open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Göttingen

I *Göttingen** dia tanàna any [[Alemaina]],  Ny tanàna no misy ao amin'ny Atsimo  ([[Fiteny frantsay|frantsay]]: *Basse-Saxe''). Misy, 118.946 ny olona velona.

## Renirano
* Leine

## Jereo Koa
*Lisitra ny tanàna ny Alemaina
Soltau

I **Soltau** dia tanàna any Alemaina,  Ny tanàna no misy ao amin'ny distrika Heidekreis, Niedersachsen (frantsay: *Basse-Saxe*)  Misy, 21.808 ny olona velona.

## Renirano
* Soltau (renirano) sy Böhme.
Kassel

**Kassel** dia kaominina alemana . Ny tanàna no misy ao amin'ny distrika Kassel, ny fanjakana , Alemaina.
Ny isan' ny mponina ao aminy dia 204.202 araka.

Ny tanàna dia eo amin'ny làlambe A7 sy ny lalamby eo anelanelan'i Frankfurt (Main) sy Hannover.

## Tanàna rahavavy
* - Firenze (1952)
* - Berlin (Mitte)
* - Mulhouse
* - Rovaniemi (1972)
* - Västerås (1972)
* - Yaroslavl (1988)
* - Arnstadt (1989)
* - Ramat Gan (1990)
* - Kocaeli

## Jereo Koa
*Lisitra ny tanàna ny Alemaina
Stralsund

I **Stralsund** dia tanàna any Alemaina,  ary ny ranomasina Baltika. Ny tanàna no misy ao amin'ny . Misy, 59.363 ny olona velona.

## Jereo Koa
*Lisitra_ny_tanàna_ny_Alemaina
Stade

I **Stade** dia tanàna any Alemaina, atsimon'i Hamburg.  Ny tanàna no misy ao amin'ny Niedersachsen (frantsay: *Basse-Saxe*). Misy, 48.353 ny olona velona.

## Renirano
* Elbe
Serera (vahoaka)

Ny **Serera** dia vahoakan' i Afrika Andrefana, indrindra any amin' ny faritra andrefana-afovoan' i Senegaly, manomboka any amin' ny tapany atsimon' ny faritr' i Dakar ka hatrany amin' ny sisin-tany avatr' i Gambia. Hita any amin' ny tapany atsimon' i Maoritania koa izy ireo. Atao hoe **Sarera** na **Kegema** koa ny Serera.

Izy ireo no mandrafitra ny vondrom-poko fahatelo ao Senegaly, mandrafitra ny 15 % amin' ny vahoaka asegaley,aorian' ny Vôlôfo sy Folany; eo amin' ny Senegaley iray amin' ny enina no manam-piavina serera. Iray amin' ny vahoaka tranainy indrindra ao Senegambia ny Serera.

Ny Serera dia avy ao amin' ny lohasahan' ny ony Sénégal eo amin' ny sisin-tanin' i Senegaly sy Maoritania, nifindra nianatsimo tamin' ny taonjato faha-11 sy faha-12, avy eo indray tamin' ny taonjato faha-15 sy faha-16 rehefa nisy nanafika ny tanànany ary niharan' ny fanerena ara-pivavahana izy ireo. Nanana kolontsaina niiorim-ponenana izy ireo ary nalaza amin' ny fahaizany momba ny fambolena sy ny fiompiana andiam-biby fiompy.

Ny Serera dia voamarika ara-tantara ho vondrom-poko nampihatra singa avy amin' ny fianakaviana tarihin-dray sy tarihin-dreny izay nanohitra ela ny fanitarana ny finoana silamo, niady tamin' ny jihady tamin' ny taonjato faha-19, avy eo nanohitra ny fitondran' ny mpanjanaka frantsay. Tamin’ ny taonjato faha-20 dia nivadika ho mozilmana (sofisma) ny ankamaroan’ izy ireo, fa ny sasany kosa dia kristiana na nanaraka ny fivavahan-drazany.

Ny fiarahamonina serera, toy ny an' ny foko hafa any Senegaly, dia nanana rafi-piarahamonina ahitana sarangam-poko sy andevo tsy manambady ivelan' ny saranga misy azy, na dia lavin' ny mpahay tantara hafa, toa an' i Thiaw sy i Richard sy ny hafa, ny fisian' ny kolontsaina misy fanandevozana tao amin' ity vondrona ity, na farafaharatsiny tsy mitovy fampiharana ny fanandevozana tamin' ny foko hafa any amin’ io faritra io.

## Jereo koa

* Vahoaka ao Senegaly
* Vahoaka ao Gambia
* Vahoaka ao Maoritania
Lübeck

I **Lübeck** dia tanàna any Alemaina,  Ny tanàna no misy ao amin'ny . 
Any atsimoatsinanan'i Schleswig-Holstein any avaratr'i  no misy azy eo amin'ny Helodranon'i Lübeck, helodranon'ny Ranomasina Baltika.

Lübeck dia naorina tamin'ny 1143 amin'ny toerana misy azy ankehitriny ary tanàna-panjakana nanomboka tamin'ny 1226 ka hatramin'ny 1937. Amin'ny maha renivohitry ny Ligy Hanseatika, Lübeck dia iray amin'ireo tanàna lehibe indrindra tany Eoropa Avaratra tamin'ny taonjato faha-13 sy faha-14.

isy, 218.095 ny olona velona.

## Jereo Koa
*Lisitra ny tanàna ny Alemaina
Flensburg

I **Flensburg** dia tanàna any Alemaina,  Ny tanàna no misy ao amin'ny  ary ny ranomasina Baltika. Misy, 92550 ny olona velona.

Nalaza tamin’ny solika (*Bölkstoff*) ny tanàna ary akaikin’ny sisin-tanin’i Danoà

## Jereo Koa
*Lisitra ny tanàna ny Alemaina
Frankfurt (Oder)

**Frankfurt (Oder)** dia kaominina alemana . Ny tanàna  ny fanjakana Brandenburg, Alemaina.
Ny isan' ny mponina ao aminy dia 58.230 araka.

Ao amin'ny Reniranon'i Oder no misy an'i Frankfurt mivantana eo amin'ny sisintany amin'i .

## Renirano
*Oder

## Jereo Koa
*Lisitra ny tanàna ny Alemaina
Wilhelmshaven

I **Wilhelmshaven** dia tanàna any Alemaina,  Ny tanàna no misy ao amin'ny  ary ny ranomasina Avaratra. Misy, 76.089 ny olona velona.

## Tafika an-dranomasina
Wilhemshaven no fonenan'ny toby an-dranomasina lehibe indrindra any Alemaina.

## Jereo Koa
*Helodranon' i Jade
*Lisitra ny tanàna ny Alemaina
Uniqlo

**Uniqlo Co., Ltd.** (Japoney: 株式会社ユニクロ *Kabushiki-gaisha Yunikuro*) dia orinasa japoney mamolavola, manamboatra ary mivarotra akanjo mahazatra. Tany Japon no niorina tany am-boalohany, niitatra tany ivelan'i Japana ny orinasa tamin'ny taonjato faha-21 ary lasa marika akanjo lehibe, azo oharina amin'ny orinasa toa ny H&M. Tamin'ny 2024, Uniqlo dia nanana fivarotana maherin'ny 2,400 manerantany.

## Tantara
Uniqlo dia naorina tamin'ny 1949 tao Ube (Yamaguchi) ho anisan'ny vondrona orinasa Fast Retailing.

Tamin'ny taona 1984, nisokatra tao Hiroshima ny fivarotana akanjo tsy miandany amin'ny lahy sy ny vavy antsoina hoe “Unique Clothing Warehouse” na “Uniqlo” raha fintinina.

Nanokatra ny fivarotana voalohany tany ivelan'i Japana tany Londres ny Uniqlo tamin'ny 2001 ary ny fivarotana voalohany tany Shanghai tamin'ny 2002. Tamin'ny 2005, nisokatra tany New York ny Uniqlo Amerikana voalohany.

Uniqlo amin'izao fotoana izao dia mampiasa olona 30.000 mahery ary miasa any amin'ny firenena 25 mahery. Misy fivarotana Uniqlo 800 mahery any Japana (100 mahery any Tokyo fotsiny) ary mihoatra ny 1600 any ivelan'i Japana.

## Logo

File:Uniqlo 1999.svg|Logo Uniqlo Taloha (1998-2009)
File:UNIQLO logo.svg|Logo Uniqlo amin'ny abidy
File:UNIQLO logo (Japanese).svg|Logo Uniqlo amin'ny teny japoney


## Reference
*Tranonkala ofisialy Uniqlo
Helodranon' i Jade

Ny ***Helodranon' i Jade*** dia helodrano any avaratr' i Alemaina, misy ny tanànan' i Wilhelmshaven.

## Jereo Koa
*Ranomasina Avaratra
Bremen

**Bremen** dia kaominina alemana, renivohitry ny renivohitry ny Tanàna-fanjakana Bremen, Alemaina.
Ny isan' ny mponina ao aminy dia 569.396 araka, ary ny ranomasina Avaratra.

## Renirano
* Weser

## Baolina kitra
* SV Werder Bremen

## Jereo koa
*Bremerhaven
*Lisitra ny tanàna ny Alemaina
Filazam-potoana hoavy tsotra

Ny **filazam-potoana hoavy tsotra** dia filazam-potoan' ny matoanteny ao amin' ny fiteny rômana (fiteny frantsay, fiteny italiana, fiteny espaniôla, sns) na amin' ny fiteny hafa sasany izay manambara ny fitrangan' ny asa na ny toetra iray amin' ny fotoana hoavy. Ao amin' ny filaza tsotra no ahitana io filazam-potoana io ao amin' ny teny frantsay. Ny endriky ny matoanteny izay tsy ahitana mpanampy milaza fotoana no ilazana azy hoe tsotra (frantsay: *simple*).

## Jereo koa

* Filazam-potoana hoavy
Freiburg im Breisgau

I **Freiburg im Breisgau** (frantsay: *Fribourg-en-Brisgau*) dia tanàna any Alemaina. Ny tanàna no misy ao amin'ny fanjakana Baden-Württemberg, ny isan' ny mponina ao aminy dia 236.140 araka.

## Baolina Kitra
*SC Freiburg

## Gallery

Sary:Baechle1.jpg|Un *Bächle*.
Sary:Freiburg Muensterplatz Kaufhaus.jpg|Katedraly La place de la cathédrale et la Maison des Marchands.
Sary:Haus zum Walfisch.jpg|Haus zum Walfisch.
Sary:Freiburg - Kornhaus.jpg|Maison à pignon.
Sary:Schwabentor (Freiburg) 3249.jpg|La Schwabentor.
Sary:Écoquartier vauban freibourg1.JPG|L'écoquartier Vauban.


## Jereo Koa
*Lisitra ny tanàna ny Alemaina
Mecklenburg-Vorpommern

Ny ***Mecklenburg-Vorpommern*** dia fanjakana federaly any Alemaina, ary ny ranomasina Baltika. Ny renivohiny dia Schwerin. Misy mponina 1.628.378 any.

## Nosy ao Mecklenburg-Vorpommern
Rügen sy Usedom

## Tanàna ao Mecklenburg-Vorpommern
Greifswald, Rostock, Schwerin, Stralsund sy Wismar

## Nosy
*Rügen
Rügen

I **Rügen** dia nosy iray any amin' ny morontsiraka avaratr' i Alemaina, amin'ny Mecklenburg-Vorpommern, ao amin' ny Ranomasina Baltika.

## Jereo koa
* Ranomasina Baltika
* Mecklenburg-Vorpommern
Schleswig-Holstein

Ny ***Schleswig-Holstein*** dia fanjakana federaly any Alemaina, ary ny ranomasina Baltika sy ny ranomasina Avaratra. Ny renivohiny dia Kiel. Misy mponina 2.953.270 any.

## Nosy
*Sylt
*Fehmarn
Schleswig

I **Schleswig** dia tanàna any Alemaina,  Ny tanàna no misy ao amin'ny  ary ny ranomasina Baltika.
Ny isan' ny mponina ao aminy dia 25.832 araka.
Sachsen-Anhalt

Ny ***Sachsen-Anhalt*** dia fanjakana federaly any Alemaina, ary ny oni Elbe. Ny renivohiny dia Magdeburg. Misy mponina 2.186.643 any.

## Ony
*Elbe
Jean Luc Désiré Djaovojozara

***Jean Luc Désiré Djaovojozara*** no ben'ny tanànan'i Antsiranana, faritra Diana ny taona 2015–2024.

Voaheloka higadra 5 taona an-tranomaizina izy ny 14 septambra 2024 noho ny kolikoly. Anisan’ny antoko Tanora Gasy Vonona (TGV) izy.

Voafidy indray tamin'ny 65,71 % izy saingy nanjavona.
Naina Andriantsitohaina

**Naina Andriantsitohaina**, teraka 1963 tao Toamasina, no ben'ny tanànan'i Antananarivo (2020 sy martsa 2024). Ny nandimby azy dia Richard Ramanambintana.
Impératif présent

Ny ***imperatif présent*** dia filazam-potoana ao amin' ny filaza mandidy (*mode impératif*) ao amin' ny fitsipiteny frantsay, izay mifanandrify amin' ny fotoana ankehitriny sy hoavy, ampiasaina hilazana fibaikoana, fandrarana, fangatahana, fiangaviana, na tsodrano. Amin' ny fanehoan-javatra tsy efa izy ka mifanohitra amin' ny *[[impératif passé]]* izay amin' ny fanehoan-javatra efa. Ny *[[présent de l'indicatif]]* sy ny *[[futur simple]]* no mifanandrify aminy. Tsy mahakasika ny fotoana lasa izy fa mitodika any amin' ny hoavy. Ny *impératif présent* no ampiasaina betsaka kokoa noho ny *impératif passé*.

Ohatra

* *Gilbert, <u>passe-moi</u> le sel, s'il te plaît !*
* *<u>Prends</u> une aspirine et <u>essaie</u> de te reposer un peu !*
* *<u>Passe</u> une bonne journée !*
* *<u>Pardonne</u>-nous nos offenses !*

## Jereo koa

* Filazam-potoana

* Filazam-potoana ao amin' ny filaza tsotra (*mode indicatif*) ao amin' ny fitsipiteny frantsay: *[[présent de l'indicatif]], [[passé composé]], [[imparfait de l'indicatif]], [[passé simple]], [[plus-que-parfait de l'indicatif]], [[passé antérieur]], [[futur simple]], [[futur antérieur]]*, *[[Conditionnel présent|futur simple du passé]]*, *[[Conditionnel passé|futur antérieur du passé]]*.
* Filazam-potoana ao amin' ny filaza ifampiankinana (*mode subjonctif*) ao amin' ny fitsipiteny frantsay: ''subjonctif'' ''présent''*, [[subjonctif passé]], [[subjonctif imparfait]], [[subjonctif plus-que-parfait]]*
* Filazam-potoana ao amin' ny filaza mihonohono (*mode conditionnel*) ao amin' ny fitsipiteny frantsay: ''conditionnel présent''*, [[conditionnel passé]]*
* Filazam-potoana ao amin' ny filaza mandidy (*mode impératif*) ao amin' ny fitsipiteny frantsay: *[[impératif présent]], [[impératif passé]]*
* Filazam-potoana ao amin' ny filaza tsy mitanisa (*mode infinitif*) ao amin' ny fitsipiteny frantsay: ''infinitif présent''*, [[infinitif passé]]*
* Filazam-potoana ao amin' ny ova-matoanteny (*mode participe*) ao amin' ny fitsipiteny frantsay:  *[[participe présent]], [[participe passé]]*
Infinitif présent

Ny ***infinitif présent*** dia filazam-potoana ao amin' ny filaza tsy mitanisa (*mode infinitif*) ao amin' ny fitsipiteny frantsay, izay ampiasaina ho toy ny anaran' ny matoanteny mbola ivelan' ny fitanisana (tsy iharan' ny mpandray anjara lazaina) sady manambara fanehoan-javatra tsy efa (tsy toy ny *[[infinitif passé]]*). Matetika izy no endriky ny *infinitif* izay misahana ny anjara asa azon' ny anarana sahanina ao amin' ny fehezanteny, ka anisan' izany ny anjara asa lazaina, famenon' ny entimilaza (fameno iharana), famenon' ny fehezanteny (fameno toe-javatra), sns. Amin' ny fandrafetana fehezanteny sasany dia afaka misolo ny filazam-potoana amin' ny endriky ny fanehoan-javatra tsy efa izy, toy ny *[[présent de l'indicatif]], [[futur simple]], [[imparfait de l'indicatif]], [[conditionnel présent]], [[subjonctif présent]]*, *[[impératif présent]]*, sns.

Ohatra

* *J’aime <u>chanter</u> sous la pluie.*
* *Il préfère <u>lire</u> des romans historiques.*
* *Avant de <u>partir</u>, n’oublie pas tes clés.*
* *<u>Voyager</u> est une passion pour beaucoup de gens.*
* *<u>Manger</u> sainement est important pour la santé.*
* *Ne pas <u>marcher</u> sur la pelouse !*
* *Quelle joie de <u>retrouver</u> ses amis !*

## Jereo koa

* Filazam-potoana

* Filazam-potoana ao amin' ny filaza tsotra (*mode indicatif*) ao amin' ny fitsipiteny frantsay: *[[présent de l'indicatif]], [[passé composé]], [[imparfait de l'indicatif]], [[passé simple]], [[plus-que-parfait de l'indicatif]], [[passé antérieur]], [[futur simple]], [[futur antérieur]]*, *[[Conditionnel présent|futur simple du passé]]*, *[[Conditionnel passé|futur antérieur du passé]]*.
* Filazam-potoana ao amin' ny filaza ifampiankinana (*mode subjonctif*) ao amin' ny fitsipiteny frantsay: ''subjonctif'' ''présent''*, [[subjonctif passé]], [[subjonctif imparfait]], [[subjonctif plus-que-parfait]]*
* Filazam-potoana ao amin' ny filaza mihonohono (*mode conditionnel*) ao amin' ny fitsipiteny frantsay: ''conditionnel présent''*, [[conditionnel passé]]*
* Filazam-potoana ao amin' ny filaza mandidy (*mode impératif*) ao amin' ny fitsipiteny frantsay: *[[impératif présent]], [[Impératif passé|impératif]]* ''passé''
* Filazam-potoana ao amin' ny filaza tsy mitanisa (*mode infinitif*) ao amin' ny fitsipiteny frantsay: ''infinitif présent''*, [[infinitif passé]]*
* Filazam-potoana ao amin' ny ova-matoanteny (*mode participe*) ao amin' ny fitsipiteny frantsay:  *[[participe présent]], [[participe passé]]*
Infinitif passé

Ny ***infinitif passé*** dia filazam-potoana ao amin' ny filaza tsy mitanisa (*mode infinitif*) ao amin' ny fitsipiteny frantsay, izay ampiasaina ho toy ny anaran' ny matoanteny mbola ivelan' ny fitanisana (tsy iharan' ny mpandray anjara lazaina) sady manambara fanehoan-javatra efa (tsy toy ny *[[infinitif présent]]*). Mahalana kokoa ny fampiasana azy raha mitaha amin' ny *infinitif présent*. Amin' ny fandrafetana fehezanteny sasany dia afaka misolo ny filazam-potoana amin' ny endriky ny fanehoan-javatra efa izy, toy ny *[[passé composé]], [[futur antérieur]], [[plus-que-parfait de l'indicatif]], [[conditionnel passé]], [[subjonctif passé]]*, *[[impératif passé]]*, sns.

Ohatra

* *Merci d’<u>avoir remis</u> votre matériel en place.*

* *Tu as oublié de lui téléphoner hier pour lui souhaiter un bon anniversaire ? Va la voir ce soir ! Elle te remerciera de <u>t’être déplacé</u> et elle te pardonnera..*

* *Après <u>avoir longtemps hésité</u>, j’ai décidé de changer de travail.*
* *Il s’est rendu compte qu’il avait oublié un sac dans le train après en <u>être descendu</u>.*
* *Nous irons vous voir après <u>avoir déjeuné</u>.*

## Jereo koa

* Filazam-potoana

* Filazam-potoana ao amin' ny filaza tsotra (*mode indicatif*) ao amin' ny fitsipiteny frantsay: *[[présent de l'indicatif]], [[passé composé]], [[imparfait de l'indicatif]], [[passé simple]], [[plus-que-parfait de l'indicatif]], [[passé antérieur]], [[futur simple]], [[futur antérieur]]*, *[[Conditionnel présent|futur simple du passé]]*, *[[Conditionnel passé|futur antérieur du passé]]*.
* Filazam-potoana ao amin' ny filaza ifampiankinana (*mode subjonctif*) ao amin' ny fitsipiteny frantsay: ''subjonctif'' ''présent''*, [[subjonctif passé]], [[subjonctif imparfait]], [[subjonctif plus-que-parfait]]*
* Filazam-potoana ao amin' ny filaza mihonohono (*mode conditionnel*) ao amin' ny fitsipiteny frantsay: ''conditionnel présent''*, [[conditionnel passé]]*
* Filazam-potoana ao amin' ny filaza mandidy (*mode impératif*) ao amin' ny fitsipiteny frantsay: *[[impératif présent]], [[Impératif passé|impératif]]* ''passé''
* Filazam-potoana ao amin' ny filaza tsy mitanisa (*mode infinitif*) ao amin' ny fitsipiteny frantsay: ''infinitif présent''*, [[infinitif passé]]*
* Filazam-potoana ao amin' ny ova-matoanteny (*mode participe*) ao amin' ny fitsipiteny frantsay:  *[[participe présent]], [[participe passé]]*
Köln

I **Köln** ((frantsay: *Cologne*) dia tanàna any Alemaina,  Ny tanàna no misy ao amin'ny Nordrhein-Westfalen (frantsay: *Rhénanie-du-Nord-Westphalie*). Ny isan' ny mponina ao aminy dia 1.084.831 araka.

## Baolina kitra
*1.FC Köln sy Fortuna Köln

## Toekarena
*Ford sy Toyota (Famokarana fiara), Lanxess (Indostria simika).
* Eau de Cologne

## Jereo Koa
*Lisitra ny tanàna ny Alemaina
Düsseldorf

I **Düsseldorf** dia tanàna any Alemaina, renivohitry ny fanjakana Nordrhein-Westfalen (frantsay: *Rhénanie-du-Nord-Westphalie*). Ny isan' ny mponina ao aminy dia 629.047 araka.

## Renirano
* Rhin

## Toekarena
*Henkel sy Rheinmetall

## Baolina kitra
*Fortuna Düsseldorf

## Jereo Koa
*Lisitra ny tanàna ny Alemaina
Lisitry ny tanàna any Alemaina

Inty ny **lisitry ny tanàna ny Alemaina** izay ahitana tanàna misy mponina mihoatra ny 100&nbsp;000 sy latsaky ny 100&nbsp;000.

## Tanana + 100 000 mponina
Inty ny lisitry ny tanàna misy mponina mihoatra ny 100&nbsp;000.

## Tanana -100 000 mponina
Inty ny lisitry ny tanàna misy mponina latsaky ny 100&nbsp;000.
Bodensee

I **Bodensee**  dia farihy ao Eoropa Afovoany, mizara amin' i Atsimo-Alemaina (no misy ao amin'ny fanjakana ), i Aotrisy‎, sy Soisa‎.

## Jereo koa
* Friedrichshafen
Steinhuder Meer

I **Steinhuder Meer**  dia farihy ao Alemaina, amin'ny .

Velarantany: 29,1 km²

## Nosy

*Wilhelmstein

## Jereo koa
* Hannover
Nordrhein-Westfalen

Ny ***Nordrhein-Westfalen*** (frantsay: *Rhénanie-du-Nord-Westphalie*) dia fanjakana federaly any , ny renivohiny dia Düsseldorf. Misy mponina 18.139.116 any.

## Ony
* Rhin sy Ruhr.

## Tanana
Köln (Cologne), Düsseldorf, Dortmund, Essen, Duisburg, Bochum, Wuppertal, Bielefeld, Bonn, Münster, Mönchengladbach, Gelsenkirchen sy Aachen (Aix-de-Chapelle).

## Toekarena
Henkel, Rheinmetall, RWE AG, E.ON sy Brenntag.
Audi

**Audi**  dia mpanamboatra fiara alemàna any München (Munich), Alemaina. 

## Jereo koa
*August Horch
* Volkswagen
MAN

**MAN** (MAN SE - Maschinenfabrik Augsburg-Nürnberg)  dia mpanamboatra fiara alemàna any München (Munich), . 

## Jereo koa
* Volkswagen
Celle

I **Celle** dia tanàna any ,  Ny tanàna no misy ao amin'ny  (frantsay: *Basse-Saxe*). Misy, 70.138 ny olona velona.

## Renirano
* Aller

## Jereo Koa
* Lisitra ny tanàna ny Alemaina
Hessen

Ny ***Hessen*** (frantsay: *Hesse*) dia fanjakana federaly any Alemaina, andalovan' ny ony Rhin sy Main. Ny renivohiny dia i Wiesbaden. Misy mponina 6&nbsp;391&nbsp;360 any.
## Ony
*Rhin sy Main
Baden-Württemberg

Ny ***Baden-Württemberg*** (frantsay: *Bade-Wurtemberg*) dia fanjakana federaly any Alemaina, ny renivohiny dia Stuttgart. Misy mponina 11.280.257 any.

## Ony
* Rhin 

## Farihy
*Bodensee

## Toekarena
Mercedes-Benz, Porsche sy Bosch

## Baolina kitra
*VfB Stuttgart, SC Freiburg, 1.FC Heidenheim, TSG 1899 Hoffenheim sy Karlsruher SC.
Ambatolampy Tsimahafotsy

**Ambatolampy Tsimahafotsy** dia kaominina malagasy ao amin' ny distrikan' Ambohidratrimo, Faritra Analamanga, Faritanin' Antananarivo. Ny isan' ny mponiny dia 13424 araka ny faminavinana natao tamin' ny taona 2000.

## Rohy ivelany
Vadin' i Mohamady

Ny **vadin' i Mohamady** mpaminany faran' ny silamo, dia vehivavy maro nefa tsy fantatra marina ny isany: iraika ambin' ny folo hatramin' ny dimy ambin' ny folo. Ny Sonita dia miantso azy ireo ho "Renin' ny Mpino" (amin' ny teny arabo: أم ٱلْمُؤْمِنِين‎ / *Ummahāt al-Muʾminīn*), ho mariky ny fahamboniam-boninahitra manoloana ny vehivavy mozilmana hafa, araka ny Sorata faha-33 andininy faha-6: "*Manan-jo kokoa amin' ny mpino ny Mpaminany, mihoatra ny zo hananan' izy ireo amin' ny tenany, ary ny vadiny dia renin' izy ireo*". Modely ho an' ny vehivavy mozilmana izy ireo. Na dia voafetra ho efatra monja aza ny vadin' ny lehilahy mozilmana nefa afaka tamin' io didy io i Mohamady ary navela hanana vady tsy voafetra isa. Indreto ny anaran' ny telo ambin' ny folo amin' ireo vehivavy ireo:

# Khadija bint Khuwaylid
# Sawda bint Zamʿah
# Aisha bint Abu Bakr
# Hafsa bint Umar
# Zaynab bint Khuzayma
# Hind bint Abi Umayya (na Umm Salama)
# Rayhana bint Zayd
# Zaynab bint Jahsh
# Juwayriyya bint al-Harith
# Safiyya bint Huyayy Ibn Akhtab
# Ramla bint Abi Sufyan (na Umm Habiba)
# Mariyah bint Sham'un al-Qibtiyya
# Maymuna bint al-Harith

## Jereo koa

* Paradisa (silamo)
* Horia

## Loharano sy fanamarihana
Amontana

Ny **amontana** dia zavamaniry isan-karazany ao amin'ny fianakaviana *[[Moraceae]]*, anisan'ny *[[Ficus]]*, hazo lehibe midoroboka fahita amin'ny faritra sasany eto Madagasikara, karazana aviavy saingy be ravina sy matevin-dravina kokoa noho ny ankamaroan' ny aviavy.

Ireto ny zava-maniry antsoina amin'io anarana io:

* *[[Ficus lutea]]* (na *[[Ficus lutea|Ficus baronii]]* teo aloha)
* *[[Ficus tiliifolia]]* (na *[[Ficus tiliifolia|Ficus trichophlebia]]* teo aloha)

## Jereo koa

* Aviavy
* Adabo
* Fihamy
* Ampalibe

## Rohy ivelany

* ''Ficus baronii'' (figuier), sysbio.univ-lille1.fr
* *"[https://motmalgache.org/bins/teny2/amontana Amontana]"*, motmalgache.org
Mpamory hetra

Ny **mpamory hetra** na **poblikana**, tamin' ny fitondran' ny Rômana, dia mpandraharaha izay amin' ny ankapobeny olom-pirenena rômana nahazo fahefana amin' ny alalan' ny fifanekena tamin' ny manam-pahefana sivily mba haka hetra. Atao hoe *publicanus*) izy ireo amin' ny teny latina. Ny mpamory hetra dia nanangana fikambanana mitady tombony, izay nandray anjara teo amin' ny sehatry ny toe-karena sy ny hetra tany Rôma fahiny, araka ny fifanarahana natao tamin' ny fanjakana.
Matia (apôstôly)

I **Matia** na **Matiasy**, araka ny Asan' ny Apôstôly ao amin' ny Testamenta Vaovao, no nofidin' Andriamanitra tamin' ny alalan' ny filokana nataon' ireo Apôstôly mba hisolo an' i Jodasy Iskariôta taorian' ny namadihan' ity farany an' i Jesoa na Jesosy sy ny fahafatesany taorian' izany. Atao hoe Μαθθίας / *Maththías* izy amin' ny teny grika fa מַתִּתְיָהוּ / *Mattiṯyāhū* kosa amin' ny teny hebreo, ary ⲙⲁⲑⲓⲁⲥ / *Mathias* amin' ny teny kôpta. Maty tamin' ny taona 80 taor. J.K. i Matia. Miavaka ny fiantsoana azy ho apôstôly, satria tsy nataon' i Jesoa manokana izay efa niakatra tany an-danitra ny fanendrena azy, ary talohan' ny nidinan' ny Fanahy Masina tamin' ny Fiangonana tany am-boalohany ihany koa no nanaovana izany.

## Firesahana azy ao amin' ny Baiboly
Ao amin' ny Asan' ny Apôstôly no iresahana ny amin' i Matia na Matiasy, araka izao:

21 Koa amin' ireo lehilahy niaraka teto amintsika mandrakariva ireo, raha niditra sy nivoaka tamintsika Jesosy Tompo, 22 hatramin' ny batisan' i Jaona ka hatramin' ny andro nampiakarana Azy niala tamintsika, dia tokony hisy anankiray ho namantsika mba ho vavolombelon' ny nitsanganany. 23 Ary nanokana roa lahy izy, dia Josefa, atao hoe Barsabasy, izay atao hoe koa Josto, ary Matia. 24 Dia nivavaka izy ka nanao hoe: Ianao, Tompo ô, Izay mahalala ny fon' ny olona rehetra, asehoy izay nofidinao amin' izy roa lahy ireto, 25 mba hahazoany anjara amin' izao fanompoana sy ny mah' Apostoly izao, izay nialan' i Jodasy hankanesany any amin' ny fitoerany. 26 Dia nanao filokana ho azy izy, ka latsaka tamin' i Matia ny filokana; ary izy no lany ho isan' ny Apostoly iraika ambin' ny folo lahy. (Asa 1:21–25, *[[Ny Baiboly]]*)

## Jereo koa

* Zakaiosy na Zake
* Matio
Karemy Lehibe

Ny **Karemy Lehibe** na **Karemy amin' ny fombam-pivavahana bizantina**, dia vanim-potoana fifadian-kanina sy fandalinana ny finoana izay fanao ao amin' ny Kristianisma Tatsinanana - Fiangonana Ôrtôdôksa Tatsinanana sy Eglizy Katôlika Tatsinanana manaraka fomba bizantina. Ny Karemy Lehibe dia mitovy amin' ny fanaon' ny Fiangonana manaraka fombam-pivavahana grika-melkita sy ny grika-katôlika na oniata (Fiangonana manaraka fombam-pivavahana bizantina izay nanaiky ny fahambonian' ny Eglizy Katôlika Rômana, ary noho izany dia tsy heverin' ny fiangonana tatsinanana hafa ho toy ny Ôrtôdôksa).

Ny hevitry ny Karemy Lehibe dia tsy azo takarina raha tsy ny heverina ny fotoana iantefany: ny fetin' ny Paska. Ny fandraisana anjara amin' ny Karemy sy ny fanajana azy amim-pahatokiana dia manamarika ny maha zava-dehibe ny fetin' ny Paska ho an' ny Fiangonana. Raha ny marina dia mandritra ny fetin' ny Paska no ivorian' ny mpino betsaka indrindra any amin'  ny firenena misy fiangonana manaraka fombam-pivavahana bizantina; io no fankalazana izay atrehin' ny maro indrindra, na dia ireo izay tsy mamonjy fiangonana matetika aza, mihoatra lavitra noho ny Krismasy na Noely (tsy tahaka ny fiangonana any amin' ny firenena tandrefana manaraka fombam-pivavahana katôlika).

## Jereo koa

* Karemy
Bavaria

I ***Bavaria*** (alemana *Bayern*, frantsay: *Bavière*) dia fanjakana federaly any , ny renivohiny dia München (Munich). Misy mponina 13&nbsp;369&nbsp;393 any.

## Ony
* Danube, main, Inn sy Isar.

## Toekarena
BMW, Audi, Siemens sy MAN.
Ilay manampahefana mpanankarena

**Ilay manampahefana mpanankarena** na **i Jesoa sy ilay manampahefana mpanankarena** dia ampahan-tantara teo amin' ny fiainan' i Jesoa izay tantaraina ao amin' ireo Filazantsara sinôptika (Matio 19:16-30, Marka 10:17-31 ary Lioka 18:18-30). Nanontany an' i Jesoa ny amin' ny tokony hataony ity lehilahy mpanankarena ity ka nasain' i Jesoa naamidiny ny harenany ka hozaraina amin' ny malahelo mba hananany rakitra any an-danitra. Tsy nifanaraka amin' ny eritreritr' ilay mpanankarena anefa izany.  

## Jereo koa

* Zakaiosy
Klemento VI

I **Klemento VI** izay teraka tao amin' ny Château de Maumont ao amin' ny paroasin' i Rosiers-d'Egletons, any Corrèze, ary maty tao Avignon, dia papa faha-198 tao amin' ny Eglizy Katôlika. Izy koa no papa faha-4 tao Avignon. Pierre Roger no tena anarany ivelan' ny maha papa azy. Teraka tamin' ny taona 1291 izy ary maty tamin' ny taona 1352. Atao hoe ***Clemens VI*** izy amin' ny teny latina. Izy nno lohan' ny Eglizy Katôlika nanomboka tamin' ny 7 Mey 1342 mandra-pahafatiny tamin' ny Desambra 1352.

## Papa faha-198
Voankazo voarara

Ny **voankazo voarara**, araka ny fitantaran' ny Baiboly ao amin' ny Bokin' ny Genesisy, dia voan' ilay hazo fahalalana ny tsara sy ny ratsy, izay teo akaikin' ny hazon' aina, teo afovoan' ny saha Edena, (Genesisy 2:9), araka ny nampahatsiahivana izany an' ilay Vehivavy (izay tsy mbola natsoina hoe Eva ao amin' ny fiantombohan' ilay fitantarana, Genesisy 33:3). 

## Fitantarana ao amin' ny Baiboly
I Iahveh dia nampitandrina an' i Adama ny zavatra mety hanjo azy raha mihinana ny voan' ilay hazo fahalalana ny tsara sy ny ratsy ary nandrara izany nefa ny bibilava (na ny menarana) (*[[Nahash]]*, amin' ny teny hebreo) dia naka fanahy an' i Eva, izay nihinana niaraka amin' i Adama. Nanapa-kevitra Andriamanitra ka nandroaka an' i Adama sy i Eva ary ampitoeriny tany atsinanan' ny saha Edena "ny Kerobima sy ny lelafon' ny sabatra mihebiheby hiambina ny lalana mankany amin' ny hazon' aina" mba tsy hahatonga azy ireo tsy ho mety maty sy tsy hiditra amin' ny fahalalana ny tsara sy ny ratsy.

## Jereo koa

* Fahotana
* Fahotana tamin' ny fototra
Balsama

Ny **balsama** na **balisama** dia ditin-kazo miforona amin' ny karazana hazo sy kirihitra sasany. Ny balsama ao amin' ny Baiboly no nahatonga ny fiantsoana azy indraindray hoe "balsaman' i Gileada". Avy amin' ny teny latinina hoe *balsamum* hoe "ditin' ny hazo balsama", izay avy amin' ny loharano semitika toy ny teny hebreo hoe *basam*, "zava-manitra", "menaka manitra")
Ficus sycomorus

Ny ***Ficus sycomorus*** dia zavamaniry mamony, ao amin' ny fianakaviana *[[Moraceae]]*, karazana aviavy na amontana, izay efa nambolena hatry ny Andro Taloha.

## Faritra aniriany

Nambolena tany Ejipta nanomboka tamin' ny taonarivo fahatelo tal. J.K. ny *Ficus sycomorus.* Ity zavamaniry ity dia teratany any amin' ny faritr' i Afrika atsimon' i Sahel sy avaratry ny Zana-pehin-tany Adijady, avy any Senegaly ka hatrany amin' ny tapany avaratra-atsinanan' i Afrika Atsimo, ankoatra ny faritry ny ala mando ao afovoany-andrefana. Maniry ho azy any Libanona, any amin' ny tapany atsimon' ny Saikinosin' i Arabia, any Sipra, amin' ny faritra sasany eto Madagasikara, ary any Israely sy Palestina ary Ejipta. Any amin' ny toerana iaviany dia matetika hita any amin' ny tany lonaka manamorona renirano sy any amin' ny ala mifangaro io hazo io.

## Ny mombamoba azy
Mety hahatratra hahavo 20 m sy sakany 6 m ny *Ficus sycomorus*. Maitso mavo ny hoditr' ilay hazo ary ipoiran' ny hodiny anatiny manopy mavo avy ao anatiny. Toy ny karazana *[[Ficus]]* rehetra, ny *Ficus sycomorus* dia misy dity miloko fotsy.

Manana lavany mirefy 14 sm sy sakany mirefy 10 sm ary milahatra manodidina sampana ny raviny, izay maitso antitra miendrika fo. Eo amin' ny lafiny ambany maitso tanora no isehoan' ny kirakirany madinika mivohitra ary mafy ny lafiny roa. Mirefy 0,5 hatramin' ny 3 cm ny halavan' ny tangozany izay rakotra volovolo.Ny voany izay azo hanina, dia manana savaivo 2 hatramin' ny 3 sm. Miova avy amin' ny maitso mankamin' ny mavo manopy mavokely ny lokony. Maniry anaty sampahony ireo voany ireo mandritra ny taona ary mijanona ny fitomboany eo anelanelan' ny volana Jolay sy Desambra.

## Jereo koa

* *[[Ficus]]*

* Aviavy
* Amontana
* Adabo
* Fihamy
Fanambaràna tamin' i Maria ny hahaterahan' i Jesoa

Ny **Fanambaràna tamin' i Maria ny hahaterahan' i Jesoa**, araka ny Evanjelin' i Lioka, dia ny fanambaràn' ny arkanjely Gabriela tamin' i Maria fa hitoe-jaza sy hiteraka zazalahy amin' ny fiteraham-birijiny izy ary ho renin' i Jesoa Kristy, ilay Mesia kristiana sy Zanak' Andriamanitra, izay manamarika ny fahatongavana ho nofo. Nilaza tamin' i Maria i Gabriela mba hanao ny anaran' ny zanany lahy hoe *Jesoa*. Atao hoe *annuntiatio* ("fanambaràna") izany amin' ny teny latina fa Ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου / *O Euangelismos tês Theotokou* kosa amin' ny teny grika. Araka ny Lioka 1:26 dia nitranga "tamin' ny volana fahenina" nitondran' i Elizabeta vohoka an’ i Joany Mpanao Batisa ilay Fanambàrana. Kristiana maro no mankalaza an' izany zava-nitranga izany  amin' ny Fetin' ny Fanambaràna amin' ny 25 Marsa, tombanana sivy volana feno alohan' ny Krismasy na Noely, izay fankalazana ny fahaterahan' i Jesoa.
Fandringanana ny zaza tsy manan-tsiny

Ny **fandripahana ny zaza tsy manan-tsiny** dia tranga iray ao amin' ny fitantaran' ny Filazantsaran' i Matio (2:16–18) momba ny fahaterahan' i Jesoa izay nandidian' i Herôda Lehibe, mpanjakan' i Jodea, ny hamonoana ny zazalahy rehetra roa taona no ho midina atao amin' ny manodidina an' i Betlehema. Heverin' ny Kristiana sasany ho martiora voalohany ireo "Masina Tsy Manan-Tsiny" ireo ka hajainy, nefa ny ankamaroan' ny mpanoratra ny tantaram-piainan' i Herôda, ary angamba ny ankamaroan' ny manam-pahaizana momba ny Baiboly amin' izao fotoana izao dia mihevitra ilay fitantarana ho tsy ara-tantara fa noforonina.
Famorana an' i Jesoa

Ny **famorana an' i Jesoa** dia zava-niseho teo amin' ny fiainan' i Jesoa izay tantaraina ao amin' ny Evanjely araka an' i Lioka (2:21) ary lohahevitry ny sary masina kristiana. Ny famorana an' i Jesoa dia fety litorjika nankalazain' ny Eglizy Katôlika sy Ôrtôdôksa isaky ny 1 Janoary. Nanomboka tamin' ny 1974 dia tsy natao intsony tao amin' ny Eglizy Katôlika izany fankalazana izany.
Fahitana an' i Jesoa tao amin' ny Tempoly

Ny **Fahitana an' i Jesoa tao amin' ny Tempoly**, izay antsoina koa hoe **i Kristy teo afovoan' ny ny manam-pahaizana** dia tantara iray amin' ny fiainan' i Jesoa tamin' ny fahazazany izay tantaraina ao amin' ny toko faha-2 amin' ny Filazantsaran' i Lioka. Io no hany zava-nitranga tamin' ny fahazazan' i Jesoa tatỳ aoriana voalaza ao amin’ ireo filazantsara kanônika.
Fiovan-tarehin' i Jesoa

Ny **fiovan-tarehin' i Jesoa** na **fiovan-tarehy teo an-tendrombohitra** na **Fiovan-tarehy** dia zava-nitranga teo amin' ny fiainan' i Jesoa Kristy tantarain' ny Testamenta Vaovao, izay nampiova ny endrik' i Jesoa ara-batana ka nampamirapiratra ny tarehiny amim-boninahitra, nandritra ny fotoana fohy niainany teto an-tany, teo an-tampon' ny tendrombohitra iray, teo anatrehan' ny mpianatra telo, dia i Petera sy i Jakôba ary i Joany (na Jaona) izany. Izany fiovan-tarehy izany, izay heverina ho fahagagana, dia voalaza ao amin' ny Filazantsara telo sinôptika (Matio 17:1-9, Marka 9:2-9, Lioka 9:28-36) sy ao amin' ny Epistily faharoa nosoratan' i Petera (2Pet 1:16–18). Izany, araka ny kristianisma, dia ny tandindon' ny toetry ny vatana, nambara amin' ny mpino, amin' ny fitsanganany amin' ny maty.

Ao amin' ny fitantaran' ny filazantsara, i Jesoa sy ny telo tamin' ny Apôstôliny, dia i Petera sy i Jakôba ary i Joany, dia nankany amin' ny tendrombohitra iray (antsoina hoe Tendrombohitry ny Fiovan-Tarehy) mba hivavaka. Teo an-tampon’ ny tendrombohitra dia nanomboka namirapiratra niaraka amin' ny tara-pahazavana mamirapiratra i Jesoa. Avy eo dia niseho koa ny olo-malaza ao amin' ny Testamenta Taloha: i Mosesy sy Elia, ka niresaka tamin' izy ireo izy. Samy nanana ny anjara asany momba ny eskatôlôjia ireo olona roa ireo: maneho ny Lalàna sy ny mpaminany izy ireo. Avy eo ny feon' Andriamanitra Ray niantso an' i Jesoa hoe "Zanaka", toy ny tamin' ny fanaovam-batisa an' i Jesoa.

Ao amin’ ny teny grika kôine tany am-boalohany, ny teny hoe μετεμορφώθη / *metemorphōthē*, izay midika hoe "niova izy” na "novana izy", dia ampiasaina hilazana ilay zava-nitranga ao amin’ ny Filazantsara araka an' i Lioka sy Filazantsara araka an' i Marka. Ao amin' ny Fiangonana Ôrtôdôksa Grika, izany zava-nitranga izany izany dia antsoina hoe *metamorphosis*.

Fombam-pivavahana kristianina maro, anisan' izany ny Ôrtôdôksa Tatsinanana sy ny Eglizy Katôlika (amin' ny 6 Aogositra ao amin' ny kalandrie litorjikany) dia mankalaza izany zava-nitranga izany amin' ny Fetin' ny Fiovan-tarehy. Fiangonana prôtestanta maro (indrindra ny Loterana sy ny Anglikana) no mankalaza izany amin' ny Alahady farany amin' ny vanim-potoan' ny Epifania.
Famadihan' i Jodasy an' i Jesoa

Ny **famadihan' i Jodasy an' i Jesoa** na ny **fifampiraharahana nataon' i Jodasy** dia fizaran' ny fitanterana ao amin' ny Baiboly mifandraika amin' ny fiainan' i Jesoa izay voarakitra ao amin' ny Filazantsara sinôptika telo (Matio 26:14–16, Marka 14:10–11 ary Lioka 22:1–6). Mitantara ny nanaovan’ i Jodasy Iskariôta fifanekena tamin' ny lohan' ny mpisorona jiosy mba hamadika an' i Jesoa ity fitantarana ity.
Sekely volafotsy telopolo

Ny **sekely volafotsy telopolo** na **farantsa kely telopolo** no vidin' ny namadihan' i Jodasy Iskariôta an' i Jesoa, araka ny firantaran' ny Filazantsaran' i Matio (Mat. 26:15) ao amin' ny Testamenta Vaovao. Talohan' ny Fanasana Farany, dia voalaza fa nankany amin' ny lohan' ny mpisorona i Jodasy ary nanaiky hanolotra an' i Jesoa ho takalon' ny farantsa volafotsy telopolo, ary nanandrana namerina ny vola taorian' izay, rehefa tra-panenenana. Ny Filazantsaran' i Matio dia milaza fa ny fividianana ny sahan' ny mpanefy tanimanga (Akeldama) dia fahatanterahan' i Jesoa ny faminanian' i Zakaria.
Oriela (anjely)

I **Oriela** na **Aoriela** na **Ôriela** (*Uriel*, *Auriel*, *Oriel*) dia iray amin' ny arkanjely voatonona ao amin' ny lovantsofin' ny raby taorian' ny sesitany sy amin' ny lovantsofina kristiana sasany. Fantatra tsara izy ao amin' ny lovantsofina ôrtôdôksa rosiana sy ao amin' ny katôlisismam-bahoaka (izay samy iheverana azy ho anisan' ny arikanjely lehibe fito) ary ekena ao amin' ny Fiangonana Anglikana ho arkanjely fahefatra. Fantatra tsara koa izy ao amin' ny literatiora esôterika eorôpeana tamin' ny Andro Antenatenany. I Oriel dia fantatra koa amin' ny maha tompon' ny fahalalana sy arkanjelin' ny fahendrena azy.

Amin' ny teny hebreo izy dia atao hoe אוּרִיאֵל / *ʾŪrīʾēl* izay midika hoe "Andriamanitra no lelafoko"; amin' ny teny grika Οὐριήλ / *Oúriēl*; amin' ny teny kôpta ⲟⲩⲣⲓⲏⲗ / *Ouriēl*; amin' ny teny italiana *Uriele*; amin' ny teny geezy sy amharika: ዑራኤል /*ʿUraʾēl* na ዑርኤል /*ʿUriʾēl*. amin' ny teny arabo إسرافيل / *Israfil*.

Ao amin' ny asasoratra apôkrifa sy kabalistika ary amin' ny ôkoltisma, i Uriel na Auriel dia nampitoviana (na nafangaro) amin' i Oriala (*Urial*), Noriela (*Nuriel*), Oriana (*Uryan*), Jeremiela (*Jeremiel*), Vretila (*Vretil*), Sariela (*Sariel*), Soriela (*Suriel*), Poroela (*Puruel*), Fanoela (*Phanuel*), Jakôba (*Jakob*), Azraela (*Azrael*) ary Rafaela (*Rafael*).

Ao amin' ny Bokin' ny Tsiambaratelon' i Joany, izay asasoratra gnôstika tany am-boalohany, i Oriela dia napetraka hifehy ireo demony izay manampy an' i Ialdabaota hamorona an' i Adama.

Uriel, Auriel na Oriel (lahy) / Urielle, Eurielle na Orielle (vavy) dia anarana noraisin' ny kolontsaina bretôna seltika, noho ny fisian' i Urielle (taonjato faha-7), rahavavin' ny mpanjaka bretôna Judicael, izay nampalaza ilay anarana.
Fiangonana Ôrtôdôksa Rosiana

Ny **Fiangonana Ôrtôdôksa Rosiana**na **Patriarkatan' i Môskoa** dia ny fahefana kanônika aotôkefalin' ny Fiangonana Ôrtôdôksa any Rosia sy an' ny ampahany amin' ny Diaspôra rosiana. Atao hoe Русская православная церковь / *Russkaja pravoslavnaja cerkov* na Московский патриархат / *Moskovskij patriarkhat* izy amin' ny teny rosiana. Ny lohan' ilay Fiangonana dia mitondra ny anaram-boninahitra hoe "Patriarka an' i Moskoa sy Rosia Manontolo". Ny fonenany dia ao amin' ny Mônastera Danilov ao Môskoa. Ny tompon-toerana  hatramin' ny 27 Janoary 2009 dia ny patriarka Kirill.

## Jereo koa
*patriarka Kyrill I.
Literatiora rabinika

Ny **literatiora rabinika** dia ahitana izay rehetra nosoratan' ny raby nanomboka tamin' ny Andro Antenatenany ka hatramin' izao. Avahan' ny Jiosy amin' ny *Sifrout 'Hazal* ("literatioran' ny olon-kendrintsika, fahatsiarovana voatahy") - izay mahafaoka ny vanim-potoana nanomboka amin' ny famolavolana ny *[[Mishnah]]* ka hatramin' ny fanakatonana ny ''Talmud'' - ny asasoratry ny raby tatỳ aoriana, ny tena atao hoe literatiora rabinika. Ny famaritana akademika momba io teny io, mifanohitra amin' izany, dia tsy ahitana afa-tsy ny *Talmud* sy ny *[[Midrasa|Midrash]]* ary ny asasoratra madinika manodidna azy ireo, ary tsy tafiditra ao anatin' izany ny sanganasa noforonina taty aoriana.
Katôlisismam-bahoaka

Ny **Katôlisismam-bahoaka** dia azo lazaina amin' ny ankapobeny ho fanehoana ara-poko sy fiainana ny katôlisisma mifangaro amina endriky ny fivavaham-bahoaka. Niovaova arakaraka ny toerana ny fanao ary mety hifanohitra amin' ny foto-pampianarana ôfisialy sy ny fomba fanao ao amin' ny Eglizy Katôlika sy ny kristianisma amin' ny ankapobeny.
Fanasana Farany

Ny **Fanasana Farany** dia ny sakafo farany noraisin’ i Jesoa Kristy niaraka tamin’ ny apôstôly roa ambin' ny folo tamin' ny harivan' ny Alakamisy, alohan' ny Paska jiosy, fotoana vitsy talohan' ny nisamborana azy, ny andro talohan' ny nanomboana azy tamin' ny hazo fijaliana, ary telo andro talohan' ny nitsanganany tamin' ny maty. Rehefa avy nankalaza ny Paska niaraka tamin’ izy ireo izy, dia nanangana ny Eokaristia – araka ny telo amin' ny Filazantsara kanônika efatra – nanao hoe: "Ity no tenako, ity no rako".

## Ao amin' ny zavakanto
Ny Sakafo Farany (Italiana: Il Cenacolo [il tʃeˈnaːkolo] na L'Ultima Cena [ˈlultima ˈtʃeːna]) ihany koa, dia sary hoso-doko  nataon'ilay mpanakanto Italiana Avo Renaissance Leonardo da Vinci, tamin'ny c. 1495–1498, nipetraka tao amin'ny trano fitehirizan'ny Convent de Santa Maria delle Grazie any Milan, Italia. Ny sary hosodoko dia maneho ny zava-niseho tamin’ny Fanasana farany nataon’i Jesosy niaraka tamin’ny Apostoly roa ambin’ny folo lahy, araka ny voalaza ao amin’ny Filazantsaran’i Jaona – indrindra ny fotoana taorian’ny nanambaran’i Jesosy fa hamadika Azy ny iray amin’ireo apostoliny. Ny fikarakarany ny habaka, ny fifehezany ny fomba fijery, ny fikarakarana ny fihetsehana ary ny fampisehoana be pitsiny ny fihetseham-pon'olombelona dia nahatonga azy ho iray amin'ireo sary hoso-doko fanta-daza indrindra eto amin'izao tontolo izao tandrefana ary anisan'ireo sanganasa malaza indrindra nataon'i Leonardo. Misy mpaneho hevitra mihevitra azy io ho zava-dehibe amin'ny fanokafana ny tetezamita ho amin'ilay antsoina ankehitriny hoe Renaissance Avo.
Nikôdemôsy

I **Nikôdemôsy** na **Nikôdemo** dia olona resahina ao amin' ny Testamenta Vaovao, izay vaoalaza fa fariseo sady mpikambana ao amin' ny Sinedriôna na Sanedrina izay voatarika hihaino ny fampianaran' i Jesoa. Anisan' ireo mpianatr' i Jesoa voalohany izy. Voatonona amin' ny toerana telo ao amin' ny Evanjelin' i Joany izy. Tonga nihaino ny fampianaran' i Jesoa izy (Joa 3:1-21), niaro azy tamin' ny fampijalian' ny Fariseo izy (Joa 7:45-51), nanampy an’ i Jôsefa avy any Arimatea izy nandritra ny fampidinana an' i Jesoa avy amin' ny hazo fijaliana sy nandritra ny fandevenana azy (Joa 19:39-42).
Fivavaham-bahoaka

Ny **fivavaham-bahoaka**, araka ny fandalinana ny fivavahana sy ny fomban-drazana, dia fivavahana ahitana endrika sy fanehoam-pivavahana samihafa izay niala amin' ny foto-pampianarana ôfisialy sy ny fomba fanao ao amin' ny fivavahana misy rafitra voalamina. Indraindray koa izy io dia atap hoe finoam-bahoaka. Ny famaritana ny fivavaham-bahoaka dia tsy te,a ùazava sady miovaova arakaraka ny manam-pahaizana. Ahitana fombam-pivavahana ara-poko na isam-paritra izay manaraka fivavahana iray nefa ivelan' ny foto-pampianarana sy ny fanao ôfisialy.

Ny teny hoe "fivavaham-bahoaka" dia matetika mahafaoka lohahevitra roa. Ny voalohany dia ny lafiny ara-pivavahana ao amin' ny kolontsaim-bahoaka, na ny lafiny ara-kolontsaim-bahoakan' ny fivavahana. Ny faharoa dia manondro ny fandalinana ny fampiharoharoana fivavahana (sinkretisma) eo amin' ny kolontsaina roa miaraka samy manana ny dingana samihafa amin' ny fanehoana ôfisialy, toy ny fifangaroan' ny finoan-drazana afrikana sy ny katôlisisma rômana izay nitarika ny fiforonana sy ny fivoaran' ny Vôdo sy Santería. Any Sina, ny prôtestantismam-bahoaka dia niandoha tamin' ny Fikomiana Taiping. Ny fivavahan-drazana sinoa, ny kristianismam-bahoaka, ny hindoismam-bahoaka, ary ny silamom-bahoaka dia ohatra amin' ny fivavaham-bahoaka mifandray amin' ny fivavahana lehibe.

Ampiasaina ihany koa io teny io, indrindra fa eo amin' ny mpitondra fivavahana ao amin' ny fivavahana voakasika, mba hilazana ny fanirian' ny olona izay tsy manatrika fanompoam-pivavahana matetika, tsy anisan' ny fiangonana na fikambanana ara-pivavahana mitovy amin' izany, ary tsy nanao fanambaràm-pinoana amin' ny fomba ôfisialy ao amin' ny fanekem-pinoana manokana, fanaovana mariazy na fandevenana ara-pivavahana, na (eo amin' ny Kristiana) mba hanaovana batisa ny zanany.
Asan' i Barnabasy

Ny **Asan' i Barnabasy** na **Asan' i Barnabà** na **Asan' i Barnabe** dia asasoratra kristiana pseodepigrafa tsy kanônika, izay milaza fa ny mpanoratra azy dia i Jaona Marka, ilay mpiara-dia amin' i Paoly Apôstôly, toy ny hoe manoratra ny tantaran' i Barnabasy, ilay Jiosy Kipriôta izay mpikambana tao amin' ny fiangonana voalohany tany Jerosalema; tamin' ny alalan' ny fanompoan' i Barnabasy dia noraisina tsara tao amin' ny fiangonan' ny apôstôly i Saoly niova fo. Asasoratra pseodepigrafia telo no mifandray amin' ny anaran' i Barnabasy: ny *[[Epistilin' i Barnabasy]]*, nosoratana teo anelanelan' ny taona 70 sy 135, ity *Asan' ny Barabasy* ity, ary ilay *[[Evanjelin' i Barabasy]]* nosoratana tamin' ny Andro Antenatenany. Tsy nisy nekena ho anisan' ny kanônan' ny Baiboly izy ireo.
Menaka ôliva

Ny **menaka ôliva** dia menaka azo avy amin' ny fanerena ny ôliva manontolo, ny voan' ny *Olea europaea*, hazo nentim-paharazana any Mediteranea, ary ny fitrandrahana menaka.

Matetika izy io no ampiasaina amin' ny fandrahoan-tsakafo na ho an' ny salady. Hita ao amin' ny kôsmetika sasany, nyfanafody, ny savony, ary ny solika ho an' ny jiron-tsolika mahazatra. Misy fampiasana fanampiny amin' ny fivavahana sasany koa izy io. Ny ôliva dia iray amin' ny zavamaniry telo fototra amin' ny sakafo mediteraneana, miaraka amin' ny varimbazaha sy ny voaloboka. Ny hazo ôliva dia naniry manodidina an' i Mediteranea nanomboka tamin' ny taonarivo faha-8 tal JK.
Arlyzinho BR

**Arlyson Gomes Santos**, fantatra amin'ny anarana mpanoratra hoe **Arlyzinho BR**, dia mpamorona feo misy zavatra voalohany izay nahazoana fanamarinana tamin'ny 9 aogositra 2003 ao Bragança.
## Lalao Muzika
Nanoratra Arlyzinho BR ny alàlan'ny farany ny taona 2023 ny albom "Circuitos Sintéticos", nampitomboina azy amin'ny mizara feo sy eletro pop ao Brasil.
Thüringen

Ny ***Thüringen*** (frantsay: *Thuringe*) dia fanjakana federaly any Alemaina, ary ny oni Elbe. Ny renivohiny dia Erfurt. Misy mponina 2.126.846 any.

## Tanàna lehibe
Erfurt, Weimar, Jena, Gera ary Gotha.

## Ony
*Elbe
Mahdi

Ny **Mahdi**, araka ny finoana silamo, dia mpanavotra amin' ny andro farany halefan' i Allah ao anatin' ny indray alina, izay ho tonga, araka ny hadita miisa manodidina ny dimampolo. Voalaza fa taranaky ny mpaminany Mohamady izy, izay hiseho eo anatrehan' ny mpaminany ʿĪsa (Jesoa) ary hitarika ny Mozilmana hanapaka an' izao tontolo izao. Amin' ny teny arabo izy dia atao hoe  المهدي / *al*-*Mahdi* ("ilay voatari-dalana tsara"). Andrasan' ny Mozilmana rehetra izy, nefa ao amin' ny silamo siitan' ny roa ambin' ny folo kosa dia manao azy ho ny imam faharoa ambin' ny folo sy farany. Ny Mahdi dia tsy mitovy lanja sy andraikitra arakaraka ny firehan' ny fivavahana silamo (sonita, siita ary ibady), izay tsy mitovy hevitra ny amin' io lohahevitra io.

Ao amin' ny lovantsofina silamo sonita dia taranaky ny mpaminanin' ny silamo Mohamady, ny Mahdi, izay ho avy amin' ny andro farany mba hamerina ny fivavahana mozilmana amin' ny laoniny sy ny rariny. Harahin' ny Antikristy (*Al-Massih al-Dajjal* "ny Mesia mpamitaka") ny fahatongavany. Hovonoin' i Îsâ (Jesoa) ny Antikristy. Manaraka izany dia hifanesy toy ny rojo perla vaky ny famantarana lehibe farany amin' ny andro farany (Gôga sy Magôga, ny masoandro miposaka any andrefana, ny fivoahan' ny bibidia, sns.). Avy eo dia hitsoka ny trompetran' ny fitsanganan' ny maty, ary ho avy Andriamanitra hitsara ny maty. Ny anaran' ny kalifa al-Mahdi, araka ny hadita maro, dia mitovy amin' ny tombo-kasen' ny mpaminany: Muhammad ibn 'Abd-Allah. Marihina fa ny teny hoe *Mahdi* dia tsy hita ao amin' ny Kor'any.

## Jereo koa

* Eskatôlôjia
* Eskatôlôjia kristiana
* Eskatôlôjia silamo
* Eskatôlôjia jiosy
* Eskatôlôjia bahay
Kristiana arabo

Ny **Kristiana arabo** dia Arabo manaraka ny kristianisma. Mipetraka any Ampiposahana sy any Ejipta ary any Iràka ny ankamaroan' ny Kristiana arabo. Tombanana eo anelanelan' ny 900 000 sy 1 630 000 ny Kristiana arabo tany Siria, 1 640 000 sy 3 500 000 any Libàna, 140 000 sy 152 000 any Jôrdania, 7 500 000 sy 8 000 000 any Ejipta, 636 000 any Iràka, 133 130 any Israely ary 50 000 any Palestina. Misy ihany koa ireo vondrom-piarahamonina kristiana arabo ao Torkia. Amin' ny teny arabo izy ireo dia atao hoe المسيحيون العرب / *al-Masīḥiyyūn al-ʿArab*.

Ny fokom-pirenena arabo voalohany nandray ny kristianisma dia ny Nabateana, ny Tanokida, ny Salihida ary ny Gasanida. Nandritra ny taonjato faha-5 sy faha-6, ny Gasanida, niorim-ponenana ao Jabiya, dia nandray ny mônôfizisma aloha ary namorona ny iray amin' ireo kônfederasiôna matanjaka indrindra nihavana tamin' ny Empira Bizantina, izay nanelanelana ilay empira sy ny fokom-pirenena maro tao Arabia. Tany Iràka dia niova ho kristiana ny mpanjaka lakmida farany, i Al-Nu'man III ibn al-Mundhir, mpanjaka nanompo ny Empira Sasanida tamin' ny faran' ny taonjato faha-6. Tamin' ny taonjato faha-19 ny Kristiana arabo dia nandray anjara betsaka tamin' ny *Nahda*, izay hetsika fanavaozana ny ara-kolontsaina sy ara-kaisoratra ary ara-pôlitika ary niara-niaina nandritra ny taonjato maro tamin' ny Mozilmana arabo sy ny Jiosy arabo.

Amin' izao fotoana izao dia mipetraka any Atsinanana Afovoany ny antsasaky ny Kristiana arabo, ny antsasany hafa any amin' ny firenena nandehanan' izy ireo mifindra monina any Amerika Atsimo, na any amin' ny firenena tandrefana hafa. Mipetraka any Libàna sy any Brezila ny vondrom-piarahamonina lehibe indrindra. Ao amin' ny Fiangonana Tatsinanana izy ireo, na katôlika izany na ôrtôdôksa.