open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Androy (teny mitovy fanoratra)

Ny  anarana hoe **Androy** dia mety manondro:

* ny Faritra Androy, izay faritra eto Madagasikara ao amin'ny Faritanin'i Toliara;
* ny kaomininan' Androy ao amin'ny Faritra Matsiatra Ambony (Distrikan'i Fianarantsoa II taloha).
Distrikan'i Soalala

Ny **Distrikan'i Soalala** dia distrika ao amin'ny Faritra Boeny, ao andrefan'i Madagasikara, ao amin'ny Faritanin'i Mahajanga.

## Kaominina
* Ambohipaky
* Andranomavo
* **[[Soalala]]**

## Valan-javaboahary
Hita ao amin' ny Distrikan'i Soalala:
* ny Valan-javaboarin' ny Helodrano Baly
* ny Valan-javaboarin' i Namoroka

## Jereo koa
Ireo distrika ao amin'ny Faritra Boeny:

* Distrikan'Ambato-Boeny
* Distrikan'i Mahajanga I
* Distrikan'i Mahajanga II
* Distrikan'i Marovoay
* Distrikan'i Mitsinjo
* Distrikan'i Soalala
Faritra Betsiboka

Ny **Faritra Betsiboka** dia iray amin'  ireo faritra 23 eto Madagasikara. Ao amin' ny Faritanin' i Mahajanga no misy azy, any amin' ny tapany andrefan' i Madagasikara. Mifanefitra tany amin' ny Faritra Boeny ao avaratra izy, ny Faritra Sofia ao avaratra atsinanana, ny Faritra Alaotra-Mangoro ao atsinanana, ny Faritra Analamanga sy ny Faritra Bongolava ao atsimo, ary ny Faritra Melaky ao andrefana izy. Ny renivohitry ny faritra dia i Maevatanana. Tamin'ny taona 2004 Ddia nisy mponina miisa 236 500 eo ho eo ny faritra. Manana velarazn-tany mirefy 30 025 km². Izy no faritra vitsy mponina indrindra eto amin' ireo faritra eto Madagasikara.

Ireto ny distrika ao amin' ny Faritra Betsiboka:

* Distrikan' i Kandreho
* Distrikan' i Maevatanana
* Distrikan' i Tsaratanana

## Jereo koa
**Faritany sy faritra eto Madagasikara**:

* Faritanin' Antananarivo (Faritra Itasy - Analamanga - Bongolava - Vakinankaratra)
* Faritanin' Antsiranana (Faritra Diana - Sava)
* Faritanin' i Fianarantsoa (Faritra Atsimo-Atsinanana - Amoron' i Mania - Ihorombe - Matsiatra Ambony - Vatovavy - Fitovinany)
* Faritanin' i Mahajanga (Faritra Boeny - Betsiboka - Melaky - Sofia)
* Faritanin' i Toamasina (Faritra Alaotra-Mangoro - Analanjirofo - Atsinanana)
* Faritanin' i Toliara (Faritra Atsimo-Andrefana - Anosy - Androy - Menabe)

## Rohy ivelany
**Lahatsoratra samihafa**

* "Communes et régions à Madagascar, De nouveaux acteurs dans la gestion locale de l'environnement", *cairn.info*
* "Lois annotées sur la décentralisation", *fes.de*
* "Maroantsetra – Mananara : La création de la 24ème région adoptée en Conseil des ministres ", *midi-madagasikara.mg*
* "Gouverneur de région : du provisoire permanent ", *madagascar-tribune.com*

**Didy aman-dalàna**

* "Loi n°2004-001 relative aux Régions" (pdf), faolex.fao.org
* "Loi n°2014-020 du 27 septembre 2014 Relative aux ressources des Collectivités territoriales décentralisées, aux modalités d’élections, ainsi qu’à l’organisation, au fonctionnement et aux attributions de leurs organes .", *ceni-madagascar.mg*
* "Loi organique n° 2014-018 du 12 septembre 2014 régissant les compétences, les modalités d’organisation et de fonctionnement des Collectivités territoriales décentralisées, ainsi que celles de la gestion de leurs propres affaires .", *dgfag.mg*
* "Loi n°2014-021 relative à la représentation de l’Etat " (pdf), *droit-afrique.com*
* "Loi n°2015-002 complétant l’annexe n°01 de la loi n° 2014-020 du 27 septembre 2014 relative aux ressources des Collectivités territoriales décentralisées, aux modalités d’élections, ainsi qu’à l’organisation, au fonctionnement et aux attributions de leurs organes .", *ceni-madagascar.mg*
* "Loi n° 2021-012 modifiant l’annexe n° 01 de la Loi n° 2014-020 du 27 septembre 2014, modifiée et complétée par la Loi n° 2018-011 du 11 juillet 2018, relative aux ressources des Collectivités Territoriales Décentralisées, aux modalités d’élections, ainsi qu’à l’organisation, au fonctionnement et aux attributions de leurs organes" (pdf), *assemblee-nationale.mg*
Indô-iraniana (vahoaka)

Ny **Indô-iraniana**, izay atao hoe **Ariana** koa, dia vahoaka indô-eorôpeana izay vondrom-poko miteny indô-iraniana, izay sampana lehibe ao amin' ny fianakaviam-piteny indô-eorôpeana, ao amin'ireo faritra lehibe ao Eorazia. Anisan' ny vahoaka indô-iraniana lehibe ny Indô-ariana sy ny vahoaka iraniana.

## Ny fiteny indô-iraniana
Ny fiteny indô-iraniana vondrom-piteny sampan'ny fianakaviam-piteny indô-eorôpeana, izay ahitana ireo fiteny iraniana sy ireo fiteny indô-ariana ary ny fiteny noristany.

### Fiteny iranika na iraniana
Indreto ireo fiteny iranika na iraniana: ny fiteny avestika, ny fiteny persiana taloha, ny fiteny iraniana antenatenany, ny fiteny persana vaovao, ny fiteny pastô (ao Afghanistàna), ny fiteny kiorda, ny fiteny balotsy, ny fiteny skitiana, ny fiteny sarmatiana ary ny fiteny ôsetiana.

### Fiteny indô-ariana
Indreto ireo fiteny indô-ariana: ny fiteny sanskrita, ny fiteny prakrita maro, ny fiteny hindy, ny fiteny ordò, ny fiteny bengaly, ny fiteny gojaraty, ny fiteny indiana maro, ny fiteny nepaly, ny fiteny singaley, ny fiteny darda maro (fiteny kasmiry, fiteny romany).

### Fiteny noristany
Indreto ny fiteny noristany: ny fiteny askona, ny fiteny kamviry, ny fiteny katy, ny fiteny prasona, ny fiteny tregamy ary ny fiteny oaigaly.

## Jereo koa

* Vahoaka semitika
* Vahoaka iraniana
* Vahoaka nilôtika
* Vahoaka banto
* Vahoaka aostrôneziana
* Vahoaka hamita
* Vahoaka indô-ariana
Indô-ariana (vahoaka)

Ny **Indô-ariana** na **Indiana** dia vondrom-poko maro miteny amin' ny fiteny indô-ariana, izay zana-bondron' ny fianakaviam-piteny indô-eorôpeana. Misy iray lavitrisa any ho any ny mpiteny indô-ariana, ka ny ankamaroany dia avy ao amin' ny zana-kontinenta indiana sady hita manerana an' i Azia Atsimo izay ahitana azy betsaka raha mitaha amin' ny vahoaka hafa.

## Ny fiteny indô-ariana
Ny fiteny indô-ariana dia ireo fiteny mamorona sampana iray ao amin' ireo fiteny indô-iraniana, izay ao anatin' ny fianakaviam-piteny indô-eorôpeana. Ao Azia Atsimo no tena ahitana olona maro miteny azy ireo: ao amin' ny roa ampahatelo avaratr' i India, ao Pakistàna, ao amin' ny tapany avaratra-atsinanan' i Afganistàna, ao Bangladesa, ao Nepaly, ao Srilanka ary ao Maldiva. Ny mpiteny indo-ariana dia 1&nbsp;500&nbsp;000&nbsp;000 any ho any. Ny tena maro mpiteny dia ny fiteny hindostany (fiteny hindy sy fiteny ordo: olona miisa 240&nbsp;000&nbsp;000 any ho any), ny fiteny bengaly (olona 230&nbsp;000&nbsp;000 any ho any), ny fiteny penjaby (olona 90&nbsp;000&nbsp;000 any ho any), ny fiteny maraty (olona 70&nbsp;000&nbsp;000 any ho any), ny fiteny gojaraty (olona 45&nbsp;000&nbsp;000 any ho any), ny fiteny orià (olona 30&nbsp;000&nbsp;000 any ho any), ny fiteny sindy (olona 20&nbsp;000&nbsp;000 any ho any), ny fiteny nepaley (olona 14&nbsp;000&nbsp;000 any ho any), ny fiteny singaley (olona 16&nbsp;000&nbsp;000 any ho any), ny fiteny seraiky (olona 14&nbsp;000&nbsp;000 any ho any), ary ny fiteny asamey (olona 13&nbsp;000&nbsp;000 any ho any).

## Jereo koa

* Vahoaka semitika
* Vahoaka iraniana
* Vahoaka indô-iraniana
* Vahoaka nilôtika
* Vahoaka banto
* Vahoaka aostrôneziana
* Vahoaka hamita
Mazdakisma

Ny **mazdakisma** dia fivavahana gnôstika izay niavaka tamin' ny fanafoanany ny fananan-tsamirery fa nanandratra ny fananana iombonana (mpialoha lalana ny kômonisma), izay niseho tamin' ny faramparan' ny taonjato faha-5 sy ny fiandohan' ny taonjato faha-6. Nipoitra avy tamin' ny zôrôastrisma ny mazdakisma. Avy amin' ny anaran' ilay mpiaro azy io anarana io, dia i Mazdaka (*Mazdak*).

Sahala amin' ny mazdeisma sy ny manikeisma izay fivavahana doalista ny mazdakisma. Inoany ny fisian' ny foto-javatra roa: ny Tsara (Fahazavana) sy ny Ratsy (Haizia). Ny fifangaroan' ireo foto-javatra ireo tsy nahy no niteraka an' izao rehetra izao. Izay ataon' ny manikeisma ho zava-doza dia heverin' ny mazdakisma ho azo raisina amin' ny lafiny tsara.

Manompo ny andriamanitry ny Fahazavana, izay monina any amin' ny Paradisa any an-Danitra, ny Mazdakista. Misy viziry, izay mifanandrify amin' ireo "planeta" fito fantatra tamin' izany fotoana izany, manampy an' io andriamanitra io. Manampy azy koa ny "zavatra ara-panahy" roa ambin' ny folo izay mifanandrify amin' ireo evan' ny zôdiaka roa ambin' ny folo.

Misy hery efatra avy amin' ny andriamanitry ny Fahazavana: ny fandrenesana, ny fahalalana, ny hafaliana ary ny fitadidiana.  Ny olona rehetra dia heverina fa manana an' ireo hery efatra ireo ka tokony hampiely ny fahazavana manerana ny tany, izany hoe hanao ny Tsatra sy hanana fitondran-tena tsy misy hokianina. Izany olona izany dia tokony hanaja ny hafa, hiala amin' ny adiady amin' ny hafa, hanampy ny mitady izany, tsy manao izay hampanan-karena amin' ny fanambakana ny hafa. Avy amin' izany finiavana izany ny hevitra ny amin' ny fanitsiana ara-piarahamonina asandratr' i Mazdaka.

## Jereo koa

### Fivavahana iraniana

* Fivavahana iraniana
* Zôrôastrisma
* Zervanisma
* Mandeisma
* Mitraisma
* Manikeisma
* Mazdakisma
* Iazdanisma
* Iarsanisma
* Babisma
* Bahaisma
Ariàna (vahoaka)

Ny **Ariàna** na **Aria** dia ireo Indô-iraniana. Midika hoe "andriana" io teny io ary nampiasain' ny Indiana nandritra ny vanimpotoana vedika tao India hanondroany ny tenany sy hanondroany ny sarangan' ny andriana sy ny faritra fantatra amin' ny anarana hoe *Āryāvarta*, izay nahitana ny fototry ny kolontsaina indô-ariana. Ny vahoaka iraniana izay manana fifandraisana hentitra amin' izy ireo dia nampiasa io teny io mba hanondroany ny tenany ao amin' ny boky *[[Avesta]]*, ary io teny io no nipoiran' ny anaran' ny firenana atao hoe Iràna.

## Jereo koa
**Fanasokajiana ara-bolonkoditra ny olombelona**

* Kaokazoida: Ariana - Semitika - Hamitika
* Negrôida: Negrô - Kôisàna - Melaneziana - Negritô - Aostralôida
* Môngôlôida: Môngôly - Sinoa sy Indôsinoa - Kôreana sy Japôney -  Tibetàna sy Birmana (na Bama) - Maley - Pôlineziana - Maôry -  Mikrôneziana - Eskimô sy Inoita - Tompon-tanin' i  Amerika
* Dravidiana sy Singaley

**Hafa**
Fiteny balta

Ny **fiteny balta** dia ireo fiteny ao amin' ny vondrom-piteny baltô-slava ao amin' ny fianakaviam-piteny indô-eorôpeana. Anisan' izany ny fiteny litoaniana, ny fiteny letôna. Misy marimaritra iraisana fa ny fiteny balta dia azo zaraina ho fiteny balta atsinanana sy fiteny balta andrefana.

## Fiteny balta atsinanana
Ny fiteny balta atsinanana dia ahitana ny fiteny litoaniana (mpiteny miisa 4 tapitrisa), ny fiteny letôna (na fiteny latviana, mpiteny miisa 1,5 tapitrisa), ny fiteny latgaliana (mpiteny miisa 150&nbsp;000–200&nbsp;000), ny fiteny samôgitiana (mpiteny miisa 500&nbsp;000), ny fiteny selôniana (fiteny maty), ny fiteny semigaliana (fiteny maty), ary ny fiteny korôniana (fiteny maty).

* Ny fiteny litoaniana

* Ny fiteny letôna na fiteny latviana

* Ny fiteny latgaliana
* Ny fiteny samôgitiana
* Ny fiteny selôniana
* Ny fiteny semigaliana
* Ny fiteny korôniana.

## Fiteny balta andrefana
Ny fiteny balta andrefana dia vondrom-piteny maty, ahitana ny fiteny galindiana (andrefana), ny fiteny prosiana taloha, ny fiteny skalviana, ary ny fiteny sodôviana.

* Ny fiteny galindiana
* Ny fiteny prosiana taloha
* Ny fiteny skalviana
* Ny fiteny sodôviana

## Jereo koa

* Fiteny indô-eorôpeana
** Fiteny baltô-slava
*** Fiteny slava
Bielôrosia

I **Belôrosia** dia firenena ao Eorôpa Atsinanana. Ny renivohiny dia i Minsk. Ny tanàna lehibe indrindra dia ny renivohiny. Mirefy  km2 ny velaran-taniny ary niisa 9 457&nbsp;500 ny mponina tao aminy. Ny faritr' ora dia +3. Firenena tsy manana morontsiraka i Bielôrosia. Tany lemaka midadasika no manjaka amin' ny vohon-taniny, izay matetika be honahona sady ahitana ala midadasika koa. Manana farihy sy ony ary renirano mihoatra ny iray alina izy.

Ny Bielôrosiana no vahoaka maro an' isa mandrafitra ny mponina any Bielôrosia, manarakaraka azy ny Rosiana (mihoatra kely ny 10&nbsp;%). Kristiana ôrtôdoksa ny ankamaroan’ ny mponina (80&nbsp;%).

Miompana amin' ny taozava-baventy ny toekaren' i Bielôrosia. Sehatr' asa be mpisahana koa ny fambolena. Taorian' ny fipoahan' ny toby nokleary tany Tchernobyl tao Okraina dia 30&nbsp;%n' ny tany no tratran' ny akora radiôaktiva ary 20&nbsp;%n' ny tany no tsy azo ambolena.   

Repoblika sôsialista sôvietika taloha i Bielôrosia (tao amin' ny Firaisana Sôvietika), izay nahazo ny fahaleovan-tenany tamin’ ny taona 1991. Mpikambana ao amin’ ny Fiombonan’ ny Fanjakana Mahaleo Tena izy.

## Politika
Manjaka ao Bielorussia ny didy jadona Eoropeana: ny didy jadona amin'ny gony ovy an'i Alexandre Loukachenko, izay nifehy ny tapakila fividianana ovy tao amin'ny repoblika manontolo nanomboka tamin'ny 1994.  Arak'izany, ampiasaina amin'ny fampijaliana amin'ny fanipazana ovy koa ny karatra fividianana ovy ary i Loukachenko no mitantana ny taniny, izay nafafiny ovy avy amin'ny fambolena tsy organika.

## Jereo koa
**Firenena ao Eorôpa**

Albania - Alemaina -  Andôra -  Aotrisy - Belzika - Bielôrosia - Bolgaria - Bôsnia-Herzegôvina - Danemarka - Espaina - Estônia - Fanjakana Mitambatra - Finlandy - Frantsa - Grisia (na Gresy) - Hôngria (na Hongaria) - Irlanda - Islandy - Italia - Jeôrjia - Kipra (na Sipra) - Krôasia (na - Krôatia) - Letônia - Liktenstaina - Litoania - Loksemborga - Masedônia Avaratra (na Makedônia Avaratra)- Malta - Môldavia - Môntenegrô - Nederlandy - Nôrvezy - Okraina - Pôlônia - Pôrtogaly - Tsekia - Romania - Rosia - San-Marîno - Serbia - Slôvakia - Slôvenia - Soeda - Soisa - Tsekia - Vatikàna.

**Kôntinenta eto an-tany**

* Afrika
* Amerika (Amerika Avaratra - Amerika Atsimo)
* Azia
* Eorôpa
* Ôseania
* Antarktika
Eorôpa Atsinanana

I **Eorôpa Atsinanana** dia ny faritra atsinanana ao Eorôpa izay faritan' ny tangoron-tendrombohitra Oraly, i Kaokazy, ny Ranomasina Kaspiana, ny Ranomasina Mainty, ny Ranomasina Marmara ary ny Ranomasina Egea avy ao atsinanana. 

## Famaritana an' i Eorôpa Atsinanana
Ny ankamaroan' ny firenena ao Eorôpa Atsinanana dia miteny slava nefa ahitana mponina miteny jermanika, balta, finô-ogriana ary rômana koa ao. Mbola iandian-kevitra ny famaritana an' i Eorôpa Atsinanana avy ao andrefana.

### Heviny mifintina
Raha amin' ny heviny mifintina dia ireto no firenena ao amin' i Eorôpa Atsinanana: 

* Bielôrosia
* Rosia
* Okraina.

### Heviny mivelatra
Raha amin' ny heviny mivelatra dia ireto ny firenena ao amin' i Eorôpa Atsinanana:

#### Firenena ao avaratra

* Finlande
* Estônia
* Letônia
* Litoania

#### Firenena ao atsimo (Eorôpa Atsimo-Atsinanana, Balkàna)

* Bôsnia-Herzegôvina
* Bolgaria
* Krôatia (na Krôasia)
* Makedônia Avaratra
* Môntenegrô
* Serbia
* Slôvenia
* Albania
* Grisia
* Romania
* Kipra (na Sipra)

#### Firenena ao afovoany (Eorôpa Afovoany)

* Tsekia
* Hôngria (na Hongaria)
* Slôvakia
* Pôlônia

### Firenena mbola iadian-kevitra

* Môldavia
* Jeôrjia

## Jereo koa

### Ireo faritra ao Eorôpa

* Eorôpa Afovoany
* Eorôpa Afovoany sy Atsinanana
* Eorôpa Atsinanana
* Eorôpa Andrefana
* Eorôpa Avaratra
* Eorôpa Avaratra-Atsinanana
* Eorôpa Avaratra-Andrefana
* Eorôpa Atsimo
* Eorôpa Atsimo-Atsinanana
* Eorôpa Atsimo-Andrefana
Ihorombe

Ny anarana hoe **Ihorombe** dia mety manondro:

* ny Faritra Ihorombe ao amin'ny Faritanin'i Fianarantsoa eto Madagasikara;
* ny kaomininan'Ihorombe any amin'ny Distrikan'i Farafangana ao amin'ny Faritanin'i Fianarantsoa.
Anosy (teny mitovy fanoratra)

Ny anarana hoe Anosy dia mety manondro:

* ny Faritra Anosy, iray amin'ireo faritra 22 eto Madagasikara;
* an' Anosy Tsararafa izay kaominina malagasy ao amin'ny distrikan'i Farafangana,
* an' Anosy izay kaominina malagasy any ao amin'ny Distrikan'i Tsiroanomandidy.
Hamita (vahoaka)

Ny **Hamita** na **Hamitika** na **Kamita** na **Kamitika** dia mamondrona - mba hifameno amin' ny vahoaka semita - ny mponina avy ao Afrika Avaratra, ao amin' ny Tandrok' i Afrika, ao Arabia Saodita, ary tao Ejipta tamin' ny Andro Taloha, araka ny fandalinam-piteny sy ny etnôlôjia taloha. Novolavolain' ny Eorôpeana tany am-boalohany io hevitra io ho fanohanana ny fanjanahantany sy ny fanandevozana.  Efa lany andro ity resaka ity satria tsy ara-tsiasa ny nanorenana azy. Ny vahoaka tsy semitika ao Afrika Avaratra (Berbera sy ny Kôpta) sy ny ao amin' ny Tandrok' i Afrika no hevrina ho Hamita.

Avy amin' ny anaran' i Hama na Kama zanak' i Nôa ao amin' ny Baiboly io teny hoe *Hamita* io. Atao hoe ⵉⵃⴰⵎⵉⵟⵏ, izany amin' ny teny amaziga fa ሃማውያን, amin' ny teny amharika ary حاميون kosa amin' ny teny arabo.

Tany am-boalohany io teny io dia nampifanoherina amin’ ny fizarana roa hafa noheverina fa misy ny taranak’ olombelona mifototra amin’ ny tantaran’ i Nôa: ny Semita sy ny Jafetita. Nanomboka tamin' ny taonjato faha-19, ny manam-pahaizana amin' ny ankapobeny dia nanasokajy ny firazanana hamitika ho zana-bondrona ao amin' ny firazanana kaokaziana, miaraka amin' ny firazanana ariana sy ny firazanana semitika - izany no mampivondrona ny vahoaka tsy semitika teratany ao Afrika Avaratra sy ao amin' ny Tandrok' i Afrika, anisan' izany ny Egiptiana taloha.

Ny "petra-kevitra hamitika" dia niiaza fa ny firazanana hamita dia ambony noho ny vahoaka mainty hoditra (negrôida) aty Afrika atsimon' i Saharà. Izany rijan-kevitra izany dia nanambara, amin' ny filazana faran' izay tafahoatra, araka ny soratr' i Charles Gabriel Seligman, fa saika ny zava-bita  lehibe rehetra teo amin' ny tantaran' i Afrika dia asan' ny Hamita izay nitondra niaraka taminy ny hairahany ny sivilizasiônany.

Ny teny hoe *hamitika* dia nampiharina amin' ny sampam-piteny berbera sy kositika ary egiptiana tao amin' ny fianakaviam-piteny afrôaziatika, izay, miaraka amin' ny sampana semitika, dia nantsoina taloha hoe "hamitô-semitika". Na izany aza, satria tsy naseho ho mahaforona fianakaviam-piteny manokana misaraka amin' ny fiteny afrôaziatika hafa ireo sampana hamitika telo ireo, dia tsy mampiasa ilay teny amin' io heviny io intsony ny mpahay teny. Ny sampana tsirairay kosa dia raisina ho vondrona mahaleotena ao amin' ny fianakaviam-piteny afrôaziatika lehibe kokoa.

Noheverina fa mitombina sady mifamatotra ny môdely momba ny *fiteny hamitika* sy ny *vahoaka hamitika*, hatramin' ny fiantombohan' ny taonjato faha-20. Nanomboka tamin' ny taompolo 1960 dia nesorina teo amin' ny sehatry ny siansa ny petra-kevitra hamitika sy ny rijan-kevitra hamitika, miaraka amin' ireo rijan-kevitra hafa momba ny "siansan' ny firazanana".

## Jereo koa

* Jafetita

* Semita
Hitsikitsika

Ny **hitsikitsika** dia karazam-borona kely mpihaza, tsy dia lehibe loatra, mitovy loko amin' ny takatra manopy mainty, tokony ho 30&nbsp;sm eo ho eo ny halavany ary mivelona amin' ny fihazana ny biby madinika sy ny bibikely. Atao hoe ***Falco newtoni*** ny anarany ara-tsiansa ary ao amin' ny fianakaviana *[[Falconidae]]* izy io.

## Fisehony

Miseho amin' ny zaka-karazana roa eto Madagasikara sy ao amin' ny nosy Aldabra (Seisely). Antsoina koa hoe *Falco newtoni aldabranus* (hitsikitsika aldebarana) ny zana-karazana any Aldabra. Havany akaiky indrindra ny *[[Falco araeus]]* (hitsikitsika seiseloà); noheverina ho iray karazana izy ireo taloha. Mifandray lavitra kokoa aminy ny *[[Falco punctatus]]* (hitsikitsika maorisiana).

Mety hahatratra 30 sm ny habeny. Ny elatra dia 180 hatramin' ny 195 mm amin' ny lahy ary 188 mm hatramin' ny 203 mm amin' ny vavy. Ny lahy dia mety hahatratra 112 ka hatramin' ny 118 grama. Ny lanjan' ny vehivavy kosa dia mahatratra 128 grama.

## Faritra sy toerana ahitana azy
Miparitaka amin' ny erana lehibe ny hitsikitsika malagasy ary teratany eto Madagasikara sy ao Mayotte ary ao Kômôro. Vorona mpanamboatra akany izy io ary hita any amin' ny fatrana sy any amin' ny faritra mando, ary koa amin' ny toerana namboarin' olombelona eo amin' ny manodidina ny toeram-ponenan' ny olombelona amin' ny haambo 0 ka hatramin' ny 2&nbsp;000 m. Tsy fahita firy any anaty ala izy io. Toeram-ponenany koa ny nosy Aldabra (Seisely) sy i Grande Terre (Mayotte), ary misy porofo ihany koa ny fisiany ao amin' ny nosy Nzwany ao Kômôro.

## Ohabolana

* Aza mihebiheby maso hoatry ny hitsikitsika hangalatra akoho.
* Hitsikitsika ambony borona: tsy mitomoe-potsiny fa mandini-javatra.
* Hitsikitsika tompon' ny dihy, vivy tompon' ny rano.

* Hitsikitsika tsy mandao tevana.
* Hitsikitsika tsy mandihy foana fa ao raha.
* Mandihiza, ry hitsikitsika: hianaranay raha fararano.
* Natao kitsikitsika hivavahana, kanjo manjary voromahery nipaoka ny akohokely.

## Jereo koa

* Voromahery
* Ankoay

* *[[Falco]]*

* Lisitry ny anaram-borona amin' ny teny malagasy
* Lisitry ny karazam-borona eto Madagasikara **(''[[:fr:Liste_des_espèces_d'oiseaux_de_Madagascar|fr]]'')**
Distrikan' Amboasary-Atsimo

Ny **Distrikan' Amboasary-Atsimo** dia distrika ao amin' ny Faritra Anosy, ao amin' ny Faritanin' i Toliara ao amin' ny tapany atsimo-atsinanan' i Madagasikara. Ny isam-poniny dia 258 241  araka ny faminavinana natao tamin'ny taona 2018. 

Ireto ny kaominina ao amin' ny distrikan' Amboasary Atsimo:

* Amboasary-Atsimo - Behara - Berano Ville - Ebelo - Elonty - Esira - Ifotaka - Mahaly - Manevy - Maromby - Marotsiraka - Ranobe - Sampona - Tanandava Sud - Tomboarivo -Tranomaro - Tsivory

## Toekarena

### Famokarana teretra

Orinasa dimy no mizara ny famokarana taretra. Manana mpiasa maherin' ny 6 000 izy ireo, miasa amin' ny velaran-tany 27 000 ha amin’ ny famokarana 12 225 taonina isan-taona. Ny 90 % amin' ny vokatra dia natao haondrana ary ny 10 % ho an' ny varotra eto an-toerana. Orinasa roa no manova ny taretra ho tsiraka voadio sy tady, dia ny Société Industrielle de Fort Dauphin (SIFOR) sy ny Société des Plantations de Sisal du Mandraré (SPSM).

## Jereo koa
Ireo distrikan' ny Faritra Anosy

* Distrikan' Amboasary-Atsimo
* Distrikan' i Betroka
* Distrikan' i Tolagnaro

## Rohy ivelany
Distrikan' i Beloha

Ny **Distrikan' i Beloha** dia distrika ao amin' ny Faritra Androy, ao amin' ny Faritanin' i Toliara, ao atsimon' i Madagasikara. 

Ireto ny kaominina ao amin' io distrika io: Beloha - Kopoky - Marolinta - Tranoroa - Tranovaho - Behabobo.

## Jereo koa
Ireto ireo distrika efatra mandrafitra ny Faritra Androy:

* Distrikan' Ambovombe
* Distrikan' i Bekily
* Distrikan' i Beloha
* Distrikan' i Tsiombe
Distrikan' i Morondava

Ny **Distrikan' i Morondava** dia distrika ao amin' ny Faritra Menabe, ao amin' ny Faritanin' i Toliara, ao andrefan' i Madagasikara. 

## Renirano
*Morondava

Ireto ny kaominina ao amin' io distrika io:

* Analaiva - Befasy - Belo sur Mer - Bemanonga - Marofandilia - Morondava
## Jereo koa
Ireo distrika dimy ny Faritra Menabe.

* Distrikan' i Belo-Tsiribihina
* Distrikan' i Mahabo
* Distrikan' i Manja
* Distrikan' i Miandrivazo
* Distrikan' i Morondava
Distrikan' i Soavinandriana

Ny **Distrikan' i Soavinandriana** dia distrika eto Madagasikara, ao amin' ny tapany atsinanan' ny Faritanin' Antananarivo, ao amin' ny Faritra Itasy. Lafin-javatra manan-danja amin' ny toekarena eo an-toerana ny paraky.

Eo amin’ ny lalam-pirenena faha-43 no misy azy, eo amin’ ny 40 km miala an’ Analavory ary 140 km miala an’ Antananarivo.

Renirano 17 sy riaka 20 no hita ao amin’ io distrika io, ahitana an' i Kelimahery, i Mangadona ary ny reniranon’ i Lily izay mandrafitra ny riandranon’ i Lily akaikin’ Ampefy ihany koa. Ankoatra izay dia manamorona ny farihin' Itasy any avaratra izy.

## Kaominina
Ireto ny kaominina ao amin' ny Distrikan' i Soavinandriana:
* Ambatoasana Centre
* Amberomanga
* Ambohidanerana
* Amparaky
* Ampary
* Ampefy
* Ankaranana
* Ankisabe
* Antanetibe
* Dondona
* Mahavelona
* Mananasy
* Masindray
* **[[Soavinandriana (Itasy)]]**
* Tamponala

## Jereo koa
Ny distrika telo ao amin' ny Faritra Itasy:

* Distrikan' i Arivonimamo
* Distrikan' i Miarinarivo
* Distrikan' i Soavinandriana

## Rohy ivelany
Distrikan'Ambatolampy

Ny **Distrikan'i Ambatolampy** dia distrika eto Madagasikara, ao amin'ny tapany atsimo atsinana'ny Faritanin'Antananarivo, ao amin'ny Faritra Vakinankaratra.

## Kaominina

* **[[Ambatolampy]]**
* Ambatondrakalavao
* Ambodifarihy Fenomanana
* Ambohipihaonana
* Andranovelona
* Andravola Vohipeno
* Andriambilany
* Andriantsivalana
* Antakasina
* Antanamalaza
* Antanimasaka
* Antsampandrano
* Behenjy
* Belambo
* Manjakatompo
* Morarano
* Sabotsy Namatoana
* Tsiafajavona Ankaratra
* Tsinjoarivo

## Jereo koa
Ireo distrika ao amin'ny Faritra Vakinankaratra:

* Distrikan'Ambatolampy
* Distrikan'Antanifotsy
* Distrikan'Antsirabe I
* Distrikan'Antsirabe II
* Distrikan'i Betafo
* Distrikan'i Faratsiho
* Distrikan'i Mandoto
Distrikan'Antanifotsy

Ny **Distrikan'Antanifotsy** dia distrika eto Madagasikara, ao amin'ny tapany atsimo atsinana'ny Faritanin'Antananarivo, ao amin'ny Faritra Vakinankaratra.

## Jereo koa
Ireo distrika ao amin'ny Faritra Vakinankaratra:

## Kaominina
* Ambatolahy
* Ambatomiady
* Ambatotsipihina
* Ambodiriana
* Ambohimandroso
* Ambohitompoina
* Ampitatafika
* Andranofito
* Anjamanga
* **[[Antanifotsy]]**
* Antsahalava
* Antsampandrano
* Belanitra Avaratra
* Soamanandrariny

* Distrikan'Ambatolampy
* Distrikan'Antanifotsy
* Distrikan'Antsirabe I
* Distrikan'Antsirabe II
* Distrikan'i Betafo
* Distrikan'i Faratsiho
* Distrikan'i Mandoto
Distrikan'Antsirabe II

Ny **Distrikan'Antsirabe II** dia distrika eto Madagasikara, ao amin'ny tapany atsimo atsinana'ny Faritanin'Antananarivo, ao amin'ny Faritra Vakinankaratra.

## Kaominina
* Alakamisy
* Ambano
* Ambatomena
* Ambohibary
* Ambohidranandriana
* Ambohimiarivo
* Ambohitsimanova
* Andranomanelatra
* Antanambao
* Antanimandry
* Antsoatany
* Belazao
* Ibity
* Manandoana
* Mandrosohasina
* Mangatano
* Sahanivotry Mandona
* Soanindrariny
* Tsarahonenana Sahanivotry
* Vinaninkarena

## Jereo koa
Ireo distrika ao amin'ny Faritra Vakinankaratra:

* Distrikan'Ambatolampy
* Distrikan'Antanifotsy
* Distrikan'Antsirabe I
* Distrikan'Antsirabe II
* Distrikan'i Betafo
* Distrikan'i Faratsiho
* Distrikan'i Mandoto
Distrikan' i Faratsiho

Ny **Distrikan' i Faratsiho** dia distrika eto Madagasikara, ao amin' ny tapany atsimo atsinana' ny Faritanin' Antananarivo, ao amin' ny Faritra Vakinankaratra.

## Kaominina
* Ambohiborona
* Andranomiady
* Antsapanimahazo
* **[[Faratsiho]]**
* Miandrarivo
* Ramainandro
* Valabetokana
* Vinaninony-Atsimo
* Vinaninony Nord

## Jereo koa
Ireo distrika ao amin'ny Faritra Vakinankaratra:

* Distrikan' Ambatolampy
* Distrikan' Antanifotsy
* Distrikan' Antsirabe I
* Distrikan' Antsirabe II
* Distrikan' i Betafo
* Distrikan' i Faratsiho
* Distrikan' i Mandoto
Distrikan' i Miarinarivo

Ny **Distrikan' i Miarinarivo** dia diastrika eto Madagasikara, ao amin' ny tapany atsinanan' ny Faritanin' Antananarivo, ao amin' ny Faritra Itasy.

## Kaominina
Ireto ny kaominina ao amin' ny Distrikan' i Miarinarivo:

* Ambatomanjaka
* Analavory
* Andolofotsy
* Anosibe Ifanja
* Manazary
* Mandiavato
* **[[Miarinarivo]]**
* Miarinarivo II
* Sarobaratra Ifanja
* Soamahamanina
* Soavimbahoaka
* Zoma Bealoka

## Farihy
* Farihin' Itasy

## Jereo koa
Ny distrika telo ao amin' ny Faritra Itasy:

* Distrikan' i Arivonimamo
* Distrikan' i Miarinarivo
* Distrikan' i Soavinandriana

## Loharano sy fanamarihana
Distrikan' Ambatofinandrahana

Ny **Distrikan' Ambatofinandrahana** dia distrika ao amin' ny faritra afovoan' i Madagasikara, ao amin' ny Faritra Amoron' i Mania, Faritanin' i Fianarantsoa.

## Kaominina
* **[[Ambatofinandrahana]]**
* Ambatomifanongoa
* Ambondromisotra
* Amborompotsy
* Fenoarivo
* Itremo
* Mandrosonoro
* Mangataboahangy
* Soavina

## Lalana
*Lalam-pirenena faha-7 (Morondava - Ivato).

## Jereo koa
Ny distrika ao amin' ny Faritra Amoron' i Mania:

* Distrikan' Ambatofinandrahana
* Distrikan' Ambositra
* Distrikan' i Fandriana
* Distrikan' i Manandriana
Distrikan' i Manandriana

Ny **Distrikan' i Manandriana** dia distrika ao amin' ny faritra afovoan' i Madagasikara, ao amin' ny Faritra Amoron'i Mania, ao amin' ny Faritanin' i Fianarantsoa.

## Kaominina
* Ambatomarina
* Ambohimahazo
* Ambohimilanja
* Ambohipo
* **[[Ambovombe Afovoany]]**
* Andakatanikely
* Andakatany
* Anjoma Nandihizana
* Anjoman'Ankona
* Talata Vohimena

## Lalana
*Lalam-pirenena faha-46

## Jereo koa
Ireo distrika ao amin'ny Faritra Amoron'i Mania:

* Distrikan'Ambatofinandrahana
* Distrikan'Ambositra
* Distrikan'i Fandriana
* Distrikan'i Manandriana
Distrikan' Iakora

Ny **Distrikan' Iakora** dia distrika ao amin' ny Faritra Ihorombe ao amin' ny Faritanin' i Fianarantsoa ao afovoany atsimo antsinanan' i Madagasikara. Indreto ny kaominina ao amin' ny Distrikan' Iakora:
* Andranombao
* Begogo
* Iakora
* Ranotsara Nord
* Volambita

## Jereo koa
Ireo distrika telo ao amin' ny Faritra Ihorombe:

* Distrikan' Iakora
* Distrikan' Ihosy
* Distrikan' Ivohibe
Distrikan' Ifanadiana

Ny **Distrikan' Ifanadiana** dia distrika ao amin' ny Faritra Vatovavy ao amin' ny Faritanin' i Fianarantsoa, ao amin' ny tapany atsimo-atsinanan' i Madagasikara. Indreto ny kaominina ao amin' ny Distrikan' Ifanadiana:

## Kaominina
* Ambiabe
* Ambohimanga Sud
* Ambohimera
* Analampasina
* Androrangavola
* Antaretra
* Antsindra
* Fasintsara
* **[[Ifanadiana]]**
* Kelilalina
* Maroharatra
* Marotoko
* Ranomafana
* Tsaratanana

## Valan-javaboahary
Hita ao amin' ny Distrikan' Ifanadiana:Valan-javaboarin'i Ranomafana

## Jereo koa
Ireo distrika ao amin' ny Faritra Vatovavy:

* Distrikan' Ifanadiana
* Distrikan' i Mananjary
* Distrikan' i Nosy Varika

﻿
Distrikan' i Kandreho

Ny **Distrikan' i Kandreho** dia distrika ao amin' ny Faritra Betsiboka, ao amin' ny tapany avaratr' i Madagasikara, ao amin' ny Faritanin' i Mahajanga.

## Kaominina
* Ambaliha
* Andasibe
* Antanimbaribe
* Behazomaty
* Betaimboay
* **[[Kandreho]]**
* Mahatsinjo

## Jereo koa
Ireo distrtika ao amin' ny Faritra Betsiboka:

* Distrikan' i Kandreho
* Distrikan' i Maevatanana
* Distrikan' i Tsaratanana
Distrikan' Antsalova

Ny **Distrikan' Antsalova** dia distrika ao amin' ny Faritra Melaky, ao amin' ny Faritanin' i Mahajanga, ao amin' ny tapany andrefan' i Madagasikara.

## Kaominina
Antsalova  · Bekopaka  · Bemaraha Atsinanana  · Masoarivo  · Soahany  · Trangahy

## Renirano
*Manambolo

## Jereo koa
Ny distrika ao amin' ny  Faritra Melaky:

* Distrikan' Ambatomainty
* Distrikan' Antsalova
* Distrikan' i Besalampy
* Distrikan' i Maintirano
* Distrikan' i Morafenobe
Distrikan' Ikongo

Ny **Distrikan' Ikongo** (Fort Canot) dia distrika ao amin' ny Faritra Fitovinany ao amin' ny Faritanin' i Fianarantsoa, ao amin' ny tapany atsimo-atsinanan' i Madagasikara.

## Kaominina
17 kaominina:
* Ambatofotsy
* Ambinanitromby
* Ambohimisafy
* Ambolomadinika
* Andefapony
* Ankarimbelo
* Antodinga
* Belemoka
* Ifanirea
* **[[Ikongo]]** (Fort Canot)
* Kalafotsy
* Manampatrana
* Maromiandra
* Sahalanona
* Tanakambana
* Tolongoina
* Tsifenokataka

## Jereo koa
Ireo distrika ao amin' ny Faritra Fitovinany:

* Distrikan' Ikongo
* Distrikan' i Manakara
* Distrikan' i Vohipeno
Distrikan' i Mananjary

Ny **Distrikan' i Mananjary** dia distrika ao amin' ny Faritra Vatovavy ao amin' ny Faritanin' i Fianarantsoa, ao amin' ny tapany atsinanan' i Madagasikara. Indreto ny kaominina ao amin' ny Distrikan' i Mananjary:

## Kaominina
* Ambalahosy Nord
* Ambodinonoka
* Ambohimiarina II
* Ambohitsara Atsinanana
* Ambohinihaonana
* Andonabe
* Andranambolava
* Andranomavo
* Ankatafana
* Anosimparihy
* Antaretra (Mananjary)‎
* Antsenavolo
* Kianjavato
* Mahaela
* Mahatsara Iefaka
* Mahatsara Sud
* Mahavoky Nord (Mahavoky Avaratra)
* Manakana Nord
* **[[Mananjary]]**
* Marofototra
* Marokarima
* Marosangy
* Morafeno
* Namorona
* Sandrohy
* Tsaravary
* Tsiatosika
* Vatohandrina
* Vohilava

## Renirano
Mananjary (ony)

## Jereo koa
Ireo distrika ao amin' ny Faritra Vatovavy:

* Distrikan' Ifanadiana
* Distrikan' i Mananjary
* Distrikan' i Nosy Varika

﻿
Distrikan'i Morafenobe

Ny **Distrikan'i Morafenobe** dia distrika ao amin'ny Faritra Melaky, ao amin'ny Faritanin'i Mahajanga, ao amin'ny tapany andrefan'i Madagasikara.

## Kaominina
* Andramy
* Antranokoaky
* Beravina
* **[[Morafenobe]]**

## Jereo koa
Ireo distrika ao amin'ny  Faritra Melaky:

* Distrikan'Ambatomainty
* Distrikan'Antsalova
* Distrikan'i Besalampy
* Distrikan'i Maintirano
* Distrikan'i Morafenobe
Distrikan'Analalava

Ny **Distrikan'Analalava** dia distrika eto ao amin'ny Faritra Sofia ao amin'ny tapany avaratra atsinanan'i Madagasikara, Faritra Sofia, ao amin'ny Faritanin'i Mahajanga.

## Kaominina
Kaominina 11:

* Ambaliha
* Ambarijeby
* **[[Analalava]]**
* Andriambavontsona
* Ankaramy Be
* Antonibe
* Befotaka
* Mahadrodroka
* Maromandia
* Marovantaza
* Marovatolena

## Jereo koa
Ireo distrika ao amin'ny Faritra Sofia:

* Distrikan'Analalava
* Distrikan'Antsohihy
* Distrikan'i Bealanana
* Distrikan'i Befandriana Avaratra
* Distrikan'i Boriziny
* Distrikan'i Mampikony
* Distrikan'i Mandritsara

﻿
Distrikan'Antsohihy

Ny **Distrikan'Antsohihy** dia distrika eto ao amin'ny Faritra Sofia ao amin'ny tapany avaratra atsinanan'i Madagasikara, ao amin'ny Faritanin'i Mahajanga.

## Kaominina
* Ambimadiro
* Ambodimanary
* Ambodimandresy
* Ampandriakalindy
* Anahidrano
* Andreba
* Anjalazala
* Anjiamangirana I
* Ankerika
* Antsahabe
* **[[Antsohihy]]**
* Maroala

## Jereo koa
Ireo distrika ao amin'ny Faritra Sofia:

* Distrikan'Analalava
* Distrikan'Antsohihy
* Distrikan'i Bealanana
* Distrikan'i Befandriana Avaratra
* Distrikan'i Boriziny
* Distrikan'i Mampikony
* Distrikan'i Mandritsara

﻿
Distrikan'i Bealanana

Ny **Distrikan'i Bealanana** dia distrika eto ao amin'ny Faritra Sofia ao amin'ny tapany avaratra atsinanan'i Madagasikara, ao amin'ny Faritanin'i Mahajanga.

## Kaominina
* Ambalaromba
* Ambatoriha
* Ambatosia
* Ambodiadabo
* Ambodisikidy
* Ambonomby
* Analila
* Antananivo Haut
* Antsamaka
* **[[Bealanana]]**
* Beandrarezona
* Mangidrano
* Marotolana

## Jereo koa
Ireo distrika ao amin'ny Faritra Sofia:

* Distrikan'Analalava
* Distrikan'Antsohihy
* Distrikan'i Bealanana
* Distrikan'i Befandriana Avaratra
* Distrikan'i Boriziny
* Distrikan'i Mampikony
* Distrikan'i Mandritsara

﻿
Distrikan'i Befandriana Avaratra

Ny **Distrikan'i Befandriana Avaratra** dia distrika eto ao amin'ny Faritra Sofia ao amin'ny tapany avaratra atsinanan'i Madagasikara, ao amin'ny Faritanin'i Mahajanga.

## Kaominina
12 Kaominina:
* Ambararata
* Ambodimotso-Atsimo
* Ambolidibe Est
* Ankarongana
* Antsakabary
* Antsakanalabe
* **[[Befandriana-Avaratra]]**
* Maroamalona
* Matsondana
* Morafeno
* Tsarahonenana
* Tsiamalao

## Jereo koa
Ireo distrika ao amin'ny Faritra Sofia:

* Distrikan'Analalava
* Distrikan'Antsohihy
* Distrikan'i Bealanana
* Distrikan'i Befandriana Avaratra
* Distrikan'i Boriziny
* Distrikan'i Mampikony
* Distrikan'i Mandritsara

﻿
Distrikan'i Boriziny

Ny **Distrikan'i Boriziny** (Port Bergé) dia distrika eto ao amin'ny Faritra Sofia ao amin'ny tapany avaratra atsinanan'i Madagasikara, ao amin'ny Faritanin'i Mahajanga.

## Kaominina
Kaominina 15 :
* Ambanjabe
* Ambodimahabibo
* Ambodisakoana
* Ambodivongo
* Amparihy
* Andranomeva
* **[[Boriziny]]** (Port-Bergé)
* Boriziny II
* Leanja
* Maevaranohely
* Marovato
* Tsarahasina
* Tsaratanana
* Tsiningia
* Tsinjomitondraka

## Jereo koa
Ireo distrika ao amin'ny Faritra Sofia:

* Distrikan'Analalava
* Distrikan'Antsohihy
* Distrikan'i Bealanana
* Distrikan'i Befandriana Avaratra
* Distrikan'i Boriziny
* Distrikan'i Mampikony
* Distrikan'i Mandritsara

## Ala
* Corridor Forestier Bongolava

﻿
Distrikan' Amparafaravola

Ny **Distrikan'Amparafaravola** dia distrika ao amin'ny tapany avaratra atsinanan'i Madagasikara, ao amin'ny Faritra Alaotra-Mangoro, Faritanin'i Toamasina.

## Kaominina
* Ambatomainty
* Amboavory
* Ambodimanga
* Ambohijanahary
* Ambohimandroso
* Ambohitrarivo
* Ampasikely
* **[[Amparafaravola]]**
* Andilana Avaratra (Andilana Nord)
* Andrebakely Avaratra (Andrebakely Nord)
* Andrebakely Atsimo (Andrebakely Sud)
* Andromba
* Anororo
* Beanana
* Bedidy
* Morarano Chrome
* Ranomainty
* Sahamamy
* Tanambe
* Vohimena
* Vohitsara

## Jereo koa
Ireo distrika ao amin'ny Faritra Alaotra-Mangoro:

* Distrikan'Ambatondrazaka
* Distrikan'Amparafaravola
* Distrikan'Andilamena
* Distrikan'Anosibe An'ala
* Distrikan'i Moramanga
Distrikan'Andilamena

Ny **Distrikan'Andilamena** dia distrika ao amin'ny tapany avaratra atsinanan'i Madagasikara, ao amin'ny Faritra Alaotra-Mangoro, Faritanin'i Toamasina.

## Kaominina
* **[[Andilamena]]**
* Antanimenabaka
* Bemaitso
* Maintsokely
* Maroadabo
* Marovato
* Miarinarivo
* Tanananifololahy

## Jereo koa
Ireo distrika ao amin'ny Faritra Alaotra-Mangoro:

* Distrikan'Ambatondrazaka
* Distrikan'Amparafaravola
* Distrikan'Andilamena
* Distrikan'Anosibe An'ala
* Distrikan'i Moramanga
Distrikan'Anosibe An'ala

Ny **Distrikan'Anosibe An'ala** dia distrika ao amin'ny tapany avaratra atsinanan'i Madagasikara, ao amin'ny Faritra Alaotra-Mangoro, Faritanin'i Toamasina.

## Kaominina
* Ambalaomby
* Ambatoharanana
* Ambodimerana
* Ampandoantraka
* Ampasimaneva
* **[[Anosibe An'ala]]**
* Antandrokomby
* Longozabe
* Niarovana Marosampanana
* Tratramarina
* Tsaravinany

## Jereo koa
Ireo distrika ao amin'ny Faritra Alaotra-Mangoro:

* Distrikan'Ambatondrazaka
* Distrikan'Amparafaravola
* Distrikan'Andilamena
* Distrikan'Anosibe An'ala
* Distrikan'i Moramanga
Distrikan' i Mananara-Avaratra

Ny **Distrikan' i Manarana-Avaratra** dia distrika ao amin' ny Faritra Ambatosoa, Faritanin' i Toamasina, ao amin' ny tapany avaratra atsinanan' i Madagasikara.

## Renirano
*Mananara Avaratra

## Kaominina
* Ambatoharanana
* Ambodiampana
* Ambodivoanio
* Analanampotsy
* Andasibe
* Antanambaobe
* Antanambe
* Antanananivo
* Imorona
* Mahanoro
* Manambolosy
* **[[Mananara Avaratra]]** (Mananara Nord)
* Sandrakatsy
* Saromaona
* Tanibe
* Vanono

## Jereo koa
Ireo distrika ao amin'ny Faritra Ambatosoa:
* Distrikan'i Mananara-Avaratra
* Distrikan'i Maroantsetra

Ireo distrika ao amin'ny Faritra Analanjirofo:
* Distrikan'i Fenoarivo-Atsinanana
* Distrikan'i Nosy Boraha
* Distrikan'i Soanierana Ivongo
* Distrikan'i Vavatenina
Distrikan' i Maroantsetra

Ny **Distrikan' i Maroantsetra** dia distrika ao amin' ny Faritra Ambatosoa, ao amin' ny Faritanin' i Toamasina, ao amin' ny tapany avaratra atsinanan' i Madagasikara.

## Kaominina
* Ambanizana
* Ambinanitelo
* Ambodimanga Rantabe
* Anandrivola
* Andranofotsy
* Androndrono
* Anjanazana
* Ankofa
* Ankofabe
* Antakotako
* Antsahana
* Antsirabe Sahatany
* Mahavelona
* Manambolo
* Mariharano
* **[[Maroantsetra]]**
* Morafeno
* Rantabe
* Sahasindro
* Voloina

## Rohy ivelany
* Helodranon' i Antongila
* Valan-javaboarin' i Masoala
*Nosy Mangabe

## Jereo koa
Ireo distrika ao amin'ny Faritra Ambatosoa:
* Distrikan'i Mananara-Avaratra
* Distrikan'i Maroantsetra

Ireo distrika ao amin'ny Faritra Analanjirofo:
* Distrikan'i Fenoarivo-Atsinanana
* Distrikan'i Nosy Boraha
* Distrikan'i Soanierana Ivongo
* Distrikan'i Vavatenina
Distrikan'i Vavatenina

Ny **Distrikan'i Vavatenina** dia distrika ao amin'ny Faritra Analanjirofo, ao amin'ny Faritanin'i Toamasina, ao amin'ny tapany avaratra atsinanan'i Madagasikara.

## Kaominina
* Ambatoharanana
* Ambodimangavalo
* Ambohibe
* Ampasimazava
* Andasibe
* Anjahambe
* Maromitety
* Miarinarivo
* Sahatavy
* Tanamarina 
* **[[Vavatenina]]**

## Renirano
*Maningory

## Jereo koa
Ireo distrika ao amin'ny Faritra Analanjirofo:

* Distrikan'i Fenoarivo-Atsinanana
* Distrikan'i Mananara-Avaratra
* Distrikan'i Maroantsetra
* Distrikan'i Nosy Boraha
* Distrikan'i Soanierana Ivongo
* Distrikan'i Vavatenina
Distrikan'i Fenoarivo-Atsinanana

Ny **Distrikan'i Fenoarivo-Atsinanana** dia distrika ao amin'ny Faritra Analanjirofo, ao amin'ny Faritanin'i Toamasina, ao amin'ny tapany avaratra atsinanan'i Madagasikara.

## Kaominina
* Ambanjan’i Sahalava
* Ambatoharanana
* Ambodimanga II
* Ampasimbe Manantsatrana
* Ampasina Maningory
* Antsiatsiaka
* Betampona
* **[[Fenoarivo Atsinanana]]**
* Mahambo
* Mahanoro
* Miorimivalana
* Saranambana
* Vohilengo
* Vohipeno

## Jereo koa
Ireo distrika ao amin'ny Faritra Analanjirofo:

* Distrikan'i Fenoarivo-Atsinanana
* Distrikan'i Nosy Boraha
* Distrikan'i Soanierana Ivongo
* Distrikan'i Vavatenina
Faritra Ambatosoa:
* Distrikan'i Mananara-Avaratra
* Distrikan'i Maroantsetra
Atsinanana

Ny **atsinanana** dia iray amin' ny vazan-tany efatra sy ny lafin-trany valo. Mifanohitra amin' ny andrefana ny atsinanana ary mifampijadona amin' ny avaratra sy ny atsimo. Ny faritra iposahan' ny masoandro no atsinanana. Raha mitodika miantsinana dia any ankavia no misy ny avaratra fa any ankavanana no misy ny atsimo. Misy fomba hafa koa ahafahana mamantatra ny vazan-tany, anisan' izany ny atsinanana, dia ny fijerena ny kintana sy ny antokon-kintana. Ny tondroavaratra no fitaovana ampiasaina mba hamantarana izany. 

Ny teny ilazana ny vazan-tany, anisan' izany ny atsinanana, ampiasaina ho anarana na ho mpamari-toetra, dia soratana manomboka amin' ny sora-baventy rehefa tafiditra ao anatin' ny anaran-tsamirery milaza toerana na manondro faritra ara-jeôgrafia, fa manomboka amin' ny sora-madinika raha manondro zotra na todika.

## Kolontsain

### Ohabolana

* Aza manao masoandro avy atsinanana, ka ny avo ihany no taingenana; fa manaova masoandro avy andrefana, ka izay mivoha tsidihina avokoa.
* Rivotra avy atsinanana aho, ka tsy azo tohaina.
* Toy ny hazo kely atsinanan' Angavo: indray mietry, indray misavoana.

## Jereo koa

* vazan-tany

* avaratra
* avaratra-atsinanana
* atsimo-atsinanana
* atsimo
* atsimo-andefana
* andrefana
* avaratra-andrefana
* tondroavaratra
Distrikan'Antanambao-Manampotsy

Ny **Distrikan'i Antanambao Manampotsy** dia distrika ao amin'ny tapany atsinanan'i Madagasikara, ao amin'ny Faritra Atsinanana, ao amin'ny Faritanin'i Toamasina.

*Lakandranon' ny Pangalana

## Jereo koa
Ireo distrika ao amin'ny Faritra Atsinanana:

* Distrikan'Antanambao Manampotsy
* Distrikan'i Brickaville
* Distrikan'i Mahanoro
* Distrikan'i Marolambo
* Distrikan'i Toamasina I
* Distrikan'i Toamasina II
* Distrikan'i Vatomandry
Distrika eto Madagasikara

Ny **distrika** dia fizaràn' ny faritra tsitrairay eto Madagasikara izay mitsinjara indray ho kaominina. Miisa 119 ireo distrika ireo, izay tsy vondrom-paritra itsinjaram-pahefana fa fizaràna mahakasika ny fanapariaham-pahefana avy amin' ny fitondrana foibe. Miovaova ny isan' ny distrika eto Madagasikara arakaraka ny fitondram-panjakana. Ao amin' ny didim-panjakana lafarana 2005-012 nivoaka tamin' ny 11 Janoary 2005 dia miisa 119 ireo distrika ireo.

Marihina fa talohan' ny taona 2007 dia tao amin' ny Distrikan' i Fianarantsoa II ny Distrikan' Isandra sy ny Distrikan' i Lalangina ary ny Distrikan' i Vohibato (ao amin' ny Faritra Matsiatra Ambony ankeitriny). Ny Distrikan' i Fianarantsoa I dia atsoina fotsiny hoe "Distrikan' i Fianarantsoa" nanomboka tamin' io taona io. Nisaraka koa ny Distrikan' i Mandoto sy ny Distrikan' i Betafo (ao amin' ny Faritra Vakinankaratra). Taty aoriana dia niova izany.

Ireto ny distrika 114 talohan' ny taona 2007:

## Jereo koa

* Faritany eto Madagasikara
* Faritra eto Madagasikara
* Kaominina eto Madagasikara
* Fitsinjaràn' ny tanim-pirenen' i Madagasikara

## Rohy ivelany

* "Loi n°2004-001 relative aux Régions" (pdf), *faolex.fao.org*
* "Loi n°2014-021 relative à la représentation de l’Etat " (pdf), *droit-afrique.com*

## Loharano sy fanamarihana
Distrikan'i Mandoto

Ny **Distrikan'i Mandoto** dia distrika ao amin'ny Faritra Vakinankaratra, ao amin'ny Faritanin'Antananarivo, ao afovoan'i Madagasikara.

## Kaominina
* Anjoma Ramartina
* Vinany
* Vasiana
* Ankazomiriotra
* Ananambao Ambary
* Besohana
* Fidirana
* **[[Mandoto]]**
* Maromandray

## Jereo koa
Ireo distrika ao amin'ny Faritra Vakinankaratra:

* Distrikan'Ambatolampy
* Distrikan'Antanifotsy
* Distrikan'Antsirabe I
* Distrikan'Antsirabe II
* Distrikan'i Betafo
* Distrikan'i Faratsiho
* Distrikan'i Mandoto
Manuel Turizo

**Manuel Turizo Zapata** (Montería, Colombia; 12 Aprily 2000), izay fantatry ny anarany ihany dia i **Manuel Turizo**, dia mpihira Kolombiana amin'ny foko sy reggaeton.
Prima Scriptura

Ny hoe ***Prima Scriptura***, izay midika ara-bakiteny hoe "amin' ny alalan' ny soratra aloha", dia foto-pampianarana kristiana izay manambara fa ireo soratra kanônika kristiana no loharano voalohany momba ny fanambaràn' Andriamanitra sy momba ny fenitra tsy maintsy itsarana ireo endrik' izany fanambaràna izany, toy ny lovam-pampianarana, ny fanomezana karismatika, ny fahitana mistika, ny fisehoan' ny anjely, ny hevitry ny manam-pahaizana, sns.

Ny *Prima Scriptura* dia matetika ampitahaina amin' ny ''Sola scriptura'' ("amin' ny alalan' ny Soratra irery"), izay adikan' ny firehana prôtestanta sasany, indrindra ireo fiangonana evanjelika, fa ny Soratra Masina no hany fitsipika tsy mety diso momba ny fampiasana ny finoana. Noho izany dia mitsipaka ny fahefana hafa tsy ny Baiboly ny Sola Scriptura.
Distrikan' Andramasina

Ny **Distrikan' Andramasina** dia distrika ao Madagasikara, ao amin' ny tapany atsinanan' ny Faritanin' Antananarivo, ao amin' ny Faritra Analamanga. Ahitana kaominina miisa 14 io distrika io sady mananana velarana  1&nbsp;416 km2.

## Kaominina ao amin' ny Distrikan' Andramasina
Ireto ny kaominina ao amin' ny Distrikan' Andramasina:

* Ambohimiadana
* Alarobia Vatosola
* Alatsinainy Bakaro
* Andohariana
* Andramasina
* Anosibe Trimoloharana
* Fitsinjovana Bakaro
* Mandrosoa
* Sabotsy Ambohitromby
* Sabotsy Manjakavahoaka
* Tankafatra

## Jereo koa
Ny distrika ao amin' ny Faritra Analamanga

* Distrikan' Ambohidratrimo
* Distrikan' Andramasina
* Distrikan' Anjozorobe
* Distrikan' Ankazobe
* Distrikan' Antananarivo-Renivohitra
* Distrikan' Antananarivo-Atsimondrano
* Distrikan' Antananarivo-Avaradrano
* Distrikan' i Manjakandriana
Defia Rosmaniar

**Defia Rosmaniar** (teraka 5 Mey 1995) dia atleta iray mizaka ny zom-pirenena Indôneziana. tsara ny anarany rehefa nandrombaka medaly volamena voalohany ho an'i Indônezia tamin'ny Lalao Aziatika 2018.

## Tsiahy
Ra (andriamanitra)

I **Ra** na **Re** dia andriamanitra masoandro nivavahan'ny Egiptiana taloha, izay ninoany fa andriamanitra mpamorona izay rehetra izao. Afaka niseho amin'ny endrika maro hafa izy, dia i Kepry ilay voangory mpiasa tain'omby, sarin'ny fahaterahana na ny fahateraham-baovao, na koa i Atoma, "ilay tanteraka" na "efa". Manazava ny mpitodra fivavahana egiptiana fa ny masoandro dia afaka miseho amin'ny endrika samihafa rehefa mamakivaky ny lanitra: i Kepry dia ny masoandro miposaka fa i Ra (na Re) kosa dia ny masoandro mlitatao vovonana, ary i Atoma dia ny masoandro milentika.

Rehefa ela ny ela dia nataon'ireo teôlojiana egiptiana ho endrik'i Ra (masoandro mitataovovonana) i Atoma (masoandro lilentika) ka lasa fomba fiteny ny hoe "Ra-Atoma" na "Re-Atoma", izay andriamanitra mpamorona, manapaka ny vondron' andriamanitra sivy lehibe (Eneada Lehibe). Taorian'izany koa dia nampitovina amin'ny andriamanitra hafa toa an'i Amôna i Ra ka lasa "Amôna-Ra" na "Amôna-Re".

Maro ireo fitantarana momba ny nahaterahan'ny andriamaitra Ra. Amin'ny fitantarana iray dia lazaina fa nateraky ny andriamani-bavy Neita, izay niteraka azy tahaka ny atody, izy. Nivoaka ny atody i Ra ka nojambain'ny fahazavana. Izany fahazavana izany no ranomasony ka niteraka ireo olombelona voalohany.  Ny fitantarana iray hafa, izay taterin'i Neil Philip ao amin'ny asasorany atao hoe *Mythes et Légendes,* dia milaza izao: namoron-tena i Ra tamin'ny fanononany ny anarany, toy ny namoronany koa ny zavatra hafa rehetra momba ny fiainana tamin'ny famoahany azy ireo avy tao amin'i Nôona, dia ilay ranomasim-be voalohany. Lasa andriamaitra lehibe voalohany izy tamin'ny Empira Voalohany tao Egipta. Matetika i Ra dia aseho amin'ny alalan'ny lohan-kitsikitsika ipetrahan'ny kapilan'ny masoandro izay arovan'ny bibilava kôbra mitsangana.

Ny andriamaitra Ra koa dia akambana amin'ny andro voalohany amin'ny taona (taom-baovao). Ny andro voalohan'ny fizaran-taona Aketa (*Akhet*) ao amin'ny tetiandro egiptiana, izay taom-baovao egiptiana dia andro ankalazana an'i Ra araka ny papirosy sy ny ôstraka tamin'ny andron'ireo Ramsesy, ary araka ny voalaza ao amin'ny papirosy roa hafa, dia andro nahaterahan'i Ra izany. Ao amin'ireo Lahatsoratry ny Piramida dia atao hoe "tompon'ny taona" i Ra.