Ejipta

I **Ejipta** na **Egipta** na ny **Repoblika Arabon' i Ejipta** dia firenena ao amin' ny faritra atsinanan' i Afrika Avaratra. Manana morontsiraka amin' ny Ranomasina Mena izy ao atsinanana ary amin' ny Ranomasina Mediteranea ao avaratra. I Kahira (arabo: القاهرة / *al-Qāhira*) no renivohiny sady tanàna lehibe indrindra aty Afrika. Ireo firenena manodidina azy dia i Israely ao avaratra-atsinanana sy i Sodàna ao atsimo ary i Libia ao andrefana. Mivelatra mankany amin' ny tendro atsinanan' i Afrika Avaratra i Ejipta sady mitohy mankany Azia noho ny fisian' i Sinay. Izany toerana misy an' i Ejipta izany no iheverana azy ho isan' ny faritra Atsinanana Akaiky (na Azia Andrefana). Atao hoe مصر / *Miṣr* i Ejipta amin' ny teny arabo, fa مصر / *Maṣr* kosa amin' ny teny arabo egiptiana (fiteny ifaneraserana). Manana velarana mirefy 1&nbsp;001&nbsp;450 km2  izy izay misy mponina miisa 76&nbsp;117&nbsp;421 tamin ' ny taona. Atao hoe Ejipsiana na Egiptiana ny vahoakan' io firenena io. 

 

I Nily (na Neily), izay isan' ireo ony lava indrindra maneran-tany dia avokavoka ho an' i Ejipta: ao amin' ny lohasahan' i Nily sy amin' ny vinaniny ao amin' ny Ranomasina Mediteranea no ahitana ny ankamaroan' ny haren' i Ejipta. Ny 10&nbsp;%n' ny tanin' i Ejipta monja anefa no misy mponina sady ahitana fambolena, ny sisa rehetra dia faritra karankaina.

Laharana faharoa aty Afrika ny toekaren' i Ejipta sady manana ny akony  lehibe dia lehibe ao amin' ny faritra Atsinanana Akaiky. Malalaka sady sahanin' ny sehatra tsy miankina ny toekaren' i Ejipta ankehitriny raha nampanarahin' ny fanjakana teti-pampandrosoana izany tany aloha. Ny fambolena no seha-pihariana lehibe indrindra any. Ny solitany sy etona voajanahary no loharanon-karena mampidi-bola be indrindra, toraka izany koa ny fizahan-tany, vokatry ny fisian' ny toerana manan-tantara ahitana ny fasan' ireo faraôna taloha (piramida).

I Ejipta tamin' ny Andro Taloha dia nandrosoan' ny sivilizasionan’ i Ejipta taloha. Taty aoriana dia ny Arabo miozolmana no nanjakazaka tao. Tamin' ny taona 1869 dia vita ny lakandranon' i Suez izay nampitohy ny Ranomasina Mediteranea amin' ny Ranomasina Mena sady lasa lalana falehan' ny raharaham-barotra mampitohy ny Tontolo Tandrefana amin' ny faritra Atsinanana Akaiky. Tamin' ny taonjato faha-20 dia teo ambany fahefana sy fiarovan' ny Britanika i Ejipta. Tamin' ny taona 1953 no nanambaràna ny fahaleovan-tenan' i Ejipta. Taorian' izany ireo disadisa maro nifanaovany tamin' i Israely.

Ny 99&nbsp;%n' ny mponina dia miangona ao amin' ny 4&nbsp;%n' ny velaran-tanin' i Ejipta. I Ejipta no firenena be mponina indrindra ao amin' ny Tontolo Arabo. Ny 90&nbsp;%n' ny mponina dia miozolmana fa ny 10&nbsp;% kosa dia manaraka ny fivavahana kristiana kôpta (Fiangonana Kôpta Ôrtôdôksa, Fiangonana Katôlika Kôpta, Fiangonana Evanjelika Kôpta).

Ny fiteny arabo no fiteny ôfisialin' i Ejipta. Ny fiteny arabo egiptiana dia fiteny ifaneraserana am-bava ihany.

## Jereo koa

* Vahoaka ao Ejipta

* Fiteny ao Ejipta
* Ejipta tamin' ny Andro Taloha
* Ejipsiana (vahoaka)

**Firenena ao Afrika:**

Afrika Atsimo - Alzeria - Angôla - Benîno - Borkina Fasô - Borondy - Bôtsoana - Ejipta - Eritrea - Esoatiny (Soazilandy taloha) - Etiôpia - Gabôna - Gambia - Ganà - Ginea - Ginea Bisao - Ginea Ekoatôrialy - Jibotỳ - Kamerona - Kapvera - Kenia - Kômôro - Kôtidivoara - Lezôtô - Liberia - Libia - Madagasikara - Malaoy - Malỳ - Maorisy - Maoritania - Marôka - Môzambika - Namibia - Nizera - Nizeria - Oganda - Repoblika Arabo Saharaoy Demôkratika - Repoblika Demôkratikan' i Kôngô - Repoblikan' i Afrika Afovoany - Repoblikan' i Kôngô - Roanda - Saô Tôme e Prinsipe - Seisely - Senegaly - Siera Leôna - Sodàna - Sodàna Atsimo - Sômalia - Sômalilandy - Tanzania - Tôgô - Tonizia - Tsady - Zambia - Zimbaboe

**Kôntinenta eto an-tany**

* Afrika
* Amerika (Amerika Avaratra - Amerika Atsimo)
* Azia
* Eorôpa
* Ôseania
* Antarktika
**Samihafa**

* Ejipta Taloha