Anjoaty

Ny **Anjoaty**, izay indraindray antsoina hoe **Onjatsy**, dia foko malagasy monina ao amin' ny Distrikan' i Vohimarina ao amin' ny Faritra Sava any tapany avaratra-atsinanan' i Madagasikara. Midika hoe "vahoakan' ny vinanin-dranomasina" ny anaran' izy ireo.

## Tsy voatanisa ao amin' ny foko 18
Toa ny Vezo sy ny Sahafatra dia tsy voatanisa ao amin' ny lisitry ny foko 18 eto Madagasikara ny Anjoaty, fa ao amin 'ny faritra misy azy no ahafantaraba azy ho foko miavaka. Indraindray izy io dia atambatra amin' ny vondrom-poko mpifanolo-bodirindrina aminy toy ny Antankarana na Betsimisaraka, na dia manana ny fombany miavaka aza.

## Tantara
Milaza ny Anjoaty fa manana razambe Arabo, fa taranaky ny mpiorim-ponenana avy any Malindi (Kenià) sy Kômôro. Misy lovantsofina milaza fa avy amin' ny zazavavindrano izy ireo. Ara-tantara, ny voka-pikarohana arkeôlôjika natao tao Vohimarina, anisan' izany ny fahitna firavaka sy ny zavatra hafa avy any Persia sy Sina, dia maneho ny fisian' ny mponina nandray kolontsaina mozilmana sy niompana amin' ny varotra lehibe. Anisan' ireo zavatra ireo ny sombin-bolamena tamin' ny taonjato faha-12 sy ny fakana tahaka ny vola madiniky ny kalifa fatimida tamin' ny taonjato faha-10. Nanomboka tamin' ny taonjato faha-17 ny pôrselenina sinoa hita ao amin' io faritra io.

Ahitana trano rava tamin' ny taonjato faha-18 ny tanànan' Iharana (Vohémar ankehitriny) eo akaiky eo, izay manamarina fa nisy tanàna niorina teo. Milaza ny fitantarana fa ny Arabo avy any Malindi no nanorina an' i Bimaro (seranan-tsambo) sy nahafantatra seranan-tsambo hafa tao Afrika Atsinanana tamin' ny taonjato faha-16. Na izany aza dia milaza ny fanadihadiana momba ny antrôpôlôjia fa azo inoana fa Afrikana ttsinanana ny mponina lazaina fa Arabo, ary toherin' ny mpikaroka ny filazana fananana razambe arabo.

Mampiseho ny fanadihadiana momba ny antrôpôlôjia fa fifangaroana taranaka aziatika sy afrikanina ny Anjoaty, izay manana endrika ara-batana mitovy kokoa amin' ny Afrikana tatsinanana toy ny Antalaotra, na zarazara toy ny Malagasy hafa. Ny sasany dia mampiseho toetra aziatika, mitovy amin' ny hita ao amin' ny Merina, izay samy ifangaroan' ny razambe aziatika sy afrikana, saingy manjaka kokoa ny aziatika. Azo adika izany fa mety ho toerana nidiran' ny razamben' ny Merina niditra an-tanety io faritra io.

Na dia eo aza ny tsy fisian' ny saranga ambony na ny fananany boky masina, dia fantatra ao an-toerana ho mpandroaka fanahy ratsy sy ombiasa ny Anjoaty. Misy ireo izay mipetraka eo amin' ny vinanin-dranomasin' ny renirano Matitana, tokony ho talohan' ny fahatongavan' ny Antemoro.

## Kolontsaina
Ny lovantsofina dia manao ny Anjoaty ho manana fahaizaizana mihoatra natoraly, toy ny fandatsahana voanio amin' ny alalan' ny fihetsika fotsiny, na ny fitondrana rano anaty harona. Tamin' ny taona 1877 dia nitsidika ny faritra avaratr' i Madagasikara ny misiônera B.T. Bachelor ary nilaza fa sarangam-poko mpisorona hajaina ny Onjatsy, izay heverina fa afaka mitahy na manozona amin' ny alalan' ny fanatanterahana fombafomba. Lazaina fa masina ny anarana hoe "Onjatsy". Nanao fanambadiana anatiny henjana ihany koa izy ireo, ary tsy nanambady afa-tsy ao anatin' ny firazanany ihany. Mampiasa tenim-paritra malagasy avaratra mitovitovy amin' ny fitenim-paritra antakarana sy betsimisaraka avaratra izy ireo.

## Rohy ivelany

* Pela Ravalitera, "Les Anjoaty, des faiseurs de miracles", *www.lexpress.mg* (8 août 2024)
* "Culture – A la découverte du « Vangy tany manintsy » des Sakalava Anjoaty de Vohémar"(video), *2424.mg*
* "Culture – A la découverte du « Vangy tany manintsy » des Sakalava Anjoaty de Vohémar"(video), *2424.mg*
* "Chapitre VI : Historique de Sakalava Anjoaty (PDF)", *www.mcours.net*
* "Vohémar, la capitale des Anjoaty", *www.lexpress.mg* (14 avril 2017)
* "Ethnie Sakalava Anjoaty (PDF)", *www.mcours.net*
* "A record of Anjoaty history in Vohémar, Madagascar", *www.proquest.com*

## Loharano sy fanamarihana