Charlie Chaplin

**Charlie Chaplin** dia talen-koronantsary, mpilalao amin'ny horonantsary, mpanoratra senariô, mpamoaka horonantsary, mpilalao, mpanoratra, mpanoratra ny tantaran'ny fiainany mizaka ny zom-pirenen'i Fanjakana Mitambatra teraka ny 16 Aprily 1889 tao London ary maty ny 25 Desambra 1977.
## Ny fiainany manokana
I Charles Chaplin, Sr. no rainy. Ny vadiny dia Mildred Harris, Lita Grey, Paulette Goddard, Oona O'Neill. Ny zanany dia Charles Chaplin, Sydney Chaplin, Geraldine Chaplin, Michael Chaplin, Josephine Chaplin, Victoria Chaplin, Eugene Chaplin, Christopher Chaplin. Ny rahalahiny sy/na ny rahavaviny dia Sydney Chaplin. 
 
Charlie Chaplin (Teraka 16 Aprily 1889 tao London, maty 25 Desambra 1977 tao Vevey, Soisa) dia mpilalao, mpamoaka sary, mpanoratra, ary mpihira mpamorona sarimihetsika nalaza eran-tany, indrindra amin’ny endrika The Tramp – ilay lehilahy mitafy akanjo tsy ara-dalàna, miendrika sandry ambony, ary midradradraka miampita fomba mahery vaika sy fifanolanana misy fitempoana ary toe-tsaina feno fahatsapana fihetseham-po . 

---

## 🔹 Fiainana sy fanombohana
Faobe “Dickensian” fahazazana: Zaza valo taona amin’ny nahavery ny rainy sy reniny nitsidika trano fanarenana, ary nanao fitsidihana tao amin’ny “Eight Lancashire Lads” tamin’ny maha-danseur azy  .

Teatra vaudeville & Karno Troupe: Nisafidy anjara tamin’ny Grossigloaty teo amin’ny teatra tany Angletera sy Etazonia (tamin’ny 1910–1912), izay nahasarika ny fahitan’i Mack Sennett azy tao amin’ny Keystone Studios  .

---

## 🔹 Asam-pamoahana & famoronana sarimihetsika
Lehilaiky tany tamin'ny "Keystone" (1913–1914), nanorina ny endrika The Tramp tao Kid Auto Races at Venice (1914)  .

Fotoana teny amin'ny Essanay sy Mutual Film, izay ahafahana misafidy karazana film mihoatra ny 35 amin'ny fotoana fohy  .

Niorina United Artists tamin'ny 1919 niaraka tamin’i Mary Pickford, Douglas Fairbanks ary D.W. Griffith, nahazo fahaleovantena feno fampiasa eo amin'ny famaranana sy fampitana horonantsary  .

---

## 🔹 Asa lehibe sy ny fiantraikany
Sarimihetsika malaza: The Kid (1921), The Gold Rush (1925), City Lights (1931), Modern Times (1936), The Great Dictator (1940), Limelight (1952), Monsieur Verdoux (1947), A King in New York (1957), ary A Countess from Hong Kong (1967)  .

Fomba fanamboatra: Mpanao fitaratra tanteraka sy perfectionista, mitondra fitsidihana mitohy, improvisation tsy misy fetra, ary fandinihana ny vokatry ny tantara sy ny toetra ao amin'ny sehatra rehetra  .

---

## 🔹 Fifanaovan-dàlana & fisongadinana
Fanoherana ny “talkies” voalohany: Tsy nankafy ny feo voalohany amin'ny cinema fa nanao sarimihetsika tsy naseho toy ny City Lights ary Modern Times, dia nanohy nanao The Great Dictator tamin'ny resaka voalohany (talkie) tamin'ny fomba zava-tsosialy sy politika – mandringana an'i Hitler  .

Fanenjehana politika & Fandaozana Etazonia: Nosamborina tamin'ny taona 1952 tamin’ny fiahiana fa “communist” sy ny raharaham-piterahana; avy eo nandao ny tany ho any Soisa ary tsy niverina intsony hatramin'ny 1972 rehefa nanome Oscar fanomezam-boninahitra azy ny Academy  .

Loka & voninahitra: Oscar miisa 3 (1928, 1972, 1973) ary knighthood avy amin'ny Queen Elizabeth II (KBE) tamin'ny 1975  .

---

## 🔹 Herin'ny lova
Azo heverina ho iray amin'ny mpilalao sarimihetsika lehibe indrindra teo amin’ny tantaran'ny cinema – nasongadiny ny finoana fa i The Tramp no lasa "reniny ny cinema tony" ary ny filaminany sy maha-olombelona no nampifandray ny olona rehetra tamin’ny fotoana mahasosotra  .

---

## 📚 Boky hofaintenana
My Autobiography (1964): fanazavana lalina momba ny asany sy fisainany – noheverin'ny Chicago Tribune ho “ny autobiôgrafia tsara indrindra nosoratan’ny mpilalao”  .

Chaplin: His Life and Art (David Robinson, 1985): lazaina ho biôgrafia ofisialy sy azo antoka indrindra  .

Chaplin: A Life (Stephen M. Weissman, 2008): nandinika ny voaloham-piainana sy ny vokany teo amin'ny zavakanton’ny maha-olona  .

---

## 🔍 Famintinana
Charlie Chaplin dia mpanoratra sy mpanangana zava-baovaon’ny sarimihetsika – amin'ny asa sy ny fomba fijeriny – ary ny fanehoany Toetra manan-danja amin’ny fanentanana fihetseham-po ary ny fanaovana satira manan-kery. Ny maha-perfectionista azy, ny fahaizany miavaka tamin'ny fampitana hafatra mampihetsi-po, ary ny fisarahana amin'ny toe-tsaina politika, no nahatonga azy ho olo-malaza tsy hohadinoina.

### Rohy loharano:
Britannica: momba azy sy loka  

PBS / American Masters: fitsidihana ny fiainany  

Wikipedia (Charles Spencer Chaplin) sy My Autobiography  

Biôgrafia fanampiny nosoratan’i Robinson sy Weissman   

## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/01lc5