Monja Jaona

I **Monja Jaona** dia mpanao pôlitika malagasy, mpikambana tao amin' ny fikambanana miafina JINY, mpanorina ny antoko pôlitika Madagasikara Otronin' ny Malagasy (MONIMA), teraka tamin' ny Septambra 1910 tao Amboasary-Atsimo ary maty tao Antananarivo tamin' ny ny 3 Septambra 1994. Anisan' ny olo-manga lehibe teo amin' ny tantara pôlitika sy tolom-panafahana teto Madagasikara izy.

## Fahatanorana

Niainga avy any Androy i Monja Jaona tany amin' ny toeram-pambolena any avaratra tamin' ny taona 1928, taorian' ny mosary tany atsimon' i Madagasikara izay nitranga tamin' ny taona 1927-1928, dia nifanerasera tamin' i Jean Ralaimongo, mpikatroka niaro ny zon' olombelona sy ny fidiran' ny Malagasy ho olom-pirenena frantsay. Nianatra namaky teny izy ary natao batisa tao amin' ny Misiôna Prôtestanta Frantsay, alohan' ny nanoratany ny momba ny Antandroy, izay foko niaviany.

## Firotsahana amin' ny pôlitika

### Faha fanjanahantany
Rehefa avy nieritreritra ny ho mpitandrina (pastora) i Monja Jaona, dia nirotsaka tamin' ny tolona pôlitika tamin' ny farany ary niditra tao amin' ny fikambanana miafina Jina na Jiny, izay nanampy azy hanomana ny fikomian' ny Malagasy tamin' ny taona 1947, izay nanagadrana azy.

Tamin' ny taoa 1946 izy dia gadra pôlitika teo ambany fitondran' ny mpanjanaka, tompon' andraikitra tamin' ny fikomiana tamin' ny taona 1947. Tamin' ny taona 1956 izy dia voafidy ho mpanolotsaina monisipaly tao Toliara. 

Tamin' ny taona 1958 izy dia nananganana ny antoko  Mouvement National pour l'Indépendance de Madagascar (MONIMA) izay niova anarana ho Madagasikara Otronin' ny Malagasy taty aoriana. Nanao fanentanana momba ny fanafoanana ny hetra isan-dahy (na vililoha  hoy ny fitenin' ny any atsimo, izay nampandoavina ny teratany malagasy), ny hetra amin' ny omby ary nitaky ny fahaleovantena eo no ho eo.

### Repoblika voalohany
Tamin' ny Repolika voalohany notarihin' i Philibert Tsiranana, dia i Monja Jaona no lany ho ben' ny tanànan' i Toliara voalohany tamin' ny taona 1960. Nitarika ny hetsiky ny tantsaha malagasy tamin' ny taona 1971 tany amin' ny Faritanin' i Toliara, tamin' ny alalan' ny antoko pôlitikany MONIMA izy. Tamin' ny taona 1971 ka hatramin' ny 1972, taorian' ny hetsiky ny tantsaha, dia nosamborna izy ka lasa gadra pôlitika indray.

### Repoblika faharoa

Mpikambana tao amin' ny Filankevitra Ambonin' ny Revolisiona (*Conseil supérieur de la révolution* - CSR) i Monja Jaona nandritra ny Repoblika Faharoa. Tamin' ny taona 1982, kandidà tamin' ny fifidianana filoham-pirenena nefa tsy lany, dia nigadra tany Ankilivondraky (faritanin' ny Toliara) noho ny fiampangana azy ho tsy nanara-dalàna tamin' ny fifidianana. Tamin' ny taona 1983 izy dia voafidy ho solombavambahoakan' i Madagasikara tao Antananarivo.

### Repoblika fahatelo
Tamin' ny taona 1992 dia nandray anjara tamin' ny ady ho an' ny federalisma teto Madagasikara i Monja Jaona, ary maty noho ny takaitra nahazo azy vokatry ny tifitra nandritra izany ady izany tamin' ny taona 1994. Ny zanany Monja Roindefo no nandimby azy taorian' izay.

## Azo anovozan-kevitra

* Raison-Jourde, Françoise; Roy, Gérard (2010). *Paysans, intellectuels et populisme à Madagascar: de Monja Jaona à Ratsimandrava*, 1960-1975 (in French). Paris: Karthala Editions. .

* Rasolofomanana, P. (1990). *L'insurrection malgache de 1947*. Paris : L’Harmattan (famakafakana feno momba ny fikomiana sy ny antony nitarika izany)

* Deschamps, H. (1960). *Histoire de Madagascar*. Paris : Berger-Levrault. (boky manazava amin' ny fomba feno ny tantaran' i Madagasikara hatramin' ny fanjanahantany ka hatramin' ny fahaleovantena)

* Rabemananjara, J. (1970). *Les dieux malgaches*. Paris : Présence Africaine (fanazavana ara-tsaina sy ara-pôlitika avy amin' ny mpitarika ny MDRM iray).

* Rajaonah, F. (1984). *La décolonisation de Madagascar*. Paris : Karthala (fanadihadiana lalina momba ny dingana maqnkany amin' ny fahaleovantena)

* Monja Jaona. (1972). *Les Tribulations de Madagascar*. Paris : Maspero. (Boky nosoratany izay manazava ny tolona notarihiny).

* Andriamanjato, R. (1976). *Témoignage sur Madagascar : 1947–1975*. Paris : L’Harmattan.

* Raison-Jourde, F. (1991). *Bible et pouvoir à Madagascar*. Paris : Karthala.

* Razanamparany, L. (1995). *L'évolution politique de Madagascar de 1947 à 1975*. Antananarivo : Ambozontany. (mampitaha ny antoko MDRM, MONIMA, PSD, sns.)

## Jereo koa

* Androy
* Antandroy
* Rotaka tamin' ny taona 1972
* MONIMA
* Jiny

## Loharano sy fanamarihana