open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Berkane

**Berkane** dia tanàna any avaratr'i Moroka atsimo atsinanan'i L’Oriental. Izy no renivohitr’i Provincia de Berkane. Malaza i Berkane amin’ny fambolena, indrindra indrindra ny clementine sy ny voankazo citrus hafa. Manakaiky ny sisintany amin’i Alzeria izy.

## Tantara
Ny faritra manodidina an’i Berkane dia efa nisy olona nonina hatramin’ny vanim-potoana taloha, miaraka amin’ireo toerana arkeolojika manan-danja any amin’ny Tafoughalt. Nivoatra ny tanàna maoderina tamin’ny fiandohan’ny taonjato faha-20, indrindra tamin’ny vanim-potoanan’ny Protektorat frantsay tao Moroka.

## Jeografia
Berkane dia eo afovoan’ny Bergen Beni Snassen sy ny lemaka Triffa, akaikin’ny sisin-tanin’i Alzeria ary tsy lavitra ny Ranomasimbe Mediterane. Ny toetrandro dia semi-mamy Mediteraneana, miaraka amin’ny fahavaratra mafana sy ririnina malefaka.

## Toekarena
Ny toekaren’i Berkane dia mifototra amin’ny fambolena. Malaza amin’ny famokarana voankazo citrus izy, indrindra ny clementine. Manana anjara lehibe koa ny varotra sy ny tolotra ho an’ny mponina.

## Kolontsaina
Ny kolontsaina ao Berkane dia mampiseho fifangaroana eo amin’ny fomban-drazana Arabo sy Amazigh. Ny hetsika ara-kolontsaina dia matetika mifandray amin’ny fiainana ambanivohitra sy ny fambolena.

## Fanatanjahantena
Malaza ny baolina kitra ao Berkane. Ny klioba RS Berkane no misolo tena ny tanàna amin’ny fifaninanana nasionaly sy afrikanina. Milalao ao amin’ny Stadium Municipal de Berkane izy ireo amin’ny lalao an-trano.

## Jereo koa
* Maroka

## Loharano
Mpitrandraka

Ny **Mpitrandraka** dia olona miasa any amin'ny toeram-pitrandrahana.

Ny fitrandrahana harena an-kibon'ny tany, na sarotra na mampidi-doza, dia misy fiantraikany amin'ny lehilahy, ny ankizy ary ny vehivavy. Ny silicose dia iray amin'ireo loza mety hitranga amin'ny asa.

## Loza mety hitranga
Any amin'ny toeram-pitrandrahana arintany, mety hitranga ny * coups de grisou*, karazana fipoahana izay mitranga rehefa mifandray amin'ny rivotra io entona io. Ny fipoahana nahafaty olona be indrindra tany Frantsa dia ny fipoahan'ny Courrières tamin'ny 1906, na dia tsy azo lazaina ho vokatry ny *grisou* aza izany. Nahafaty olona 1.000 teo ho eo izany.
Lahimbony

Ny **lahimbony** dia singa ao amin' ny rafi-pananahana lahy amin' ny zavamaniry mamony (na angiospermae). Ity taova ity, miaraka amin' ny singam-bavimbony, dia miantoka ny fitomboan' ny taranaka. Ny lahimbony dia misy tahon-dahimbony sy totsim-bovoka eo amin' ny tendrony, izay mitondra ny kitapo izay mamokatra sy misy ny vovobony. Ny rafi-pananahana lahy amin' ny ankapobeny dia misy lahimbony dimy.

## Jereo koa

* Vavimbony
* Lisitry ny taovan-javamaniry
Astacoides

Karazana patsabe rano madio hita eto ny **Astacoides**.

Nentina tany Eoropa tamin'ny taona 1839 ireo santionany voalohany, ary fito ny karazany fantatra ankehitriny, izay ny ankamaroany dia heverina ho tandindonin-doza ao amin'ny Lisitra Mena IUCN. 

Lehibe sy miadana ny fitomboany, ary tandindonin-doza noho ny fahaverezan'ny toeram-ponenana, ny fanararaotana tafahoatra ataon'ny mponina eo an-toerana ary ny fiparitahan'ny patsabe marbra tsy teratany (*Procambarus virginalis*) nampidirina. Hita any amin'ny faritra kely amin'ny nosy ihany izy ireo, indrindra any amin'ny faritra avo tsy misy korontana.

Anisan'ny fianakaviana Parastacidae miely patrana any Gondwana izy ireo, saingy mipetraka any Australasia ny havany akaiky indrindra, satria tsy misy patsabe teratany any Afrika na India.

## Fizarana
Any amin'ny faritra kely eto Madagasikara ihany no ahitana ny patsa, mandrakotra ny ampahany amin'i Toamasina, Antananarivo, Fianarantsoa ary Toliara; manodidina ny 60.000 kilometatra toradroa ny velaran-tany onenan'izy ireo ary manomboka eo amin'ny lohasahan'i Isaha atsimo ka hatrany amin'ny Hauts Plateaux (eo akaikin'i Anjozorobe). Mitovy amin'ny patsa tropikaly hafa, ny *Astacoides* dia tsy miaina afa-tsy amin'ny toerana avo kokoa, manomboka amin'ny 500 metatra  ambonin'ny haabon'ny ranomasina ka hatramin'ny 2.000 m.

## Biolojia
Vitsy dia vitsy ny asa natao teny an-kianja momba ny patsa Malagasy, ka tsy dia fantatra loatra ny momba ny biolojiany.

Biby miadana ny fitomboany, anisan'ny patsa miadana indrindra; mety haharitra 10 taona ny *A. crosnieri* vao mahatratra 30 mm  ny halavan'ny karapazany. Toa miteraka indray mandeha isan-taona izy ireo, ary mandritra ny efa-bolana eo ho eo ny vavy, ary mahatratra ny fara tampony manomboka amin'ny Jolay ka hatramin'ny Oktobra. Foy amin'ny Oktobra na Novambra ny atody, ary mahaleo tena amin'ny Janoary ny tanora.

## Fanasokajiana
Amin'ireo karazana fito voalaza, efatra no heverina ho karazana marefo (VU), ny iray "Tsy ampy angon-drakitra" (DD), ary roa no "Tsy dia mampanahy loatra" (LC).

**Astacoides betsileoensis* Petit, 1923 – VU
**Astacoides caldwelli* (Bate, 1865) – VU
**Astacoides crosnieri* Hobbs, 1987 – VU
**Astacoides granulimanus* Monod & Petit, 1929 – LC
**Astacoides hobbsi* Boyko, 2005 – VU
**Astacoides madagascarensis* (H. Milne-Edwards & Audouin, 1839) – LC
**Astacoides petiti* Hobbs, 1987 (DD)

## Jereo koa
*Fozaorana
Rakhmon Nabiyev

**Rahmon Nabievich Nabiyev** (Rosiana/Tajik: *Раҳмон Набиевич Набиев*), teraka ny 5 Oktobra 1930 tao Sheikhburkhan, Repoblika Sosialista Sovietika Tajik, Firaisana Sovietika, maty ny 11 Aprily 1993 tao Khujand, Tajikistàna)

Izy dia mpanao politika sovietika sy Tajik ary filoha voafidy voalohany tao amin'ny Repoblika Tajikistana.

Taorian'ny fanonganam-panjakana tamin'ny volana Aogositra tao Moskoa, dia nisy fihetsiketsehana faobe ihany koa tao Tajikistana, izay nitarika ny fanesorana ny Filoha Tajik Qahhor Mahkamov. Nandresy tamin'ny fifidianana filoham-pirenena tao Tajikistan tamin'ny 1991 i Rahmon Nabiyev ary lasa filoha voalohany tao amin'ny firenena. Nandritra ny Ady An-trano Tajik, dia nandroaka ny filoha mpifanandrina Islamista-demokratika Akbarzhoh Iskandarov izy tamin'ny voalohany noho ny fanampian'ireo foko kominista avy any avaratr'ny firenena, saingy nosoloina sy noroahin'i Emomali Rahmonov tao amin'ny tobiny ihany tamin'ny 1992.

Maty tamin'ny 11 Aprily 1993 tao an-tranony tao Khujand i Nabiyev. Tsy fantatra ny antony nahafatesany. Araka ny tatitra ofisialy, dia maty noho ny aretim-po izy. Ny tatitra tsy ofisialy koa dia milaza fa ny famonoan-tena sy ny vonoan'olona no mety ho antony nahafatesany.
Osmiridium

Ny **Osmiridium** dia firaka metaly vondrona platina sy karazana iridium, izay hita ho azy ho mineraly. Ny Osmiridium mihitsy dia tsy eken'ny Fikambanana Mineralogika Iraisam-pirenena (*International Mineralogical Association*) ho mineraly. Ankoatra ny iridium, dia misy metaly mitovy amin'ny simia ao aminy, osmium.

Ny Osmiridium dia misy osmium 24% fara-fahakeliny ary tsy tokony hafangaro amin'ny karazana osmium misy iridium, iridosmium, izay misy osmium farafahakeliny 55%.

## Fisehoana
Tsy fahita firy ny Osmiridium ary mitranga miaraka amin'ny metaly vondrona platina hafa. Hita any Valesa Atsimo Vaovao sy Tasmania, (Aostralia); British Columbia, (Kanada); ny faritanin'i Sina ao Hebei, Sichuan, ary Tibet; Nová Paka, Repoblika Tseky; Peyrolles-en-Provence (Frantsa); Afrika Atsimo; Rosia; ary Etazonia (Alaska, Kalifornia, Nevada, ary Oregon).

## Jereo Koa
Polygonales

Ny **Polygonales** dia filaharan-javamaniry mamelana neken' ny fanasokajiana tranainy maro toy ny fanasokajian' i Wettstein izay nohavaozina farany tamin' ny taona 1935, ny fanasokajian' i Engler tamin' ny fanavaozana azy tamin' ny 1964, ary ny fanasokajian' i Cronquist, 1981. Ao amin' ny fanasokajiana klasikan' i Cronquist (1981) dia misy fianakaviana tokana izy io, dia ny *[[Polygonaceae]]*.

Ao amin' ireo fanasokajiana ireo dia apetraka akaikin' ny filaharana Caryophyllales (na ny filaharana Centrospermae teo alohany) ny Polygonales. I Cronquist dia nametraka ity filaharana ity tao amin' ny zana-kilasy Caryophyllidae misy filaharana telo. Nametraka ny filaharana Polygonales tao anatin' ny reny filaharana Polygoniflorae, na Polygonanae, i Dahlgren.

Araka ny fanasokajiana filôjenetika APG II (2003) sy APG III (2009) dia tsy misy io filaharana io: ao amin' ny lamina Caryophyllales no misy io fianakaviana io. Na izany aza dia misy bôtanista môderina izay manaiky indray ny filaharana Polygonales miaraka amin' ny famaritana vaovao (jereo ny *Tree of Life web project*).

## Jereo koa

* Caryophyllales
Droseraceae

Ny ***Droseraceae*** dia fianakavian-javamaniry mamony roa ravin-tsimoka. Ahitana karazana zato eo ho eo notsinjaraina amin' ny vondron-karazana 3 na 4 ity fianakaviana ity. Zavamaniry ahitra izy ireo, mpivelona amin' ny nofom-biby, maniry an-taonany maro, misy taranjany na vodiny, matetika misy ravina mipoira amin' ny faritra iray fa tsy milahatra, hita any amin' ny faritra mangatsiaka sy antonony ary mafana. Mametraka ity fianakaviana ity ao amin' ny filaharana Caryophyllales ny fanasokajiana filôjenetika ary mametraka ny vondron-karazana *Drosophyllum* ao amin' ny fianakaviana manokana *[[Drosophyllaceae]]*.

## Lisitry ny vondron-karazana

Inty ny lisitry ny vondron-karazana araka ny *[[Angiosperm Phylogeny Website]]* (3 Mey 2010) sy araka *[[World Checklist of Selected Plant Families]]* (WCSP) (3 Mey 2010) sy ny ''National Center for Biotechnology Information'' (NCBI) (3 Mey 2010) ary ny ''DELTA Angio'' (3 Mey 2010):

* *Aldrovanda* L., 1753 - zavamaniry anaty rano mitsingevana, tsy misy fakany
* *Dionaea* J.Ellis, 1773
* *[[Drosera]]* L., 1753 - zavamaniry mitady masoandro sy maniry amin' ny honahona sy fotaka be akoran-javamananaina sy asidra

## Jereo koa

* *[[Caryophyllales]]*
*  *[[Drosera madagascariensis]]* (na *[[Drosera ramentacea]]*; malagasy: kimatanandro, mahatanando, mahatanandomena)
Drosophyllaceae

Ny ***Drosophyllaceae*** fianakavian-javamaniry mamony roa ravin-tsimoka, ao amin' ny filaharana Caryophyllales, izay tsy manana afa-tsy vondron-karazana iray: *Drosophyllum*, sy karazana iray: *Drosophyllum lusitanicum*. Zavamaniry kely mpivelona amin' ny nofon-biby, misy raviny lava rakotra volovolo madity, hita any Marôka sy Pôrtogaly ary Espaina. Ity fianakaviana ity dia tsy misy ao amin' ny fanasokajiana klasika fa ao amin' ny fanasokajiana filôjenetika.

## Jereo koa
Akora mineraly

**Akora** na  **akora mineraly** dia fifangaroan'ny metaly sy mineraly hita ao amin'ny hoditry ny Tany. Trandrahana ny akora mineraly mba hanesorana ireo metaly ao anatiny. Akora fototra na akora manta ny akora mineraly.

Ny akora mineraly dia ahitana ireo akora mineraly azo ampiasaina sy ireo akora mineraly tsy azo ampiasaina.

Ny vokatra vita amin'ny akora mineraly dia vy na varahina amin'ny ankapobeny.
Misy ihany koa izy ireo amin'ny fitambarana metaly hafa, toy ny akora volamena, akora manganese, na akora firaka.
Polygonaceae

Ny ***Polygonaceae*** dia fianakavian-javamaniry mamony roa ravin-tsimoka, ao amin' ny filaharana Caryophyllales. Izy io dia ahitana vondron-karazana 51 itsinjaran' ny karazana 1&nbsp;200. Zavamaniry ahitra hita amin' ny faritra rehetra  nefa misafidy voalohany indrindra ny faritra manana toetany antonony sy mangatsiaka any amin' ny Ila Bolantany Avaratra.

## Lisitry ny vondron-karazana
Inty ny lisitry ny vondron-karazana ao amin' ny *Polygonaceae* araka ny *[[Plants of the World Online]]* tamin' ny Oktobra 2025, izay ahitana karazana miisa 57:

* *Acanthoscyphus* Small
* *Afrobrunnichia* Hutch. & Dalziel
* *Antigonon* Endl.
* *Aristocapsa* Reveal & Hardham
* *Atraphaxis* L.
* *Bactria* Yurtseva & Mavrodiev
* *Bistorta* (L.) Scop.
* *Brunnichia* Banks ex Gaertn.
* *Caelestium* Yurtseva & Mavrodiev
* *Calligonum* L.
* *Centrostegia* A.Gray
* *Chorizanthe* R.Br. ex Benth.
* *Coccoloba* P.Browne
* *Dedeckera* Reveal & J.T.Howell
* *Dodecahema* Reveal & C.B.Hardham
* *[[Duma (zavamaniry)|Duma]]* T.M.Schust.
* *Enneatypus* Herzog
* *Eriogonum* Michx.
* *Eskemukerjea* Malick & Sengupta
* *[[Fagopyrum]]* Mill.
* *Fallopia* Adans.
* *Gilmania* Coville
* *Goodmania* Reveal & Ertter
* *Gymnopodium* Rolfe
* *Harfordia* Greene & Parry
* *Hollisteria* S.Watson
* *Johanneshowellia* Reveal
* *Knorringia* (Czukav.) Tzvelev
* *Koenigia* L.
* *Lastarriaea* Remy
* *Leptogonum* Benth.
* *Magoniella* Adr.Sanchez
* *Mucronea* Benth.
* *[[Muehlenbeckia]]* Meisn.
* *Nemacaulis* Nutt.
* *Neomillspaughia* S.F.Blake
* *[[Oxygonum]]* Burch.
* *Oxyria* Hill
* *Oxytheca* Nutt.
* *Parogonum* (Haraldson) Desjardins & J.P.Bailey
* *[[Persicaria]]* Mill.
* *× Persirumex* Z.H.Feng (*Persicaria* × *Rumex*)
* *Pleuropterus* Turcz.
* *Podopterus* Bonpl.
* *[[Polygonum]]* L.
* *Pteropyrum* Jaub. & Spach
* *Pterostegia* Fisch. & C.A.Mey.
* *Pteroxygonum* Dammer & Diels
* *× Reyllopia* Holub
* *Reynoutria* Houtt.
* *Rheum* L.
* *[[Rumex]]* L.
* *Ruprechtia* C.A.Mey.
* *Salta* Adr.Sanchez
* *Sidotheca* Reveal
* *Stenogonum* Nutt.
* *Symmeria* Benth.
* *Systenotheca* Reveal & Hardham
* *Triplaris* Loefl.

### Vondron-karazana nampidirina amin' ny  hafa

* *Aconogonon* (Meisn.) Rchb. – nampidirina ao amin' ny *Koenigia*
* *Harpagocarpus* Hutch. & Dandy - mitovy amin' ny *Fagopyrum*
* *Homalocladium* (F.Muell.) L.H.Bailey – nampidirina ao amin' ny *Muehlenbeckia*
* *Parapteropyrum* A.J.Li – nampidirina ao amin' ny *Fagopyrum*
* *Peutalis* Raf. – mitovy amin' ny *Persicaria*
* *Polygonella* Michx. – nampidirina ao amin' ny *Polygonum*
* *Rubrivena* M.Král – nampidirina ao amin' ny *Koenigia*

### Vondron-karazana hita eto Madagasikara
Indreto ny vondron-karazana hita eto Madagasikara:

* *[[Polygonum]]*
* *[[Persicaria]]*
* *[[Rumex]]*
* *[[Muhlenbeckia]]*
* *[[Oxygonum]]*
Oxygonum

Ny ***Oxygonum*** dia vondron-karazan-javamaniry mamony sy roa ravin-tsimoka ao amin' ny fianakaviana *[[Polygonaceae]]* ao amin' ny filaharana Caryophyllales. Misy karazany 38 eo ho eo sady teratany aty Afrika Atsinanana sy any amin' ny Saikinosy Arabo izy io.

## Karazana
Inty ny lisitry ny karazana tamin' ny Oktobra 2025 araka ny *[[Plants of the World Online]]*:

* *Oxygonum acetosella* Welw.
* *Oxygonum alatum* Burch.
* *Oxygonum altissimum* Germish.
* *Oxygonum annuum* S.Ortiz & Paiva
* *Oxygonum atriplicifolium* (Meisn.) Martelli
* *Oxygonum auriculatum* R.A.Graham
* *Oxygonum buchananii* (Dammer) J.B.Gillett
* *Oxygonum carnosum* R.A.Graham
* *Oxygonum delagoense* Kuntze
* *Oxygonum dregeanum* Meisn.
* *Oxygonum ellipticum* R.A.Graham
* *Oxygonum fruticosum* Dammer ex Milne-Redh.
* *Oxygonum gramineum* R.A.Graham
* *Oxygonum hastatum* S.Ortiz
* *Oxygonum hirtum* Peter
* *Oxygonum leptopus* Mildbr.
* *Oxygonum limbatum* R.A.Graham
* *Oxygonum lineare* De Wild.
* *Oxygonum litorale* R.A.Graham
* *Oxygonum lobatum* R.A.Graham
* *Oxygonum maculatum* R.A.Graham
* *Oxygonum magdalenae* Dammer ex Peter
* *Oxygonum ovalifolium* Robyns & E.Petit
* *Oxygonum overlaetii* Robyns
* *Oxygonum pachybasis* Milne-Redh.
* *Oxygonum pterocarpum* Osborne & Vollesen
* *Oxygonum quarrei* De Wild.
* *Oxygonum robustum* Germish.
* *Oxygonum sagittatum* R.A.Graham
* *Oxygonum salicifolium* Dammer
* *Oxygonum schliebenii* Mildbr.
* *Oxygonum sinuatum* (Hochst. & Steud. ex Meisn.) Dammer
* *Oxygonum stuhlmannii* Dammer
* *Oxygonum subfastigiatum* R.A.Graham
* *Oxygonum tenerum* Milne-Redh.
* *Oxygonum thulinianum* S.Ortiz
* *Oxygonum tristachyum* (Baker) H.Perrier
* *Oxygonum wittei* Staner

## Jereo koa

* *[[Persicaria]]*
* *[[Rumex]]*
* *[[Polygonum]]*

* *[[Fagopyrum]]*
* *[[Duma (zavamaniry)|Duma]]*
Muehlenbeckia

Ny ***Muehlenbeckia*** dia vondron-karazan-javamaniry mamony sy roa ravin-tsimoka ao amin' ny fianakaviana *[[Polygonaceae]]*, ao amin' ny filaharana Caryophyllales. Teratany any amin' ny Ila Bolantany Atsimo, indrindra fa any Amerika Atsimo, any Aostralia, any Papoazia-Ginea-Vaovao ary any Zelandy Vaovao izy ireo, ary nampidirin' ny vorona sy tamin' ny alalan' ny fambolena tany amin' ny faritra manana toetany antonony ao amin' ny Ila Bolantany Avaratra. Zavamaniry alpinina bitika sy mitsangana mahitsy ny sasany, fa vahy matanjaka manana rantsana maizina maro sy ravina kely mahalana milokom-barahina kosa ny hafa. Any amin' ny faritra saika tsy misy fanala dia mety ho lasa zavamaniry manafika ary sarotra fongorina ireo karazana tsy fahita afa-tsy any ireo.

## Karazana

Tamin' ny Oktobra 2025, ny *[[Plants of the World Online]]* dia manaiky karazana 27.

* *Muehlenbeckia adpressa* (Labill.) Meisn. – (vahy)
* *Muehlenbeckia andina* Brandbyge
* *Muehlenbeckia arnhemica* K.L.Wilson & Makinson
* *Muehlenbeckia astonii* Petrie 
* *Muehlenbeckia australis* (G.Forst.) Meisn.
* *Muehlenbeckia axillaris* (Hook. f.) Walp. – (vahy)
* *Muehlenbeckia complexa* (A. Cunn.) Meisn. – (vahy)
* *Muehlenbeckia costata* K.L.Wilson & Makinson
* *Muehlenbeckia diclina* (F.Muell.) F.Muell. 
* *Muehlenbeckia ephedroides* (Hook. f.) Hook. f. (tsy misy raviny)
* *Muehlenbeckia fruticulosa* (Walp.) Standl.
* *Muehlenbeckia gracillima* Meisn.
* *Muehlenbeckia gunnii* (Hook.f.) Endl. 
* *Muehlenbeckia hastulata* (Sm.) I.M. Johnst. (vahy)
* *Muehlenbeckia monticola* Pulle
* *Muehlenbeckia nummularia* H.Gross
* *[[Muehlenbeckia platyclada]]* (F.Muell.) Meisn. – (nampidirina teto Madagasikara: harahara, tavihasina)
* *Muehlenbeckia polybotrya* Meisn.
* *Muehlenbeckia rhyticarya* Benth.
* *Muehlenbeckia sagittifolia* Meisn.
* *Muehlenbeckia tamnifolia* (Kunth) Meisn.
* *Muehlenbeckia tiliifolia* Wedd.
* *Muehlenbeckia triloba* Danser
* *Muehlenbeckia tuggeranong* Mallinson 
* *Muehlenbeckia urubambensis* Brandbyge
* *Muehlenbeckia volcanica* (Benth.) Endl.
* *Muehlenbeckia zippelii* (Meisn.) Danser

Karazana telo no nafindra ao amin' ny vondron-karazana *[[Duma (zavamaniry)|Duma]]*:

* *Muehlenbeckia coccoloboides* J.M.Black → *Duma coccoloboides*
* *Muehlenbeckia florulenta* Meisn. → *Duma florulenta*
* *Muehlenbeckia horrida* H.Gross → *Duma horrida*

## Jereo koa

* *[[Fagopyrum]]*
* *[[Duma (zavamaniry)|Duma]]*

* *[[Oxygonum]]*

* *[[Persicaria]]*

* *[[Polygonum]]*

* *[[Rumex]]*
Eduardo Camavinga

**Eduardo Celmi Camavinga** (teraka ny 10 Novambra 2002 tao Miconje, Cabinda, Angola) dia mpilalao baolina kitra kongoley-frantsay. 

Tamin'ny taon-dasa, ireo ankizy madinika dia miteny frantsay ary miaraka amin'ny 16 andro amin'ny toetry ny taona frantsay, dia ao amin'ny Stade Rennes izy ireo ary mbola milalao baolina matihanina.  
Nanomboka tamin'ny faran'ny volana Aogositra 2021, dia nanao fifanarahana tamin'ny Real Madrid izy. Izy no mpilalao nasionaly frantsay ihany koa izy.

## Ekipa Nasional y
Rehefa nahazo ny zom-pirenena frantsay tamin'ny fiandohan'ny volana Novambra 2019, dia nanao ny lalao voalohany ho an'ny ekipam-pirenena frantsay latsaky ny 21 taona i Camavinga taoriana kelin'izay, tamin'ny lalao fifanintsanana ho an'ny fiadiana ny ho tompondakan'i Eoropa latsaky ny 21 taona 2021 tany Georgia. Tamin'ny faha-17 taonany sy 5 andro, dia izy no faharoa zandriny indrindra tamin'ireo mpilalao iraisam-pirenena frantsay latsaky ny 21 taona tamin'izany fotoana izany, taorian'i M'Baye Niang (16 taona, 8 volana, 14 andro).

Tamin'ny 8 Septambra 2020, nanao ny lalao voalohany ho an'ny *Les Bleus* i Camavinga teo amin'ny faha-17 taonany sy 9 volana ary 29 andro, niditra ho solon'ny mpilalao tamin'ny tapany faharoa tamin'ny fandresena 4-2 tamin'i Kroasia. Izany no nahatonga azy ho mpilalao iraisam-pirenena frantsay zandriny indrindra hatramin'ny Ady Lehibe Faharoa.

Tamin'ny lalao iraisam-pirenena faharoa nataony iray volana taty aoriana, tamin'ny fandresena 7-1 tamin'ny lalao ara-pirahalahiana tamin'i Okraina, dia nahatafiditra ny baolina voalohany izy. Izany no nahatonga azy ho mpilalao zandriny indrindra tamin'ireo nahafaty baolina ho an'ny ekipam-pirenena hatramin'i Maurice Gastiger tamin'ny 1914.
La Victoria (Aragua)

**La Victoria** (amin'ny fomba ofisialy: *Nuestra Señora de La Victoria*) dia tanàna ao amin'ny fanjakan'i Aragua ao , foibem-pitantanan'ny kaominina José Félix Ribas. Eo anelanelan'ny Reniranon'i Aragua sy ny Reniranon'i Calanche any amin'ireo tendrombohitra amorontsiraka no misy an'i La Victoria. Nivoatra haingana ny tanàna nanomboka tamin'ny taona 1960.

## Tsiahy
Aragua

**Aragua** dia fanjakana iray ao , izay hita any amin'ny faritra avaratra-afovoan'ny firenena. Maracay no renivohiny.

Ala mikitroka ny ankamaroan'ny tontolo manodidina ny morontsirak'i Karaiba. Misy valan-javaboary nomena anarana avy amin'i Henri Pittier—ny valan-javaboary voalohany tao Venezoela—ao amin'ity fanjakana ity.

## Jeografia:
Ny Ranomasina Karaiba dia mifanila amin'ny faritra avaratr'ilay fanjakana, izay mifanila amin'ny tandavan-tendrombohitra Cordillera. Mahatratra 2 400 metatra mahery ny haavon'ny Codazzi Peak.

## Tsiahy
Real Madrid

Ny **Real Madrid Club de Fútbol**, ​​​​fantatra amin'ny anarana hoe **Real Madrid**, dia klioba baolina kitra avy any Madrid, .

Milalao ao amin'ny ligy espaniola ambony indrindra, La Liga, ny Real Madrid ary tsy mbola nilatsaka mihitsy teo amin'ny tantarany manontolo. Ny Athletic Bilbao sy ny FC Barcelona ihany no nahavita izany zava-bita izany. Ny Real Madrid dia iray amin'ireo klioba baolina kitra malaza indrindra eran-tany. Miaraka amin'ny anaram-boninahitra 15 amin'ny amboara Eoropeana/UEFA Champions League, fandresena roa tamin'ny amboara UEFA, ary anaram-boninahitra iraisam-pirenena 15 hafa, ny tompondaka espaniola no klioba nahomby indrindra tany Eoropa sy eran-tany.

## Jereo koa
Athletic Bilbao

Ny **Athletic Club**, izay matetika antsoina fotsiny hoe **Athletic** ary fantatra kokoa anyMadagasikara amin'ny hoe **Athletic Bilbao**, dia klioba baolina kitra espaniola avy any amin'ny firenena Basque any  izay milalao ao amin'ny La Liga.

Hatramin'ny nanorenana ny La Liga tamin'ny 1928, dia mpikambana tsy tapaka tao amin'ny ligy ambony ny klioba, nandresy im-8 tamin'ny fiadiana ny tompondaka. Amin'ny laharana La Liga rehetra, ny Athletic dia fahefatra ary, miaraka amin'ny Real Madrid sy FC Barcelona, ​​​​dia iray amin'ireo ekipa roa tsy mbola nilatsaka mihitsy. Nandresy ny *Copa del Rey* (Kianja Espaniola) in-24 izy ireo; ity firaketana ity dia nohalavain'ny FC Barcelona tamin'ny 2009 ihany

## Jereo koa
Saint-Jean-de-Luz

**Saint-Jean-de-Luz** (Baska: *Donibane Lohizune*) dia kaominina frantsay misy mponina 14 690 (tamin'ny 1 Janoary 2022) ao amin'ny departemantan'i Pyrénées-Atlantiques ao amin'ny faritr'i Nouvelle-Aquitaine. 

Ao amin'ny distrikan'i Bayonne no misy azy ary renivohitra (frantsay: chef-lieu) an'ny kantona mitovy anarana aminy. Saint-Jean-de-Luz dia anisan'ny faritany Baska ara-tantara ao Labourd.
Duma (zavamaniry)

Ny ***Duma*** dia vondron-karazan-javamaniry mamony sy roa ravin-tsimoka ao amin' ny fianakaviana *[[Polygonaceae]]*, ao amin' ny filaharana Caryophyllales, zana-pianakaviana *Polygonoideae*. Nosarahina avy amin' ny *[[Muehlenbeckia]]* ity vondron-karazana ity tamin' ny taona 2011. Teratany any Aostralia izy io.

## Karazana
Tamin' ny volana Marsa 2019 dia karazana telo no neken' ny *[[Plants of the World Online]]*:

* *Duma coccoloboides* (J.M.Black) T.M.Schust. (= *Muehlenbeckia coccoloboides*)
* *Duma florulenta* (Meisn.) T.M.Schust. (= *Muehlenbeckia florulenta*)
* *Duma horrida* (H.Gross) T.M.Schust. (= *Muehlenbeckia horrida*)

## Jereo koa

* *[[Fagopyrum]]*

* *[[Muehlenbeckia]]*

* *[[Oxygonum]]*

* *[[Persicaria]]*

* *[[Polygonum]]*

* *[[Rumex]]*
Fagopyrum

Ny ***Fagopyrum*** dia vondron-karazan-javamaniry ahitra ao amin' ny fianakaviana *[[Polygonaceae]]*, ao amin' ny filaharana Caryophyllales, anisan' izany ny *[[Fagopyrum esculentum]]*, karazana ambolena hahazoana voany mitovy amin' ny voamadinika. Tafiditra ao anatin' izany ny zava-maniry manan-danja sasany toy ny *Fagopyrum* *tataricum*.  Ity vondron-karazana ity dia teratany any amin' ny Zana-kôntinanta Indiana, any amin' ny ampahany be amin' i Indôsina, any amin' ny afovoany sy atsimo-atsinanana amin' i Sina, ary any afovoany sy atsinanana amin' i Afrika trôpikaly. Nampidirina be dia be tany an-kafa ny karazana maro, nanerana ny faritra Hôlarktika sy ny faritra sasany aty Afrika sy any Amerika Atsimo.

## Karazana
Tamin' ny Oktobra 2025, ny *[[Plants of the World Online]]* dia nanaiky ireto karazana manaraka ireto:

* *Fagopyrum callianthum* Ohnishi
* *Fagopyrum capillatum* Ohnishi
* *Fagopyrum caudatum* (Sam.) A.J.Li
* *Fagopyrum crispatifolium* J.L.Liu
* *Fagopyrum cymosum* (Trevir.) Meisn.
* *Fagopyrum densivillosum* J.L.Liu
* *[[Fagopyrum esculentum]]* Moench -  varimbazahamainty
* *Fagopyrum gilesii* (Hemsl.) Hedberg
* *Fagopyrum gracilipedoides* Ohsako & Ohnishi
* *Fagopyrum gracilipes* (Hemsl.) Dammer
* *Fagopyrum homotropicum* Ohnishi
* *Fagopyrum jinshaense* Ohsako & Ohnishi
* *Fagopyrum kashmirianum* Munshi
* *Fagopyrum leptopodum* (Diels) Hedberg
* *Fagopyrum lineare* (Sam.) Haraldson
* *Fagopyrum longistylum* M.L.Zhou & T.Yu
* *Fagopyrum longzhoushanense* J.R.Shao
* *Fagopyrum luojishanense* J.R.Shao
* *Fagopyrum macrocarpum* Ohsako & Ohnishi
* *Fagopyrum pleioramosum* Ohnishi
* *Fagopyrum pugense* T.Yu
* *Fagopyrum qiangcai* D.Q.Bai
* *Fagopyrum rubrifolium* Ohsako & Ohnishi
* *Fagopyrum snowdenii* (Hutch. & Dandy) S.P.Hong
* *Fagopyrum statice* (H.Lév.) Gross
* *Fagopyrum tataricum* (L.) Gaertn.
* *Fagopyrum tibeticum* (A.J.Li) Adr.Sanchez & Jan.M.Burke
* *Fagopyrum urophyllum* (Bureau & Franch.) Gross
* *Fagopyrum wenchuanense* J.R.Shao
* *Fagopyrum zuogongense* Q.F.Chen

## Jereo koa

* *[[Duma (zavamaniry)|Duma]]*

* *[[Muehlenbeckia]]*

* *[[Oxygonum]]*

* *[[Persicaria]]*

* *[[Polygonum]]*

* *[[Rumex]]*
Parti populaire français

**Parti populaire français** (*Antoko Vahoaka Frantsay*, PPF,1936-1945), naorin'i Jacques Doriot sy notarihiny, no antoko politika frantsay lehibe indrindra nirona tamin'ny fasista nanomboka tamin'ny 1936 ka hatramin'ny 1939 ary iray amin'ireo antoko roa lehibe niara-niasa nanomboka tamin'ny 1940 ka hatramin'ny 1944, niaraka tamin'ny *Rassemblement national populaire* (RNP) an'i Marcel Déat. Nanohitra mafy ny kominista sy nanohitra an'i Moskoa, na dia mpikambana taloha tao amin'ny Antoko Kominista Frantsay (PCF) aza i Doriot, dia nasionalista, manohitra ny kapitalista ary somary tia fandriampahalemana ihany koa ny PPF.

Teo ambany fitondran'i Vichy, nandray fiaraha-miasa goavana ny PPF, indrindra fa tamin'i Doriot nanangana ny *Légion des volontaires français contre le bolchevisme* (LVF) tamin'ny Jolay 1941, izay niady teo amin'ny sisin-tanin'i Rosia. Tamin'ny faran'ny ady, nandositra tany Alemaina i Doriot sy ireo mpikambana maromaro, ary nitsahatra tsy nisy intsony ny PPF tamin'ny 1945.
Vondronosy Solomon

Ny **Vondronosy Solomon**, izay atao hoe ***Solomon Islands*** amin' ny teny anglisy, dia vondronosy any Ôseania izay hita ao amin' ny Ranomasimbe Pasifika, ao amin' ny Ranomasina Solomon sy ao amin' ny Ranomasina Coral, ary an' i Melanezia. Mizara amin' i Papoazia-Guinea-Vaovao sy amin' i Sôlômôna izy io.

## Jereo koa

* Sôlômôna (firenena)
Muehlenbeckia platyclada

Ny ***Muehlenbeckia platyclada*** dia karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana *[[Polygonaceae]]*, ao ampin' ny filaharana  Polygonales. Atao hoe ***Homalocladium platycladum*** koa izy io taloha. Amin' ny teny malagasy ity zavama,iry ity dia atao hoe **harahara** na **tavihasina**.

## Faritra ahitana azy
Teratany any Ginea Vaovao sy any amin' ny Vondronosy Solomon ny *Muehlenbeckia platyclada*. Maniry tsara any amin' ny faritra trôpikaly hafa toa an' i Pôrtô Rikô, any India, any Bôlivia, eto Madagasikara ary any Pakistana koa izy io. Heverina ho zavamaniry manafika any Kôsta Rika, any Goatemala, any Nikaragoà ary any Peroa ny *Muehlenbeckia platyclada*.

## Fanoritsoritana

Kirihitra kely ny *Muehlenbeckia platyclada*, manodidina ny 2 metatra ny haavony, miavaka izy io amin' ny fananany taho maitso fisaka, misy tonony mifampitohitohy, ary ny raviny izay lasa kirany. Ny asa fanamboarana famaitso dia tanterahin' ny kladôdy fisaka sy lavalava, izay tsy tena ravina, miloko maitso antitra, mifandimby, tsy misy tangozany, be elabakaka, miendrika zana-tsipìka sy 15-65 mm ny halavany. Izy io dia mazàna mamokatra sampana mianika.

## Fanasokajina

Noho ny bika aman' endriny dia nanasokajy an' io karazana io ho ao amin' ny vondron-karazana *Homalocladium* izay tsy nanana afa-tsy io karazana iray io ny sistematisiana teo aloha. Nasehon' ny fikarohana filôjenetika fa tafiditra ao amin' ny vondron-karazana *[[Muehlenbeckia]]* io zavamaniry io. Ilay bôtanista ekôsey William Grant Milne no nahita azy voalohany tao Wanderer Bay (Vondronosy Solomon) izy io tamin' ny taona 1853, nandritra ny dian' ny HMS *Herald* notarihin' ny Kapiteny Denham.

## Jereo koa

* *[[Muehlenbeckia]]*
* Harahara: anarana ilazana koa ny *[[Ludia dracaenoides]]*, ny *[[Phylloxylon decipiens]]*, ny *[[Phylloxylon ensifolium]]* ary ny *[[Phylloxylon perrieri]]*)
Kielce

I **Kielce** dia renivohitry ny Voivodeship Świętokrzyskie any atsimoatsinanan'i , izay eo amin'ny 120 km avaratratsinanan'i Kraków ary manodidina ny 170 km atsimon'i Warsaw renivohitra. Miaraka amin'ny mponina 200.000 eo ho eo, i Kielce dia eo amin'ny laharana faha-18 amin'ny lisitry ny tanàna any .
Miitomo

**Miitomo** (ミートモ, Mītomo) dia fampiharana tambajotra sosialy novolavolain'ny Nintendo, azo jerena amin'ny sehatra iOS sy Android. Ny fampiharana dia azo tamin'ny 17 martsa 2016 tany Japon, ary nanomboka tamin'ny 31 martsa tany amin'ny firenena hafa. Manomboka ny 17 febroary 2016, afaka misoratra anarana mialoha ny Miitomo ny mpilalao. Ity no lalao voalohany navoakan'ny Nintendo tamin'ny sehatra finday. Miitomo dia fampiharana izay nampiasa ny avatar Mii hitarika resaka. Nisy tamin'ny fiteny sy fitenim-paritra 11 ny fampiharana. Taorian'ny 3 andro monja taorian'ny nanombohany dia nahatratra iray tapitrisa ny fampidinana tany Japana. Tamin'ny 25 Janoary 2018, nanambara ny fampiatoana ny fampiharana ny Nintendo tamin'ny 9 May 2018. Natao ny fikojakojana mba hampahafantarana ny mpilalao fa nikatona ny lalao. Tsy azo atao intsony ny mampiasa akanjo Miitomo amin'ny tarehin-tsoratra Mii mifandray amin'ny kaonty Nintendo. Ny fanohanan'ny mpanjifa dia misy hatramin'ny 31 aogositra 2018.
Mikecrack

**Miguel Bernal Montes** (teraka tamin'ny 1993), fantatra kokoa amin'ny anarana hoe **Mikecrack**, dia YouTuber Espaniola, mpanao animatera amin'ny solosaina ary mpihira fantatra amin'ny filalaovana lalao video, ary koa ny sary mihetsika sy ny parodia mozika ataony.
## Fahalalana amin'ny alalan'ny Aterineto

Taorian'ny fianarany tao amin'ny sekolin'ny ody Juan Tamariz nandritra ny efa-taona, dia nanomboka fantsona YouTube tamin'ny 2009 i Bernal, nampiakatra ny hafetsen-dry zareo. Nandao ny fantsona izy taty aoriana mba hianatra teknolojia biomedical tao amin'ny oniversite, nahazo diplaoma tamin'ny 2015.Tamin'ny Febroary 2016, raha mbola nianatra momba ny mari-pahaizana maîtrise izy dia nampakatra ny lahatsariny voalohany tao amin'ny fantsona YouTube vaovao mifantoka amin'ny votoaty lalao.

Mifantoka voalohany indrindra amin'ny lahatsary mifandraika amin'ny lalao video Minecraft ny fantsonan'i Bernal. Mampakatra parodia mozika sy lahatsary mihetsika ihany koa izy. Ny lafiny iray miavaka amin'ny lahatsariny dia ny endriny eo amin'ny efijery, Mike, toetra alika mihetsika mitovy amin'i Jake the Dog avy amin'ny Adventure Time , izay afangaro amin'ny Bluey Heeler, izay hita ao amin'ny andian-tantara an-tsary ho an'ny ankizy Aostraliana, Bluey (na izany aza, nalefa nanomboka tamin'ny 2018).

Nanangana ekipa antsoina hoe Los #CoMPas (izay adika ara-bakiteny hoe "ireo adala amin'ny Sabotsy") i Bernal niaraka tamin'ireo YouTubers Espaniola ElTrollino, Timba Vk ary Sparta356.

Tamin'ny taona 2021, nihoatra ny 30 tapitrisa ny mpanjifany, ka lasa fantsona fahatelo manana mpanjifa betsaka indrindra any Espaina. Namorona andian-tantara an-tsary tany am-boalohany antsoina hoe Las Perrerías de Mike (Tranon'alika an'i Mike araka ny anarany Malagasy) ihany koa izy. Tamin'ny 30 Jolay 2023, nandresy an'i El Rubius izy ka lasa YouTuber Espaniola manana mpanjifa betsaka indrindra.
## Fiaraha-miasa amin'ny [[Enhypen]]
Enhypen tarika zazalahy Koreana Tatsimo, hiara-hiasa amin'ity YouTuber avy any Espaina any Kanada ity ho an'ny vokatra Kanadiana sy doka ho an'ny Coca-Cola.
Bila Tserkva

**Bila Tserkva** (Okrainiana : *Біла Церква*) dia tanàna ao amin'ny Faritr'i Kyiv any  izay manana mponina eo amin'ny 207.000 eo ho eo. Eo amoron'ny Reniranon'i Ros no misy azy, eo amin'ny 80 kilometatra atsimo andrefan'i Kyiv.
Berdyansk

**Berdyansk** (Okrainiana : *Бердянськ*) dia tanàna ao amin'ny Faritr'i Zaporizhia oblast any  izay manana mponina eo amin'ny 106.000 eo ho eo, eo amoron'ny Ranomasin'i Azov.

Ivontoerana indostrialy manan-danja i Berdyansk ary, noho ny seranan-tsambony, dia foibem-pitaterana ihany koa. Hatramin'ny faramparan'ny taonjato faha-19, dia toeram-pitsaboana sy toeram-pialan-tsasatra amoron-dranomasina malaza ihany koa i Berdyansk.

Hatramin'ny taona 2022, dia teo ambany fifehezan'ny Rosiana ny tanàna.

## Jeografia
Ny tanànan'i Melitopol dia 120 km any andrefana, ary ny renivohitry ny Faritra Zaporizhia dia 200 km avaratra andrefan'i Berdyansk.
Kerch

**Kerch** (Okrainiana : *Керч*; tatara krimeana: *Keriç*) dia tanàna seranan-tsambo Okrainiana ao amin'ny Saikinosin'i Kerch izay manana mponina 149.556 (2017).

## Jeografia

Ao amin'ny Saikinosin'i Kerch no misy an'i Kerch, izay mamorona ny farany atsinanan'ny Saikinosin'i Krimeana.

Fitaterana
Misy sambo tsy tapaka mampitohy an'i Kerch amin'ny Saikinosin'i Taman (any atsinanana) sy ny seranan-tsambon'i Kavkaz (Rosia).''')
Alchevsk

**Alchevsk** (Okrainiana: *Алчевськ*; fiteny rosiana|Rosiana]]: *Алчевск*) dia tanàna iray sady foibem-pitantanana an'ny Faritra Luhansk oblast, ao amin'ny faritr'i Donbas any atsinanan'i . Any amin'ny 45 kilometatra (28 kilaometatra) miala ny foibem-pitantanana an'ny faritra Lugansk no misy azy.

Mponina: 106,062 (tombana tamin'ny taona 2022).
Pavlohrad

**Pavlohrad** (Okrainiana:* Павлоград*), dia tanàna any atsinanan'i , ao amin'ny Faritr'i Dnipropetrovsk oblast. 

Izy no foibem-pitantanan'ny Pavlohrad. Manodidina ny 101.430 ny mponina ao aminy (tombana tamin'ny taona 2022).
Sievierodonetsk

**Sievierodonetsk** (Okrainiana:* Сіверськодонецьк,*)  na **Severodonetsk** dia tanàna iray ao amin'ny Faritra Luhansk, atsinanan'i .

Any avaratra atsinanan'ny morony havia amin'ny reniranon'i Donets no misy azy ary eo amin'ny 110 km eo ho eo avaratra andrefana miala ny foibem-pitantanan'ny faritra, Luhansk oblast. Mifanatrika amin'i Lysychansk mifanila aminy i Sievierodonetsk eo ampitan'ny renirano.

Ny tanàna, izay avy amin'ny renirano voalaza etsy ambony ny anarany, dia nanana mponina 99.067 (tombana tamin'ny 2022)
Perovskite

**Perovskite** dia mineraly mahazatra ao amin'ny kilasy *oksida sy hidroksida*, miaraka amin'ny firafitra simika CaTiO3. Amin'ny lafiny simika, dia oksida titane kalsioma, na titanate kalsioma, fitambarana avy amin'ny vondrona titanate.

Ny perovskite dia mazàna mamorona kristaly kibika na kibika misy loko mainty ka hatramin'ny mena-volontsôkôlà ary famirapiratana saika metaly.

## Fampiasana
Ny firafitry ny perovskite dia karazana firafitra manan-danja ho an'ny singa manan-danja ara-teknika toy ny ferroelektrika, photodetectors, sela masoandro, ary catalysts.

## Jereo koa
Sela masoandro

Ny **Sela masoandro** (fantatra ihany koa amin'ny hoe sela photovoltaic) dia singa elektrika, photodiode, izay manova mivantana ny angovo taratra, matetika tara-masoandro, ho angovo elektrika. Ny fampiasana ny sela masoandro dia photovoltaics, izay miasa ho loharanon-kery. Ny fototra ara-batana amin'ity fiovam-po ity dia ny fiantraikan'ny photovoltaic, izay tranga manokana amin'ny fiantraikan'ny photoelectric anatiny.

Misy karazana sela maro samihafa, izay azo avahana amin'ny alalan'ny fitaovana semiconductor ampiasaina sy ny teknolojian'ny sela (wafer-based na thin-film). Ny fitaovana semiconductor manan-danja indrindra dia ny silikônina, izay mitentina eo amin'ny 97% eo ho eo amin'ny sela masoandro rehetra novokarina eran-tany tamin'ny taona 2023.

## Jereo koa
Edéa

{Coord|03|48|N|10|08|E}}

Tanàna iray ao Kamerona i **Edéa**, ao amin'ny faritra amorontsiraka, eo amin'ny 60 km atsimo atsinanan'i Douala, renivohitry ny faritra. Izy no foibem-pitantanan'ny departemantan'i Sanaga-Maritime. Mipetraka eo amin'ny morony roa amin'ny Reniranon'i Sanaga ny mponina 66 581 (2005), anisan'izany ny any amin'ny faritra an-tanàn-dehibe ary any amin'ny tanàna ambanivohitra kokoa.

## Fitaterana
Eo amin'ny lalan'ny fitaterana lehibe (lalamby sy lalana) eo anelanelan'ny seranan-tsambo sy ny tanàn-dehibe ara-toekarena ao Douala sy ny renivohitra nasionaly, Yaoundé, no misy an'i Edéa. Misy tetezana tranainy izay efa tamin'ny vanim-potoanan'ny fanjanahan-tany alemà sy tetezana vao haingana kokoa izay mamakivaky ny Reniranon'i Sanaga.

## Toekarena
I Edéa dia miavaka amin'ny toeram-pandrendrehana aliminioma lehibe (ALUCAM), izay mifanila amin'ny toby famokarana herinaratra Edéa, izay mampiasa ny reniranon'i Sanaga mba hamokarana herinaratra, indrindra ho an'ny ALUCAM, ary koa ny varotra sy ny fambolena an-tanàn-dehibe.


 Photo Pont Allemand d'Edéa.JPG
 Pont d'édea 03.JPG
 PONT EDEA...JPG


## Jereo koa
Beto Martins

**José Roberto Martins** (teraka ny 1 Mey 1970 tao Imbituba) dia mpanao politika sady mpandraharaha breziliana. 
Nisolo tena an'i  tao amin'ny Antenimieran-doholona Federaly izy nanomboka tamin'ny Aogositra 2024, rehefa avy naka fialan-tsasatra ny filoha teo aloha.

Talohan'izay, izy no ben'ny tanànan'i Imbituba nanomboka tamin'ny 2005 ka hatramin'ny 2012.
Melissa Vargas

**Melissa Teresa Vargas Abreu** (teraka ny 16 Oktobra 1999 tao Cienfuegos, Kiobà) dia mpilalao volley Kiobàna sy Torkia, izay milalao ho an'ny Fenerbahçe sy ny ekipa volley nasionalin'ny vehivavy Torkia.

Mpikambana tao amin'ny ekipa volley nasionalin'ny vehivavy Kiobà izy ary anisan'ny ekipa nasionaly tamin'ny fiadiana ny ho tompondaka eran-tany ho an'ny vehivavy FIVB Volleyball 2014 tany Italia.

Nanomboka tamin'ny taona 2023, nilalao tao amin'ny ekipa volley nasionalin'ny vehivavy Tiorka izy.

## Asa
Nanomboka niofana ho an'ny ekipa Cienfuegos izy tamin'ny faha-12 taonany, nilalao tao amin'ny ekipa volley tanora nasionalin'ny tanora Kiobàna ihany koa.

Nilalao ho an'i *Agel Prostějov* tao amin'ny Repoblika Tsekia nandritra ny vanim-potoana iray tamin'ny taona 2016 izy. Naratra ny sorony izy ary niverina tany amin'ny fireneny mba hitsabo tena. Rehefa tsy afa-po tamin'ny fahafahana fitsaboana tao amin'ny fireneny izy ary nanakiana izany, dia norarana tsy hilalao ao amin'ny ekipa nasionaly mandritra ny 4 taona teo anelanelan'ny taona 2017–2021, noho ny tsy fahaiza-mifehy tena. Avy eo dia nafindra tany *Volero Zürich* izy.

## Fenerbahçe (2018–ankehitriny)
Tamin'ny 29 Jona 2018, nafindra tany Torkia izy ho an'ny Fenerbahçe Opet ary nanomboka ny asany ho angano.

Nilalao tao amin'ny Ligy Sinoa izy tamin'ny tapany voalohany tamin'ny Ligy Sultans tamin'ny vanim-potoana 2021, 2022 ary 2023 ary niverina tany Fenerbahçe ho an'ny tapany faharoa tamin'ireo vanim-potoana ireo.

Tamin'ny 10 Aprily 2021, nekena ny fangatahana nataon'ny *Federasiona Volley Tiorka* ho an'i Vargas mba hahazoana zom-pirenena ao amin'ny Repoblikan'i Torkia ary nanolotra an'i Melissa Vargas ny Karatra ID TR-ny ny Filoha Recep Tayyip Erdoğan.

Tamin'ny 9 Jolay 2024, nanavao ny fifanarahana tamin'ny Fenerbahçe Opet nandritra ny 3 taona izy.
Cienfuegos

**Cienfuegos**, renivohitry ny Faritanin'i Cienfuegos, dia tanàna iray any amin'ny morontsiraka atsimon'i . Eo amin'ny 250 km miala an'i Havana no misy azy ary manana mponina 178.368 amin'ny taona 2022.

Hatramin'ny faramparan'ny taona 1960, i Cienfuegos dia lasa iray amin'ireo foibe indostrialy lehibe indrindra ao Kiobà, indrindra eo amin'ny sehatry ny angovo sy ny siramamy.

## Jereo koa
* Lisitry ny tanàna ao Kiobà
* Kioba
Fenerbahçe S.K.

Ny **Fenerbahçe Spor Kulübü** (Klioban'ny Fanatanjahantena Fenerbahçe), fantatra amin'ny anarana hoe **Fenerbahçe**, dia klioba matihanina Tiorka maro samihafa miorina ao amin'ny distrikan'i Kadıköy any Istanbul, .

Ny Fenerbahçe dia rain'ny sampana fifaninanana maro samihafa, anisan'izany ny baolina kitra, baskety, volley, tenisy ambony latabatra, atletisma, lomano, sambo, ady totohondry, fivoy lakana, ary eSports, izay efa nahazo anaram-boninahitra iraisam-pirenena sy anatiny nandritra ny tantaran'ny klioba.
Pterygota

Ny ***Pterygota*** dia zana-kilasin' ny Insecta (bibikely manana elatra), mifanohitra amin' ny *[[Apterygota]]* (tsy manana elatra) ao amin' ny fanasokajian' i Bey-Bienko. Ny hoe *Pterygota* dia midika hoe "manana elatra". Matetika ny bibikely pterigôta  dia manana elatra rehefa lehibe, na dia mety ho lasa tsy misy elatra aza ny karazana sasany nefa nipoitra avy amin' ny razambe nanana elatra. Izy ireo dia sokajiana ao anatin' ny *Dicondylia* (taksôna iray manana laharan' ny zana-kilasy).

## Lisitry ny filaharana sy ny zafin-kilasY
Inty ny lisitry ny zafin-kilasy sy ny renim-pilaharana ary ny filaharana ao amin' ny zana-kilasy *Pterygota* araka ny *[[Integrated Taxonomic Information System|ITIS]]* (30 Desambra 2015):

* Neoptera
** Neuropterida
*** Neuroptera
*** Megaloptera
*** Raphidioptera
** Holometabola
*** Coleoptera
*** Strepsiptera
*** Mecoptera
*** Trichoptera
*** Lepidoptera
*** Diptera
*** Siphonaptera
*** Hymenoptera
** Paraneoptera
*** Hemiptera
*** Psocodea
*** Thysanoptera
** Polyneoptera
*** Orthoptera
*** Grylloblattodea
*** Dermaptera
*** Embioptera
*** Plecoptera
*** Zoraptera
*** Mantophasmatodea
*** Phasmida
*** Blattodea
*** Mantodea
* Palaeoptera
*** Ephemeroptera
*** Odonata

## Jereo koa

* *[[Apterigota]]*
Manitoba

Faritany iray ao  eo afovoan'ny firenena i **Manitoba**. Izy no faritany fahadimy be mponina indrindra any Kanada, miaraka amin'ny mponina tombanana ho 1.507.057 amin'ny taona 2025.

## Jereo koa
* Kanada
** Manitoba

## Tsiahy
Coleoptera

Ny ***Coleoptera*** dia filaharana ao amin' ny Insecta (bibikely) manana fiofohana feno (*Holometabola*), misy elatra matevina sy mafy miaro ny elatra manify. Izy ireo no filaharana ao amin' ny Animalia (biby) manana karazana voafaritra betsaka indrindra. Karazana na vondron-karazana maro no manana anarana iombonana; ny borera (*Scarabaeidae*), ny voangory (*Melolonthinae*), ny bibimbary na haombary (*Curculionidae*, *Dryophthoridae*), sns.

Avy amin' ny teny grika hoe κολεός / koleós "fono" sy πτερόν / pterón "elatra" ny teny hoe "*Coleoptera* ". Amin' ny teny malagasy dia mety ho lazaina amin' ny ankapobeny hoe "vangory" ny *Coleoptera* rehetra.

Manana fiarovan-tena mahomby noho ny fiovan' ny elatra ambony ho lasa ampinga ny *Coleoptera*, manana karana ivelany henjana koa izy, isan-karazany ny sakafony, afaka miteraka be dia be izy. Ireo lafin-javatra ireo, izay ahafahan' izy ireo manjanaka faritra sy toerana ara-tontolo iainana isan-karazany, dia manazava ny fahombiazan' ny fivoarany miandalana. Manana vatana mizara ho vaniny (tagma) telo izy: loha misy vava afaka manapotika zavatra mafy, ringotra roa (karazana tandroka), ary maso marolafy tsy misy masokely; tratra misy tongotra enina sy elatra efatra, ary kibo tsy misy rantsam-batana ary misy fizaràna sivy amin' ny vavy ary folo amin' ny lahy. Mandrakotra sy miaro ny tratra sy ny kibo ny elatra voalohany ambony tsy misy kirany ary indraindray tena maro loko, fa ampiasaina amin' ny fanidinana kosa ny elatra faharoa ambany sy manify.

Nipoitra efa ho 280 tapitrisa taona lasa izay ny *Coleoptera* (tamin' ny alalan' ny fianakaviambe *Tshekardocoleoidea*) izay anisan' ny zavamananaina vitsy mitovy endrika amin' ny razambeny. Miaina an-tanety indrindra sy amin' ny toetany rehetra ary nanjanaka ny biôtôpy an-tanibe rehetra ny *Coleptera*, na an-tanety na an-dranomamy, afa-tsy any Antarktika. Ny tontolo an-dranomasina ihany no tsy nozanahiny, io toeram-ponenana io dia bahanan' ny *[[Crustacea]]* (raha ny Arthropoda no heverina), izay nivoahan' ny *[[Hexapoda]]* tamin' ny alalan' ny fampifanarahany ny fomba fiainany amin' ny tontolo iainana an-tanety. Antsoina hoe kôleôpterôlôjia ny sampan' ny entômôlôjia izay misahana manokana ny *Coleoptera*.

## Fanasokajiana
Ny filaharana *Coleoptera* dia mizara ho zana-pilaharana efatra;

* *Adephaga* Schellenberg, 1806
* *Archostemata* Kolbe, 1908
* *Myxophaga* Crowson, 1955
* *Polyphaga* Emery, 1886

## Jereo koa

* Insecta

* Bibikely
Hexapoda

Ny ***Hexapoda*** dia renikilasy — na zana-pisampanana — ao amin' ny Arthropoda, miavaka noho ny fisian' ny tongotra enina (telo ankavia sy telo ankavanana). Ity klady ity dia misy kilasy efatra: ny *[[Protura]]*, ny *[[Diplura]]*, ny *[[Collembola]]*, ary ny *[[Insecta]]*. Ahitana karazana mihoatra ny iray tapitrisa ny *Hexapoda* ary tombanana ho 2 ka hatramin' ny 30 tapitrisa ny hafa mbola tsy hita. Araka ny tombantombana sasany dia 80&nbsp;% amin' ny karazam-biby rehetra izy ireo, ary hita any amin' ny toetany sy ny tontolo iainana rehetra. Avy amin' ny teny grika izay midika hoe "enin-tongotra" ny teny hoe *Hexapoda*.

## Jereo koa

* *[[Crustacea]]*
* *[[Myriapoda]]*
* *[[Pancrustacea]]*
Vatan' olombelona

Ny **vatan' olombelona**, izay tsorina amin' ny  hoe **vatana** dia rafitra biôlôjika sy ara-tsaina izay ahitana ny taova manan-danja miasa miaraka amin' ny fomba mirindra mba hitondrana sy hikarakara ny asan' ny olona. Ny vatana dia manampy amin' ny fiainana ara-batana sy ara-tsaina, miaraka amin'ny rafitra ara-tsosialy sy ara-kolontsaina. Ao amin' ny olona, ny vatana dia maharitra amin' ny fahavitan' ny rafitra anatiny, toy ny taova, rafi-pitatitra, taolana, hozatra, sy ny sisa.

## Taova ao amin' ny vatana
Ny vatana dia ahitana taova sy rafitra miasa miaraka, anisan' izany:

### Karana
Ny karana dia manampy amin' ny fanamafisana ny vatana, manohana ny taova sy hozatra, ary miaro ny taova manan-danja amin' ny ratra.

### Nofo
Ny nofo dia manampy amin' ny fifehezana ny hetsika sy ny fahaiza-manao amin' ny fihetsiketsehana sy ny fiainana andavanandro.

### Rafi-pitatitra
Ny rafi-pitatitra, izay ahitana ny fo sy ny taova ary ny lalan-dra, dia mandefa ra sy ôksizena manerana ny vatana.

### Taova
Ny taova dia mitana andraikitra manan-danja amin' ny fitondrana sy fanatanterahana ny asan' ny vatana, toy ny voa, ny aty, ny taovam-pandevonan-kanina, sns.

## Fomba fiasa
Ny vatana dia miasa amin' ny alalan' ny rafitra manokana miara-miasa amin' ny tsirairay amin' ny taova sy singa ao anatin' ny vatana. Ohatra, ny rafi-pitatitra dia mandefa ôksizena sy otrikaina ilaina amin' ny taova manan-danja, raha ny rafi-kozatra kosa no mitarika ny hetsika sy fihetsehana ara-batana amin' ny alalan' ny fihenjanan' ny hozatra.

Ny rafi-pitatitra dia manampy amin' ny fifehezana sy fandrindrana ny fihetsiky ny vatana amin' ny alalan' ny fitatitra izay miely manerana ny nofo sy ny taova.

## Fikarakarana sy fahasalamana
Ny fikarakarana ny vatana dia mitaky fitandremana sy fanatanjahantena tsy tapaka, fihinanana sakafo mahasalama, fialan-tsasatra tsara, ary fitondrana toe-tsaina ara-pahasalamana. Ny fanatanjahantena toy ny hazakazaka, lomano, na iôga dia manampy amin' ny fanamafisana sy fikojakojana ny fahasalamana ara-batana.

## Fampahalalana fanampiny
Ny fahasalamana ara-batana dia miankina amin' ny fomba fiaina, ara-tsaina, ary amin' ny toe-pahasalamana amin' ny ankapobeny. Ny fisorohana ny aretina, fialana amin' ny loto sy loto manimba, ary ny fanarahamaso amin' ny dokotera dia manampy amin' ny fiarovana ny vatana amin' ny loza mety hitranga.

## Loharano
Strontium

Toy ny kalsioma, ny **strontiu**m dia metaly alkali-tany (alkaline) tany ary singa lehibe ao anaty ranomasina. Heverina ho tsy ilaina ny strontium.

Miseho amin'ny fatra kely ao amin'ny vatan'olombelona ny strontium, saingy tsy fantatra ny maha-zava-dehibe azy ara-biolojia ary tsy tena ilaina. Satria mitovy amin'ny kalsioma ny strontium ara-simika, dia tafiditra ao anaty taolana izy io ary noho izany dia manana antsasaky ny androm-piainana biolojika lava. Izany no fototry ny fampiasana kendrena ny isotope strontium radioaktifa amin'ny fitsaboana homamiadana, ary koa ny fototry ny voka-dratsin'ny isotope strontium radioaktifa amin'ny olona salama.

## Fisehoana
Betsaka eto an-tany ny strontium, miaraka amin'ny fifantohana 370 ppm ao amin'ny hoditry ny kontinanta. Mitovy amin'ny barium, solifara, na karbônina ny habetsahany ao amin'ny hoditry ny Tany. Misy ihany koa ny strontium betsaka ao amin'ny ranomasina.

Ny fametrahana ny mineraly strontium manan-danja indrindra, Célestine (SrSO4) sy strontianite (SrCO3). , dia niforona tamin'ny alàlan'ny firotsahan'ny sulfate strontium mora levona avy amin'ny ranomasina.

Anarana, marika, laharan'ny atomika : Strontium, Sr, 38

## Jereo koa