WikiPhyto

Ny ***WikiPhyto*** dia rakipahalalana an-tserasera amin' 'ny teny frantsay natokana ho an' ny fitôterapia (fitsaboana amin' ny alalan' ny zavamaniry), ny arômaterapia (amin' ny alalan' ny menakamanitra) ary jemôterapia (amin' ny alalan' ny tsimo-javamaniry). Manolotra fampahafantarana amin' ny antsipiriany momba ny zavamaniry fanao fanafody izy io, ao anatin' izany ny fanasokajiana bôtanika, ny fampiasana azy nentim-paharazana sy ara-pitsaboana, ny akora miasa amin' izany, ny fitandremana ary ny fanoroana boky sy tranonkala. Io sehatra io dia natokana indrindra ho an' ny matihanina momba ny fahasalamana, ho an' ny mpikaroka, ho an' ny matihanina amin' ny fivarotana zavamaniry fanao fanafody ary ho an' ny mpianatra.

## Tantara
Ny Dr. Jean-Michel Morel, izay manampahaizana manokana amin' ny fitsaboana amin' ny alalan' ny zavamaniry, no nisantatra ilay tetikasa *WikiPhyto*. Natomboka tamin' ny taona 2009 ny endrika azo jerena voalohany amin' ny tranonkala, izay nahitana teny iditra miisa 1&nbsp;000 mahery. Naorina amin' ny rindrambaiko MediaWiki ity rakipahalalana ity, ka ahafahana mijery sy manao fandaminana mitovy amin' ny Wikipedia. Hatramin' ny namoronana azy dia nahita fivoarana miandalana amin' ny fanehoana ny votoatin' ny teny iditra sy ny fampiasana azy ilay tranokala, izay nahitana fanatsarana tsy tapaka momba ny mônôgrafian' ny zavamaniry sy ny fandrafetana mazava kokoa ny fampahalalana omena.

Noforonina ilay tetikasa noho ny fahafantarana fa miparitaka ny loharanom-baovao momba ny fitsaboana amin' ny alalan' ny zavamaniry, matetika miparitaka any amin' ny boky natokana ho an' ny daholobe, sy lahatsoratra izay sarotra takarina natokana ho an' ny manam-pahaizana, ary tranokala ara-barotra tsy azo antoka. Izany dia nitarika amin' ny famoronana angon-drakitra iaraha-miasa.

## Fandaminana sy votoatiny
Mampiseho ny fanasokajiana bôtanika sy ny anarana mahazatra sy ara-tsiansan' ilay zavamaniry ny pejy tsirairay ao amin' ny *WikiPhyto* amin' ny ankapobeny. Araka izany dia hita ao: 

* ny fanasokajiana bôtanika ilay zavamaniry sy ny anarana ara-tsiansa sy amin' ny fiteny andavanandro isam-piteny;
* ny akora sy singa miasa amin' ny fitsaboana sy ny famariparitana azy ireo;
* ny fampiasana nentim-paharazana sy ara-pitsaboana an' ilay zavamaniry, raha misy;
* ny fitandremana sy ny fandrarana ary ny fifandraisana mety hisy eo amin' ilay fanafody zavamaniry sy ny fanafody hafa;
* ny fanoroam-boky sy tranonkala izay ahafahana mahazo antsipiriany siantifika kokoa azo jerena.

Azo karohina amin' ny alalan' ny fampidirana anarana mahazatra na anarana siantifika ny zavamaniry tiana ho fantarina. Ahitana fitaovana fitetezana anatiny sy rohy mampifandray lahatsoratra amin' ny pejy ao anatiny koa ilay tranokala.

## Mpandray anjara sy mpamaky kendrena
Voafetra ho an' ny olona mananana fahaizana ekena sy matihanina ny fandraisana anjara, mba hiantohana ny fahamarinan' ny votoatiny. Tsy natao ho an' ny daholobe tahaka ny ao amin' ny Wikipedia ny fidirana amin' ilay fanovana. Tsy vondrona famakafakana akademika ity tranokala ity, tsy toy ny fanoratana gazetiboky akademika, fa miankina amin' ny fanamarinana ataon' ny manam-pahaizana sy miankina amin' ny fanoroam-boky mifandray amin' ny teny iditra tsirairay. Mikendry ny hanome fampahafantarana voarafira tsara ara-tsiansa momba ny zavamaniry fanao fanafody ny *WikiPhyto*. Tanjony koa ny hampifantoka ny fampahalalam-baovao ho an' ny matihanina amin' ny fahasalamana, ho an' ny matihanina amin' ny fivarotana zavamaniry fanao fanafody (herbalista), ho an' ny mpikaroka ary ho an' ny mpianatra.

## Fandraisana sy tsikera
Amin' ny ankapobeny dia eken' ny mpitsabo sy mpikaroka amin' ny fitsaboana amin' ny alalan' ny zavamaniry (fitôterapia) fa ilaina ny *WikiPhyto*. Ity rakipahalalana ity dia voalaza ao amin' ny loharanom-baovao ivelany miompana amin' ny fitôterapia ho angon-drakitra mahasoa ho an' ny mpitsabo sy ny mpianatra momba ny zavamaniry fanao fanafody. Ireo filazana ireo dia manasongadina ny fanirian' ilay tetikasa ho rakipahalalana iaraha-manoratra sy voarafitra tsara, mampivondrona ny matihanina samihafa manodidina ny tahirin-kevitra sy loharanom-baovao iraisana.

Tahaka ny amin' ny tahirin-kevitra ara-teknika hafa, ny tsy fisian' ny komity akademika mpandinika ara-dalàna dia midika fa mety hiovaova ny kalitaon' ny votoatin' ny teny iditra sasany. Ny fampiasana ny fampahalalana avy amin' ny fampiharana nentim-paharazana na avy amin' ny asasoratra mahazatra momba ny fitsaboana amin' ny alalan' ny zavamaniry tsy misy marimaritra iraisana ara-tsiansa dia mitaky vakiteny mitsikera sy fanamarinana amin' ny alalan' ny loharano siantifika azo itokisana.

## Rohy ivelany

* Tranonkala ôfisialy: https://www.wikiphyto.org

* "Liste des plantes médicinales par le Dr. Jean-Michel Morel", *Pollen‑espace‑santé*
* "Les plantes sur la toile", *Lescultivateursenherbes.fr*
* "Les ressources numériques ", *Folia‑officinalis.be*

## Jereo koa

* *[[Wikispecies]]*
* Etnôbôtanika
* Etnôbiôlôjia
* Etnôfarmakôlôjia
* Bôtanika

* Fitôterapia
* Arômaterapia
* Jemôterapia
* European Scientific Cooperative on Phytotherapy (ESCOP)

## Loharano sy fanamarihana