Valan-javamaniry amam-bibin' i Tsimbazaza

Ny **Valan-javamaniry amam-bibin' i Tsimbazaza** dia valan-javaboary ahitana zavamaniry sy biby amam-borona, sady toeram-pialam-boly ao Tsimbazaza, ampahany amin' ny vakin-tanànan' i Fiadanana, ao amin' ny tanànan' Antananarivo, renivohitr' i Madagasikara, izay natao fitahirizana ny biby sy ny zavamaniry eto Madagasikara.

## Tantara

Ity valan-javamaniry sy biby ity dia naorin' ny  mpanjanatany frantsay tamin' ny taona 1925. Talohan' izay anefa dia efa nampihady ny farihy mba ho fandroan' ny miaramila ny mpanjaka Radama I.

## Departemanta
Ho fampandehanana araka ny tokony ho izy ity valan-javaboary ity dia misy sampan-draharaha na departemanta samihafa: ny departemantan' ny fitantanan-draharaha sy ny fitantanam-bola, ny departemantan' ny fampianarana momba ny fiarovana ny tontolo iainana, ny departemantan' ny biby, ary ny departemantan' ny zavamaniry.

Ny departemantan' ny fitantanan-draharaha sy ny fitantanam-bola dia miandraikitra ny fitantanana ny tetibola sy ny mpiasa ary ny fitaovana. Ny departemantan' ny fampianarana momba ny fiarovana ny tontolo iainana dia miantoka ny fanabeazana momba ny tontolo iainana ivelany sy ao amin' ilay valan-javaboary amin' ny fampiasana ny tranombakoka ho toy ny tranomboky mba hahafahan' ny besinimaro hanana fahalalana bebe kokoa momba ny tontolo voajanahary sy ny tontolo iainana.

Ny departemantan' ny biby dia mikarakara biby mba hahasarika ny vahoaka ho tia  ny hakanton' ny zavaboary. Ny departemantan' ny zavamaniry dia miantoka ny fanangonana ny zavamaniry maty sy ny mikojakoja ny zavamaniry velona.

Mizara roa ilay tranombakoka: ny tranombakoka momba ny paleôntôlôjia (ny zavatra nisy fahagola) hitandrovana ny vakivakin-javatra sisa tavela sy ny taolam-biby nisy tany aloha elabe, sy ny tranombakoka momba ny etnôgrafia (momba ny fomban' ny foko isankarazany) ho hahafantarana ny kolontsaina malagasy.

## Ny ao anatin' ny valan-javaboary

### Ny valam-biby

Ny valam-biby dia valan-javaboary miaro sy mitahiry ny zavamaniry sy biby eto an-toerana. Ahitana bibidia sy biby mahazatra kokoa toy ny rameva na lambo ny ao. Anisan' ny biby mahasarika mpitsidika ao amin' ity toerana ity ny karazana gidro (*[[Lemuridae]]*).

Karazam-borona miisa 53 no hita ao, tranom-borondrano lehibe misy karazam-borona valo toy ny vano (*[[Ardea cinerea firasa]]*), misy koa ny akanin-takatra (*[[Scopus umbretta]]*), sns. Ankoay mpivady roa (*[[Haliaeetus vociferoides]]*) no ao anaty vata fonenam-borona manana hahavo 2 m sy sakany 4 m ka tsy afaka manidina.

Ao amin' io valan-javaboary io dia zaraina araka ny karazany ny biby amam-borona satria misy biby na vorona tsy mahatanty tabataba ary misy hafa mivoaka amin' ny alina fotsiny.

### Valan-javamaniry
Toerana maitso ao an-drenivohitr' i Madagasikara ity valan-javaboary ity. Ny faritra tsirairay eto Madagasikara dia asehon' ny zavamaniry mampiavaka azy. Ohatra, ny faritr' i Toamasina dia asehon' ny ravinala. Ary ny tapany atsimo asehon' ny karazana fantiolotsy (*[[Didiereaceae]]*) sy ny karazana vontaka (*[[Pachypodium]]*). Eo akaikin' ilay farihy dia misy voahirana (*Nymphaea stellata*), misy tsikafonkafombazaha (*Eichhornia crassipes*) sy zozoro (*[[Cyperus]]*). Amin' ny tapany avaratra amin' ilay valan-javaboary dia misy karazana ampanga (*Filicophyta*) sy ny ôrkide (*Orchidaceae*) tsy misy afa-tsy eto Madagasikara. Ery ambany ny karazana palmie malagasy sy vahiny (*[[Arecaceae]]*) toy ny rofia (*Raphia farinifera*) sy ravinala (*Ravenala madagascariensis*), ary etsy ankilany kosa dia ahitana zaha (*Adansonia*) sy zavamaniry mahatanty toetany maina izay maneho ny faritra maina indrindra eto Madagasikara (kserôfita). Ahitana zavamaniry fanao fanafody, vanila, dipoavatra, kanelina koa ny ao.

## Jereo koa

* Akademia Malagasy

* Kew Gardens

* Missouri Botanical Garden

## Rohy ivelany
*  PBZT