Asa mampidi-doza ataon’ny ankizy

**Asa mampidi-doza ataon'ny ankizy **

Ny asa ataon'ny ankizy dia fandraisan’anjaran’ny zaza tsy ampy taona amin’ny asa mitondra vola na karama, izay ahitana fitoviana amin’ny asa ataon’ny olon-dehibe. Eo amin’ny sehatra iraisam-pirenena, ny Fikambanana Iraisam-pirenena Momba ny Asa (OIT) no miandraikitra izany.

## Famaritana
Misy ankizy 160 tapitrisa maneran-tany no iharan'ny asa an-tery.
Tsy midika akory izany fa ny asa rehetra ataon’ny ankizy dia tsy maintsy raisina ho asa an-tery.
Ny asa an-tery dia voafaritra amin’ny fenitra iraisam-pirenena ho asa izay mety hanimba ny fahasalamana ara-batana na ara-tsaina, na ny fivoaran’ny ankizy amin’ny lafiny rehetra. Ankoatra izany, tafiditra ao ihany koa ny asa mitaky ora be loatra, izay mety hahatonga ny ankizy ho reraka be na tsy hahavita mianatra sy milalao araka ny tokony ho izy. Tsy tokony hiasa koa ny ankizy amin’ny taona mbola kely loatra; izany hoe alohan’ny fetr’andro ara-dalàna ahafahan’izy ireo miditra amin’ny asa.
Amin'ny ankapobeny, ny asa an-tery dia manakana ny ankizy tsy hahazo fanabeazana, tsy afaka milalao, ary tsy afaka miaina amin’ny fahazazana feno sy mirindra.
Io koa dia miteraka fikorontanan-tsaina, fanararaotana ara-batana sy ara-tsaina, ary mety hitarika fahasimbana maharitra amin'ny fiainan'ny ankizy .

## karazany

Ny endrika ratsy indrindra amin’ny fanararaotana ny zaza amin’ny asa dia ny fanandevozana azy ireo, fanalavirana amin’ny fianakaviany, fampidirana azy amin’ny asa mampidi-doza na mety hahatonga aretina, ary ny fanerena azy hiaina irery sy hifofotra amin’ny fiainana eny an-dalambe amin’ny tanàna lehibe, na dia amin’ny fahazazany aza.

Na maro samihafa aza ny endriky ny asa ataon’ny ankizy, dia laharam-pahamehana ny fanesorana avy hatrany ireo endrika faran’izay ratsy indrindra, araka ny voalazan’ny Andininy faha-3 amin’ny Fifanarahana faha-182 navoakan’ny OIT:
Endrika rehetra amin’ny fanandevozana na fanao mitovy amin’ny fanandevozana, toy ny fivarotana sy fanondranana ankizy, fanandevozana noho ny trosa, fanandevozana amin’ny asa, ary fanerena hanao asa an-tery vozona, anisan’izany ny fakàna an-keriny ankizy ho entina amin’ny ady;
Fampiasana, fakàna na fanomezana ankizy amin’ny fanaovana asa amin’ny fivarotan-tena, famokarana saropady mamoafady na fampisehoana vetaveta;

Fampiasana, fakàna na fanomezana ankizy amin’ny asa tsy ara-dalàna, indrindra amin’ny famokarana sy fanaparitahana zava-mahadomelina araka ny fifanarahana iraisam-pirenena;

Asa izay noho ny toetrany na ny fepetra anaovana azy dia mety hampidi-doza ho an’ny fahasalamana, fiarovana na fitondran-tenan’ny zaza (asa mampidi-doza ho an’ny ankizy)

Ny endrika faran'izay ratsy amin'ny asa ataon'ny ankizy dia ahitana ny fanandevozana, ny fanerena hanao asa mampidi-doza, ary ny fidirana amin’ny asa tsy ara-dalàna sy vetaveta. Ireo asa ireo dia tokony hofoanana haingana araka ny Fifanarahana n°182 n'ny OIT.

## Antony
Na dia efa nisy aza ny lalàna vaovao mifehy ny ady amin’ny asa anjakan’ny ankizy, dia mbola betsaka ihany ny ankizy voatery miasa. Raha mahatsapa ny ankamaroan’ny fianakaviana ny maha-zava-dehibe ny fampianarana ka manohana ny hetsika fanentanana atao, dia mbola misy ihany ireo izay miankina amin’ny asan’ny ankizy ho fomba iray hanohanana ny fianakaviany 
Araka ny lalàna, samy tompon’andraikitra amin’ny fiarovana ny ankizy amin’ny asa ny governemanta, ny mpampiasa, ny sendikà ary ny fianakaviana. Voalaza ao fa manimba ny fivelaran’ny ankizy ara-batana sy ara-tsaina ary manakana azy ireo tsy hahazo fanabeazana sy tsy handroso ny asa ataony. Na izany aza anefa, noho ny fitotongan’ny toekarena ao Nikaragòa, dia sarotra amin’ny fianakaviana maro ny tsy hiantehitra amin’ny zanany, na amin’ny asa ivelan’ny trano na amin’ny raharaha ao an-tokantrano .

Ireto avy ny antony maro mahatonga ny fanararaotana amin’ny asa ataon’ny ankizy :

* *Ny [[fahantrana]]*, izay mahatery ny ray aman-dreny haniraka ny zanany hiasa mba hahafahana manampy amin’ny filàn’ny fianakaviana iray manontolo.
* *Ny tsy fananana taratasy nahaterahana*, ka tsy afaka manaporofo ny maha-izy azy sy ny taonan’ny ankizy, manoloana ny toe-javatra iray ahiana ho fanararaotana ara-dalàna.
**Ny fahasahiranana amin’ny fidirana an-tsekoly sy ny rafitra ara-pampianarana marefo*: saram-pianarana lafo, herisetra eny an-tsekoly na eny an-dalana mankany am-pianarana, fahalaviran’ny sekoly,... dia samy sakana amin’ny fidirana an-tsekoly ary manampy trotraka ny asa ataon’ny ankizy.
**Ny tsy fahampian’ny [[fahalalana]] sy ny [[fanabeazana]] ananan’ny ray aman-dreny*, izay tsy mahafantatra ny voka-dratsin’ny asa amin’ny ankizy, ary koa ny lalàna mifehy ny asa ataon’ny ankizy sy ny soa azo avy amin’ny fanabeazana.
**Ny tombontsoan’ny mpampiasa* : mora vidy ny ankizy amin’ny asa. Indraindray koa dia mahafeno fepetra manokana izy ireo amin’ny fanatanterahana asa sasantsasany (toy ny any amin’ny lavabato, fanenomana karipetra, sns.).
**Ny [[krizy]] maha-olombelona vokatry ny [[loza voajanahary]] na [[ady]]*: izay mampitombo ny faharefoan’ny ankizy sy ny fanitsiana ny lalàna mifehy ny asa .

## Fiantraikany
Matetika dia tsy mifanaraka amin’ny fianarany any an-tsekoly ny asa ataon’ny ankizy, ary vao mainka tsy mifanaraka izany rehefa mandany fotoana betsaka amin’izany asa izany izy ireo. Ankoatra izany, ireo ankizy izay mbola manohy mianatra nefa sady miasa, dia voasakana amin’ny fianarany. Na izany aza, maro amin’ireo ankizy no miasa mba hahafahany mandoa ny saram-pianarany, izay vitany hatramin’ny farany amin’ny tranga sasany. Indrisy anefa fa tsy afaka mandrefy marina ny fiantraikan’ny asa amin’ny fahombiazan’ny ankizy any an-tsekoly na amin’ny tsy fahombiazany ny fanadihadiana nataon’ny OIT. Ny hany fantatra dia hoe 65 %-n’ny ankizy 5 ka hatramin’ny 17 taona izay miasa araka ny famaritan’ny OIT, dia mbola mandeha any an-tsekoly ihany koa. Midika izany fa 35%-n’ireo ankizy miasa dia tsy mandeha an-tsekoly. Ho an’ireo ankizy 5 hatramin’ny 11 taona izay tokony ho any amin’ny ambaratonga voalohany,  dia 28 % amin’izy ireo no tsy any an-tsekoly .

Ny voka-dratsin’ny asa ataon’ny ankizy, indrindra amin’ny ankizivavy, dia mavesatra ary misy fiantraikany amin’ireto lafin-javatra ireto :

**Fanabeazana*: tsy afaka manaraka fianarana ara-dalàna ny ankizy miasa. Rehefa esorina eny an-dalana mankany an-tsekoly izy ireo, dia voahilikilika amin’ny fahalalahana hisafidy ny hoaviny.

**Herisetra*: fampijaliana, herisetra ara-batana sy ara-tsaina, fanolanana na fanararaotana ara-nofo,tena marefo ireo ankizy miasa ary mety hatrehin’izy ireo ireo karazana herisetra maro samihafa eny amin’ny toeram-piasana.

**Fahasalamana*: manimba ny fahasalamana ny fepetra iasan’ny ankizy : mety hiteraka ratra noho ny fitaovana tsy mifanaraka amin’ny taonany, voka-dratsin’ny fikasihana akora misy poizina, fitondrana entana mavesatra izay manimba ny fivelaran’ny vatany.

**Fampandrosoana’' sakana lehibe amin’ny fivelaran’ny ankizy ny asa, ary manakana ny fandrosoana ara-toekarena sy ara-tsosialy amin’ny fiarahamonina sy firenena misy azy manontolo .*

## Fepetra ara-dalana
Araka ny Fikambanana Iraisam-pirenena Momba ny Asa (OIT), ny asa ataon’ny ankizy dia manarona ireo asa rehetra izay manaisotra amin’ny ankizy ny fahazazany, ny fahaizany ary ny maha-olona azy, ary manimba ny fianarany, ny fahasalamany, ny fivelarany ara-batana sy ara-tsaina.

Ao amin’ny andininy faha-32 amin’ny Fifanarahana Iraisam-pirenena Momba ny Zon’ny Ankizy dia milaza fa : eken’ny Fanjakana mpikambana fa manan-jo ho arovana amin’ny fanararaotana ara-toekarena ny ankizy, ary tsy tokony hatao asa mampidi-doza na asa mety hanimba ny fianarany, ny fahasalamany, na ny fivelarany ara-batana, ara-tsaina, ara-panahy, ara-moraly, na ara-tsosialy .

## Jereo koa
*Herisetra mianjady amin'ny ankizy
*Herisetra

## Loharano