Tesalônika

I **Tesalônika** dia tanàna ao Grisia izay renivohitry ny distrikan' i Tesalônika akehitriny, miorina ao amin' ny sisin' ny Helodrano Termaîka. Renivohitry ny sisin-tanin' i Makedônia afovoany ao amin' i Makedônia grika io tanàna io amin' izao fotoana izao sady diôsezy itsinjaram-pahefan' i Makedônia-Traka.

Amin' ny teny grika dia atao hoe *Θεσσαλονίκη*  / *Thessalonikê* (na *Thessalonitsi* amin' ny fanononana grika vaovao) na *Σαλονίκη* / *Salonikê* (na *Salonitsi* amin' ny fanononana grika vaovao) io tanàna io. Amin' ny teny slava izy dia atao hoe *Солун* / *Solun*, amin' ny teny jodeô-espaniôla (fiteny ladinô) dia סלוניקה / *Salonika*, ary amin' ny teny romaniana dia *Sãruna.* Amin' ny teny torka izy dia atao hoe  *Selanik.*

## Tantara

### Vanim-potoana helenistika
I Tesalônika dia naorin' i Kasandra avy any Makedônia tamin' ny taona 315 tal. J.K. ary nomena izany anarana izany ho voninahitry ny vadiny atao hoe *Tesalônika* (grika: *Θεσσαλονικη* / *Thessalonikê*) izay notolorany an' ilay tanàna ho antoky ny fitiavany azy. Ny anaran' i *Tesalônika* (grika: *Θεσσαλονικη*), zanak' i Filipo II avy any Makedônia sy anabavin' i Aleksandra Lehibe tsy iray reny aminy, dia avy amin' ny fanakambanana ny teny hoe *Θεσσαλών* / *Thessalôn* ("Tesaliana") sy ny hoe *νίκη* / *nikê* ("fandresena"), ho fahatsiarovana ny fandresen' ny Makedôniana ny mponin' i Fôkisy (grika: *Φωκίς* / *Phôkís*) tamin' ny fanampian' ny Tesaliana (mponin' i Tesalia; grika: *Θεσσαλία* / *Thessalía*).

### Vanim-potoana rômana
Taorian' ny fanitaram-panjakana nataon' ny Rômana dia nanjary renivohitry ny faritanin' i Makedônia i Tesalônika. Nanamboatra ny lalana Egnatia mampitohy an' i Dirakioma (latina: *Dyrrachium*) amin' i Bizantioma (na Bizansa; latina: *Byzantium*) ny Rômana ka nampiroborobo ny fandrosoan' ilay tanàna izany satria ny mpanao raharaham-barotra mandehandeha dia tsy maintsy mandalo eo. Tamin' ny taona 50 dia nitory ny fivavahana kristiana ao Tesalônika i Paoly ka maro ny Tesalônisiana (na Tesalôniana) niova finoana ho kristiana. Nanoratan' i Paoly epistily manokana ny Kristiana tao Tesalônika.

Taty aoriana dia nisafidy ny honina ao Tesalônika ny emperora Galerio (latina: *Galerius*) ary nanamboatra lapa sy tranom-panjakana maro. Nanenjika ny fivavahana kristiana izy ka tamin' izany no namonoany an' i Demetriôsy (grika: *Δημήτριος* / *Dêmêtrios*) ho faty (izay lasa Md Demetriôsy ankehitriny sady mpiahy sy mpiaro ny tanànan' i Tesalônika).

Tamin' ny taona 322 I Kônstantino I (latina: *Constantinus*) dia nanomboka nanamboatra ny manda fiarovana sy ny serana-tsambo izay mandray anjara amin' ny fampandrosoana ny fiharian-karen' ilay tanàna. Ny fanorenana an' i Kônstantinôpôlisy sy ny fivangongoan' ny fahefana ara-pôlitika sy ara-pivavahana vokatr' izany dia nahatonga an' i Tesalônika ho tsy ivontoerana, tsy araka ny maha ivo ara-jeôgrafia azy. Tamin' ny taona 390 dia nampandringana ny mponina tao Tesalônika izay nokomy ny emperora Teôdôsio I (latina: *Theodosius*) ka teo anelanelan' ny 7&nbsp;000 sy 10&nbsp;000 no maty.

Nanomboka tamin' ny taonjato manaraka dia lasa renivohitry ny prefektioran' i Ilirikoma (latina: *Illyricum*), izay fari-piadidiana midadasika tao amin' ny Empira Rômana nahafaoka ny Saikanosy Balkanika saika manontolo, i Tesalônika. Ny fandraisan' ny mponinina trakiana mpifanolo-bodirindrina amin' i Tesalônika dia niteraka ny fisian' ny vahoaka vitsy anisa Valâka ankehitriny, fa ny fandraisan' ny ankamaroan' ny mponina ny fivavahana kristiana lasa aloha kosa dia nahatonga an' i Tesalônika hiditra ao amin' ny sivilizasiôna bizantina.

## Jereo koa

* Epistily voalohany ho an' ny Tasalôniana
* Epistily faharoa ho an' ny Tesalôniana