Vavak' i Manase

Ny ***Vavak' i''' '''Manase*** dia boky ao amin’ ny Baiboly ôrtôdôksa sasany izay manasokajy azy ho deoterôkanônika. 

Lahatsoratra fohy mirakitra ny vavaka fanenenana sy fanoneran-keloka nataon' i Manase mpanjakan’ i Jodà izay babo tany Babilôna no hita ao amin' io boky io. Rehefa lasa babon' ny Asiriana izy dia nivavaka mafy mba hahazo famelan-keloka amin' Andriamanitra noho ny fanompoany sampy tao Jodà. Ahitana andalana mitovitovy amin' ny ao amin' ny Salamo faha-50 ny *Vavak' i Manase*. Tsy ahitana afa-tsy andininy 15 io lahatsoratra io.

Ny ankamaroan' ny manam-pahaizana dia mino fa ny *Vavak' i Manase* dia nosoratana tamin' ny teny grika (fa ny vitsy anisa dia miaro ny fanoratana voalohany tamin' ny teny semitika) tamin' ny taonjato faharoa na voalohany tal JK. Ekena ankehitriny fa mety ho nosoratana tamin' ny tapany voalohany amin' ny taonjato voalohany taor JK. ihany koa izy io, saingy tsy maintsy talohan' ny fandravana ny Tempoly faharoa tamin' ny taona 70 taor JK. Misy asasoratra hafa mitovy lohateny aminy, nosoratana tamin' ny teny hebreo, hita tao amin' ny Soratanam-piraketan' ny Ranomasina Maty (4Q381:17).

Tsy kanônika ny *Vavak' i Manase* ho an' ny ankamaroan' ny fiangonana kristiana (Katôlika sy Prôtestanta) sy ho an' ny Jiosy. Hita tamin' ny fanontana ny Septoajinta na Septanta sasany sy amin' ny Volgata sasany anefa io boky io.

## Fiaviany
Tantaraina ao amin' ny Baiboly ho anisan' ny mpanjaka mpanompo sampy indrindra tao Jodà i Manase (2&nbsp;Mpanjaka 21:1–18; 2&nbsp;Tantara 33:1–9). Ny *[[Boky faharoan' ny Tantara]]*, fa tsy ny *[[Boky faharoan' ny Mpanjaka]]*, dia mitantara fa nentin' ny Asiriana ho babo i Manase (2&nbsp;Tantara 33:11–13). Raha mbola voafonja i Manase dia nivavaka mba hahazo famindram-po, ary rehefa nafahana sy tafaverina teo amin' ny seza fiandrianana izy dia niala tamin' ny fanompoan-tsampy (2 Tantara 33:15–17). Misy firesahana momba ny vavaka fivalozana, fa tsy ilay vavaka mihitsy, ny ao amin' ny 2&nbsp;Tantara 33:19, izay milaza fa voasoratra ao amin' ny "Tenin' i Hôzay" (tantaran' ny mpanjakan' i Israely) ilay vavaka.

## Vavaka
Inty ilay vavaka:Ry Tompo Tsitoha ô, Andriamanitry ny razanay, dia i Abrahama sy i Isaaka ary i Jakôba mbamin' ny taranany marina, Ianao izay nanao ny lanitra sy ny tany mbamin' ny filaharana ao aminy rehetra, Izay namehy ny ranomasina tamin' ny tenin' ny didinao, Izay nanidy ny lalina sy nanisy tombo-kase azy tamin' ny Anaranao mahatahotra sady be voninahitra, Izay mampangovitra sy mampangitakitaka ny zava-drehetra eo anoloan' ny herinao, fa tsy hay zakaina ny famirapiratan' ny voninahitrao, ary tsy hay iaretana ny fahatezeran' ny fandrahonanao ny mpanota; nefa tsy hita lany sy tsy takatry ny saina ny famindram-po nampanantenainao, fa Ianao no Tompo Avo Indrindra, be fiantrana, mahari-po, sady be famindram-po indrindra, ary manenina manoloana ny fijalian' ny olombelona. Tompo ô, amin' ny haben' ny hatsaram-ponao no nampanantenanao fibebahana sy famelan-keloka ho an' izay nanota taminao, ary noho ny haben' ny famindram-ponao no nanendrenao fibebahana ho an' ny mpanota, mba hahazoan' izy ireo famonjena. Koa amin' izany, Ianao ry Tompo ô, Andriamanitry ny marina, dia tsy nanendry fibebahana ho an' ny marina, dia ho an' i Abrahama sy ho an' i Isaaka ary ho an' i Jakôba, izay tsy nanota taminao, fa nanendry fibebahana ho ahy izay mpanota kosa Ianao.

Fa ny fahotana nataoko dia maro noho ny fasika any an-dranomasina; nitombo isa ny fahadisoako, ry Tompo ô, eny nitombo isa tokoa! Tsy mendrika ny hiandrandra sy hijery ny haavon' ny lanitra aho noho ny hamaroan' ny heloko. Vesaran' ny gadra vy maro aho, ka lavina noho ny fahotako, ary tsy misy fiononana, fa efa nahatonga ny fahatezeranao, ary nanao izay ratsy eo imasonao aho, noho ny nanaovako fahavetavetana sy ny nampitomboako ny fahatafintohinana.

Ary ankehitriny dia mandohalika amin' ny foko aho, miangavy ny hatsaram-ponao. Efa nanota aho, ry Tompo ô, efa nanota aho, ary miaiky ny fahadisoako. Miangavy anao fatratra aho, mamelà ahy, Tompo ô, mamelà ahy! Aza aringano miaraka amin' ny fahadisoako aho! Aza tezitra amiko mandrakizay, ary aza mitahiry loza ho ahy; aza manameloka ahy hatrany amin' ny lalina amin' ny tany. Fa Ianao, ry Tompo ô, no Andriamanitry ny mibebaka, ary ato amiko no anehoanao ny hatsaram-ponao, fa na dia tsy mendrika aza aho, dia hovonjenao araka ny haben' ny famindram-ponao, ary hidera Anao mandrakariva aho amin' ny andro rehetra hiainako. Fa ny tafiky ny lanitra rehetra dia mihira ny fiderana Anao, ary Anao ny voninahitra mandrakizay. Amena.

## Jereo koa

* ''Bokin' i Henôka''

* Apôkrifan' ny Baiboly
* Baiboly ôrtôdôksa
* Kanônan' ny Baiboly ôrtôdôksa teoahedô

## Loharano sy fahamarinana