Baiboly katôlika amin' ny teny malagasy

Ny **Baiboly katôlika amin' ny teny malagasy** dia fandikana ny Baiboly ampiasain' ny Eglizy Katôlika Apôstôlika Rômanina eto Madagasikara. Efa misy fanitsiana natao io Baiboly io, anisan' izany ny Baiboly amin' ny dikan-teny tranainy (1938) izay ahitana ny anaran' Andriamanitra hoe *[[Iahveh|Iahve]]* sy ilay Baiboly tsy ahitana an' io anarana io (2011). Ny anaran' ny Baiboly katôlika dia ***Ny*** ***Baiboly Masina***. Tamin' ny taona 1938 no nahavitana printy ny Baiboly katôlika voalohany amin' ny teny malagasy, nefa amin' izao dia ampiasaina ilay vita tamin' ny taona 2011. Toy ny Baiboly katôlika rehetra dia ahitana boky kanônika miisa 73 ny Baiboly katôlika amin' ny teny malagasy, anisan' izany ny 46 ao amin' ny Testamenta Taloha (izay ahitana ny boky prôtôkanônika sy ny boky deoterôkanônika) sy boky 27 ao amin' ny Testamenta Vaovao.

## Ny lisitry ny boky
Miavaka ny Baiboly katôlika amin' ny fisian' ny boky fanampiny atao hoe deoterôkanônika, nolovana tamin' ny baiboly jiosy amin' ny teny grika atao hoe Septanta sy ny Volgata amin' ny teny latina, izay tsy hita ao amin' ny Baiboly prôtestanta, nefa itoviany amin' ny Baiboly ôrtôdôksa sasany.

### Boky ao amin' ny Testamenta Taloha
Ireto avy ny anaran' ny boky ao amin' ny Testamenta Taloha: *[[Bokin' ny Genesisy|Jenezy]]*, *[[Bokin' ny Eksôdôsy|Eksaody]]*, *[[Bokin' ny Levitikosy|Levitika]]*, *[[Bokin' ny Nomery|Fanisana]]*, *[[Bokin' ny Deoterônômia|Deoterônômy]]*, *[[Bokin' i Jôsoa|Jôsoé]]*, *[[Bokin' ny Mpitsara|Mpitsara]]*, *[[Bokin' i Rota|Rota]]*, *[[Boky voalohan' i Samoela|Samoela voalohany]], [[Boky faharoan' i Samoela|Samoela faharoa]], [[Boky voalohan' ny Mpanjaka|Mpanjaka voalohany]], [[Boky faharoan' ny Mpanjaka|Mpanjaka faharoa]], [[Boky voalohan' ny Tantara|Tantara voalohany]], [[Boky faharoan' ny Tantara|Tantara faharoa]], [[Bokin' i Ezra|Esdrasa]], [[Bokin' i Nehemia|Nehemia]], [[Bokin' i Tôbia|Tôbia]], [[Bokin' i Jodita|Jodita]], [[Bokin' i Estera|Estera]], [[Boky voalohan' ny Makabeo|Makabeo voalohany]], [[Boky faharoan' ny Makabeo|Makabeo faharoa]], [[Bokin' i Jôba|Jôba]], [[Bokin' ny Salamo|Salamo]], [[Bokin' ny Ohabolana|Ohabolana]], [[Bokin' ny Mpitoriteny|Mpitoriteny]], [[Tononkira Fanaperana|Tononkira]], [[Bokin' ny Fahendrena|Fahendrena]], [[Bokin' ny Ekleziastika|Ekleziastika]], [[Bokin' i Isaia|Izaia]], [[Bokin' i Jeremia|Jeremia]], [[Bokin' ny Fitomaniana|Fitomaniana]], [[Bokin' i Baroka|Baroka]], [[Bokin' i Ezekiela|Ezekiela]], [[Bokin' i Daniela|Daniely]], [[Bokin' i Hôsea|Ôsea]], [[Bokin' i Jôela|Jôely]], [[Bokin' i Amôsa|Amôsy]], [[Bokin' i Ôbadia|Abdiasa]], [[Bokin' i Jônà|Jônasa]], [[Bokin' i Mikà|Mikea]], [[Bokin' i Nahoma|Nahoma]], [[Bokin' i Habakoka|Habakòka]], [[Bokin' i Zefania|Sôfônia]], [[Bokin' i Hagay|Hagay]]* (na *[[Bokin' i Hagay|Akjea]]*)*, [[Bokin' i Zakaria|Zakaria]]* ary *[[Bokin' i Malakia|Malakia]].*

### Boky ao amin' ny Testamenta Vaovao
Ireto kosa ny anaran' ny boky ao amin' ny Testamenta Vaovao: *[[Filazantsara araka an' i Matio|Matio]], [[Filazantsara araka an' i Marka|Marka]], [[Filazantsara araka an' i Lioka|Lioka]], [[Filazantsara araka an' i Joany|Joany]], [[Asan' ny Apôstôly]], [[Epistily ho an' ny Rômana|Rômanina]], [[Epistily voalohany ho an' ny Kôrintiana|Kôrintianina voalohany]], [[Epistily faharoa ho an' ny Kôrintiana|Kôrintianina faharoa]], [[Epistily ho an' ny Galatiana|Galata]], [[Epistily ho an' ny Efesiana|Efezianina]], [[Epistily ho an' ny Filipiana|Filipianina]], [[Epistily ho an' ny Kôlôsiana|Kôlôsianina]], [[Epistily voalohany ho an' ny Tesalôniana|Tesalônisianina voalohany]], [[Epistily faharoa ho an' ny Tesalôniana|Tesalônisianina faharoa]], [[Epistily voalohany ho an' i Timôty|Timôte voalohany]], [[Epistily faharoa ho an' i Timôty|Timôte faharoa]], [[Epistily ho an' i Titosy|Tito]], [[Epistily ho an' i Filemôna|Filemôna]], [[Epistily ho an' ny Hebreo|Hebrio]], [[Epistily nosoratan' i Jakôba|Jakôba]], [[Epistily voalohany nosoratan' i Petera|Piera voalohany]], [[Epistily faharoa nosoratan' i Petera|Piera faharoa]], [[Epistily voalohany nosoratan' i Joany|Joany voalohany]], [[Epistily faharoa nosoratan' i Joany|Joany faharoa]], [[Epistily fahatelo nosoratan' i Joany|Joany fahatelo]], [[Epistily nosoratan' i Joda|Joda]] ary [[Apôkalipsin' i Joany|Fanambaràna]]*.

## Endriky ny fandikan-teny
Milaza ny mpandika teny fa nalaina amin' ny teny fototra, dia ny hebrio sy grika, ny dikan-teny nataony, nefa hita ihany fa misy ny zavatra sasany izay notakarina avy amin' ny Baiboly katôlika amin' ny teny frantsay, indrindra ny avy ao amin' ilay atao hoe *[[La Bible de Jérusalem]]*.

### Fanagasiana ny teny grika sy hebrio

#### Ao amin' ny  dikan-teny tamin' ny taona 1938
Amin' ny fanagasiana ny anarana sy ny teny hebrio na grika dia tsy ny hebrio na ny grika avy hatrany no niaingana (amin' ny ankapobeny) fa ny fanoratana na ny fanononana frantsay. Izany no ahitana ny hoe *[[Petera|Piera]]* fa tsy *Petro* na *Petra; [[Mosesy|Môizy]]* fa tsy *Mose* na *Mosesy* (hebreo: *מֹשֶׁה / Moshé*; grika*: Μωσῆς / Mōusēs*)*.* Misy ihany anefa ny lova noraisin' ny Baiboly katôlika tamin' ny fandikan-teny prôtestanta ka anisan' izany ny anarana hoe *Baiboly*.

Niverina amin' ny teny fototra tokoa ny mpandika teny rehefa tena manalavitra ny fanonona grika na hebrio ny fanoratana na ny fanononana frantsay; izany no anoratana hoe *Joany* (jereo: frantsay: *Jean* vakina hoe /ʒɑ̃/). Tsy niala tamin' ny fampiasana ny litera "j" anefa ny mpandika teny hanagasiana ny *iôda* (י) na ny *iôta* (ι) arakarahina zanatsoratra. Tranga maningana ny hoe *[[Iahveh|Iahve]]* ao aminy (dikan-teny tamin' ny taona 1938, satria amin' ny teny frantsay dia ny hoe *Iahvé* no fanoratra).

#### Ao amin' ny dikan-teny tamin' ny  taona 2011
Vao nanavao ny dikan-tenin' ny Baiboliny ny Katôlika malagasy ka ahitana fahasamihafana araka endrika raha ampitahaina amin' ny dikan-teny mahazatra ny mpamaky teo aloha. Izany dia vokatry ny fikatsahana ny hanakaiky ny fanononana amin' ny teny fototry ny Baiboly (hebrio na grika). Vokatr' izany dia misy ny fifanakekezan' ny anarana sasany amin' ny fanoratana an' izany ao amin' ny Baiboly prôtestanta amin' ny teny malagasy toy ny hoe *[[Jiosy]]* (fa tsy *Jody*)*,* *[[Hagay]]* (fa tsy *Akjea*). Ny anarana tena mahazatra ny mpino katôlika kosa dia tsy novana fa notazonina, toy ny hoe *[[Petera|Piera]],* *[[Mosesy|Môizy]]* sns.

Nifamadika amin' ny nandrasana ny zavatra sasany toy ny nanoratana ny *[[Israely|Ismaely]]* ho *Jismaela* ao amin' ny dikan-teny vaovaon' ny Baiboly katôlika tamin' ny taona 2011, ka nanoloana ny "i" (izay efa nanakaiky ny fanononana tena izy) ho "j".

Io antony voalaza eo aloha io ihany koa no mahatonga ny fampiasana ny tendro satroka (^) eo ambonin' ny litera "o" (ô) ho maro dia maro mba hahamarina kokoa ny fanononana ka hiavahan' izay tokony ho tononina ô (/o/) na o (/u/). Tsy nahitana izany firy ny Baiboly katôlika malagasy tranainy (taona 1938) sy ny fanitsiana an' io teo aloha. Ohatra: *[[Nebokadnetsara II|Nabokôdônôzôra]]* fa tsy *Nabokodonozora; Môizy* fa tsy *Moizy*. Itoviany amin' ny Baiboly ekiomenika malagasy DIEM io*.* Ny anarana hoe *[[Bokin' ny Eksôdôsy|Eksaody]]* dia sisa navelan' ny fomba fanagasiana ny feo /o/ (ô) ka tsy novana ho *Eksôdy*.

Voamarika ihany koa ny tokony hisy ny tsindrimpeo raha tsy araka ny mahazatra ny Malagasy ka amin' ny fampiasana ny tendro miraika havia (`) na miraika havanana (´) no anamarihana izany.

#### Safidy momba ny fanoratana ny teny sasany
Ao amin' ny dikan-tenin' ny Baiboly katôlika malagasy tamin' ny taona 2011, ny anarana hoe *[[Iahveh|Iahve]]* dia nosoloana ny hoe *Tompo* ka nanaraka ny fanaon' ny Baiboly jiosy amin' ny teny grika atao hoe Septanta izany sady itoviany amin' ny Baiboly DIEM. Ao amin' ny Baiboly jiosy amin' ny teny hebreo (Lahatsoratra Masôretika) anefa io anarana io (**[[IHVH|יהוה]]**) dia tsy hoe nesorina ka tsy nosoratana intsony, fa voasoratra ihany nefa tsy tononina.

## Ohatra fampitahana dikan-teny

## Jereo koa

* Baiboly

* Baiboly katôlika

* Baiboly amin' ny teny malagasy
*Baiboly prôtestanta amin' ny teny malagasy
*Baiboly Dikanteny Iombonana Eto Madagasikara
*Ny Soratra Masina - Fandikan-Tenin' ny Tontolo Vaovao (Vavolombelon' i Jehovah)

## Rohy ivelany

* Baiboly katôlika amin' ny teny malagasy: http://baiboly.katolika.org
* Hafa koa (katôlika - prôtestanta - sns): http://tenymalagasy.org/bins/teny2/baiboly

## Loharano sy fanamarihana