Matoanteny mpanampy

Ny **[[matoanteny mpanampy]]** dia matoanteny ampiasaina miaraka amin' ny endriky ny matoanteny toy ny ova-matoanteny mba hanehoana filazam-potoana na fanehoan-javatra na zavatra hafa ao amin' ny fiteny sasany. Ao amin' ny fiteny frantsay dia ampiasaina ho matoanteny mpanampy ny matoanteny *être* sy *avoir*. Ao amin' ny fiteny anglisy dia ampiasaina ho mpanampy ny matoanteny *be* sy *have*. Tsy ireo ihany no matoanteny afaka misahana ny anjara asa mpanampy fa ao koa ny matoanteny entina milaza fotoana toy ny *aller* sy *venir* sy ny hafa koa ao amin' ny fiteny frantsay sy ny matoanteny *go* sy ny hafa koa ao amin' ny fiteny anglisy. Tsy matoanteny ny mpanampy ao amin' ny fiteny malagasy fa sokajin-teny hafa. Tsy afangaro ny hoe *matoateny mpanampy* sy ny hoe *[[matoanteny andry]]*.

Ireto avy ireo karazana matoanteny mpanampy: ny matoanteny mpanampy milaza fotoana sy ny matoanteny mpanampy fanehoan-javatra sy ny matoanteny mpanampy filaza ary ny matoanteny mpanampy fiendrika.

## Matoanteny mpanampy filazam-potoana
Ny fiteny frantsay dia mampiasa ny matoanteny *aller* sy *venir* ho mpanampy filazam-potoana (manampy ny endrika tsy mitanisan' ny matoanteny reniteny), ka ny *aller* milaza ny hoavy akaiky ary ny *venir* ny lasa vetivety. Tsy ampiasaina ivelan' ny filazam-potoana ankehitriny (français: *[[Présent de l'indicatif|présent]]*) sy lasa tsy efa (français: *[[Imparfait de l'indicatif|imparfait]]*) anefa izy ireo. Ny matoanteny *devoir* dia manjary mpanampy filazam-potoana ihany koa. Ny matoanteny *être* sy *avoir* (na ireo matoanteny mitovy fiaviana aminy ao amin' ireo fiteny rômana hafa) izay tokony ho mpanampy fanehoan-javatra dia nanjary mpanampy filazam-potoana. Toy izany koa no miseho amin' ireo fiteny rômana hafa toy ny fiteny espaniôla sy italiana sy portogey sns. Amin' ny fiteny anglisy dia ampiasaina ho mpanampy filazam-potoana hoavy ny matoanteny *will* sy *shall*.

## Matoanteny mpanampy fanehoan-javatra
Ny fiteny frantsay dia mampiasa ny matoanteny *être* sy *avoir* miampy ny ova-matoanteny lasa ho an' ny fanehoan-javatra efa. Maneho fotoana izy ireo matetika ka lasa hadino ny maha mpanampy fanehoan-javatra azy. Ny fiteny anglisy koa dia mampiasa ny matoanteny mpanampy *have* miampy ny ova-matoanteny lasa ho an' ny fanehoan-javatra efa.

Ny fiteny anglisy dia mampiasa ny matoanteny mpanampy *be* miampy ny ova-matoanteny anehitriny ho an' ny fanehoan-javatra mitohy. Toy izany koa no miseho amin' ny fiteny rômana hafa toy ny fiteny espaniôla sy italiana sy pôrtogey sns. Amin' ny fiteny anglisy dia ampiasaina ho mpanampy fanehoan-javatra mahazatra ny matoanteny *will*.

Ny matoanteny frantsay sasany toy ny *se mettre à* sy ny *être en train de* ary ny *finir de* dia atao matoanteny mpanampy fanehoan-javatra hilazana ny fanombohana sy ny fitohizana ary ny fahataperana.

## Matoan-teny mpanampy filaza
Amin' ny fiteny frantsay dia ampiasaina ho mpanampy filaza ny matoanteny *pouvoir* sy *devoir* sy *sembler* ary *paraître.* Ny fiteny anglisy dia manana ireto matoanteny mpanampy filaza ireto: *can, may, must, shall* ary *will*; manampy azy ireo ny matoanteny *ought* sy *need* ary *dare.*

## Matoanteny mpanampy fiendrika
Ny matoanteny *être* arahin' ny ova-matoanteny dia ilazana ao amin' ny fiteny frantsay ny fiendrika anoina. Ny fiteny anglisy koa dia mampiasa ny mpanampy *be* arahin' ny ova-matoanteny hanehoana ny fiendrika anoina. Toy izany koa no miseho amin' ireo fiteny rômana hafa toy ny fiteny espaniôla sy italiana sy pôrtogey sns.

## Jereo koa

* Matoanteny
* Matoanteny andry
* Mpanampy
* Lisitry ny teny ampiasaina amin' ny haiteny