Famorana eto Madagasikara

Ny **famorana** dia fanao eo amin’ny fomban-drazana izay mbola manan-kery eto Madagasikara ary samy manana ny endriny arakaraka ny faritra. Any amin’ny faritra afovoan-tany, any Imerina, izy io dia atao amin’ny ririnina, izany hoe eo anelanelan’ny volana Mey sy Aogositra, ary atao tsirairay. Antsoina hoe **didimpoitra** koa izy io. Any amin’ny faritra atsimon’ny Nosy, dia atao amina fomba iombonana ary antsoina hoe **sambatra** amin’ny Antambahoaka any atsimo-atsinanana ary **savatse** amin’ny Ambolavaha any atsimo-andrefana. Ny sambatra, izay atao isaky ny fito taona, dia misy fankalazana izay mety maharitra iray volana.

## Hevitra an' ohatra
Mitohy hatrany ny famorana saingy mihavery ny tandindona tany am-boalohany ary lasa fomba fanao tsotra izy iko. Ankoatra ny fahasamihafan'ny fisehoany, dia maneho ny herin'ny maha lehilahy, mifandray amin'ny fahavokarana  ny famorana.

## Fanatanterahana ny fombafomba ao Imerina
Herinandro eo ho eo aorian’ny nahaterahan' ny zazalahy ny famoahana ampahibemaso voalohany an’ilay zaza, izay tsy mbola misy anarana. Rehefa afaka telo ka hatramin'ny dimy volana, ny fombafomba voalohany dia ny fanomezana ny volony voalohany ho an'ny ankizy, izay antsoina hoe *"[[Alavolon-jaza|ala volon-jaza]]*". Izany dia fanesorana volo manodidina izay anaovana ny sakafo lehibe. Tafiditra tanteraka ao anatin'ny maha-olombelona ny ankizivavy avy eo fa ny zazalahy dia tsy maintsy forana amin'izany  .

Ny lanonana famorana tena izy dia atao mandritra ny ririnina, ao amin'ny toerana natokana ho an'ny tena fandidiana. Mandray anjara amin’ny fanomanana azy ny fianakaviana manontolo (fitaovana sy zava-manitra, toy ny siramamy sy akondro). Amin'ny takariva, ny lehilahy rehetra ao amin'ny fianakaviana dia mandray ny "rano mahery" na rano manan-kasina nangonina taloha teo am-pototry ny tendrombohitra nataon’ny lehilahy matanjaka iray izay mbola velon-dray aman-dreny. Ity rano ity dia ampiasaina amin'ny "oran-jaza"(?), ny mpanao famorana, hanasa tanana sy ny ferin’ny zaza ary ny antsy.

Ny hoditry ny tsosoka dia atelin'ny rainy na ny dadatoany, atao eo anelanelan'ny silaka akondro roa, amin'ny fanantenana ny hiteraka lahy. Ity fanao ity, alohan'ny taonjato faha-16 sy ny tamin' ny nanjakan-dRafohy tao Imerimanjaka, ankehitriny dia maka endrika tsotsotra, na eo amin’ny fitaovana ampiasaina na eo amin’ny fanatanterahana azy, dia dokotera, ohatra, no misolo ny mpanao famorana. Mirona ho very ny habeny masina sy ny asany amin'ny maha-fomba fanaony.

## Sambatra
Ho an’ny Antambahoaka, ny famorana, na *ny sambatra*, dia iaraha-mahalala isaky ny fito taona, ka miteraka lanonana lehibe. Mbola nampiharina tamin’ny fiandohan’ny taonjato faha-21. Tamin'ny taonjato faha-10, ny zazalahy kely teraka nandritra io fito taona io dia nohamasinin'ny mpanjaka ho lehilahy.

## Fanovozan-kevitra

* (en) Maurice Bloch, *[https://www.persee.fr/doc/hom_0439-4216_1989_num_29_109_369097 From blessing to violence: history and ideology in the circumcision ritual of the Merina of Madagascar]*, Cambridge, Cambridge University Press, 1984, IX-210 p. (présentation en ligne)
* Feeley-Harnik, Gillian (1991). *[https://www.persee.fr/doc/hom_0439-4216_1994_num_34_131_369806 A Green Estate: Restoring Independence in Madagascar]*.  Smithsonian Institution Press. Miresaka momba ny fomba fanao nentim-paharazana ao Madagasikara, anisan’izany ny famorana sy ny lanjany ara-piarahamonina.

* Pierre Pacaud, "L'ombilic et le prépuce : naissance, mort, castration dans les sociétés malgaches", *Champ psychosomatique*, vol. 36, no 4 "Du marquage du corps à l’automutilation",‎ 2004, p. 39-55.

* Louis Molet, "Conception, naissance et circoncision à Madagascar", L'Homme, Paris, EHESS, vol. 16, no 1,‎ 1976, p. 33-64

* Robert Razafitsaroana et P.H. Dubois, « Le "Sambatra" ou la circoncision chez les Antambahoaka: tribu de la côte Est de Madagascar (Mananjary) », *Anthropos*, vol. 22, nos 5-6,‎ 1927, p. 747-764

## Loharano