Tily eto Madagasikara

Ny **Tily eto Madagasikara (TEM)** dia hetsika fanabeazana ho an'ny zatovolahy, mifototra amin'ny fomba fanabeazana skoto sy ny foto-pinoana kristiana protestanta (FJKM, FLM, EEM, METM, FMTA), niorina tamin'ny 20 Desambra 1924 . Niditra tao amin’ny Fikambanana Maneran-tany ho an’ny Hetsika skoto niaraka tamin’ny federasiona skoto malagasy izy tamin’ny taona 1959;

## Tantara
Ny zatovolahy skoto voalohany fantatra teto Madagasikara dia notarihan'i Reverend Joseph Fuhler Radlzey tamin’ny 9 Aprily 1922 (Alahady ny sampan-kazo), ary nahitana zazalahy dimy izay : 

* Sefo Ikaky Michael Rajohnson
* Eugène Razafitrimo
* Philippe Andrianafijaona
* Alban Ratsivalaka
* Albert Rakoto Ratsimamanga  

## Mari-boninahitra
Tamin'ny 2 may 1959, taorian'ny tondradrano lehibe nitranga tamin'ny volana martsa 1959, nahazo mari-boninahitra avy amin’ny filohan’ny Repoblika, Philibert Tsiranana, ireo fikambanan'ny skoto malagasy:

* Antilin’i Madagasikara
* Fanilon’i Madagasikara
* Kiadin’i Madagasikara
* Mpanazava eto Madagasikara
* Tily eto Madagasikara

Ity mari-boninahitra ity dia fanekena sy fankasitrahana ny fahavononana sy fanoloran-tena miavaka nasehon’ireo skoto nandritra ny tondradrano, ka maro ny ain’olona voavonjy noho ny fandraisany andraikitra sy fanampiany.

## Fikambanana
Mizara ho sokajin-taona efatra ny Tily  : ny sampana Mavo na ny "Louiveteaux"  (6 ka hatramin'ny  ),ny sampana maitso na Tily Maitso(12 hatramin'ny  ),

ny Tily Mena na Mpiandalana (16 hatramin'ny  ) ary Menafify (19 hatramin'ny  )  . Mpirotsaka an-tsitrapo avokoa ny tompon’andraikitra isan’ambaratongany.

Ny sampana mavo dia mizara vondrona ho enina ( misy ankizy lahy 2 ka hatramin'ny 6)  ka 2 hatramin'ny 4 no mandrafitra ny andiany iray. Ny enina tsirairay dia nomena anarana avy amin'ny lokon'ny volon-koditry ny amboadia (volombatolalaka, mainty, volondavenona, sns.), Fa ny Andiany dia mitondra anarana toerana nalaina tao  The Jungle Book (Seonee, Kanjara, sns.).

Ny Tily Maitso dia nalamina ho sokajy (vondrona misy skoto 4 ka hatramin'ny 8) ary sokajy 2 hatramin'ny 4 no mandrafitra antoko iray. Ny sokajy tsirairay dia nomena anarana avy amin'ny biby eto Madagasikara (voromahery, maingoka, sns.) Raha toa kosa ny anaran'ny antoko dia avy amin'ny faritra iray (ala, lemaka, sns.)

Ny Tily Mena ( Mpiandalana ) sy ny Menafify dia mivondrona (vondrona 3 hatramin’ny 5 tary). Ny fokonolona tsirairay dia nomena anarana avy amin'ny olona iray izay niavaka teo amin'ny faritra niorenan'ny fokonolona.

Ny fitambaran'ny Andiany, ny Antoko  ary ny fileovana iray dia mahatsangana fivondronana eo an-toerana izay miavaka amin'ny laharan'ny fivondronana sy ny lokon'ny fehi-tenda. Ny fivondronana eo an-toerana dia arindra ny tonia an'ny vondrona , izay hany manao fehitenda volomboasary fa tsy ny lokon'ny vondrona.

Ny fitambarana fivondronana ao amin'ny faritra ara-jeografika iray no mandrafitra faritany. Ny faritany tsirairay dia tarihin'ny filoham-paritany iray, izay nofidian'ny tompon'andraikitra rehetra ao amin'ny faritany mandritra ny telo taona, ary avy eo dia manangana ny ekipany avy. Manao fehitenda manga antitra misy fitomboky ny “Tily eto Madagasikara” sy ny anaran’ny faritany ny filoham-paritany sy ny ekipany.

Miisa 30 ny faritany ny Tily eto Madagasikara amin’izao fotoana izao : Diana, Sava, Boeny, Ambatosoa, Betsiboka, Sofia, Analamanga Afovoany, Analamanga Atsinanana, Analamanga Andrefana, Analamanga Atsimo, Analamanga Avaratra, Atsinanana, Alaotra Ambatondrazaka, Analanjirofo, Mangoro Moramanga, Menabe, Itasy, Bongolava, Vakinankaratra Ambatolampy, Vakinankaratra'i Ambatolampy, Vakinankaratra'i Antsirabe Vatovavy, Atsimo Atsinanana, Anosy, Atsimo Andrefana, Androy, Frantsa.

Ny fandrindrana sy ny fampiharana ny politika iraisan'ny hetsika dia tantanin'ny Filoha foibe sy ny ekipan'ny  Filoha Nasionaly, fantatra amin'ny fehitenda fotsy misy sisiny fotsy, mena ary maitso (loko ny sainam-pirenena), ary misy fitomboka volomparasy "fleur-de-lis" (mariky ny skoto eran-tany).

## Famatarana sy marika
Ny famatarana ny skoto Tily eto Madagasikara dia noforonin'i Martin Razafindrakoto tamin'ny taona 1955. Ahitana faribolana misy vokovoko "Florencée" eo anoloan'ny ravinala ary misy soratra hoe "Tily Madagasikara". Ny endrika tany am-boalohany dia ahitana manga, ny loko fototra, ny lafika sy loko telo mavo, maitso sy mena, misolo tena sampana tsirairay ny ao anatiny.

Ny marika dia nandalo fanavaozana tamin'ny taona 2022 mba hampidirana ny loko "bordeau", izay maneho ny sampana zokiny indrindra, sampana fahefatra amin'ny Tily izay noforonina tamin'ny faramparan'ny taona 1980.

## Olona mifandray amin'ny hetsika

* Akomba Mazoto, mpilalao sarimihetsika
* Albert Rakoto Ratsimamanga, mpahay siansa, diplaomaty
* Georges Andriamanantena, mpanao gazety, mpanoratra, poeta
* Ny mpitandrina Irako Andriamahazosoa Ammi, mpitondra fivavahana sady filohan’ny FJKM
* Nalisoa Ravalitera, mpanoratra, poeta, akademika
* Tsiriry Manentana, tale, mpandraharaha, politisiana (mampiasa ny totem skoto rehefa miantsehatra)
* Lucien Em. Randrianarivelo http://drratany.blogspot.com/
* Pastor Paul Abraham Ramino fantatra amin'ny anarana hoe Pasitera Ramino Paul, poeta sady mpanoratra, mpanorina ny fikambanana " Raiamandreny Mijoro » tamin’ny taona 2010, izay lasa « Filankevitry ny Fampihavanana Malagasy » (CFM) notarihin’i Alphonse Maka.

## Fanamarihana sy tondro