, na fasista lehibe kokoa. Rehefa eo amin'ny fitondranadia fanany avokoa ny karazana fahefana hafa rehetra ao amin'ny firenena, toa ny mpitsara, ny mpanao lalàna, ary ny antoko politika.

## Jereko koa
* Politika
Liberalisma

Ny **liberalisma** dia fiheverana momba ny pôlitika sy ny governemanta, manohana ny fiarovana ny zon' ny tsirairay, ny zon' olombelona (fitovian' ny olona rehetra eo anatrehan' ny lalàna, fahalalahana, fiarovana, fizakam-pananana, sns.), araka ny filôzôfian' i John Locke, amin' ny anaran' ny vina mifototra amin' ny isam-batan' olona sy amin' ny fiaraha-misalahy an-tsitrapo eo amin' ny samy olombelona. Atao hoe liberaly ireo olona manohana ny hevitra entin' ny liberalisma.

## Ny inoan' ny liberaly
Mino ny liberaly sasany fa tsy hisy ny fahafahana tanteraka raha tsy misy ny fitovian-jo, ary ny fitondram-panjakana dia tokony hampiroborobo ny fitoviana amin' ny alalan' ny fanabeazana sy ny fanomezana fikarakarana ara-pahasalamana tohanan' ny hetra. Ny liberaly hafa dia mihevitra fa ny ratsy ny hetra, ary tokony hanome ny fampianarana sy fikarakarana ara-pahasalamana ny olona; ireo olona ireo dia matetika antsoina hoe libertarianina amin' izao fotoana izao. Ny ankamaroan' ny fitondram-panjakana liberaly ankehitriny dia tena manome fanabeazana sy fikarakarana ara-pahasalamana farafahakeliny, na dia tsy voatery ho an' ny olom-pirenena rehetra aza.
 
Ny foto-kevitra manan-danja hafa amin' ny liberaly sasany dia: 
* ny tsena malalaka: ny olona dia tokony ho afaka hividy sy hivarotra entana sy asa. 
* ny fandriampahalemana: ny olona dia tsy tokony hanomboka ady na hampiasa herisetra.

## Jereo koa
* Demôkrasia
* Pôlitika
Sôsialisma

Ny **sôsialisma** dia rafitra ara-toekarena sy ara-pôlitika ahitana mpiasa, amin' ny toeran' ny mpampiasa, izay mifehy ny fitaovam-pamokarana, toy ny milina sy ny toeram-pambolena. Ny olona  manohana izany fiarahamonina miara-miasa izany dia antsoina hoe sôsialista. Finoana manan-danja ny hoe natao hampiasain' ny vahoaka fa tsy natao hahazoan-tombony ara-bola ny famokarana servisy sy entana. Mino ihany koa ny sôsialista fa ny zavatra rehetra amin' ny fiarahamonina dia vokarin' ny asa iarahan' ny vahoaka.

Misy karazany maro ny sôsialisma, ka tsy misy famaritana tokana azo ampiharina amin' izy rehetra; na izany aza, amin' ny karazany rehetra, ny mpiasa no tompon' ny fitaovam-pamokarana. Ny fahasamihafana lehibe eo amin' ny karazana sôsialisma samy hafa dia ny anjara asan' ny tsena malalaka, ny fomba fizakam-pananana, ny fomba famokarana, ny andraikitry ny fitantanana ny mpiasa ary ny anjara asan' ny governemanta eo amin' ny toekarena.

## Jereo koa
* Pôlitika
* Anarsisma
* Kômonisma
Hetsika Vokovoko Mena sy Tsinambolana Mena Iraisam-Pirenena

Ny **hetsika Lakroa Mena sy ny Tsinambolana Mena Iraisam-Pirenena** dia hetsika iraisam-pirenena momba ny maha-olona manana mpiasa an-tsitrapo, mpiasa maneran-tany sy mpikambana eo amin' ny 97 tapitrisa eo ho eo izay naorina mba hiarovana ny aina sy ny fahasalamana, mba hiantoka ny fanajana ny olombelona rehetra, ary mba hisorohana sy hanala ny fijalian' ny olombelona.
Kapitalisma

Ny **kapitalisma** dia rafitra ara-toekarena izay ahitana zavatra (fananana, ohatra) ananan'ny olona maro, na olona tokanna, fa tsy an'ny governemanta na ny fiaraha-monina. Ny olona dia tsy maintsy mangataka na manao asa omen-karama mba hahafahany mividy zavatra izay ilainy na tiany hananana, toa ny sakafo. Ny kapitalisma amin'ny ankapobny dia manana toe-karena misy tsena malalaka, izany hoe ny olona hividy sy hivarotra ny zavatra araka ny sitra-pony. Amin'izao fotoana izao any amin'ny ankamaroan'ny firenena eto amin'izao tontolo izao, ny toe-karena ihany koa dia manana drafitra, nataon'ny governemanta na ny sendika. Izy ireo raha ny marina antsoina hoe "toe-karena mifangaro" solon'ny tsena malalaka. Tsy mitovy hevitra mikasika ny maha-hevitra tsara ny kapitalisma ny olona sasany, na hatraiza no maha-hevitra tsaa ny kapitalisma. 

Ny teny dia avy amin'ny teny frantsay hoe "capital", izay midika hoe zavatra manan-danja. Mety ho vola izany ("mason-karena") na zavatra hafa azo amidy.  
Ny teny hoe "kapitaly" tany am-boalohany dia avy amin'ny teny Latina hoe caput, izay midika hoe "loha." Dia nampiasaina ny hoe firy ny "lohan'omby" nananan'ny olona manan-karena, tamin'ny andro fahiny, rehefa nampiasaina toy ny vola ny omby.

Ny filozofa Adam Smith ny boky, ny harenm-pirenena, dia boky lehibe izay nanadihady ny hevitry ny kapitalisma sy ny tsena malalaka. Ny teny hoe "kapitalisma" dia tsy nampiasaina hatramin'ny faramparan'ny taonjato faha-19.

## Jereo koa
* Toe-karena
UNESCO

Ny **Fikambanan' ny Firenena Mikambana momba ny Fanabeazana sy ny Siansa ary ny Kolontsaina** dia fikambanana iraisam-pirenena sampanan' ny Firenena Mikambana fantatra indrindra amin' ny fanafohezana ny anarany amin' ny teny angisy hoe **UNESCO** na **Unesco,** niorina tamin' ny 16 Nôvambra 1945 taorian' ny fanimbana sy ny fandringanana nitranga tamin' ny Ady Lehibe Faharoa.

Atao hoe *Organisation des Nations unies pour l'éducation, la science et la culture* (ONUESC) izy amin' ny teny frantsay, fa *United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization* (UNESCO) kosa amin' ny teny anglisy.

Ny UNESCO dia mikendry ny handray anjara amin' ny fitandroana ny fandriampahalemana sy ny filaminana amin' ny fanamafisana amin' ny alalan' ny fanabeazana sy ny siansa ary ny kolontsaina, ny fiaraha-miasa eo amin' ny firenena rehetra, mba hiantohana ny fanajana ho an' ny olon-drehetra ny rariny, ny lalàna, ny zon' olombelona ary ny fahalalahana fototra ho an' ny daholobe, tsy misy fanavahana ara-pirazanana, araka ny maha lahy na maha vavy, na ara-piteny na ara-pivavahana, izay eken' ny Dinan' ny Firenena Mikambana ho an' ny vahoaka rehetra. Ny foiben' ny UNESCO dia ao Paris (Frantsa).

## Jereo koa
* Firenena Mikambana
Fikambanan' ny Fifanarahan' i Atlantika Avaratra

Ny **Fikambanan&#39; ny Fifanarahan&#39; i Atlantika Avaratra** dia fikambanam-pirenena nanaiky ny hifampiaro. Ny firenena ao amin' io fikambanana io dia firenena eorôpeanina sy amerikanina. Nitsangana tamin' ny taona 1949 taorian' ny fanaovan-tsonia ny Fifanarahan' i Atlantika Avaratra io fikambanana io.
## Jereo koa

* Ady Mangatsiaka
* Vondron-Tany Andrefana
Hetra

Ny **hetra** dia vola na zavatra hafa izay tsy maintsy aloan' ny olona amin' ny governemanta. Tamin' ny Andro Taloha dia manafika ny olona avy amin' ny toerana hafa ny olona avy amin' ny tanàna na faritra iray, ka manery azy ireo handoa hetra. Ny hetra dia midika fa mandoa vola (na zavatra hafa) ny olona resy, ary ny mpandresy dia tsy hanafika azy ireo intsony. Ny hetra malaza dia ny *Danegeld*, rehefa resin' ny olona avy any Danemarka ny ampahan' i Angletera dia nampandoaviny vola madinika volafotsy an' arivony ny Anglisy. 

Amin' ny alalan' ny hetra no andoavan' ny governemanta ny karaman' ny mpiasan' ny firenena na fanjakana na ny tanàna. Io vola io dia andoavana ny karaman' ny olona izay miasa ho an' ny governemanta sy andoavana ny fandaniam-bola ataon' ny governemanta toy ny fanamboarana na fikojakajana ny lalana sy ny tetezana.

## Karazan-ketra
Maro ny karazana hetra. Mifototra amin' ny vola azon' ny olona tsirairay ny hetra sasany. Arakaraka ny habetsahan' ny vola karaman' ny olona iray no vao mainka mahatonga azy hampandoavina vola betsaka. Izany no antsoina hoe hetra amin' ny fidiram-bola.

## Jereo koa
* Fiarahamonina
* Pôlitika
* Toekarena
* Lalàna
* Vola
* Kolikoly
Zo

Ny **zo** dia fahafahana omen'ny fanjakana ny olona.Ny zo koa dia fahafahana na fahefana anana'ny olona hanantanteraka zavatra iray na tsia. Izy io dia azo takiana na amin'ny olona na amin'ny fanjakana.

## karazany
Misy karazany maromaro ny zo : ao ny lalàna iraisam-pirenena , ao ny lalàna iraisam-pirenena tsy miankina

## Jereo koa

* Zon'ny vehivavy
* Zon' olombelona
* Zon'ny mpamorona
* Zom-pirenena frantsay
* Zom-pirenena malagasy
* Politika
## Loharano
Diplômasia

Ny **fifampiraharahana iraisam-pirenena** na **diplômasia** dia ny fampiasana ny fahaizana mandanjalanja mba hahazo tombony stratejika, na ny mahita vahaolana azo ifanekena amina olana iray. Anisan' ny fitaovana diplômatika ny fomba andaharana ny fanambarana mba tsy ifandirana, na amin' ny fomba mahalala fomba. Ny fifampiraharahana iraisam-pirenena dia ny lahateny eo amin' ny firenena roa na mihoatra amin' ny filoham-panjakana. Indraindray, momba ny varotra na ny raharaham-barotra ireo lahateny ireo, ary indraindray momba ny ady sy ny fandriampahalemana izy ireo. Mitranga ny fifampiraharahana iraisam-pirenena rehefa firenena roa na mihoatra no  miady. 

Ny diplômaty dia olona izay nirahina avy any an-toerana, mba hihaona sy hiresaka amin' ny diplômaty avy amin' ny firenena vahiny. Karazana diplômaty manan-danja iray  dia antsoina hoe iraka. mipetraka any amin' ny firenena hafa ny iraka, ka dia mahazo mivory amin' ny governemantan' izany firenena izany izy.

## Jereo koa
* Pôlitika
Fampihorohoroana

Ny **fampihorohoroana** na **terôrisma** dia fampiasana tsy ara-dalàna ny herisetra mba hisian' ny tahotra sy tsy fandriam-pahalemana eo amin' ny fiarahamonina na eo amin' ny fitondram-panjakana mba hanatrarana tanjona ara-potokevitra (ideôlôjia), ara-pôlitika na ara-pivavahana.

Maro isan-karazany ny fikambanana ara-pôlitika na ara-tsôsialy mety mampiasa ny fampihorohoroana mba hanatrarana tanjona. Ny olona manao asa fampihorohoroana dia antsoina hoe mpampihorohoro na terôrista.

Ny famaritana hita matetika dia ny fampihorohoroana manondro herisetra izay atao mba hamorona ny tahotra sy horohoro, atao hanatrarana tanjona ara-pivavahana, ara-pôlitika, na ara-potokevitra ( ideôlôjia), ary mikendry ny sivily. Ny fampiasana ny tetika toy izany koa amin' ny alalan' ny andian-jiolahy mpanao heloka bevava dia matetika tsy antsoina hoe fampihorohoroana, fa azo antsoina hoe asa fampihorohoroana raha atao noho ny antony ara-pôlitika.

Misy famaritanana 100 mahery ny "fampihorohoroana". Amin' ny tranga sasany, ny vondrona iray ihany dia mety holazaina fa "mpiady ho an' ny fahafahana" araka ny hevitry ny mpanohana, na heverina ho mpampihorohoro araka ny hevitry ny mpanohitra. Ny famaritana maro momba ny fampihorohoroana dia miovaova: ny fampiasana herisetra, ny teknika ampiasaina, ny mpanao azy (ankoatra ny fampihorohoroana ataon' ny fanjakana), ny fampiasana ny tahotra, ny lentan' ny fandaminana, ny foto-kevitra (ideôlôjia), sns. Amin' ny famaritana maro dia tafiditra ao anatin' ny mason-tsivana ny niharan' ny fampihorohoroana (sivily, tsy misy fiadiana, tsy manan-tsiny, fanafihana ny firenena demôkratika izay namela ny mpampihorohoro haneho hevitra ara-dalàna).  Ny foto-kevitra fampihorohoroana dia mety ho resabe. Ny teny hoe "fampihorohoroana" dia matetika ilazana ny mpanohitra ara-pôlitika manakiana. Miampy an' izany koa ireo fanjakana izay manao fampihorohoroam-panjakana.

Na izany aza, maro amin' ny fikambanana ara-pôlitika na mpanao heloka bevava no manao fampihorohoroana mba hampandrosoana ny fahazoany ny zavatra takîny na hahazoany tombony avy amin' izany. Manao asa fampihorohoroana ny antoko ao amin' ny elatra ankavia sy ankavanana, nasiônalista, mpivavaka na revôlisiônera, eny fa na dia ny fanjakana aza. Ny toetra tsy miova iraisan' ny fampihorohoroana dia ny fampiasana tsy an-kiato ny herisetra mahafaty olona sivily hampandrosoana vondrona, hahazoana ny zavatra takîna na olona, na hanaovana fanararaotana fakàna vola goavana (mafià, fikambanan' ny mpisera zava-mahadomelina, sns.).

## Jereo koa
* Pôlitika
Fifanarahan' i Atlantika Avaratra

Ny **Fifanaran' i Atlantika Avaratra** dia ny fifanarahana nampahatsangana any fikambanana OTAN. Nosoniavina tao Washington tamin' ny 4 Aprily 1949 io fifanarahana io. Ny firenena roa ambin' ny folo izay nanasonia io fifanarahana io dia lasa firenena mpikamban'a ao amin' ny OTAN taty aoriana.

## Jereo koa
* Pôlitika
* Jeôpôlitika
* Ady Mangatsiaka
Nanôteknôlôjia

Ny **nanôteknôlôjia** dia ampahany amin'ny siansa sy ny teknolojia momba ny fanaraha-maso ny voanjavatra manana ny haben'ny atoma sy ny molekiola - izany dia midika zavatratokony 
ho 100 nanometers na latsak'izany.

Ny nanoteknolojia dia ahitana ny fanaovana vokatra izay mampiasa faritra kely sahala izany ny nanoteknolojia, toy ny fitaovana elektronika, katalista, ary mpitsapa, sns. Ny Nanoteknolojia dia faritana ho toy ny fianarana ny rafitra manana habe eo amin'ny 1 hatramin'ny 100 nanometatra.

## Jereo koa
* Teknolojia