open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fokom-pirenen' i Levy

Ny **fokom-pirenen' i Levy** dia iray amin' ny fokom-pirenena roa ambin' ny folon' i Israely. Tsy nahazo anjara tany azy manokana ny fokom-pirenen' i Levy fa niparitaka tamin' ny tanana miisa 48 miaraka amin' ny fokom-pirenena sisa ao amin' ny Zanak' i Israely. Tsy nanana anjara tany ho azy manokana ny fokom-pirenen' i Levy rehefa natao ny fizarana ny tany.

## I Levy
I Levy no raibe mpanorina ny fokom-pirenen' i Levy. Zanaka lahy fahatelon' i Jakoba izy. I Lea no anaran-dreniny (Gen. 29.31-34). I Levy no rain' i Iôkebeda (vehivavy) izay niteraka an' i Miriama sy i Mosesy ary i Aarona tamin' i Amrama (zafin' i Levy). I Robena sy i Simeôna sy i Jodà sy i Isakara ary i Zebolôna no rahalahiny ary i Dina no anabaviny iray reny aminy.

Nizara ho fianakaviana telo ny taranak' i Levy tamin' ny andron' ny fahandevozana tao Ejipta, dia ny fianakavian' i Gersôna sy ny an' i Kehaty (na Kohaty) ary ny an' i Merary. Roa taona taorian' ny fivoahan' ny Zanak' i Israely avy any Ejipta dia tsy fantatra ny isan' ny lehilahy roapolo taona no ho miakara ao amin' ny fokom-pirenen' i Levy, satria tsy hita ao amin' ny fanisana izy ireo.

## Fonenan' ny fokom-pirenen' i Levy
Tsy nanana anjara tany ho azy manokana ny Levita rehefa natao ny fizarana ny tany voababo, dia ny tany Kanana, fa niparitaka tamin' ny tanana miisa 48 miaraka amin' ny fokom-pirenena sisa ao amin' ny Zanak' i Israely. Satria izy ireo tsy nanao asa afa-tsy ny raharaha momba ny fanompoana an' Andriamanitra sy ny fitantanan-draharaha ao an-Tempoly ary ny fampianarana ny Lalàna, dia nanome ny ampahafolon-karenany azy ny sisa amin' ny Israelita mba hivelomany sy hanamboarana na hanarenana ny Tempoly. Nisy koa ireo Levita nisahana ny fitendrena sy ny fitsofana zavamaneno ao amin' ny Tempoly.

## Ny Levita

Levita no fiantsoana ny taranak' i Levy izay misahana ny asa ao an-tempoly. Ny zanaka lahin' i Aarôna rahalahin' i Mosesy, izay ata hoe Kôhena (hebreo: *Kohen* raha tokana; na *Kohanim* raha maro) dia miavaka noho izy ireo nisahana ny fanolorana ny fanatitra (biby na zava-manitra) ao amin' ny Tempoly. Anisan' izy ireo i Samoela sy i Ezekiela ary i Malakia. I Joany (na Jaona) mpanao batisa koa dia voalaza fa anisan' ny taranak' i Levy.

## Taranaka
Ireto avy ny mpaminany taranak' i Levy: i Mosesy, i Samoela, i Elia, i Ezekiela, i Ezra (na Esdrasa), i Hagay (na Akjea), i Jeremia, i Zakaria ary i Joany mpanao batisa zanak' i Zakaria mpisorona.

## Jereo koa

* Fokom-pirenen' i Israely: Robena - Simeôna -  Levy - Jodà - Isakara - Zabolôna - Dana - Naftaly - Gada - Asera - Jôsefa (Manase sy Efraima) - Benjamina.
* Fanjakan' i Jodà
* Fanjakan' i Israely (Samaria)
* Fanjakan' i Israely (mitambatra)

* Levita
* Bokin' ny Levitikosy
Fokom-pirenen' i Jodà

Ny **fokom-pirenen' i Jodà** na **fokon' i Jodà** dia iray amin' ny fokom-pirenena roa ambin' ny folon' i Israely. Nanana ny toerany manokana ny fokom-pirenen' i Jodà amin' ny maha fokom-pirenena voalohany ao amin' ny Fanjakan' i Jodà azy.

## I Jodà na Joda
I Jodà (hebreo: יְהוּדָה‎ / *Yehuda*) dia zanaka fahefatr' i Jakôba tamin' i Lea. Izy ilay nandresy lahatra ny rahalahiny hivarotra an' i Jôsefa tamin' ny Ismaelita mpividy olona fa tsy hamono azy (Gen. 36: 26-27); izy no niantoka ny hampodiana an' i Benjamina faralahy eo amin-drainy mba hahafahana mitondra azy any Egipta araka ny sitrapon' ilay manam-pahefana egiptiana (dia i Jôsefa ihany). I Jodà no nahazo ny tsodranon' i Jakôba ho lehiben' ny zokiny izay tsy nanaja an-drain' izy ireo. Ireto avy ny zanak' i Jodà: Era, Onana, Sela, Pereza ary Zera (Genesisy 46:12).

## Ny anjara tanin' ny fokom-pirenen'i Jodà
Ao amin' ny Bokin' i Jôsoa (Jôs. 15) no iresahana ny anjara tany azon' ny fokom-pirenen' i Jodà tao Kanaana. Tsy hita ao amin' ny *[[Hiran' i Debôrà|Hiran' i Debôra]]* ny fokom-pirenen' i Jodà. Nanana ny toerany manokana ny fokom-pirenen' i Jodà amin' ny maha fokom-pirenena voalohany ao amin' ny Fanjakan' i Jodà azy, ary avy ao aminy no voalaza fa nivoahan' ny mpanjakan' i Jodà (afa-tsy ny mpanjaka telo farany tao Jodea (na Jodia), dia ny Hasmôneana izay Levita). Araka ny Baiboly dia efa voalazan' ny faminaniana ao amin' ny *[[Tsodranon' i Jakôba]]*, izay nanambara fa tsy tokony hiala avy ao Jodà ny tehina ary ny tehim-panjakana tsy hivoaka avy eo anelanelan' ny tongony.

## Olona anisan' ny fokom-pirenen' i Jodà
Anisan' ny fokom-pirenen' i Jodà i Davida sy ny nitaranaka azy, dia i Bôaza sy i Ôbeda ary i Jese. Araka ny finoana jiosy dia anisan' ny fokom-pirenen' i Jodà ny Mesia satria nampanantena ny fitohizan' ny fanapahan' i Jodà ny Fanjakana ilay tsodrano. Maro ny olona manana ny maha izy azy izay anisan' ny fokom-pirenen' i Jodà, ka anisan' izany i Isaia, i Habakoka, i Jôela (na Jôely), i Mikà (na Mikea), i Ôbadia (na Abdiasa), i Zakaria ary i Zefania (na Sôfônia).

Taty aoriana, nandritra ny fahababoana tany Babilôna, dia anisan' ny fokom-pirenen' i Jodà ny mpitarika voatendrin' ny mpanjaka babilôniana hitondra ny vahoaka jiosy, toraka izany koa rehefa tapitra ny fahababoana ka anisan' izany i Zerobabela (lehiben' ny Jiosy nody tany Jodea voalohany), i Seltiela ary i Nehemia (izay anisan' ny governoran' i Jodea notendren' ny Akemenida). Tamin' ny andron' ny Rômana dia voalaza ho anisan' ny fokom-pirenen' i Jodà ny andriandahy (hebreo: *Nasi*) taorian' i Semaia, satria izy rehetra ireo dia taranak' i Hilela izay voalaza fa nateraky ny vehivavy taranak' i Davida.

## Jereo koa

* Fokom-pirenen' i Israely: Robena - Simeôna -  Levy - Jodà - Isakara - Zabolôna - Dana - Naftaly - Gada - Asera - Jôsefa (Manase sy Efraima) - Benjamina.
* Fanjakan' i Jodà
* Fanjakan' i Israely (Samaria)
* Fanjakan' i Israely (mitambatra)

## Loharano sy fanamarihana
Fokom-pirenen' i Isakara

Ny **fokom-pirenen' i Isakara** dia iray amin' ny fokom-pirenen' i  roa ambin' ny folon' i Israely. Araka ny lovantsofina jiosy dia mpandalina ny fivavahana sady nahomby tamin' ny fampianarana ny finoana ny fokom-pirenen' i Isakara. Nifameno ny fokom-pirenen' i Isakara sy ny an' i Zebolôna satria ny taranak' i Isakara nanokana ny androm-piainany tamin' ny fianarana sy ny fampianarana ny Torah fa ny taranak' i Zebolôna kosa niasa ho an' ny fokom-pirenena roa.

## I Isakara
I Isakara (hebreo: יִשָּׂשכָר‬ / *Yissakhar*) dia zanaka fahasivin' i Jakôba sady zanany fahadimy tamin' i Lea. Indreto ny zanak' i Isakara: Tola, Poa, Jasoba ary Simrona.

## Ny anjara tanin' ny fokom-pirenen' i Isakara
Araka ny fitantaran' ny Bokin' i Jôsoa dia nomen' i Jôsoa ny tany any avaratr' i Manase sy ny any atsimon' i Zebolôna sy Naftaly ny fokom-pirenen' i Isakara, hatreo amin' ny onin' i Jordana any antsinanana ka hatramin' ny morontsiraka any andrefana; ao amin' izany faritra izany no ahitana ny tany lemaka mahavokatr' i Esdrelôna. Mihevitra anefa ny manam-pahaizana fa tsy ara-tantara ny voalaza ao amin' ny Bokin' ny Mpitsara momba ny fokom-pirenen' i Isakara  .

## Olona isan'ny fokon'i Isakara
Anisan' ny fokom-pirenen' i Isakara ny mpitsara Tola sy ny apôstôly Tômasy (na Tômà).

## Anisan' ny fokom-pirenen' i Israely nanjavona
Niaraka tamin' ny Fanjakan' i Israely avaratra ny fokom-pirenen' i Isakara ka tamin' ny nandravan' ny Asiriana io fanjakana io dia natao sesitany ny vahoaka tao aminy niaraka tamin' ny vahoakan' ny fokom-pirenena sivy hafa sady isaina ao anatin' ny fokom-pirenen' i Israely tsy hita popoka.

## Jereo koa

* Fokom-pirenen' i Israely: Robena - Simeôna -  Levy - Jodà - Isakara - Zabolôna - Dana - Naftaly - Gada - Asera - Jôsefa (Manase sy Efraima) - Benjamina.
* Fanjakan' i Jodà
* Fanjakan' i Israely (Samaria)
* Fanjakan' i Israely (mitambatra)

## Loharano sy fanamarihana
Fokom-pirenen' i Simeôna

Ny **fokom-pirenen' i** **Simeôna** dia iray amin' ny fokom-pirenena roa ambin' ny folon' i Israely. Tao amin' ny tapany atsimo-andrefan' i Kanaana no nisy azy, ao atsinanany ny fokom-pirenen' i Jodà, nefa mety voahodidin' ny tanin' i Jodà tao ndrefana. Anisan' ny fokom-pirenen' i Israely folo lazaina fa very ny fokom-pirenen' i Simeôna.

## I Simeôna
I Simeôna (hebreo: שִׁמְעוֹן‬ / *Shim'ôn na Shime‘ôn*) dia zanaka faharoan' i Jakôba amin' ny zanakalahiny roa ambin' ny folo izay zanany tamin' i Lea. I Simeôna sy i Levy dia namaly faty ny anabaviny (i Dina) novetavetain' ny zanaky ny mpanjaka tao Sikema. Izy koa ilay notazomin' i Jôsefa tany Egipta tsy navela handeha mandra-pahatongan' i Benjamina avy any amin' i Jakôba rainy. Ireto ny zanak' i Simeôna: Jemoela, Jamina, Ohada, Jakina, Zohara (izay atao hoe Zera koa) ary i Saoly.

## Ny tanin' ny fokon' i Simeôna
Araka ny Bokin' ny Mpitsara dia tao anatin' ny faritry ny tanin' ny fokom-pirenen' i Jodà ny tanin' ny fokom-pirenen' i Simeôna. Araka ny fitantaran' ny Baiboly dia tonga tao amin' ny tany Kanaana ny fokom-pirenen' i Simeôna taorian' ny fialàna avy any Ejipta. Manome antsipiriany momba ny tantarany hatramin' ny Genesisy ka hatramin' ny fahababoana tany Babilôna ny Baiboly, avy eo dia tsy fantatra intsony ny tohin' ny tantaran' ny fokom-pirenen' i Simeôna ao amin' ny Baiboly.

Araka ny Baiboly ihany dia tao amin' ny tapany atsimo-andrefan' i Kanaana no nisy ny fokom-pirenen' i Simeôna, ka ao atsinanany ny fokom-pirenen' i Jodà, nefa mety voahodidin' ny tanin' i Jodà tao andrefana izy (Jôs. 19.1-9). Anisan' ny fokom-pirenen' i Israely tsy dia manan-danja loatra tao amin' ny Fanjakan' i Jodà ny fokom-pirenen' i Simeôna.

Araka ny voalazan' ny boky roa ao amin' ny Baiboly, dia ny Bokin' i Jôsoa (na Jôsoe) sy ny Boky voalohan' ny Tantara, dia misy tanàna voalaza fa miorina ao amin' ny tanin' i Simeôna (Jôs. 19.2-9; 1Tant. 4.28-32), nefa voalaza koa ireo tanàna ireo fa ao amin' ny tanin' i Jodà (Jôs. 15.20-30).

## Tsy nisaina ho foko?
Tsy voaresaka ao amin' ny *[[Hiran' i Debôrà|Hiran' i Debôra]]*, izay heverina fa lahatsoratra tranainy indrindra ao amin' ny Baiboly , ny fokom-pirenen' i Simeôna, ary ny *[[Jewish Encyclopedia]]* (1906) dia manambara fa ny fokom-pirenen' i Simeôna dia mety tsy nisaina ho fokom-pirenena. Ao amin' ny Apôkalipsin' i Joany (Apô. 7.7) dia voatanisa miaraka amin' ny fokom-pirenena roa ambin' ny folon' i Israely hafa ny fokom-pirenen' i Simeôna.

## Anisan' ny fokom-pirenen' i Israely nanjavona
Anisan' ny fokom-pirenen' i Israely folo lazaina fa very ny fokom-pirenen' i Simeôna izay tsy niaraka tamin' ny fokom-pirenen' i Jodà sy ny fokom-pirenen' i Benjamina tao amin' ny Fanjakan' i Jodà fa nitambatra tamin' ny Fanjakan' i Israely avaratra izay noravan' ny Asiriana talohan' ny nandravan' ny Babilôniana ny Fanjakan' i Jodà.

## Jereo koa

* Fokom-pirenen' i Israely: Robena - Simeôna -  Levy - Jodà - Isakara - Zabolôna - Dana - Naftaly - Gada - Asera - Jôsefa (Manase sy Efraima) - Benjamina.
* Fanjakan' i Jodà
* Fanjakan' i Israely (Samaria)
* Fanjakan' i Israely (mitambatra)

## Loharano sy fanamarihana
Fokom-pirenen' i Robena

Ny **fokom-pirenen' i Robena** na **firenen' i Robena** dia iray amin' ireo fokom-pirenena roa ambin' ny folon' i Israely. Atao hoe **Robenita** izy ireo. Ny fokom-pirenen' i Robena dia nanorim-ponenana tamin' ny ilan-tany andafy atsinanan' ny ony Jordana. Anisan' ny fokom-pirenen' i Israely lazaina fa nanjavona ny fokom-pirenen' i Robena tamin' ny naharavan' ny Fanjakan' i Israely avaratra tamin' ny taona 722 tal. J.K.

## I Robena
I Robena na Reobena (hebreo: ראובן / *Reʾuben na Reʾuven*) dia zanak' i Jakôba voalohany tamin' i Lea araka ny tantara ao amin' ny Bokin' ny Genesisy. I Robena ilay niangavy ireo rahalahiny mba tsy hamono an' i Jôsefa. Na dia lahimatoa aza i Robena dia tsy izy no mpitarika ny rahalahiny. Ny zanak' i Robena dia i Henoka, i Palo, i Hetsrona (na Hezrona) ary i Karmy. 

## Ny tanin' ny Robenita
Roa taona taorian' ny fivoahana avy any Ejipta dia nisy lehilahy 46&nbsp;500 feno 20 taona no ho miakatra ny fokom-pirenen' i Robena (1Mpanj. 19.16.). Ny fokom-pirenen' i Robena dia naka ny tany Kanaana ka nanorim-ponenana tamin' ny ila-tany andafy atsinanan' ny ony Jordana. Tamin' ny fanapahan' i Saoly (na Saola) dia niady tamin' ny fokom-pirenen' ny Agareana (na Agarita) ny fokom-pirenen' i Robena ka naharesy azy sady nanitatra ny fari-taniny tamin' ny fakàny ny ilany atsinanan' i Galaada (na Gileada) (jereo: 1Tant. 5.10).

## Anisan' ny fokom-pirenen' i Israely nanjavona
Anisan' ny fokom-pirenen' i Israely lazaina fa nanjavona ny fokom-pirenen' i Robena tamin' ny nandravana ny Fanjakan' i Israely (na Fanjakan' i Samaria na Fanjakana Avaratra) tamin' ny taona 722 tal. J.K. nefa voalaza fa ny apôstôly Petera (na Piera) dia anisan' ny fokom-pirenen' i Robena 750 taona taty aoriana. Ny mpaminany Elisa sy ny mpaminany Jôela (na Jôely) dia anisan' ny fokom-pirenen' i Robena.

## Jereo koa

* Fokom-pirenen' i Israely: Robena - Simeôna -  Levy - Jodà - Isakara - Zabolôna - Dana - Naftaly - Gada - Asera - Jôsefa (Manase sy Efraima) - Benjamina.
* Fanjakan' i Jodà
* Fanjakan' i Israely (Samaria)
* Fanjakan' i Israely (mitambatra)

* Zanak' i Israely
* Robena

## Loharano sy fanamarihana
Fokom-pirenen' i Benjamina

Ny **fokom-pirenen' i Benjamina** na **firenen' i Benjamina** dia iray amin' ny fokom-pirenena roa ambin' ny folon' i Israely. Ny anjara tanin' io fokom-pirenena io dia eo anelanelan' ny fokom-pirenen' i Efraima ao avaratra sy ny fokom-pirenen' i Jodà ao atsimo, ny fokom-pirenen' i Dana ao andrefana, ary ny ony Jordana ao antsinanana. Iray amin' ny fokom-pirenena tao amin' ny Fanjakan' i Jodà ny fokom-pirenen' i Benjamina.

## I Benjamina
I Benjamina (hebreo: בנימין / *Binyamin*) dia zanaka faha-13 sady faralahin' i Jakôba. I Rahely no anaran-dreniny. I Jôsefa irery ihany no rahalahy iray reny aminy. Indreto ny zanany lahy: Bela, Bekera, Asbela, Gera, Naamana, Ehy, Rosa, Mopima, Hopima ary Arda (Genesisy 46:21).

## Ny anjara tanin' ny fokom-pirenen' i Benjamina
Ny anjara tanin' io fokom-pirenena io dia eo anelanelan' ny fokom-pirenen' i Efraima ao avaratra sy ny fokom-pirenen' i Jodà ao atsimo, ny fokom-pirenen' i Dana ao andrefana, ary ny ony Jordana ao atsinanana.

I Jerosalema sy i Jerikô sy i Betela ary i Gibeôna no tanàna malaza ao aminy. Tao Rama no teraka ny mpaminany sy mpitsara farany Samoela ka rehefa avy nobeazina tao Silô izy dia nonina tao Rama indray (1 Samoela 7:17) izay voalaza fa misy ny fasany (1Samoela 25:1).

## Fokom-pirenena tao amin' ny Fanjakan' i Jodà
Taty aoriana dia iray amin' ny fokom-pirenena tao amin' ny Fanjakan' i Jodà ny fokom-pirenen' i Benjamina taorian' ny fisarahan' ny Fanjakan' i Samaria tamin' ny Fanjakan' i Jodà.

## Olona anisan' ny fokon' i Benjamina
Ny fokom-pirenen' i Benjamina no nipoiran' i Saoly (na Saola), mpanjaka voalohan' i Israely sy nodimbasan' i Davida. I Abidana no andriandahin' ny fokom-pirenen' i Benjamina.

## Jereo koa

* Fokom-pirenen' i Israely: Robena - Simeôna -  Levy - Jodà - Isakara - Zabolôna - Dana - Naftaly - Gada - Asera - Jôsefa (Manase sy Efraima) - Benjamina.
* Fanjakan' i Jodà
* Fanjakan' i Israely (Samaria)
* Fanjakan' i Israely (mitambatra)
Fokom-pirenen' i Efraima

Ny **fokom-pirenen' i Efraima** dia vakiny iray ao amin' ny fokom-pirenen' i Jôsefa izay anisan' ny fokom-pirenena roa ambin' ny folon' i Israely. Ny vakiny faharoa dia ny fokom-pirenen' i Manase. Araka ny Baiboly, tamin' ny ady nifanaovan' ny fokom-pirenen' i Efraima tamin' ny sisa amin' ny fokom-pirenen' i Israely dia ampy hahafantarana ny Efraimita ny tsy fahaizany manonona ny hoe שִׁבֹּלֶת / *shibboleth* izay tononiny hoe *sibbolet* (Mpitsara 12:4-6).

## I Efraima
I Efraima (hebreo: *אֶפְרַיִם* na *אֶפְרָיִם* / *Efrayim*) dia zanaka lahy faharoan' i Jôsefa tamin' i Asnata vadiny ary i Manase no rahalahiny. Ireto ny zanany lahy: Sotela, Bekera, Tahana (Nomery 26:35), Ezera, Eleada ary Beria (1Tantara 7:20-23). 

## Olona anisan' ny fokom-pirenen' i Efraima
Ansan' ny fokom-pirenen' i Efraima i Jôsoa (na Jôsoe) sy i Jerôbôama I mpanorina ny Fanjakan' i Samaria.

## Anisan' ny fokom-pirenen' i Israely nanjavona
Anisan' ny Fanjakan' i Samaria ny fokom-pirenen' i Efraima tamin' ny fisarahan' ny Fanjakan' i Israely ho roa. Tamin' ny nandravan' ny Asiriana ny io fanjakana io dia natao sesitany niaraka amin' ny fokom-pirenena sivy hafa tany Asiria vahoaka tao amin' ny fokom-pirenen' i Efraima ka lazaina fa anisan' ny fokom-pirenena nanjavona izy. Ny Samaritana amin' izao fotoana izao dia milaza fa taranak' i Efraima sy i Manase.

## Jereo koa

* Fokom-pirenen' i Israely: Robena - Simeôna -  Levy - Jodà - Isakara - Zabolôna - Dana - Naftaly - Gada - Asera - Jôsefa (Manase sy Efraima) - Benjamina.
* Fanjakan' i Jodà
* Fanjakan' i Israely (Samaria)
* Fanjakan' i Israely (mitambatra)

## Loharano sy fanamarihana
Fokom-pirenen' i Jôsefa

Ny **fokom-pirenen' i Jôsefa** dia iray amin' ny fokom-pirenen' i Israely. Nizara ho fokom-pirenena roa izy dia ny fokom-pirenen' i Efraima sy ny fokom-pirenen' i Manase.

## I Jôsefa
I Jôsefa (hebreo: יוֹסֵף‬ / *Iosef*) dia zanak' i Jakôba sy i Rahely izy. Namidin' ny rahalahiny izay nialona azy izy ka lasa andevo, nefa lasa manam-pahefana tany Egipta taty aoriana. Nantsoiny honina any Egipta ny fianakaviany. Taorian' ny nahafatesany sy nahafatesan' ilay Farao natoky azy no nanombohan' ny fanandevozan' ny Egiptiana ny Zanak' i Israely. I Manase sy i Efraima no zanany lahy izay samy nana ny maha izy azy satria nanana fokom-pirenena manokana avy.

## fokom-pirenen' i Efraima
Anisan' ny Fanjakan' i Samaria ny fokom-pirenen' i Efraima tamin' ny fisarahan' ny Zanak' i Israely ho fanjakana roa. Tamin' ny ady nifanaovan' ny fokom-pirenen' i Efraima tamin' ny sisa amin' ny fokom-pirenen' i Israely dia ampy hahafantarana ny Efraimita ny tsy fahaizany manonona ny hoe *shibboleth* izay tononiny hoe *sibbolet*.

## fokom-pirenen' i Manase
Ny fokom-pirenen' i Manase dia vakiny iray amin' ny fokom-pirenen' i Jôsefa. Indraindray ny Baiboly dia miresaka ny amin' ny antsasa-pokon' i Manase miaraka amin' ny fokom-pirenen' i Robena sy ny fokom-pirenen' i Gada, satria ireo foko roa sy sasany ireo dia nandray anjara tamin' ny fakana ny tany Kanaana ka nipetraka teny ampita atsinanan' i Jordana fa ny fokom-pirenen' i Israely sisa rehetra kosa, anisan' izany ny antsasany faharoa amin' ny fokom-pirenen' i Manase, dia napetrak' i Jôsoa (na Jôsoe) teo amin' ny Tanin' i Israely.

Ny fokom-pirenen' i Jôsefa dia a,isan' ny fokom-pirenena folo very taorian' ny faharavan' ny Fanjakan' i Samaria.

## Jereo koa

* Fokom-pirenen' i Israely: Robena - Simeôna -  Levy - Jodà - Isakara - Zabolôna - Dana - Naftaly - Gada - Asera - Jôsefa (Manase sy Efraima) - Benjamina.
* Fanjakan' i Jodà
* Fanjakan' i Israely (Samaria)
* Fanjakan' i Israely (mitambatra)
* Jôsefa zanak' i Jakôba
Fokom-pirenen' i Asera

Ny **fokom-pirenen' i Asera** dia iray amin' ny fokom-pirenena roa ambin' ny folon' i Israely. Nomen' i Jôsoa (na Jôsoe) azy ny faritra andrefana sy amorontsirak' i Galilea. Anisan' ny fokom-pirenena niaraka tamin' ny Fanjakan' i Samaria ny fokom-pirenen' i Asera. Tamin' ny nandravan' ny Asiriana ny Fanjakan' i Samaria sy nanaovana sesitany ny mponina tao dia tsy fantatra intsony izay nanjo ny fokom-pirenen' i Asera ka lazaina fa anisan' ny fokom-pirenen' i Israely folo nanjavona izy.

## I Asera
I Asera (hebreo: אָשֵׁר / *ʾAsher*) dia zanaka fahavalon' i Jakôba. I Zilpa no anaran-dreniny izay mpanompovavin' i Lea vadin' i Jakôba. Indreto ny zanaka lahiny: Imna, Isva, Isvy ary Beria. I Sera no zanany vavy (Genesisy 46:17).

## Anjara tanin' ny fokom-pirenen' i Asera

#### Araka ny Baiboly
Araka ny Bokin' i Jôsoa (na Jôsoe) dia nomen' i Jôsoa (na Jôsoe) ny fokom-pirenen' i Asera ny faritra andrefana sy amorontsirak' i Galilea (Jôs. 19.24-31). Araka ny Baiboly dia tany mamokatra ny tany nisy ny fokom-pirenen' i Asera ary nalaza amin' ny famokarany menaka ôliva. Ny *[[Tsodranon' i Mosesy]]* dia naminany izany fitsinjarana ny tany izany (Deoterônômia 33.24-25) na dia mihevitra ireo manam-pahaizana fa zavatra nosoratana taty aoriana izany.

#### Araka ny mpanao tsikera
Tsy dia mazava loatra ny tena sisin-tanin' i Asera raha ny Torah no dinihina satria mety tsy nanana tany fantatra ny fokom-pirenen' i Asera. Na dia nisy ny fifandraisana ara-barotra tamin' i Foinikia (Fenisia) nandritra ny tantara aza i Asera dia hoatra ny tsy nisy fifandraisana tamin' ny fokom-pirenen' i Israely hafa loatra. Tsapa koa fa tsy dia voalaza ho nandray anjara tamin' ny ady nifanaovan' ny Kananita (na Kananeana) tamin' ny fokom-pirenena hafa ny fokom-pirenen' i Asera nandritra ny ady nifanaovan' i Baraka sy i Sisera izay tantarain' ny Baiboly. Ny mpanao famakafakana dia manatsoaka hevitra fa mety tsy nahita toerana teo amin' ny fitondrana pôlitika tao Israely ny fokom-pirenen' i Asera.

## Anisan' ny fokom-pirenen' i Israely nanjavona
Anisan' ny fokom-pirenena niaraka tamin' ny Fanjakan' i Samaria ny fokom-pirenen' i Asera. Tamin' ny nandravan' ny Asiriana ny Fanjakan' i Samaria sy nanaovana sesitany ny mponina tao dia tsy fantatra intsony izay nanjo ny fokom-pirenen' i Asera ka izany no ilazana fa anisan' ny fokom-pirenen' i Israely folo nanjavona izy. Ao amin' ny Testamenta Vaovao dia lazaina fa anisan' ny fokom-pirenen' i Asera i Ana mpaminanivavy sy i Fanoela rainy (Lioka 2:36).

## Jereo koa

* Fokom-pirenen' i Israely: Robena - Simeôna -  Levy - Jodà - Isakara - Zabolôna - Dana - Naftaly - Gada - Asera - Jôsefa (Manase sy Efraima) - Benjamina.
* Fanjakan' i Jodà
* Fanjakan' i Israely (Samaria)
* Fanjakan' i Israely (mitambatra)

## Loharano sy fanamarihana
Fokom-pirenen' i Manase

Ny **fokom-pirenen' i Manase** dia vakiny iray amin' ny fokom-pirenen' i Jôsefa ka ny faharoa dia ny fokom-pirenen' i Efraima. Anisan' ny fokom-pirenen' i Israely izy. Matetika ao amin' ny Baiboly dia isaina ho fokom-pirenena iray manokana ny fokom-pirenen' i Manase ka asolo ny an' i Jôsefa. Toy izany koa ny fokom-pirenen' i Efraima.

## I Manase
I Manase (hebreo: מְנַשֶּׁה / *Mənaššé*) dia lahimatoan' i Jôsefa sy ny vadiny Asnata. I Asriela (Nomery 26:31) sy i Makira (Nomery 26:29) no zanany lahy. 

## Anjara tanin' ny fokom-pirenen' i Manase
Indraindray ny Baiboly dia miresaka ny amin' ny antsasa-pokon' i Manase miaraka amin' ny fokom-pirenen' i Robena sy ny fokom-pirenen' i Gada, satria ireo foko roa sy sasany ireo dia nandray anjara tamin' ny fakana ny tany Kanaana ka nipetraka teny ampita atsinanan' i Jordana, fa ny fokom-pirenen' i Israely sisa rehetra kosa, anisan' izany ny antsasany faharoa amin' ny fokom-pirenen' i Manase, dia napetrak' i Jôsoa (na Jôsoe) teo amin' ny Tanin' i Israely.

## Fandraisana anjara tamin' ny fakana ny tany
Izao no voasoratra ao amin' ny Boky voalohan' ny Tantara:"Ny taranak' i Robena sy ny Gadita ary ny antsasaky ny firenen' i Manase, izay isan' ny lehilahy mahery, ka lehilahy mahatana ampinga sy sabatra ary mahahenjana tsipìka sady zatra ny miady, dia enim-polo amby fiton-jato amby efatra arivo sy efatra alina no isan' ny azo nalefa hanafika".(1Tant. 5.18).

## Olona anisan' ny fokom-pirenen' i Manase
I Gideôna (na Gedeôna) dia lazaina ao amin' ny Baiboly fa anisan' ny fokom-pirenen' i Manase.

## Anisan' ny fokom-pirenen' i Israely nanjavona
Anisan' ny Fanjakan' i Samaria ny fokom-pirenen' i Manase tamin' ny fisarahan' ny Fanjakan' i Israely ho fanjakana roa. Tamin' ny nandravan' ny Asiriana io fanjakana io dia natao sesitany niaraka amin' ny fokom-pirenena sivy hafa tany Asiria ny vahoaka tao amin' ny fokom-pirenen' i Manase ka lazaina fa anisan' ny fokom-pirenena very izy. Ny Samaritana amin' izao fotoana izao dia milaza fa taranak' i Efraima sy i Manase.

## Jereo koa

* Fokom-pirenen' i Israely: Robena - Simeôna -  Levy - Jodà - Isakara - Zabolôna - Dana - Naftaly - Gada - Asera - Jôsefa (Manase sy Efraima) - Benjamina.
* Fanjakan' i Jodà
* Fanjakan' i Israely (Samaria)
* Fanjakan' i Israely (mitambatra)
Jôela (mpitsara)

I **Jôela** na **Jôely** dia zanaky ny mpaminany Samoela. Araka ny Boky voalohan'i Samoela (1Sam. 8) dia notendren'i Samoela hitsara tao Beerseba ao atsimon'i Israely i Jôela sy i Abia rahalainy raha nanohy nitsara tao Rama izy. Tsy nanaraka ny lalan-drainy izy mirahalahy fa nivily lalana ka nandray kolikolysady nanao fitsarana tsy marina. Noho izany dia nangataka mpanjaka tamin'i Samoela ny Israelita. Araka an'i Flavio Jôsefa dia niala tamin'ny maha mpitsara azy i Samoela ka naome izany ho sahanin'ny zanany ka nizara ny vahoaka tamin'izy ireo ary nametraka azy tao Betela sy Berseba. Io filazan'i Josefa io dia ataon'ny *Cambridge Bible for Schools and Colleges* fa angamba eritreritr'i Jôsefa fotsiny. 

## Jereo koa:

* Mpitsara ao amin' ny Baiboly

## Loharano
Fokom-pirenen' i Gada

Ny **fokom-pirenen' i Gada** dia iray amin' ireo fokom-pirenena roa ambin' ny folon' i Israely. Tamin' ny nahazoana ny tany Kanaana dia niorim-ponenana tao atsinanan' i Jordana izy. Anisan' ny fokom-pirenena nitambatra tao amin' ny Fanjakan' i Samaria ny fokom-pirenen' i Gada ka nataon' ny Asiriana sesitany ka heverina ho anisan' ny fokom-pirenena lazaina fa very.

## I Gada
I Gada (hebreo: גָּד‬ / *Gad*) dia olona resahina ao amin' ny Baiboly, zanaka fahafiton' i Jakôba sady zanany tamin' i Zilpa mpanompovavin' i Lea vadiny izay mbola tsy afa-niteraka. Ireto tanisaina ireto ny zanany lahy: Zifiona, Hagy, Sony, Ezbona, Ery, Arody, aey Arely (Genesisy 46:16).

## Ny anjara tanin' ny fokom-pirenen' i Gada
Tamin' ny nahazoana ny tany Kanaana dia niorim-ponenana tao atsinanan' i Jordana ny fokom-pirenen' i Gada.

## Anisan' ireo fokom-pirenen' i Israely nanjavona
Anisan' ny fokom-pirenena nitambatra tao amin' ny Fanjakan' i Samaria ny fokom-pirenen' i Gada sady nataon' ny Asiriana sesitany sady heverina ho anisan' ny fokom-pirenena lazaina fa very.

## Jereo koa

* Fokom-pirenen' i Israely: Robena - Simeôna -  Levy - Jodà - Isakara - Zabolôna - Dana - Naftaly - Gada - Asera - Jôsefa (Manase sy Efraima) - Benjamina.
* Fanjakan' i Jodà
* Fanjakan' i Israely (Samaria)
* Fanjakan' i Israely (mitambatra)
Abia (mpitsara)

I **Abia** dia zanaka lahy faharoan' i Samoela mpaminany araka ny Boky voalohan'i Samoela (1Sam. 8.2) sy ny Boky voalohan'ny Tantara (1Tant. 6.28) ao amin'ny Baiboly. Notendren-drainy ho mpitsara tao Berseba izy mirahalahy. Nahatonga ny vahoaka hitaky fametrahana mpanjaka anefa ny fitondran-tenany sy ny an' i Joela (na Jôely) rahalahiny sady namarana ny fitondràn' ny mpitsara izay nosoloana ny fitondrà-mpanjaka.

## Jreo koa:

* Mpitsara ao amin'ny Baiboly
Fokom-pirenen' i Naftaly

Ny **fokom-pirenen' i Naftaly** dia iray amin' ny fokom-pirenena roa ambin' ny folon' i Israely. Tao amin' ny faritr' i Galilea (na Galilea), manamorona ny tapany ambonin' ny ony Jordana (na Jordany) sy ny farihy Tiberiada (na Tiberiasy) ny taniny. Anisan' ny Fanjakan' i Israely avaratra ny fokom-pirenen' i Naftaly ka lazaina fa anisan' ny fokom-pirenen' i Israely very.

## I Naftaly
I Naftaly na Neftaly (hebreo: (נַפְתָּלִי‬ / *Naftali*) dia zanaka fahenin' i Jakôba sady zanany faharoa tamin' i Bila mpanompovavin' i Rahely. Ireto ny zanany lahy: Jaziela, Gony, Jezera ary Silema (Genesisy 46:24).

## Ny anjara tanin' ny fokom-pirenen' i Naftaly
Tao amin' ny faritr' i Galilea (na Galilea), manamorona ny tapany ambonin' ny ony Jordana (na Jordany) sy ny farihy Tiberiada (na Tiberiasy) ny tanin' i Naftaly. Ao andrefany no ahitana ny tanin' i Asera, ao avaratra ny tanin' i Dana ary ao atsimo ny tanin' i Zebolôna (Jôsoa 19:32-39).

## Anisan' ny fokom-pirenen' i Israely nanjavona
Tamin' ny fivakisan' ny fanjakana ho roa dia anisan' ny Fanjakan' i Israely avaratra (na Fanjakan' i Samaria) ny fokom-pirenen' i Naftaly. Araka ny Boky faharoan' ny Mpanjaka (2Mpanj. 15.29) dia nataon' ny Asiriana sesitany ny mponin' i Naftaly tamin' ny taona 734 tal. J.K. Lazaina fa anisan' ny fokon' i Israely very izy.

## Olona anisan' ny fokom-pirenen' i Naftaly
Araka ny Bokin' i Tôbià dia taranak' i Naftaly i Tôbia. I Ahira, zanaka lahin' i Enana, dia andriandahy taranak' i Naftaly koa.

## Jereo koa

* Fokom-pirenen' i Israely: Robena - Simeôna -  Levy - Jodà - Isakara - Zabolôna - Dana - Naftaly - Gada - Asera - Jôsefa (Manase sy Efraima) - Benjamina.
* Fanjakan' i Jodà
* Fanjakan' i Israely (Samaria)
* Fanjakan' i Israely (mitambatra)
Skotisma Zazavavy eto Madagasikara

Ny '''Skotisma''' '''Zazavavy''' '''eto''' '''Madagasikara''' dia fiombonan' ny fikambanana skoto zazavavy eto Madagasikara. Ahitana mpikambana miisa 25&nbsp;152 ao tamin' ny taona 2008. Tamin' ny taona 1941 no niforonany ary lasa mpikambana ao amin' ny *World Association of Girl Guides and Girl Scouts* na *Association mondiale des guides et éclaireuses* izy tamin' ny taona 1963.

Ireto avy ny mpikambana ao:

* ny Fanilon' i Madagasikara (katôlika)
* ny Kiadin' i Madagasikara;
* ny Mpanazava sy Tily eto Madagasikara (prôtestanta)

Ireo fikambanana roa farany ireo dsia mpikambana koa ao amin' ny Firaisan' ny Skotisma eto Madagasikara - izay fiombonan' ny skoto eto Madagasikara mikambana koa ao amin' ny *World Organization of the Scout Movement* na *Organisation mondiale du mouvement scout.*

## Jereo koa

* Skoto

* Firaisan' ny Skotisma eto Madagasikara

* Fikambanana Skoto eto amin' ny Fiangonana Loterana Malagasy

* Robert Baden-Powell
Fikambanana Skoto eto amin' ny Fiangonana Loterana Malagasy

Ny **Fikambanana** **Skoto** **eto** **amin' ny** **Fiangonana** **Loterana** **Malagasy** (FS.FLM) dia sampana ao amin' ny Fiangonana Loterana Malagasy (FLM) izay misahana ny skotisma ao amin'io fiangonana io ka mitambatra ao ny Tily sy ny Mpanazava. Miandraikitra ny fomba fanabeazana ny zaza sy ny tanora araka ny fomban' ny skotisma izay mikendry ny haha olom-banona amin'ny fandraisana andraikitra sy ny fanaovana asa soa ny fikambanana nefa tsy latsa-danja ny fitoriana ny Filazantsara sy ny fampianarana ny Foto-pinoan' ny Fiangonana Loterana Malagasy.

## Fielezan' ny fikambanana
Amin' ny maha sampam-pikambanana ao amin’ny FLM azy dia manaiky sy manaja ny rafitra sy ny fandaminana ary ny Lalampanorenana mifehy ny FLM ny FS.FLM. Misy amin' ny synodam-paritany miisa 22 manerana ny Nosy ny FS.FLM ary misy any Eorôpa koa amin' ny alalan'ny Synodam-Paritany Fiangonana Loterana Malagasy Eorôpa (SP FLME) koa.

## Tanjon' ny fikambanana
Izao ny zava-kendren' ny FSFLM:

* mandalina sy manamafy orina ny finoan’ ny mpikambana araka ny Soratra Masina;
* mitarika ny mpikambana hijoro vavolombelon' i Jesosy Kristy eo anivon’ ny mpiara-belona sy ny Fiangonana;
* mamolavola sy manefy toetra ahatonga ny mpikambana ho olom-pirenena vanona;
* mampiasa ny tànana mba hampivelatra ny saina amam-panahy;
* mitaiza sy mikolokolo ny fahasalamana mba ho afaka mamokatra;
* miaina amim-pirahalahiana sy fifankatiavana hikendrena ny soa iombonana eo amin’ ny samy mpikambana sy ny manodidina koa;
* manatanteraka amin’ ny alalan’ ny fandaharam-panabeazana skotisma ireo zava-kendrena ireo.

## Fiombonana amin' ny fikambanana hafa
Miombona amin’ ny fikambanana Mpanazava sy Tily Eto Madagasikara (MTEM) sy amin' ny Firaisan' ny Skotisma eto Madagasikara (FSM) koa ny FS.FLM, ka manaiky sy manaja ny rafitra sy fandaminana misy ao amin' izy ireo. Mifandray amin' ny *World Organization of the Scout Movement* ("Fikambanana iraisam-pirenen' ny fikambanana skoto") izy amin' ny alalan' ny FSM izay mikambana amin' ity fikambanana iraisam-pirenena ity.

## Jereo koa

* Skotisma
* Fiangonana Loterana Malagasy
* Firaisan' ny Skotisma eto Madagasikara
* Skotisma Zazavavy eto Madagasikara

* Robert Baden-Powell
Asa (mpanjakan' i Jodà)

I **Asa** dia mpanjakan' i Jodà nandritra ny 40 taona hatramin' ny fiafaran' ny taonjato faha-10 tal. J.K. ka hatramin' ny fiantombohan' ny taonjato faha-9 tal. J.K. Zanaky ny mpanjaka Abiama (na Abia) izay nodimbiasiny izy, ary rain' ny mpanjaka Jôsafata izay nandimby azy. I Azoba zanak' i Sily no vadiny.

## Ny anarany
Atao hoe אָסָא /*ʾĀsāʾ* izy amin' ny teny hebreo ary ᾿Ασὰ / *Asa* amin' ny teny grika ary *Asa* koa amin' ny teny latina. Ny Baiboly amin' ny teny malagasy, na prôtestanta na katôlika, dia samy manoratra hoe *Asa*.

## Jereo koa

* Fanjakan' i Jodà
*Mpanjakan' i Jodà
**Mpanjakan' i Jodà**

Saoly - Isbôseta - Davida - Sôlômôna (na Salômôna) - Rehôbôama (na Rôbôama) - Abiama (na Abia) - Asa - Jôsafata - Jehôrama (na Jôrama) - Ahazia (na Ôkôziasa) - Atalia - Jôasy (na Jôasa) - Amazia (na Amaziasa) - Ozia (na Oziasa na Azaria na Azariasa) - Jôtama - Ahaza (na Akaza) - Hezekia (na Ezekiasa) - Manase - Amôna - Jôsia (na Jôsiasa) - Jôahaza (na Jôakaza) -Jôiakima (na Jôakima) - Jôiakina (na Jôasina na Jekônia na Jekôniasa) - Zedekia (na Sedekiasa).
Jehôrama (mpanjakan' i Jodà)

I **Jehôrama** na **Jôrama** dia mpanjakan' i Jodà nandritra ny valo taona tamin' ny tenantenan' ny taonjato faha-9 tal J.K. Zanak' i Jôsafata mpanjaka izy. Tsy tokony hafangaro amin' i Jehôrama (na Jôrama) mpanjakan' i Israely avaratra izy. I Atalia, izay lasa mpanjakavavin' i Jodà taty aoriana, no vadiny ka niterahany ny mpanjaka Ahazia (na Ôkôziasa) sy i Jôseba.

## Ny anarany
Amin' ny teny hebreo dia *יְהוֹרָם* / *Yehôrām* fa amin' ny teny grika dia *᾿Ιωρὰμ* / *Iôram* ary amin' ny teny latina dia *Ioram.* Manoratra hoe *Jehorama* ny Baiboly prôtestanta amin' ny teny malagasy fa ny Baiboly katôlika amin' ny teny malagasy kosa dia manao hoe *Jôrama*.

## Jereo koa

* Fanjakan' i Jodà

* Mpanjakan' i Jodà
* Mpanjakan' i Israely
**Mpanjakan' i Jodà**

Saoly - Isbôseta - Davida - Sôlômôna (na Salômôna) - Rehôbôama (na Rôbôama) - Abiama (na Abia) - Asa - Jôsafata - Jehôrama (na Jôrama) - Ahazia (na Ôkôziasa) - Atalia - Jôasy (na Jôasa) - Amazia (na Amaziasa) - Ozia (na Oziasa na Azaria na Azariasa) - Jôtama - Ahaza (na Akaza) - Hezekia (na Ezekiasa) - Manase - Amôna - Jôsia (na Jôsiasa) - Jôahaza (na Jôakaza) -Jôiakima (na Jôakima) - Jôiakina (na Jôasina na Jekônia na Jekôniasa) - Zedekia (na Sedekiasa).
Jôrama (mpanjakan' i Israely)

I **Jôrama** na **Jehôrama** dia mpanjakan' i Israely nandritra ny 11 taona nanomboka tamin' ny taona 852 tal. J.K. hatramin' ny taona 841 tal. J.K. Ny mpanjaka Ahaba no rainy ary i Jezebela no reniny. Nandimby ny zokiny Ahazia (na Ôkôziasa) izy teo amin' ny fanjakana tao Samaria (na Israely avaratra) alohan' ny namonoan' i Jeho azy. Tsy afangaro amin' i Jehôrama na Jorama mpanjakan' i Jodà izy.

## Ny anarany
Amin' ny teny hebreo dia atao hoe יְהוֹרָם‎ / *Yəhōrām na יוֹרָם / Yôrām.* Ao amin' ny Baiboly katôlika amin' ny teny malagasy izany dia soratana hoe *Jôrama* fa amin' ny Baiboly prôtestanta amin' ny teny malagasy kosa dia *Jehorama*.

## Jereo koa

* Fanjakan' i Israely avaratra

* Mpanjakan' i Israely avaratra
**Mpanjakan' i Israely**

Saoly - Isbôseta - Davida - Sôlômôna (na Salômôna) - Jerôbôama I - Nadaba - Baasa (na Basa) - Ela - Zimry - Ômry - Ahaba (na Akaba) - Ahazia (na Ôkôziasa) - Jôrama - Jeho - Jôahaza (na Jôakaza) - Jôasy (na Jôasa) - Jerôbôama II - Zakaria - Saloma - Menahema - Pekahia (na Faseia) - Peka (na Fasea) - Hôsea (na Ôsea).
Fiangonana Ôrtôdôksa Kôptan' i Aleksandria

Ny **Fiangonana Ôrtôdôksa Kôptan' i** **Aleksandria** dia fiangonana ôrtôdôksa tatsinanana, tsy kalkedôniana sady mahaleo tena. Isan' ny Fiangonan' ny kônsily telo izy. Ny filohany dia atao hoe "Papan' i Aleksandria sy Patriarkan' ny Toritenin' ny Masindahy Marka sy an' i Afrika manontolo", ka ao Kairo renivohitr' i Egipta no fonenany. Hatramin' ny taona 2012 dia i Tawadros II no papan' io fiangonana io.

Ity fiangonana ity dia mitory ny miafizisma izay tsy tokony hampitovizina amin' ny mônôfizisma: tsy manaraka ny fanapahan-kevitry ny Kônsily tao Kalkedôna izy noho ny antony momba ny tenim-pinoana (dôgma) sy momba ny kanônan' ny Soratra Masina (lisitry ny boky ao amin' ny Baiboly) ary ara-pôlitika.

Hatramin' izay ka hatramin' ny taona 1959 dia isan' io fiangonana io ny Fiangonana etiôpiana ôrtôdôksa izay nahazo ny patriarkany manokana tamin' io taona io.

## Ny anarany
Ny Fiangonana Ôrtôdôksa Kôptan' i Aleksandria dia fantatra koa amin' ny anarana hoe: 

* Fiangonana Kôptan' i Aleksandria;
* Fiangonana Ôrtôdôksa Kôpta;
* Fiangonana Ôrtôdôksan' i Egipta;
* Fiangonana Ôrtôdôksa Egiptiana.

## Tantarany
Araka ny fomba fijery ôfisialin' ny Fiangonan' i Aleksandria dia efa hatramin' ny andron' ny Apôstôly no nisian' io fiangonana io. Nizara ho sampana roa izy taorian' ny Kônsily tao Kalkedôna, ka ny ankamaroany namorona ny Fiangonana Kôpta Ôrtôdôksa ary ny sisa namorona ny Fiangonana Grika Ôrtôdôksan' i Aleksandria (Fiombonana ôrtôdôksa).

Araka ny lovantsofina samihafa izay tsikerain' ny mpikaroka amin' izao andro vaovao izao dia naorin' i Marka evanjelista io fiangonana io.

Tamin' ny 4 Nôvambra 2012 i Tawadros II na Teôdôro II izay nandimby an' i Chenouda III izay maty tamin' ny 17 Marsa 2012 teo amin' ny toerana maha papa azy. 

## Jereo koa

* Kristianisma ôrtôdôksa

## Loharano
Diôfizisma

Ny **diôfizisma** na **diôfizitisma** dia fampianarana kristôlôjika noraisin' ny kônsily ekiomenika fahefatra, dia ny Kônsily tao Kalkedôna tamin' ny taona 451, izay manambara ny maha tokana an' i Kristy manana natiora roa tsy mifangaro sy tsy miova ary tsy mizara no tsy misaraka.

## Fiforonan-teny
Ny teny hoe *diôfizisma* na *diôfizitisma* dia avy amin' ny teny grika hoe *δυοφυσιτισμός* / *duofusitismos* izay azo rasaina amin' ny teny hoe *δυο* / *duo (*midika hoe "roa") sy ny hoe φύσις / *phusis* ("natiora").

## Tantaran' ny diôfizisma
Tamin' ireo taona nanaraka ny Kônsily tao Kalkedôna dia tsy nanaiky ny fanapahan-kevitr' io kônsily io sady nisaraka tamin' ny "ôrtôdôksia" (fampianaram-pinoana ôfisialin' ny Fiangonana) ny Fiangonan' i Antiôkia sy ny an' i Aleksandria ary ny an' i Armenia izay natao hoe "mônôfizita" nefa raha ny tena marina dia nitory ny "miafizisma" (natiora tokan' i Kristy, izay sady Andriamanitra no olombelona: Kristy iray manana natiora roa).

## Foto-pampianarana
Ny diôfizisma, izay hita ao amin' ny Fiekem-pinoan' i Kalkedôna, dia mitory Kristy iray manana natiora roa izay tsy mifangaro sy tsy miova ary tsy mizara no tsy misaraka. Inty ilay fiekem-pinoana:

"Araka ireo Ray masina izany, izahay dia mampianatra amim-piraisam-peo fa mitory Zanaka iray sady tokana, dia ny Tomponay Jesoa Kristy, ilay tanteraka amin' ny maha Andriamanitra azy, sy tanteraka amin' ny maha olombelona azy, Andriamanitra tokoa ary olona tokoa misy fanahy misaina sy vatana, mitovy maha izy azy amin' ny Ray araka ny maha Andriamanitra azy sy mitovy maha izy azy amintsika araka ny maha olombelona azy, manahaka antsika amin' ny lafiny rehetra afa-tsy amin' ny fahotana, nateraky ny Ray talohan' ny fotoana rehetra araka ny maha Andrimanitra azy, ary amin' ny andro farany izy tenany ilay (nateraka) ho antsika sy ho an' ny famonjena antsika avy amin' ny Maria Virjiny, Renin' Andriamanitra araka ny maha olombelona azy, Kristy iray sady tokana, Zanaky ny Tompo, izay hany nateraka, ekena fa manana natiora roa, tsy mifangaro, tsy miova, tsy mizara ary tsy misaraka, ny mahasamihafa ireo fomba roa ireo dia tsy foanan' ny fiombonana, ny toetran' ny fomban' ny natiora tsirairay dia voatahiry sady mandray anjara amin' ny persôna sy hipôstazy iray, dia i Kristy tsy mivaky sy tsy misaraka ho persôna roa, fa Zanaka iray sady tokana, tokana nateraka, Andriamanitra Teny, Tompo Jesoa Kristy."

## Jereo koa

* Mônôfizisma
* Fiekem-pinoan' i Kalkedôna
* Renin' Andriamanitra
* Kristôlôjia
* Trinite
*Natiora (teôlôjia)
Fiekem-pinoan' i Kalkedôna

Ny **Fanekem**-**pinoan' i** **Kalkedôna** (na kalkedôniana) na **Fiekem**-**pinoan' i** **Kalsedoana** (na kalsedonianina) dia fiekem-pinoana tapaka tamin' ny Kônsilin' i Kalkedôna (na Kalsedoana) tamin' ny taona 451. Mamaritra ny fiombonan' ny natiora roan' i Kristy sady nanamafy koa ny maha Renin' Andriamanitra an' i Maria io fanekem-pinoana io.

## Ny lahatsoratr' ilay fiekem-pinoana

#### Amin' ny teny grika
Inty ilay fiekem-pinoana amin' ny teny grika:

"Ἑπόμενοι τοίνυν τοῖς ἁγίοις πατράσιν ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν ὁμολογεῖν υἱὸν τὸν κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν συμφώνως ἅπαντες ἐκδιδάσκομεν, τέλειον τὸν αὐτὸν ἐν θεότητι καὶ τέλειον τὸν αὐτὸν ἐν ἀνθρωπότητι, θεὸν ἀληθῶς καὶ ἄνθρωπον ἀληθῶς τὸν αὐτὸν, ἐκ ψυχῆς λογικῆς καὶ σώματος, ὁμοούσιον τῷ πατρὶ κατὰ τὴν θεότητα, καὶ ὁμοούσιον τὸν αὐτὸν ἡμῖν κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα, κατὰ πάντα ὅμοιον ἡμῖν χωρὶς ἁμαρτίας· πρὸ αἰώνων μὲν ἐκ τοῦ πατρὸς γεννηθέντα κατὰ τὴν θεότητα, ἐπ᾽ ἐσχάτων δὲ τῶν ἡμερῶν τὸν αὐτὸν δἰ ἡμᾶς καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν ἐκ Μαρίας τῆς παρθένου τῆς θεοτόκου κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα, ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν Χριστόν, υἱόν, κύριον, μονογενῆ, ἐν δύο φύσεσιν, ἀσυγχύτως, ἀτρέπτως, ἀδιαιρέτως, ἀχωρίστως γνωριζόμενον· οὐδαμοῦ τῆς τῶν φύσεων διαφορᾶς ἀνῃρημένης διὰ τὴν ἕνωσιν, σωζομένης δὲ μᾶλλον τῆς ἰδιότητος ἑκατέρας φύσεως καὶ εἰς ἓν πρόσωπον καὶ μίαν ὑπὸστασιν συντρεχούσης, οὐκ εἰς δύο πρόσωπα μεριζόμενον ἢ διαιρούμενον, ἀλλ᾽ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν υἱὸν καὶ μονογενῆ, θεὸν λόγον, κύριον Ἰησοῦν Χριστόν· καθάπερ ἄνωθεν οἱ προφῆται περὶ αὐτοῦ καὶ αὐτὸς ἡμᾶς ὁ κύριος Ιησοῦς Χριστὸς ἐξεπαίδευσε καὶ τὸ τῶν πατέρων ἡμῖν παραδέδωκε σύμβολον."

#### Amin' ny teny malagasy
Inty io fiekem-pinoana io raha adika amin' ny teny malagasy:

"Araka ireo Ray masina izany dia mampianatra amim-piraisam-peo izahay fa mitory Zanaka iray sady tokana, dia ny Tomponay Jesoa Kristy, ilay tanteraka amin' ny maha Andriamanitra, sy tanteraka amin' ny maha olombelona, Andriamanitra tokoa ary olona tokoa misy fanahy misaina sy vatana, mitovy fomba amin' ny Ray araka ny maha Andriamanitra sy mitovy fomba amintsika araka ny maha olombelona, manahaka antsika amin' ny lafiny rehetra afa-tsy amin' ny fahotana, nateraky ny Ray talohan' ny fotoana rehetra araka ny maha Andrimanitra, ary amin' ny andro farany izy tenany ilay nateraka ho antsika sy ho famonjena antsika avy amin' i Maria Virjiny, Renin' Andriamanitra araka ny maha olombelona, Kristy iray sady tokana, Zanaky ny Tompo, izay hany nateraka, ekena fa manana fomba roa, tsy mifangaro, tsy miova, tsy mizara ary tsy misaraka, ny mahasamy hafa ireo fomba roa ireo dia tsy foanan' ny fiombonana, ny toetran' ny fomban' ny natiora tsirairay dia voatahiry sady mandray anjara amin' ny persôna sy hipôstazy iray, dia Kristy tsy mivaky sy tsy misaraka ho persôna roa, fa Zanaka iray sady tokana, tokana nateraka, Andriamanitra Teny, Tompo Jesoa Kristy."

## Jereo koa

* Diôfizisma
* Kristôlôjia
* Renin' Andriamanitra
* Fanekem-pinoana
* Fanekem-pinoan' i Nikea

* Natiora (teôlôjia)

* Persôna (teôlôjia)

* Sobstansa (teôlôjia)
Binitarisma

Ny '''binitarisma''' na '''binitarianisma''' dia teolojia kristiana momba ny persona roa na endrika roa ao amin'ny sobstansan'Andriamanitra. Ny binitarisma mahazatra dia endrika monoteisma izay manao an'Andriamanitra ho tokana dia tokana nefa misy zavatra roa ka midika ho fianakavian'Andriamanita izany. Ny endrika hafan'ny monoteisma dia ny onitarisma (Andriamanitra tsy misy persona afa-tsy tokana) sy ny trinitarisma (Andriamanitra misy persona telo).

Indraindray dia misy ifandraisany amin'ny ata hoe diteisma na biteisma, izay finoana Andriamanitra roa mifameno na mifanohitra ny binitarisma ka mifandray amin'ny kosmolojia doalista.
Markiônisma

Ny **markiônisma** na **marsiônisma** dia firehana teôlôjika tao amin' ny Fiangonana voalohany sady finoana doalista (finoana ny fisian' ny Andriamanitra roa mifanohitra) izay nipoitra avy tamin' ny gnôstisisma ka milaza fa ny vaovao mahafalin' i Kristy dia vaovao mahafalim-pitiavana madiodio ka mifanohitra amin' ny Lalàn' i Mosesy izay an' ny vahoakan' i Israely taloha. Noho izany dia tsipahiny ny Testamenta Taloha. Ilay Andriamanitra mpamorona ao amin' ny Testamenta Taloha dia tsy misy ifandraisany amin' ny Andriamanitra fitiavana ao amin' ny Testamenta Vaovao. Notorin' i Markiôna (na Marsiôna) tao Rôma tamin' ny taonjato faha-2 taor. J.K. izany finoana izany ka nambaran' ny Fiangonana tamin' ny taona 144 fa fampianaran-diso ary naongana i Markiôna.

## Jereo koa

* Doalisma
* Bôgômilisma
* Katarisma
* Gnôstisisma
* Paolisianisma.
Mesôpôtamia

I **Mesôpôtamia** na **Mezôpôtamia** dia  faritra tany Atsinanana Akaiky, teo anelanelan' ny ony Tigry (na Tigra na Tigrisy) sy Eofrata sady mifanandrify amin' i Iràka sy ny ampahany amin' i Siria ary i Iràna amin' izao fotoana izao.

Teny grika ny hoe *Μεσοποταμία* / *Mesopotamía*, ka ny hoe μεσο / *meso* midika hoe "anelanena" na "afovoana" ary ny hoe  *ποταμός* / *potamós* midika hoe "ony", ara-bakiteny ny hoe *Mesôpôtamia* dia midika hoe "eo anelanelan' ny ony".

Nisy sivilizasiôna sy firenana maro nifandimby na niara-nanjaka tao ka ireto no natanjaka tamin' ny Andro Taloha: 

* ny Someriana, 
* ny Kaldeana, 
* ny Akadiana, 
* ny Babilôniana, 
* ny Asiriana, 
* ny Persiana 
* ny Grika ary 
* ny Rômana. 

Nanomboka tany amin' ny taonjato faha-34 tal. J.K. hatramin' ny taonjato faha-2 taor. J.K. izany tantara izany nefa misy zava-pantatra ihany talohan' io fari-potoana io.

## Jereo koa:

* Somera 
* Kaldea
* Akady
* Babilôna
* Asiria
* Persia
Miafizisma

Ny '''miafizisma''' na '''miafizitisma''' na **henôfizitisma** dia foto-pampianarana momba an' i Jesoa Kristy izay ampianarin' ny Fiangonan' ny kônsily telo izay tsy tokony hafangaro amin' ny mônôfizisma na izay nomelohin' ny Kônsily tao Kalkedôna na dia mifanakaiky aminy. Teny vao noforonina tamin' ny fiantombohan' ny taonjato faha-21 ny hoe *miafizisma*.

## Ny mônôfizisma
Tao amin' ny tsy fifanarahan-kevitra momba ny natiora na fomban' i Kristy tamin' ny tanjato faha-5 dia nampianatra ny mônôfizisma i Eotikesy ka nilaza fa tokana ny natioran' i Jesoa Kristy, dia ny natiora maha Andriamanitra azy izay nitelina ny natiora maha olombelona azy "sahala amin' ny rano indray mitete ao amin' ny ranomasina".

Izany foto-pampianarana kristôlôjika izany dia nivoatra tamin' ny taonjato faha-5 sy faha-6 tamin' ny alalan' i Diôskôro, patriark' i Aleksandria tamin' ny taona 444 ka hatramin' ny 454, avy eo noraisin' i Severo, patriarkan' i Antiôkia tamin' ny taona 512 ka hatramin' ny 516, avy tamin' ilay raikipohy nasandratr' i Kirilôsy avy any Aleksandria hoe: 

"μία φύσις τοῦ θεοῦ λόγου σεσαρκωμένη" / *mía phýsis toû theoû lógou sesarkôménē* (izay midika hoe "Tokana ny natiora tonga nofon'Andriamanitra Teny").

I Severo avy any Antiôkia dia namelabelatra io fampianarana io toy izao, araka ny tatitra nataon' ny eveka jakôbita Bar-Ebroio  (na Bar-Hebreo):

"Ao amin' i Jesoa Kristy dia tsy misy afa-tsy natiora iray, dia ilay an' Andriamanitra sy an' olombelona, izay tsy mifanjevo, tsy mifangaro ary tsy misy fahasimbana, sady mitoetra amin' ny maha izy azy hatramin' izay; sahala amin' ny natioran' ny olombelona izay misy natiora roa, ny an' ny fanahy sy ny an' ny vatana; ary ny vatana koa dia misy natiora roa, ny raha sy ny endrika, nefa tsy miova ho vatana ny fanahy ary ny raha tsy miova ho endrika.

Io fampianarana io no novelarin' i Joany Filôpo ao amin' ny boky atao hoe *Tmimata*:

"Noho izany dia tsy milaza izahay fa misy ny natiora na hipostazin' ny maha Andriamanitra sy ny maha olombelona, fa ny an' i Kristy mitambatra; satria miaiky sy mitsaoka [an' i Kristy manana natiora tokana] na hipôstazy, amin' ny maha mitambatra izany. Tsy ekenay velively ny fanimbana ny iray na ny fifanjevoan' izy roa. […] mino izahay fa tonga nofo ny Tenin' Andriamanitra, hany ka misy ny fiombonan' ny natioran' Andriamanitra sy ny an' ny olombelona.

Io ilay fampianaran' i Eotikesy izay nomelohin' ny Kônsily tao Kalkedôna.

## Jereo koa

* Kristôlôjia
* Jesoa
* Trinite
*Apôlinarisma
*Mônôfizisma

## Loharano
Andro Vaovao

Ny **Andro** **Vaovao** dia vanim-potoana teo anelanelan' ny Andro Antenatenany sy ny Adro Ankehitriny feran' ny fotoana nahitan' i Cristoforo Colombo an' i Amerika tamin' ny taona 1492 (na ny fianjeran' i Kônstantinôpôly tamin' ny taona 1453) sy ny Revôlisiôna Frantsay tamn' ny taona 1789.

## Jereo koa

* Andro Taloha
* Andro Antenatenany
* Andro Ankehitriny
Andro Ankehitriny

Ny **Andro** **Ankehitriny** dia izao vanim-potoana iainantsika amin' izao fotoana izao mbola tsy mifarana, izay nanomboka tamin' ny fanambaràna ny fahaleovantenan' i Etazonia tamin' ny taona 1776 na ny fotoana nanombohan' ny Revôlisiôna Frantsay tamin' ny taona 1789. Vanim-potoana nanaraka ny Andro Vaovao izany.

## Jereo koa

* Andro Taloha
* Andro Antenatenany
* Andro Vaovao