open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ficus assimilis

Ny ***Ficus assimilis*** dia karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana *[[Moraceae]]*, izay tsy fahita hara tsy eto Madagasikara nefa novolana koa ao Mayotte. Amin' ny teny malagasy izy io dia atao hoe **fihamy**, nefa tsy io irery ny zavamaniry antsoina amin' io anarana io. Anarana siantifika nomena azy taloha ny hoe ***Ficus guatteriifolia***.

## Toetoetrany
Mety ho tena lehibe ny *Ficus assimilis* izay manana haavo 20 hatramin' ny 25 m. Mety hahatratra 40 sm eo ho eo ny savivon' ny vatany. Tsy misy fizarazarany ny raviny fa feno. Manana faka mihantona ity zavamaniry ity.

## Faritra sy toerana anniriany
Tsy fahita raha tsy eto Madagasikara ny *Ficus assimilis*. Novolana ao Mayotte koa anefa izy. Ny ala somary maina amin' ny haambo hatramin' ny 1&nbsp;000 m eo ho eo no toerana tiany aniriana. Amin' ny faritra voafetra no ahitana azy. Any amin' ny ala maina no tena ahitana azy nefa mety ho hita koa indraindray any amin' ny ala mando any amin' ny faritra sasany eto Madagasikara.

## Jereo koa

* *[[Ficus]]*
* Adabo
* Amontana
* Aviavy
* Fihamy
Dioscorea sansibarensis

Ny ***Dioscorea sansibarensis*** dia karazana zavamaniry mamony, ao amin' ny fianakaviana *[[Dioscoreaceae]]*, izay teratany eto Madagasikara sy ao Afrika trôpikaly hatrany Tanzania andrefana ka hatrany Ginea ary hatrany atsimo ka hatrany Môzambika, ary nampidirina any an-toeran-kafa (anisan' izany ny any atsimon' i Florida). 

Indreto ny anarana iantsoana azy io amin'  ny teny malagasy: angitrika, fanfanga, fangahanga, fanganga, haranara, hofika, hofimamy, lepapa, makabiha, ndranara, ofaka, ary ofimamy. Atao hoe adabo koa izy io nefa antsoina amin' io anarana io koa ny hazo atao hoe *[[Ficus sakalavarum]]*.

Maniry avy amin' ny vody ovy izay mety mahatratra savaivo 40 sm ny *Dioscorea sansibarensis*. Mety hihoatra ny 7 m ny lavan' io vahy io ary mety ho 3 sm ny sakany. Mihodina manaraka zotra mifanohitra amin' ny fihodin' ny famantaranandro izy io ary afaka mihantona sy mihazona hazo na tohana hafa alohan' ny hipoiran' ny raviny voalohany. Mahatratra halava 46 sm sy sakany 58 sm ny ravina miendrika fo. Mety miafara amin' ny endrika rambo ny tendrony. Mety hiloko manopy volomparasy ny vodiny kely izay mahatratra sakany 6 sm.

Any amin' ny faritra sasany ao Afrika dia inoana ho manana hery miafina ity zavamaniry ity. Mahafaty ny vodiny.

## Jereo koa

* *[[Dioscorea]]*

* Adabo
Magno Malta

**Magno Pereira Malta** (teraka ny 16 Oktobra 1957 tao Macarani) dia pasitera evanjelika breziliana, mpihira ary mpanao politika, izay mpikambana ao amin'ny Antoko Liberaly (PL).

Senatera tao amin'ny Espírito Santo izy nanomboka tamin'ny 2003 ka hatramin'ny 2019 ary voafidy indray tamin'ny 2022.

Niditra ho isan'ny vahoaka izy tamin'ny 1993, rehefa voafidy ho mpanolotsaina ny tanàna, ary taty aoriana dia niasa ho solombavambahoaka avy amin'ny fanjakana sy federaly.

Tamin'ny fifidianana tamin'ny 2018, tsy voafidy ho senatera indray izy, ka nahazo ny laharana fahatelo, saingy voafidy ho ao amin'ny Antenimieran-doholona indray tamin'ny fifidianana tamin'ny 2022.

## Jereo koa
Rosana Martinelli

**Rosana Tereza Martinelli** (teraka ny 9 Desambra 1966 tao Palotina) dia mpanao politika sady mpandraharaha breziliana. Nisolo tena an'i Mato Grosso tao amin'ny Antenimieran-doholona Federaly izy nanomboka tamin'ny Jona 2024, taorian'ny fialan-tsasatry ny Wellington Fagundes teo aloha.

Talohan'izay, ben'ny tanànan'i Sinop, Mato Grosso, izy nanomboka tamin'ny 2017 ka hatramin'ny 2020 ary lefitry ny ben'ny tanàna tao amin'io kaominina io ihany nanomboka tamin'ny 2013 ka hatramin'ny 2016. Mifandray amin'ny Antoko Liberaly (PL) izy.

I Martinelli dia voafidy ho ben'ny tanànan'i Sinop tamin'ny 2016 nataon'ny PL.

## Jereo koa
Saadia Gaon

I **Saadia Gaon**, fantatra amin' ny anarana hoe **Rassag**, dia raby tamin' ny taonjato faha-10. Teraka tao Ejipta tamin' ny taona 882 na 892 izy ary maty tao Babilônia tamin' ny taona 942. Amin' ny teny hebreo izy dia רב סעדיה בן יוסף גאון סורא / *Rav Saadia ben Yosseph Gaon Soura*, ary amin' ny teny arabo dia سعيد إبن يوسف الفيّومي / *Sa`īd ibn Yūsuf al-Fayyūmi*,

Ny fiainany dia fifanesena tolona sy ady maro mba tsy hahafaty sy hitohizan' ny jodaisma rabinika babilôniana manoloana ny fampiraisam-bolon' ny sivilizasiôna arabo-mozilmana izay mpandresy, sy manoloana ny adim-pahefana eo amin' ny akademian' ny Tanin' i Israely sy ny akademian' i Babilôna, ary manoloana ireo izay mampifanohitra ny mpitarika tany am-pahababoana (ראש הגולה / *Rosh HaGola*, mpitarika ny Jiosy an-tsesitany tany Babilônia, sns.) amin' ny mpitarika sekoly (גאונים / *Ga'onim*) sns tany Babilônia ihany koa. Izy no mpanohitra lehibe ny Karaita, mpiandany amin' ny jodaisma mpanaraka hentitra ny Soratra Masina izay nanda ny Torah am-bava nataon' ny raby.

Niatrika ireo olana ireo tamin' ny alalan' ny asasoratra manavao maro izy, ka lasa ny mpanaraka ny jodaisma rabinika voalohany nandray anjara tamin' ny siansa tsy ara-pivavahana tamin' ny androny nefa tsy nanao tsirambina ny sehatra nentim-paharazana. Ny *Tafsir*, izay heviteny rabinika voalohany momba ny Baiboly, ary ny *Sefer Emunot veDeot*, izay andrana lehibe voalohany hampifanaraka ny lova jiosy rabinika sy ny filôzôfia grika, no asasorany malaza indrindra amin' izao fotoana izao.

Ny fiainan' i Saadia Gaon sy ny asany no nahatonga azy ho anisan' ny manampahefana ara-panahy sy ara-tsiansa ambony indrindra tamin' ny vanim-potoan' ny Geonim. Nandray anjara lehibe tamin' ny andro volamenan' ny kolontsaina jiosy tany Espaina, ny asasorany, ka nahazoany toerana tao amin' ny jodaisma arabo-andaloziana izay i Mosesy Maimônida ihany no afaka nitonon-tena ho izany tatỳ aoriana.
Teodasy

I **Teodasy** na **Tadeo** dia mpaminany jiosy izay nanatanteraka fahagagana maro sady nahavory olona maro ka mety nitonon-tena ho mesia. Noravan' ny prôkoratora rômana Kospio Fado (*Cuspius Fadus*) ny vahoaka nanaraka azy ary notapahina ny lohany ka nentina tany Jerosalema tamin' ny taona 44 na 45 na 46.

## Jereo koa

* Joda Zelôta
* Joda (apôstôly)
* Joda (rahalahin' i Jesoa)
* Kospio Fado
* Jodasy Galileana
Rogério Barra

**Hugo Rogério Sarmanho Barra** (teraka ny 10 Janoary 1984 tao Belém) dia mpisolovava sady mpanao politika breziliana, mifandray amin'ny Antoko Liberal (PL). Solontenan'ny fanjakana ho an'i  izy nanomboka tamin'ny taona 2023 ary niasa ho Sekreteram-panjakana misahana ny Fitsarana sy ny Zon'olombelona ho an'io fanjakana io ihany nanomboka tamin'ny taona 2019 ka hatramin'ny taona 2021.

Zanaky ny mpanao politika Éder Mauro izy.

## Jereo koa
Eder Mauro

**Éder Mauro Cardoso Barra** (teraka ny 14 Desambra 1960 tao (Belém), fantatra ihany koa amin'ny hoe *Delegado Éder Mauro*, dia polisy sy mpanao politika breziliana, mifandray amin'ny Antoko Liberal (PL).

Solombavambahoaka federaly ho an'ny fanjakan'i  izy amin'izao fotoana izao nanomboka tamin'ny taona 2015.

## Jereo koa
Ícaro de Valmir

**Ícaro Barbosa Costa** (teraka ny 10 Aprily 2001 tao Itabaiana), fantatra kokoa amin'ny anarana hoe Ícaro de Valmir, dia mpanao politika breziliana, voafidy ho solombavambahoaka federaly voalohany. Mpiara-miasa amin'ny Antoko Liberal (PL) izy.

## Jereo koa
Thiago de Joaldo

**Jose Thiago Alves de Carvalho** (teraka ny 20 Jona 1982 tao São Paulo) dia mpisolovava sady mpanao politika breziliana, izay mpikambana ao amin'ny antoko Progressistas (PP).

Tamin'ny fifidianana tamin'ny taona 2022, voafidy ho solombavambahoaka federaly ho an'i  izy tamin'ny vato 45.698 (0.72% amin'ny vato manankery).

## Jereo koa
Dinam-pokonolona

Ny **dinam-pokonolona** na **dina** dia vondrom-pitsipika manan-danja eo amin' ny fiarahamonina nentim-paharazana malagasy, sady fitaovana ho an' ny fandrindrana ny fiarahamonina sy ny fitsaram-pokonolona. Araka ny tantara dia fifanarahana iombonana ny dina, fifanarahana nifanaovan' ny samy mpikambana ao amin' ny fokonolona iray tanàna na iray faritra onenana ahitana tanàna roa na maro, izay mametraka fitsipika iraisana momba ny fitondran-tena sy ny sazy sy mihatra raha misy fandikana ireo fitsipika ireo. Mahazo ny maha ara-dalàna sy faneken' ny vahoaka azy avy amin' ny marimaritra iraisana ny dina izay maneho ny sitrapon' ny fokonolona sy mifototra amin' ny firaisankina sy ny fanajana ny soatoavin' ny fihavanana.

Amin' ny fomba fijery araka ny lalàna môderina, ny fanjakana malagasy dia manaiky ny dina ho famenon' ny lalànam-pirenena, indrindra amin' ny fandaminana ny disadisa eny ifotony (ady tany, adin' ny mpianakavy, halatra omby, sns), raha toa ka voamarina sy ankatoavin' ny tompon' andraikitra ara-pitantanana sy ara-pitsarana izany. Io fankatoavana io dia voarakitra indrindra ao amin' ny Lalàna laharana 2001-004 tamin' ny 25 Oktobra 2001, izay mifehy ny fametrahana sy fampiharana ny dina.

Araka izany, ny dina dia tetezana mampitohy ny fitsipika nentim-paharazana sy ny lalàna môderina, ka fitaovana iray amin' ny fitsaram-pokonolona miorina amin' ny kolontsaina malagasy.

## Jereo koa

* Dina

* Lalàna
* Fokonolona
* Lalàna malagasy

## Loharano sy fanamarihana
Leandro de Jesus

**Leandro Silva De Jesus** (teraka tamin'ny 19 Novambra 1981 tao Salvador da Bahia) dia mpisolovava ary solontenan'ny Bahia. Mpikambana ao amin'ny Antoko Liberaly (PL) any  izy. 
## Tantaran'ny fifidianana

## Jereo koa
Raharaha Volamena nivadika Vy

Ny **raharaha Volamena nivadika Vy** dia fanjavonana volamena sy vatosoa milanja 36 kg teo ho eo tao amin' ny Minisiteran' ny Harena an-Kibon' ny Tany teto Madagasikara tamin' ny taona 2022, izay fantatra nandritra ny fanisana natao tao amin' io minisitera io, ka nisy nanolo metaly tsotra. Nanao famotorana ara-pitsarana ny Ministera, izay nahavoarohirohy tompon' andraiki-panjakana maromaro, anisan' izany ny tale jeneraly teo aloha. Niafara amin' ny fanamelohana ilay raharaha, saingy tsy tafaverina avokoa ny volamena sy vatosoa nanjavona, ka nanasongadina ny lesoka eo amin' ny fiarovana sy ny fitantanana ny harem-pirenena stratejika izany.

## Fizotry ny raharaha

### Zava-misy manodidina
Notahirizin' ny Minisiteran' ny Harena an-Kibon' ny Tany teny amin' ny toerana misy ny foibeny (eny Ampandrianomby, Antananarivo) ny kôfran' ny fitaleavana jeneralin' ny harena an-kibon' ny tany. Nisy entana nogiazan' ny Fanjakana tamin' ny alalan' ny fanaraha-maso ny tao anatin' izany (volamena, vatosoa). Nisy tale jeneraly vaovao notendrena tamin' ny 13 Avrily 2022 ka nanatanteraka fifamindram-pahefana teo amin' ny tale jeneraly ny tao amin' ilay minisitera .

### Famindram-pahefana
Tamin' ny 1 Jona 2022, nandritra ny famindram-pahefana ôfisialy (fanovana tale jeneraly) sy teo anatrehan' ny vadintany (*huissier de justice*) iray, dia nisy ny fanisana sy ny fanamarinana ny zavatra tao anatin' ny kôfra. Nandritra ity fanisana ity dia nisy zavatra tsy ara-dalàna voamarika: raha tokony ho volamena sy vatosoa milanja 36,433 kg no andrasana, dia nisy zavatra vita amin' ny metaly (vy na varahina) nilanja 24,550 kg teo ho eo tao amin' ilay vata. Tsy nisy vaky anefa io vata fitehirizana io. Manodidina ny 7 lavitrisa Ariary ny tombam-bidin' ny volamena very, araka ny loharanom-baovao samihafa. 

### Fanambaràna ôfisialy
Roapolo andro mahery taty aoriana dia nohamafisin' ny minisitra Olivier Herindrainy Rakotomalala tamin' ny mpanao gazety tamin' ny 24 Jona 2022 fa nanjavona tao amin' ny kôfran' ny minisitera ny volamena sy vatosoa milanja 36,433 kg. Nanazava izy fa nisy nanolo zavatra vita amin' ny metaly maivan-danja kokoa ny volamena, izay tombanana ho eo anelanelan' ny 20 sy 24 kg eo ho eo, araka ny loharanom-baovao. Nambarany koa ny nanolorana ny raharaha eo am-pelan-tanan' ny fitsarana.

### Fanadihadiana sy fitsarana
Nosokafana ny fanadihadiana ara-pitsarana ary tale jeneraly maro sy tompon' andraikitra maro teo aloha ao amin' ilay minisitera no anisan' ny voarohirohy. Tamin' ny volana Mey 2023 dia notanterahina ny fitsarana: olona roa no voaheloka, anisan' izany ny tale jeneraly iray teo aloha. Mbola misy zava-miafina anefa: tsy fantatra ny toerana misy ny volamena 36 kg.

## Jereo koa

* Raharaha Boeing 777
* Raharaha Volamena 73 kilao (tao Afrika Atsimo)
* Raharaha Volamena 49 kg (tao Kômôro)
* Raharaha Ecran plat
* Raharaha Bobon sucette
* Raharaha Gemfields
* Fifanarahana miafina momba ny Predator
* Kolikoly eto Madagasikara

## Loharano sy fanamarihana
Rubinho Nunes

**Rubens Alberto Gatti Nunes** (teraka ny 2 Jona 1988 tao Vinhedo ) dia mpisolovava sady mpanao politika breziliana mifandray amin'ny União Brasil (UNIÃO). Manompo ny fe-potoam-piasany faharoa amin'ny maha-mpanolotsaina ny tanàna ao  azy izy, rehefa voafidy tamin'ny fifidianana monisipaly tamin'ny taona 2020 ary voafidy indray tamin'ny taona 2024.

### Rohy ivelany
Mauro Mendes

**Mauro Mendes Ferreira** (teraka ny 12 Aprily 1964 tao Anápolis) dia mpandraharaha breziliana, injeniera elektrika, ary mpanao politika mifandray amin'ny União Brasil (UNIÃO). Nitarika ny Federasionan'ny Indostria ao amin'ny Fanjakan'i Mato Grosso (Fiemt) sy ny rafitra Sesi/Senai izy teo anelanelan'ny taona 2007 sy 2010.

Amin'izao fotoana izao dia governoran'i  izy, ary ben'ny tanànan'i Cuiabá nanomboka tamin'ny taona 2013 ka hatramin'ny 2016.

## Jereo koa
Guilherme Derrite

**Guilherme Muraro Derrite** (teraka ny 10 Oktobra 1984 tao Sorocaba) dia mpanao polisy sy mpanao politika breziliana izay niasa ho sekretera misahana ny fiarovam-bahoaka ao São Paulo nanomboka tamin'ny taona 2023.

Mpikambana ao amin'ny Antenimieran'ny Solombavambahoaka federaly izy nanomboka tamin'ny taona 2019. Anisan'ny antoko Progressistas izy.

## Jereo Koa
Fernando Rodolfo

**Fernando Rodolfo Tenório de Vasconcelos**, dia mpanao gazety, mpamoaka horonantsary, mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i . Teraka ny 17 Novambra 1983 tao Garanhuns.

Mifandray amin'ny Antoko Liberaly (PL) izy. 
Hatramin'ny taona 2019 dia solombavambahoaka federaly ho an'ny Fanjakan'i Pernambuco izy.

## Jereo Koa
Alden Silva

**Alden José Lázaro da Silva** dia mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i  teraka ny 19 Aprily 1980  tao Salvador da Bahia.  Nanomboka ny taona 2019 ka hatramin'ny 2023, dia solombavambahoaka federaly tao amin'ny Antenimieram-pirenena izy. 

## Vokatra fifidianana

## Jereo koa
Diego Castro Barbosa

**Diego Castro Barbosa**, fantatra amin'ny anarana hoe **Diego Castro**, (teraka tamin'ny 14 Septambra 1992 tao Salvador da Bahia) dia mpisolovava ary mpikambana ao amin'ny fanjakan'i Bahia. Mpikambana ao amin'ny Antoko Liberaly (PL) any  izy.

Diego Castro dia mpanao politika breziliana avy any Bahia. Mpisolovava sy injeniera sivily izy. Nanomboka tamin'ny taona 2022, i Diego Castro no filoha lefitry ny PL liberaly-konservativa tao amin'ny Antenimieram-panjakana ao Bahia. 

## Tantaran'ny fifidianana

## Jereo koa
India Armelau

**Amanda Brandao Armelau**, fantatra kokoa amin'ny anarana hoe **Índia Armelau** (teraka ny 20 Janoary 1988 tao Manaus), dia mpilomano taloha sady mpanao politika breziliana, mpikambana ao amin'ny Antoko Liberaly (PL). 

Solombavambahoaka ao amin'ny fanjakana Rio de Janeiro izy amin'izao fotoana izao.

## Biografia
Avy amin'ny fiaviana Amerindiana sy Italiana, lehibe tao amin'ny manodidina an'i Aparecida any Manaus izy. Nasaina izy hanatevin-daharana ny ekipa lomano ao amin'ny Atlético Rio Negro Clube (Manaus).

## Karazana lomano
Nifaninana tamin'ny sokajy tanora tao amin'ny Club de Regatas Vasco da Gama tao Rio de Janeiro izy, ary anisan'ny ekipam-pirenena zandriny. Amin'ny maha olon-dehibe azy dia mpikambana ao amin'ny Unisanta de São Paulo

## Mandats

## Fanamarihana sy referansa
Carlos Bolsonaro

**Carlos Nantes Bolsonaro** (teraka ny 7 Desambra 1982 tao Resende) dia mpikambana ao amin'ny filankevitry ny tanànan'i Rio de Janeiro nanomboka tamin'ny taona 2001.

Nahazo diplaoma momba ny Siansa momba ny Aeronautika tao amin'ny Oniversiten'i Estácio de Sá izy ary mpikambana ao amin'ny Antenimieran'ny Kaominina ao Rio de Janeiro nanomboka tamin'ny taona 2001, ary mpikambana ao amin'ny Antoko Republicanos (Brasil).

I Flávio Bolsonaro no rahalahiny, mpikambana ao amin'ny Antenimieran'ny Lalàna ao Rio de Janeiro nanomboka tamin'ny taona 2003 ka hatramin'ny taona 2019 ary mpikambana ao amin'ny Antenimieran-doholona Federalin'i Brezila amin'izao fotoana izao, zanak'i Jair Bolsonaro, filoha teo aloha tao .

## Jereo koa
Sóstenes Cavalcante

**Sóstenes Silva Cavalcante** (teraka ny 16 Janoary 1975 tao Maceió)  dia pastora evanjelika breziliana, teolojiana ary mpanao politika, izay mpikambana ao amin'ny Antoko Liberal (PL). Amin'izao fotoana izao dia miasa amin'ny fe-potoam-piasany fahatelo amin'ny maha-solombavambahoaka federaly azy ao amin'ny fanjakan'i Rio de Janeiro izy.

## Tantaram-piainana
Pasitera evanjelika izy ary mpikambana ao amin'ny Fiangonana Evanjelika Assembly of God. Nahazo diplaoma momba ny teolojia avy amin'ny Faculty of Sciences, Education and Theology of Northern Brezila (FACETEN) izy.

Tamin'ny taona 2014, voafidy ho solombavambahoaka federaly ho an'i Rio de Janeiro izy tamin'ny vato 104,697.
Intelo izy no voafidy indray hatramin'izay.

## Jereo koa
Philda Nani Kereng

**Philda Nani Kereng** dia Vehivavy BotswanIiana diplaomaty sy mpanao politika taloha, manam-pahaizana momban’ny fampandrosoana ara-tsosialy. Mitazona ny andraikitra komisera ambony ao amin’ny repoblikan’ny Botswana ao amin’ny repoblika federalin’ny Nizeria.

## Fahazazana sy fanabeazana
Teraka tamin'ny 17 Martsa 1970 tany Marotsoana any Bôtsoana i Phlda Nani Kereng, nahazo mari-pahaizana Bachelor momba ny asan-tànana momba ny sosiolojian'ny fitanatanana ampahibemaso , tao amin'ny oniversiten'ny Bôtsoana izy tamin'ny taona 1994.

Tamin'ny taona 1999, nahazo mari-pahaizana master momba sosiolojian'ny fampandrosoana tao amin'ny oniversiten'ny Essex any Angletera. Nandritra ny asany, nandray anjara tamin'ny programam-panofanana matihanina isan-karazany, mifantoka amin'ny fitantanana, ny fampandrosoana ambanivohitra, ny fitantanana tontolo iainana ary ny famakafakana ara-politika.

## Loharano
Gilson Marques

**Gilson Marques Vieira** dia mpisolovava, mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i  teraka ny 12 Aprily 1981 tao Rio do Sul.

Tamin'ny fifidianana tamin'ny 7 Oktobra 2018, nofidian'ny Antoko Vaovao (Novo) izy.

Nohamafisina teo amin'ny toerany izy tamin'ny fifidianana tamin'ny taona 2022.

## Jereo koa
Alexandre Knoploch

**Alexandre Gomes Knoploch dos Santos** (teraka ny 23 Jolay 1986, tao Rio de Janeiro) dia mpandraharaha sy mpanao politika breziliana izay nifandray tamin'ny Antoko Liberal. Solombavambahoaka tao Rio de Janeiro izy teo anelanelan'ny taona 2019 sy 2023, ary niverina tamin'io toerana io tamin'ny taona 2025.

Tamin'ny taona 2018, voafidy ho solombavambahoaka izy tamin'ny vato 103.639 ho an'ny PSL, ary izy no solombavambahoaka faha-4 be mpifidy indrindra tao amin'ny fanjakan'i Rio de Janeiro. Izy no mpitarika ny PSL sy mpitarika lefitry ny governemantan'i Cláudio Castro tao amin'ny antenimiera.

## Jereo koa
Lena

Renirano any Siberia,  ny **Lena**, izay atsinanana indrindra amin'ireo renirano lehibe telo izay mikoriana amin'ity faritra avaratr'i Azia ity manaraka ny axe atsimo-avaratra.

Mirefy 4 400 km ny halavany, ary io no renirano lava indrindra izay ao anatin'i Rosia tanteraka ny farihin'ny reniranony, ny renirano fahafito lehibe indrindra eran-tany raha ny haben'ny farihin'ny renirano no jerena (ny fahatelo lehibe indrindra any Rosia aorian'ny Yenisei sy ny Ob), ary ny faharoa ambin'ny folo lehibe indrindra raha ny salan'isan'ny rano mikoriana (ny faharoa lehibe indrindra any Rosia aorian'ny Yenisei).

## Jereo koa
Paulo Bilynskyj

**Paulo Francisco Muniz Bilynskyj** (teraka ny 10 Martsa 1987, tao Santo André) dia mpanao politika sady polisy breziliana izay mpikambana ao amin'ny Antenimieran'ny Solombavambahoaka nanomboka tamin'ny taona 2023.

Nanomboka tamin'ny taona 2025, izy no nitarika ny Komity momba ny Filaminam-bahoaka ary nianatra tao amin'ny Faculdade de Direito de Curitiba.

## Jereo koa
Yenisei

Ny **Yenisei** (rosiana: *Енисей*) dia renirano any Siberia, Azia, ary izy no lava indrindra amin'ireo renirano rehetra mikoriana any amin'ny ranomasina Arktika. Miforona ao amin'ny Repoblika Mizaka Tenan'i Tuva izy io noho ny fihaonan'ny Yenisei Lehibe sy ny Yenisei Kely, ny voalohany dia miainga eo amin'ny tehezan-tendrombohitra atsimon'ny Tendrombohitra Sayan amin'ny 97° 30' E sy 52° 20' N ary ny faharoa kosa mipoitra avy amin'ny honahona kilometatra vitsivitsy andrefan'ny Farihin'i Khobso-Gol any avaratra andrefan'i .

## Jereo koa
Khobso-Gol (farihy)

Ny Farihin'i **Khobso-Gol** (Mongoliana: ᠺᠥᠪᠰᠦᠭᠦᠯ ᠨᠠᠭᠤᠷ) no farihy faharoa lehibe indrindra (aorian'ny Farihin'i Uvs) ary lalina indrindra any . Any avaratry ny firenena no misy azy, ao amin'ny Faritanin'i Hövsgöl. Mirefy 136 km ny lavany ary 36 km ny sakany. Mangatsiaka ny ranony, mangatsiaka mandritra ny efa-bolana amin'ny taona (manomboka amin'ny Janoary ka hatramin'ny Aprily).

## Galerie

BlueHovsgol.jpg|Vue du lac
Lake Khövsgöl, Mongolia.jpg|Sur le bord du lac
KhovsgolNuurRainbow.jpg|gauche|Arc-en-ciel sur le Lac Khövsgöl
Alag Tsar Tourist Camp.jpg|Camp de yourtes sur le bord du lac


## Jereo koa
Carmelo Neto

**Carmelo Silveira Carneiro Leão Neto** (teraka ny 15 Septambra 2001 tao Fortaleza), fantatra kokoa amin'ny anarana hoe **Carmelo Neto**, dia mpanao politika breziliana mifandray amin'ny Antoko Liberaly (PL), ary niasa ho filohan'ny Antoko Liberal tao  nanomboka tamin'ny Novambra 2023 ka hatramin'ny Jona 2025. Tamin'ny Febroary 2025, nambaran'i Valdemar Costa Neto ho filohan'ny Antoko Liberaly Tanora (Partido Liberal Jovem - PLJ) ​​izy.

Mpanolotsaina tao an-tanàna tao Fortaleza izy ary solontenan'ny fanjakana ao Ceará amin'izao fotoana izao, nahazo vato betsaka indrindra tao amin'ny fanjakana.

## Fahombiazana amin'ny fifidianana
Leonardo Siqueira

**Leonardo de Siqueira Lima** (teraka ny 23 Janoary 1986 tao São Paulo) dia mpahay toekarena sy mpanao politika breziliana.

Manana diplaoma momba ny toekarena avy amin'ny *Fondação Getulio Vargas* sy mari-pahaizana maîtrise avy amin'ny *Barcelona School of Economics* (BSE) izy. Amin'izao fotoana izao dia manohy ny fianarany doctorat amin'io sehatra io ihany ao amin'ny Insper izy.

Tamin'ny taona 2022, voafidy ho solombavambahoakan'ny fanjakana ao São Paulo izy avy amin'ny antoko Novo tamin'ny vato 90.688.

## Jereo koa
*folha.uol.com.br
*www.al.sp.gov.br
Dr. Mauricio

**Maurício Lemes de Carvalho** dia mpanao politika, dokotera, mpamboly ary mpandraharaha mizaka ny zom-pirenen'i , teraka ny 27 Janoary 1950 tao Santa Rita de Caldas. 

Nandritra ny fe-potoana roa tamin'ny naha Ben'ny tanànan'i Ouro Fino izy ary solontenam-panjakana ao amin'ny Antenimieram-pirenena ao  amin'izao fotoana izao.

## Jereo koa
Major Araújo

**Júnio Alves Araújo**, fantatra amin'ny anarana hoe **Major Araújo** (teraka ny 10 Jona 1966 tao Goiânia), dia mpanao politika breziliana.

Voafidy ho Ben'ny Tanàna Lefitry ny Goiânia izy, niaraka tamin'i Iris Rezende, izay voafidy ho Ben'ny Tanànan'i Goiânia faninefany tamin'ny taona 2016. Fotoana fohy taorian'ny nifidianana azy dia nametra-pialana tamin'ny maha-ben'ny tanàna lefitra azy izy.

Voafidy ho lefitry ny fanjakana ao Goiás niaraka tamin'ny governora voafidy, Ronaldo Caiado.

Mpikambana ao amin'ny Antoko Liberaly izy.
Dani Rodrik

**Dani Rodrik** dia mpahay toekarena Tiorkia teraka ny 14 Aogositra 1957.

## Rohy ivelany

*  Tranonkala ofisialin'i Dani Rodrik
*  Ny fikarohana farany nataon'i Dani Rodrik
Delegado Caveira

**Lenildo Mendes dos Santos Sertão** (teraka ny 27 Aprily 1979 tao Rio Verde), fantatra kokoa amin'ny anarana hoe **Delegado Caveira**, dia polisy sivily breziliana sady mpanao politika mifandray amin'ny Antoko Liberaly (PL).

Mpanolotsaina tao an-tanàna tao São Félix do Xingu izy ary solontenan'ny fanjakana ho an'i . Solombavambahoaka federaly ho an'io fanjakana io ihany izy amin'izao fotoana izao.
Emerson Jarude

**Emerson Oliveira Jarude Thomaz** (teraka ny 5 Novambra 1989 tao Rio Branco), dia mpanao politika breziliana, mpikambana ao amin'ny Antoko Novo (NOVO).

Rehefa avy nitantana roa taona ho mpanolotsaina ny tanàna tao an-drenivohitra, i Jarude no voafidy ho solombavambahoaka be mpifidy indrindra tao Rio Branco ary fahatelo be mpifidy indrindra tao amin'ny fanjakana tamin'ny vato 8.540.

## Jereo koa
Hennef

I **Hennef** dia tanàna any Alemaina,  Ny tanàna no misy ao amin'ny distrikan'i Rhein-Sieg any  Nordrhein-Westfalen (frantsay: *Rhénanie-du-Nord-Westphalie*).

Mbola betsaka kokoa aza ny isan'ny distrika, izay ny sasany amin'izy ireo dia voasokajy ho vohitra kely kokoa. Izany no mahatonga an'i Hennef ho fantatra ihany koa amin'ny hoe "Tanànan'ny Vohitra Zato."

## Jeografia
Toerana ara-jeografika: Eo anelanelan'ny faritr'i Bergisches Land sy Westerwald eo am-piandohan'ny vinanin'i Sieg i Hennef, eo amin'ny 30 km atsimo atsinanan'i Köln (Cologne) ary 14 km atsinanana-avaratra atsinanan'i Bonn.

## Jereo Koa
*Lisitra ny tanàna ny Alemaina
Dieffenbachia seguine

Ny ***Dieffenbachia seguine*** dia karazana zavamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana *[[Araceae]]*. Teratany any Amerika Atsimo, io karazana io dia ampiasaina indrindra noho ny fananany ravina manintona, ampiasaina ho haingo any amin' ny zaridaina trôpikaly ary ho zavamaniry anaty trano any amin' ny faritra mangatsiaka kokoa.

Avy any Amerika Atsimo ity karazany ity, ny marimarina kokoa avy amin' ireto faritra ara-jeôgrafia ireto: Meksika, Brezila, Karaiba, Kôsta Rika, El Salvador, Goatemala, Hôndorasy, Nikaragoa, Goiana, Sorinama, Venezoela, Bôlivia, Kôlômbia, ary Ekoadôra.

## Jereo koa

* *[[Dieffenbachia]]*
ITER

**ITER** (voalohany dia ny *International Thermonuclear Experimental Reactor*, iter midika hoe *ny lalana* amin'ny teny latina) dia tetikasa goavana fikarohana sy injeniera momba ny fusion nokleary iraisam-pirenena mikendry ny hamorona angovo amin'ny alàlan'ny dingana fusion. Aorina eo akaikin'ny toeram-pamokarana Cadarache any atsimon'i Frantsa izy io. Rehefa vita ny reactor lehibe sy ny plasma voalohany, izay kasaina hatao amin'ny 2033–2034, ny ITER no ho lehibe indrindra amin'ireo reactor fusion mihoatra ny 100 naorina hatramin'ny taona 1950, miaraka amin'ny haben'ny plasma in-enina noho ny JT-60SA any Japon, ny tokamak lehibe indrindra miasa ankehitriny.

Ny tanjona maharitra amin'ny fikarohana fusion dia ny famokarana herinaratra; Ny tanjon'ny ITER dia ny fikarohana siantifika, ary ny fampisehoana ara-teknolojia ny reactor fusion lehibe, tsy misy famokarana herinaratra. Ny tanjon'ny ITER dia ny hahazoana fusion ampy hamokarana herinaratra avo 10 heny noho ny herinaratra voarain'ny plasma mandritra ny fotoana fohy; mba hampisehoana sy hitsapana ireo teknolojia ilaina amin'ny fampandehanana orinasa mpamokatra herinaratra fusion, anisan'izany ny cryogenics, ny rafitra fanafanana, ny fanaraha-maso ary ny diagnostika, ary ny fikojakojana lavitra; mba hahazoana sy hianarana avy amin'ny plasma mirehitra; mba hitsapana ny fiompiana tritium; ary mba hampisehoana ny fiarovana ny orinasa fusion.

Vola sy tantanan'ny antoko mpikambana fito ny ITER: Sina, ny Vondrona Eoropeana, India, Japon, Rosia, Korea Atsimo ary Etazonia. Taorian'ny Brexit avy hatrany, dia nanohy nandray anjara tamin'ny ITER ny Fanjakana Mitambatra tamin'ny alàlan'ny fandaharan'asan'ny Fusion for Energy (F4E) an'ny EU hatramin'ny Septambra 2023. Nandray anjara tamin'ny alàlan'ny Euratom sy F4E i Soisa hatramin'ny taona 2021, na dia vonona ny hiditra indray amin'ny taona 2026 aza izy ireo aorian'ny fifampiraharahana manaraka amin'ny EU. 
Manana fifanarahana fiaraha-miasa amin'i Aostralia, Kanada, Kazakstàna ary Tailandy ihany koa ny ITER.

Nanomboka tamin'ny taona 2013 ny fananganana ny toerana ITER any Frantsa, ary nanomboka tamin'ny taona 2020 ny fanangonana ny tokamak. Akaiky ny €6 lavitrisa ny tetibola voalohany, saingy vinavinaina ho eo anelanelan'ny €18 sy €22 lavitrisa ny totalin'ny vidin'ny fanorenana sy ny asa;] ny tombana hafa dia mametraka ny totalin'ny vidiny eo anelanelan'ny $45 lavitrisa sy $65 lavitrisa, na dia iadian-kevitry ny ITER aza ireo tarehimarika ireo. Na inona na inona ny vidiny farany, ny ITER dia efa voalaza fa ny andrana siantifika lafo indrindra hatramin'izay, ny tetikasa injeniera sarotra indrindra teo amin'ny tantaran'ny olombelona, ary iray amin'ireo fiaraha-miasa goavana indrindra nataon'ny olombelona hatramin'ny namoronana ny International Space Station (tetibola €100 lavitrisa na $150 lavitrisa) sy ny Large Hadron Collider (tetibola €7.5 lavitrisa).

Saint-Paul-lès-Durance dia ao amin'ny sokajin'ny kaominina ao
Delegado da Cunha

**Carlos Alberto da Cunha** (teraka ny 14 Oktobra 1977 tao Santos), fantatra kokoa amin'ny anarana hoe **Delegado da Cunha**, dia mpanao politika breziliana izay mpikambana ao amin'ny Antenimieran'ny Solombavambahoaka nanomboka tamin'ny taona 2023.

Niasa ho polisy izy taloha.

Antoko: Progressistas

## Jereo koa
Germplasm Resources Information Network

Ny **Germplasm Resources Information Network** (na **GRIN**) dia mpizara tranonkala fitahirizana ao anisan' ny National Genetic Resources Programme (NGRP) an' ny United States Department of Agriculture (USDA) izay mitantana tanteraka ny angon-drakitra an-tsolosaina ho an' ny fitrandrahana ny fototarazo rehetra nangonin' ny National Plant Germplasm System (NPGS). Nitarina ho amin' ny fitantanana ny angom-baovao momba ny fametrahana ny ADN an' ny bibikely (tsy manana hazondamosina) sy karazam-biby ary karazana mikrôba ny anjara asany.

## Tetikasa tohanany
Ny iraka ôfisialy sahanin' ny tetikasa GRIN dia ny hanohana ireto tetikasa manaraka ireto:

* National Animal Germplasm Program (NAGP);
* National Plant Germplasm System (NPGS);
* National Microbial Germplasm Program (NMGP);
* National Invertebrate Germplasm Program (NIGP).

## Rohy ivelany

* Tranonkala ôfisialy: https://www.ars-grin.gov/
Kolikoly an-dalambe eto Madagasikara

Ny **kolikoly an-dalambe eto Madagasikara** dia fitakiana tsolotra na karazana kolikoly hafa amin' ny mpamily fiara eny amin' ny araben' i Madagasikara. Ity karazana kolikoly ity dia lasa toy ny "fandoavana hetra madinika tsy ara-dalàna" ataon' ny tompon' andraiki-panjakana sasany tokony hiaro ny filaminam-bahoaka, kanefa manova toerana misy azy ireo ho toeram-pitakiana saram-pandalovana tsy ara-dalàna. Fahita saika manerana ny arabe falehan' ny fiarakodia manerana an' i Madagasikara ity karazana kolikoly ity. Izany fanao izany dia manova ny fahefam-panjakana ara-dalàna, izay natao hifehy ny fifamoivoizana, hanamarina ny antontan-taratasy, hisoroka ny lozam-pifamoivoizana, ho lasa fitaovana ho an' ny fampidiram-bola ho an' ny tenan' izy ireo manokana. Tondro iray handrefesana ny fahamatoran' ny fanjakana amin' ny ady ataony amin' ny kolikoly eto Madagasikara ity karazana iray ity izay tsy any amin' ny toerana takona, fa an-karihary sady indraindray eo imason' ny mpandeha marobe.

## Jereo koa

* Kolikoly eto Madagasikara
Adriano Silva

**Adriano Bornschein Silva** (teraka ny 1 Martsa 1978 tao Joinville) dia mpandraharaha, mpanao politika ary mpamono afo an-tsitrapo breziliana.

Izy no ben'ny tanànan'i Joinville, Santa Catarina,  amin'izao fotoana izao. Izy koa no filohan'ny vondrona Catarinense Pharma. Izy no hany ben'ny tanàna ao Brezila avy amin'ny Antoko Vaovao ary milaza fa mitovy amin'ny filoha teo aloha Jair Bolsonaro izy.

## Jereo koa
Amaranthus spinosus

Ny ***Amaranthus spinosus*** dia karazan-javamaniry mamony, roa ravin-tsimoka, ao amin' ny fianakaviana *[[Amaranthaceae]]*, hita any amin' ny faritra trôpikaly sy sobtrôpikaly. 

Amin' ny teny malagasy ity zavamaniry ity dia atao hoe **anampantsy**, **anampatsa**, **añampatsy**, **anapatsalahy**, **dasy**, **felipatika**, **kimoaelahy**, **kimoaevavy**, **kimoelahy**, ary **sabotraboay**.

Maniry isan-taona amin' ny tany be azôta na nitrata na fako ôrganika sady zavamaniry ahitra misy tsilo ity zavamaniry ity. Ahi-dratsy any amin' ny faritra maro maneran-tany ity karazana ity. Voalaza tamin' ny taona 2012 fa mahatohitra ny glifôzata (fanafosy famonoana ahitra) ny *Amaranthus spinosus* sasany any Etazonia. Any amin' ny faritra mafana sasany aty Afrika, ny ravin' ny *Amaranthus spinosus* dia andrahoin' ny olona amin' ny rano mba hatao sakafo. Ity zavamaniry ity ihany koa dia atao fanafody amin' ny fitsaboana nentim-paharazana indiana (*Ayurveda*) mba hitsaboana ny fanaviana sy ny fitohanana ary ary mampamany matetika.

## Jereo koa

* *[[Amaranthus]]* 

* *[[Amaranthaceae]]*

* *[[Amaranthus graecizans]]* na *[[Amaranthus angustifolius]]*

* *[[Amaranthus dubius]]*
* ''Amaranthus viridis'' na *[[Amaranthus gracilis]]*
* *[[Amaranthus hybridus]]*
* *[[Amaranthus tricolor]]* na *[[Amaranthus tristis]]*

## Loharano sy fanamarihana
Vinicius Poit

**Vinicius Lazzer Poit** (teraka ny 31 Janoary 1986 tao São Bernardo do Campo) dia mpanao politika sy mpandraharaha breziliana. Nandany ny asany ara-politika nisolo tena an'i São Paulo izy, ary niasa ho solombavambahoaka federaly nanomboka tamin'ny 2019-2022.

## Fiainana manokana
Nahazo diplaoma tao amin'ny *Fundação Getúlio Vargas* i Poit, ary talohan'ny naha-mpanao politika azy dia niasa ho mpanazatra mpandraharaha izy mba hampianatra ny tsirairay ny fomba ho mpandraharaha, ary izy no mpanorina ny Recruit Simple, sehatra an-tserasera ho an'ny fandraisana mpiasa haingana.

## Asa ara-politika
Voafidy ho solombavambahoaka federaly ho an'ny fanjakan'i  i Poit, voafidy tamin'ny vato 207.118 ho an'ny 2019-2022.

## Antoko politika
* Antoko Vaovao

## Jereo koa
Gil Diniz

**Gildevanio Ilso dos Santos Diniz** (teraka ny 29 aogositra 1986, tao Serra Talhada), fantatra kokoa amin'ny anarana hoe **Gil Diniz** dia mpanao paositra sy mpanao politika breziliana, mifandray amin'ny Antoko Liberaly (PL) ary efa lefitra ho an'ny Fanjakana São Paulo nanomboka tamin'ny taona 2019.

## Jereo koa
Paositra

Toeram-panjakana sy mpivarotra antsinjarany ny paositra izay manome tolotra ** paositra**, toy ny fandraisana taratasy sy fonosana, fanomezana boaty paositra, ary fivarotana hajia, fonosana ary taratasy fanoratana. Mety hanolotra tolotra fanampiny ny paositra, izay miovaova arakaraka ny firenena.

## Jereo koa
*Paositra Malagasy
Filipe Barros

**Filipe Barros Baptista de Toledo Ribeiro** (teraka ny 29 Mey 1991 tao Londrina) dia mpisolovava breziliana sady solombavambahoaka federaly ho an'ny fanjakan'i .

Teraka tao Londrina izy ary nanomboka tamin'ny taona 2022 dia mpikambana ao amin'ny Partido Liberal (PL).

Mpiady amin'ny anti-kominista izy ary mpiara-dia amin'ny filoha Jair Bolsonaro.

## Jereo koa
Ana Paula Henkel

**Ana Paula Rodrigues Henkel**, teraka ny 13 Febroary 1972 tao Lavras, dia mpilalao volley sy volley amoron-dranomasina breziliana. Teraka hoe Ana Paula Rodrigues izy, nanova ny anarany ho Ana Paula Connelly tamin'ny 1994 rehefa avy nanambady an'i Jeffty Connelly, mpilalao baskety, izay niteraka iray taminy. 

Tamin'ny 2010, nanambady an'i Carl Henkel, mpilalao volley amoron-dranomasina amerikana izy.

Niaraka tamin'ny ekipa volley vehivavy breziliana, nahazo medaly alimo Lalao  Olimpika tao Atlanta izy tamin'ny 1996 ary nahazo ny laharana fahefatra tao Barcelona tamin'ny 1992.

## Jereo koa
Prof. Claudio Branchieri

**Claudio Maximiliano Branchieri**, fantatra ihany koa amin'ny hoe **Profesora Claudio** (teraka ny 30 Desambra 1970 tao Caxias do Sul), dia mpanao politika breziliana mifandray amin'ny Podemos (PODE).

## Fahaizana akademika
Teraka tao Caxias do Sul i Branchieri ary nahazo diplaoma momba ny Toekarena tao amin'ny Oniversiten'i Caxias do Sul (UCS). Nahazo mari-pahaizana maîtrise momba ny Toekarena tao amin'ny Oniversite Federalin'i Rio Grande do Sul (UFRGS) izy.

## Jereo ikoa
Tokan-dravin-tsimoka

Ny **zavamaniry tokan-dravin-tsimoka** na **mônôkôtiledôna** dia zavamaniry izay ny zanany, vokatry ny fitsimohan' ny voa iray, izay tsy manana amin' ny voalohany, afa-tsy raviny iray, antsoina hoe ravin-tsimoka na kôtiledôna. Amin' ny antsipiriany kokoa, ny **mônôkôtiledôna**, izay atao hoe ***Monocotyledoneae***, izay ao amin' ny kilasin' ny ***Liliopsida*** araka ny fanasokajiana Cronquist, na ny reni-filaharana ***Lilianae*** araka ny fanasokajiana APG III sy APG IV, dia vondrona mônôfiletika anisan' ny zavamaniry mamony na *[[Angiospermae]]*. Ny mifanohitra amin' izy ireo dia ny zavamaniry roa ravin-tsimoka na dikôtiledôna.

Ao amin' ireo zavamairy  tokan-dravin-tsimoka ireo dia ireto ny fianakaviana sy vondron-karazana fantatra indrindra:

* ny *[[Orchidaceae]]* (fianakavian' ny ôrkidea), izay ahitana voniny manana fomba fandonahana;
* ny *[[Arecaceae]]* (fianakavian' ny palmie)
* ny *[[Musa]]* (vondron-karazan' ny akondro, ao amin' ny fianakaviana *[[Musaceae]]*);
* ny *[[Poaceae]]* (fianakaviana ahitana ny vary sy ny katsaka ary bozaka isan-karazany):
* ary ny *[[Juncaceae]]*.

## Jereo koa

* Roa ravin-tsimoka
Delegado Zucco

**Rodrigo Lorenzini Zucco**, fantatra kokoa amin'ny anarana hoe **Delegado Zucco** (teraka ny 17 Desambra 1970, tao Alegrete), dia mpanao politika breziliana avy amin'ny antoko Repoblikana.

## Fanabeazana sy Asa ho an'ny Polisy
Mahazo diplaoma momba ny lalàna avy amin'ny Oniversite Federalin'i Rio Grande do Sul (UFRGS) i Zucco. Nekena ho polisy tao Santa Catarina izy voalohany ary taty aoriana tao Rio Grande do Sul.

## Solombavambahoakan'i Rio Grande do Sul
Tamin'ny fifidianana tamin'ny taona 2022, voafidy ho ao amin'ny Parlemanta-panjakana ao Rio Grande do Sul ho an'ny antoko Republicanos izy tamin'ny vato 59.648.

### Fiainana manokana
Rodrigo Zucco dia rahalahin'i Luciano Lorenzini Zucco, fantatra amin'ny anarana hoe *Tenente-Coronel Zucco*, solombavambahoaka federaly ao amin'ny Antoko Liberal ho an'i .

## Jereo Koa
Zucco (mpanao politika)

**Luciano Lorenzini Zucco**, fantatra amin'ny anarana hoe **Zucco** (teraka ny 9 Martsa 1974 tao Alegrete) dia mpanao politika breziliana izay mpikambana ao amin'ny Antenimieran'ny Solombavambahoaka nanomboka tamin'ny taona 2023. , ary mpikambana ao amin'ny Antoko Liberaly (PL)

Nanomboka tamin'ny taona 2019 ka hatramin'ny taona 2023, mpikambana tao amin'ny Antenimiera mpanao lalàna ao Rio Grande do Sul

## Fifidianana

## Jereo Koa
Eduardo Gomes

**Carlos Eduardo Torres Gomes**, fantatra ihany koa amin'ny hoe Eduardo Gomes (teraka ny 28 Aprily 1966 tao Estância), dia mpandraharaha sady mpanao politika breziliana mifandray amin'ny Antoko Liberal (PL). 

Solombavambahoaka federaly ho an'ny fanjakan'i Tocantins izy nanomboka tamin'ny 2003 ka hatramin'ny 2015 ary amin'izao fotoana izao dia senatera ho an'io fanjakana io ihany.

## Jereo koa
Ravin-tsimoka

Ny **ravin-tsimoka** na **kôtiledôna** dia ravin-javamaniry voalohany izay hita ao anatin' ny voa. Izy io dia ampahany manan-danja amin' ny tsimoky ao anatin' ny voan-javamanirjy. Toetra ampiasain' ny bôtanista hanasokajiana ny zavamaniry mamony (na *[[Angiospermae]]*) ny isan' ny ravin-tsimoka.

Antsoina hoe tokan-dravin-tsimoka (na mônôkôtiledôna) ny karazan-javamaniry manana ravin-tsimoka tokana, anisan' izany ny zavamaniry ao amin' ny antrendry, ny katsaka, ny tongolo ary ny sakamalao. 

Antsoina hoe roa ravin-tsimoka (na dikôtiledôna) ny zavamaniry misy ravin-tsimoka roa, anisan' izany ny kinana, ny vomanga, ny kabaro ary ny voanjo. Misy koa ny zavamaniry maro ravin-tsimoka (na pôlikôtiledôna) ka ny tena manana maro indrindra dia ny *[[Psittacanthus schiedeanus]]*, ary ny zavamaniry tsy misy ravin-tsimoka (na akôtiledôna) izay ahitana ny zavamaniry ao amin' ny fianakaviana *[[Orchidaceae]]* sy ao amin' ny vondron-karazana *[[Cuscuta]]*. 

## Jereo koa

* Tokan-dravin-tsimoka
* Roa ravin-tsimoka
* Tsy manana ravin-tsimoka
* *[[Angiospermae]]* (zavamaniry mamony)
* *[[Gymnospermae]]*
Douglas Garcia

**Douglas Garcia Bispo dos Santos** dia mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i  teraka ny 26 Janoary 1994 tao São Paulo.

Solontenam-panjakana tao amin'ny fanjakan'i São Paulo teo anelanelan'ny taona 2019 sy 2023 izy.

Mifandray amin'ny  Antoko União Brasil (UNIÃO) izy.

Tamin'ny taona 2018, voafidy ho solombavambahoakan'i São Paulo izy tamin'ny vato 74.351.
Tamin'ny fifidianana tamin'ny taona 2022, nahazo vato mihoatra ny 24.000 izy ary tsy voafidy ho solombavambahoaka federaly.

## Mandats

## Jereo koa
Citharexylum spinosum

Ny ***Citharexylum spinosum*** dia karazana zavamaniry mamony, ao amin' ny fianakaviana *[[Verbenaceae]]* izay teratany any amin' ny tapany atsimon' i Florida any Etazonia, any Karaiba, any Goiana, any Sorinama ary Venezoelà.

## Jereo  koa

* *[[Citharexylum]]*
Tany (mitovy fanoratra)

Ny hoe "**tany**" dia teny malagasy manondro zavatra sy hevitra maro isan-karazana, ka anisan' izany ireto tanisana manaraka ireto:

* zavatra na faritra azo tsapain-tanana:
** ity tany onenan' ny olombelona sy ny zavamananaina hafa, izay anisan' ny planetan' ny masoandro;
** ny ampahan' io voalaza etsy ambony io hita ety amin' ny vohony, izay lazaina amin' ny anarana mazava kokoa hoe nofon-tany, izay toa hodiny ka iorenan' ny fakan' ny zavamaniry, lasa vovoka raha potehina, lasa fotaka raha alona na ihandronan' ny rano; io ampahany io ihany koa saingy amkn' ny maha akora fanamboarana trano na fanaka na sarivongana (jereo: tanimanga,  taniravo, tanibetro, taniditra, tanidilatra, tanisokay, tany mainty, tany mena)
** ny tanety, izay mifanohitra amin' ny ranomasina dia atao hoe "tany" koa indraindray;
** ny faritra ara-jeôgrafia amin' ny vohon' ny tany dia lazaina hoe "tany" koa, hita izany amin' ny andian-teny toy ny hoe "tany mafana" na "tany mangatsiaka";
** ny ampahany anaovana asa fihariana na anorenana trano fonenana dia atao hoe "tany" koa, hita izany amin' ny fitenenanana hoe "manofa tany", "tanimboly";
** ny firenena na ny faritra sy ny mponina ao aminy dia atao hoe "tany" koa, ohatra amin' izany ny filazana ny hoe "tany mahantra".
* karazam-boanteny enti-manondro zavatra na hevitra (mpamaritra manondro na mpisolo manondro) amin' ny filazam-potoana lasa ("any" / "tany").

## Jereo koa

* Tany hamatra
Fanasokajiana APG III

Ny **Fanasokajiana APG III** (2009) dia ny fanamboarana fahatelo nampihrina amin' ny fanasokajiana bôtanika filôjenetika ny zavamaniry mamony (*Angiospermae*) nataon' ny ny Angiosperm Phylogeny Group. Izy io dia fanavaozana ny fianakavian' ny zavamaniry mamony ao amin' ny Fanasokajiana filôjenetika APG II (2003). Nohavaozina bebe kokoa ao amin' ny Fanasokajiana filôjenetika APG IV (2016) izy io ankehitriny. Tahaka ny Fanasokajiana filôjenetika APG (1998) sy ny Fanasokajiana filôjenetika APG II (2003), dia miorina amin' ny fototarazo klôrôplastika roa sy fototarazo nokleary ribôzômika iray io fanasokajiana io, saingy nofenoina amin' ny angona hafa ireo angona ireo dia amin' ny tranga sasany .

## Jereo koa

* Fanasokajiana Klasika

* Fanasokajian' i Cronquist

* Angiosperm Phylogeny Group

* Fanasokajiana APG (1998)
* Fanasokajiana APG II (2003)
* Fanasokajiana APG IV (2016)
Dassault Rafale

Ny **Rafale**, novokarin'ny **Dassault Aviation**, dia fiaramanidina mpiady maro andraikitra — nolazain'ny mpanamboatra azy hoe *omnirole* — novolavolaina ho an'ny Tafika an-dranomasina sy ny Tafika an'habakabaka frantsay. Nanomboka ny 18 Mey 2001 ny fanaterana, ary niditra tao amin'ny tafika an-dranomasina tamin'ny taona 2002.

Manome fitaovana ho an'ny tafika an'habakabaka any , , ,  ary  ihany koa izy io, ary nodidian'ny ,  ary . Nisy taratasy fanolorana fikasana hividy Rafale hatramin'ny 100 avy any Kyiv nosoniavin'i Frantsa sy  tamin'ny 17 Novambra 2025.

Tamin'ny faran'ny taona 2024, ny Dassault Aviation dia nanana baiko Rafale miisa 507 hatramin'ny nanombohan'ny fandaharana, anisan'izany ny 273 ho an'ny fanondranana ary 234 ho an'ny Tafika an'habakabaka frantsay.

## Jereo koa
*F-14 Tomcat
*F-15 Eagle McDonnell Douglas
*F-4 Phantom
*F-22 Raptor
*Aermacchi M-346
*Northrop B-2 Spirit
*Eurofighter Typhoon
*Saab JAS 39 Gripen
Arthur do Val

**Arthur Moledo do Val** (teraka ny 21 Aogositra 1986 tao São Paulo) dia YouTuber breziliana, mpandraharaha, mpanoratra ary mpanao politika. Mifandray amin'ny Antoko União Brasil, mpikatroka ao amin'ny *Movimento Brasil Livre* izy ary solombavambahoaka teo aloha tao , izay nofidin'ny Demokratas (DEM) ary nitazona ny toerana nanomboka tamin'ny 2019 ka hatramin'ny 2022, rehefa nofoanana ny fe-potoam-piasany noho ny fanitsakitsahana ny fitondran-tena parlemantera, ka nahatonga azy tsy ho afaka hirotsaka hofidiana mandritra ny valo taona.

Pejin'i Arthuro: Arthur de Val, / Mamaefalei
## Jereo koa
Demokratas

Antoko politika afovoany-ankavanana breziliana ny **Demokratas** (DEM) izay niray hina tamin'ny Antoko Liberaly Sosialy (PSL) mba hamorona ny União Brasil (UNIÃO), araka ny fanapahan-kevitry ny fivoriambe nataon'ny antoko roa tonta tamin'ny 6 Oktobra 2021, ary neken'ny TSE (Fitsarana Ambony momba ny Fifidianana) tamin'ny 8 Febroary 2022. Ny filozofia politikany dia nifantoka tamin'ny fiarovana ny demokrasia, ny liberalisma mpandala ny nentin-drazana, ary ny rariny ara-tsosialy.
Haluk Bilginer

**Nihat Haluk Bilginer** dia mpilalao sarimihetsika, mpilalao amin'ny fahitalavitra, mpilalao teatra ary talen'ny teatra Tiorka teraka ny 5 Jona 1954 tao Izmir, Tiorkia.

## Ny fiainany manokana
Nanambady an'ireo mpilalao sarimihetsika Aşkın Nur Yengi (2006–2012) sy Zuhal Olcay (1992–2004) izy.

## Rohy ivelany

*  Haluk Bilginer ao amin'ny IMDb
Citharexylum

Ny ***Citharexylum*** dia vondron-karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana *[[Verbenaceae]]*. Misy amin' izy ireo ny karazana hazobotry sy hazo. Teratany any Amerika izy ireo, manomboka any atsimon' i Florida sy Texas any Etazonia ka hatrany Arzantina. Ny fahasamihafana maro indrindra dia hita any Meksika sy Andes. Avy amin' ny teny grika hoe κιθάρα / *kithara*, midika hoe “lire”, ary ξύλον (xylon), midika hoe “hazo”, izany hoe ξύλον / xylon, midika hoe “hazo”, izay ilazana ny fampiasana ny hazo eo amin’ ny zavamaneno misy tadiny. Karazana maromaro, indrindra ny *C. caudatum* sy ny *C. spinosum*, no ambolena ho haingo.
Lupo (orinasa)

**Lupo** dia mpanamboatra breziliana ny kiraro sy ny fanamiana ekipa, miorina ao Araraquara, ao afovoan-tany ao amin'ny fanjakan'i , izay mampiasa olona manodidina ny 4000.

## Fiainany taloha
Niorina tamin'ny 1921 avy amin'i Enrico i Lupo *i Henrique* tamin'ny faha-17 taonany, teo ambany anaran'i *Meias Araraquara*. Novana ny anaran'i **Meias Lupo S.A**. tamin'ny 1947. Tamin'ny 1947, ny orinasa dia efa nanamboatra ny kiraro an'ny lehilahy tany  ary tamin'ny taona 1960, ny milina voalohany ho an'ny famokarana kiraro vehivavy.

Novana anarana ny orinasa tamin'ny 1987, ny orinasa. Nanomboka tamin'ny taona 1990, dia nanitatra ny tsipika ny vokatra i Larimanga, nanomboka nanamboatra ny akanjo ambany.

## Fiovana amin'ny 2020s
Ny orinasam-piarahamonina lafo dia miezaka ny hametraka ny tenany malalaka kokoa amin'ny tsena iraisam-pirenena ary efa nanokatra orinasa tany .

Niafara tamin'ny 2020 i Lava niaraka tamin'ny franchises 404 Lupo Sports, 46 fivarotana Trifil sy fivarotana Scala 71.

Ny filohan'i Lupo ankehitriny dia Liliana Aufiero, zafikelin'ny mpanorina.

## Jereo koa
Rodrigo Valadares

**Rodrigo Santana Valadares** (teraka'ny 6 Aogositra 1989 tao Aracaju), dia mpandraharaha sy mpanao politika breziliana mifandray amin'ny União Brasil (UNIÃO).

Tamin'ny taona 2018, voafidy ho solombavambahoaka tao  avy amin'ny PTB izy tamin'ny vato 15.221. 
Niasa ho mpanolotsaina tao amin'ny Minisiteran'ny Harena an-kibon'ny tany sy ny Angovo ihany koa izy nandritra ny fitondran'i Michel Temer.

Tamin'ny taona 2022, voafidy ho solombavambahoaka federaly avy amin'ny União Brasil UNIÃO izy tamin'ny vato 49.696, nisolo tena ny fanjakan'i Sergipe tao amin'ny Antenimieram-pirenena faha-57 ao amin'ny Antenimieran'ny Solombavambahoaka ao  (2023-2027).

## Jereo koa
Marcelo Crivella

**Marcelo Crivella** (teraka ny 9 Oktobra 1957 tao Rio de Janeiro) dia injeniera breziliana, mpanoratra ara-pivavahana, ary mpanao politika, izay mpikambana ao amin'ny Antoko Repoblikana.

Senatera izy (nanomboka ny 2003 ka hatramin'ny 2017), Minisitry ny Jono sy ny Fiompiana Rano (nanomboka ny 2012 ka hatramin'ny 2014), ary ben'ny tanànan'i Rio de Janeiro (nanomboka ny 2017 ka hatramin'ny 2020).

Solombavambahoakan'i Rio de Janeiro izy nanomboka ny Febroary 2023.

## Jereo Koa
Guto Zacarias

**Augusto Zacarias Corrêa Leite** dia mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i Brazila teraka ny 29 Aprily 1999 tao São Paulo ary fantatra kokoa amin'ny anarana hoe **Guto Zacarias**.

Tamin'ny fifidianana fanjakana tamin'ny 2022, voafidy ho solombavambahoaka tao amin'ny fanjakan'i  izy ary mpikambana ao amin'ny parlemanta ao amin'ny Antenimieram-pirenena ao São Paulo (ALESP) ankehitriny.

Antoko: anisan'ny União Brasil (UNIÃO) izy

## Fahombiazan'ny fifidianana

## Jereo koa