open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Spondias

Ny ***Spondias*** dia vondron-karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana *[[Anacardiaceae]]*, ao amin' ny filaharana Sapindales. Ahitana karazana fito ambin' ny folo ity vondron-karazana ity, ka ny fito avy any Amerika trôpikaly ary folo any Azia Atsimo sy Azia Atsimo-Atsinanana.

Hazo mihintsan-dravina na maitso ravina lalandava ny karazana ao amin' ny *Spondias*, mahatratra 25 m ny haavony. Mifandimby sy miolikolika ny raviny. Mitovitovy amin' ny manga kely ny voany (vondron-karazana mitovitovy amin' ny *[[Mangifera]]*), 4-10 sm ny halavany, izay miova mavo na volomboasary rehefa masaka ary misy vihim-boa tokana. Nohavaozin' i Ding Hou tamin' ny taona 1978 ny karazana ao amin' ny *Spondias* any Azia Atsimo-Atsinanana. Nofaritana tamin' ny taona 1998 ny karazana hita vao haingana indrindra, dia ny *Spondias testudinis*. Atao hoe **sakoa** sy **zevy** koa izy ireo amin' ny teny malagasy, nefa atsoina amin' io anarana hoe "sakoa" io koa ny karazana sasany ao amin' ny *[[Poupartia]]* (Poupartia caffra sy Poupartia minor).

## Lisitry ny karazana

Tamin' ny Janoary 2024, ny ''Plants of the World'' ''Online'' dia manaiky karazana 18:

* *Spondias admirabilis* J.D.Mitch. & Daly
* *Spondias bahiensis* P.Carvalho, Van den Berg & M.Machado
* *Spondias bipinnata* Airy Shaw & Forman
* *[[Spondias dulcis]]* Parkinson — 
* *Spondias expeditionaria* J.D.Mitch. & Daly
* *Spondias globosa* J.D.Mitch. & Daly
* *Spondias macrocarpa* Engl.
* *Spondias malayana* Kosterm.
* *Spondias mombin* L. — 
* *Spondias novoguineensis* Kosterm.
* *Spondias pinnata* (L.f.) Kurz
* *Spondias purpurea* L. — 
* *Spondias radlkoferi* Donn.Sm.
* *[[Spondias tefyi]]* J.D.Mitch., Daly & Randrian.
* *Spondias testudinis* J.D.Mitch. & Daly
* *Spondias tuberosa* Arruda — Umbú, imbu, Brazil plum
* *Spondias venulosa* (Mart. ex Engl.) Engl.
* *Spondias xerophila* Kosterm.

### Anarana mitovy hevitra sasany

* *Spondias cytherea* Sonn. — *Spondias dulcis* 
* *Spondias haplophylla* Airy Shaw & Forman — *Bouea oppositifolia* (Roxb.) Meisn.
* *Spondias indica* (Wight & Arn.) Airy Shaw & Forman — *Solenocarpus indicus* Wight & Arn.
* *Spondias lakonensis* Pierre — *Allospondias lakonensis* (Pierre) Stapf

### Karazana misy eto Madagasikara
Karazana tokana maniry hoazy any anaty ala no tena teratany eto Madagasikara, dia ny *Spondias tefyi*, fa ny ankoatr' izany dia karazana nampidirina, indrindra ny *Spondias dulcis* izay atao hoe *Spondias cytherea* koa.

* *[[Spondias tefyi]]* — sakoa (maniry ao amin' ny alan' Analavelona (ao atsimon' i Madagasikara).
* *[[Spondias dulcis]]* (= *Spondias cytherea*) — sakoa, sakoa manga
* *Spondias mombin* —
* *Spondias purpurea* — 

## Jereo koa

* Sakoa
* *[[Poupartia]]*
* *[[Sclerocarya]]*
Operculicarya

Ny ***Operculicarya*** na ***Operculicaria*** dia vondron-karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana *[[Anacardiaceae]]*, ao amin' ny filaharana Sapindales, teratany eto Madagasikara sy ao amin' ny Vondro-nosy Kômôro ary any Aldabra. Izy ireo dia hazo kely diôika izay maniry indrindra amin' ny faritra maina sy be vato.

## Lisitry ny karazana

Tamin' ny Jolay 2020, ny ''Plants of the World'' ''Online'' dia nanaiky karazana 8:

* *Operculicarya borealis* Eggli
* *Operculicarya calcicola* Randrian. & Lowry
* *Operculicarya capuronii* Randrian. & Lowry
* *[[Operculicarya decaryi]]* H.Perrier
* *Operculicarya hirsutissima* Eggli
* *[[Operculicarya hyphaenoides]]* H.Perrier
* *Operculicarya multijuga* Randrian. & Lowry
* *Operculicarya pachypus* Eggli

### Karazana misy eto Madagasikara
Indreto ny karazana misy eto Madagasikara:

* *[[Operculicarya decaryi]]* -- japy
* *[[Operculicarya gummifera]]* (Sprague) Capuron.-- sakoabanditse, zabiky, zaby (*Poupartia gummifera* H. Perrier. teo aloha)
** *Operculicarya gummifera* var. *seyrigii* -- jabihy, zabiky
* *[[Operculicarya hyphaenoides]]* -- sondririna, zabe, zaby

Ny *Operculicarya monstruosa* H.Perrier (izay atao amin' ny teny malagasy hoe "talaby") dia novana ho *[[Commiphora monstruosa]]* (H.Perrier) Capuron sady nafindra ao amin' ny fianakaviana *[[Burseraceae]]*.

## Jereo koa

* *[[Poupartia]]*
* *[[Commiphora monstruosa|Commiphora]]*
* Sakoa
Antrocaryon

Ny ***Antrocaryon*** dia vondron-karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana *[[Anacardiaceae]]*, filaharana Sapindales. Misaraka ity vondron-karazana ity eo amin' i Afrika Andrefana trôpikaly mankany Oganda (karazana efatra) sy amin' i Brezila avaratra (karazana iray).

## Lisitry ny karazana
Inty ny lisiry ny karazana ao amin' ny *Antrocaryon*: araka ny *[[The Plant List]]*:

* *[[Antrocaryon amazonicum]]* (Ducke) B. L. Burtt & A. W.Hill (*Poupartia amazonica* teo aloha)
* *Antrocaryon klaineanum* Pierre
* *Antrocaryon micraster* A. Chev. & A. Guillaum.
* *Antrocaryon nannanii* De Wild.
* *Antrocaryon schorkopfii* Engl.

## Jereo koa

* *[[Poupartia]]*
Choerospondias

Ny ***Choerospondias*** dia vondron-karazana zavamaniry ao amin' ny fianakaviana *[[Anacardiaceae]]*, filaharana Sapindales, mifandray akaiky amin' ny *[[Spondias]]*, teratany any amin' ny faritra trôpikaly sy sobtrôpikaly any Azia. Ny karazana ao aminy (*Choerospondias axillaris*) dia noheverina ho tao amin' ny *[[Poupartia]]* teo aloha (*Poupartia axillaris*).

## Lisitry ny karazana sy ny zana-karazana

Ity vondron-karazana ity dia ahitana karazana roa araka ny loharano bôtanika vao haingana:

* ny *Choerospondias axillaris* (Roxb.) B.L. Burtt & A.W. Hill : hazo lehibe (15-25 m), mihintsan-dravina, miely hatrany avaratra-atsinanana amin' i India ka hatrany Sina sy Azia Atsimo-Atsinanana. Azo hahnina ny voany, ny vatany ampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana sy atao kitay.
* ny *Choerospondias auriculata* D. Chandra: tsy ahitana tahirin-kevitra, maniry any India.

Misy ny manam-pahaizana tsy manaiky afa-tsy ny *Choerospondias axillaris*.

## Jereo koa

* *[[Poupartia]]*
Dracontomelon

Ny ***Dracontomelon*** dia vondron-karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana *[[Anacardiaceae]]*, ao amin' ny filaharana Sapindales, izay hita indrindra any Azia Atsimo-Atsinanana sy any amin' ny nosin' i Pasifika. Azo ampiasaina amin' ny sakafo ny voany, indrindra noho izy io mitondra tsiro makirana, anisan' ny manao izany ny any Vietnamy.

## Lisitry ny karazana

Inty ny lisitry ny karazana ao amin' ny *Dracontomelon*:

* *Dracontomelon costatum* Blume
* *Dracontomelon dao* Merr. & Rolfe
* *Dracontomelon duperreanum* Pierre (= *Dracontomelon* *sinense*)
* *Dracontomelon laoticum* C.M.Evrard & Tardieu
* *Dracontomelon lenticulatum* Wilkinson
* *Dracontomelon macrocarpum* Li
* *Dracontomelon petelotii* Tardieu
* *Dracontomelon schmidii* Tardieu
* *Dracontomelon vitiense* Engl.

### Karazana nanaovana fanasokajiana vaovao

Ireto manaraka ireto dia efa niova vondrona sy fianakaviana:

* *Dracontomelon cuspidatum* Blume → *[[Dacryodes rostrata]]* (Bl.) H. J. Lam (fianakaviana *[[Burseraceae]]*)
* *Dracontomelon laoticum* Evrard & Tardieu → *[[Protium serratum]]* (Wall. ex Colebr.) Engl. (fianakaviana *[[Burseraceae]]*)
* *Dracontomelon pilosum* Seem. → *[[Didymocheton alliaceus]]* (Miq.) Mabb. (fianakaviana *[[Meliaceae]]*)
* *Dracontomelon papuanum* Lauterb. → *[[Protium macgregorii]]* (F.M.Bailey) Leenh. (fianakaviana *[[Burseraceae]]*)
* *Dracontomelon multijugum* Radlk. (taloha C.DC.) → *[[Toona ciliata]]* var. *multijuga* (Kurz) Panigrahi & S.C.Mishra (fianakaviana *[[Meliaceae]]*)

## Jereo koa

* *[[Poupartia]]* (fianakaviana *[[Anacardiaceae]]*)

**[[Dacryodes]]* (fianakaviana *[[Burseraceae]]*)
* *[[Protium]]* (fianakaviana *[[Burseraceae]]*)
* *[[Didymocheton]]* (fianakaviana *[[Meliaceae]]*)
* *[[Toona]]* (fianakaviana *[[Meliaceae]]*)
Poupartia

Ny ***Poupartia*** dia vondron-karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana *[[Anacardiaceae]]*, ao amin' ny filaharana Sapindales, maniry eto Madagasikara, ao Maorisy, ao Rodrigues, ary ao La Réunion, izay samy ao amin' ny Ranomasimbe Indianina.

## Fanasokajiana

Natao ho fanomezam-boninahitra an' i François Poupart (maty tamin' ny taona 1708), dokotera, anatômista ary entômôlôjista frantsay, ny anaran' ny vondron-karazana *Poupartia*. Nofaritana sy navoaka voalohany tao amin' ny Gen. eo ao amin' ny pejy faha-372 tamin' ny taona 1789 izy io. Marihina fa mihena hatrany ny isan' ny karazana ao amin' io vndrona io vokatry ny famindrana azy ireo amin' ny vondrona hafa (indrindra ny*[[Sclerocarya]]* *sy ny [[Operculicarya]]*).

### Lisitry ny karazana
Tamin' ny Jolay 2020, ny *[[Plants of the World Online|Plants of the World]]* *[[Plants of the World Online|Online]]* dia manaiky karazana 8:

* *[[Poupartia borbonica]]* J.F.Gmelin
* *[[Poupartia castanea]]* (Baker) Engl.
* *[[Poupartia chapelieri]]* (Guillaumin) H. Perrier
* *[[Poupartia minor]]* (Bojer) L.Marchand
* *[[Poupartia orientalis]]* Capuron ex Randrianasolo & J.S.Mill.
* *[[Poupartia pubescens]]* Marchand
* *Poupartia silvatica* H.Perrier

### Karazana nafindra na misy namindra
Indreto ny karazana nafindra na misy mpanoratra namindra:

* *Poupartia acuminata* → *[[Spondias pinnata]]* (L. f.) Kurz

* *Poupartia amazonica* → *[[Antrocaryon amazonicum]]* (Ducke) B.L. Burtt & A.W. Hill

* *Poupartia axillaris* → *[[Choerospondias axillaris]]* (Roxb.) B.L. Burtt & A.W. Hill

* *Poupartia birrea* (A. Rich.) Aubrév. → *[[Sclerocarya birrea]]* (A. Rich.) Hochst..

* *Poupartia caffra* (Sond.) H. Perrier → *Sclerocarya birrea* subsp. *afra* na *Sclerocarya birrea*
* *[[Poupartia chapelieri]]*  → *Operculicarya chapelieri* na *Tsiramiramia chapelieri*
* *[[Poupartia borbonica]]* → *Spondias borbonica* (J.F.Gmel.) Baker
* *Poupartia decaryi* → *[[Operculicarya decaryi]]* H. Perrier 
* *Poupartia gummifera* Sprague → *[[Operculicarya gummifera]]* (Sprague) Capuron.
* *Poupartia hyphaenoides* → *[[Operculicarya hyphaenoides]]*
* *Poupartia mangifera* → *[[Dracontomelon dao]]* (Blanco) Merr. & Rolfe

### Karazana misy eto Madagasikara

* *Poupartia chapelieri* (Guillaumin) H.Perrier -- tsandramiramiberavina, voamata, voamatata
* *Poupartia minor* (Bojer) Marchand (na ankehitriny *Operculicarya hyphaenoides* ?) -- sakoa, voankatsoa
* *Poupartia orientalis* Capuron ex Randrianasolo & J.S.Mill.
* *Poupartia silvatica* H.Perrier -- sakoabanditse, sakoanala

Ny *Poupartia gummifera* Sprague (matambelo, tsandramiramy) dia nafindra vondrona (*[[Operculicarya gummifera]]* (Sprague) Capuron.).

## Jereo koa

* *[[Sclerocarya]]*
* *[[Spondias]]* *--*
* *[[Operculicarya]]* *--* 
* *[[Antrocaryon]]*
* *[[Choerospondias]]*
* *[[Dracontomelon]]*
* *[[Dysoxylum]]*

* Sakoa
Sakoa (zavamaniry)

Ny **sakoa** dia zavamaniry isan-karazany ao amin' ny fianakaviana *[[Anacardiaceae]]*, anisan' izany ny *[[Poupartia minor]]* na *Shakua minor* sy ny *[[Sclerocarya birrea]]* subsp. *cafra* na *Poupartia caffra* ary ny *[[Spondias dulcis]].*

## Anarana

### Anarana siantifika feno

Indreto ny anarana ara-tsiansa fenon' ireo zavamaniry ireo:

* *Poupartia minor* (Bojer) Marchand. na *Shakua minor* Bojer 
* *Sclerocarya birrea* subsp. *afra* na *Sclerocarya birrea* subsp. *caffra* (Sond.) Kokwaro na *Poupartia caffra* (Sonder) H. Perrier 
* *Spondias dulcis* Parkinson na *Spondias dulcis* Sol. ex Parkinson. na *Spondias cytherea* Sonn.

### Anarana amin' ny teny malagasy

* *Sclerocarya birrea* subsp. *afra* na *Sclerocarya birrea* subsp. *caffra* na *Poupartia caffra*: sakoa, sakoana, voankatsoa.
* *Poupartia minor* na *Shakua minor*: sakoa, voankatsoa
* *Spondias dulcis* na *Spondias cytherea*: sakoa

## Jereo koa

* *[[Poupartia]]*
* *[[Sclerocarya]]*
* *[[Spondias]]*
* Sakoanala
* Sakoambanditse
Burseraceae

Ny ***Burseraceae*** dia fianakavian-javamaniry roa ravin-tsimoka, ao amin' ny filaharana Sapindales. Araka ny filazan' i Watson & Dallwitz, dia misy karazana manodidina ny 500 mitsinjara amin' ny vondron-karazana 17 hatramin' ny 19 izy io. Hazo na hazobotry maniry any amin' ny faritra sobtrôpikaly ka hatrany amin' ny faritra trôpikaly ireo karazana ireo.

## Lisitry ny vondron-karazana

Indreto ny lisitry ny vondron-karazana ao amin'  ny amin' ny *Burseraceae*.

Araka ny *[[Angiosperm Phylogeny Website]]* (11 Desambra 2016):

* *[[Ambilobea]]* Thulin et al.
* *Aucoumea* Pierre
* *Beiselia* Forman
* *Boswellia* Roxb. ex Colebr.
* *Bursera* Jacq. ex L.
* *[[Canarium]]* L.
* *[[Commiphora]]* Jacq.
* *Crepidospermum* Hook.f.
* *[[Dacryodes]]* Vahl
* *Garuga* Roxb.
* *Haplolobus* H.J.Lam
* *[[Protium]]* Burm.f.
* *[[Pseudodacryodes]]* Pierlot
* *[[Rosselia]]* Forman
* *Santiria* Blume
* *Scutinanthe*hwaites
* *Tetragastris* Gaertn.
* *Triomma* Hook.f.

Araka ny *[[National Center for Biotechnology Information|NCBI]]* (11 Desambra 2016):

* *[[Ambilobea]]*
* *Aucoumea*
* *Beiselia*
* *Boswellia*
* *Bursera*
* *Canarium*
* *Commiphora*
* *Crepidospermum*
* *Dacryodes*
* *[[Garuga]]*
* *Haplolobus*
* *[[Protium]]*
* *Santiria*
* *Scutinanthe*
* *Tetragastris*
* *[[Trattinnickia]]*
* *Triomma*

Araka ny *[[DELTA Angio]]* (11 Desambra 2016):

* *Aucoumea*
* *Beiselia*
* *Boswellia*
* *Bursera*
* *Canarium*
* *[[Commiphora]]*
* *Crepidospermum*
* *Dacryodes*
* *[[Garuga]]*
* *Haplolobus*
* *[[Pachylobus]]*
* *Protium*
* *Santiria*
* *Scutinanthe*
* *Tetragastris*
* *Trattinnickia*
* *Triomma*
**Fanamarihana**

Iraisan' ireo lisitra ireo ireto vondron-karazana 15 ireto: *Aucoumea*, *Beiselia*, *Boswellia*, *Bursera*, *Canarium*, *Commiphora*, *Crepidospermum*, *Dacryodes*, *Garuga*, *Haplolobus*, *Protium*, *Santiria*, *Scutinanthe*, *Tetragastris* ary *Triomma*. Hita ao amin' ny  *[[Angiosperm Phylogeny Website]]* (APW) koa ny vondron-karazana *[[Ambilobea]]* sy *[[Pseudodacryodes]]* ary *[[Rosselia]]*. Hita ao amin' ny *[[National Center for Biotechnology Information]]* (NCBI) ny vondron-karazana *[[Trattinnickia]]*. Hita ao amin' ny DELTA Angio ny vondron-karazana *Pachylobus.*

## Ny fisian' ny ''Burseraceae'' eto Madagasikara
Ahitana karazana eto Madagasikara ny fianakaviana *Burseraceae*, indrindra ao amin' ny vondron-karazana *[[Canarium]]* (matetika atao amin' ny teny malagasy hoe "aramy", "ramy" ary "haramy" ny karazana ao aminy) sy *[[Commiphora]]* (matetika atao amin' ny teny malagasy hoe "daro" ny karazana ao aminy) Hita eto koa ny *[[Ambilobea]]* izay tsy ahitana afa-tsy karazana tokana. Idreto ireo karazana ireo:

* *[[Ambilobea madagascariensis]]*
* *Canarium madagascariense*

* *Canarium elegans*
* *Canarium pilicarpum*

* *Commiphora aprevalii*
* *Commiphora brevicalyx*
* *Commiphora grandifolia*
* *Commiphora marchandii*
* *Commiphora simplicifolia*

## Jereo koa

* *[[Anacardiaceae]]*
DELTA Angio

Ny tranokala ***The Families of Flowering Plants*** dia manome famaritana, sary, famantarana ary fitaovana fitadiavana fampahalalana momba ny fianakavian' ny zavamaniry mamony. Ity tranokala ity dia nampiantranoin' ny *[https://www.delta-intkey.com/ delta-intkey.com]*, izay mampiroborobo ny endrika Taxonomis DELTA (*DEscription Language for Taxonomy*). Ny mpanoratra azy dia i Mike Dallwitz,i  Toni Paine, i Eric Zurcher, ary Leslie Watson.
Sarah Knafo

**Sarah Knafo**, teraka ny 24 Aprily 1993, tao Les Pavillons-sous-Bois (Seine-Saint-Denis), dia mpanao politika frantsay elatra havanana.

Tamin'ny taona 2020, rehefa avy nianatra tao amin'ny Oniversiten'i Panthéon-Sorbonne, Sciences Po, ary ny ENA (Sekoly Nasionaly momba ny Fitantanana), dia lasa mpitsara tao amin'ny Fitsarana Mpandinika izy.

Tamin'ny taona 2022, nitantana ny fampielezan-kevitr'i Éric Zemmour ho filoham-pirenena izy, izay nifandray taminy ary iray amin'ireo mpanolotsaina lehibe azy.

Tamin'ny fifidianana Eoropeana tamin'ny taona 2024, dia voafidy ho ao amin'ny Parlemanta Eoropeana izy tao amin'ny lisitry ny Reconquête, notarihin'i Marion Maréchal. Mipetraka ao amin'ny vondrona *L'Europe des nations souveraines* ao amin'ny Parlemanta Eoropeana izy.

Kandida amin'ny fifidianana monisipaly ao Paris amin'ny taona 2026 izy.
## Jereo koa
Fampinonoana (zavamaniry)

Ny **fampinonoana** dia zavamaniry roa samihafa nefa samy ao amin' ny fianakaviana *[[Euphorbiaceae]],* ao amin' ny filaharana  Malpighiales, dia ny *[[Euphorbia hirta]]* sy ny *[[Kinana|Ricinus communis]].*

Atao amin' ny teny malagasy hoe "ahidinono", "ahidronono", "aidinono", "kironono", "tambavy", "tanampotsihelika", "tsimenamena" na "zanraobera" koa ny *Euphorbia hirta*.

Ny *Ricinus communis* kosa dia atao amin' ny teny malagasy hoe "kinana", "kimanga", "kinamena, "kinanamena", "tanantanamanga", "tanatana", "tanatanamanga", "tanatanamena", "tanatanankisoa" na "tseroka" koa.

Marihina fa ny teny hoe "tana" na "tanatana" sy ny kamban-teny avy aminy dia mety manondro koa ny *[[Jatropha curcas]]*(fianakaviana *[[Euphorbiaceae]]*), izay atao hoe "savoa", "voanongo" na "tanatampotsy" koa.

## Jereo koa

* Tanatana
Tanatana

Ny **tanatana** dia zavamaniry samihafa izay samy ao amin' ny fianakaviana *[[Euphorbiaceae]]*, ao amin' ny filaharana Malpighiales, dia ny *[[Jatropha curcas]]* (savoa) sy ny *[[Kinana|Ricinus communis]]* (kinana).

* Ny *Jatropha curcas* dia fantatra amin' ny anarana malagasy hoe "boy", "kimampotsy", "kinana", "kinapotsy", "kizika", "salabo", "savoa", "taimboae", "tanantanambazaha", "tanantanampotsy", "tanantanana", "tanantanankisoa", "tanapotsy", "tanatana", "tanatanafotsy", "tanatanampotsy", "tanatanana", "tantàna", "valavelo" na "voanongo".
* Ny *Ricinus communis* kosa dia fantatra amin' ny anarana malagasy hoe "fampinonoana", "kimanga", "kinamena", "kinana", "kinanamena", "tanantanamanga", "tanatana", "tanatanamanga", "tanatanamena", "tanatanankisoa", "tseroka".

## Fanamarihana

Ny hoe "tanantanana", "tanatanana" dia manondro ny *[[Jatropha curcas]]* (*Euphorbiaceae*) sy ny *[[Aleurites moluccanus]]* (na *[[Aleurites trilobus]]*, *Euphorbiaceae*).

Toraka izany koa, amin' ny teny hoe "tanatana" na "tanantanana" na "tanatanana", ny hoe "fotsy/potsy" sy "mena" na "manga" no manavaka ny *Jatropha curcas* amin' ny *[[Kinana|Ricinus communis]]:*

* "tanantanampotsy", "tanapotsy", "tanatanafotsy": *Jatropha curcas;* 
* *"tanatanamena", "tanantanamanga", "tanatanamanga": Ricinus communis*

Ny "vazaha/bazaha" sy "kisoa" dia an' ny *Jatropha curcas* manokana:

* "tanantanambazaha", "tanantanankisoa", "tanatanankisoa": *Jatropha curcas*

Ny hoe "tanatanampotsy" dia manondro karazana zavamaniry maro, anisan' izany ny *Jatropha curcas* (*Euphorbiaceae*),  ny *[[Wielandia oblongifolia]]* (*[[Phyllanthaceae]]* na *Euphorbiaceae*), ny *[[Cleistanthus boivinianus]]* (*Euphorbiaceae*), ny *[[Schizolaena exinvolucrata]]* (*[[Sarcolaenaceae]]*), ny *[[Vitex beraviensis]]* (*[[Lamiaceae]]*), ny *[[Clerodendrum arenarium]]* var. *macrocalyx* (*[[Lamiaceae]]*).

## Jereo koa

* Fampinonoana
* Tanatanampotsy
Tanatanampotsy

Ny **tantatanampotsy** dia zavamaniry isan-karazany ao amin' ny fianakaviana samihafa, anisan' izany ny *[[Jatropha curcas]]* (*[[Euphorbiaceae]]*), ny *[[Wielandia oblongifolia]]* (na *[[Blotia oblongifolia]]*, *[[Phyllanthaceae]]* na *[[Euphorbiaceae]]*), ny *[[Cleistanthus boivinianus]]* (*[[Euphorbiaceae]]*), ny *[[Schizolaena exinvolucrata]]* (*[[Sarcolaenaceae]]*), ny *[[Hibiscus laurinus]]* (na *[[Humbertianthus cardiostegius]]*, *[[Malvaceae]]*), ny *[[Vitex beraviensis]]* (*[[Lamiaceae]]*), ny *[[Clerodendrum arenarium]]* var. *macrocalyx* (*[[Lamiaceae]]*), ary karazana *[[Homalium]] sp.* iray (*[[Salicaceae]]*).

* Ny *[[Cleistanthus boivinianus]]* dia tsy misy anarana malagasy ahafantarana azy hafa afa-tsy ny hoe tanatanampotsy.
* ny *[[Clerodendrum arenarium]]* var. *macrocalyx* dia tsy misy anarana malagasy ahafantarana azy hafa afa-tsy ny hoe tanatanampotsy.
* Ny *[[Hibiscus laurinus]]* (na *Humbertianthus cardiostegius*) dia fantatra koa amin' ny anarana malagasy hoe: ambavy, hafotrafotsiberavina, hafotrafotsy, kavilava, ombavy, tanatanapotsy, voalava, voalelintrova.

* Ny *[[Jatropha curcas]]* dia fantatra koa amin' ny anarana malagasy hoe: boy, ditin-kinana, kimampotsy, kinana, kinapotsy, kizika, salabo, savoa, taimboae, tanantanambazaha, tanantanampotsy, tanantanana, tanantanankisoa, tanapotsy, tanatana, tanatanafotsy, tanatanana, tantàna, valavelo ary voanongo.
* Ny *[[Schizolaena exinvolucrata]]* dia fantatra koa amin' ny anarana malagasy hoe: hazombato, tsokazo, valotra.
* Ny *[[Vitex beraviensis]]* dia fantatra koa amin' ny anarana malagasy hoe: lambinana, mojiro, tsikomoka, vatoa, voamay, voamea, voamena, voantokongo, voantsikomoka, votsikomoko
* Ny *[[Wielandia oblongifolia]]* (na *Blotia oblongifolia*) dia fantatra koa amin' ny anarana malagasy hoe: faniavala, fanjavala, fotsinanahary, hazompantsika, hazompasika, kotrofotsy, maroandrano.

* Misy kararazana *[[Homalium]]* izay atao hoe "tanatanampotsy" ka mety ho ny *[[Homalium stelliferum]]* (H.Perrier) izany, izay atao hoe koa "tantatanampotsy".

## Jereo koa

* Tanatanapotsy
* Tanatana
* *[[Cleistanthus]]*
* *[[Clerodendrum]]*
* *[[Hibiscus]]*
* *[[Homalium]]*
* *[[Humbertianthus]]*

* *[[Jatropha]]*
* *[[Wielandia]]* (na *[[Blotia]]*)
* *[[Schizolaena]]*
* *[[Vitex]]*
Tanatanapotsy

Ny **tanatanapotsy** dia zavamaniry isan-karazany ao amin' ny fianakaviana samihafa, anisan' izany ny *[[Hibiscus laurinus]]* (na *Humbertianthus cardiostegius*, *Malvaceae*), ny *[[Homalium stelliferum]]* (*[[Salicaceae]]*), ny *[[Physena madagascariensis]]* (*[[Salicaceae]]*), ary ny *[[Tisonia coriacea]]* (*[[Salicaceae]]*).

Misy karazana *[[Noronhia]]* (*[[Oleaceae]]*) izay antsoina hoe "tanatanapotsy" koa: mety ho ny *[[Noronhia emarginata]]*, ny *[[Noronhia lanceolata]]*, ny *[[Noronhia peracuminata]]* na ny *[[Noronhia pervilleana]]* izany. Misy koa karazana *[[Schizolaena]]* (*[[Sarcolaenaceae]]*) antsoina amin' io anarana io izay mety ho ny *[[Schizolaena exinvolucrata]]*.  

* Ny *[[Homalium stelliferum]]* dia tsy misy anarana malagasy hafa ahafantarana azy afa-tsy ny hoe tanatanapotsy. 

* Ny *[[Hibiscus laurinus]]* (na *Humbertianthus cardiostegius*) dia fantatra koa amin' ny anarana malagasy hoe ambavy, hafotrafotsiberavina, hafotrafotsy, kavilava, ombavy, tanatanampotsy, voalava, voalelintrova.

* Schizolaena

* Ny *[[Physena madagascariensis]]* dia fantatra koa amin' ny anarana malagasy hoe falinandro, fanavimangoka, mangidy, mangily, raisaonjo, ramangaoka, ramangoka, ramirepitra, rasahonjo, resaonjo, resonjo, sany, sararisoa, tangentoloho, tsarasoa, voaranto, voaronty, zanaharimanatrika

* Ny *[[Tisonia coriacea]]* fantatra koa amin' ny anarana malagasy hoe hazombaratra.

## Jereo koa

* Tanatana
* Tanatanampotsy
* *[[Hibiscus]]*
* *[[Homalium stelliferum|Homalium]]*
* *[[Humbertianthus]]*
* *[[Noronhia]]*
* *[[Physena]]*
* *[[Schizolaena]]*
* *[[Tisonia]]*
Didymocheton

Ny ***Didymocheton*** dia vondron-karazan-javamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana *[[Meliaceae]]*, ao amin' ny filaharana Sapindales. Ahitana karazana miisa 41 ity vonndron-karazana ity. Izy ireo dia maniry any amin' ny tapany atsinanana amin' i India ka hatrany Indôsina sy any amin' ny tapany atsimo amin' i Sina ka hatrany Malezia, any Papoazia, any amin' ny tapany atsinanana amin' i Aostralia, any Zelandy Vaovao ary ary any Pasifika Atsimo.

I Carl Ludwig Blume no nanome anarana voalohany an' ity vondron-karazana ity tamin' ny taona 1825. Tafiditra ao amin' ny vondron-karazana *[[Dysoxylum]]* ny ankamaroan' ny karazana ekena amin' izao fotoana izao, hatramin' ny vao haingana. Ny fandinihana fototarazo nivoaka tamin' ny taona 2021 dia nahita fa pôlifiletika ny *Dysoxylum*, ary novelomina indray sy naverina nofaritana ny ny *Didymocheton*.

## Lisitry ny karazana
Karazana miisa 42 no ekena.

* *Didymocheton aliquantulus* (A.C.Sm.) Holzmeyer & Hauenschild
* *Didymocheton alliaceus* (G.Forst.) Mabb.
* *Didymocheton aneityensis* (Guillaumin) Harms
* *Didymocheton annae* (Mabb.) Mabb.
* *[[Didymocheton bijugus]]* (Labill.) Holzmeyer & Mabb.
* *[[Didymocheton borbonicus]]* 
* *Didymocheton boridianus* (Mabb.) Mabb.
* *Didymocheton canalensis* (Baill.) Holzmeyer & Mabb.
* *Didymocheton dolichobotrys* (Merr. & L.M.Perry) Harms
* *Didymocheton fraserianus* (A.Juss.) Mabb. & Hauenschild
* *[[Didymocheton gaudichaudianus]]* A.Juss.
* *Didymocheton hornei* (Gillespie) Harms
* *Didymocheton huntii* (Merr. ex Setch.) Harms
* *Didymocheton kouiriensis* (Virot) Mabb.
* *Didymocheton lenticellaris* (Gillespie) Harms
* *Didymocheton loureiroi* (Pierre) Harms
* *[[Didymocheton macranthus]]* (C.DC.) Harms
* *[[Didymocheton macrocarpum]]*
* *Didymocheton macrostachyus* (C.DC.) Mabb.
* *Didymocheton minutiflorus* (Baill.) Holzmeyer & Mabb.
* *Didymocheton mollis* (Miq.) Holzmeyer & Hauenschild 
* *Didymocheton mollissimus* (Spreng.) Mabb.
* *Didymocheton muelleri* (Benth.) Mabb.
* *Didymocheton multijugus* (Seem.) Harms
* *Didymocheton myriandrus* (A.C.Sm.) Holzmeyer & Hauenschild
* *Didymocheton nutans* Blume
* *Didymocheton pachyphyllus* (Hemsl.) Mabb. & Holzmeyer
* *Didymocheton pachypodus* (Baill.) Harms
* *Didymocheton papuanus* (Merr. & L.M.Perry) Mabb.
* *Didymocheton pauciflorus* (Merr.) Mabb.
* *Didymocheton pettigrewianus* (F.M.Bailey) Hauenschild & Holzmeyer
* *Didymocheton phaeotrichus* (Harms) Mabb.
* *Didymocheton roseus* (Baill.) Holzmeyer & Mabb.
* *Didymocheton rufescens* (Vieill. ex Pancher & Sebert) Harms
* *Didymocheton rufus* (A.Rich.) Harms
* *Didymocheton sessilis* (Miq.) Kosterm.
* *Didymocheton setosus* (Span.) Mabb. & Holzmeyer
* *Didymocheton sparsiflorus* (Mabb.) Mabb.
* *Didymocheton spectabilis* (G.Forst.) Mabb. & Holzmeyer
* *Didymocheton stellatopuberulus* (C.DC.) Harms
* *Didymocheton tenuiflorus* (A.C.Sm.) Holzmeyer & Hauenschild
* *Didymocheton tongensis* (A.C.Sm.) Holzmeyer & Hauenschild
* *Didymocheton variabilis* (Harms) Holzmeyer & Mabb.

## Jereo koa

* Tsiramiramy
* *[[Dysoxylum]]*
Aleurites moluccanus

Ny ***Aleurites moluccanus*** dia karazana zavamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana *[[Euphorbiaceae]]*. Hazo teratany any amin' ny faritra indô-maleziana trôpikaly izy io ary nampidirina tany amin' ny nosin' i Pasifika an' arivony taona maro lasa izay.

Indreto koa ny anarana hafa ahafantarana azy io:

* *Aleurites angustifolia* Vieill.
* *Aleurites integrifolia* Vieill.
* *Aleurites javanica* Gand.
* *Aleurites pentaphylla* Wall.
* *Aleurites remyi* Sherff
* *Aleurites triloba* J.R.Forst. & G.Forst.

Amin' ny teny malagasy izy io dia atao hoe  **mofotra**, **savoga**, **savokara**, **tanantanana** ary **tanatanana**. Tato anatin' ny taonjato faramparany dia nambolena tany amin' ny tany trôpikaly maro izay nanjary ilay zavamaniry. Ny *Aleurites moluccanus* no hazo oôfisialin' i Hawaii.

Ny voan' ny *Aleurites moluccanus* voatoto dia ampiasaina ho fanatsarana tsiron-tsakafo any Indônezia sy any Malezia ary any Hawaii. Ny menaka azo avy amin' io zavama iry io dia ampiasaina amin' ny kôsmetika. Ao amin' ny faritra misy azy, ny taova rehetra amin' ilay zavamaniry (raviny, vihim-boany, voniny, ary hodiny) dia nampiasaina amin' ny fitsaboana nentim-paharazana.

## Jereo koa

* Tanatana
* Tanantanana
* *[[Aleurites]]*
Tanantanana

Ny **tanantanana** dia zavamaniry isan-karazany ao amin' ny fianakaviana *[[Euphorbiaceae]]*, ka anisan' izany ny *[[Aleurites moluccanus]]* na *Aleurites trilobus* (mofotra na savokara) sy ny *[[Savoa|Jatropha curcas]]* (savoa) ary ny *[[Kinana|Ricinus communis]]* (kinana).

* Ny *[[Aleurites moluccanus]]* dia fantatra koa amiin' ny anarana malagasy hoe  mofotra, savoga, savokara ary tanatanana.
* Ny *[[Savoa|Jatropha curcas]]* dia fantatra koa amiin' ny anarana malagasy hoe boy, kimampotsy, kinana, kinapotsy, kizika, salabo, savoa, taimboae, tanantanambazaha, tanantanampotsy, tanantanana, tanantanankisoa, tanapotsy, tanatana, tanatanafotsy, tanatanampotsy, tanatanana, tantàna, valavelo ary voanongo.
* Ny *[[Kinana|Ricinus communis]]* dia fantatra koa amiin' ny anarana malagasy hoe fampinonoana, kimanga, kinamena, kinana, kinanamena, tanantanamanga, tanatana, tanatanamanga, tanatanamena, tanatanankisoa, ary tseroka.

## Jereo koa

* *[[Aleurites]]*
* *[[Jatropha]]*
* Tanatana

* Fampinonoana
* Tanatanampotsy
Aleurites

Ny ***Aleurite*** dia vondron-karazana zavamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana *[[Euphorbiaceae]]*, ao amin' ny filaharana Malpighiales. Hazo teratany any amin' ny faritra mafana any Azia sy Amerika Atsimo ny karazana ao aminy. Zavamaniry mônôika sy maitso ravina lalandava izy ireo. Hazo lehibe izy ireo/ Mirefy 15–40 m ny haavony, mivelatra sy mijoro ny rantsany. Voasokajy ao amin' ny vondron-karazana ny *[[Croton]], [[Mallotus]], [[Omphalea]], [[Reutealis]]* ary *[[Vernicia]]* ankehitriny ny karazana sinoa sasany.

Mifandimby ny raviny izay misy sofintsofiny, mibikan' atody na toy ny lela lefona, misy felam-poto-dravina kely. Izy ireo dia misy volovolo amin' ny lafiny roa raha mbola tanora, avy eo lasa tsy misy an' izany.

Ahitana voniny madinika maro, fotsy manopy mavo, miendrika lakolosy ny vondrom-bony, izay misampana maro avy amin' ny fotony. Misy felam-boniny dimy na enina mifampiditra ny voniny iray. Lava sy manify kokoa noho ny an' ny vony vavy ny vony lahy, misy lahimbony 17–32 amin' andalana efatra. Manana fihary ambony ny voniny vavy.

Somary lehibe sady be nofony malemy ny voany, izay misy hodiny ivelany be nofo sy hodiny anatiny manify sy toa nodo-kazo. Miovaova ny haben' izy ireo. Misy menaka sady misy poizina ny vihim-boany.

Nampiasaina ho parafinina, menaka fandamana, na ho akora amin' ny varinesy, amin' ny loko, ary amin' ny savony ny menaka azo avy aminy. Nampiasaina ho menaka fandrahoan-tsakafo koa izy io, aorian' ny fanesorana ny akora misy poizina.

## Lisitry ny karazana
Amin' izao fotoana izao, maro ny bôtanista tsy mahafantatra afa-tsy karazany roa:

* *[[Aleurites moluccanus]]* (L.) Willd. na *Aleurites trilobus*
* *Aleurites rockinghamensis* (Baill.) P.I.Forst.

### Karazana nafindra any amin' ny vondrona hafa
Betsaka ny karazana tao aminy teo aloha no nafindra ao amin' ny vondron-karazana toa ny *[[Croton]], [[Mallotus]], [[Omphalea]], [[Reutealis]]* ary *[[Vernicia]]*:

* *Croton* 
** *Aleurites* *laccifer* → *Croton laccifer*
* *Mallotus* 
** *Aleurites* *peltatus* → *Mallotus peltatus*
* *Omphalea*
** *Aleurites erratica* O.Deg., I.Deg. & K.Hummel → *Omphalea papuana* Pax & K.Hoffm.
* *Reutealis* 
** *Aleurites saponaria* Blanco → *Reutealis trisperma* (Blanco) Airy Shaw
** *Aleurites* *trispermus* → *Reutealis trisperma*
* *Vernicia*
** *Aleurites* *vernicifluus, Aleurites japonica,* *Aleurites cordata* (Thunb.) R.Br. ex Steud. → *Vernicia cordata* (Thunb.) Airy Shaw
** *Aleurites fordii* Hemsl. → *Vernicia fordii* (Hemsl.) Airy Shaw
** *Aleurites* *vernicius* sy *Aleurites montana* (Lour.) E.H.Wilson → *Vernicia montana* Lour.

### Karazana misy eto Madagasikara
Ny karazana *Aleurites* misy eto Madagasikara dia ireto:

* *[[Aleurites moluccanus]]* -- bakoly, harakasaka, mofotra, savoga, savokara, tanantanana, tanatanana

Ny karazana hafa dia anisan' ireo izay nafindra ao amin' ny *Vernicia*:

* *Aleurites fordii* → *Vernicia* *fordii* -- bakoly, bankoly, hazontsina, savoga
* *Aleurites montana* → *Vernicia* *montana* -- bakoly

## Jereo koa

* Tanantanana
* Tanatanana
Cleistanthus boivinianus

Ny ***Cleistanthus boivinianus*** dia karazana zavamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana *[[Phyllanthaceae]]* (voasokajy ho anisan' ny *[[Euphorbiaceae]]* taloha). Hazo izy io. Miavaka noho ny voniny misy felany izay matetika kely na tsy misy, sy ny voany misy hodiny mafy ny vondron-karazana *[[Cleistanthus]]*. Ity karazana ity dia nofaritan' i Henri Ernest Baillon, ary i Johannes Müller Argoviensis no nanome anarana azy. Amin' ny teny malagasy ny anarany dia **tanatanampotsy** nefa tsy io irery ny karazan-javamaniry antsoina amin' io anarana io.

Tsy fahita raha tsy eto Madagasikara ity karazana ity. Misy ny endrika maromaro ambanin' ny karazana arakaraka ny toerana misy azy eto amin' ny Nosy, indrindra ny endrika *orientalis* sy *occidentalis* ary *humbertii*. Hita any amin' ny faritra maro eto Madagasikara ity karazana ity, anisan' izany ny faritra arovana toy ny any amin' ny Saikinosin' Ampasindava sy ny faritra Beanka.

Na dia voafetra aza ny angon-drakitra manokana momba ny fampiasana *Cleistanthus* *boivinianus* amin' ny fitsaboana nentim-paharazana, ny vondron-karazana *Cleistanthus* dia fantatra amin' ny toetrany misy poizina.

## Jereo koa

* Tanatanampotsy

* *[[Cleistanthus]]*
Wielandia oblongifolia

Ny ***Wielandia oblongifolia*** dia karazana zavamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana *[[Phyllanthaceae]]* na *[[Euphorbiaceae]]*. Izy io dia karazan-javamaniry tsy fahita afa-tsy eto Madagasikara, ao afovoan-tany,nofaritan' i Baillon tamin' ny taona 1860 tany am-boalohany, avy eo nosokajin' i Hoffmann sy McPherson tamin' ny 2005. Nantsoina hoe ***Blotia oblongifolia*** izy io teo aloha. Amin' ny teny malagasy izy io dia atao hoe **faniavala**, **fanjavala**, **fotsinanahary**, **hazompantsika**, **hazompasika**, **kotrofotsy**, **maroandrano** na **tanatanampotsy**.

Hazobotry na hazo manana haavo mety mahatratra 20 m izy io. Ity karazana ity dia manana ravina mafy, misy ranony  fotsy (lateksa), ary voany miendrika V. Matetika izy io no ampiasaina amin' ny fanorenan-trano madinika sy amin' ny fandrafetana ary atao kitay. 

## Jereo koa

* *[[Wielandia]]*
* Fanjavala
* Tanatanampotsy
* Tanatana
* Tanatanana
* Tanantanana
Wielandia

Ny ***Wielandia*** dia vondron-karazana zavamaniry mamony, ao amin' ny fianakaviana *[[Phyllanthaceae]]*, ao amin' ny flaharana Malpighiales, nofaritana voalohany ho vondron-karazana tamin' ny taona 1858. Ity vondron-karazana ity dia teratany ao Kenià sy eto Madagasikara ary any amin' ny nosy maro hafa ao amin' ny Ranomasimbe Indianina. Nafindra avy ao amin' ny vondron-karazana ''Savia'' ny ankamaroan' ny karazana ao amin' ny *Wielandia*.

## Lisitry ny karazana

* *Wielandia bemarensis* (Leandri) Petra Hoffm. & McPherson - Madagasikara (avaratra)
* *Wielandia bojeriana* (Baill.) Petra Hoffm. & McPherson - Madagasikara (afovoan-tany)
* *Wielandia danguyana* (Leandri) Petra Hoffm. & McPherson - Madagasikara (afovoan-tany)
* *Wielandia elegans* Baill. - Aldabra, Seisely, Kômôro, Madagasikara
* *Wielandia fadenii* (Radcl.-Sm.) Petra Hoffm. & McPherson - Kenià (atsimo-atsinanana), Madagasikara
* *Wielandia laureola* (Baill.) Petra Hoffm. & McPherson - Madagasikara
* *Wielandia leandriana* (Petra Hoffm. & McPherson) Petra Hoffm. & McPherson - Madagasikara (atsinanana)
* *Wielandia mimosoides* (Baill.) Petra Hoffm. & McPherson - Madagasikara (afovoan-tany sy atsinanana)
* *[[Wielandia oblongifolia]]* (Baill.) Petra Hoffm. & McPherson - Madagasikara (atsinanana)
* *Wielandia platyrachis* (Baill.) Petra Hoffm. & McPherson - Madagasikara
* *Wielandia ranavalonae* (Leandri) Petra Hoffm. & McPherson - Madagasikara (afovoan-tany)
* *Wielandia tanalorum* (Leandri) Petra Hoffm. & McPherson - Madagasikara (avaratra sy atsinanana)
* *Wielandia unifex* Petra Hoffm. & McPherson - Madagasikara

## Jereo koa
* ''Savia'' (zavamaniry)
Sarcolaenaceae

Ny ***Sarcolenaceae*** dia fianakavian-javamaniry roa ravin-tsimoka, ao amin' ny filaharana Theales (araka ny fanasokajian' i Cronquist) na Malvales (araka ny fanasokajiana APG III); ahitana karazana 60 mitsinjara amin' ny vondron-karazana 2 ka hatramin' ny 10. Izy ireo dia hazo na hazobotry, amin' ny ankapobeny, maitso lalandava, maniry amin' ny faritra mafana, teratany eto Madagasikara.

## Lisitry ny vondron-karazana
Inty ny lisitry ny vondron-karazana ao amin' ny *Sarcolenaceae* araka *[[World Checklist of Selected Plant Families]]* (WCSP) (16 Oktobra 2016):

* *Eremolaena* Baill. (1884)
* *[[Leptolaena]]* Thouars (1805)
* *Mediusella* (Cavaco) Hutch., Fam. Fl. Pl., Dicot. (1973)
* *Pentachlaena* H.Perrier (1920)
* *Perrierodendron* Cavaco (1951)
* *Rhodolaena* Thouars (1805)
* *Sarcolaena* Thouars (1805)
* *Schizolaena* Thouars (1805)
* *Xerochlamys* Baker (1882)
* *Xyloolaena* Baill. (1879)
Malvales

Ny **Malvales** dia filaharan-javamaniry roa ravin-tsimoka. Araka ny fanasokajiana APG II, io filaharana io dia ahitana karazana 6&nbsp;000 eo ho eo mitsinjara ao anatin' ny fianakaviana sivy. Hazobotry sy hazo ny ankamaroan' ny zavamaniry ao aminy. Manana solontena any amin' ny faritra trôpikaly sy sobtrôpikaly rehetra ny ankabeazan' ny fianakaviana ao aminy, ary voafetra ny fiparitahana any amin' ny faritra antonony. Misy tsinjara toerana mahaliana ny eto Madagasikara, izay ahitana fianakaviana telo ao amin' ny Malvales (*[[Sphaerosepalaceae]]* sy *[[Sarcolaenaceae]]* ary *[[Diegodendraceae]]*) sy tsy fahita araha tsy eto amin' ny Nosy. Isan-karazany ny môrfôlôjian' ny Malvales, ary vitsy ny toetra iraisany. Anisan' ny fahita matetika ny ravina sahala amin' ny rantsan-tanana sy ny ravimbony mitambatra ary ny  taharo simikan' ny vihim-boa.

## Fanasokajiana
Ao amin' ny fanasokajian' i Cronquist (1981), dia misy fianakaviana 5 izy io:

* *[[Bombacaceae]]*
* *[[Eleocarpaceae]]*
* *[[Malvaceae]]*
* *[[Sterculiaceae]]*
* *[[Tiliaceae]]*

Ny fanasokajiana APG (1998) dia nanova ny isan' ny fianakaviana:

* *[[Bixaceae]]*
** [+ *[[Diegodendraceae]]*]
* *[[Cistaceae]]*
* *[[Cochlospermaceae]]*
* *[[Dipterocarpaceae]]*
* *[[Malvaceae]]* (tafiditra ao anatiny ny *[[Bombacaceae]]* sy ny *[[Sterculiaceae]]* ary ny *[[Tiliaceae]]*)
* *[[Muntingiaceae]]*
* *[[Neuradaceae]]*
* *[[Sarcolaenaceae]]*
* *[[Sphaerosepalaceae]]*
* *[[Thymelaeaceae]]*

Ny fanasokajiana APG II (2003) dia nanova kely ny firafitr' ity filaharana ity:

* *[[Bixaceae]]*
** [+ *[[Diegodendraceae]]*]
** [+ *[[Cochlospermaceae]]*]
* *[[Cistaceae]]*
* *[[Dipterocarpaceae]]*
* *[[Malvaceae]]*
* *[[Muntingiaceae]]*
* *[[Neuradaceae]]*
* *[[Sarcolaenaceae]]*
* *[[Sphaerosepalaceae]]*
* *[[Thymelaeaceae]]*

Ao amin' ny fanasokajiana APG III (2009) dia ahitana ireto fianakaviana manaraka ireto:

* *[[Bixaceae]]* Kunth (1822) (tafiditra ao *[[Cochlospermaceae]]* sy ny *[[Diegodendraceae]]*)
* *[[Cistaceae]]* Juss. (1789)
* *[[Cytinaceae]]* A.Rich. (1824)
* *[[Dipterocarpaceae]]* Blume (1825)
* *[[Malvaceae]]* Juss. (1789)
* *[[Muntingiaceae]]* C.Bayer, M.W.Chase & M.F.Fay (1998)
* *[[Neuradaceae]]* Kostel. (1835)
* *[[Sarcolaenaceae]]* Caruel (1881)
* *[[Sphaerosepalaceae]]* Tiegh. ex Bullock (1959)
* *[[Thymelaeaceae]]* Juss. (1789)
Leptolaena

Ny ***Leptolaena*** dia vondron-karazana zavamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana *[[Sarcolaenaceae]]*, ao amin' ny filaharana Malvales, izay misy karazany 9, ary avy eto Madagasikara avokoa.

## Lisitry ny karazana
Inty ny lisitry ny karazana araka ny *[[Plants of the World Online]]*: 

* *Leptolaena abrahamii* G.E.Schatz & Lowry
* *Leptolaena arenaria* (F.Gérard) Cavaco -- fotona
* *Leptolaena cuspidata* Baker
* *Leptolaena delphinensis* G.E.Schatz & Lowry
* *Leptolaena gautieri* G.E.Schatz & Lowry
* *Leptolaena masoalensis* G.E.Schatz & Lowry
* *[[Leptolaena multiflora]]* Thouars -- anjananjana, azananzana, birana, dilatra, fotona, fotonala, helana, jana, maninombilahy, sarifatra, taimbarika, zahana, zana
* *Leptolaena pauciflora* Baker -- anjananjana, anjananjanafotsy, fotona, hatsikana, hazomanitra, laro, milaliambomadinika
* *Leptolaena raymondii* G.E.Schatz & Lowry

Manana anarana amin' ny teny malagasy:

* *Leptolaena diospyroidea* var. -- vandroza
* *Leptolaena pauciflora* var. -- forombody, fotana, foto, fotona

### Karazana nafindra vondrona

* *Leptolaena bernieri* Baill. 	 *Mediusella bernieri* (Baill.) Hutch. --  fotona, sana, zahanamadinidravina, zanalahy
* *Leptolaena bojeriana* (Baill.) Cavaco 	 *Xerochlamys bojeriana* (Baill.) F. Gérard -- antsikana, fotona, gararo, hatsikana
* *Leptolaena villosa* (F. Gerard) G.E. Schatz & Lowry 	 *Xerochlamys villosa* F. Gérard 

## Jereo koa

**Mediusella*
* *Xerochlamys*
* Taimbarika
* Fotona
* Sana
* Hatsikana
* Vandroza
* Anjananjana
* Fotonala
* Helana
* Zahana
* Zana
* Hazomanitra
* Foto
* Forombody
Goiás Esporte Clube

**Goiás Esporte Clube** dia klioba baolina kitra breziliana monina ao Goiânia, ao amin'ny fanjakan'i , ..

## Fianinany Taloha
Goiás Esporte Clube dia niorina tamin'ny 6 Aprily 1943, tao an-tanànan'i Goiânia, ao amin'ny fanjakan'i Goiás.

## Palmarès

## Jereo koa
Lablab

Ny ***Lablab*** dia vondron-karazana zavamaniry mamony roa ravin-tsimoka, ao amin' ny fianakaviana *[[Fabaceae]]*, zana-pianakaviana *[[Faboideae]]*, ao amin' ny filaharana Fabales, teratany ao Afrika atsimon' i Sahara sy eto Madagasikara, izay ahitana karazana roa ekena.

## Lisitry ny karazana
Inty ny lisitry ny karazana araka ny *[[The Plant List]]* (12 Novambra 2018):

* *Lablab prostrata* R.Br.
* *[[Antaka|Lablab purpureus]]* (L.) Sweet -- antaka

## Jereo koa
Taimbarika

Ny **taimbarika** dia zavamaniry isan-karazany ao amin' ny fianakaviana samihafa, anisan' izany ny *Cleistanthus perrieri* (*[[Euphorbiaceae]]*), ny *Leptolaena multiflora* (*[[Sarcolaenaceae]]*) ary ny *Olea lancea* (na *Steganthus lanceus*, *[[Oleaceae]]*). Manondro karazan-javamaniry ao amin' ny *[[Malleastrum]]* (*[[Meliaceae]]*) sy ao amin' ny *[[Vitex]]* (*[[Lamiaceae]]*) koa ilay anarana.

* Ny *Cleistanthus perrieri* dia fantatra koa amin' ny anarana malagasy hoe ananinombilahy.
* Ny *Leptolaena multiflora* dia fantatra koa amin' ny anarana malagasy hoe anjananjana, azananzana, birana, dilatra, fotona, fotonala, helana, jana, maninombilahy, sarifatra, zahana, zana.
* Ny *Olea lancea* na *Steganthus lanceus* dia fantatra koa amin' ny anarana malagasy hoe vazanomby.

## Jereo koa

* *[[Cleistanthus]]*
* *[[Leptolaena]]*
* *[[Malleastrum]]*
* *[[Olea]]* (na *[[Steganthus]]*)

* *[[Vitex]]*
Tangará da Serra

**Tangará da Serra** dia tanàna ao amin'ny fanjakana mizaka tenan'i  ao amin'ny . Izy io no kaominina fahenina be mponina indrindra ao amin'ny fanjakany, ary misy mponina 112.547 amin'ny taona 2024.

## Jeografia
Ny velarantaniny dia 11.323,64 km² ary ny elanelana mankany Cuiabá, renivohi-panjakana , dia 240 kilometatra.

Renirano sy renirano maromaro no mandro azy, ary ny Reniranon’i Sepotuba no tena lehibe. Misy ihany koa ny mampiavaka ny riandranony, ka i Salto das Nuvens sy Salto Maciel no malaza indrindra.

## Toekarena

Noforonina tamin'ny 13 mey 1976, ny toekareny dia mifototra amin'ny famatsiana tolotra, agroindustrie ary fambolena, ary manantitrantitra ny famokarana soja sy fary.

## Jereo koa
* Brazila
** Mato Grosso

## Tsiahy
Primavera do Leste

**Primavera do Leste** dia tanàna ao amin'ny fanjakana mizaka tenan'i  ao amin'ny .

Eo amin'ny fihaonan'ny lalambe federaly (BR-070) sy ny lalam-panjakana (MT-130), ny faritra dia manampy amin'ny fikorianan'ny fambolena avy any avaratra mankany amin'ny garan-dalamby ao an-tanànan'i Rondonópolis.

## Toekarena
Anisan’ny voly lehibe ao an-tanàna ny soja, katsaka ary landihazo, izay eken’ny firenena ho anisan’ny matanjaka indrindra amin’ny fambolena. Amin'ny fitambarany, 547 arivo hektara natokana ho an'ny fambolena, 300 arivo hekitara natokana ho an'ny famokarana soja, 180 arivo hektara ho an'ny katsaka ary eo anelanelan'ny 70 arivo sy 80 arivo hektara ho an'ny landihazo.

Ny halavirana mankany an-drenivohitra (Cuiabá) : 240 km
## Jereo koa
* Brazila
** Mato Grosso

## Tsiahy
Juína

**Juína** dia tanàna ao amin'ny fanjakana mizaka tenan'i  sy  ao amin'ny .

## Jeografia
Ny haavon'ilay tanàna amin'ny haavon-dranomasina dia 442 metatra.

Ny kaominina ao an-toerana an'i Juína dia 720 metatra toradroa ao an-drenivohitra, Cuiabá.

Ny toerana misy azy sy ny tombontsoany dia heverina ho faritra ao amin'ny kaominina Brasnorte, Castanheira (Mato Grosso), Juruena, Cotriguaçu, Colniza, Aripuanã ary Rondolândia.

## Jereo koa
* Brazila
** Mato Grosso

## Tsiahy
Porto Esperidião

**Porto Esperidião** dia tanàna ao amin'ny fanjakana mizaka tenan'i  ao amin'ny .
5.810,977 km² ny velarantaniny ary 325 km miala ny renivohitra Cuiabá ny foibeny.

## Jereo koa
* Brazila
** Mato Grosso

## Tsiahy
Alberto Márcio Gonçalves

**Alberto Márcio Gonçalves**(teraka ny 13 Febroary 1973 tao Rio de Janeiro) dia mpisolovava, miaramila Breziliana sady mpanao politika nikambana tamin'ny *Antoko Vaovao* - Partido Novo (NOVO). 

Izy no ben'ny tanànan'i Guarantã do Norte (Mato Grosso), nanomboka tamin'ny Janoary 2025.

## Jereo koa
Juara

**Juara** dia tanàna ao amin'ny fanjakana mizaka tenan'i  sy  ao amin'ny .

## Jeografia
Any amin'ny 730 km miala an'i Cuiabá renivohitra. Mifototra amin’ny fitrandrahana hazo sy fiompiana ary fambolena ny toekarena eto an-toerana.

## Jereo koa
* Brazila
** Mato Grosso

## Tsiahy
João III (Portugal)

**João III** (teraka ny 7 Jiona 1502, maty ny 11 Jiona 1557 tao Lisboa), nomena anaram-bositra hoe "Ilay mpivavaka", dia mpanjakan'i  sy Algarve nanomboka tamin'ny 1521 ka hatramin'ny nahafatesany. 

Izy no lahimatoan'ny Mpanjaka Manuel I sy ny vadiny faharoa, Infanta Maria de Aragon sy Castile, rehefa niakatra teo amin'ny seza fiandrianana fony izy vao sivy ambin'ny folo taona.

Nandova fanjakana midadasika sy niparitaka izy, tany amin'ireo nosy Atlantika, morontsiraka andrefana sy atsinanan'i Afrika, India, Malezia, Nosy Pasifika, Sina ary Brezila. Nanohy ny politikan'ny fampivondronana ny rainy izy. Nandritra ny fitondrany dia voatery nifampiraharaha tamin'i Molukas tamin'i  izy, tao amin'ny fifanarahana Zaragoza, nahazo zanatany vaovao tany Azia - Chalé, Diu, Bombay, Baçaim ary Macau ary nisy andiana Portogey tonga voalohany tany Japana tamin'ny 1543, nanitatra ny fisian'ny Portogey avy any Lisboa ka hatrany Nagasaki.

## Mpanjakan'i [[Portogaly]]

## Jereo koa
Sebastião I (Portugal)

**Sebastião I ** (teraka 20 de janeiro de 1554 tao Lisboa – mbola eo am-pikarohana ny datin'ny nahafatesany) no Mpanjakan'i  sy Algarve nanomboka tamin'ny 1557 ka hatramin'ny nahafatesany. Izy no hany zanaka ara-dalàna an'i João Manuel, Printsy Mpanompo an'i Pôrtogaly, sy ny vadiny, Joanna avy any Aotrisy, zanakavavin'ny Emperora Carlos V.

Niakatra teo amin'ny seza fiandrianana izy tamin'ny faha-telo taonany, taorian'ny nahafatesan'ny raibeny, Mpanjaka João III

## Mpanjakan'i [[Portogaly]]

## Jereo koa
Henrique I (Portugal)

**Henrique I **  (teraka ny 31 Janoary 1512 tao Lisboa, maty ny 31 Janoary 1580), nomena anaram-bosotra hoe *ilay Madio* sy *ilay Kardinaly-Mpanjaka*, dia Mpanjakan'i  sy Algarve nanomboka tamin'ny 1578 ka hatramin'ny nahafatesany, ary koa Mpitsara Lehibe sy Kardinaly tao amin'ny Fiangonana Katolika nanomboka tamin'ny 1545.

Zanakalahy fahadimy an'ny Mpanjaka Manuel I sy ny vadiny faharoa, Maria avy any Aragon sy Castile izy, ary niasa ho mpitondra ny zana-drahalahiny Mpanjaka Sebastião I (Portugal) teo anelanelan'ny 1562 sy 1568.

## Mpanjakan'i [[Portogaly]]

## Jereo koa
Afonso II (Portugal)

**Afonso II **  (teraka ny 23 Aprily 1185 tao Coimbra, maty ny 25 Martsa 1223 tao Coimbra), nomena anaram-bosotra hoe Fat, no Mpanjaka fahatelo tao  nanomboka tamin'ny 1211 ka hatramin'ny nahafatesany. Zanakalahin'ny Mpanjaka Sancho I (Portugal) sy ny vadiny Dulce avy any Aragon izy.

## Mpanjakan'i [[Portogaly]]

## Jereo koa
Alcobaça (Portugal)

**Alcobaça** dia tanàna portogey ary renivohitry ny faritr'i  Oeste e Vale do Tejo, ao amin'ny faritany ara-tantaran'i Estremadura i Alcobaça.

Niroborobo teny amin'ny lohasahan'ny *reniranon'i Alcoa* sy *Baça* ilay tanàna, izay niavian'ny anarany. Ny mponina ao amin'ny kaominina tamin'ny taona 2011 dia 56.693, ao anatin'ny velaran-tany 408.14 kilometatra toradroa.

## Jereo koa
* Portogaly

## Tsiahy
Coimbra

**Coimbra** dia tanàna portogey ary renivohitry ny faritr'i Coimbra ary ny faritra Coimbra, ao amin'ny distrikan'i Coimbra.
Io no sezan'ny kaominina Coimbra, izay manana velarantany 319.4 km2, 140.796  mponina.

## Jereo koa
* Portogaly

## Tsiahy
Sancho I (Portugal)

**Sancho I ** (teraka ny 11 Novambra 1154 tao Coimbra, maty ny 26 Martsa 1211), nomena anaram-bosotra hoe Mpanjanaka, no Mpanjaka faharoa tao  nanomboka tamin'ny 1185 ka hatramin'ny nahafatesany tamin'ny 1211.

Zanakalahin'ny Mpanjaka Afonso Henrique sy ny vadiny Mafalda avy any Savoie izy.

## Mpanjakan'i [[Portogaly]]

## Jereo koa
Afonso III (Portugal)

**Afonso III** (Afonso Afonso; 5 Mey 1210 – 16 Febroary 1279), antsoina hoe *Boulonnais*, no Mpanjakan'i  ary ny voalohany nampiasa ny anaram-boninahitra hoe Mpanjakan'i Portogaly sy ny Algarve, nanomboka tamin'ny 1249. 

Zanakalahy faharoan'ny Mpanjaka Afonso II (Portugal) avy any Portogaly sy ny vadiny, Urraca avy any Castile izy; nandimby ny rahalahiny, Mpanjaka Sancho II (Portugal) avy any Pôrtogaly, izay maty tamin'ny 4 Janoary 1248.

## Mpanjakan'i [[Portogaly]]

## Jereo koa