Fitsinjaràn' ny tanim-pirenen' i Madagasikara

Ny **fitsinjaràna ny tanim-pirenen' i Madagasikara** dia nivoatra nandritra ny tantara ka narafitra ho faritany, faritra, distrika (na departemanta), kaominina, fokonolona ary fokontany. Ny Lalàmpanorenana farany tamin' ny taona 2010 dia mitazona ho vondrom-paritra itsinjaram-pahefana ny faritany sy ny faritra ary ny kaominina.

## Fivoarana teo amin' ny tantara

### Repoblika voalohany
Tamin' ny taona 1959, rehefa niforona ny Repoblika voalohany tamin' ny fahaleovantenan' i Madagasikara, ny Lalàmpanorenany dia namaritra ny faritany sy ny kaominina ho vondrom-paritra itsinjaram-pahefana.

### Repoblika faharoa
Teo anelanelan' ny taona 1975 sy 1991, tamin' ny andron' ny Repoblika faharoa dia nisy ambaratonga dimy ny fizaràna:

# ny faritany enina, izay lasa faritany mizakatena taty aoriana;
# ny fivondronana na fivondronam-pokontany (prefektiora sy soprefektiora taloha lasa distrika);
# ny firaisana na firaisam-pokontany (kantao teo aloha);
# ny fokontany (vohitra na vakin-tanàna);
# ny fokonolona (vondron' olona isaky ny vohitra nentim-paharazana).

### Repoblika fahatelo
Tamin' ny taona 1992, ny Lalàmpanorenan' ny Repoblika fahatelo dia nandefa tany amin' ny Lalàna faha-93-005 mamaritra ny vondrom-paritra, dia ny faritra, ny departemanta ary ny kaominina. Miorina amin' izany, ny Lalàna 94-001 dia mitanisa faritra miisa 28 sy departemanta miisa 158 ary kaominina miisa 1 295.

Ny fanavaozana ny Lalàmpanorenan' ny taona 1992 tamin' ny taona 1998 dia nampiditra indray ny faritany izay lasa mizaka tena. Vondrom-paritra itsinjaram-pahefana manana ny fizakan-tenany ara-pitantanana sy ara-bola ny faritany mizaka tena. Teo ambany fahefan' ireo faritany mizaka tena ireo ny faritra sy ny kaominina.

Ny Lalàna faha-2004-0016 tamin' ny 17 Jona 2004 dia namerina ny faritra 22 nefa tsy nanafoana ny andraikitra ara-pitantanan-draharaham-panjakan' ny faritany. Sady vondrom-paritra itsinjaram-pahefana ny faritra no fari-piadidiana ara-pitantanan-draharaham-panjakana.

Ny fanavaozana ny Lalàmpanorenan' ny taona 1992 tamin' ny taona 2007 dia nanamafy io ambaratonga io izay mitsinjara ny tanim-pirenena malagasy ho faritra sy kaominina, ary nanaisotra ny andraikitra rehetra teo amin' ny faritany sy ny departemanta.

## Rafitra ankehitriny
Tamin' ny Repoblika fahefatra sy tao amin' ny Lalàmpanorenan' ny taona 2010 dia lasa vondrom-paritra itsinjaram-pahefana indray ny faritany sy ny faritra ary ny kaominina. Soloan' ny tompon' andraikitra ao amin' ny fokontany, izay mandray anjara amin' ny fampandehanan-draharaha eo amin' ny kaominina, ny fokonolona.

Faritany 6 sy faritra 25 (22 teo aloha) ary kaominina an-tanàndehibe sy ambanivohitra miisa 1&nbsp;549 (izay nitombo isa taty aoriana) no mandrafitra ny vondrom-paritra itsinjaram-pahefana araka ny Lalàna faha-2014-020, talohan' ny nizaràn' ny Didim-panjakana faha-2015-592 ny firenena ho kaominina miisa 1&nbsp;693.

### Faritany sy faritra

Nizara ho faritra 22 avy eo 25 ny faritany 6 eto Madagasikara tamin' ny taona 2004, ary ny Lalàmpanorenan' ny taona 2010 dia mitazona ireto ambaratonga ireto:

* Faritanin' Antananarivo
** Faritra Itasy (3)
** Faritra Analamanga (4)
** Faritra Vakinankaratra (5)
** Faritra Bongolava (6)

* Faritanin' Antsiranana
** Faritra Diana (1)
** Faritra Sava (2)

* Faritanin' i Fianarantsoa
** Faritra Amoron' i Mania (14)
** Faritra Matsiatra Ambony (15)
** Faritra Vatovavy-Fitovinany (16), izay nizara ho faritra roa: Vatovavy sy Fitovinany, taty aoriana;
** Faritra Atsimo-Atsinanana (17)
** Faritra Ihorombe (18)

* Faritanin' i Mahajanga
** Faritra Sofia (7)
** Faritra Boeny (8)
** Faritra Betsiboka (9)
** Faritra Melaky (10)

* Faritanin' i Toamasina
** Faritra Alaotra-Mangoro (11)
** Faritra Atsinanana (12)
** Faritra Analanjirofo (13)

* Faritanin' i Toliara
** Faritra Menabe (19)
** Faritra Atsimo-Andrefana (20)
** Faritra Androy (21)
** Faritra Anosy (22)

### Kaominina
I Madagasikara dia mizara ho kaominina 1&nbsp;693, izay samy manana filankevitra monisipaly na kaominaly sy ben' ny tanàna voafidy hiasa mandritra ny efa-taona misesy ary birao mpanatanteraka. Manana sata manokana anefa Antananarivo renivohitra noho ny hamaroan' ny mponina ao aminy sy ny boriborintany 6 ao aminy izay nisy mponina miisa 1&nbsp;620&nbsp;000 eo ho eo tamin' ny taona 2015.

## Jereo koa

* Faritany eto Madagasikara
* Faritra eto Madagasikara
* Kaominina eto Madagasikara
* Lalàmpanorenan' i Madagasikara
* Pôlitika eto Madagasikara

## Rohy ivelany
**Lahatsoratra samihafa**

* "Communes et régions à Madagascar, De nouveaux acteurs dans la gestion locale de l'environnement", *cairn.info*
* "Lois annotées sur la décentralisation", *fes.de*
* "Maroantsetra – Mananara : La création de la 24ème région adoptée en Conseil des ministres ", *midi-madagasikara.mg*
* "Gouverneur de région : du provisoire permanent ", *madagascar-tribune.com*

**Didy aman-dalàna**

* "Loi n°2004-001 relative aux Régions" (pdf), faolex.fao.org
* "Loi n°2014-020 du 27 septembre 2014 Relative aux ressources des Collectivités territoriales décentralisées, aux modalités d’élections, ainsi qu’à l’organisation, au fonctionnement et aux attributions de leurs organes .", *ceni-madagascar.mg*
* "Loi organique n° 2014-018 du 12 septembre 2014 régissant les compétences, les modalités d’organisation et de fonctionnement des Collectivités territoriales décentralisées, ainsi que celles de la gestion de leurs propres affaires .", *dgfag.mg*
* "Loi n°2014-021 relative à la représentation de l’Etat " (pdf), *droit-afrique.com*
* "Loi n°2015-002 complétant l’annexe n°01 de la loi n° 2014-020 du 27 septembre 2014 relative aux ressources des Collectivités territoriales décentralisées, aux modalités d’élections, ainsi qu’à l’organisation, au fonctionnement et aux attributions de leurs organes .", *ceni-madagascar.mg*
* "Loi n° 2021-012 modifiant l’annexe n° 01 de la Loi n° 2014-020 du 27 septembre 2014, modifiée et complétée par la Loi n° 2018-011 du 11 juillet 2018, relative aux ressources des Collectivités Territoriales Décentralisées, aux modalités d’élections, ainsi qu’à l’organisation, au fonctionnement et aux attributions de leurs organes" (pdf), *assemblee-nationale.mg*