Fandripahana ao Gaza

Ny **fandripahana ao Gaza** dia famotehana mitohy sy iniana ary tsy misy fepetra ataon' i Israely amin' ny vahoaka palestiniana ao amin' ny Lemak' i Gaza nandritra ny Ady ao Gaza. Anisan' izany ny famonoana faobe, ny fampahanoanana iniana atao, ny fampijaliana mafy ara-batana sy ny ara-tsaina, ary ny fisakanana ny fahaterahana. Anisan' ny hetsika hafa ny sakana ataon' i Israely mba tsy hidiran' ny fanampiana amin' ny fiahiana ny maha olona, ny fanimbana fotodrafitrasa sivily, ny famotehana ny tobim-pahasalamana, ny famonoana ny mpiasan' ny fahasalamana sy mpitady fanampiana, ny famindran-toerana faobe sy an-tery ny vahoaka, ny fanaovana herisetra ara-nofo, ary ny famotehana ny toeram-panabeazana sy toeram-pivavahana ary toerana manan-danja ara-kolontsaina. Manaiky ny fisian' izany fandripahana izany ny *Special Committee to Investigate Israeli Practices Affecting the Human Rights of the Palestinian People* ("Kômity manokana manadihady ny fanao israeliana tsy manaja ny zon' olombelona amin' ny vahoaka palestiniana") sy ny *2025 UNHRC Commission of Inquiry report on Gaza genocide* ("Tatitry ny taona 2025 nataon' ny Vaomieran' ny Filankevitra momba ny Zon' Olombelona ao amin' ny Firenena Mikambana momba ny fandripahana ao Gaza"), ny *International Association of Genocide Scholars* ("Fikambanana iraisam-pirenen' ny manam-pahaizana momba ny fandripahana"), ny fikambanana marobe mpiaro ny zon' olombelona, ny fandalinana maro momba ny fandripahana sy ny manam-pahaizana momba ny lalàna iraisam-pirenena, ary ny manam-pahaizana manokana hafa.

Tamin' ny Desambra 2025, farafahakeliny 70&nbsp;117 no isan' ny maty tao Gaza. Sivily ny ankamaroan' ny tra-pahavoazana, ary manodidina ny 50&nbsp;% amin' izany dia zaza amam-behivavy. Raha ampitahaina amin' ny ady  iraisam-pirenena hafa nitranga vao haingana, dia anisan' ny ambony indrindra ny isan' ny mpanao gazety maty sy ny mpiasa ho an' ny fiahiana ny maha olona sy ho an' ny fahasalamana ary ny ankizy maty. Faty an' arivony maro, izay tsy voaisa, no heverina fa voatsindrin' ny trano rava maro. Nilaza ny fanadihadiana iray tao amin' ny gazetiboky ara-pitsaboana *The Lancet* fa notombanana ambany tamin' ny Jona 2024 ny fahafatesana vokatry ny ratra mahatsiravina, sady nanamarika izany fanadihadiana izany fa tokony ho be lavitra ny isan' ny maty raha isaina ny fahafatesana "tsy mivantana". Mihoatra ny 171&nbsp;000 ny isan' ny maratra. Ao Gaza no ahitana zaza tapaka rantsam-batana betsaka indrindra eto an-tany; nahatonga ankizy 21&nbsp;000 mahery ho kilemaina ny Ady ao Gaza.

Nandray anjara betsaka tamin' ny fampahanoanana sy nanamafy ny mosary ny sakana ataon' ny Israely amin' ny fifamoivoizana. Tamin' ny volana Aogositra 2025 dia nampiseho ny vinavina fa olona 641&nbsp;000 eo ho eo no misedra tsy fanjarian-tsakafo ary hitombo 1,14 tapitrisa ny isan' ny olona miatrika toe-javatra mitady vonjy maika dia maika. Tany am-piandohan' ny fifandonana dia notapahin' i Israely ny angovo sy ny rano ao Gaza, talohan' ny hamerenany amin' ny ampahany ny rano. Tamin' ny May 2024 dia ny 84&nbsp;% amin' ny tobim-pahasalamana ao Gaza no rava na simba. Noravan' i Israely ihany koa ny toerana maro mirakitra lova ara-kolontsaina, anisan' izany ny oniversite 12 ao Gaza sy ny 80&nbsp;% amin' ny sekoly. Palestiniana maherin' ny 1,9 tapitrisa, izany hoe 85&nbsp;% amin' ny mponina ao Gaza, no nafindra toerana an-keriny. Niteraka fahapotehana mahatsiravin' ny tontolo iainana manerana an' ilay faritra ihany koa ny daroka baomba ataon' i Israely.

Tamin' ny Desambra 2023 dia nanao fitoriana an' i Israely tao amin' ny Fitsarana Iraisam-Pirenena (*International Court of Justice* na *ICJ*) ny governemantan' i Afrika Atsimo (raharaha "*South Africa v. Israel*"), noho ny tsy fanajan' i Israely ny *Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide* ("Fifanarahana momba ny fisorohana sy fanasaziana ny heloka bevava amin' ny fandripahana"). Tamin' ny Janoary 2024 dia nanome baiko an' i Israely ilay fitsarana mba handray ny fepetra rehetra azony atao mba hisorohana ny hetsika famonoana olona, ​​mba hisorohana sy hanasaziana ny fandrisihana amin' ny fandripahana, ary mba hamelàna ny fampidirana fanampiana fototra ho an' ny fiahiana ny maha olona sy ny famatsiana ho an' ny vahoaka ao Gaza. Nandidy an' i Israely hampitombo ny fanampiana fiahiana ny maha olona ao Gaza sy hampiato ny fanafihana an' i Rafah koa ilay fitsarana. Tsy nanaraka tanteraka ny baikon' ny Fitsarana Iraisam-Pirenena anefa i Israely.

Nanamafy i Israely sy ny mpomba azy fa tsy fandripahana ny hetsika ataon' izy ireo, fa setrin' ny fanafihana tamin' ny 7 Oktobra 2023, ary ny handrava ny Hamas sy hanafaka takalon' aina israeliana no tanjon' i Israely. Mitombo anefa ny fitovian-kevitra eo amin' ny manam-pahaizana momba ny fandripahana sy ny manam-pahaizana momba ny lalàna iraisam-pirenena amin' ny filazana fa fandripahana ny zava-misy ao Gaza, na dia misy aza manam-pahaizana manohitra izany.

## Jereo koa

* Palestina
* Lemak' i Gaza
* Gaza

* Ady Enina Andro
* Ady Arabo-Israeliana

## Loharano