Datura innoxia

Ny ***Datura innoxia***, izay matetika soratana hoe ***Datura inoxia***, dia karazana zavamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana *[[Solanaceae]]*. Zavamaniry ahitra maniry isan-taona na mihoatra ny roa taona izy io, izay malaza amin' ny fananany voninkazo lehibe miendrika trompetra sy ny fisian' ny poizina mahery vaika ao aminy, sy ny vokatry ny fitelemana azy mampahita zavatra tsy misy. Teratany any amin' ny ilany atsimo-andrefan' i Etazonia sy any Amerika Afovoany ary any Amerika Atsimo izy io, ary hita aty Afrika sy any Azia sy any Aostralia ary any Eorôpa koa.

## Fanoritsoritana

### Amin' ny ankapobeny

Zavamaniry ahitra miendrika hazobotry maniry isan-taona, izay mahatratra  0,6 m hatramin' ny 1,5 m ny *Datura innoxia*. Mamoaka fofona maimbo mitovy amin' ny dibera voanjo mafaraka (niotrika) rehefa potehina ny faritra rehetra amin' ilay zavamaniry, na dia mamoaka fofona manitra ny voniny amin' ny alina.

### Ny raviny

Rakotra volovolo fohy malefaka sy volondavenona ny raviny, izay manome endrika manga volondavenona an' ilay zavamaniry manontolo. Malama sy salavalava ary misy kirany miseho mazava tsara ireo raviny ireo.

### Ny voniny

Fotsy ny voniny, miendrika antonoara, manana halava 12-20 sm. Mitsangana izy ireo amin' ny voalohany, ary avy eo dia miondrika ambany. Mitohy manomboka amin' ny fiandohan' ny fahavaratra ka hatramin' ny faran' ny fararano ny famoniny.

### Ny voany

Misy hoditra mafy misy tsilo, miendrika atody, manana savaiso 5 sm eo ho eo ny voany. Mivoha io hodim-boany io rehefa matoy ka manaparitaka ny vihiny. Ny fomba hafa iparitahan' ny vihiny dia amin' ny alalan' ny tsilo amin' ny voany izay miraikitra amin' ny volon' ny biby, izay mitondra ilay voa hiala lavitra an' ilay zavamaniry. Afaka "matory" sy miandry ny toe-javatra mety amin' ny faniriany mandritra ny taona maro ao anaty tany ny vihy.

## Ny poizina ao aminy
Misy poizina ny faritra rehetra amin' ny zavamaniry *Datura*, misy alkalôida trôpanina (hiôsiaminina, hiôsinina) mampidi-doza ary mety hahafaty raha voatelin' ny olombelona sy ny biby hafa amin' ny fatra ambony, anisan' izany ny biby fiompy sy ny biby fanao namana.

Ny fiantraikany lehibe fahita vokatry ny fihinanana azy dia ny fitomboan' ny anakandriamaso, ny fahamainan' ny vava, ny fahasarotan' ny fisefoana, ny fahitana manjavozavo, ny fahitana zavatra tsy misy, ny tahotra, ary ny fahafatesana. Any amin' ny toerana sasany dia voarara ny mividy sy ny mivarotra na mamboly *Datura*.

Manana toetra mampiteniteny tsy amim-pahatsiarovan-tena ny vihiny sy ilay zavamaniry iray manontolo, ary mety ho tafahoatra loatra ny fatra ampiasaina satria ny fiseho miadan' ny vokany no mitarika ho amin' ny fiheverana diso fa tsy nahomby ny fatra nampiasaina.

## Fisiany eto Madagasikara

### Toerana ahitana azy
Araka ny filazan' ny Wiktrop, ny *Datura innoxia*, izay atao amin' ny teny malagasy hoe *ramiary* na *dedemo*, dia maniry eto Madagasikara: mamony sy mamoa izy mandritra ny vanim-potoana maina, maniry amin' ny tany misy antsanga sy misy tanimanga ary tany misy harefesim-by sady be roka sy mahazo masoandro tsara, eny amoron-dalana, eny amin' ny tanimboly, manodidina ny trano ary eny amin' ny tany kotra. Izy io dia ahidratsy amin' ny fambolena any amin' ny faritra somary maina (nambolena katsaka, mangahazo, landihazo, kabaro), amin' ny tany mahatratra haambo 500 m eo ho eo.

### Fampiasana azy
Any amin' ny faritra atsimo-atsinanan' i Madagasikara dia ampiasaina ny ravin' ny *Datura innoxia* (na *Datura inoxia*) ho fitsaboana ny sohika na sefo sy ho fanafody mampitony. Antsoina hoe *ramiary* izy any. Any amin' ny faritra avaratr' i Madagasikara dia ampiasaina amin' ny fitsaboana ny sohika ihany koa ny *Datura innoxia*. Ny anarana malagasy voarakitra dia ahitana ny hoe *kinanakoho*, *maimbobe*, *voandramiary*.

## Jereo koa

* *[[Datura]]*

* *[[Datura metel]]*
* ''Datura'' ''stramonium''

## Loharano sy fanamarihana