Isan' ny mponina

Ny **isan'ny mponina** dia ny fitambaran' ny isan' ny olona:
* miaina ao amin' ny fizaràn-tany iray (tanàna, faritany, firenena, kôntinenta, tontolo).
* mahazo alalana ôfisialy hiaina eo amin' ny fizaràn-tany iray.

Ny olana mahakasika ny isan' ny mponina dia dinihina ao amin' ny demôgrafia na siansa mahakasika ny mponina. Dinihana amin' ny sôsiôlôjia, amin' ny ekônômia ary amin' ny jeôgrafia ny fihetsiky ny olombelona. Matetika ampiasaina amin' ny marketing ny tahirin-kevitra demôgrafika.

Tamin' ny taona 2006, ny fitombon' ny isan' ny mponina erak' izao tontolo izao dia 1,14% monja.

## Isan' ny mponina eran' izao tontolo izao
### Araka ny kôntinenta

Ny 18,3 %n' ny isan' ny mponina eto an-tany no mipetraka eny amin' ny firenena mandroso, ary 81,7 % mipetraka eny amin' ny firenena andalam-pandrosoana.

### Fivoaran' ny isan' ny mponina araka ny fandrosoan' ny taona

Vinavinaina ihany ny habetsaky ny olona eto an-tany. Ho an' ny isan' ny mponina talohan' ny taonjato faha 19, vinavinaina ny hakitroky ny mponina amin' ny alalan'n y taham-pamokaran' ny tany volena.

Tanaty lahatsoratra iray tamin' ny taona 1995 (nohavaozina tamin' ny 2002), ny demôgrafista Carl Haud avy amin' ny Biraom-panisan' i Etazonia, dia naminavina fa 106 lavitrisa ny olona niaina teto an-tany.

Ny faminavinana ny isan' ny mponina araka ny fandrosoan' ny taona dia mifototra amin' ny fandravonana navoakan' ny Biraom-panisan' i Etazonia ho an' ny fe-potoanna manomboka amin' ny taona -10 000 hatramin' ny taona 1940. Ny fandalinan' i Gregory Cochran mahakasikan' ny ADN ara-mitôkôndria dia ahafahana maminavina ny isan' ny mponina amin' ny taona mbola talohan' ny taona -10 000.

Rehefa dinihina akaiky ny isan' ny mponina, dia hita fa ambany ny fiitomboany, nandritry ny taonarivo maro dia maro. Tamin' ny fotoana môderina ny isan' ny mponina no nanomboka niitatra: 650 tapitrisa tamin' ny 1750, lasa 1,2 lavitrisa izy zato taona taoriana, ary 2,5 lavitrisa tamin' ny taona 1950.

Tratra tamin' ny volana Ôktôbra tamin' ny 1999 ny iszn' ny mponina enina lavitrisa.

### Tantara

Noho ny voina lehibe nitranga (jereo ny voin' i Toba) tamin' ny taona faha-70 000 tal. J. K., nihavitsy ny mponina teto an-tany. Taorian' io voina io hatramin' ny fampitomboana ny fambolena, vinavinaina eo amin' ny iray tapitrisa eo ho eo ny isan' ny mponina miaina eran' izao tontolo izao. Ireo olona ireo talohan' ny fampitomboana ny fambolena, dia mitady sakafo amin' ny alalan' ny fihazana sy ny fiotiana. Rehefa kely ny hakitroky ny mponina dia mbola mahafeno ny kibo ny fiotiana sy ny fihazana. Nitombo ny isan' ny mponina nandritay ny taonarivo faha-7 tal. J.K. hatramin' ny taonjato faha 4 : 55 tapitrisa tany ho any ny isan' ny mponina Tao amin' ny Empira Rômana. Taorian' ny fanonganana ny Empira Rômana tamin' ny taonjato fahadimy dia nijanona ny fitombon' ny isan' ny mponina. Noho ny aretina atao hoe pestan' i Jostiniana tamin' ny taona 540, nidina ny isan' ny mponina tao amin' ny Empira Rômana Atsinanana (Empira Bizantina). Io pestan' i Jostiniana io dia pesta nahavono olona indrindra tao Eorôpa alohan' ny pesta mainty valonjato taona taty aoriana.

## Isan' ny mponina amin' ny firenena be mponina indrindra


DateFormat=yyyy
ImageSize= width:600 height:auto barincrement:21
Period = from:0 till:6800
TimeAxis = orientation:horizontal
PlotArea = right:10 left:5 bottom:50 top:5

Colors =
     id:world      value:rgb(0.7,0.6,0.99)
     id:continent  value:rgb(0.4,0.85,0.4)
     id:country    value:rgb(0.9,0.8,0.6)
     id:territory  value:rgb(0.8,0.8,0.8)
     id:minorline  value:rgb(0.9,0.9,0.9)
     id:line       value:rgb(0.5,0.5,0.5)

PlotData=
  width:15 textcolor:black shift:(5,-5) anchor:from fontsize:s

  bar:W from:0 till:6671 color:world text:"Fitambaran'ny isam-ponina"
  bar:N1 from:0 till:4030 color:continent text:"Azia"
  bar:C1 from:0 till:1328 color:country text:"Repoblika entim-bahoakan'i Sina"
  bar:C2 from:0 till:1169 color:country text:"India"
  bar:C3 from:0 till:232 color:country text:"Indonezia"
  bar:C4 from:0 till:164 color:country text:"Pakistana"
  bar:C5 from:0 till:159 color:country text:"Bangladesa"
  bar:N2 from:0 till:965 color:continent text:"Afrika"
  bar:C6 from:0 till:148 color:country text:"Nigeria"
  bar:N3 from:0 till:731 color:continent text:"Eoropa"
  bar:T1 from:0 till:463 color:territory text:"Vondrona Eoropeana (firenena 25)"
  bar:C7 from:0 till:142 color:country text:"Rosia"
  bar:N4 from:0 till:339 color:continent text:"Amerika Avaratra"
  bar:C8 from:0 till:305 color:country text:"Etazonia"
  bar:N5 from:0 till:572 color:continent text:"Amerika Latina sy Karaiba"
  bar:C9 from:0 till:192 color:country text:"Brazila"

ScaleMajor = gridcolor:line unit:year increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:minorline unit:year increment:50 start:0

TextData =
   fontsize:S
   textcolor:black
   pos:(250,25) # tabs:(100-left)
   text:"Isam-ponina (isaina amin'ny tapitrisa)



## Firenena ambony hakitroka

## Fiitatra

Samihafa araka ny kôntinenta ny fiitatry ny isan' ny mponina. Ny isan' ny mponin' Azia izao dia nahazo 237 tapitrisa tanenalenan' ny taona 2000 hatramin' ny taona 2005.

Tamin' ny taonjato faha roapolo, niitatra be mihitsy ny isan' ny mponina noho ny fihatsaran' ny fitsaboana sy ny fandrosoan' ny siansa sy ny teknôlôjia amin' ny lafin' ny fitsaboana, miaraka amin' ny fihabetsahan' ny vokatry ny saha.

Tamin' ny 2000 ny Firenena Mikambana dia naminavina ny taham-piitaran' ny isan' ny mponina ho 1,14 % ary isan-taona ( mponina +75 tapitrisa). Ny isan' ny mponina tamin' ny taona roa arivo dia im-polon' ny isan' ny mponin' ny tany tamin' ny taona 1700. Araka ny nambaran' ny CIA World Factbooks miampy 211 090 eo ho eo ny isan' ny mponina isan' andro tamin' ny taona 2000 ary 220 980 tamin' ny taona 2009.

Amin' ny ankapobeny, nidina ny taham-pitomboan' ny mponina manerana ny tany, afa-tsy ny any amin' ny faritr' i Afrika atsimon' i Sahara, any Amerika Latina ary any Azia Andrefana.

## Demôgrafia
## Jereo koa
### Rohy ivelany
*  World Population Prospects, the 2008 Revision  (United Nations Population Division).
*  World population statistics presented in a treemap interface
*  World Population Map, Statistical Graph 
*  Year-by-Year World Population Estimates: 10,000 BC to AD 2007. 

### Tsiahy