Renin-tsikidy

Ny **renin-tsikidy** dia ny tsanganan-tsikidy valo voalohany amin' ny sikidy malagasy izay azo amin' ny alalan' ny fisarihana voan-tsikidy (voam-pano, voan-kily, na voan-tsaramaso, sns), ka ny fifanampianan' izy ireo no mamorona ireo anao hoe "tera-tsikidy". Ny tsanganana iray ao amin' ny renin-tsikidy dia foronin' ny voan-tsikidy efatra hatramin' ny valo alahatra roa na iray avy ambony mankany ambany, ka ny voan-tsikidy iray na roa voalohany dia atao hoe "lohany", ny faharoa "tratrany", ny fahatelo "valahany" na "vaniany" ary ny fahefatra farany "tongony".

## Ny fahazoana ny renin-tsikidy

### Ny fahazoana ny tsanganan-tsikidy efatra voalohany
Ny famoronana ny tsanganan-tsikidy efatra voalohany no ataon' ny mpisikidy ka raisiny amin' ny tanany havia ny voan-tsikidy ka anaovany tokom-boan-sikidy efatra eo ambony lafika (tsihy, sns). Anesorany tsiroaroa mandra-pahasisa iray na roa ny voan-tsikidy. Alainy izay voa sisa (tokana na roa) dia apetrany eo ambonin' ilay lafika eo ankavanany mba hamoronany ny tsanganana voalohany, dia ilay atao hoe *[[Tale (sikidy)|Tale]]*. Averin' ny mpisikidy fanindroany amin' ny tokom-boan-tsikidy efatra hafa indray izany fihetsika izany mba hahazoany ny tsanganana manaraka izay apetrany eo ankavian' ny tsanganana voalohany, izany no atao hoe *[[Maly (sikidy)|Maly]]*. Averiny fanintelony izany dia azo ny ny tsanganan-tsikidy atao hoe *[[Fahatelo (sikidy)|Fahatelo]]*. Averiny faninefany dia azony ny *[[Bilady]]*.

Ny *Tale* dia manondro ny "mpanontany", ny *Maly* dia manindro ny "harena", ny Fahatelo dia ilazana ny "rahalahy", ary ny *Bilady* dia manondro ny "tany onenana". Mitondra ny laharana voalohany hatramin' ny fahefatra izy ireo.

### Ny fahazoana ny tsanganan-tsikidy efatra faharoa
Mba hahazoana ny tsanganan-tsikidy efatra faharoa dia jeren' ny mpisikidy avy ankavanana miankavia ireo tsanganana efatra voalohany ireo. Tsy voatery hamorona tsanganana hita maso ny mpisikidy amin' izany fa mety ho ao an-sany ihany no amoronany azy. Ireto ny tsanganan-tsikidy efatra azo avy amin' izany: ny *[[Fianahana (sikidy)|Fianahana]]* izay manondro ny "zanaka", ny *[[Abily]]* izay manondro ny "reny", ny *[[Alisay]]* izay ilazana ny "vady", *[[Fahavalo (sikidy)|Fahavalo]]* izay manondro ny "rafy"). Ny *Fianahana* dia vokatry ny fanakambanana ny lohan' ny *Tale* sy ny an' ny *Maly* sy ny an' ny *Fahatelo* ary ny an' ny *Bilady*; ny *Abily* dia fanakambanana ny tratran' ireo tsangan-tsikidy voatanisa ireo; ny *Alisay* dia vokatry ny fanakambanana ny vanian' ireo tsanganan-tsikidy efatra ireo, ary ny *Fahavalo* dia vokatry ny fanakambanana ny tongotr' ireo tsanganan-tsikidy ireo. Mitondra ny laharana fahadimy hatramin' ny fahavalo izy ireo.

## Fifanampianan' ny renin-tsikidy hahazoana ny tera-tsikidy
Ny fifanampian' ny renin-tsikidy mifanila tsiroaroa ny ahazoana ny atao hoe "tera-tsikidy", izany hoe azo avy fampifanampiana tsiroaroa ny tsanganana valon' ny renin-tsikidy no ahazoana azy. Amin' izany dia ny loha atambatra amin' ny loha, ny tratra amin' ny tratra, sns. Raha ankasa ny isa azo (izany hoe 2 na 4) dia tsorina ho voa roa ny vokatra azo ny farany, fa raha tsy ankasa (izany hoe 3) dia tsorina ho voa tokana.

### Fahazoana ny tsanganan-tsikidy laharana tsy ankasa
Ny fanakambanana ny *Tale* sy ny *Maly* no manome ny *[[Lalana (sikidy)|Lalana]]* (faha-15); ny fanakambanana ny *Fahatelo* sy ny *Bilady* no manome ny *[[Asorotà (sikidy)|Asorotà]]* (faha-13); atambatra ny *Fianahana* sy ny *Abily* mba hahazoana ny *[[Haja (sikidy)|Haja]]* (faha-11). Akambana ny *Alisay* sy ny *Fahavalo* mba hahazoana ny *[[Fahasivy (sikidy)|Fahasivy]]* (faha-9).

### Fahazoana ny tsanganan-tsikidy laharana ankasa
Atambatra ny tsanganana *Asorotà* sy *Lalana* dia ahazoana ny tsanganana *[[Tovolahy (sikidy)|Tovolahy]]* (faha-14). Atambatra ny tsanganana *Fahasivy* sy *Haja* ka manome ny tsanganana *[[Ombiasa (sikidy)|Ombiasa]]* (faha-10). Akambana ny tsanganana *Ombiasa* sy *Tovolahy* mba hahazoana ny tsanganana *[[Zanahary (sikidy)|Zanahary]]* (faha-12). Akambana ny tsanganana *Zanahary* sy *Tale* mba hahazoana ny tsanganana *[[Trano (sikidy)|Trano]]* na *Kiba* (faha-16).

## Jereo koa

* Fanandroana malagasy
* Finoan-drazana malagasy
* Kolontsaina malagasy
* Tera-tsikidy
* Sikidy
* Sikidy malagasy
* Sora-tsikidy malagasy

## Tahirin-kevitra azo anovozana

### Boky

* Chemillier, Marc, Denis Jacquet, Victor Randrianary & Marc Zabalia, 2005, "L'art des devins à Madagascar", *Pour la science* 47 : *Mathématiques exotiques* : 90-95.
* Dandouau (André.), "Ny fahombiazan' ny sikidy" in *Bulletin de l'Académie Malgache*,     Tananarive, 1908 (pp. 62-72).
* Decary (Raymond), *La divination malgache par le sikily*, Paris, Publication du Centre     Universitaire des Langues Orientales vivantes (Volume IX), 1970. ELIADE (Mircea), Le sacré et le profane, Paris, Gallimard, 1965.

* Decary, Raymond, avec la collab. de Marcelle Urbain-Faublée, 1970, *La Divination malgache par le Sikidy*. Paris, Paul Geuthner.

* Rabedimy (Jean François), *Pratiques de divination à Madagascar ; Techniques du Sikily en Pays Sakalava Menabe*, Travaux et Documentation de l’ORSTOM (N°51), PARIS, 1976
* Russillon (Henri), "Le sikidy malgache" in *Bulletin de l’Académie Malgache*, (Vol VI),     Tananarive, 1908-1909 (p.p. 115-162).
* Sibree, James (June 1862). "Divination among the Malagasy, Together with Native Ideas as to Fate and Destiny". *Folklore*. 3 (2): 193–226.

### Rohy ivelany

* La divination sikidy à Madagascar  ()
* "Sikidy", *Anthropomada.com*

* Skinner, Stephen (1980-01-01). ''Terrestrial astrology: Divination by geomancy'' (PDF) (1st ed.). London ; Boston: Routledge & Kegan Paul.
* "Ny sikidy (PDF)", *madarevues.recherches.gov.mg*
* Jean François Rabedimy sy Etienne Razafindehibe, Cours N°1 : "La divination au quotidien : le sikidy et ses formes symboliques ", *www.anthropomada.com*
* Jean François Rabedimy sy Eugène Régis Mangalaza, Cours N°2 : "La divination au quotidien : le sikidy et ses formes symboliques ", *www.anthropomada.com*
* Jean François Rabedimy sy Eugène Régis Mangalaza, Cours N°3 : "La divination au quotidien : le sikidy et ses formes symboliques ", *www.anthropomada.com*
* Jean François Rabedimy sy Eugène Régis Mangalaza, Cours N°4 : "La divination au quotidien : le sikidy et ses formes symboliques ", *www.anthropomada.com*
* J. F. Rabedimy, "Pratique de divination à Madagascar (PDF)" , *madadoc.irenala.edu.mg*