Fiangonana zokiny

Ny **fiangonana zokiny**, eto Madagasikara, dia ny fiangonana kristiana voalohany niorina teto amin’ ny Nosy, indrindra tamin’ ny taonjato faha-19, ary nanana anjara toerana lehibe teo amin’ ny fitoriana ny filazantsara, ny fanabeazana ary ny fandrafetana ny fiainam-pinoana sy ny fiaraha-monina eto amin’ ny firenena. Teny mifameno amin' ny hoe "fiangonana zandriny" ny hoe "fiangonana zokiny". Eto Madagasikara, ny fiangonana lazaina hoe "fiangonana zokiny" na "fiangonan-dehibe" na "fiangonana ara-tantara" dia ny Fiangonana Loterana Malagasy, ny Eglizy Katôlika Apôstôlika Rômanina, ny Fiangonan' i Jesoa Kristy eto Madagasikara, ny Eklesia Episkopaly Malagasy, ny Fiangonana Ôrtôdôksa sy ny sisa.

Ireo fiangonana ireo dia heverina matetika ho manana rafitra matanjaka kokoa, manana fandaminana marin-toerana, manana lova ara-teôlôjia mivaingana ary hery lehibe eo amin' ny lafiny ara-piarahamonina sy momba ny fanabeazana eto Madagasikara. Nandray anjara lehibe tamin' ny fampandrosoana ny firenena ihany koa izy ireo. Ny sasany amin' izy ireo dia mikambana ao amin' ny Fiombonan' ny Fiangonana Kristiana eto Madagasikara (FFKM).

## Famaritana
Ny fiangonana zokiny dia manondro ny fiangonana kristiana voalohany niorina teto amin’ ny Nosy, indrindra tamin’ ny taonjato faha-19. Izy ireo dia fiangonana prôtestanta sy katôlika niorina talohan' ny nahatongavan' ny fiangonana evanjelika na fiangonana pentekôtista vao haingana. Antsoina hoe "zokiny" izy ireo noho ny fiorenany tany am-boalohany, ny lova ara-tantara ary ny anjara toerany amin' ny fanorenana ny finoana kristianina malagasy.

## Ny fiangonana atao hoe zokiny

### Ny fiangonana zokiny fantatra indrindra

#### Ny Fiangonana Loterana Malagasy
Avy amin' ny Misiona Norveziana (Norwegian Missionary Society na NMS) sy ny Misiona Amerikana ny Fiangonana Loterana Malagasy (FLM) izay niorina amin' ny fomba ôfisialy tamin' ny taona 1950. Any amin' ny faritra atsimo (Atsimo Andrefana, Androy, Anosy) sy any atsinanana ary any afovoan' i Madagasikara no tena ahitana azy. Fantatra amin' ny hetsika fanavaozana ara-panahy atao hoe Fifohazana sy ny Toby (toerana fivavahana sy fanasitranana) ity fiangonana ity.

#### Ny Fiangonan' i Jesoa Kristy eto Madagasikara
Vokatry ny fanakambanana ny fiangonana prôtestanta avy amin' ny iraky ny London Missionary Society (NMS) sy ny Société des Missions Evangeliques de Paris (SMEP) ary ny Frends Foreign Missionary Association (FFMA) tamin' ny taona 1968 ny Fiangonan' i Jesoa Kristy eto Madagasikara (FJKM). Hita manerana ny firenena ity fiangonana ity, izay manana fototra matanjaka ao afovoan-tanin' i Madagasikara.

#### Ny Eklesia Episkopaly Malagasy
Avy amin' ny British Anglican Mission (SPG) ny Eklesia Episkopaly Malagasy (EEM) na Fiangonana Anglikana eto Madagasikara. Vitsy ny mpino ao aminy raha oharina amin' ireo roa voalohany, sainoy manana rafitra matanjaka.

#### Ny Eglizy Katôlika Apôstôlika Rômanina
Sokajiana ho anisan' ny fiangonana zokiny ihany koa ny Eglizy Katôlika Apôstôlika Rômanina (EKAR) eto Madagasikara noho ny fiorenany eto hatry ny ela. Hita manerana ny firenena hatramin' ny taonjato faha-19 ity fiangonana ity, izay manana tambajotra momba ny fanabeazana sy ny hôpitaly ary ivon-toerana sôsialy hafa tena mandroso. Mitana andraikitra lehibe amin' ny famahana ny olana ara-tsôsialy sy ara-môraly ary ara-pôlitika ny EKAR.

## Andraikitra sy fiantraikan' ny fisiany
Ny fiangonana zokiny dia andry eo amin' ny fampandrosoana an' i Madagasikara amin' ny kafiny feno; ara-batana, ara-tsaina, ara-panahy ary ara-piarahamonina.

### Fitaizana sy fanabeazana

#### Fitaizam-panahy sy misiona
Nandrafitra ny fiainana kristiana eto Madagasikara tamin' ny litorjia, ny katesizy na katekisma, ny asa fitoriana anatiny sy ivelany ny fiangonana zokiny. Nandray anjara tamin' ny fandikana ny Baiboly amin' ny teny malagasy koa izy ireo.

#### Fanabeazana sy fampianarana
Ny fiangonana zokiny dia nanorina sekoly tsy miankina maro (ambaratonga voalohany sy faharoa ary ambony), matetika ny sekolin' izy ireo no tsara indrindra amin' ny faritra misy azy. Izy ireo ihany koa dia nanofana ny ampahany be amin' ny manampahaizana malagasy.

### Fanoloran-tena ara-pôlitika sy ara-tsôsialy

#### Fahasalamana sy hetsika ara-tsôsialy
Mitantana hôpitaly, toeram-pitsaboana, foibe fizaràna sakafo ary asa fanasoavana maro ny fiangonana zokiny (indrindra ho an' ny olona marefo sy ankizy ary ny marary).

#### Fandraisana andraikitra tandrify ara-pôlitika sy ara-tsôsialy
Matetika ny fiangonana zokiny no niditra an-tsehatra amin' ny raharaham-pirenena (fitakiana fahalalahana, ady amin' ny fahantrana, fitakiana ny fanjakana tsara tantana, fampanjakana ny rariny). Ny Fiombonan' ny Fiangonana Kristiana eto Madagasikara (FFKM), izay ahitana ny fiagonana zokiny lehibe efatra, dia fantatra amin' ny fitsikerana ny fahefana pôlitika.

## Jereo koa

* Fiangonana zandriny

* Sekta
*Fiombonan' ny Fiangonana Kristiana eto Madagasikara.
* Kristianisma eto Madagasikara
* Prôtestantisma eto Madagasikara
* Evanjelisma
* Evanjelisma eto Madagasikara
* Loteranisma eto Madagasikara
* Katôlisisma eto Madagasikara

## Loharano sy fanamarihana