Toe-javatra (fitsipiteny)

Ny **toe-javatra** na **mpamari-toe-javatra**, amin' ny fitsipiteny na ny haiteny dia ny teny na andian-teny izay misahana anjara asa ara-keviteny (tsinjara asa) tsy tena ilain' ny matoanteny hameno ny heviny, tsy tahaka ny zoina (atao na iharana). Amin' ny fiteny maro dia misahana ny anjara asa fameno izy ka lazaina  hoe fameno mpamari-toe-javatra, nefa amin' ny teny sasany dia afaka misahana anjara asa lazaina izy. Ny fameno mpamari-toe-javatra dia azo esorina nefa tsy manova ny firafitra sy ny fahafenoan' ny fehezanteny noho izy tsy mifamatotra mivantana amin' ny tarika entimilaza (tarika matoanteny, indrindraindrindra).

Amin' ny fiteny malagasy dia misahana ny tsinjara asa toe-javatra ny teny hoe *eo an-tokontany* ao amin' ny fehezanteny hoe *Milalao baolina eo an-tokontany ny ankizy* sy *Ilalaovan' ny ankizy baolina ny eo an-tokontany*: ao amin' ny fehezanteny voalohany dia fameno toe-javatra io andian-teny io, fa ao amin' ny fehezanteny faharoa dia lazaina toe-jevatra, ka mitaky fiovan' endriky ny matoanteny izany (matoantenin' ny mpanao na manano: *milalao*; matoantenin' ny mpamari-toe-javatra na ananovana: *ilalaovana*).

## Ny anjara asa ara-kevitry ny toe-javatra
Ankoatry ny anjara asa ara-pitsipiteny (fameno na lazaina na hafa) dia maro ny anjara asa ara-kevitry ny toe-javatra, ka indreto misy vitsivitsy.

### Antony
Ny toe-javatra milaza antony dia mametraka ny antony na ny tanjon' ny asa na hetsika na toetra lazaina ao amin' ny lohan' ny entimilaza, indrindra ny matoenteny. 

* *The ladder collapsed <u>because it was old</u>*. ("Nirodana ny tohatra satria antitra")
* *No trabajamos <u>por una huelga</u>*. ("Tsy misa izahay noho ny fitokonana")

### Fifanoheran-kevitra
Ny toe-javatra milaza fifanoheran-kevitra dia mametraka toe-javatra mifanohitra amin' izay voalaza ao amin' ny loha-entimilaza.

* *Lorna went out <u>although it was raining</u>.* ("Nivoaka i Lorna na dia avy ny orana.")
* *Je l'ai reconnu <u>malgré l'obscurité</u>.*("Nahafantatra azy aho na dia teo aza ny haizina")
* *El partido se jugó <u>a pesar de la lluvia</u>.* ("Natao ny lalao na dia teo aza ny orana")

### Fepetra
Ny toe-javatra dia mety milaza ny fepetra ahafahan' izay lazaina ho tanteraka.

* *I would go to Paris, <u>if I had the money.</u>* ("Ho tany Paris aho raha nanam-bola.")
* *Appelez-moi <u>en cas de besoin</u>*. ("Antsoy aho raha ilaina")

### Vokatra
Ny toe-javatra dia mety milaza ny vokatry ny zava-niseho lazaina.

* *It rained so hard that <u>the streets flooded</u>*. ("Nirotsaka be ny orana ka difotry ny rano ny arabe")
* *Il travaille <u>jusqu'à épuisement</u>* ("Miasa mandra-paha reraka izy")

### Zava-kendrena
Mety milaza zava-kendrena ny toe-javatra.

* *He works a lot <u>to earn money for school</u>*. ("Miasa be izy mba hahazoana vola hianarana")
* *Il s’écarta <u>pour le laisser passer</u>.* ("Nihatakataka izy mba hamela azy handalo")
* *Il agit <u>par jalousie</u>*. ("Manao izany noho ny hasarotam-piaro izy")
* *Compró quesos <u>para cenar</u>.* ("Nividy frômazy ho an' ny sakafo hariva izy")

### Fitaovana
Mety milaza fitaovana enti-manataneraka izay atao ny toe-javatra .

* *Mr. Bibby wrote the letter <u>with a pencil</u>*. ("Nanoratra ilay taratasy tamin’ ny pensilihazo Atoa Bibby")
* *Cortó el jamón <u>con un cuchillo de sierra</u>*. ("Notapahiny tamin' ny antsy ny lambosira")

### Toerana sy zotra
Mety milaza toerana ahatanterahan' izay atao ny toe-javatra .

* *She sat <u>on the table</u>*. ("Nipetraka teo ambony latabatra izy")
* *Ils se sont rencontrés <u>au Québec</u>*. ("Nihaona tany Québec izy ireo")
* Ha estacionado la moto *<u>en el garaje</u>*. ("Nametraka ny môtô ao amin' ny garazy izy")

### Habetsahana
Mety milaza habetsahana ny toe-javatra.

* *I am <u>completely</u> finished*. ("Vita tanteraka aho")
* *That is <u>mostly</u> true.* ("Marina indrindra izany.")
* *We want to stay <u>in part</u>.* ("Te-hijanona amin' ny ampahany izahay")
* *Allonger une robe <u>de deux centimètres</u>*. ("Manalava akanjo roa santimetatra")
* *El marinero comió <u>mucho</u>.* ("Nihinana betsaka ilay tantsambo.")

### Fomba fijery
Mety milaza fomba fijery  ny toe-javatra.

* *They <u>probably</u> left.* ("Niala angamba izy ireo.")
* *<u>In any case</u>, we didn't do it*. ("Na izany na tsy izany dia tsy nanao izany izahay. ")
* *That is <u>perhaps</u> possible*. ("Mety izany angamba. ")
* *I'm <u>definitely</u> going to the party*. ("Ho any amin' ny fety tokoa aho.")

### Fomba
Mety milaza fanova ny toe-javatra.

* *He ran <u>with difficulty</u>*. (Sahirana izy nihazakazaka).
* *He stood <u>in silence</u>*. ("Nijoro mangina izy")
* *He helped me <u>with my homework</u>*. ("Nanampy ahy tamin' ny entimodiko izy.")
* *No me gusta que contestes* *<u>de esa manera</u>*. ("Tsy tiako mamaly toy izany ianao")

### Fotoana sy faharetana
Mety milaza fotoana na faharetana ny toe-javatra.

* *He arrived <u>yesterday</u>*. ("Omaly izy no tonga. ") 
* *He stayed <u>for two weeks</u>*. ("Nijanona tapa-bolana izy. ")
* *Il reviendra <u>la semaine prochaine</u>*. ("Mbola hiverina izy amin’ ny herinandro ambony")
* *Iremos a la piscina* *<u>el martes</u>*. ("Ho any amin' ny dobo izahay amin' ny talata")

### Fahatetehana
Mety milaza ahatetehana ny toe-javatra.

* *She drinks in that bar <u>every day</u>*. ("Misotro ao amin' io bara io isan' andro izy.")

### Fikambanana na fiarahana
Mety manambara fikambanana na fiarahana ny toe-javatra.

* *Voyager <u>avec un ami</u>.* ("Mandeha miaraka amin' ny namana")
* *Salió a comer <u>con sus amigos</u>.* ("Nivoaka hisakafo miaraka amin’ ny namany izy")

### Lohahevitra

* *Los jóvenes hablaron <u>de la playa</u>.* ("Niresaka momba ny tora-pasika ny tanora.")

### Akora

* *Esta mesa está hecha* *<u>con madera</u>*. ("Vita amin' ny hazo ity latabatra ity")

## Jereo koa

* Fameno mpamari-toe-javatra
* Fitodika mpamari-toe-javatra
* Fiendrika ananovana