Physena madagascariensis

Ny ***Physena madagascariensis*** dia zavamaniry mamony, ao amin' ny fianakaviana *[[Physena|Physenaceae]]*, anisan' ny karazana roa ao amin' ny vondron-karazana *[[Physena]]* (ny iray hafa dia ny ''Physena'' ''sessiliflora''). Amin' ny teny malagasy, araka ny voalaza ao amin' ny *[[Rakibolana sy Rakipahalalana malagasy]]*, izy io dia atao hoe **falinandro**, **fanavimangoka**, **mangidy**, **mangily**, **raisaonjo**, **ramangaoka**, **ramangoka**, **ramirepitra**, **rasahonjo**, **resaonjo**, **resonjo**, **sany**, **sararisoa**, **tanatanapotsy**, **tangentoloho**, **tsarasoa**, **voaranto**, **voaronty**, ary **zanaharimanatrika**.

## Famariparitana
Mety hahatratra 5 ka hatramin' ny 10 m ny haavon' ny *Physena madagascariensis*. Diôika ity zavalanity ity (misaraka ny zavamaniry lahy sy ny zavamaniry vavy). Tsy misy felany hita maso ny voniny: manana lahimbony mena ny voniny lahy, fa ny voniny vavy kosa manana tahom-bavimbony lava sy maitso. Diriopy maina saika boribory tsara, misy vihy roa boribory na miendrika voa ny voany. Mamony sy mamoa isan-taona ny *Physena madagascariensis*, ary ny rivotra ihany no mamindra ny vovobony.

## Toerana tiany aniriana sy faritra ahitana azy
Miparitaka any amin' ny faritra avaratra sy amin' ny morontsiraka atsinanan' amin' i Madagasikara, hatrany Tolagnaro ny *Physena madagascariensis*. Maniry any anaty ala isan-karazany - amorontsiraka, manomboka amin' ny haambo ambany ka hatramin' ny avo (hatramin' ny 1&nbsp;500 m) - amin' ny toetany mando, somary maina na tena maina, eo amin' ny karazana tany samihafa (fasika, vato, antsanga).

## Fampiasana azy nentim-paharazana
Amin' ny faritra sasany eto Madagasikara dia heverina ho zavamaniry mahatsara vintana ny *Physena madagascariensis*, ary atao tambavy ny rantsany. Taloha dia naondrana tany ivelany koa ny hazony mafy, ary misy ny mihinana ny voany. Ny hodiny sy ny raviny, izay tena mangidy, tanehina na alona, dia ampiasaina betsaka amin' ny fitsaboana nentim-paharazana malagasy: hampihenana ny fanaviana, fanaintainan' ny lamosina, fanaviana, tazomoka, splenômegaly (fitomboan' ny sarakaty), aretin-tenda, lany ra (na kotsatra na anemia), fanaintainan' ny nify, aretin' ny aretim-pivalanana; fery mifandray amin' ny aretina azo amin' ny firaisana ara-nofo. Loharano iray hafa no mamaritra fa amin' ny fitsaboana nentim-paharazana malagasy dia ampiasaina amin' ny fitsaboana ny aretina amin' ny teda (aretin' ny lohatraoka sy ny aretin-tenda) ny fakan' ny *Physena madagascariensis*. Ny fampiasana azy io dia miteraka faharisihana, mampatanjaka, mampitony, ary mampihena ny fihondratsondratana. Ao koa ny fitsaboana ny fanaintainan' ny tapany ambany amin' ny lamosina mifandray amin' ny aretina angatra, ny tsy fahazoana aina noho ny fanapoizinana ara-tsakafo. Ny hodiny lena nopotehina dia kosehina amin' ny hoditra mba tsy hidiran' ny dinta na linta (*[[Hirudinea]]*).

## Rohy ivelany

* USDA, ARS, Germplasm Resources Information Network. *[https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomydetail?id=450740 Physena madagascariensis]* in the *Germplasm Resources Information Network* (GRIN), U.S. Department of Agriculture Agricultural Research Service.

## Jereo koa

* *[[Physena]]*

* *[[Physena sessiliflora]]*

## Loharano sy fanamarihana