Apokalypsy (mitovy fanonona)

**Apokalipsy**, avy amin’ny teny grika fahiny Αποκάλυψις ( *apokalupsis*, “ Fanambaràna "), dia voambolana iray nalaza noho ilay boky farany ao amin'ny Baiboly kristiana (na katolika na protestana, amin'ny dika iombonana DIEM ihany koa), lazaina matetika ho manambara ny fiafaran'izao tontolo izao sy ny fampiorenana ny fanjakan'Andriamanitra . Ankahitriny moa izy matetika ampiasaina mba hilazana ny faran'izao tontolo izao .

## Fivavahana

### Karazana literatiora

* Ny literatiora apokaliptika, na *apokalypsy*, dia karazana literatiora tena nankafizin'ny Jiosy sy ny Jodeo-Kristianina tamin'ny taonjato roa nialoha sy ny taonjato roa taorian'ny vanim-potoana ankehitriny.

### Boky Kanonika

* Voatambatra ao amin'ny toko faha-7 ka hatramin'ny tokoa faha-12 amin'ny Bokin'i Daniela ireo fahitana efatra nandrafitra ny fomba fanoratra apokaliptika ;
* Ny Bokin'ny Apokalipsy no boky farany ao amin'ny Baiboly kristiana, natao ho an'ny Kristiana hampaherezana azy ireo tao anatin'ny fanenjehana ary aseho azy ireo fa efa miandry azy ireo ny fanjakan'Andriamanitra. ;
* Ny *Boky Fahefatr'i Ezra*, na *[[Boky fahefatr' i Esdrasa|Apokalipsin'i Ezra,]]* dia boky pseodepigrafika izay nolazaina fa nosoratan'i Ezra, mpanoratra Isiraelita manana anaram-boky ao amin'ny Baiboly, fa io boky fahefatra io anefa dia  nosoratana tamin'ny taonjato voalohany ami'nny vanim-potoana ankehitriny.

* Ny Apokalipsin'i Noa, izay hita ao amin'ny *Bokin'ny Fanoharana* ao amin'ny Bokin'i Enoka ihany koa ;
* Ny Apokalipsin'i Mosesy ;
* Ny Apokalipsin'i Zefania ;
* Ny Apokalipsin'i Abrahama ;
* Ny Apokalipsin'i Daniela ;
* Ny Apokalipsin'i Elia ;
* Ny Apokalipsin'i Ezekiela ;
* Ny *Boky Fahatelo an'i Baroka* na ny Apokalipsin'i Baroka amin'ny teny grika ;
* Ny Apokalipsin'i Baroka Syriaka ;
* Ny Apokalipsin'i Anastazia .

### Boky [[Gnôstisisma|Gnostika]]

* Ny Apokalipsin'i Paoly ;
* Ny Apokalipsin'i Adama ;
* Ny Apokalipsy Voalohany nosoratan'i Jakoba ;
* Ny Apokalipsy Faharoa nosoratan'i Jakoba ;
* Ny Apokalipsin'i Petera .

## Zavakanto

### Hosodoko

* Ny *[[:fr:Apocalypse_de_Trèves|Apocalypse de Trèves]],* sora-tanana noravahana angeso karolingiana tamin'ny taonjato faha-9 ;
* Ny *[[:fr:Apocalypse_de_Douce|Apocalypse de Douce]], s*ora-tanana noravahana angeso anglisy tamin'ny taonjato faha-13 ;
* Ny *[[:fr:Apocalypse_du_Trinity_College|Apocalypse du Trinity College]], s*ora-tanana noravahana angeso anglisy nolokoina tamin'ny taonjato faha-13 ;
* Ny *[[:fr:Apocalypse_de_Lambeth|Apocalypse de Lambeth]], s*ora-tanana noravahana angeso anglisy tamin'ny taonjato faha-13 ;
* Ny *[[:fr:Apocalypse_de_1313|Apocalypse de 1313]]* dia sora-tanana noravahana angeso frantsay nolokoina tamin'ny taonjato faha-14 ;
* Sora-tanana noravahana angeso holandey nolokoina tamin'ny taonjato faha-15 ny *[[:fr:Apocalypse_flamande|Apocalypse flamande]]* ;
* Ny *[[:fr:Apocalypse_figurée_des_ducs_de_Savoie|Apocalypse figurée des ducs de Savoie]]* dia sora-tanana miampy angeso avy ao Savoie nolokoina tamin'ny taonjato faha-15 ;
* Ny *[[:fr:L’Apocalypse_de_Saint-Jean|L’Apocalypse de Saint-Jean]]* kosa dia boky iray manana anjara toerana goavana, dika tokana niarahan'ny mpanoso-doko sy mpanoratra maro nifarimbona teo anelanelan'ny taona 1959 ka hatramin'ny taona 1961 ;
* Ny *[[:fr:Tenture_de_l'Apocalypse|tenture de l'Apocalypse]] kosa* dia entina anehoana ny Bokin'ny Apokalypsy nosoratan'i Joany, izay notontosaina tamin'ny faran'ny taonjato faha-14, ary naranty tao Angers (Frantsa) ;
* Ny Maître de l'Apocalypse de Berry kosa indray dia nataon'olon-tsy fantatra tamin'ny taonjato faha-15.

### Soratra

* Apocalypse dia iray amin'ireo mpilalao ao amin'ny tantara an-tsary Marvel *X-Men* nivoaka tamin'ny taona  1986 ;
* *[[:fr:Apocalypse_(roman)|Apocalypse]],* tantara noforonina nosoratan'i Eric Giacometti sy Jacques Ravenne navoaka tamin'ny taona 2009 ;
* *[[:fr:Apocalypse_(roman_de_Troy_Denning)|Apocalypse]],* tantara noforonina nosoratan'i Troy Denning ny *Apocalypse*, navoaka tamin'ny taona 2012 ary napetraka ao amin'ny tontolon'ny *Star Wars* . ;
* *[[:fr:L'Apocalypse_(journal)|L'Apocalypse]],* diarin'ny Revolisiona Frantsay ny nivoaka tamin'ny taona 1790-1791. ;
* L'Apocalypse, Trano famoaham-boky naorin'i Jean-Christophe tamin'ny taona 2012 ;
* *[[:fr:L'Apocalypse_de_notre_temps|L'Apocalypse de notre temps]]*  dia asa soratr'i Henri Rollin momba ny *Arofenitry ny Loholon'i Ziona* navoaka tamin'ny taona 1939 ;
* ''Apocalypse'', tantara noforonin'i John Marsden nivoaka tamin'ny taona 2000. ;
* *Apokalypsy,* lahatsoratr'i D. H. Lawrence navoaka tamin'ny taona 1929, namelabelarany ny fomba fijery iray hiringiriny momba ireo rafitra ara-tsosialy, ara-pivavahana ary ara-politika izay namolavola ny sivilizasiona tandrefana.

### Hira

* *Apocalypse*, rakikiran'ny Mahavishnu Orchestra navoaka tamin'ny taona 1974 ;
* *Apocalypse*, rakikiran'ny tarika Thundercat (2013) ;
* Tsy mbola misy daty famoahana voalahatra *ny Apocalypse*, rakikira nosoratan'i Damien Saez . ;
* Apocalypse, tarika thrash metal iray niorina tamin'ny taona 1983 ;
* *Apokalipsy*, Rakikiran'i Gazo (2024).

### Sarimihetsika

* *Apokalipsy 2024* no lohatenin'ilay sarimihetsika frantsay mitondra ny *lohateny anglisy hoe A Boy and His Dog,* navoaka tamin'ny taona 1975. ;
* Sarimihetsika amerikana nosoratan'i Francis Ford Coppola ny *Apocalypse Now* izay nivoaka tamin'ny taona 1979. ;
* Sarimihetsika amerikana nosoratan'i Hubert de La Bouillerie ny *[[The Apocalypse]]* izay nivoaka tamin'ny taona 1997.

### Fahitalavitra

* Lahatsary fanadihadiana isan-karazany :
** *[[:fr:L'Apocalypse_(série_télévisée)|L'Apocalypse]],* andiam-panadihadiana misy fizarana roa ambin'ny folo nosoratan'i Gérard Mordillat sy Jérôme Prieur, mifantoka amin'ny boky farany ao amin'ny Baiboly kristiana ary naely tamin'ny taona 2008,
** *Apocalypse*, andiam-panadihadiana 11 ;
* *The Apocalypse*, fizarana iray amin'ny vanim-potoana faha-5 amin'ny andian-tantara amin'ny fahitalavitra *Buffy miady amin'ny Vampire*, nalefa tamin'ny taona 2001.

*