open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gregôriôsy avy any Nazianzôsy

I **Gregôriôsy avy any Nazianzôsy** na **Gregôrio avy any Nazianzo** dia pôeta tao amin' ny Empira Bizantina teraka tamin' ny taona 329 ary maty tamin' ny 25 Janoary 389. Rain' ny Fiangonana sy teôlôjianan' ny Trinite niady tamin' ny arianisma. Izy sy i Atanasio sy i Basiliosy sy i Joany Krisôstômo ary i Gregôriôsy avy any Naziansôsy dia mpampianatra finoana tao amin' ny Eglizy. 

## Jereo koa
* Biôgrafia
*Rain' ny Fiangonana

### Rohy ivelany
* Ao amin' ny Freebase: https://www.freebase.com/m/03g15
Tomáš Mičola

**Tomáš Mičola** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Tsekia teraka ny 26 Septambra 1988

## Jereo koa
* Biôgrafia
Nestôriôsy

I **Nestôriôsy** na **Nestôrio** dia patriarkan' i Kôndtantinôpla teo anelanelan' ny taona 428 sy 431 izay naonganana azy, teraka tamin' ny taona 381 tao Germanicie (*Kahramanmaraş*, any Torkia ankehitriny) ary maty ny 451 tany Ejipta any an-tsesitany. Atao hoe Νεστόριος / *Nestorios* izy amin' ny teny grika. Naongana tamin' ny Kônsily tao Efeso izy tamin' ny taona 431 noho ny fampianarany (nestôrianisma) izay tsy mifanaraka amin' ny fampianarana ny Trinite.

## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/0gnwr
Andreas Ottl

**Andreas Ottl** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Alemaina teraka ny 1 Martsa 1985

## Jereo koa
* Biôgrafia
Rodney Strasser

**Rodney Strasser** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Sierra Leone teraka ny 30 Martsa 1990 tao Freetown

## Jereo koa
* Biôgrafia
Cyrille et Méthode

**Cyrille et Méthode** dia  teraka ny 1 Janoary 826 ary maty ny 14 Febroary 869 tao Roma
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/076z1
Nikon (patriarche de Moscou)

**Nikon (patriarche de Moscou)** dia  mizaka ny zom-pirenen'i Rosia teraka ny 7 Mey 1605 ary maty ny 17 Aogositra 1681
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/01fcgm
Alexandre Alphonse

**Alexandre Alphonse** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Frantsa teraka ny 17 Jiona 1982 tao Paris

## Jereo koa
* Biôgrafia
Gregôriôsy avy any Nisa

I **Gregôriôsy avy any Nisa** dia teôlôjiana sy mistika malaza, evekan' i Nisa tao Kapadôkia sady Rain' ny Fiangonana na Aban' ny Eglizy izay niady tamin' ny arianisma tamin' ny fampandrosoana ny teôlôjian' ny Trinite sy ny tenim-pinoanana momba ny Fahatongavan' i Kristy ho nofo. Teraka tao Neôkaisaria (Niksar ankehitriny ao Torkia) tao amin' ny faritanin' i Pônto-Eoksina (Ranomasina Mainty) tamin' ny taona 335 ary maty tamin' ny taona 395 izy.

## Ny teôlôjiany
I Gregôriôsy avy any Nisa dia iray amin' ny teôlôjiana kapadôkiana ngezalahy sady mpanorina ny lova teôlôjikan' ny fiangonana tatsinanana, niaraka amin' i Gregôriôsy avy any Nazianzôsy sy ny rahalahiny Basiliôsy avy any Kaisarea. 

Nisy fiantraikany tamin' ny asasoratr' i Denisiôsy Aerôpagita, izay atao hoe Pseodô-Denisoôsy, sy tamin' ny teôlôjia mistika latina tamin' ny Andro Antenatenany manontolo ny fisainana teôlôjikany.

I Gregôriôsy avy any Nisa dia teôlôjianan' ny Trinite sy ny Fahatongavan' i Kristy ho nofo izay niharan' ny filôzôfia neôplatônisianan' i Plôtinôsy, ka namelatra antrôpôlôjia miorina amin' ny faniriana sy ny fihetsika tsy manam-petran' ny fanahin' olombelona mankany amin' Andriamanitra.

Amin' ny asasoratra teôlôjika nataony dia azo resahina ny *Fanoherana an' i Eonomio*, izay fiarovana ny Fiekem-pinona nikeana izay manohitra ny tsangan-kevitr' i Eonômio, izay maneho ny arianisma, ny *Katedraly Lehibe*, izay fiarovana ny finoana kristiana amin' ny Jiosy sy ny Jentilisa, ary ny *Firindran-levitra folo*, izay nosoratany hanoherana ny apôlinarisma izay nilaza fa tsy tena olombelona i Kristy. Nanoratra ny *Fiderana ny maha virjiny* koa izy tamin' ny taona 371, ho an' ny anabaviny Makrina, izay monka (na moanina) vavy.

Vao tsy ela akory izay no nahafantarana ny asasorany, indrindra noho ny fikarohan' ny pretra zezoita sady kardinaly no akademisiana frantsay Jean Daniélou, sy noho ny fanangonana ny lahatsoratry ny Rain' ny Fiangonana. 

## Jereo koa
* Biôgrafia
*Rain' ny Fiangonana

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/09g_z
Saber Khalifa

**Saber Khalifa** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Tonizia teraka ny 14 Oktobra 1986

## Jereo koa
* Biôgrafia
Gregôrio Lehibe

I **Gregôrio Lehibe** na **Gregoara Lehibe** , izay atao hoe **Gregôrio I** na **Gregoara I** koa, no papa faha-64 ao amin' ny Eglizy Katôlika. Izy no nanao ny asasoratra lehibe maro momba ny patristika izay nanamarika sy mbola manamarika ny tantaran' ny Fiangonana. Teraka tamin' ny taona 540 teo ho eo tao Rôma izy, voafidy ho papa tamin' ny taona 590 ary maty tao Rôma tamin' ny 12 Marsa 604.

Mpampianatry ny Fiangonana izy sady iray amin' ny Rain' ny Fiangonana Tandrefana dimy, miaraka amin' i Ambrôsio avy any Milano, i Aogostino avy any Hipôna, i Hierônimo avy any Stridôna ary i Ireneo avy any Logdonoma. Nisy vokany be nandritra ny Andro Antenatenany ny asany.

Ho fanomezam-boninahitra azy ny hira novolavolaina tao amin' ny Abein' ny diôsezin' i Metz, taonjato roa taorian' ny nahafatesany, antsoina hoe "hira gregôriana" (tsy fantatra mazava ny anjara asany amin' ny fivoarana sy ny fanaparitahana io hira litorjika io).

Nanomboka tamin' ny Kônsily Vatikana Faharoa dia nankalaza azy ny Eglizy Katôlika isaky ny 3 Septambra; mankalaza azy foana ny Fiangonana Ôrtôdôksa amin’ny 12 Martsa.

## Jereo koa
* Biôgrafia
*Rain' ny Fiangonana

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/095r6
Léon Ier

**Léon Ier** dia Evekan’i Roma sy Papa izy nanomboka ny 29 septambra 440 ka hatramin’ny nahafatesany. Teraka ny 400 ary maty ny 11 Novambra 461 tao Roma

## Papa faha-152

## Jereo koa
Klemento avy any Rôma

I **Klemento avy any Rôma** na **Klemento I** dia anisan' ireo Rain' ny Fiangonana (na Aban' ny Eglizy) atao hoe Ray Apôstôlika izy. Mpanao asa soratra mizaka ny zom-pirenen' ny Empira Rômana teraka tamin' ny taona 40 tao Rôma izy ary maty tamin' ny taona 99 tao Rôma ihany. Atao hoe *Clemens Romanus* izy amin' ny teny latina. Araka ny filazan' i Ireneo avy any Logdonoma dia eveka fahatelo tao Rôma i Klemento sady nifankalala amin' i Piera (na Petera) sy Paoly. Ray Apôstôlika voalohany sady papa izy, nanoratra epistily iray izay nalefan' ny Fiangonan' i Rôma tamin' ny taonjato voalohany ho an' ny Fiangonana any Kôrinto. Fantatra noho io taratasy io sy noho ny vavolombelona maro ny momba azy. 

Araka an' i Ireneo sy i Tertoliano ary i Eosebiôsy avy any Kaisarea fa i Klemento dia iray amin' ireo eveka voalohan' i Rôma, dimbin' i Petera. Ankehitriny dia ataon' ny Katôlika rômana ho papa fahefatra izy (Papa Klemento I).

## Jereo koa
*Rain' ny Fiangonana

* **[[Ray Apôstôlika|Ray Apostôlika:]]**
* Klemento avy any Rôma, 
*Ignatiôsy avy any Antiôkia, 
*Pôlikarpôsy avy any Smirna
*Papiasy avy any Hierapôlisy.

## Papa faha-04
Paoly VI (papa)

I **Paoly VI** dia papa izay nitondra tamin'ny taona 1963 hatramin'ny 1978. Mizaka ny zom-pirenen'i Italia teraka ny 26 Septambra 1897 ary maty ny 6 Aogositra 1978. Izy no nitarika ny ankamaroan'ny fotoana nanaovana ny konsily Vatikana II ka tamin'ny no nivoahan'ny zava-baovao moma ny Fiangonana katôlika. Giovanni Battista Montini no tena anarany.

Nandalim-pahaizana tao Brescia ao Roma izy ka nahazo mari-pahaizana amin'ny filozofia, teolojia, lalàna kanonika ary lalàna sivily. Voahosotra ho pretra tamin'ny taona 1920 izy. Niasa tao amin'ny sekreteriatam-panjakana tao Vatikana izy nanomboka amin'ny taona 1933. Voatendry ho arsevekan'i Milano izy tamin'ny taona 1954 ary voatendry ho kardinaly koa tamin'ny taona 1958. Nihaona tamin'ny patriarkan'ny Fiangonana ortodoksa grika Athênagoras I tany Konstantinopoly izy ka nifanaraka taminy hanafoana ilay fifanozonana nifanaovan'ny Katolika sy ny Ortodoksa tamin'ny taona 1054 tamin'ny nisarahan'ny Fiangonan'ny Atsinanana sy ny Fiangonan'ny Andrefana. I Paoly VI no nanaiky tamin'ny taona 1969 ny fanaovana sorona masina amin'ny fitenin'ny olona andavanandro fa tsy voatery amin'ny fiteny latina. Nanamafy tsy fanabadian'ny pretra izy tamin'ny taona 1967.

## Papa faha-262

## Jereo koa
Jacobus Arminius

**Jacobus Arminius** dia  teraka ny 20 Oktobra 1560 ary maty ny 19 Oktobra 1609
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/022gc4
Karl Barth

I **Karl Barth** dia teolojiana protestanta mizaka ny zom-pirenen'i Soisa teraka ny 10 Mey 1886 ary maty ny 10 Desambra 1968. Isan'ireo teolojiana fanta-daza izy, ary heverina fa isan'ireo mpandinika fanta-daza tamin'ny taonjato faha-20. Ny teolojiany, izay niompana amin'ny fahotan'ny olombelona, ny fihoa-drahan' Andriamanitra, ny tsy fahafahan'ny olombelona mahalala an'Andriamanitra tsy amin'ny alalan'ny fanambaràn-tenan' Andriamanitra, dia antsona hoe "ortodoksia vaovao" na "neo-ortodoksia".

Nanohitra ny filozofian'ny fivavahana izy ka nanao izay hiverenana amin'ny foto-pampianaran'ny Reformasiona sy amin'ny Soratra Masina. Tsy heverin'i Karl Barth ho tena fanambaràn-tenan' Andriamanitra ara-bakiteny anefa ny Soratra Masina fa ho fitantarana izany fanambaràn-tena izany. Ny tena fanambaràn-tenan' Andriamanitra dia i Jesosy-Kristy, ka ny Fiangonana dia manana adidy hitory ny tenin'Andriamanitra sy hihaonan'ny olona amin'Andriamanitra. Nihoarany ny fizarazaran'ny fiangonana ka na dia ny teolojiana katolika aza, toa an'i  Hans Urs von Balthasar (pretra katolika sy zezoita fanta-daza) sy ny i Henri Bouillard (mpampianatra teolojia sady zezoita), dia nandalina ny teolojian'i Karl Barth.

Anjatony ny boky nosoratan'i Karl Bart, ka ny lehibe indrindra amin'izany dia ny *Kirchliche Dogmatik* (1932-1967), na dia tsy voasoatra hatramin'ny farany aza. 

## Jereo koa
* Biôgrafia
*Teolojia
*Protestantisma
*Neo-ortodoksia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/01hcbh
Benoît Lesoimier

**Benoît Lesoimier** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Frantsa teraka ny 21 Febroary 1983

## Jereo koa
* Biôgrafia
Dietrich Bonhoeffer

**Dietrich Bonhoeffer** dia filôzôfy mizaka ny zom-pirenen'i Alemaina teraka ny 4 Febroary 1906 ary maty ny 9 Aprily 1945
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/0lg8p
Éric Tié Bi

**Éric Tié Bi** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Côte d'Ivoire teraka ny 20 Jolay 1990

## Jereo koa
* Biôgrafia
Jean Calvin

I **Jean Calvin** dia teôlôjiana prôtestanta frantsay tamin' ny taonjato faha-16 izay nanohy ny fiheveran' i Martin Lotera momba ny Refôrmasiôna, ka nampihatra izany tao . Teraka tamin' ny 20 Jolay 1509 tao Noyon ary maty ny 06 Jiona 1564 izy. Ity teôlôjiana ity dia manantitra ny tokony hanan' ny Kristiana fiainana falain-tahaka araka ny fampianaran' ny Soratra Masina. Atao hoe kalvinisma izany fiheverana na teôlôjian' i Jean Calvin izany. 

## Ny fiainany manokana
I Gérard Cauvin no rainy. Ny vadiny dia Idelette Calvin. 
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/041yl
Thomas Cranmer

**Thomas Cranmer** dia  mizaka ny zom-pirenen'i Fanjakana Mitambatra teraka ny 2 Jolay 1489 ary maty ny 21 Martsa 1556
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/07hp5
Breno Vinicius Rodrigues Borges

**Breno Vinicius Rodrigues Borges** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Brazila teraka ny 13 Oktobra 1989 tao Cruzeiro

## Jereo koa
* Biôgrafia
Billy Graham

**Billy Graham** dia mpanoratra ny tantaran'ny fiainany mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia teraka ny 7 Novambra 1918 tao Charlotte, North Carolina - died 21 february 2018.

## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/03337q
Mary Baker Eddy

I **Mary Baker Eddy** dia mpanoratra mizaka ny zom-pirenen' i Etazonia, teraka tamin' ny 16 Jolay 1821 tao Concord, New Hampshire ary maty tamin' ny 3 Desambra 1910. Izy no mpanorina ny Siansa Kristiana sy ny Fiangonan' i Kristy, Siantista.
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/0xnq_
John Knox

I **John Knox** dia mpanao asa soratra teraka ny 1 Janoary 1513 ary maty ny 4 Desambra 1572.
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/098zp
Mohammed Rabiu

**Mohammed Rabiu** dia mpilalao baolina kitra ganeana mizaka ny zom-pirenen'i Ghana teraka ny 31 Desambra 1989 tao Accra

## Jereo koa
* Biôgrafia
Diallo Guidileye

**Diallo Guidileye** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Frantsa teraka ny 30 Desambra 1989

## Jereo koa
* Biôgrafia
Philipp Melanchthon

I **Philipp Melanchthon** dia mpanao asa soratra ary teôlôjiana alemàna, teraka tamin' ny 16 Febroary 1497 ary maty tamin' ny 19 Aprily 1560. Manana ny mari-pahaizan' ny dôktera an-teôlôjia izy sady nampianatra tamin' ny oniversite, mpianatr' i Martin Lotera, sady fantatra indrindra tamin' ny nampandriany an-tsoratra ny *Confessio Augustana* (izay atao amin' ny teny malagasy hoe *Kônfesiôna Aogostana* na *Kônfesiônan' i Aogosborga*) tamin' ny taona 1530, izay isan' ireo lahatsoratra manan-danja indrindra ao amin' ny loteranisma. 

## Jereo koa
* Biôgrafia
* Refôrmasiôna Prôtestanta

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/09s2c
Adama Ba

**Adama Ba** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Maoritania teraka ny 27 Aogositra 1993

## Jereo koa
* Biôgrafia
Aleksei Kukhtinov

**Aleksei Kukhtinov** dia mpilalao baolina kitra rosiana teraka ny 17 Aprily 1993

## Jereo koa
* Biôgrafiana
Charles Spurgeon

**Charles Spurgeon** dia  mizaka ny zom-pirenen'i Fanjakana Mitambatra teraka ny 19 Jiona 1834 ary maty ny 31 Janoary 1892 tao Menton
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/0q5bb
John Wesley

I **John Wesley** dia mpitondra fivavahana sy teôlôjiana ary evanjelista anglisy izay nitarika ny hetsika fifohazam-panahy tao amin' ny Fiangonan' i Angletera, fantatra amin' ny anarana hoe metôdisma. Teraka tamin' ny 17 Jona 1703 ary maty tamin' ny 2 Marsa 1791 tao London izy.

Tao amin' ny Oniversiten' i Oxford, i John Wesley dia nitarika ny "Holy Club", fikamnanana naorina mba hianarana sy hikatsahana ny fiainana kristiana feno fanoloran-tena, izay naorin' i Charles rahalahiny ary nahitana an' i George Whitefield, anisan' ny mpikambana tao. Notokanana ho pretra anglikana izy tamin' ny taona 1728, ary tsy nahitam-bokany fanompoany izay naharitra roa taona tany Savannah, any Georgia (any Etazonia), avy eo dia niverina tany London ary niditra tao amin' ny fikambanana ara-pivavahana notarihin' ny Mpirahalahy Môraviana. Tamin' ny 24 Mey 1738 dia nahazo traikefa ara-panahy izay nahatsapany fa "nafanana hafahafa" ny fony. Nandao ny Môraviana izy avy eo, ary nanomboka ny fanompoany manokana.

Toy izay nataon' i George Whitefield koa, ny fitoriana mitety tanàna, indraindray eny an-kalamanjana, no anisan' ny fanalahidin' ny fandrosoan' ny fanompoana nataony. Nandeha manerana an' i Britaina Lehibe sy tany Irlandy izy, dia nanangana vondrona kristiana feno fanoloran-tena izay namolavola fomba fampianarana sy fidirana ho mpikambana ara-pivavahana azy ireo manokana, ary nankininy tamin' ny evanjelista laîka mandehandeha ny andraikitra hitaiza ireo vondrona ireo, izany anefa tsy nampisaraka azy amin' ny Fiangonan' i Angletera fa nanantitra ny fampivoarana ny hetsika metôdista ao anatin' ny fanao anglikana. Tsy noraisin' ny pasitera anglikana tsara anefa ny fitoriana nataony ary voarara tsy hanao toriteny tao amin' ny fiangonan' ny paroasy maro izy – izany dia vao mainka nampirisika azy hitory an-kalamanjana. Izany no nahatonga ny fanenjehana ny Metôdista indraindray.

Tsy toa an' i George Whitefield i John Wesley fa nandray ny fampianarana arminiana. Nandresy lahatra ny amin' ny fahalavorariana kristiana ihany koa izy, tamin' ny filazany fa ao amin' izao fiainana izao ny Kristiana dia afaka ny ho tonga amin' ny toerana izay anjakan' ny ny fitiavan' Andriamanitra amin' ny fomba fara tampony ao am-pon' izy ireo, ka manome azy ireo fahamasinana ivelany sy anatiny. Nampirisika ny mpihaino azy i Wesley mba hanana traikefa manokana miaraka amin' i Jesoa Kristy, ilay "lalana tsara indrindra" mitondra ho amin' ny "fahalavorariana kristiana". Mijanona ho fototry ny fotopampianaran' ny Fiangonana Metôdista mandraka ankehitriny ny teôlôjian' i Wesley.

Teo ambany fitarihan' i Wesley, ny Metôdista dia lasa mpandray anjara manan-danja tamin' ny fanavaozana ara-tsôsialy tany Angletera, indrindra momba ny fampanajana ny maha olombelona ao amin' ny fonja sy ny fanafoanana ny fanandevozana. Tamin' ny fiafaran' ny fiainany izy dia nantsoina hoe "ilay olona tian' i Angletera indrindra".

## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/0bmxc
Ambrôsio avy any Milano

**Ambrôsio avy any Milano** na **Ambroazy avy any Milano** dia evekan' i Milano tamin' ny taona 374 ka hatramin' ny 397. Dokoteran' ny Fiangonana izy, anisan' ny Rain' ny Fiangonana Tandrefana efatra, niaraka amin' i Aogostino avy any Hipôna sy i Jerôma avy any Stridôna ary i Gregôrio Lehibe.  Mpanoratra sy pôeta tao Rôma izy.

Teraka tamin' ny taona 339 tao Augusta Treverorum ao tamin' ny Empira Rômana (izay atao amin' ny teny alemana hoe *Trier* na amin' ny teny frantsay hoe *Trêves* nkehitriny) izy ary maty tamin' ny 4 Avrily 397 tany Milano. Amin' ny teny latina izy dia atao hoe *Aurelius Ambrosius*.

Fantatra amin' ny maha mpanoratra sy pôeta azy izy, saika mpanorina ny himnôdia latinina kristiana ary mpamaky an' i Cicero sy ny Ran' ny Fiangonana grika, izay nandray ny fomba famakafakana alegôrika (ara-panoharana).

Anisan' ireo mpandray anjara tamin' ny adihevitra manohitra ny arianisma koa izy. Tao aminy no niova ho kristianina i Aogostino avy any Hipôna.

Nomen' ny Fiangonana Ôrtôdôksa sy ny Eglizy Katôlika voninahitra ho olo-masina izy. Ankalazaina isaky ny 7 Desambra izy, izany dia fetin' ny fandikana ny relikany. Tamin' ny Andro Antenatenany, ny andro firavoravoana lehibe indrindra natokana ho azy dia natao tamin' ny 4 Avrily, daty nahafatesany, na tamin' ny 7 Desambra, daty nanokanana azy ho eveka (*Martirôlôjia Rômana*).

## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/0p9f
François d'Assise

I **François d'Assise** dia relijiozy katôlika, diakra, mistika, ary mpanorina ny Fikambanan' ny Mpirahalahy Madinika izay atao amin' ny teny latina hoe *Ordo Fratrum Minorum*, na *Ordre des Frères Mineurs* amin' ny teny frantsay) tamin' ny taona 1210, izay miavaka noho ny fanoloran-tena ara-pivavahana ambony indrindra ataon' izy ireo ao amin' ny "fanarahana ny dian' i Kristy" (latina: *sequela Christi*) amin' ny vavaka, ny fifaliana, ny fahantrana, ny fitoriana ny Evanjely ary ny fitiavana ny Zavaboarin' Andriamanitra.

Amin' ny teny italiana ny anaran' ity relijiozy ity dia **Francesco d'Assisi**. Teraka tamin' ny 26 Septambra 1181 na 1182 tao Assisi (izay atao amin' ny teny frahtsay hoe Assise, ao Italia ankehitriny) izy ary nantsoina hoe **Giovanni di Pietro Bernardone** tamin' ny fahaterahany. Maty tamin' ny 3 Ôktôbra 1226 tao amin' io tanàna io ihany izy. 

"Mpitaingin-tsoavalin' i Kristy" sy an' ny "Andriambavy Fahantrana" i Md François izay heverina ho anisan' ny olo-masina lehibe indrindra teo amin' ny tantaran' ny Eglizy: nitondra fiovana lehibe teo amin' ny kristianisma izy, ary haingana ny niantsoina azy hoe *Alter Christus*, "ilay Kristy hafa", taorian' ny nahafatesany. Araka ny lovantsofina katôlika dia izy no olo-masina voalohany teo amin' io tantara io izay inoana ho nahazo ny stigmata ("ratran' i Kristy").

I François d'Assise ihany koa dia heverina ho mpialoha lalana amin' ny fifampiresahana eo amin' ny samy fivavahana, indrindra amin' ny fifanakalozan-kevitra tamin' ny soltanan' i Ejipta Al-Kâmil, izay nokasainy hovana finoana ho amin' ny kristianisma tamin' ny fotoana niezahany hampitsahatra ny Kroazada fahadimy izy.

Na dia tsy izy aza no tena namorona ny fampisehoana an-tsehatra ny fahaterahan' i Jesoa, ​​​​dia ekena fa nohatsarainy ny endrik' izany, ka nahatonga azy io hifanaraka amin' ny zava-misy kokoa, ary nalaza be io fanao io tany Andrefana.

Tamin' ny taona 1228, roa taona monja taorian' ny nahafatesany, dia nambaran' ny papa Gregôrio IX amin' ny fomba ôfisialy ho olo-masina i François, i Antoine de Padoue (pôrtogey: *Santo António de Padua*) sy i Pierre de Vérone (italiana: *Pietro da Verona*) ihany no nambara ho olo-masina haingana kokoa noho izy taorian' ny fahafatesana.

Ankalazaina amin' ny 4 Ôktôbra araka ny kalandrie litorjika katôlika i François d'Assise. Voatendry ho olo-masina mpiaro an' i Italia miaraka amin' i Mb Catherine de Sienne (italiana: *Caterina da Siena*) izy, ary mifandray amin' ny fiahiana ny biby sy ny tontolo voajanahary. Ny asasoratra malaza indrindra momba ny fiainan' i Md Francois sy ny Fikambanana Fransiskana voalohany dia ilay mitondra ny lohateny hoe  *I Fioretti di san Francesco* ("Ireo Voninkazo kelin' i Md François d'Assise").

## Jereo koa
* Biôgrafia
* Dominique de Guzmán

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/032p8
Bonaventure de Bagnoregio

**Bonaventure de Bagnoregio** dia filôzôfy mizaka ny zom-pirenen'i Italia teraka ny 1217 ary maty ny 15 Jolay 1274
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/0nlm4
Colomba d'Iona

**Colomba d'Iona** dia  mizaka ny zom-pirenen'i Irlanda teraka ny 7 Desambra 521 ary maty ny 9 Jiona 597
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/01xrr
Giovane Élber

**Giovane Élber** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Brazila teraka ny 23 Jolay 1972 tao Londrina

## Jereo koa
* Biôgrafia
Jean de la Croix

**Jean de la Croix** dia Poeta, mpanao asa soratra mizaka ny zom-pirenen'i Espaina teraka ny 24 Jiona 1542 ary maty ny 14 Desambra 1591
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/0c4j4
Georges de Lydda

**Georges de Lydda** dia miaramila mizaka ny zom-pirenen'i Roma Taloha teraka ny 1 Janoary 275 ary maty ny 1 Janoary 303
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com
Thomas Kraft

**Thomas Kraft** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Alemaina teraka ny 22 Jolay 1988

## Jereo koa
* Biôgrafia
Jan Hus

I **Jan Hus** dia mpitoriteny hatramin' ny taona 1402 tao amin' ny lasapelin' i Bethléem ao Praga sady nitoriteny niaraka tamin' ny olona hafa koa momba ny fiverenana amin' ny Fiangonana apôstôlika sy ara-panahy ary mahantra. Teraka tamin' ny 1 Janoary 1369 ary maty tamin' ny 15 Jolay 1415 izy. Nihevitra i Jan Hus fa ny fanavaozam-piangonana dia tokony handalo amin' ny fahefan' ny olon-tsotra tsy mpitondra fivavahana. Izany filazana izany dia nisy akony teo amin' ireo andriana ambony izay nahatsapa ny fahafahany haka ny fananan' ny fiangonana.

Nisy koa ny hetsika milenarista niseho, izay niresaka ny alin' ny mpaminany sandoka sy ny antikristy, dia ny Tabôrita izany. Nihamafy hatrany ny firesahana ny amin' ny fotoana farany, ka maro ireo te hahita indray ny Fiangonana voalohany. I Jan Hus dia nampangain' ny mpampianatra alemàna tao Praga. Ny mpanjaka Venceslas I dia nanohana an' i Jan Hus tamin' ny voalohany, avy eo rehefa niteraka ny fitroarana tamin' ny taona 1412 hanoherana ny fivarotana indolzansa (izay nandraisan' i Venceslas anjara) dia tsy nanohana azy intsony. Voantso tao amin' ny Kônsilin' i Kônstansa tamin' ny taona 1414 mba hanamarina ny zavatra ataony i Jan Hus ka nankao tokoa; naiditra am-ponja izy satria niaiky fa nanao fampianaran-diso, ka nodorana velona tamin' ny taona 1415. Ny mpianany atao hoe Hierônimô avy any Praga izay noheverina fa namerim-pahadisoana dia nodorana koa tamin' ny taona manaraka.

## Jereo koa
* Biôgrafia
*Hositisma

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/042x_
Geoffrey Dernis

**Geoffrey Dernis** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Frantsa teraka ny 24 Desambra 1980 tao Grande-Synthe

## Jereo koa
* Biôgrafia
Ireneo avy any Logdonoma

**Ireneo avy any Logdonoma** na **Ireneôsy avy any Smirna** dia teôlôjiana rômana teraka tamin' ny taona 130 tao Azia Minora ary maty tamin' ny taona 202 na 208. Anisan' ny Rain' ny Fiangonana naohitra ny gnôstisisma izy. Fahakeliny dia nandre ny fampianaran' i Pôlikarpôsy, izay mpianatr' i Joany evanjelista, izy. Tonga evekan' i Logdonoma (frantsay: *[[Lyon (Frantsa)|Lyon]]*) izy tamin' ny taona 177. Niady tamin' ny fampianaran' ny gnôstisisma izy nandritra ny naha eveka azy ka nanoratra boky ho amin' izany. Amin' i Ireneo dia ny Fiangonana no mpiambina ny fahamarinana sy ny finoan' ny Apôstôly izay nipoitra tamin' ny Soratra Masina.

Atao hoe *Irenaeus Lugdunensis* izy amin' ny teny latina fa *Εἰρηναῖος Σμυρναῖος* / *Eirênaĩos Smyrnaĩos* kosa amin' ny teny grika. 

## Jereo koa
* Biôgrafia
*Rain' ny Fiangonana

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/03z9k
Bernd Hölzenbein

**Bernd Hölzenbein** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i  teraka ny 9 Martsa 1946.

## Klioba baolina kitra
*Eintracht Frankfurt

* Mondial baolina kitra 1974

## Jereo koa
* Biôgrafia
Jerôma avy any Stridôna

I **Jerôma avy any Stridôna** na **Hierônimo avy any Stridôna** na **Masindahy Jerôma** dia mpanoratra tao Rôma, teraka tamin' ny taona 342 ary maty tamin' ny 30 Septambra 420. Isan' ireo Rain' ny Fiangonana na Aban' ny Eglizy manampahaizana momba ny Baiboly izy. Izy no nandika ny Baiboly amin' ny teny latina atao hoe Volgata (latina: *Vulgata*). Amin' ny teny latina dia atao hoe *Eusebius Hieronymus* izy.

Taorian' ny fianarana nataony tao Rôma dia nitoka-monina tany an-tany efitra izy ka nanao fiainana mikatsaka ny fahafahan' ny fanahy amin' ny alalan' ny fampijalian-tena, sady tany izy no nanohy ny fandalinana ny Soratra Masina. Tamin' ny taona 379 izy dia nohamasinina ho pretra. Nandany telo taona tao Kônstantinôpôlisy niaraka tamin' i Gregôriôsy avy any Nazianzo, izay isan' ny "Rain' ny Fiangonana" taty aoriana, izy avy eo.

Tamin' ny taona 382 izy dia nody any Rôma ka nisahana ny asa fitanana an-tsoratry ny papa Damaso I. Nandeha tany amin' ny Tany Masina izy tamin' ny taona 385. Niorim-ponenana tao Betlehema izy tamin' ny taona 386. Nanohy ny asa fanoratany tao i Hierônimo sady nanomboka niady hevitra tamin' ny mpanohana ny pelagianisma ary tamin' ny moanina teôlôjiana Tiranio Rofino  (na Rofino avy any Akoilea) sy tamin' i Aogostino avy any Hipo, ilay isan' ny "mpampianatry ny Fiangonana" taty aoriana (Md Aogostino). Ny tsy fifanarahan-kevitra nifanoheran' ny mpanohana ny pelagianisma dia nahatonga an' i Hierônimo hiafina nandritra ny roa taona teo ho eo. Maty izy fotoana vitsy taorian' ny fiverenany tao Betlehema tamin' ny taona 419 na 420.

## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/042pm 

## Loharano sy fanamarihana
Igor Stamenovski

**Igor Stamenovski** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Masedonia teraka ny 16 Jiona 1980

## Jereo koa
* Biôgrafia
Benedikto any Nursia

I **Benedikto any Nursia** na **Benoà any Nursia** (na **Md Benedikto** na **Md Benoà** ho an' ny Katôlika sy Ôrtôdôksa) no mpanorina ny Fikambanan' ny Benediktina ary tena nanentana ny mônastisisma tandrefana tatỳ aoriana. Teraka tamin' ny taona 480 tany Nursia ao Umbria (Italia) ary maty tamin' ny taona 547 tao amin' ny mônastera Montecassino izy. Atao hoe *Benedictus de Nursia* na *Sanctus Benedictus de Nursia* izy amin' ny teny latina.

Heverin' ny Katôlika sy Ôrtôdôksa ho patriarkan' ny moanina tandrefana izy, noho ny fitsipikany nisy fiantraikany lehibe teo amin' ny mônastisisma tandrefana, eny hatramin' ny sivilizasiôna eorôpeana tamin' ny Andro Antenatenany.

Ny fetin' i Md Benoà dia ny 11 Jolay, daty fankalazana ny famindrana ny sisa tamin' ny vatany (relika) tao amin' ny Abey Saint-Benoît-sur-Loire.

## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/019kw
Tertoliano

I **Tertoliano** dia mpanoratra, mpanao asa soratra mizaka ny zom-pirenen'i Roma Taloha teraka ny 1 Janoary 155 tao Kartago ary maty tamin'ny taona 230.
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/07p0x
Cédric Mongongu

**Cédric Mongongu** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Repoblika Demokratikan'i Kongo teraka ny 22 Jiona 1989 tao Kinshasa

## Jereo koa
* Biôgrafia
Tomás de Torquemada

**Tomás de Torquemada** dia mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i Espaina teraka ny 14 Oktobra 1420 ary maty ny 16 Septambra 1498
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/01f7mj
Yannick Sagbo

**Yannick Sagbo** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Frantsa, Côte d'Ivoire teraka ny 12 Aprily 1988 tao Marseille

## Jereo koa
* Biôgrafia
John Wyclif

**John Wyclif** dia  mizaka ny zom-pirenen'i Fanjakana Mitambatra teraka ny 1 Janoary 1320 ary maty ny 31 Desambra 1384
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/046f1
François Xavier

I **François Xavier** dia misiônera katôlika zezoita avy any Navarre, any Espaina. Namana akaikin' i Ignace de Loyola izy, anisan' ny mpiara-manorina ny Fikambanan' i Jesoa. Amin' ny teny espaniôla izy dia atao hoe **Francisco Javier**, fa amin' ny teny baska kosa dia **Frantzisko Xabierkoa**. Teraka tamin' ny 7 Avrily 1506 tao Javier, tanàna akaikin' i Pamplona any Navarre, izy, ary maty tamin' ny 3 Desambra 1552 tao amin' ny nosy Shangchuan (anarana erôpeana taloha: Sancian), akaikin' ny morontsirak' i Canton any Sina. Ny anarany tamin' ny fahaterahany dia **Francisco de Jasso y Azpilicueta**.  

Ny fahombiazany tamin' ny asan' ny misiônera tany India sy tany Atsinanana Indrindra dia nahazoany ny anaram-boninahitra hoe "Apôstôlin' i India", izay nahavita nandeha efa ho 80&nbsp;000 km nandritra ny iraika ambin' ny folo taona nisiany tany Azia.

Nambara ho olon-tsambatra izy tamin' ny taona 1619, ary nambaran' ny papa Gregôrio XV  ho olo-masina telo taona tatỳ aoriana. Ao amin' ny litorjia izy dia tsarovan' ny Katôlika sy ny Anglikanina isaky ny 3 Desambra.

## Jereo koa
* Biôgrafia

* Ignace de Loyola

* Pierre Favre

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/02yr5
Jonathan Mensah

**Jonathan Mensah** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Ghana teraka ny 13 Jolay 1990 tao Accra

## Jereo koa
* Biôgrafia
Cédric Cambon

**Cédric Cambon** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Frantsa teraka ny 20 Septambra 1986 tao Montpellier

## Jereo koa
* Biôgrafia
Jürgen Grabowski

**Jürgen Grabowski** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Alemaina sy Polonia teraka ny 7 Jolay 1944

## Jereo koa
* Biôgrafia
Al-Hussein ibn Ali

I **Al-Hussein ibn Ali** na **Al-Husayn ibn Ali** dia revôlisiônera tao amin' ny Kalifata Omaiada, teraka tamin' ny 10 Janoary 626 tao Medina any Arabia ary maty tamin' ny 10 Ôktôbra 680 tao Kerbala (na Karbala) any Iràka, zanak' i Ali ibn Abi Talib sy i Fatima Zahra, ary amin' ny alalan' ity farany dia zafikelin' i Mohamady ihany koa.

Tamin' ny fahafatesan' i Al-Hassan ibn Ali zokiny lahy tamin' ny taona 670 dia lasa fahatelo tamin' ny imam roa ambin' ny folo tao amin' ny siisman' ny Roa ambin' ny folo izy. Ny fikomiany tamin' ny kalifa omaiada Yazid I (voampanga ho nanao ny tsy rariny) narahin' ny fahafatesany nandritra ny ady tao Karbala (Iràka) dia tena zava-dehibe amin' ny fandrosoan' ny fandinihana siita: araka ny silamo siita, indrindra fa ny siisman' ny Roa ambin' ny folo, sy ny ismaeliana, i Hussein dia maty an-tsitrapo hamonjy izao tontolo izao.

Izany fikomiana sy fahafatesana izany dia nanjary lohahevitry ny fanajana azy lalina teo amin' ny Siita. Noho izy lasa "maritiora" (*shahîd*) ho azy ireo dia mankalaza ny fahafatesan' i Hussein isan-taona izy ireo, amin' ny andro faha-40 manaraka ny datin' ny fanaovana maritiora, mandritra ny lanonana antsoina hoe "*Arbain*" ("efapolo", izany hoe ny efapolo andro taorian' ny fahafatesany). Olona 17 ka hatramin' ny 20 tapitrisa no mivory ao amin' ny Fasan' ny imam Hussein ao Karbala (atao hoe Môskean' ny imam Hussein) amin' ity fotoana ity mba hanomezam-boninahitra azy. Lasa anisan' ny toerana manan-danja eo amin' ny silamo siita àry ilay toerana.

## Ny fiainany manokana
I Alī ibn Abī Ṭālib no rainy. Ny vadiny dia i Layla bint Abi Murrah al-Thaqafi, Shahrbanu. Ny zanany dia i Ali ibn al-Husayn Zayn al-'Abidin, i Ali al-Akbar ibn Husayn, i Ali al-Asghar ibn Husayn, i Sukayna bint Husayn, i Fatima al-Sughra bint al-Husayn, i Fatimah bint Husayn, i Sakinah (Fatima al-Kubra) bint Husayn. i Ny rahalahiny sy ny rahavaviny dia i Zaynab bint Ali, i Hasan ibn Ali. 
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com
Ja'far al-Sâdiq

**Ja'far al-Sâdiq** dia  mizaka ny zom-pirenen'i Kalifaty Omaiada teraka ny 1 Janoary 702 ary maty ny 1 Janoary 765
## Ny fiainany manokana
I Muhammad al-Baqir no rainy. Ny zanany dia Musa al-Kadhim, Isma'il ibn Jafar, Abdullah al-Aftah, Ali al-Uraidhi ibn Ja'far al-Sadiq, Muhammad ibn Ja'far al-Sadiq. 
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/027k9h
Muhammad al-Bukhari

I **Muhammad al-Bukhari** dia mpanoratra mozilmana mpanangona hadita (*muhaddith*) tamin' ny taonjato faha-9 izay heverina ho manampahaizana manan-danja indrindra momba ny hadita teo amin' ny tantaran' ny sonisma. Teraka tamin' ny 19 na 21 Jolay 810 izy ary maty tamin' ny 1 Septambra 870. Ny sanganasan' i Al-Bukhari mbola misy dia ahitana ny fanangonana hadita ata hoe *[[Sahih al-Bukhari]]* sy *al-Tarikh al-Kabir* ary *al-Adab al-Mufrad*. Atao hoe **Abū ʿAbd Allāh Muḥammad ibn Ismāʿīl ibn Ibrāhīm al-Juʿfī al-Bukhārī** (arabo: أبو عبد الله محمد بن إسماعيل بن إبرهيم الجعفي البخاري) ny narany feno. Teraka tao Bukhara ao Ozbekistana i Al-Bukhari ary nanomboka nianatra hadita tamin' ny fahatanorany. Namakivaky ny Kalifata Abasida izy ary nianatra tamin' ny manam-pahaizana malaza maro tamin' izany fotona izany. Nitadidy hadita an' arivony i Bukhari, nanangona ny *[[Sahih al-Bukhari]]* tamin' ny taona 846. Nandany ny androm-piainany nampianatra ny hadita nangoniny izy. Tamin' ny fiafaran' ny androm-piainany i Bukhari dia niatrika ny filazana fa noforonina ny Kor'any, ary natao sesitany tany Nishapur. Nifindra tany Khartank, akaikin' i Samarkand, izy avy eo.

Ny *Sahih al-Bukhari* dia nohajaina amin' ny maha fanangonana hadita manan-danja indrindra amin' ny silamo sonita azy. Ny *Sahih al-Bukhari* sy ny *[[Sahih Muslim]]*, izay angona hadita nataon' i Muslim ibn al-Hajjaj mpianatr' i Al-Bukhari, dia fantatra amin' ny anarana hoe *Sahihayn* (arabo: صحيحين / *Saḥiḥayn*) ary heverin' ny Sonita ho boky azo antoka manarakaraka ny Kor'any. Anisan' ny mandrafitra ny *[[Kutub al-Sittah]]* izy io, dia ireo angona hadita enina hajaina indrindra ao amin' ny sonisma.

## Jereo koa
* Biôgrafia
* Muslim ibn al-Hajjaj 

* *[[Sahih al-Bukhari]]*

* Muhammad al-Bukhari
* Al-Tabari
* Al-Nasa'i
* Abu Dawud al-Sijistani
* Ibn Majah
* Al-Tirmidhi

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/01mxdv
Alex Ferguson

**Alexander Chapman "Alex" Ferguson** dia mpilalao baolina kitra, mpanoratra ny tantaran'ny fiainany mizaka ny zom-pirenen'i Fanjakana Mitambatra teraka ny 31 Desambra 1941

## Ny fiainany manokana
Ny zanany dia Darren Ferguson. 
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/0bvlv
Muslim ibn al-Hajjaj

I **Muslim ibn al-Ḥajjāj**, izay antsoina koa hoe **Muslim** na **Imam Muslim**, dia mpanoratra hadita, (*muhaddith*) ary manam-pahaizana arabo mozilmana. Izy no mpanoratra ny faharoa amin' ny fanangonana hadita roa azo itokisana indrindra ao amin' ny silamo sonita (aorian' ny *[[Sahih al-Bukhari|Sahîh Al-Bukhârî]]*), mitondra ny lohateny hoe *[[Sahih Muslim]]*. Teraka tao Nishapur (Persia Abasida) tany amin' ny taona 821 izy ary maty tao amin' io tanàna io ihany tamin' ny 6 Mey 875. Ny anarany feno dia **Abû al-Husayn Muslim ibn al-Hajjāj al-Qushayrī an-Nīshabūrī** (أبو الحسين مسلم بن الحجاج القشيري النيسابوري / *abū al-ḥusayn muslim ben al-ḥajjāj al-qušayrī an-nīšābūrī*).

Nandeha tany Iràka, tany Arabia, tany Ejipta ary tany Siria izy. Nandritra ny diany dia nanangona ireo lovantsofina izay noheveriny ho manan-kery indrindra izy. Niaraka tamin' i Muhammad al-Bukhari mpampianatra azy fanta-daza indrindra sady mpanoratra ny *[[Sahih al-Bukhari]]*, tamin' i Mâlik ibn Anas mpanorina ny iray amin' ny sekolim-pampianarana sonita efatra sady mpanoratra ny *[[Al-Muwatta]]*, na tamin' i Ahmad ibn Hanbal aza izy, izay, araka ny voalazan' ny lovantsofina, nitadidy hadita efa ho iray tapitrisa, izy dia heverina ho fakana tonon-tsiahy ao amin' ny sonisma amin' ny resaka siansa momba ny hadita.

## Jereo koa
* Biôgrafia
* *[[Sahih Muslim]]*
* Hadita (*Hadith*)

* Muhammad al-Bukhari
* Al-Tabari
* Muslim ibn al-Hajjaj
* Al-Nasa'i
* Abu Dawud al-Sijistani
* Ibn Majah
* Al-Tirmidhi

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/03xq8d
Erwin Hoffer

**Erwin Hoffer** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Aotrisy teraka ny 14 Aprily 1987

## Jereo koa
* Biôgrafia
Al-Nawawi

**Al-Nawawi** dia  teraka ny Oktobra 1233 ary maty ny 22 Desambra 1278
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/01mxh4
Olivier Sorlin

**Olivier Sorlin** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Frantsa teraka ny 9 Aprily 1979

## Jereo koa
* Biôgrafia
Al-Shafi'i

I **Al-Shafi'i** na **Ash-Shafi'i** dia manam-pahaizana (*ulema*) mozilmana sonita, mpahay lalàna, mpandala ny nentim-paharazana, teôlôjiana, asketika, teraka tamin' ny taona 767 tao Gaza (Palestina) sy maty tao Ejipta tamin' ny taona 820, ary nanomezana anarana ny sekoly (*madhhab*) safeista momba ny didy zary lalàna silamo (*fiqh*). Anisan' ny fokom-pirenena arabon' ny Quraych izy.

Amin' ny teny arabo dia atao hoe **ٱلشَّافِعِيّ** / ***al-Shāfiʿī***. Atao hoe **imam ''Al-Shafi'i***, koa izy . Ny anarany feno dia *'أبو عبد الله محمد بن إدريس الشافعي** / ***Abu Abdullah Muhammad bin Idris ash-Shâfi'î*'''.

Teraka tao Gaza, Palestina tao amin' ny fokom-pianakaviana Banu Muttalib amin' ny fokom-pirenena Quraysh izy, nifindra toerana teo amin' ny faharoa taonany ary nobeazina tao Meka izy. Nipetraka tany Medina, Iemen, Bagdad any Iràka ary Ejipta izy tatỳ aoriana, ary nitsara nandritra ny fotoana ela tao Najran ihany koa.

## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/02656w
Iasmin Latovlevici

**Iasmin Latovlevici** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Romania teraka ny 11 Mey 1986

## Jereo koa
* Biôgrafia
Lacina Traoré

**Lacina Traoré** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Côte d'Ivoire teraka ny 20 Mey 1990 tao Abidjan

## Jereo koa
* Biôgrafia
Ahmad Ibn Hanbal

**Ahmad Ibn Hanbal** dia  mizaka ny zom-pirenen'i Iraka teraka ny 1 Janoary 780 tao Baghdad ary maty ny 1 Janoary 855 tao Baghdad
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/026592
Philemon Masinga

**Philemon Masinga** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Afrika Atsimo teraka ny 28 Jiona 1969

## Jereo koa
* Biôgrafia
Abou Hanîfa

**Abou Hanîfa** dia  mizaka ny zom-pirenen'i Kalifaty Omaiada teraka ny 8 Septambra 699 ary maty ny 18 Jiona 767 tao Baghdad
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/026587
Ibn Taymiyya

**Ibn Taymiyya** dia  teraka ny 22 Janoary 1263 ary maty ny 26 Septambra 1328 tao Damaskosy

## Jereo koa
* Biôgrafia
Mâlik ibn Anas

I **Mâlik ibn Anas** dia imam, teôlôjiana ary mpahay lalàna arabo mozilmana, mpandala ny nentin-drazana, teraka teo anelanelan' ny taona 708 sy 716 ary maty tamin' ny taona 796 tao amin' ny Kalifata Omeiada. Atao hoe : مالك بن أنس / *Mālik ibn Anas* io anarna io amin' ny teny arabo. Ny anarany feno dia ***Abū ʿAbd Allāh Mālik ibn Anas ibn Mālik ibn Abī ʿĀmir ibn ʿAmr ibn al-Ḥārithb Ghaymān ibn Khuthayn ibn ʿAmr ibn al-Ḥārithal-Aṣbaḥī***. Antsoin' ny Sonita hoe ***Imam Malik*** izy, ary fantatra amin' ny anarana hoe ***Imam dar al-Hijrah*** na ***Imam an' i Medina***.

Ny fampianarany no fototra ara-dalàna sy ara-tenim-pinoan' ny sekoly malekita, izay anisan' ny sekolin-dalàna efatra amin' ny sonisma.

Tena hajaina eo amin' ny manam-pahaizana mozilmana ny asasoratr' i Malik izay anisan' ny mitana anjara toerana lehibe eo amin' ny sehatry ny didy zary lalàna sy ny fanangonana hadita ary ny tenim-pinoan' ny silamo. Izy no mpanoratra ny boky *[[Al-Muwatta]]*, asasoratra izay mametraka ny fototry ny fandalinana ny fampianarana sy ny asan' ny Mpaminany silamo sady nametraka ny fomba fiasa sôsiôlojika amin' ny sivilizasiôna silamo.

Noderain' ny mpiara-belona taminy sy ny manam-pahaizana nanaraka azy ny asan' ny Imam Malik. Ho an' ny Malikita sy ny mpanoratra maro hafa, ny *Al-Muwatta* dia ao anatin' ny *[[Kutub al-Sittah]]*, izay fitambaran' ny asasoratra enina heverin' ny manam-pahaizana sonita ho boky azo itokisana (*sahih*). Noho izany, nanoratra momba ny asan' i Imam Mâlik i Imam Al-Shafi'i na Ash Shafi'i:"Ny asasoratra azo itokiana indrinda aorian' ny Bokin' Andriamanitra dia ny *Muwatta* an' i Malik",— Ash-Shafi'î

## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/01nyt2
Juda Loew ben Bezalel

**Juda Loew ben Bezalel** dia  mizaka ny zom-pirenen'i Alemaina, Polonia teraka ny 1 Janoary 1512 ary maty ny 17 Septambra 1609
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/017vdv
Juli Sánchez

**Juli Sánchez** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Andora teraka ny 20 Jiona 1978 tao Andorra la Vella

## Jereo koa
* Biôgrafia
Robbie Brady

**Robbie Brady** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Irlanda teraka ny 14 Janoary 1992

## Jereo koa
* Biôgrafia
Gaon de Vilna

**Gaon de Vilna** dia  mizaka ny zom-pirenen'i Litoania teraka ny 23 Aprily 1720 ary maty ny 9 Oktobra 1797 tao Vilnius
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/025dlg
Rabbi Akiva

**Rabbi Akiva** dia  mizaka ny zom-pirenen'i Israely teraka ny 1 Janoary 17 ary maty ny 1 Janoary 135
## Ny fiainany manokana
Ny zanany dia Joshua ben Karha. 
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/019tdh
Rachi

**Rachi** dia  mizaka ny zom-pirenen'i Frantsa teraka ny 28 Febroary 1040 ary maty ny 13 Jolay 1104
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/06m7f
Baal Shem Tov

**Baal Shem Tov** dia Dokotera mizaka ny zom-pirenen'i Polonia teraka ny 25 Aogositra 1698 ary maty ny 22 Mey 1760
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/0144jp
Karsten Wettberg

**Karsten Wettberg** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Alemaina teraka ny 10 Novambra 1941

## Jereo koa
* Biôgrafia
Al-Ghazâlî

**Al-Ghazâlî** dia filôzôfy, mpanoratra ny tantaran'ny fiainany teraka ny 1 Janoary 1058 ary maty ny 26 Desambra 1111
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/012prf
Fernando Morientes

**Fernando Morientes** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Espaina teraka ny 5 Aprily 1976

## Jereo koa
* Biôgrafia
Ruud van Nistelrooy

**Ruud van Nistelrooy** dia mpilalao baolina kitra  neerlandey teraka ny 1 Jolay 1976

## Jereo koa
* Biôgrafia
Ibn Arabî

I **Ibn Arabî** dia filôzôfa (*faylasûf*), pôeta, manam-pahaizana silamo (*ulema*), mpahay lalàna (*faqīh*), sofy, ary metafizisiana arabo-andaloa, teraka tamin' ny 26/28 Jolay 1165 tao Murcie ary maty tamin' ny 10 Nôvambra 1240 tao Damaskôsy. Nanao asasoratra misa 850 izy.

Ny anarany feno dia **Muhyī al-dīn Abū ‘Abd Allāh Muhammad bin ‘Alī bin Muhammad bin Ahmad bin ‘Abd Allāh bin al-‘Arabī al-Tā’ī al-Hātimī al-Andalusī** **—** amin' ny teny arabo: محيي الدين أبو عبد الله محمد بن علي بن محمد بن أحمد بن عبد الله بن العربي الطائي الحاتمي الأندلسي),

Ny asasorany dia nibahana ny ara-panahy silamo nanomboka tamin' ny taonjato faha-13, ary azo heverina ho fototry ny fisainana metafizika ao amin' ny finoana silamo. Izy no mpandinika lehibe indrindra amin' ny fampianarana esôterika momba ny *Wahdat al-wujud* ("Maha Tokana ilay Misy"). Nanana fahavalo sasany tao amin' ny sehatra eksôterika izy. Ao amin' ny esôterisma silamo dia heverina ho "tombo-kasen' ny fahamasinana" izy. Araka ny filazan' ny mpanoratra sasany, dia nisy fiantraikany tamin' ny asan' i Dante Alighieri, ao amin' ny *Divina Commedia*, izy.

## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/01cg5t
Siddhartha Gautama

I **Siddhartha Gautama**, izay fantatra amin' ny anarana hoe **Shakyamuni** ("olon-kendrin' ny Śākya") na ilay **Buddha** ("Ilay Nifoha”), dia filôzôfy indiana sy mpitarika ara-panahy niaina tamin' ny taonjato fah-6 tal. J.K. na tamin' ny taonjato faha-5 tal. J.K., mpanorina ara-tantara ny vondrona moanina mpirenireny izay niteraka ny bodisma.

Teraka tao Lumbinî, any Nepaly ankehitriny izy, teny amin' ny lalana mankany Kapilavastu, renivohitry ny fokom-pfianakaviany, any Terai Nepaley ankehitriny, terak' i Māyādevī sy i Śuddhodana, mpanjakan' ny Śākya izay anisan' ny sarangam-pokon' ny Kṣatriya mpiady, ary navitrika tany amin' ny Fanjakan' i Kosala sy tany amin' ny Fanjakan' i Magadha any amin' ny tapany avaratra-atsinanan' i India ankehitriny.

Teo amin' ny valopolo taona teo ho eo no niainany, saingy tsy mifanaraka momba ny daty tena niainany ny lovantsofina maro, izay ataon' ny fikarohana ankehitriny fa any aoriana kokoa: manodidina ny taona 623-543 tal. J.K. araka ny lovantsofna teravada, manodidina ny taona 563-483 tal. J.K. araka ny ankamaroan' ny manam-pahaizana tamin' ny fiandohan' ny taonjato faha-20, maro tamin' ny fiandohan' ny taonjato faha-21 no mihevitra ny *parinirvāṇa* (fahafatesan' ny Buddha) eo anelanelan' ny taona 420 sy 380 tal. J.K.

Ny firehan' ny bodisma rehetra dia mihevitra azy ho ny "buddha madio sy tonga lafatra" (*samyaksambuddha*) ankehitriny, izay tsy vitan' ny hoe nahatratra ny fifohazana, fa afaka "mampihetsika ny kodiaran' ny Lalàna" sy mampiely ny fampianarana amin' izao tontolo izao. Nampitaina am-bava nandritra ny taonjato telo ka hatramin' ny efatra ny fampianarany, alohan' ny nanoratana azy ao amin' ny *Tripitaka* (Kanôna paly).

Ny anaram-boninahitry hoe *Buddha* (amin' ny teny sanskrita: *buddha*, "mifoha", "mahatsiaro", avy amin' ny fototeny sanskrita hoe *budh*- , "mifoha") dia nomen' ny mpianany azy taty aoriana. Noho izany dia asiana sora-baventy amin' ny fanoratana nifanarahana, ity anaram-boninahitra ity dia manondro an' i Shakyamuni mba hanavahana azy amin' ny olona hafa antsoina hoe *buddha* noho ny nihoarany  fifanoheran-droa *samsara*/*nirvāna* araka ny bodisma mahaiana. Fantatra ihany koa ho *tathāgata* izy, izany hoe "ilay Tonga toy izany/ilay Tonga/ nandeha toy izany hitory ny Lalàna tsara” (*Dharma*).

## Jereo koa
* Biôgrafia
* Bodisma

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/015k7
Acúrsio Carrelo

**Acúrsio Carrelo** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Pôrtogaly teraka ny 16 Martsa 1931 ary maty ny 9 Janoary 2010

## Jereo koa
* Biôgrafia
Fabio Quagliarella

**Fabio Quagliarella** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Italia teraka ny 31 Janoary 1983

## Jereo koa
* Biôgrafia
Tenzin Gyatso

**Tenzin Gyatso** dia  teraka ny 6 Jolay 1935
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com
Thierry Henry

**Thierry Henry** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Frantsa teraka ny 17 Aogositra 1977 tao Les Ulis

## Jereo koa
* Biôgrafia
Longchenpa

**Longchenpa** dia mpanao asa soratra teraka ny 1 Martsa 1308 ary maty ny 1 Janoary 1364
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/0jnz_
Thich Nhat Hanh

**Thich Nhat Hanh** dia Poeta mizaka ny zom-pirenen'i Vietnam teraka ny 11 Oktobra 1926 - 2022
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/07kqn
Bodhidharma

**Bodhidharma** dia filôzôfy mizaka ny zom-pirenen'i India teraka ny 1 Janoary 483 tao India ary maty ny 1 Janoary 540
## Jereo koa
* Biôgrafia

### Rohy ivelany
* Ao amin'i Freebase: https://www.freebase.com/m/01crm
Diego Gómez

**Diego Gómez** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Kolombia teraka ny 29 Martsa 1972

## Jereo koa
* Biôgrafia