Anaran' i Madagasikara

Ny **anaran**' **i Madagasikara** dia niovaova arakaraka ny vanim-potoana, ny fiteny, ny olona ary ny mpitady tany vaovao.

## Hevitry ny mpahay tantara
I Marco Polo dia nanome ny anarana hoe: *Madeigascar* na *Mogelaiso*: nafangarony tamin' ny tanàna any Sômalia atao hoe Mogadiscio na Mogadishu.

Ny Pôrtogey nanome ny anarana "*São Lourenço*" (Saint Laurent), *Ile Dauphine* hoy ny Frantsay. Nandroso ny taona, nipoitra ny hoe *Madagasikaraka* ny mponina tao Faradofay (Fort Dauphin) dia natao hoe *Madagascarois* na *Madécasses* (izay nijanona tamin'ny teny alemàna ary nivadika *Madegassisch*). Mpandinika tantara no milaza fa ny teny hoe *madekasy* dia avy amin'ny hoe *Madagasy* na *Madegasy*, teny malaiziana (Malaizia) na afrikana navadika hoe *Malagasy*. Ireo Anglisy taty aoriana no nanaiky an'i Radama Voalohany ho mpanjakan'i Madagasikara.

Araka ny fikarohana natao dia fahadisoana nataon'ireo Eoropeanina nanaraka ny feo heno ary voasoratr'ingahy Marco Polo, efa voalaza etsy ambony io, no nahataonga ny anaran'i Madagasikara. Ao amin'ny bokiny mitondra ny lohateny hoe *Milione*, voadika amin'ny fiteny italiana ankehitriny dia marihiny fa misy fanjakana roa lehibe matanjaka any amin'ireo nosy roa ao atsinanan'i Afrika dia i Madaghosho (*Madeigascar* na *Mogelascio*) sy i Zanzibar (*Zanguebar*); arak'izany ny teny hoe *Madaghosh* izay ampiasain'i Marco Polo eto dia azo heverina fa mifandrika amin'ny teny hindy indianina hoe *mad'hos*; koa noho izy nihaino fotsiny nefa tsy tena mahay ny teny hindy dia izay nahazoany azy no nanoratany azy; koa azo heverina fa io teny hindy (izay nanaraka ny sivilizasiona maley tamin'izany) io no mety ho fototry ny teny tena mahalaza ny anarana hoe *Madagasikara* sy *Malagasy*, satria miovaova ny fanononana ny teny araka ny fotoana sy ny tantara, ary tsy mitsaha-mivoatra izy.

Ny teny hindy *mad'hos* moa dia midika hoe "ravoravo", "mifalihavanja", "velon'aina fa feno fanatenana"; tsy lavitra an'izany ny fomban'ny Malagasy ary mahasarika vahiny maro, koa mety ho notondroin'ireto Indianina ho tan'ireo olona falifaly na ravoravo ny Nosintsika. Raha dinihina izany dia ireo Indianina tonga taty amintsika voalohany no nanome io anarana io; ary raha ny fiovan'ny feo no zohina dia toy izao no azo andinihana io teny io: *mad'hos* mety ho voatonona ho *mad'ghos*, na *mal'hos*, na *mal'ghos*, saingy ny hoe *Madeigascar* voalazan'i Marco Polo dia noho izy nanao lala-mahitsy fotsiny, ary nandahatra azy mora fotsiny amin'ny hoe *Zanguebar* na *Zanzibar* (marihina fa amin'ny fandrasan-teny ny fiovana dia ny "h" lasa "g"; ny "d" miova ho "l", koa azo halalinina akaiky izany).

## Hevitry ny olona isan-karazany
Toy izao kosa ny hevitr'i Xhi sy M'aa, izay filôzôfy malagasy anisan'ny fanta-daza:

Ny fanandroana malagasy dia mampiasa anaram-bolana, toy ny fanandroana rehetra hita eran-tany: Alahamady, Adaoro, Adizaoza, Asorotany, Alahasaty, Asombola, Adimizana, Alakarabo, Alakaosy, Adijady, Adalo, Alohotsy. Amin'ireo anaram-bolana ireo dia ny volana Alahamady sy Alakaosy ary Alakarabo no nivoahan'ny teny hoe *Mady*, *Kaosy*, *Kara* ka ireo hono no nahatonga ilay hoe *Madagasikara* rehefa atambatra.

Avy amin'ny Vondrona Manankasintsara, navoakan'Andriamatoa Nomenjanahary Rado fantatra amin'ny solon'anarana hoe Rado Ampinga dia toy izao:

: *Manankasina → Malagasy* ;
: *Manankasintsara → Madagasikara* ;

Ny teny malagasy dia teny miaina noho izany dia maro ny fiovana mitranga isaky ny vanim-potoana samihafa. Ao ny mihatsara ao ny mihasimba ao ny miova tanteraka mihitsy ny heviny.

Maro be tsy tambo isaina ny teny toy izany, fa raha ny hoe *Malagasy* dia azo heverina fa fiovana avy amin'ny *Manankasy*. Dia toy izany ihany koa ny hoe *Madagasikara* → *Manankasintsara*. Ny teny hoe *Hasina* aloha dia *Hasy* ihany, araka ny tenim-paritra.

* *Manankasy* dia noraisin’ny mpanjanaka ho *Mal gache* ary nohagasiana ho *malagasy*.

Azo resahana daholo ny hoe "Madagascarois", "Madeigascar" "Madaghosh", "Madegasy" sy "Malakh + gaz" sns…

## Loharano sy fanamarihana