open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Antrôpôlôjia kristiana

Ny **antrôpôlôjia** **kristiana** dia sampan' ny teôlôjia kristiana izay andalinana ny amin' ny olombelona manontolo araka ny fanambaràn' Andriamanitra ao amin' ny Baiboly sy amin' ny fijerena ny fifandraisany amin' Andriamanitra. Halalinina ao ny amin' ny toetra sy ny fomban' ny olombelona: ny vatan-tenany sy ny ainy ary ny fanahiny izay mitambatra ka mamorona ny atao hoe olombelona, araka ny anoritsoritan' ny Baiboly azy. Fandalinana momba ny olombelona amin' ny fampifandraisana azy amin' Andriamanitra izany.

Anisan' ny lohahevitra dinihina ao ny fiavian' ny olombelona (famoronana azy) sy ny toetrany (fahalavoany, fahotany, fahalalahan' ny safidiny na tsia, sns). Halalinina koa ny fifandraisan' ireo zavatra mitambatra ho olombemlona, araka ny famariparitan' ny Baiboly azy: misy karazany telo ny fomba fiheverana ny zavatra mitambatra ho olombelona: ny fiheverana azy ho foronin-javatra telo (trikôtômisma: vatana / fanahy-aina / fanahy) sy na foronin-javatra roa (dikôtômisma: vatana / fanahy) na zavatra iray tsy mivaky (mônisma). Halalinina koa ny fahafatesan' ny olombelona sy ny zavatra miandry azy aorian' ny fahafatesana (fitsanganan-ko velona, sns) ary ny feteza-maty na tsy feteza-matin' ny fanahin' olombelona.

## Jereo koa

* Teôlôjia
* Kristôlôjia
* Sôteriôlôjia
* Ekleziôlôjia
* Eskatôlôjia
* Lisitry ny teny ao amin' ny teôlôjia kristiana
Mandiraja

**Mandiraja** dia distrikan'ny distrikan'ni Java any Indonezia, 300 km miala ny Jakarta manana faritra 52,61 km Ary mponina 63.679 ny mponina ao Mandiraja.

## History
Ny distrikan'i Mandiraja dia manana tantara izay tena manan-danja ho an'i Indonezia Satria any no misy sekoly mandritra ny vanim-potoanan'ny kolonialy nasionaly.
## Toerana ara-jeografia

Raha araka ny jeografia ny distrikan'i Mandiraja dia eo amin'ny laharana 7°28 avaratra atsinanana Ary 109°30 atsinanana

## Demografia
manana kolontsaina ny Mandiraja *Lengger* dia dihy izay manana ny maha-tokana demographically Mandiraja subdistrict mponina javaney dia foko sy sundanese sisa shina sy arabo. ny ankamaroan'ny fivavahana noraisin'ny vahoaka Mandiraja dia fivavahana islamika izay manana ampahatelon'ny 98% ary ny sisa dia katolika sy protestanta.
## Climate
ny fananana toe-draharaha mafana Mandiraja subdistrict Satria no misy ao amin'ny isan-taona eo ho eo ny 26°C sub Mandiraja manana fotoana roa:
## Sekoly

sekoly fanabeazana dia anisan'ny fomba lehibe ahazoana ho an'ny olona ao amin'ny distrika Mandiraja miorina amin'ny lalàna ao Indonezia maintsy sekolim-panjakana ny 9 taona, ity manaraka ity dia lisitry ny sekoly ao amin'ny distrikan'i Mandiraja :
*SMP Negeri 1 Mandiraja
*SMP Negeri 2 Mandiraja
*SMP Negeri 3 Mandiraja
*SMP Negeri 4 Mandiraja
*SMP Nurul Ambiya Mandiraja
*SMPLB YPAB Baramas Mandiraja
*MTs Ma'arif Mandiraja
*MTs Al-Hidayah Purwasaba
*SMK Ma'arif Mandiraja
*SMK Negeri 1 Mandiraja

## Jereo koa

## Rohy Ivelany
Farihy Tiberiada

Ny **Farihy** **Tiberiada** na **Farihy** **Tiberiasy** na **Ranomasina** **Galilia** na **Farihy** **Genesareta** na **Farihy** **Jenezareta** na **Farihy** **Kinereta** dia farihin-dranomamy ao avaratra-atsinanan' i Israely izay vakivakin' ny ony Jordana. Be trondro io farihy io sady malaza koa amin' ny fisian' ny rivo-mahery eo aminy vokatry ny fahasamihafan' ny hafanany amin' ny an' ireo tany avo manodidina azy. Avy amin' ny ony Jordana no ahazoany ny ankabeazan' ny rano ao aminy izay midina avy any avaratra ka mivoaka any atsimo. Izy no mamatsy rano be an' i Israely ankehitriny. Lakandrano maro no namboarina avy ao aminy mba hamatsiana rano ireo tanan-dehibe sy hanondrahana ny tanim-boly, indrindra fa any amin' ny Taniefitr' i Negeva.

Mirefy 23&nbsp;km ny halavany; 13&nbsp;km kosa ny sakany; mirefy 48&nbsp;m ny halaliny. Manana velarana mirefy 166&nbsp;km2 izy ary maherin' ny 200&nbsp;m ambanin' ny haambon' ny ranomasina no misy azy.

Voaresaka ao amin' ny Testamenta Vaovao ny Farihy Tiberiada izay toerana nandehanan' i Jesoa sy ny mpianany sady nanaovany fahagagana, dia ilay jono mahagaga.

## Jereo koa

* Tiberiada na Tiberiasy
Herim-po

Ny herim-po dia toetran'ny olona sahy tsy mba matahotra, vonona foana na inona zava-miseho, na matahotra aza dia miroso foana.
Ahmadisma

Ny '''ahmadisma''' dia hetsi-panavaozana mozilmana mesianista naorin' i Mirza Ghulam Ahmad tamin' ny taonjato faha-19 tao Penjab any India nandritra ny fanjanahan-tany britanika.

I Mirza Ghulam Ahmad (1835-1908) dia mozilmana teraka tao Qâdiyân ao Penjab. Nihavana tamin' ny Britanika izy ka tsy nanao fampielezan-kevitra momba ny fivavahany sady nilaza ny tenany ho fisehoan' ny Mesia indray. Izany Mesia izany dia i Jesoa amin' ny Kristiana, fa ny Avataran' i Vishnu amin' ny Hindoa.

Nanomboka tamin' ny taona 1889 i Ahmad dia nanao fanambaràna fa naniraka azy hamerina ny finoana silamo amin' ny fahadiovany i Allah sady nanambara ny tenany ho "mpanavao" (*mujaddid*) sy "olona itenenan' Andriamanitra" (*muhaddath* na *muhaddith*) ary "mpitari-dalana" (*mahdi*). Izany no nahatonga ny ahmadisma ho nenjehin' ny ankamaroan' ny sampana lehiben' ny silamo izay mino fa i Mohamady no mpaminany farany. Nambaran' ny Antenimiera pakistaney tamin' ny taona 1974 fa finoana tsy mozilmana ny ahmadisma.

Tamin' ny nahafatesan' i Ahmad dia nifidy kalifa handimby azy ny mpanaraka azy izay niaina tamina fiaraha-monina mahaleo tena. Amin' izao fotoana izao dia hita amin' ny firenena miisa 190  ny mpino Ahmadý ka ny antsasany dia ao Pakistàna ary ny sisa any India, Nizerià, Sorinama, Etazonia sns. Tsy heverina ho Mozilmana izy ireo ao Pakistàna sy ao Afganistàna ary ao Arabia Saodita.

Nanomboka tamin' ny fivakisana tamin' ny taona 1914 dia mizara roa miavaka tsara ny ahmadisma, dia ny Fiombonana Mozilmana Ahmadià sy ny Fihetsika Ahmadià any Lahora. Ny isan' ny mpanaraka ny ahmadisma dia eo amin' ny 10 ka hatramin' ny 20 tapitrisa eo, fa izy ireo kosa dia milaza fa mihoatra ny 10 tapitrisa. Tamin' ny taona 1999 dia nilaza ny Ahmadý fa misy eo amin' ny 4,7 tapitrisa ao Pakistàna, nefa ny fitondrana mozilmana ao dia manohitra an' izany isa izany. Misy milaza fa mialokaloka any India ny Ahmadý miisa 130 000 eo.

Miasa mafy ny fikambanana amin' ny fikarakarana ny lafiny maha olona, indrindra aty Afrika, amin' ny fanamboarana toerana sy trano fitsaboana maimaimpoana.

## Jereo koa

* Silamo

## Loharano
Tetiandro gregôriana

Ny **tetiandro** **gregôriana** na **kalandrie** **gregôriana** dia tetiandro manara-masoandro noforonina tamin' ny faraparan' ny taonjato faha-16 izay natao mba hanitsiana ny fahadisoan' ny tetiandro joliana nampiasaina tamin' izay. Ny Papa Gregôrio XIII no nampanao azy ka i Christophorus Clavius (manam-pahaizana zezoita alemàna sy matematisiana ary mpahay kintana) no nanomana ny fototry ny tetiandro vaovao nanomboka tamin' ny taona 1579. Noraisin' i Gregôrio XIII izany tetiandro izany tamin' ny taratasin' ny Papa atao hoe "*Inter gravissimas*" tamin' ny 24 Febroary 1582.

Natao indrindra io tetiandro io mba hanarenana ny fahadisoan' ny tetiandro joliana izay efa tsy nampifanandrify intsony ny fizaran-taona tamin' ny tonon' andro tena izy ka nahitana fahadisoana 10 andro vokatry ny taona manara-masoandro (taona trôpika) izay tsy mahafeno 365,25 andro fa latsaka kely noho izany. Ao amin' ny tetiadro joliana dia mihoatra 11 mn sy 14 s noho ny taona manara-masoandro ny iray taona. Nitambatambatra izany elanelana izany ka tamin' ny taona 1582 dia nisy fihoarana 10 andro ny daty ao amin' ny tetiandro joliana raha miohatra amin'ny tokony ho daty marina tamin' izany araka ny masoandro sy ny fizaran-taona. Nanapaka i Gregôrio fa foanana ny 10 andro amin' izany tetiandro izany. Nampiasaina ilay tetiandro tamin' ireo Fanjakana katôlika tamin' ny 15 Ôktôbra 1582 ka izany andro izany dia lasa niova ho 4 Ôktôbra 1582.

Ny taona lava dia nesorina isaky ny tsingerin-taonjato afa-tsy ireo izay mifanandrify amin' ny anarivon-taona azo zaraina 400. Ny taona 1600 dia taona lava fa ny taona 1700 sy 1800 kosa dia taona tsotra.

Niely tsikelikely tamin' ny firenena protestanta koa izany sy tamin'ny ankamaroan'ny firenena eto an-tany hatramin'ny taonjato faha-20. Misy tetiandro hafa koa anefa ampiasaina amin'ny fivavahana na ara-pomban-drazana. Tamin' ny taona 1752 no nandraisan' i Britaina Lehibe an' ilay tetiandro ka ny voalohan' ny volana Janoary no nataony andro voalohany amin' ny taona. Tamin' ny taona 1918 vao nandray an' io tetiandro io i Rosia. I Grisia kosa tamin' ny taona 1923 nefa tsy navelany ny tetiandro joliana, indrindra fa ao amin' ny Fiangonana any aminy.

## Jereo koa

* Tetiandro hebreo
*Tetiandro joliana
*Tetiandro
*Volana (fotoana)
Tetiandro joliana

Ny **tetiandro** **joliana** na **kalandrie** **joliana** dia tetiandro manara-masoandro nampiasaina tany Rôma tamin' ny Andro Taloha izay nampidirin' i Jolio Kaisara tamin' ny taona 46 tal. J.K. mba hanoloany ny tetiandro rômana repoblikana. Nampiasaina tany Eorôpa io tetiandro io hatramin' ny nanoloana azy amin' ny tetiandro gregôriana tamin' ny faramparan' ny taonjato faha-16.

Fiangonana ôrtôdôksa dimy no anisan' ireo mbola mampiasa azy hatramin' izao, dia ny Fiangonana ôrtôdôksan' i Jerosalema, ny Fiangonana ôrtôdôksan' i Rosia, ny Fiangonana ôrtôdôksan' i Makedônia ary ny Fiangonana ôrtôdôksan' i Serbia. Ny faritra sasany any Magreba koa dia mampiasa ny tetiandro joliana, indrindra ny Berbera ao Afrika Avaratra.

Tamin' ny taona 46 tal. J.K. dia nanapa-kevitra i Jolio Kaisara, araka ny toro hevitr' ilay mpahay kintana grika atao hoe Sôsigenesy avy any Aleksandria, mba hanao tetiandro vaovao. Ny iray taona ao amin' io tetiandro io dia maharitra 365 andro ho an' ny taona fohy fa 366 andro kosa ho an' ny taona lava isan' efa-taona izay amerenana indroa ny 24 Febroary. Tsy ny voalohan' ny volana Marsa intsony fa ny voalohan' ny volana Janoary no natao andro voalohany amin' ny taona.

## Jereo koa

* Tetiandro hebreo
* Tetiandro gregôriana
* Tetiandro mozilmana
Second de Sainte Thérèse

Second de Sainte Thérèse dia mompera Kristianina, martiry trinitera avy ao Espaina, teraka ny 24 marsa 1891 ary maty 31 jolay 1936. I Segundo de Santa Teresa no fiantsoana azy amin'ny teny espaniola.

## Biografia
Teraka ary avy hatrany dia nandray ny Batemy tamin'ny 24 marsa 1891 tao Barrios de Nistoso (Leôn) i Mompoera Second de Sainte Thérèse. Nandray ny akajo maharelijiozy trinitera tao Alcázar de San Juan izy tamin'ny faha 21 aprily 1907. Nalefa hanohy fianarana tany Roma, tao amin'ny Université Gregoriana (1907-1910) izy sady ninina tao amin'ny tao amin'ny Kôminôté trinitera tao San Carlino. Anisan'ireo mpianatra nahira-tsaina tokoa izy ary saika nahazo naoty nahazo naoty tsara hatrany isaky ny miatrika fanadinana ary dia toa izany hatrany mandrapahazoany ny diplaoman'ny Dôktôrat. Saika mbola hanohy fianarana hafa tao amin'ny Gregoriana ihany izy saingy nohon'ny tsy fahasalamana dia voatery niverina nody tany Espaina.

Fany mbola tany Roma o mompoera Second no nanao ny Fanoloran-tena mandrakizay ny 14 aogositra 1910 ary rahefa tafverina tany Madrid kosa izy no nohamasinina ho pretra ny faha 25 janoary 1914. Nonina sy niasa tany amin'ny couvent tao Dalmacio-Vélez (Côrdova-Arjentina) izy ny taona 1915 ka hatramin'ny 1919 ka sady nampianatra tamin'ny kôlejin'ny fikambanana trinitera no niandraikitra paroasy ihany koa. Mbola toa izany hatrany no asa nataony rahefa tafaverina tany Espaina izy: nampianatra teôlôjia tao La Rambla (1922-1923), nampianatra tamin'ny seminera zandriny tao Algorta (1923-1928), nanpianatra filôsôfia tao Villanueva del Arzobispo (1928-1931) ary tao amin'ny Santuario de la Virgen de la Cabeza (1931-1934). Anisan'ny mpanoratra ilay boky kely "El Santo Trisagio" sady nanatalenta manokana amin'ny fitendrena orgue. Na teo aza anefa izany fahaizany isan-karazany izany dia tsy mba nentiny nirehareha velively fa vao maika aza nanehoany sy nahitana taratra ny fitiavany mivavaka.

Ny Faha 31 jolay 1936 no namonoana azy niaraka tamin'ireo mompoera rahalahiny trinitera sasany toa an-dry Mompoera Prudence de la Croix Azo lozaina fa mbola tanora tokoa izy no maty martiry satria vao 45 taona monja. Mialoha ny hamonoana azy dia teny fampiheritreretana no nasetriny ireo milisy hamono azy satria hoy indrinda izy hoe: "Azo antoka ve ary inona no dikan'izany fiaraha-monina sy fanjakana mamono relijiozy ao aminy izahy!... Tsy fantatrareo angaha fa ny relijiozy dia manolon-tena hanasoa ny olombelona rehetra ary sakaizan'ireo mahantra sy ireo heverina ho mpiasa madikina!..." Tsy fiapangana tokoa no nilazany izany fa fampiheritreretana ireo izay mihevitra hametraka rafitra itantanana ny fanjakana nefa manosihosy ny zon'ny hafa ary mahavita mamono mihitsy aza ireo mpanao soa sy mahasahy miaro ny madinika.

## Martiry trinitera
Martiry trinitera avy ao Espaina 1936-1937:

* Álvaro Santos Cejudo
* Françoise de l'Incarnation
* Jacques de Jésus
* Jean de Jésus et Marie
* Jean de la Vierge de Castellar
* Joseph de Jésus et Marie
* Louis de Saint Michel des Saints
* Mariano de Saint Joseph
* Melchor du Saint-Esprit
* Prudence de la Croix
* Second de Sainte Thérèse

## Jereo koa
* Biôgrafia
* Trinitera
Christiane Endler

**Christiane Endler** dia mpilalao baolina kitra mizaka ny zom-pirenen'i Silia teraka ny 23 Jolay 1991 tao Santiago.

## Jereo koa
* Biôgrafia
Gôga sy Magôga

**Gôga** **sy** **Magôga** dia anarana hita ao amin' ny toko faha-38 sy 39 ao amin' ny Bokin' i Ezekiela (hebreo: גּוֹג וּמָגוֹג‬ *Gog u-Magog*). Ny hoe *Gôga* dia anaran' olona fa ny hoe *Magôga* kosa dia anaran-toerana. Mifono ankamantatra ny zava-boalazan' ilay lahatsoratra, nefa ireo anarana ireo dia misy ifandraisany amin' ny ady ifanaovan' ny firenena hafa amin' ny Jiosy izay manambara mialoha ny fiavian' ny Mesia. Hita ao amin' ny Bokin' ny Apôkalipsy koa ireo anarana ireo. Ny silamo dia manao azy ireo hoe *Iajojy* (*Ya'jûj*) sy *Majojy* (*Ma'jûj*).

## I Gôga sy i Magôga ao amin' ny Baiboly

#### Ao amin' ny Bokin' i Ezekiela
"1 Ary tonga tamiko ny tenin' i Jehovah nanao hoe: 2 Ry zanak' olona, manandrifia an' i Goga avy any amin' ny tany Magoga, izay mpanjakan' i Rosy sy Meseka ary Tobala, ary maminania ny hamelezana azy, 3 ka ataovy hoe: Izao no lazain' i Jehovah Tompo: Indro, avy hamely anao Aho, ry Goga, mpanjakan' i Rosy sy Meseka ary Tobala. (Ezek. 38.1-3, *[[Ny Baiboly]]*)

"Ary haterako afo Magoga sy izay mipetraka tsy manana ahiahy any amoron-tsiraka; ka dia ho fantany fa Izaho no Jehovah." (Ezek. 39.6, *Ny Baiboly*)

"Ary amin' izany andro izany dia homeko tany eo amin' ny Isiraely Goga hasiana fasana, dia ny lohasahan' ny mpandalo manolotra ny ranomasina, ka hisakana ny mpandalo izany; ary any no handevenany an' i Goga sy ny olony maro be rehetra; ary ny anarany hataony hoe Lohasahan' ireo olona maroben' i Goga." (Ezek. 39.11, *Ny Baiboly*)

#### Ao amin' ny Apôkalipsin' i Joany
"7 Ary rehefa tapitra ny arivo taona, dia hovahana Satana ho afaka ao amin' ny tranomaizina nitoerany 8 ka hivoaka hamitaka ny firenena eny amin' ny vazan-tany efatra, dia Goga sy Magoga, mba hanangona ary ho any amin' ny ady; tahaka ny fasiky ny ranomasina ny isany." (Apô. 20.7-8, *Ny Baiboly*)

## I Iajojy sy i Majojy ao amin' ny Kor'any
I Iajojy sy i Majojy (arabo: يأجوج ومأجوج‎ / *Yaʾjūj wa-Maʾjūj*) dia vahoaka roa izay miseho ho famantarana apôkaliptika. Vahoaka simban' ny fahalovana izy ireo sady mpamafy fikorontanana eto an-tany. Ao amin' ny andininy faha-97 ao amin' ny soràta faha-18 (*Al-Kahf*, "Ny Zohy") no ahitana azy. Izao no voasoratra ao: "Ianareo Iajojy sy Majojy dia niseho ho tsy afaka ny hianika ny manda na ny handavaka eo". (Kor'any 18.97) 

## Jereo koa

* Eskatôlôjia
* Hara-magedôna
* Andro farany
Jean de Jésus et Marie

**Jean de Jésus et Marie** dia mompera Kristianina, martiry trinitera avy ao Espaina, teraka ny 8 febroary 1895 ary maty 3 aprily 1937. I **Juan de Jesús y María** no fiantsoana azy amin'ny teny espaniola.

## Biografia
Tao Rigoitia (Espaina) no tanana nahaterahana ary nanaovana Batemy an'i Mompera Jean de Jésus tamin'ny faha-8 febroary 1895, tao ihany koa no nandraisany ny Sakramentan'ny Fankaherezana ny 8 aogositra 1898. Ny 30 septambra 1913 no nanomboka ny fiofanana ho nôvisy tao amin'ny Sanctuaire de la Bien Aparecida (Cantabria) ary nanao ny voady voalohany ny 11 oktobra 1914. Taorian'izany dia nanao ny fianarana filôzofia sy téolojia tao amin'io sanctuaire io ihany sy tany Cordova ary La Rambla. Ny faha 18 may 1918 kosa izy no nanao ny fanoloran-tena mandrakizay tao Cordova ary ny 23 oktobra 1921 no voahosotra ho pretra tao Madrid.

Nonina tao amin'ny kôminôté trinitera tao Madrid izy nandritra ny taona maro ary anisan'ny andraikitra nosahaniny tamin'izay ny fikarakarana ny fiangonana Md Ignace de Loyola. Ireo olona nifanerasera taminy dia samy nankafy ny hatsaran'ny feony. Tsy vitan'izany fa mbola nanan-talenta amin'ny fitendrena zava-maneno indrindra fa ny lokanga. Taorian'ny fandorana ny Fiangonana  Md Ignace, nataon'ireo tsy mataho-tody, mpanenjika ny finoana, tamin'ny 13 may 1936, dia voatery nandao ny kominaoté tao Madrid ny fiakambanana. Noho izany antony izany indrindra no nanendren'ny mompera Provinsialy an'i mompera Jean ho any amin'ny tranon'ny Fikambanana tao Virgen de la Cabeza.

Vao tonga tsy ela akory tany amin'ity toerana nanendrena azy vaovao anefa i mompera Jean dia efa voaroaka hiala teo ihany koa ny fikambanana trinitera ny 28 jolay 1936. Tao ireo namany hafa, voafonja noho ny finoana, dia nahazo sazy henjana 2o taona an-tranomaizina izy. Tsy arak'izany anefa no nitranga fa ny alin'ny 2 aprily 1937 dia efa nalain'ireo mpampahory tao am-ponja izy, nentina tany amin'ny fasana ao Mancha Real (Jaén) ary ny misandratr'andro ny 3 aprily 1937 dia notifirina.

## Martiry trinitera
Martiry trinitera avy ao Espaina 1936-1937:

* Álvaro Santos Cejudo
* Françoise de l'Incarnation
* Jacques de Jésus
* Jean de Jésus et Marie
* Jean de la Vierge de Castellar
* Joseph de Jésus et Marie
* Louis de Saint Michel des Saints
* Mariano de Saint Joseph
* Melchor du Saint-Esprit
* Prudence de la Croix
* Second de Sainte Thérèse

## Jereo koa
* Biôgrafia
* Trinitera
Trinitera

Ny **Trinitera** na Fikambanan'i Trinite dia Fikambanan-drelijiozy Katolika izay natsangan'i Md. Jean de Matha tamin'ny taona 1194.

## Olomasina sy olo-tsambatra trinitera
*Md. Félix de Valois (1127-1212)
*Md. Jean de Matha (1160-1213)
*Md. Jean-Baptiste de la Conception (1561-1613)
*Md. Michel des Saints (1591-1625)
*Md. Simon de Rojas (1552-1624)
*Bx. Marcos Criado (1522-1569)
*Mb. Élisabeth Canori Mora (1774-1825)
*Mb. Anne-Marie Taigi (1769-1837)
*Bx. Dominique du saint Sacrement (1901-1927)
*Bx. Álvaro Santos Cejudo (1880-1936)
*Mb. Françoise de l'Incarnation (1873-1936)
*Bx. Jacques de Jésus (1903-1936)
*Bx. Jean de la Vierge de Castellar (1898-1936)
*Bx. Joseph de Jésus et Marie (1880-1936)
*Bx. Mariano de Saint Joseph (1857-1936)
*Bx. Melchor du Saint-Esprit (1899-1936)
*Bx. Prudence de la Croix (1880-1936)
*Bx. Second de Sainte Thérèse (1891-1936)
*Bx. Hermenegilde de l'Assomption (1879-1936)
*Bx. Bonadventure de Sainte-Catherine (1887-1936)
*Bx. Antoine de Jésus et Marie (1902-1936)
*Bx. François de Saint Laurent (1889-1936)
*Bx. Placido de Jésus (1890-1936)
*Bx. Stéphane de Saint Joseph (1890-1936)
*Bx. Jean de Jésus et Marie (1895-1937)
*Bx. Louis de Saint Michel des Saints (1891-1937)
Melchor du Saint-Esprit

**Melchor du Saint-Esprit** dia mompera Kristianina, martiry trinitera avy ao Espaina, teraka ny 28 janoary 1899 ary maty 24 septambra 1936. I **Melchor del Espíritu Santo** no fiantsoana azy amin'ny teny espaniola.

## Biografia
Teraka ary natao batemy tany Laguna de Negrillos (Espaina) ny 28 janoary 1899. Ny 11 desambra 1917 no nandraisany ny akanjon'ny Fikambanana trinitera tany Bien Aparecida ary tao ihany koa no nanononany ny Voady voalohany ny 14 desambra 1918. Ny taona 1918 ka hatramin'ny 1924 dia nianatra filozofia sy Teolojia tany Córdova izy ary nanao voady farany tao ny 11 janoary 1922. Nohamasinana ho pretra tany Valladolid ny 20 janoary 1924.

Ny 28 jolay 1936, andro nanafihan'ny milisy an'i Belmonte, dia noteendren'i mompera ho mpiandraikitra ny skolastika i mompera Jacques de Jésus, izay nahavita nanafina ny mpianatra tany amin'ny tranon'olon-kafa manerana ny tanàna. I mompera Melchor kosa nahatsapa ny andraikitra maha-lehiben'ny trano azy ka nivonona hiandry ao an-trano izay hafitsoky ny mpanani-bohitra.

## Martiry trinitera
Martiry trinitera avy ao Espaina 1936-1937:

* Álvaro Santos Cejudo
* Françoise de l'Incarnation
* Jacques de Jésus
* Jean de Jésus et Marie
* Jean de la Vierge de Castellar
* Joseph de Jésus et Marie
* Louis de Saint Michel des Saints
* Mariano de Saint Joseph
* Melchor du Saint-Esprit
* Prudence de la Croix
* Second de Sainte Thérèse

## Jereo koa
* Biôgrafia
* Trinitera
Jean de Matha

**Jean de Matha** dia mompera Kristianina, relijiozy trinitera avy ao Frantsa, teraka tany Faucon-de-Barcelonnette ny 23 jona 1154 ary maty 17 desambra 1213.

## Jereo koa
* Biôgrafia
* Trinitera
Fiangonana Mahery ny Ran' i Jesosy

Ny **Fiangonana Mahery ny Ran' i Jesosy** dia fiangonana kristiana niforoana taty aoriana eto Madagasikara.

## Jereo koa

* Evanjelisma
* Kristianisma eto Madagasikara
* Prôtestantisma eto Madagasikara
* Evanjelisma eto Madagasikara
Louis de Saint Michel des Saints

**Louis de Saint Michel des Saints** dia mompera Kristianina, martiry trinitera avy ao Espaina, teraka ny 25 aogositra 1891 ary maty 24 septambra 1937. I **Luis de San Miguel de los Santos** no fiantsoana azy amin'ny teny espaniola.

## Biografia
Teraka ary natao batemy tany Amorebieta (Espaina) ny 25 aogositra 1891. Ny 12 septambra 1906 no nandray ny akanjon'ny Fikambanana trinitera tany Algorta ary tao ihany koa no nanononany ny Voady voalohany ny 6 oktobra 1907. Rehefa izany dia nalefan'ny Lehibe ho any Roma, tao amin'ny couvent-n'i San Carlino alle Quattro Fontane, mba hianatra filozofia sy Teolojia tao amin'ny Oniversite Gregoriana. Tao Roma no nanononany ny voady farany ny 4 aogositra 1910 sy nanamasinana azy ho pretra ny 8 aprily 1916. Ny taona 1920 ka hatramin'ny 1925 dia niasa tamin'ny paroasy tany Vienne izy, avy eo niverina tany Espaina ary nijanona herintaona tao Algorta alohan'ny nanendrena azy ho maître-n'ny skolastika tany Cordova, ny taona 1926. Lehiben'ny Trano tao Belmonte izy ny taona 1929 ka hatramin'ny 1933 ary voafidy ho mpanolo-tsaina provintsialy ny taona 1936.

Ny 28 jolay 1936 dia notafilhan'ny milisy avy any Vallecas ny tananan'i Belmonte. Nijanona tao amin'ny couvent ihany anefa i mompera Luois niaraka tamin'i mompera Melchor du Saint-Esprit sy frera Jean de la Vierge de Castellar fa ny relijiozy sasany sy ny skolastika no nandeha niafina tany amin'ny trano hafa. Ny 29 jolay no nisamborana azy ireo sy notindrana azy tany am-ponja izay efa nisy an'i mompera Jacques de Jésus. Ny 31 jolay no naminfrana azy ireo ho any amin'ny fonjaben'i Cuenca, ary ny 24 septambra no nitifirana azy ireo sy nandevenana azy ireo tao amin'ny cimentiere-n'ny tanàna: 45 taona i mompera Louis tamin'izay.

## Martiry trinitera
Martiry trinitera avy ao Espaina 1936-1937:

* Álvaro Santos Cejudo
* Françoise de l'Incarnation
* Jacques de Jésus
* Jean de Jésus et Marie
* Jean de la Vierge de Castellar
* Joseph de Jésus et Marie
* Louis de Saint Michel des Saints
* Mariano de Saint Joseph
* Melchor du Saint-Esprit
* Prudence de la Croix
* Second de Sainte Thérèse

## Jereo koa
* Biôgrafia
* Trinitera
Hindoisma eto Madagasikara

Ny **hindoisma** **eto Madagasikara** dia fivavahana avy any India ka ny mpanaraka azy dia saika ireo ataon' ny Malagasy hoe Karàna, izay raha ny tena marina dia Indiana, na dia tsy Hindoa avokoa ny Indiana monina eto Madagasikara.

## Fidirany teto Madagasikara
Ny tantaran' ny hindoisma eto Madagasikara dia nanomboka tamin' ny nahatongavan' ireo Indiana gojaraty voalohany avy any amin' ny faritr' i Saurashtra any India tamin' ny taona 1870 tany ho any, tamin' i Madagasikara mbola nozanahan' ny Frantsay. Amin' ireo mpiavy ireo dia ny Miozolmana no betsaka (dia Kôja sy Ismailý na Ismaeliana ary Daodý Bohra) fa ny Hindoa kosa dia vitsy.

## Amin' izao fotoana izao
Ny *International Religious Freedom Report 2006* dia nitatitra fa ahitana Hindoa vitsy eto Madagasikara. Mpandraharaha monina eto Madagasikara efa hatramin' ny taranaka maro nifandimby ny ankamaroany. Miteny hindý na gojaraty ny ankamaroany, fa ny sasany kosa miteny amin' ny fiteny hafa avy any India. Amin' izao fotoana izao dia miteny amin' ny fiteny telo fara-fahavitsiny ireo taranaka taty aoriana, ka isan' ireo fiteny ireo ny fiteny frantsay sy anglisy sy gojaraty ary malagasy.

## Jereo koa
**Rohy anatiny**
* Hindoisma
**Rohy ivelany**
* Hindu Association in Madagascar 

## Loharano sy fanamarihana
Red Island Minerals

Ny '''Red''' '''Island''' '''Minerals''' (RIM) dia orinasa mpitrandraka arintany izay manana ny foibeny any Perth any Aostralia  Andrefana nefa miasa aty Madagasikara. Ny *PTT Asia Pacific Mining Pty Ltd* no manana azy 100 %, izay zanaky ny orinasam-panjakana tailandey atao hoe *PTT Public Company Limited*.

I Sam Malin no nanorina ny *Red Island Minerals* ka ny anarana hoe *Petrosearch International* no nentiny tamin' izany tamin' ny 02 Marsa 2005 . Tamin' ny taona 2008 vao novana ho *Red Island Minerals* izany anarana izany (ara-bakiteny: "mineralin' ny nosy mena").

Mitrandraka ny arintany ao Sakoa any atsimo-andrefan' i Madagasikara ny *Red Island Minerals*. Ny zanak' orinasany atao hoe *Madagascar Consolidated Mining* no tena misahana ny fitrandrahana. Kely ny fandraisan' anjara ara-bolan' ny fanjakana malagasy amin' izany amin' ny alalan' ny *Office des Mines Nationales et des Industries Stratégiques* (OMNIS).

## Ny saham-pitrandrahana arintany ao Sakoa
Ao atsimo-andrefan' i Madagasikara no ahitana ny arintanin' i Sakoa izay nisy nahita voalohany tamin' ny taona 1908. Nisy fitrandrahana madinika tamin' ny andron' ny Ady Lehibe Faharoa. Ny fangadiana tamin' izay dia nahafaha-mamantatra fa mahatratra any amin' ny 12 metatra any ambanin' ny tany ny faritra azo anaovana ny fitrandrahana amin' ny toerana sasany. Arintany ahazoana hafanana no hita ao, izay mitovy toetra amin' ny arintany aondrana avy ao Afrika Atsimo sady mety ho azo ampiasaina amin' ny foibem-pamokarana herinaratra any India sy any Eorôpa Andrefana. Araka ny tombana natao amin' izao andro izao dia arintany 200 tapitrisa taonina no azo alaina ao nefa mety mihoatra ny 1 000 tapitrisa taonina ny tahirin' arintany ao.

Fitrandrahana tsy anaovana tonelina fa anaovana lavakabe mitanatana tsy misarona no heverina fa hitrandrahana ny arintany ao Sakoa ary izany dia hahazoana 5 tapitrisa taonina amin' ny voalohany.

## Jereo koa:

* Madagascar Oil
* Sakoa

## Loharano
Jean de la Vierge de Castellar

**Jean de la Vierge de Castellar** dia frera Kristianina, martiry trinitera avy ao Espaina, teraka ny 16 mey 1898 ary maty 24 septambra 1936. I **Juan de la Virgen del Castellar** no fiantsoana azy amin'ny teny espaniola.

## Biografia
I Jean François Joya y Corralero dia teraka tany Villarrubia de Santiago (Espaina) ny 16 mey 1898. Ny 16 desambra 1918 no nandraisany ny akanjon'ny Fikambanana Trinitera tao Bien Aparecida izay nanaovany ny Voady voalohany ny 5 oktobra 1920. Ny taona 1920 ka hatramin'ny 1922 dia nianatra ny filozofia tao Algorta sy nanononany ny voady voalohany amin'ny mahafrera azy 8 febroary 1920. Fotoana fohy taorian'izay dia nalefa tany Santiago any Silia izy ary tany no nanaovany voady farany ny 26 jolay 1923. Avy eo dia nalega tany Buenos Aires (Arjentina) izy, avy eo tany Roma tany San Carlino alle Quattro Fontane ny taona 1930 ka hatramin'ny 1932, taona nandefasana azy any Belmonte.

Nandravaka ny fiainany mandrakariva ny hafaliana namafisin'ny talenta nanananay tamin'ny fikarakarana voninkazo. Niroborobo tokoa ny fikambanan'ny Ankizy *Association de la Sainte Trinitè* tany Buenos Aires nokarakarainy ary na tany Belmonte aza dia nanorenany io fikambanana ho an'ny ankizy io, niaraka tamin'ny Fikambanana'i Jesoa Zazakely.

## Martiry trinitera
Martiry trinitera avy ao Espaina 1936-1937:

* Álvaro Santos Cejudo
* Françoise de l'Incarnation
* Jacques de Jésus
* Jean de Jésus et Marie
* Jean de la Vierge de Castellar
* Joseph de Jésus et Marie
* Louis de Saint Michel des Saints
* Mariano de Saint Joseph
* Melchor du Saint-Esprit
* Prudence de la Croix
* Second de Sainte Thérèse

## Jereo koa
* Biôgrafia
* Trinitera
Álvaro Santos Cejudo

**Jacques de Jésus** dia laika trinitera, martiry Kristianina avy ao Espaina, teraka ny 19 febroary 1880 ary maty 17 septambra 1936.

## Biografia
Teraka tao Daimiel (Espaina) ny 19 febroary 1880 ary natao batemy ny andro manaraka. Tao amin'ny Frera des Écoles Chrétienes (lasaliana) izy nandrina ny valo taona, nefa voatery nandao io fikambanana io noho ny olana ara-pianakaviana. Taona vitsivitsy taty aoriana dia nampakatra an'i María Rubio Márquez ho vadiny izy, izay niterahany fito niamadahy. Misy tamin'izy ireo moa no maty mbola kely. Mpiasan'ny Lalabim-pirenena (RENFE) izy ary tao no nanehoany ny fiainana maha-kristianina azy. Manokana fotoana hivavahana izy ary voahara-maso  tamin'izay ataony. 

Ny 22 jolay 1936, tonga nisava ny tranony ireo mpanani-bohitra ary nitana azy nandritra ny ora iray. Na teo aza anefa ny fandrahonana nato azy dia nadeha niasa ihany izy. Fantatry ny iray tamin'ireo namany mpiara-miasa anefa fa nandeha namonjy lamesa isan'andro izy ary nandefa ny zanany roa hanao masera, hany ka saiky hovonoiny saingy nosakanan'ny Mpiasan'ny lalamby sasany. Ny 2 aogositra, dia nosamborina izy ka notanana tao amin'ny fonjan'i Santa Cruz de Mudela, tao no nihaonany tamin'ny pretra telo sy frera lasaliana dimy izay niarananao sapile tamisy sy nifankahery hijoro ho vavolombelon'ny finoana hatramin'ny farany. Iray volana taty aoriana no nandraisany ny satroboninahitry ny martiry: ny 17 septambra, efa harivariva, nentina ho any Alcázar de San Juan izy ka nogadrainy tao amin'ny tranon'ny trinitera iray izayefa zary fonja. Ny alin'io ihany dia nentiny tany amin'ny toerampandevenanana ary notifirina ho faty.

## Martiry trinitera
Martiry trinitera avy ao Espaina 1936-1937:

* Álvaro Santos Cejudo
* Françoise de l'Incarnation
* Jacques de Jésus
* Jean de Jésus et Marie
* Jean de la Vierge de Castellar
* Joseph de Jésus et Marie
* Louis de Saint Michel des Saints
* Mariano de Saint Joseph
* Melchor du Saint-Esprit
* Prudence de la Croix
* Second de Sainte Thérèse

## Jereo koa
* Biôgrafia
* Trinitera
Jacques de Jésus

**Jacques de Jésus** dia mompera Kristianina, martiry trinitera avy ao Espaina, teraka ny 22 novambra 1903 ary maty 24 septambra 1936. I **Santiago de Jesús** no fiantsoana azy amin'ny teny espaniola.

## Biografia
Teraka ary natao batemy tany Libano de Arrieta (Espaina) ny 22 novambra 1903. Ny 3 oktobra 1919 no nandraisany ny akanjon'ny Fikambanana trinitera tao Bien Aparecida izay nanaovany ny Voady voalohany ny 5 oktobra 1920. Ny taona 1920 ka hatramin'ny 1922 dia nianatra ny filozofia tao Villanueva del Arzobispo izy ary avy eo nanohy ny fianarana Teolojia tao amin'ny Oniversità Gregoriana tao Roma ny taona 1924 ka hatramin'ny 1928. Tany Roma no nanaovany voady farany ny 25 desambra 1924 sy nanamasinana azy ho pretra ny 3 jolay 1927. 

Ny taona 1928 dia voatendry ho any Algorta izy ka nijanona tao mampianatra hatramin'ny nanendrena azy, ho any Belmonte ho mpampianatra filozofia (1930-1932) sy teolojia (1932-1936) no sady ho mpiandraikita ny skolastika (maitre). Nahafinaritra ny frera sy ny skolastika ny niara-niaina taminy ary na ny mponin'i Belmonte aza dia nahatsapa ny halemem-panahiny sy babon'ny fahaizany mihira (feo ténor).

Ny 28 jolay 1936, andro nanafihan'ny milisy an'i Belmonte, dia noteendren'i mompera ho mpiandraikitra ny skolastika i mompera Jacques de Jésus, izay nahavita nanafina ny mpianatra tany amin'ny tranon'olon-kafa manerana ny tanàna.

## Martiry trinitera
Martiry trinitera avy ao Espaina 1936-1937:

* Álvaro Santos Cejudo
* Françoise de l'Incarnation
* Jacques de Jésus
* Jean de Jésus et Marie
* Jean de la Vierge de Castellar
* Joseph de Jésus et Marie
* Louis de Saint Michel des Saints
* Mariano de Saint Joseph
* Melchor du Saint-Esprit
* Prudence de la Croix
* Second de Sainte Thérèse

## Jereo koa
* Biôgrafia
* Trinitera
Evanjelin' ny Fahazazana araka an' i Tômasy

Ny **Evanjelin' ny** **Fahazazana** **araka** **an' i** **Tômasy** dia soratra apôkrifan' ireo Kristiana voalohany. Tany amin' ny taonjato faha-3 no mety nanombohana nanoratra azy sady nampiasa loharano tranainy indrindra. Hita taratra ao ny hevitra avy amin' ny Gnôstika sy ny hevitra hafa koa avy amin' ireo Ebiônita. I Ireneo avy any Logdonoma dia miresaka ny amin' ny *Evanjelin' i* *Tômasy* iray izay sokajiany ho soratra gnôstika, ka mety ho ny Evanjelin' i Tomasy izay nahitana ny lahatsoratra manontolo tany Nag Hammadi tao Ejipta tamin' ny taona 1945. Io boky io dia fanangonan-dresak' i Jesoa izay voasoratra tamin' ny vanim-potoana mitovy amin' ny nanoratana ireo Evanjely kanônika sady tsy misy ifandraisany amin' ity fitantarana ny fahazazan' i Jesoa ity sady vosoratra aoriana lavitra.

Mitantara io boky io fa nampanidinin' i Jesoa ny vorona tanimanga ary nataony jamba izay olona tsy nankasitrahany. Mitantara ny fitaizana an' i Jesoa sy ny fianarany mamaky teny koa io evanjely io. Tantarainy ny fampiasan' i Jesoa ny herin' Andriamanitra ao aminy izay nampiasainy kokoa amin' ny fanasitranana fa tsy amin' ny famonoana (ao amin' ny lahatsoratra tokoa dia namono zaza roa i Jesoa vokatry ny hatezerany).

Fitantarana hita amin' ny lovantsofina mozilmana sy amin' ny fitantarana arabo momba ny fahazazan' i Jesoa/Isa. Ny perikôpa momba ny "vorona tanimanga" dia hita ao amin' ny sorata 3:49 sy 5:110 ao amin' ny Kor'any.

Ity boky apôkrifa ity dia tsy tokony hafangaro amin' ny Evanjelin' i Tômasy, na amin' ny Bokin' i Tômasy na amin' ny Asan' i Tômasy.

## Jereo koa
Ireo evanjelin' ny fahazazana

* Evanjely armenianan' ny Fahazazana
* ‎Bokin' ny Fahaterahan' i Maria
* Evanjelin' i Pseodô-Matio
* Evanjely arabon' ny Fahazazana
* Prôtevanjelin' i Jakôba
* Jesoa araka ny silamo
Boky amin' ny anaran' i Tômasy: 

* Evanjelin' ny Fahazazana araka an' i Tômasy
* Filazantsaran' i Tômasy
* Bokin' i Tômasy
* Asan' i Tômasy

* Apôkalipsin' i Tômasy
Evanjely armenianan' ny Fahazazana

Ny **Evanjely armenianan' ny Fahazazana** dia evanjely apôkrifa voasoratra taty aoriana lavitra, izay voasoratra tsy talohan' ny taonjato faha-6, izay mitantara ny fahaterahana sy ny fahazazan' i Jesoa. Ahitana lovantsofina itambarany amin' ny Prôtevanjelin' i Jakôba sy ny Evanjelin' i Pseodô-Matio ary ny Evanjelin' ny Fahazazana araka an' i Tômasy ity evanjely ity.

Naka ny andalan-tsoratra tao amin' ny Testamentan' i Adama io boky io ka mamelatra ao amin' ny toko faha-11 ny ampahan-tantara momba ny fiavian' ireo mpanjaka magy izay voatantara amin' ny fomba be andinindininy sy nanonona voalohany ny anaran' ireo magy ireo, dia i Melkona (na Melkiôra) mpanjakan' ny Persiana, sy i Gaspara (na Gasparda) mpanjakan' ny Hindoa, ary i Baltazara mpanjakan' ny Arabo.

## Jereo koa
Ireto ny evanjelin' ny fahazazana:

* Evanjely armenianan' ny Fahazazana
* ‎Bokin' ny Fahaterahan' i Maria
* Evanjelin' i Pseodô-Matio
* Evanjelin' ny Fahazazana araka an' i Tômasy
* Evanjely arabon' ny Fahazazana
* Prôtevanjelin' i Jakôba
* Filazantsara apôkrifa sasany: Filazantsaran' ny Fahamarinana, Filazantsaran' i Nikôdemôsy, Filazantsaran' i Filipo, Filazantsaran' i Tômasy, Filazantsaran' i Barnabà, Filazantsaran' i Gamaliela, Filazantsaran' i Jodasy, Filazantsaran' i Maria, Filazantsaran' i Petera, Filazantsara miafin' i Marka, Filazantsara Arabon' ny Fahazazana, Filazantsara Armenian' ny Fahazazana, Filazantsaran' ny Fahazazana araka an' i Tômasy.
Evanjelin' i Pseodô-Matio

Ny **Evanjelin' i Pseodô-Matio** dia soratra apôkrifa kristiana voasoratra teo anelanelan' ny taona 600 sy 625.  Io evanjely io dia fantatra ihany koa amin' ny anarana hoe: **Evanjelin' ny Fahazazana araka an' i Matio** na **Boky ny amin' ny Fahaterahan' i Maria Voatahy sy ny Fahazazan' ny Mpamonjy**. Miresaka ny amin' ny fahaterahana sy ny fahazazan' i Maria avy eo ny fahaterahan' i Jesoa sy ny fandosirana tany Ejipta ilay boky. Iray amin' ny asa soratra atao hoe evanjelin' ny fahazazana io boky io.

Isan' ireo fitantarana maro momba ny fahazazan' i Jesoa izay nisy hatramin' ny taonjato faha-2 io  boky io ary naka hevitra tao amin' ny Prôtevanjelin' i Jakôba. Avy amin' ny fanitsiana matetika azy ny Bokin' ny Fahaterahan' i Maria sy ny Fanangonana J.

## Votoatin' ny boky
Ahitana lovantsofina maro ny Evanjelin' i Pseodô-Matio ka isan' izany ilay boriky sy omby tao amin' ny siny ary koa ny fitantarana ny fahagagana niseho tamin' ny fandosirana tany Ejipta, indrindra ny amin' ilay antrendry: "Miondreha ry hazo ary fahano amin' ny voanao ny reniko". (toko faha-20)

## Jereo koa
Ireo evanjelin' ny fahazazana

* Evanjely armenianan' ny Fahazazana
* ‎Bokin' ny Fahaterahan' i Maria
* Evanjelin' i Pseodô-Matio
* Evanjelin' ny Fahazazana araka an' i Tômasy
* Evanjely arabon' ny Fahazazana
* Prôtevanjelin' i Jakôba

## Loharano
Jacques Insermini

**Jacques Insermini** dia mpilalao amin'ny horonantsary sy mpitaingina môtô (coureur de moto) mizaka ny zom-pirenen'i Frantsa teraka ny 24 Oktobra 1927 tao Paris.

## Rohy ivelany
* Ao amin'i IMDb: https://www.imdb.com/name/nm0409374/
* Ao amin'i BoxGP: https://archive.today/20180514181457/http://boxgp.com/500cc/pilotos/1960/v/5073/Jacques_Insermini.html
Dôketisma

Ny **dôketisma** na **dôsetisma** dia fampianaram-pinoana niseho tamin' ireo taonjato voalohandohany nampisy ny fivavahana kristiana izay milaza fa i Jesoa dia tsy nanana vatana tena izy fa zavatra miseho ety ivelany fotsiny izany. Nohelohin' ny Fiangonana izany fampianarana izany ka anisan' ireo ataony hoe fampianaran-diso na finoan-diso (grika: *heresia*).  

## Fiforonan-teny
Ny teny nohagasina hoe *dôketisma* dia avy amin' ny matoanteny grika hoe *δοκεῖν* / *dokein* ("miseho") sy ny anarana grika hoe *δόκησις* / *dokêsis* ("fisehoana" na "matoatoa"). Ny hoe *dôsetisma* kosa dia fanagasiana ny teny frantsay hoe *docétisme* na ny teny anglisy hoe *docetism* izay avy amin' io teny grika io ihany koa.

## Fiantraikan' ny filôzôfian' i Platôna
Izany fandavana ny maha olona tokoa an' i Jesoa Kristy izany dia misy ifandraisany amin' ny foto-kevitra filôzôfika doalista izay mampifanohitra ny zavatra azo tsapain-tanana (na raha) amin' ny fanahy. Araka ny filôzôfia platônisiana sy neô-platônisiana dia  mifanohitra ny *raha* (latina: *materia*; grika: *ὕλη* / *hulê*) sy ny *fanahy* (latina: *spiritus;* grika: *πνεῦμα* /*pneuma*) satria ambany ny raha fa ny fanahy kosa dia ambony lavitra. Noho izany ny mpomba ny dôketisma dia milaza fa Andriamanitra dia tsy afaka hikambana amin' ny raha. Laviny araka izany ny fandraisana ara-bakiteny ny voasoratra ao amin' ny Evanjelin' i Joany (Joa. 1.14) izay manambara ny fahatongavan' ny Teny ho nofo.

## Endrika samihafan' ny dôketisma
Miseho amin' ny endrika maro izany fampianarana izany: ny sasany mandà ny maha olombelona an' i Jesoa, ny hafa kosa manaiky ny fahatongavany ho nofo nefa tsy mino ny fijaliany ka milaza fa nandresy lahatra ny iray amin' ny mpianany i Jesoa mba hisolo toerana azy eny amin' ny hazo fijaliana ka mety ho i Jodasy na i Simôna izany; ny hafa indray dia mihevitra fa manana vatana ara-panahy sy tsy mahatsapa fijaliana i Jesoa.

## Fanamelohana ny dôketisma
Tsy ahitana firesahana mivantana momba ny dôketisma ny ao amin' ny Testamenta Vaovao nefa nahazo vahana io fampianarana io tamin' ny taonjato faha-2 sy faha-3, tamin' ny nifanojoany amin' ny gnôstisisma izay nifanohana aminy. Ireo Rain' ny Fiangonana (na Aban' ny Eglizy) tamin' ny fotoan' androny dia nanohitra mafy ny dôketisma, indrindra fa i Ignatio avy any Antiôkia sy i Ireneo, nanomboka tamin' ny fiandohan' ny taonjato faha-2.

Notsipahin' ny mpivory tamin' ny Kônsily voalohany tao Nikea tamin' ny taona 325 ny dôketisma. Taty aoriana dia nanameloka ny dôketisma ny Kônsily tao Kelkedôna tamin' ny taona 451. Ny Fiangonana katôlika sy ny Fiangonana ôrtôdôksa Tatsinanana sy ny Fiangonana ôrtôdôksa kôptan' i Aleksandria ary ny Fiangonana ôrtôdôksa teoahedo dia manao ny dôketisma ho fampianaran-diso. Manao torak' izany koa ny ankamaroan' ny fiangonana kristiana hafa izay nandray ny fehin-kevitry ny kônsilin' ny Fiangonana tany aloha.

## Jereo koa

* Trinite
* Kristôlôjia
* Kônsily
* Môdalisma
* Patripasianisma
Fiangonana ôrtôdôksa tatsinanana

Ny **Fiangonana ôrtôdôksa tatsinanana** na **Fiangonana ôrtôdôksa katôlika** na **Fiangonan' ny kônsily fito**, izay fantatra indrindra amin' ny anarana fohy hoe **Fiangonana ôrtôdôksa** dia fiangonana faharoa, raha ny hamaron' ny mpino ao aminy no jerena. Iray amin' ireo fiangonana tranainy indrindra izy. Fiombonam-piangonana ôrtôdôksa maromaro, izay samy niorina araka ny Kônsily fito nifandimby izay atao hoe "**Fiangonan' ny kônsily fito**" izy. Ny ankamaroan' ny Fiangonana ôrtôdôksa tatsinanana dia hita ao Eorôpa Andrefana sy ao Grisia (na Gresy) ary ao Kaokazy. Ahitana mpivavaka ôrtôdôksa koa ny tapany atsinanana among ny faritra manodidina an' i Mediteranea sy aty Afrika. Vitsy dia vitsy ny mpino ôrtôdôksa any Atsinanana Afovoany noho ny fisian' ny fanenjehana. Amin' izao fotoana izao dia miisa 250&nbsp;000&nbsp;000 any ho any ny mpino ôrtôdôksa maneran-tany. Ny Fiangonana Ôrtôdôksa eto Madagasikara dia anisan' ny Fiangonana ôrtôdôksan' i Aleksandria sy Afrika manontolo.

## Ireo fiangonana 14 mpiombona

* Patriarkata ekiomenikan' i Kônstantinôpôly;
* Fiangonana ôrtôdôksan' i Aleksandria sy Afrika manontolo;
* Fiangonana ôrtôdôksan' i Antiôkia ao Siria sy ny Atsinanana manontolo;
* Fiangonana ôrtôdôksan' i Jerosalema ho an' i Israely sy Palestina sy Jôrdania ary Sinay;
* Fiangonana ôrtôdôksan' i Jeôrjia;
* Fiangonana ôrtôdôksan' i Kiprôsy;
* Fiangonana ôrtôdôksan' i Serbia;
* Fiangonana ôrtôdôksan' i Rosia;
* Fiangonana ôrtôdôksan' i Grisia;
* Fiangonana ôrtôdôksan' i Romania;
* Fiangonana ôrtôdôksan' i Bolgaria;
* Fiangonana ôrtôdôksan' i Albania;
* Fiangonana ôrtôdôksan' i Pôlônia;
* Fiangonana ôrtôdôksan' i Tsekia sy Slôvakia;
* Fiangonana ôrtôdôksan' i Okraina.

## Jereo koa

*Fiangonana ôrtôdôksa atsinanana
*Kristianisma ôrtôdôksa
*Baiboly ôrtôdôksa
Fiangonana Asirianan' ny Atsinanana

Ny **Fiangonana Asirianin' ny Atsinanana** na **Fiangonana Apôstôlika Asirianin' ny Atsinanana** aotôkefaky manaraka ny fomba siriaka atsinanana. Atao hoe ܥܕܬܐ ܩܕܝܫܬܐ ܘܫܠܝܚܝܬܐ ܩܬܘܠܝܩܝ ܕܡܕܢܚܐ ܕܐܬܘܪ̈ܝܐ / ‘*Ittā Qaddishtā wa-Shlikhāitā Qattoliqi d-Madnĕkhā d-Ātārāyē* izy amin' ny fiteny siriaka.

Elle fait partie de l'ensemble des Églises des deux conciles. Le chef de l'Église porte le titre de *Catholicos-Patriarche de la Sainte Église Apostolique Assyrienne de l'Orient* (ou celui, plus traditionnel, de *Métropolite de Séleucie-Ctésiphon, Catholicos et Patriarche de l'Orient*), avec résidence à Erbil au Kurdistan (Irak).

Tafiditra ao anatin’ ny vondron' ny Fiangonan' ny Kônsily roa io fiangonana io. Ny lohan' ilay fiangonana dia mitondra ny anaram-boninahitra hoe *Katôlikôsy-Patriarkan' ny Fiangonana Masina Apôstôlika Asirianan' ny Atsinanana* (na ny anaram-boninahitra tranainy kokoa hoe *Metrôpôlitanan' i  Seleokia-Ktesifôna, Katôlikôsy ary Patriarkan' ny Atsinanana*), ka ny toeram-ponenany dia ao Erbil any Kordistàna (Iràka).

## Jereo koa

* Ktesifôna

## Loharano
Tantaran' i Jôsefa Mpandrafitra

Ny **Tantaran' i Jôsefa Mpandrafitra** dia fanangonan-dahatsoratra apôkrifa momba an' i Maria sy i Jôsefa ary ny "Ankohonana Masina", izay mety nosoratana tamin' ny taonjato faha-6 na faha-7, nefa mbola hita tamin' ny dikan-teny kôpta sy arabo taty aoriana. Manohana ny foto-pampianaram-pinoana momba ny maha virijiny mandrakizay an' i Maria ilay boky. Anisan' ny boky apôkrifa kristiana momba ny fiainan' i Jesoa talohan' ny faha-12 taonany ity boky ity.

Miseho amin' ny endrika fanazavana nomen' i Jesoa teo amin' ny Tendrombohitra Ôliva momba ny fiainan' i Jôsefa raikeliny ilay lahatsorata. Manohana ny maha virjiny mandrakizay an' i Maria koa izany lahatsoratra izany sady milaza fa nanana zanakalahy efatra (dia i Jodasy sy i Jostosy sy i Jakôba ary i Simôna) sy zanakavavy roa (i Asia sy i Lidia) i Jôsefa tamin' ny fanambadiany voalohany.

Aorian' io fotokevitra ilafihan' ny lahatsoratra io dia mamerina amin' ny fomba hafa izay voalazan' ny Prôtevanjelin' i Jakôba ilay boky ary mijanona rehefa tonga eo amin' ny fahaterahan' i Jesoa. Manambara ilay boky fa voatahy tamin' ny fomba mahagaga hanana saina sy vatana tanora i Jôsefa ary tamin' ny faha-111 taonany izy no maty. Ny zanaka lahiny roa voalohany (i Jostosy sy i Simôna) dia nanambady ka nanan-janaka. Toraka izany koa ny zanany vavy roa izay nanambady sy nitokan-trano.

Mibahan-toerana ao amin' ilay asa soratra ny firesahana ny fahafatesan' i Jôsefa. Nanao vavaka mifono hevi-dalina aloha i Jôsefa, izay ahitana fitomaniana momba ny fahotany ara-nofo any amin' ny faran' ny boky. Tokony ho ny 50 % amin' ilay boky no famelarana ny amin' ny fahafatesana, izay ahitana ny anjelin' ny fahafatesana, sy ny arkanjely Mikaela ary ny arkanjely Gabriela, izay niseho taminy. Ny famaranan-teny ao amin' ilay boky no anambaràn' i Jesoa fa nitoetra ho virjiny nanandritra ny androm-piainany i Maria sady manao azy hoe "ny reniko, virijiny tsy voaloto".

Milaza ilay lahatsoratra hoe: "Ary ny Apôstôly masina nitahiry izany resaka nifanaovana izany sady nampandry azy an-tsoratra tao amin' ny trano fitehirizam-bokin' i Jerosalema".

Misy milaza fa io lahatsoratra io dia nosoratana tany Ejipta tamin' ny taonjato faha-5. Roa ny dikan-teny mbola ananana amin' izao, dia ilay amin' ny fiteny kôpta sy ilay amin' ny fiteny arabo ka ny dikan-teny kôpta no heverina fa nanoratana azy voalohany indrindra. Naorina tamin' izay voalaza ao amin' ny Prôtevanjelin' i Jakôba ny ampahany be amin' ilay lahatsoratra.

Ny Apôkalipsa voalohan' i Jakôba, ilay boky apôkrifa hita tao amin' ny Tahirim-bokin' i Nag Hammadi dia milaza fa niteny amin' i Jakôba i Jesoa hoe: "Tsy amin' ny tsy antony no niantsoako anao, na dia tsy rahalahiko ara-nofo aza ianao". Izany dia tahirin-kevitra fanampiny momba ny fifandraisan' i Maria amin' ny rahalahin' i Jesoa, ka entina anazavana ny maha virijiny mandrakizay an' i Maria. 

## Jereo koa
Ireo evanjelin' ny fahazazana

* Evanjely armenianan' ny Fahazazana
* ‎Bokin' ny Fahaterahan' i Maria
* Evanjelin' i Pseodô-Matio
* Evanjelin' ny Fahazazana araka an' i Tômasy
* Evanjely arabon' ny Fahazazana
* Prôtevanjelin' i Jakôba

## Loharano
Apôkalipsin' i Adama

Ny **Apôkalipsin' i Adama** dia asa soratra apôkaliptika isan' ireo boky hita tao amin' ny tahirim-bokin' i Nag Hammadi ka heverin' ny mpikaroka fa nosoratana tamin' ny tamin' ny taonjato voalohany na faha-2 taor. J.K. Manaraka ny firehana gnôstika setiana io boky io. Araka ny teny fampidirana sy ireo fehezanteny farany dia mirakitra ny fanambaràna tamin' i Adama ilay asa soratra.

Ahitana ny fiantraikan' ny fivavahana egiptiana sy grika koa ilay asa soratra. Iadian-kevitra ny andro nanoratana ilay apôkalipsy: talohan' ny vanim-potoana kristiana na nandritra io vanim-potoana io. Mety tany amin' ny taonjato voalohany tany no nanombohana nandrafitra azy.

Tamin' ny faha-700 taonany i Adama dia nitantara tamin' i Seta zanany: ny amin' i Eva aloha, avy eo ny Famoronana ny Olombelona, avy eo ny fomba nahafantarany ny tenim-pahalalàn' ilay Andriamanitra mandrakizay avy tamin' i Eva ary ny maha mahery kokoa azy sy i Eva noho ilay heverina ho mpamorona azy ireo sy ny fotoana feno voninahitra niainan' izy ireo talohan' ny fahalavoana. Izany fahalalana izany anefa dia very tamin' ny fahalavoany raha nampisaraka an' i Adama sy i Eva ilay mpamorona ambany atao hoe demiorgo. Nanomboka ny fotoam-patahorana sy fahandevozana ary nanam-pahefana tamin' ny olona amin' izay ny fahafatesana.

Notantarain' i Adama ny fomba nahatonga ny fahaterahan' i Seta tamin' ny alalan' ny vahiny telo mahagaga ary ny nitahirizany izany fahalalana izany. Avy eo dia naminany i Adama fa efa manandrana ela ny hanapotika ny Olombelona ilay adriamanitra ambany, isan' izany ny faminaniana ny amin' ny Safodrano lehibe sy ny fanandramana fandravana amin' ny afo ary ny fisaratsarahan' ny taranak' i Nôa (na Nôe) taorian' ny Safodrano. Hisy anefa Mpanazava na Mpanavotra ho avy any am-parany. Rehefa tonga io Mpanazava io dia hisy fanjakana telo ambin' ny folo hilaza tantara telo samy hafa izay manambara ny hahaterahan' ilay Mpanazava; nefa ilay "taranaka tsy misy mpanjaka" no hanambara marina. Voaresaka ny hampiharana ny sazy apôkaliptika amin' ny diso fahalalana sy ny fampanantenana fanavotana ho an' ireo manam-pahedrena.

## Jereo koa

* Apôkalipsy apôkrifa
* Apôkrifan' ny Baiboly
*Gnôstisisma
*Adin' i Adama sy i Eva tamin' i Stana
*Fiainan' i Adama sy i Eva
*Testamentan' i Adama