Laurent-Désiré Kabila

I **Laurent-Désiré Kabila** dia filoham-pirenen' ny Repoblika Demôkratikan' i Kôngô teo anelanelan' ny taona 1997 sy 2001, izay teraka tao Moba ao amin' ny tapany avaratr' i Katanga (Kôngô belza taloha) tamin' ny taona 1939 ary maty tamin' ny 2001. Nanambara ny tenany ho filoham-pirenena izy tamin' ny taona 1997 taorian' ny fanonganany an' i Mobutu.

## Nanohy ny firehana ara-pôlitikan' i Lumumba

### Nanohy ny fiovam-penitra mahery vaika
Rehefa nomen' i Belzika fahaleovan-tena i Kôngô belza tamin' ny taona 1960 dia niara-dia tamin' ny piraiminisitra Patrice Lumumba i Kabila. Taorian' ny fisamborana sy famonoana an' i Lumumba tamin' ny taona 1961 dia nandray anjara tamin' ny fakana an' i Stanleyville (izay niova anarana ho Kisangani ankehitriny) sady nanohy ny fiovam-penitra mahery vaika (revôlosiôna) izay natombok' i Lumumba, tao amin' ny faritanin' i Kivu ao atsinanana, i Kabila.

### Nihaona tamin' ny mpankasitraka ny revôlosiôna
Hatramin' ny volana Avrily ka hatramin' ny volana Mey 1965 dia nandray an' i Che Guevara ny fikambanan' i Kabila, nefa diso fanantenana i Che Guevara noho ny tsy fananany talenta mahasarika olona sy noho ny fitiavam-bola aman-karena tafahoatra nananany. Tamin' ny faramparan' ny taompolo 1960 dia nankany Dar es-Salaam ao Tanzania i Kabila ka nihaona amin' i Yoweri Museveni, ilay ho filohan' i Oganda aty aoriana, sady lasa namany sy mpanohana azy.

## Fanoherana

### Nanangana fanjakana anaty fanjakana
Tamin' ny taona 1967 dia nanangana ny Parti révolutionnaire du peuple (PRP) i Kabila sady nanorina fanjakana mpioko tao amin' ny tangoron-tendrombohitra ao amin' ny faritra atsinan' ny farihy Tanganyika, izay novatsiam-bola tamin' ny alalan' ny fivarotana volamena sy vangin' elefanta. Tamin' ny taona 1975 dia naka an-keriny mpanao fikarohana efatra ny PRP ka nitaky vola alohan' ny hamotsorany azy ireo. Taorian' ny faharavan' ny fikambanana miafina notarihiny tamin' ny taona 1985 dia niorim-ponenana tao Tanzania i Kabila ka nisahana raharaham-barotra maro momba ny volamena sy ny fanjonoana.

### Nitarika fikomiana
Tamin' ny volana Ôktôbra 1996, tao amin' ny faritra atsinana ao Zaira, dia nikomy hanoherana ny tetikasa fanitarana ny fambolena izay natahorany hampihena ny velaran-tany fiandrasam-bibiny ny Totsy vitsy an' isa atao hoe Banyamulenge. Niara-niasa tamin' ireo mpikomy ireo sy tamin' ny mpanohitra ny fitondran' ny maresaly Mobutu (izay nitondra nanomboka tamin' ny taona 1965) i Kabila ka lasa mpitarika ny Alliance des forces démocratiques pour la libération du Congo-Zaïre (AFDL). Nanohana azy i Oganda (tamin' ny alalan' ny filoha Yoweri Museveni), i Roanda (tamin' ny alalan' i Paul Kagame), i Angôla, i Borondy ary i Zambia.

### Nanongam-panjakana
Ny fitokisana mety ananan' i Kabila amin' ny filoha ogandey Yoweri Museveni sy amin' i Paul Kagame, mpitarika roandey, dia niankinan-javatra lehibe. Taorian' ny fakana ny tanànan' i Kisangani, vokatry ny fanampian' ny andian-tafika avy ao Angôla, dia fifaliana lehibe no nandraisan' ny vahoaka ny fidiran' i Kabila mbamin' ny tafiny tao Kinshasa renivohitra sy ny fanonganana an' i Mobutu tamin' ny volana Mey 1997. Tsy tian' i Kabila ny hiantsoana ny fireneny hoe Zaira, izay nomeny anarana vaovao hoe Repoblika Demôkratikan' i Kôngô, anarana izay efa niantsoina an' ity firenena ity tamin' ny andron' i Lumumba. Nanambara ny tenany ho filoham-pirenena i Kabila tamin' izay.

## Tonga teo amin' ny fitondrana

### Nisedra olana avy hatrany
Ny fitiavam-bahoaka an' i Kabila dia lefy hery haingana. Ny mpanohitra notarihin' i Étienne Tshisekedi, izay niady tamin' i Mobutu hatramin' ny ela, dia niampanga an' i Kabila ho saribakoly baikoin' i Roanda sy i Oganda. Tsy nanaiky an' i Étienne Tshisekedi hatao piraiminisitra i Kabila ka nampanantena ny hanaovana fitsapan-kevi-bahoaka momba ny lalàm-panorenana amin' ny volana Desambra 1998 sy fifidianana maro amin' ny volana Avrily 1999. Nampangaina ho misakantsakana ny fanadihadiana nampanaovin' ny Firenena Mikambana momba ny fandripahana Hoto miisa 200&nbsp;000 any ho any koa i Kabila, ny andian-tafiky ny AFDL izay nahitana Totsy maro anisa mantsy dia nahiahina ho nahavanona izany. Tamin' ny volana Aogositra 1998 dia nasain' i Kabila mody ireo Roandey sy Ogandey mpanohana azy.

### Nialan' ny namany
Nanda ny fampodian' i Kabila azy ireo ny Roandey sy ny Ogandey ka niova lasy niaraka tamin' ny mpanohitra an' i Kabila sy tamin' ireo naman' i Mobutu fahiny, ary naka ny faritanin' i Kivu tamin' ny alalan' ny fanampian' ny Roandey sy ny Ogandey, ka nampatahotra an' i Kinshasa renivohitra izany. Nampiasain' i Kabila ny fifandraisana ara-pôlitika amin' ireo filoham-panjakana ao Angôla sy ao Namibia ary ao Zimbaboe amin' ny maha samy mpandala ny fiovam-penitra mahery vaika azy ireo. Ireto firenena telo ireto mantsy dia manana tombontsoa ara-pôlitika sy ara-toekarena ao amin' io faritra io.

### Maty tamin' ny farany
Tamin' ny volana Janoary 2001 dia nisy namono tamin' ny fomba sy antony tsy tena fantatra mazava tao Kinshasa i Kabila. Ny ampitson' ny fandevenana azy dia i Joseph Kabila zanany no nasandratry ny Antenimiera vonjimaika, izay nivory tsy ara-potoana, ho filohan' ny Repoblika.

## Jereo koa

* Tantaran' ny Repoblika Demôkratikan' i Kôngô
*Filoham-pirenen' ny Repoblika Demôkratikan' i Kôngô: Joseph Kasa-Vubu - Mobutu Sese Seko - Laurent-Désiré Kabila - Joseph Kabila - Félix Tshisekedi