Arsimeda

**Arsimeda** dia mpanao matematika, mpahay fizika, mpahaikintana, mpamorona, injeniera, mpanoratra mizaka ny zom-pirenen'i Grisy teraka ny 1 

## ⚙️ Arkimeda :
Mpahay siansa, mpamorona ary mpandinika lehibe tamin’ny Andro Taloha

### Anarana feno
Arkimeda (amin’ny teny grika: Ἀρχιμήδης)

### Daty sy toerana nahaterahana
Manodidina ny 287 talohan’i Jesoa Kristy

Syracuse, nosy Sisilia (tanàna grika tamin’izany)

### Daty sy toerana nahafatesana
Manodidina ny 212 talohan’i Jesoa Kristy

Syracuse, nosy Sisilia

### Asa
Mpanao matematika, mpahay fizika, injeniera, mpamorona, filozofa

---

## 🔹 Fiaviana sy fianarana
Arkimeda dia teraka tao amin’ny tanàna Syracuse, renivohitr’i Sisilia, nosy izay nananan’ny kolontsaina grika fandrosoana tamin’ny androny. Ny rainy, Phidias, dia astrônoma, izay mety ho izy no nitaiza azy hahaliana amin’ny siansa sy fizika.

Nandia fianarana tany Alexandria, any Egypte, i Arkimeda, tao amin’ilay Academie nalaza amin’ny fitehirizana fahalalana sy fandalinana siansa. Tao izy no nifandray tamin’ireo mpahay siansa hafa, toy ny Eratosthenes sy ny Conon of Samos.

---

## 🔹 Fandraisana anjara lehibe amin’ny siansa sy teknika

### ✅ Matematika
Nandrafitra fomba niatrehana ny isa madinika tsy hita farany (calcul infinitésimal), izay lasa fototry ny calcul intégral taty aoriana.

Nanao kajy marina amin’ny habaka sy velaran'ny endrika 3D toy ny bola, conique, cilindra.

Niezaka nanisa ny pi (π) tamin’ny fomba matanjaka sy marina kokoa.

### ✅ Fizika
Nandrafitra ny fitsipika Archimède (fitsipika momba ny fitrandrahana rano sy hery manosika):

“Ny zavatra atsoboka anaty ranon-javatra dia manosika amin'ny hery mitovy amin’ny lanjan’ny ranon-javatra nesoriny.”

Ity fitsipika ity no fototry ny hydrostatika sy flottabilité.

### ✅ Teknika sy famoronana
Nanao fitaovana ho fiarovana an’i Syracuse amin’ny fahavalo romanina:

katapulta

crane manangona sy mandatsaka sambo fahavalo

fitaratra manaitra afo amin’ny sambo (araka ny angano)

Namorona ny Archimedes’ screw (vis d’Archimède): fitaovana misintona rano ho amin’ny tany avo, mbola ampiasaina amin’ny tany fambolena ankehitriny.

---

## 🔹 Tantara malaza
Arkimeda no ivon’ilay tantara malaza hoe:

Nanafatra satro-boninahitra volamena ny mpanjaka Hiero II.

Nampanontaniana i Arkimeda hoe: Tena volamena madio ve sa misy fangarony?

Rehefa nandro tao anaty dobo, nahatsikaritra izy fa miakatra ny rano rehefa miditra ao ny vatany.

Teo no nahatakany fa afaka manamarina ny fahadiovan’ny metaly amin’ny alalan’ny fanandramana amin’ny rano.

Nihazakazaka tamin’ny lalana izy sady nihiaka hoe "Eureka!" (Nahita aho!).

---

## 🔹 Fahafatesana
Tamin’ny taona 212 talohan’i Jesoa Kristy, Syracuse dia resin’ny romanina teo ambany fitarihan’i Marcus Claudius Marcellus.

Na dia nanome baiko aza i Marcellus tsy hamonoana azy, dia maty novonoin’ny miaramila romanina iray i Arkimeda, araka ny angano, satria very fanahy mbola velona tamin’ny fanaovany kajy tamin’ny fasika.

---

## 🔹 Lova navelany
Arkimeda dia heverina ho iray amin’ireo mpahay siansa lehibe indrindra tamin’ny tantara.

Ny asany tamin’ny matematika sy fizika dia lasa fototra ho an’ny:

Calcul différentiel sy intégral

Mekanika sy hydrostatika

Fampandrosoana teknika amin’ny fitaovana

Ny famoronany sy ny fomba fisainany dia nisy fiantraikany lehibe tamin’ny siansa taty aoriana, ka nahatonga azy ho marika lehibe amin’ny siansa klasika.

---

## 🔹 Ohabolana sy teny faneva
📌 "Omeo toerana hitoerako aho dia haiko hampihetsi-davitra izao tontolo izao."

(Maneho ny fahazotoany amin’ny fikarohana leverage sy mekanika)

## Jereo koa
* Biôgrafia
*

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/0tnc