Jacques Auber

I **Jacques Auber** dia administratera kôlônialy taloha, mpikaroka sy mpanoratra frantsay fanta-daza amin' ny asany momba ny haiteny mahakasika an' i Madagasikara sy ny teny malagasy.  Teraka tamin' ny taona 13 Febroary 1900 tany Sousse (Tonizia) izy ary maty tamin' ny 21 Desambra 1996 tany Limoges (Frantsa). Nahazo diplôma tao amin' ny *École nationale des langues orientales vivantes* (*Institut national des langues et civilisations orientales* na *INALCO* ankehitriny) izy. Nandany fotoana taty Madagasikara sy tany Atsinanana Afovoany ary tany Tehran izy, ary nampianatra tantara tao amin' ny lisea Saint-Thomas-d’Aquin any Saint-Jean-de-Luz. Manampy amin' ny famakafakana ny firafitra sy ny fihetsehan' ny ny fiteny eto amin' ny Nosy lehibe sy ao amin' ny faritra aostrôneziana ny asany.

## Lohahevitry ny fikarohany
Ny asa soratr' i Jacques Auber dia miresaka momba ny fanasokajiana ny fiteny sy ny fifampikasohan' ny fiteny ary ny fanasokajiana anatiny ny fiteny malagasy ampitahaina amin' ny fiteny aostrôneziana hafa. Ity mpahay teny ity koa dia liana amin' ny fivoarana ara-tantara sy amin' ny fifampindramam-boambolana vokatry ny fifandraisana misy eo amin' ny kolontsaina ao Afrika Atsinanana sy any Azia Atsimo-Atsinanana.

Atao tonon-tsiahy ao amin' ny fandalinana akademika maro momba ny fiforonan' ny fiteny malagasy sy ny fielezan' ny toetra ara-piteny aostrôneziana aty Afrika ny petra-kevitr' i J. Auber. Nanandrana nampiray ny fomba fiasa ara-drafitra sy ara-tantara amin' ny fanandalinana ny fiteny malagasy ankehitriny sy ny karazany isam-paritra izy.

Fantatra koa i Jacques Auber amin' ny fampitahana ara-piforonam-boambolana eo amin' ny teny malagasy sy ny teny hebreo izy (voatsikera ho fanombantombanana izany), ary koa amin' ny fifandraisan' ny teny malagasy amin' ny teny someriana sy teny arabo ary teny sanskrity.

## Fandraisana ny asany sy lova navelany
Ny asany dia nampitombo ny fisaintsainana momba ny maha izy azy ny fiteny malagasy sy ny anjara asany amin' ny maha anisan' ny fiteny mpitondra ny tantaran' ny mponina eto amin' ny Ranomasimbe Indianina azy. Ny mpikaroka mandalina ny haiteny afrikana sy aostrôneziana dia manohy miankina amin' ny tolo-kevitra ny fomba fiasa sasany natolony, indrindra momba ny fanamboarana indray ny tambajotran' ny fiteny taloha.

Noho ny fampivoarany ny fifanakalozana eo amin' ny haiteny frantsay sy ny fikarohana momba ny fiteny ao amin' ny ranomasimbe, i J. Auber dia nandray anjara amin' ny fanomezan-danja ny fiteny malagasy ao amin' ny fikarohana iraisam-pirenena. Ny rijan-keviny dia mijanona ho tsiahy fototra ho an' ny ireo izay liana amin' ny fifandraisana misy eo amin' ny samy fiteny, amin' ny fifindrà-monina ary amin' ny fifangaroan-kolontsaina ao amin' ny faritra indô-ôseanika.

## Boky nosoratany
Na nampiaiky aza ny asany momba ny tantaran' ny Ranomasimbe Indianina, dia namolavola petra-kevitra mampifandray ny voambolana malagasy amin' ny voambolana a oamin' ny fiteny semitika (hebreo, arabo) izy eny fa na hatramin' ny fiteny baska koa aza.
* *Madagascar*, 1947 
* *Côte des Somalis*, 1948 
* *Les pirates à Madagascar aux XVIIe et XVIIIe siècles*, 1949. 
* *L'Union française : histoire, institutions, réalités*, 1952 
* *Histoire de l'Océan Indien*, 1954-1955, Tananarive
* *Les Malgaches du Sud-Est*, 1958, niarahany nanoratra amin' i Suzanne Vianès 

* *La langue basque démasquée*, 1995, Ikuska

**Momba ny teny malagasy ampifandraisiny amin' ny teny hebreo**

* *La langue malgache en 30 familles de mots* (nairahany nanoratra tamin' i Maurice Soulé tamin' ny taona, Tananarive, 1957)
* *Français, malgaches, bantous, arabes, turcs, chinois, canaques... : un essai de sémantique comparée, 1958, Tananarive.*
* *Parlons-nous une même langue ? Français, Malgaches, Bantous, Arabes, Turcs, Chinois, Canaques*... (Tananarive, 1958)
* *Langage et sémantique,* 1958
* *Madagascar, clé des études linguistiques d'un vaste secteur oriental* (navoaka ao amin' ny *La Revue de Madagascar*,1959)

## Jereo koa
* Alexander Adelaar