Gaëlle Borgia

I **Gaëlle Borgia** dia vehivavy mpanao gazety frantsay-malagasy, miasa eto Madagasikara amin' ny haino aman-jery iraisam-pirenena maromaro, toa ny *[[France 24]]* sy ny *[[TV5 Monde]]* ary ny *[[Arte]],* nanomboka tamin' ny taona 2012. Nahazo ny Loka *Pulitzer 2020* niaraka amin' ny mpanao gazety ao amin' ny *[[The New York Times|New York Times]]* maromaro izy noho ny lahatsorany momba ny fitsabahan' ny Rosiana eto Madagasikara izy. Teraka tao Lyon tamin' ny 22 Novambra 1984 izy.

## Asa fanaovan-gazety manadihady
I Gaëlle Borgia dia mpanao gazety mpanao fanadihadiana, niasa nanomboka tamin' ny taona 2012, niofana tao amin' ny Université Sorbonne-Nouvelle. Ao Antananarivo no iorenenan' ny asany izay iarahany amin' ny haino aman-jery iraisam-pirenena maromaro, anisan' izany ny *[[France 24]]*, ny TV5 Monde, ny Arte, ny Agence France-Presse (AFP), ny *[[The New York Times|New York Times]]* sns.

### Fanadihadiana nataony sy loka azony

#### Fitsabahan' ny Rosiana tamin' ny fifidianana teto Madagasikara
Tamin' ny taona 2020 dia nahazo ny Loka ''Pulitzer'' (International Reporting) niaraka tamin' ny mpanao gazety maromaro ao amin' ny *[[The New York Times|New York Times]]* i Gaëlle Borgia noho ny fanadihadiana nataony momba ny fitsabahan' ny fampiasam-bola rosiana tamin' ny fampielezan-kevitra tamin' ny fifidianana filoham-pirenena malagasy tamin' ny taona 2018. Nasehony ny fomba nataon' ny Rosiana mba hamiliana ny latsa-bato tamin' ny alalan' ny fanomezan' izy ireo vaovao tsy marina sy ny fandraisan' izy ireo anjara ara-toekarena teo amin' ny sehatry ny harena an-kibon' ny tany.

#### Ny zava-manjo ny vehivavy tantsaha malagasy
Ny fitantarana mivantana miompana amin' ny vehivavy tantsaha malagasy ao anatin' ny toe-javatra sarotra, ary koa ny vokatr' izany eo amin' ny maha-olombelona, no nahazon' i Gaëlle Borgia ny Loka ''François Chalais'' tamin' ny taona 2021. Ity fanadihadiana ity dia mampiseho ny toe-javatra izay vao mainka niharatsy vokatry ny Covid-19 sy ny faharefoana ara-toekaren' izy ireo.

#### Fampiharihariana krizy mahakasika ny maha-olona
Nandrakitra ny kere tany amin' ny faritra atsimon' i Madagasikara i Gaëlle Borgia, nampiseho fianakaviana voatery nandao na nivarotra ny zanany mba hahafahana ho velona. Notohanan' ny Médecins Sans Frontières ny fitantarany manoloana ny fandavan' ny governemanta. Nahazoan' i Gaëlle Borgia ny Loka ''One World Media'' tamin' ny taona 2022 ity fanadihadiana ity. Tamin' ny taona 2023 izy dia nahazo ny Loka ''Rory Peck'' noho ny fitantarany momba ny krizy ara-tsakafo teto Madagasikara.

#### Lohahevitra hafa nanaovany fanadihadiana
Nanao tatitra momba lohahevitra isan-karazany koa i Gaëlle Borgia, anisan' izany ireto manaraka ireto:

* ny fisian' ny olona voan-karama hampiely vaovao tsy marina na mitanila mba hiarovana ny fitondram-panjakana ("usines à trolls") ao amin' ny Facebook (2021);
* ny fanondranana volamena tsy ara-dalàna avy eto Madagasikara;
* ny fiantraikan' ny fandalovan' ny rivodoza amin' ny fiainan' ny mponina;
* ny faharefoan' ny sehatry ny fambolena sy ny fiompiana eto Madagasikara, indrindra ny manodidina ny fambolena kakaô;
* ny asan-dahalo eny ambanivohitra.

## Tsindry mahazo azy
Tamin' ny volana Aogositra 2025, ny Committee to Protect Journalists (CPJ) dia nanameloka ny fandrahonan' ny mpitondra fanjakana malagasy hanasazy an' i Gaëlle Borgia sy ny mpanao gazety iray hafa noho ny fanontaniany mahakasika ny filazana ôfisialy nataon' ny fanjakana momba ny fahafatesan' olona 32 farafahakeliny taorian' ny fetim-pitsingerenan' ny andro nahaterahana tao Ambohimalaza.

Nilaza ny governemanta fa misy fanapoizinana, nefa ny fanadihadiana nataon' ireto mpanao gazety ireto kosa dia nanoro ny mety ho nisian' ny bôtiolisma. Naneho ny ahiahiny momba ny tsy fahazakana ny fanadihadiana manohitra ny fitantarana ôfisialy ny CPJ.

## Loharano sy fanamarihana