Voanjo

Ny **voanjo** na **kapîky** na **voanjokatra** dia zavamaniry mamony, ao amin' ny fianakaviana *[[Fabaceae]]*, zana-pianakaviana *[[Faboideae]]*, ambolena indrindra hahazoana voany misy menaka sy azo hanina. Atao hoe ***Arachis hypogaea*** ny anarany ara-tsiansa. Teratany any amin' ny tapany avaratra-andrefan' i Arzantina sy any amin' ny tapany atsimo-atsinanan' i Bôlivia ity zavamaniry ity. Maniry any amin' ny faritra trôpikaly sy sobtrôpikaly ny voanjo. Miavaka izy io noho ny voany milevina any anaty tany.

## Famariparitana

### Ankapobeny
Maniry isan-taona ny voanjo izay zavamaniry ahitra mahatratra haavo 20 hatramin' ny 90 sm.

### Ravina

Fitambarana zana-pelana mibikan' atody roa na telo tsiroaroa ny ravin' ny voanjo. Misy felam-poto-dravina mamono ny zana-pelana tsirairay.

### Vony

Saika tsy misy tangozany ny voniny izay  miseho eo amin' ny foto-dravina, manirery na mivondrona vitsy. Mavo volomboasary ny vondrom-pelambony miendrika lolo. Manana lahimbony sivy izay mitambatra ka lasa fantsona eo amin' ny tongony izy io. Mitsofoka eo amin' ny tangozany manokana ny fihary atodinaina. Aorian' ny fitsaihana dia entin' ny tangozany mihalava mankeo amin' ny tany, izay miondrika midina, ny  fihary atodinaina.

### Voa

Mihamatoy any amin' ny halalina 3 ka hatramin' ny 5 sm ny voan' ny voanjo. Noho izany antony izany mila tany maivana sy tsy ihandronan-drano ity zavamaniry ity. Pepa manana halava 3 ka hatramin' ny 4 sm ny voan' ny voanjo, ary ny manana fonony ivelany, atao hoe hodi-boanjo. Vihim-boa vitsivitsy (matetika roa na telo) milahatra manaraka ny lavany ny ao anaty pepa tsirairay, araka ny fahita ao amin' ny fianakaviana *[[Fabaceae]]*. Voafonon' ny fonom-bihy manify sy maina miloko mena ny vihim-boa miendrika atody.

### Faka

Manana fakany lehibe maniry mijidina sy lalina ao anaty tany, izay mety mahatratra halaina roa metatra, ny rafi-pakan' ny voanjo, ka izany dia ahafahany mitroka rano sy otrikaina avy amin' ny sosona ambany amin' ny nofon-tany, mahatonga azy hahazana tsara ny tsy fahampian-drano. Tamba-jotram-paka no manodidina ny fakaben' ny voanjo Tahaka ny karazana hafa ao amin' ny fianakaviana *[[Fabaceae]]*, dia manana kambim-bahatra ny fakan' ny voanjo. Misy bakteria mifanampy amin' ny voanjo ireo kambim-bahatra ireo, indrindra ny bakteria ao amin' ny vondron-karazana *Bradyrhizobium*, izay maka azôta avy amin' ny rivotra mba hampahavokatra ny zavamaniry.

## Ao amin' ny kolontsaina malagasy

### Anarana amin' ny teny malagasy
Anondroana koa ny voanjobory (*Vigna subterranea*) any amin' ny faritra sasany eto Madagasikara, ny teny malagasy hoe "voanjo", ka ny voanjo resahina eto dia atao hoe **voanjo katra** na **voanjokatra** any amin' ireo faritra ireo. Misy koa ny faritra miantso azy io hoe **kapîka**, **pitasy**, **popoka**, **voahomitohy**, **voanjokotra**, **voanjolava**, **voanjombazaha**, **voanjomitohy**.

### Ohabolana

* Ahoana no malaky mirom-boanjo ? Aza ataonao tahaky ny voanjo aho, ka ny nahitana no akofokofoka.
* Aza ny hodi-boanjo fanary no atao sakafo mahavita.
* Be ny goaika fa tsy fantatra izay lahy sy vavy, fa izay homana ny voanjo no tonafana mafy.
* Fotoan-goaika ka any an-tanim-boanjo mifankahita.
* Goaika mpihinam-boanjo manta.
* Goaika ve hanadino voanjo?
* Hady voanjo hariva: fantaro ny mena volo hongotana.
* Hady voanjo ny fanompoana, ka tsy ny momba ny tahony ihany no atao an-karona, fa ny mipetraka amin' ny tany koa hohazan-tanana, hamenoana ny harona.
* Hodi-boanjo, hodi-boasary: na tsy tenany aza fanovany.
* Izay mahery, voanjomanga ; izay osa, tanalahy.
* Mandrara-boanjo am-bavahady.
* Na maro aza ny vorona, dia ny goaika no nihinana ny voanjo.
* Mihalohalo toa voanjo am-bavan' antitra: tsy midina ho tohan' aina, tsy mitsipika ho an' ny akoho.
* Mitabataba hoatry ny voanjo am-bavan' antitra.
* Mivezivezy tahaka ny voanjo am-bavan' antitra fa sady tsy malemin' ny rora no tsy toron' ny akanjo-nify.
* Ny anarana tanim-boanjo ka izay kely famaritra no manenina.
* Papango amim-boanjo ka toerana no iraisana.
* Rafotsibe leom-boanjo: ny tain' ondry avy no andosirana.
* Tahom-boanjo ka ny nahitana indray no akifikifika.
* Te-hoderain' ny goaika, ka mamboly voanjo ririnina.
* Toy izay mandrara-boanjo an-tsihy vitrana, ka izay nanahy ihany no mahita izay nikatrahany.
* Tsy mba an-dambany ohatra ny vomanga, fa an-toriny ohatra ny voanjo.
* Voanjo natoraka an-tsihivitrana, ka ny manahy no mahita izay nikatrahany.
* Voatavo an-doha voanjo: manan-doha fa tsy manam-bava.
* Voly voanjon-dRakaretsaka: ny an' ny tena tsy vita, ka ny an' olona no ikaretsahana.

## Jereo koa
* *[[Arachis]]*
* Savoa (na tanatanamanga)
* Sôza
* Menaka voanjo