Fanenitra

Ny **fanenitra** dia ny karazana bibikely rehetra izay amin' ny ankapobeny kely andilana, ao amin' ny zana-pilaharana *[[Apocrita]]*, ao amin' ny filahaharana *[[Hymenoptera]]*, izay sady tsy tantely no tsy vitsika. Tsy mamorona klada (vondrona voajanahary feno manana razambe tokana) ny fanenitra, satria nivoatra avy amin' ny razamben' ny fanenitra ny tantely sy ny vitsika. Afaka manindrona ny rembiny ny fanenitra ao amin' ny klada *[[Aculeata]]*.

Miara-monina anaty akany miaraka amin' ny mpanjakavavy manatody sy mpiasa tsy miteraka ny fanenitra fantatra indrindra, toa ny karazana sasany ao amin' ny fianakaviana *[[Vespidae]]*. Ny fiaraha-monina dia mety noho ny rafitra mamaritra ny lahy sy ny vavy, atao hoe haplôdiplôidia**,** izay mahazatra ao amin' ny *Hymenoptera*, satria mahatonga ny mpirahavavy hifandray akaiky.

Na izany aza dia mitoka-monina ny ankamaroan' ny karazana fanenitra, ary miaina sy miteraka tsy miankina amin' ny hafa ny vavy tsirairay. Matetika ny vavy dia manana fitaovam-panatodizana ahafahany manatody ao anaty na eo akaikin' ny loharanon-tsakafo hiveloman' ny olitra zanany. Ao amin' ny *Aculeata* anefa io fitaovam-panatodizana io dia matetika no niova ho fanindronana ampiasaina amin' ny fiarovana na fisamborana remby.

Mitana anjara asa ara-tontolo iainana maro ny fanenitra. Mpiremby na mpamindra vovobony, na hamelona ny tenany na hanome sakafo ny akaniny, ny sasany. Maro, indrindra fa ny fanenitra emeralda, ny mpangalatra remby, manatody ao amin' ny akanin' ny fanenitra hafa.

Ny ankamaroan' ny fanenitra manirery no katsentsitra, midika izany fa manatody anaty na amin' ny bibikely hafa izy ireo (ny dingana rehetra amin' ny fiainany manomboka amin' ny atody ka hatramin' ny fahalehibeazany) ary matetika no manome sakafo ny akaniny amin' ilay bibikely mpampiantrano. Tsy toy ny katsentsitra tena izy ny olitry ny fanenitra izay mamono ny bibikely mpampiantrano azy. Mitsentsitra saika ny bibikely mpanimba rehetra ny fanenitra mitoka-monina, ka mahatonga ireo fanenitra ireo hilaina amin' ny fambolena an-jaridaina amin' ny fiadiana amin' ny bibikely mpanimba toy ny jorerifotsy madinika (*[[Aleyrodidae]]*) mpihinana voatabia sy ny voly hafa, amin' ny alalan' ny ady biôlôjika.

Niseho voalohany tao amin' ny firaketana fôsily tamin' ny vanim-potoana Jorasika ny fanenitra, ary nizarazara ho fianakaviambe maro mbola velona avy amin' ny vanim-potoana Kretasea. Vondrona bibikely mahomby sy isan-karazany izy ireo, izay ahitana karazany voafaritra an' aliny; niely eran' izao tontolo izao ny fanenitra afa-tsy any amin' ny faritry ny tendrontany.

Ny fanenitra miara-monina lehibe indrindra dia ny fanenitra aziatika atao hoe *Vespa mandarinia*, izay mahatratra 5 sm ny halavany; anisan' ny fanenitra mitoka-monina lehibe indrindra ny vondron-karazana vondron-karazana *[[Pepsis]]* sy *[[Hemipepsis]]* ao amin' ny fianakaviana *[[Pompilidae]]*), izay misambotra karazana hala atao hoe *[[Theraphosidae]]*. Ao koa ny fanenitra mitoka-monina goavana any Indônezia (*Megascolia procer*).

Ny fanenitra kely indrindra dia fanenitra katsentsitra mitoka-monina, ao amin' ny fianakaviana *[[Mymaridae]]*, anisan' izany ny bibikely bitika indrindra fantatra eran-tany, manana halava 0,139 mm, sy ny bibikely manidina kely indrindra fantatra, manana halava 0,15 mm monja.

## Jereo koa

* Angidina
* Angely
* Famakiloha
* Hala
* Hao
* Jorery
* Kalalao
* Kongona
* Lalitra
* Lolo (bibikely)
* Maingoka
* Moka
* Parasy
* Renitantely
* Trambo
* Tsipongo na kongona maimbo
* Valala
* Vitsika
* Vitsikazo na aboaly