Jodaisma eto Madagasikara

Ny **jodaisma eto Madagasikara** dia fantara amin' ny fomba ôfisialy ny fisiany tamin' ny taona 2016. Amin' izao fotoana izao dia mitombo isa ny Malagasy izay miova finoana ho amin' ny fivavahana jiosy. Mihevitra ny sasany amin' ireo Malagasy ireo fa fiverenany an-doharano ny fandraisany ny fivavahana jiosy.

## Tantaran' ny jodaisma eto Madagasikara

### Tsy fisiany talohan' ny taonjato faha-20
Tsy misy porofo arkeôlôjika na sora-tanana momba ny fisian' ny Jiosy teto Madagasikara tamin' ny Andro Taloha na tamin' ny Andro Antenatenany. Ny fiheverana esôterika dia mandroso petra-kevitra manjavozavo izay mampifandray an' i Madagasikara amin' ny foko folon' i Israely very; ary i Madagasikara dia heverin' izy ireo ho ilay tany atao hoe Ôfira resahina ao amin' ny Baiboly, izay nahazoan' i Sôlômôna mpanjaka ny harenany; milaza koa izy ireo fa nafenina teto amin' ny nosy ny Fiaran' ny Fanekena. Ireo hevitra ireo dia angano na finoana kokoa fa tsy vokatry ny fikarohana ara-tantara manaraka fomba fiasa siantifika.

### Mety nandalovan' ny ''Conversos'' pôrtogey tamin' ny taonjato faha-16
Efa tamin' ny taonjato faha-16 no nahitan' ny tantsambo pôrtogey ny morontsirak' i Madagasikara voalohany. Jiosy novana finoananan-keriny ho katôlika (atao hoe *[[Conversos]]*) no heverina fa nandeha tany amin' ireny faritra ireny. Tsy mbola nisy soritra ara-pivavahana na fiarahamonina fantatra anefa hatramin' izao manaporofo izany.

### Vanim-potoan' ny fanjanahantany: tsy nisy mponina jiosy
Nandritra ny fanjanahan-tany frantsay dia tsy nisy vondrom-piarahamonina jiosy teto Madagasikara. Nisy ihany ny mpiasam-panjakana, na dokotera, na mpivarotra jiosy (matetika efa lasa Frantsay) vitsivitsy izay afaka nijanona vonjimaika teto amin' ny Nosy. Tsy nisy fivavahana jiosy tafaorina ho fivavahana fanta-pisiana tamin' izany fotoana izany

Marihina fa nandritra ny fitondran' i Hitler, teo anelanelan' ny taona 1938 sy 1942, dia niresaka momba ny tetikasa "fanaovan-tsesitany ny Jiosy eorôpeana ho aty Madagasikara", fantatra amin' ny anarana hoe "Plan Madagascar". Tsy nampiharina mihitsy izany tetikasa izany nefa nanamafy ny fomba fiheverana ny Nosy tao amin' ny fisainana jiosy sy tandrefana.

### Ankehitriny: fahaterahan' ny jodaisma malagasy
Nanomboka liana tamin' ny fivavahana jiosy ny vahoaka malagasy manodidina an' Antananarivo] tamin' ny fiantombohan' ny taompolo 2000. Anisan' ny antony nanosika azy ireo ny famakiana ny Baiboly hebreo, ny fandavana ny kristianisma nentin' ny fanjanahantany, ary ny fikatsahana ny fiverenana amin' izay heveriny ho "fototra" sady lazainy fa "israelita".

Nanomboka nifandray tamin' ny vondrona malagasy ny fikambanana amerikana Kulanu, izay manohana ny vondrom-piarahamonina jiosy vao misandratra aty Afrika sy any Azia ary any Amerika Latina, sady nanome boky sy fanohanana litorjika ary nandefa iraka.

## Ny fikambanana misy ankehitriny
fianakaviana ara-pinoana telo nanomboka nanaraka ny jodaisma, izay notarihin' i Ashrey sy i Peteola ary i Touvya.

### Fikambanana jiosy mesianika
Nanomboka tamin' ny taompolo 2010 no tena nahafantarana ny fisian' ny Malagasy manaraka ny jodaisma. Ny maro amin' izy ireo anefa dia ao amin' ny ny jodaisma mesianika , izay tsy eken' ny Jiosy ho firehan' ny jodaisma sady sokajîn' ny mpahay tantaran' ny fivavahana ho ao amin' ny kristianisma. Ny jodaisma mesianika dia manakambana singa avy amin' ny kristianisma, toy ny finoana fa Mesia i Jesoa (na *Yeshua*), sy singa avy amin' ny jodaisma. Manaiky ny maha Mesia an' i Yeshua (izany hoe Jesoa) ny mpanaraka azy.

### Fikambanana jiosy ôrtôdôksa
Ny mpikambana amin' ny fikambanana jiosy ôrtôdôksa dia mifandray amin' ny Kulanu any New York, Etazonia. Vao tamin' ny volana Mey 2016 no nisy Malagasy miisa 121 noraisina ho amin' ny jodaisma araka ny fomba jiosy mahazatra, niseho eo anatrehan' ny vondrona raby (atao amin' ny teny hebreo hoe בית דין / *beit din* "tranon' ny fitsarana", izany hoe fitsarana rabinika) tao amin' ny trano fandraisam-bahiny *Le Pavé,* sady nasaina niroboka anaty renirano (atao amin' ny teny hebreo hoe מִקְוָה / *mikveh*) tany ivelan' Antananarivo, mba hadio ara-pivavahana. Tsy nisy intsony ny famoràna ny lehilahy malagasy izay efa voafora rahateo. Na izany aza dia nisy ihany, ho an' ny lehilahy, ny הטפת דם ברית / *hatafat dam brit* (fakana ra ho mariky ny famorana). Raby telo avy amin' ny jodaisma ôrtôdoksa no nitarika izany, dia i Rabbi Oizer Neumann avy any Brooklyn sy i Rabbi Achiya Delouya avy any Montreal ary i Rabbi Pinchas Klein avy any Philadelphia (samy any Etazonia). Manakaiky kokoa ny Jiosy sefarada ireo Malagasy nisafidy hanaraka ny jodaisma rabinika ireo.

Tao anatin' ny folo andro dia nisy fankalazana maromaro narahina: fampakaram-bady roa ambin' ny folo amin' ny fomba jiosy, lahateny maro momba ny fifandraisan' i Madagasikara sy ny Isiraelita fahiny, ary koa lahateny nataon' i Tudor Parfitt, manam-pahaizana britanika momba ny fokon' ny Isiraely very.

## Jereo koa

* Fivavahana eto Madagasikara
* Jiosy malagasy
* Jodaisma mesianika
* Jodaisma ôrtôdôksa
* Fifandraisan' i Madagasikara sy i Israely

## Rohy ivelany
**Sary mihetsika**
*"Jewish Revival in Madagascar", *www.youtube.com*

## Loharano sy fanamarihana