open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Allan dos Santos

**Allan Lopes dos Santos** dia seminarista taloha sady mpandala ny nentin-drazana Breziliana ary olona resy lahatra ara-politika nataon'ny fitondrana *Lula* Breziliana.
Teraka tao Nova Iguaçu tamin'ny 17 Jolay 1983 izy.
Ny Lula System brasiliana mpanavakava-bolonkoditra & mpanao kolikoly dia manenjika azy satria mandainga izy ireo.
Rodrigo Mora

**Rodrigo Mora de Carvalho** (teraka tamin’ny 5 Mey 2007) dia mpilalao baolina kitra matihanina avy any Portiogaly, izay milalao amin’ny toeran’ny mpanafika afovoany na mpanam-bava ho an’ny klioba Porto, ao amin’ny Primeira Liga.
Rafael Leão

**Rafael Alexandre da Conceição Leão** (teraka tamin’ny 10 Jona 1999) dia mpilalao baolina kitra matihanina avy any Portiogaly, izay milalao amin’ny toeran’ny mpanam-bava havia ao amin’ny klioba AC Milan ao amin’ny Serie A sy ao amin’ny ekipam-pirenena portiogey. Malaza izy noho ny fahaizany mandrebireby sy ny hafainganam-pandehany.
Cláudio Castro

**Cláudio Bomfim de Castro e Silva** (teraka ny 29 Martsa 1979 tao Santos) dia mpisolovava sy mpanao politika breziliana, miaraka amin'ny Antoko Liberaly (PL) ary governoran'i  ankehitriny. 

Amin'ny maha governora lietnà azy, dia nitantana vonjimaika ny governemantam-panjakana izy tamin'ny 28 aogositra 2020, noho ny fanesorana an'i Wilson Witzel, tamin'ny 1 Mey 2021 Voafidy ho governora tamin'ny fifidianana 2022 izy tamin'ny vato 58.67%, lasa governora faharoa farany teo amin'ny tantara.
Gymnanthemum extensum

Ny ***Gymnanthemum extensum*** dia karazana kirihitra ao amin' ny fianakaviana *[[Asteraceae]]*. Izy io dia kitrihitra manana haavo hatramin' ny 8 m na hazo kely maniry amin' ny haavo 1,200 - 2,100 m ambonin' ny haabon' ny ranomasina any amin' ny ala misokatra na alan-kirihitra any amin' ny tehezan-tendrombohitra sy lohasaha ary amoron-dalana.

Any Sina Atsimo (Guizhou, Yunnan) sy any amin' ny faritra Himalaya (Sikkim, Nepaly, Botàna) ary any amin' ny lembalemba Shan (Mianmara, Tailandy). Nambolena tany Tailandy an-jaridaina hahazoana raviny hatao hanaovana fanafody sy noho ny fofon' ny voniny.
Afrobasket 2025

**AfroBasket 2025** no andiany faha-31 amin'ny FIBA AfroBasket, fiadiana ny ho tompondakan'i Afrika amin'ny taranja basikety kaontinanta afrikanina. Ny fifanintsanana dia hampiantranoin'i  fanindroany eo anelanelan'ny 12 sy 24 aogositra 2025.

 no tompon-daka niaro indroa, nahazo ny fifaninanana 2017 sy 2021.

## Fifidianana mpampiantrano
*****
*
*
*
*

Tamin'ny Aprily 2025, nambara fa i Luanda sy Moçâmedes no hampiantrano ny lalao.

## Famafazana
Nambara tamin'ny 5 Mey 2025 ny famafazana.

## Jereo koa
*Ekipa nasionaly basikety malagasy
Ekipa nasionaly basikety malagasy

**Ekipa nasionaly basikety malagasy**  (antsoina hoe: *Ankoay*).
Handray anjara amin’ny Afrobasket 2025 amin’ity taona ity izy ireo.

Mpanazatra: John Douaglin

## Mpilalao:
*Rija Lahontan – Ail Rousset, 
*Mathias M’madi – CB Moron, 
*Austin Rasolonjatovo – Saint Vallier BD,  
*Elly Randriamampionona – GNBC, 
*Kiady Razanamahenina –  
*Sitraka Raharimanantoanina – Elan Bearnais,  
*Livio Ratianarivo – COSPN, 
*Hasina Rasolonandrianina – Fandrasa, 
*Monja Faralahy – Ascut, 
*Anthony Rasolomanana – COSPN, 
*Arnol Solondrainy – COSPN, 
*Fiary Rakotonirina – GNBC, 
*Lovasoa Andriatsarafara – Minot State, 
*Kanto Arimanana – Mada Pro, 

## Staff
*Jimmy Randriamandimby – Team Manager
*Ndranto Rakotonanahary – Assistant Coach
*Nicolas Bertault – Préparateur Physique
*Mathieu Rakotomala – Analyste Vidéo
*Pierre Randriamihaja – Docteur
*Anicet Razafimanantsoa – Kinésithérapeute

## Jereo koa
Monica Tabengwa

**Monica Tabengwa** dia mpitsara sy mpikaroka botsoana miasa ao amin'ny ONG Human Rights Watch (HRW) , manam-pahaizana manokana momba ny LGBTIQ any Afrika atsimon'i Sahara .

## Tantaram-piainany
Monica Tabengwa dia mpikaroka sy mpitsara manam-pahaizana manokana momban'ny zon'ny LGBTIQ ao Afrika atsimon'i Sahara. Izy dia miasa ao amin'ny Human Rights Watch sy ny Pan Africa ILGA . Ny asa-sorany dia mifototra indrindra amin'ny herisetra sy fanavakavahana atrehan'ny LGBTIQ ao Afrika. .

Mpikambana ary mpanao sonia ao amin'ny birao mpamoaka lahatsoratra izay mitondra ny anarana hoe "les principes de Yogyakarta" izy.
*

## Références


## Voir aussi
*
Kifafa

Ny **kifafa** dia fitaovana fanadiovana hanilihana na hanesorana ny vovoka sy ny loto sy fako amin'ny gorodona na ny tokotany, misy borosy, vondrona-drantsankazo, na bozaka nofehezina, na tsiraka voajanahary na sentetika. Matetika izy io dia manana taho lava miraikitra aminy, ahafahana mampiasa azy rehefa mitsangana.

Misy karazany ny kifafa, ao ny kifafa natokana ho an'ny famafana trano manokana ary ao koa ny kifafa somary matevina ny volony ho an'ny famafana tokotany
Carlos Viana

**Carlos Alberto Dias Viana** dia mpanao gazety, mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i , teraka ny 22 Martsa 1963 tao Braúnas, .

## Asa fanaovan-gazety
Carlos Viana dia manana mari-pahaizana momba ny asa fanaovan-gazety ary diplaoma amin'ny fitantanana ara-barotra stratejika

## Asa politika
Mikambana amin'ny Podemos (PODE) ary loholona ho an'ny Minas Gerais amin'izao fotoana izao.
Sisnoa moana

Ny **sisnoa moana** (*Cygnus olor*) dia karazana sisnoa ary anisan'ny fianakaviana *[[Anatidae]]*. Teratany any amin'ny ankamaroan'ny izy io, ary (amin'ny maha-mpitsidika ririnina tsy fahita firy) any avaratr'i Afrika. Karazam-biby nampidirina any Amerika Avaratra izy io, fonenan'ny mponina be indrindra any ivelan'ny faritra niaviany, miaraka amin'ny fampidirana kely kokoa any Aostralazia ia sy atsimon'i Afrika. Ny anarana hoe "mota" dia avy amin'ny hoe tsy dia miteniteny foana noho ny karazana sisan-javatra hafa.
Tahirin-javaboarim-pirenena Mangerivola

Ny **tahirin-javaboarin'i Mangerivola** dia tahirin-javaboary iray ao amin'ny faritra Atsinanan'i Madagasikara.Izy io dia anatin'ny faritra arovana niforona tamin'ny alàlan'ny hitsivolana laharana  58-10 tamin'ny 28 octobra 1958.

## Jeografia
Io valan-javaboary io dia any amin'ny toerana saro-dàlana sady mitokana, eo eo amin'ny 380km miala Antananarivo, eo amin'ny 280 kilometatra eo  miala ny tanànan'i Toamasina. Manana birao ao Ampasimadinika io valan-javaboary io fa rehefa handeha any kosa dia avy ao Anjahamana, ao atsimony.

## Làlana
Raha ho any amin'ny valan-javaboarin'i Mangerivola dia manaraka ny làlam-pirenena faharoa, hatrany Ampasimadinika.Rehefa avy eo, mandalo làlan-tany mandalo Andranobolahy sy Anjahamana, eo amin'ny 50kilometatra eo. Dioa tongotra 30 kimetatra avy eo vao tonga any amin'ny valan-javaboarin'i Mangerivola.

## Zava-manan'aina

Manana karazan-borona eo amin'ny 10( isa eo, karazam-bibilava 19 isa eo, misy karazana sifaka maro koa any isan'izany ny babakoto na  Indri indri, aye aye;

## Zava-maniry
Ny valan-javaboarin'i Mangerivola dia rakotra ala mando mikitroka, ala ambany

## Jereo koa
Valan-javaboarim-pirenena Masoala

Valan-javaboarim-pirenena Namoroka

Valan-javaboarim-pirenena Isalo

## Loharano
Vavahady

Ny **vavahady** dia ny fidirana ao amin' ny tanàna na toeram-ponenana misy fefy (tamboho, manda, sns), izany hoe varavarana lehibe kokoa noho ny mahazatra.

## Vavahady teo amin'ny Ntaolo malagasy
Ny teny hoe "vavahady" dia avy amn' ny hoe "vava" sy "hady". Tamin' ny fandaminan-tanàna malagasy nentim-paharazana, ny vavahasy dia "rafi-bato na hazo atao fidirana ao amin' ny tanàna na sahan' olona iray", "avan' ny hadivory nanodidina ny vohitra fahiny ka natao fidirana sy fivoahana tao".

## Ohabolana

* Aza manao kabary ambony vavahady.
* Mandrara-boanjo am-bavahady.
* Ny varavarana anton' ny trano, ny vavahady anton' ny vohitra ary ny kiady anton' ny saha.
* Vavahady no soa maro miditra, fantsakana no soa maro maka, fa ny lalam-bady tsy roa maro manana.

## Jereo koa

* Hady
* Hadivory
* Varavarana
* Varavarankely
* Varavarambe

## Loharano sy fanamarihana
Fanapahan-doha

Ny **fanapahan-doha** dia fanasarahana tanteraka ny loha amin' ny vatana. Mahafaty ho an' ny olombelona sy ny biby rehetra misy hazondamosina ny fandratrana toy izany satria manaisotra amin' ny atidoha ny ra misy ôksizenina noho ny fahatapahan' ny lalandra lehibe ao amin' ny tenda, ary ny taova hafa rehetra dia lasa tsy afaka manao ny asany mandeha hoazy izay ilaina amin' ny fuasan' ny vatana.

Mety hitranga tsy nahy na an-tsitrapo ny fanapahan-doha, amin' ny fomba famonoana tsy ara-dalàna na amin' ny fanamelohana ho faty. Amin' ity tranga farany ity dia matetika no atao amin' ny fampiasana antsy, sabatra, famaky, na amin' ny fitaovana mekanika toy ny giôtiny izany. Ny fanapahan-doha tsy nahy dia mety ho vokatry ny fipoahana, ny lozam-pifamoivoizana, ny lozan' orinasa, ny famonoana tsy araka ny tokony ho izy tamin' ny alalan' ny fanantonana na fandratrana mahery vaika hafa.

Mamela ny fanamelohana ho faty amin' ny fanapahan-doha ny lalànam-pirenen' i Arabia Saodita sy ny an' i Iemena. Sazy ara-dalàna ihany koa ao amin' ny Fanjakan' i Zamfara any Nizerià, izay manaraka ny *[[Sharia]]*, ampiharina manokana amin' ny Mozilmana, ny fanapahan-doha. Amin' ny fampiharana, i Arabia Saodita no hany firenena manohy manapaka ny lohan' ireo izay nanao heloka be vava. Fantatra ny fisian' ny fahatapahan-doha famonoan-tena amin' ny alalan' ny fanantonan-tena, ny fahatapahan-doha vokatry ny famonoan-tena amin' ny fiarandalamby.

Tsy dia mahazatra loatra ny fanapahan-doha atao amin' ny vatan' ny olona efa maty. Izany dia mety hatao mba hakana ny loha ho amboara, na ho dingana faharoa amin' ny famonoana amin' ny alalan' ny fanantonana aseho ny besinimaro, na mba hahatonga ny maty ho sarotra fantarina, na ho an' ny kriônia (***[[:fr:Cryonie|fr]]***), na noho ny antony hafa, esôterika (maizimaizina) kokoa.
Fako

Ny **fako** dia poti-javatra, faikan-javatra na tapatapa-javatra tokony hariana satria tsy ilaina intsony, avy amin' ny asa  isan-karazany ataon' ny olombelona toy ny fanadiovana ny trano na ny tokotany na ny lalana, avy amn' ny fandrahoan-tsakafo, na avy amin' ny fiasana zaridaina.

## Jereo koa

* Kifafa
* Lava-pako
* Faika (***[[:fr:Déchet|fr]]***)
Zanaka

Ny **zanaka** dia olona nateraky ny hafa. Ny zanaka koa dia biby na zavamaniry nipoitra tamin' ny hafa, Eo amin' ny fifandraisan' ny olombelona.

## Jereo koa

* Zaza
* Ankizy
* Ray
* Reny
* Ray aman-dreny
* Raiamandreny
Akofa

Ny **akofa** dia akoran-javamaniry mafy sy maina ifonosan' ny nofom-boa toa ny an' ny vary na ny an' ny voamadinika hafa sasany. Ny fanasarahana dia atao mandritra ny famoloana ny voamadinika toy ny karazana varimbazaha *Triticum aestivum* subsp. *aestivum* na ny *Secale cereale*. Ho an' ny voamadinika hafa, toy ny vary (*Oryza*) na ny varim-tsoavaly (*Avena sativa*) na ny *Triticum turgidum*, dia ilaina ny manala ny akofa amin' ny alalan' ny fitotoana ny voa.

Tsy levon' ny vavonin' ny olombelona ny akofa, fa azo omena ho sakafon' ny biby fiompy, azo ampiasaina amin' ny fanorenana (hanasarahana ny hafanana sy ny hatsiaka), atao zezika na atao fandrehitra. Raha tsy izany dia alevina na dorana. Tsy mitovy ny ampombo sy ny akofa.

## Jereo koa

* Ampombo
* Akotry
Republicanos (Brasil)

Ny **Republicanos** dia antoko politika breziliana. Evekan’ny fiangonana ny filohany, Marcos Pereira.

Miaraka amin'ny mpikambana 568,451 hatramin'ny Novambra 2024, io no faha-11 lehibe indrindra ao amin'ny firenena.

Ao amin'ny Kongresy Nasionaly, manana solombavambahoaka federaly 41 sy senatera 4 izy.
Ny antoko dia heverina ho mpandala ny nentin-drazana ara-tsosialy ary mifamatotra amin'ny zo ara-politika.
Lolompo

Ny **lolompo** dia fientanam-po misy fialonana, alahelo, hatezerana ary tahotra mangina mitaky valifaty maharitra, noho ny zavatra nataon' ny olona iray na maromaro. Izany dia vokatry ny faniriana hamaly faty. Mitranga koa ny lolompo rehefa tsy manaiky ny zavatra ratsy nampiharina taminy ny olona iray. Mety ho fijaliana ara-pientanam-po na ara-batana izany, izay mitranga eo amin' ny fifandraisana ara-piarahamonina na ara-pifaneraserana. Ny lolompo dia mety miteraka olana ara-pahasalamana, anisan' izany ny fanahiana, ny tsy fahatokisan-tena ary ny tebiteby. Mety hisy fiatraikany ara-tsaina ny lolompo arakaraka ny hamafiny ary matetika miteraka fikorontanan' ny maha izy azy ny tena, toy ny fahaketrahana na ny fiheveran-tena ho iharan' ny fanenjehana.
Ambaniandro

Ny **Ambaniandro** ny vahoakan' ny mpanjaka tao Imerina fahizay, afa-tsy ny andriana sy ny andevo. Nantsoina hoe **Ambanimasoandro** koa izy ireo. "Ambanilanitra" kosa no niantsoana ny mponina rehetra tsy an-kanavaka eran' ny fanjakana, ao anatin' izany na andriana na hova na andevo. Io anarana hoe "Ambaniandro" io dia nomen' ny foko malagasy hafa ny Merina, na inona sarangany na inona.

## Ohabolana

* Mangalatra an-tsena ka mihaika ny ambaniandro.
* Masia-tongotra toa Ambaniandro.
* Sitrapon-dRakamisy no nanambadiany Ambaniandro.

## Jereo koa

* Imerina-Ambaniandro
* Andriana
* Hova
Vokaka

Ny **vokaka** dia tany nalaina tamin' ny fasan' andriana hanaovana velirano na fianianana. Ny fisotroana vokaka dia fisotroana ny rano nolaroana an' io tany io mandritra ny fianianana tsy hivadika sy fanomezana tokim-panompoana natao fehizay raha nisy mpanjaka vao mitondra.
Jaka

Ny **jaka** dia nofon-kena avy amin' ny omby novonoina tamin' ny andro fandroana izay nifanateran' ny mpianakavy ho famantarana sy fahatsiarovana ny fihavanana. Atao hoe "jaka" koa ny vola natao solon' izany raha tsy misy hena. Nivelatra ny hevitr' io teny io ka niantsoana ny fanomezana rehetra.

## Ohabolana

* Toy ny jaka: tsy hanin-kahavoky, fa nofon-kena mitam-pihavanana.
Sahato

Ny **sahato** dia ozona na ompa mahery vaika.

## Ohabolana

* Aza mandelika ny farihy tsy ho vary hianao, ka mila sahato amin' ny voay.
* Mitoto vary antoandro: manala sahato ny akoho.
Antsa

Ny **antsa** dia tononkalo hiraina amin' ny fomba manetriketrika, indraindray mandritra ny fanatanterahana fombafomba na lanonana (fanambadiana, fisaonana, fandraisana vahiny, sns.). Mety ho fiderana, na fitarainana, na tononkalo am-bava, amin' ny ankapobeny manana gadona manokana izay matetika tsy misy zavamaneno. Teo amin' ny Ntaolo malagasy dia "hira fankalazana sy fiderana ny fiandrianan' ny mpanjaka na fihobiana ny mpandresy an' ady avy niantafika" ny antsa. Mety harahina dihy na tsia ny antsa.

Amin' ny fitenim-paritra malagasy izay mampiasa ny teny hoe "hira" mba hilazana zavatra hafa tsy hira dia matetika io teny hoe "antsa" io no ampiasaina hilazana ny hira. 

## Jereo koa

* Mozika

* Hira
* Mozika malagasy
* Beko

## Loharano sy fanamarihana
Rafantaka

I **Fantaka** na **Rafantaka** dia iray amin' ny sampy roa ambin' ny folon' ny mpanjaka merina. Nisy trano natokana ho azy tao Ambohimanga, tanànan' ny mpanjaka. Manam-pahaizana manokana amin' ny fanamboarana sy ny fivarotra ody tena malaza ny mpitahiry an-dRafantaka.Fady ny Rafantaka: ny fantàka tsy ataina ; ny halana tsy aiditra ao an-trano raha mantsàka fa avela eo alatrano; ny hanina an-tokoana tsy todirana (tsy andramana eo an-tokoana fa entanina any ambany vao hanina); ny anantarika; ny anamafaitra ; ny anandrambo. (*[[Tantara ny Andriana eto Madagasikara|Tantaran' ny Andriana]]*)

## Jereo koa

* Kelimalaza na Ikelimalaza
* Ramahavaly
* Manjakatsiroa na Imanjakatsiroa
* Rafantaka
* Mosasa
* Ratsimahalahy
Ramahavaly

**Ramahavaly** dia iray amin' ny sampin' ny mpanjaka merina. Izy no miaro amin' ny famosaviana sy ny fajavalo tsy hita. Raha misy ny ady dia Ramahavaly no isantarana izany. Rainimahay no nitahiry an-dRamahavaly. Tamin' ny 9 Septambra no nodorana Ramahavaly, miaraka amin' i Manjakatsiroa, Rafantaka ary Rabehaza.

## Jereo koa

* Kelimalaza na Ikelimalaza
* Ramahavaly
* Manjakatsiroa na Imanjakatsiroa
* Rafantaka
* Mosasa
* Ratsimahalahy

## Loharano sy fanamarihana
Ratsimahalahy

**Ratsimahalahy** na **Tsimahalahy** dia iray amin' ny sampin' ny mpanjaka merina. Tao Ambohitrerana no nitahirizana azy.

## Jereo koa

* Kelimalaza na Ikelimalaza
* Ramahavaly
* Manjakatsiroa na Imanjakatsiroa
* Rafantaka
* Mosasa
* Ratsimahalahy

## Loharano sy fanamarihana
Manjakatsiroa

I **Manjakatsiroa** na **Imanjakatsiroa**  dia iray amin' ny sampin' ny mpanjaka merina. Ninoana ho nanana hery hanamafisana ny fahefan' ny mpanjaka ary napetraka tao amin' ny trano voatokana tao anatin' ny Anatirova izy hatramin' ny 29 Janoary1869 niovan' ny mpanjakavavy Ranavalona II ho kristianina ampahibemaso, ka nandavany azy tao Imananona. Tao no nandoroana azy ny 9 Septambra tamin' io taona 1869 io ihany araka ny baikon' ny mpanjakavavy.

## Jereo koa

* Kelimalaza na Ikelimalaza
* Ramahavaly
* Manjakatsiroa na Imanjakatsiroa
* Rafantaka
* Mosasa
* Ratsimahalahy

## Loharano sy fanamarihana
Caio Coppolla

**.Caio de Arruda Miranda** (teraka 5 Desambra 1986 tao São Paulo), fantatra kokoa amin'ny anarana hoe **Caio Coppolla**, dia mpaneho hevitra ara-politika, mpitendry mozika, ary nahazo diplaoma momba ny lalàna breziliana.

## Mozika
Caio Coppolla no nitarika ny tarika *Mirandous* tamin'ny 2014 ka hatramin'ny 2016, izay mpihira, mpamoron-kira ary mpitendry gitara. Nandritra ny asany tamin'ny mozika fohy dia noraisiny ny anarana hoe Coppolla, avy amin'ny reniny italiana-breziliana. Nahazo aingam-panahy tamin'ny rock anglisy tamin'ny taona 2000, ny tarika dia nofaritana ho *Oasis* Breziliana nataon'i UOL Música. Ny mpikambana hafa ao amin'ny tarika dia *Rodrigo Moura* mpitendry baomba sy mpitendry amponga Ique Schmitt. Tamin'ny taona 2020, taorian'ny nahatongavany ho mpaneho hevitra ara-politika mpandala ny nentin-drazana malaza malaza sy mampiady hevitra, dia niparitaka tao amin'ny media sosialy ny mozika taloha nataon'i Coppola.
Tsotsorinangatra

Ny **tsotsorinangatra** dia zavamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana *[[Fabaceae]]*. zzvamaniry karazany roa no tondroina amin' io anarana ion dia ny *[[Senna septemtrionalis]]* *(*na *Cassia laevigata* Willd.) (any Imerina) sy ny *[[Senna occidentalis]]*  (na *Cassia occidentalis* L.) any amin' ny Bezanozano, ny Betsileo, ny Tanala, ny Antefasy, sns).

## Ny anarany amin' ny teny malagasy

* *Senna septemtrionalis* (Viv.) H.S.Irwin & Barneby na *Cassia laevigata Willd* *:* tsotsorinangatra, voanembanamboa
* *Senna occidentalis* na *Cassia occidentalis* L.: tsorokanangatra, voanembanalika, voanembanamboa, voanembanamboa, voantsiraokanangatra, voantsiraokonangatra, tsirokinangatra

## Jereo koa

* *[[Cassia]]*
* *[[Senna]]*
Rivne

I **Rivne** (okrainiana: *Рівне*; poloney: *Równe*) dia tanàna iray any avaratrandrefan'i  ary renivohitra ara-pitantanan'ny Faritr'i Rivne. Ny isam-poniny dia 243.873 tamin'ny taona 2022.

## Jeografia
Rivne dia tatatra ny Reniranon'i Ustya ary any amin'ny 259 km (161 mi) andrefan'i Kyiv (298 km amin'ny lalana).

Sampanan-dalamby lehibe teo aloha ilay tanàna.

## Renirano
* Ustya

## Jereo koa
* Okraina
Tanàna hafa any Okraina: Bakhmut, Chernobyl, Cherson, Donetsk, Kiev, Kharkiv, Lugansk Melitopol, Mykolaiv, Odessa, Sevastopol, Sumy, Zaporizhia
CR Vasco da Gama

**Vasco da Gama** na **Club de Regatas Vasco da Gama**, antsoina matetika hoe **Vasco**, dia iray amin'ireo klioba baolina kitra mahomby indrindra ao amin'ny tanànan'i Rio de Janeiro, .

## Tantara
Ny Club de Regatas Vasco da Gama (frantsay: *Club d'aviron Vasco da Gama*) dia naorina tamin'ny 21 Aogositra 1898, avy amin'ireo Portogey mpifindra monina.

Ny fivoy no fanatanjahantena lehibe indrindra tao Rio de Janeiro tamin'izany. Nentanin'ny aingam-panahy tamin'ny fankalazana ny faha-400 taonan'ny nahitan'i Vasco da Gama ny lalan-dranomasina avy any Eoropa ho any India, ka nanapa-kevitra ny mpanorina ny hanome anarana ny klioba amin'ny anaran'ilay navigateur portogey.

Na dia niorina ho klioban'ny sambo aza i Cruzmaltino dia mirakitra fanatanjahantena isan-karazany toy ny lalao sy saha, basikety, baolina kitra amoron-dranomasina, ary baolina kitra amerikana, ary ny baolina kitra no fanatanjahantena mahazatra indrindra. Klioba breziliana manana isa betsaka indrindra azo tamin'ny Lalao Olimpika izy io (40 ny fitambarany), misy atleta 175 voafantina, ary tamin'ny Lalao Paralimpika (34 ny fitambarany).

## Jereo koa
*Palmeiras
*Portuguesa
*Corinthians
*FC São Paulo
*FC Santos
*EC Bahia
*Fluminense
Filipe Martins

**Filipe Martins dos Santos** dia mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i  teraka ny 1 Aprily 1984 tao Goiânia

## Tantaram-piainany
Voafidy ho mpanolotsainan'ny tanàna tao Palmas izy tamin'ny fifidianana 2016 ary voafidy indray tamin'ny 2020. Tamin'ny fifidianana 2022, voafidy ho solombavambahoaka federaly ho an'ny  izy tamin'ny vato 36.293.

## Antoko
*Partido Liberal
Datura

Ny ***Datura*** dia vondron-karazan-javamaniry ao amin' ny fianakaviana *[[Solanaceae]]*, izay hita betsaka any Meksika sy any atsimo-andrefana amin' i Etazonia. Karazana maro no ambolena ary lasa zatra ny faritra manana toetany antonony sy toetany mafana eran' izao tontolo izao. Misy karazany folo eo ho eo fantatra ny ao amin' ny vondron-karazana *Datura*. Be alkalôida ireo zavamaniry ireo amin' ny taovany rehetra (fakany, tahony, raviny, voniny, voany, sns), misy poizina nefa mahaliana amin' ny lafiny farmakôlôjika.

## Lisitry ny karazana

Tsy manaiky afa-tsy karazana *Datura* 9 i Preissels, manam-pahaizana manokana momba ny *Datura*, fa ny Plants of the World Online amin' izao fotoana izao dia mitanisa ireto 14 manaraka ireto (tsy tanisainy ny *Datura* *arenicola*, ny *Datura* *lanosa*, ary ny *Datura* *pruinosa* izay karazana ekena ao amin' ny The Plant List).

* *Datura arenicola* Gentry ex Bye & Luna
* *Datura ceratocaula* Ortega
* *Datura discolor* Bernh.
* *Datura ferox* L.
* *[[Datura innoxia]]* Mill.
* *Datura kymatocarpa* Barclay
* *Datura lanosa* A.S.Barclay ex Bye
* *Datura leichhardtii* Benth.
* *[[Datura metel]]* L.
* *Datura pruinosa* Greenm.
* *Datura quercifolia* Kunth
* *Datura reburra* Barclay
* *[[Datura stramonium]]* L.
* *Datura wrightii* Regel

### Karazana misy eto Madagasikara
Ny *[[Rakibolana sy Rakipahalalana malagasy]]* dia mitanisa ireto zavamaniry ireto: *Datura alba,* *Datura arborea*, *Datura fastuosa*, *[[Datura metel]], Datura tatula*. Efa lany andro ny ankamaroan' ireo anarana ireo, afa-tsy ny hoe *Datura metel*. Nesorina tsy ho anisan' ny *Datura* ny *Datura arborea* taty aoriana ka napetraka ao amin' ny vondron-karazana *[[Brugmansia]] sady nomena ny* anarana hoe *[[Brugmansia arborea]]*). Izao kosa ny anarana vaovaon' ny sisa (telo):

* *Datura alba*: anarana taloha izay efa nosoloana ny *[[Datura innoxia]]* ou *[[Datura metel]]*  (?)
* *Datura fastuosa*; anarana taloha izay efa nosoloana ny *Datura metel var. fastuosa*
* *Datura tatula*: anarana taloha izay efa nosoloana ny *[[Datura stramonium]] f. tatula*
Indreto kosa ny teny malagasy ilazana azy ireo izay tsy voatery hifanandrify amin' ny karazana tokana: kinakoho, kinananakoho, kirary, maimbobe, ramiarana, romiary, fangarearea, voandramiary. Ny teny hoe "maimbobe", ohatra, dia anarana manondro karazana maro ao amin' ny vondron-karazana na fianakaviana samihafa.

## Jereo koa

* *[[Solanaceae]]*

* *[[Solanum]]*
* *[[Brugmansia]]*
Senna occidentalis

Ny ***Senna occidentalis*** dia karazana zavamaniry mamony ao amin' ny fianakaviana *[[Fabaceae]]*, zana-pianakaviana *[[Caesalpinioideae]]*. Izy io dia kirihitra teratany any Amerika Trôpikaly, izay hita amin' ny faritra trôpikaly rehetra ankehitriny. Taloha izy io dia nantsona hoe **''Cassia occidentalis**.*

== Anarana amin' ny teny malagasy ==
Ireto ny anarana hafa mety hiantsana azy ireo amin' ny [[Fiteny malagasy|teny malagasy]]: *'ambirondolo**, **bemaimbo**, **fampivalanana**, **intsakitsana**, **kintsakintsana**, **manakontsovoka**, **saringoazy**, **tsatsinangatra**, **tsirokinangatra**, **tsirorokanangatra**, **tsorokanangatra**, **tsororangatra**, **tsotsorinangatra**, **vantsiraokonangatra**, **voanembanalika**, **voanembanamboa**, **voanjary**, **voantsiraokonangatra**, **voantsirokinimaron**, **voantsiroko**, **voantsiroko**, **voantsorokanangatra**, **voantsorokanangatra**, **voatsokonangatra**, **vonjara*'. Mety hitovizany amin' ny *Senna septemtrionalis* (= *Cassia laevigata*) ny anarana  sasany amin' ireo.

== Toetoetrany ==

=== Vatana ===
[[Kirihitra]] kely mitsangana mahitsy na zavamaniry [[Zavamaniry ahitra|ahitra]] ny *Senna occidentalis*, afaka maniry mihoatra ny roa taona (indraindray isan-taona) manana ravina mamoaka fofona maimbo mampiavaka azy, mitombo hatramin' ny 2 metatra ny haavony fa matetika kokoa latsak' izany (50 sm hatramin' ny 1 metatra).

=== Ravina ===

Ny raviny, mifandimby, tsy misy tsiboloblo afa-tsy amin' ny ilany ambany, entin' ny [[tangozan-dravina]] fohy, dia ravina mitambatra manana halavany 10 hatramin' ny 15 sm. Izy ireo dia manana [[zana-pelana]] 4 ka hatramin' ny 6 mandeha tsiroaroa boribory lavalava, 3 hatramin' ny 8 sm ny halavany ary 15 hatramin' ny 40 mm ny sakany. Eo am-pototry ny zanapelana dia misy stipiola telozoro tery roa, 2 ka hatramin' ny 4 mm ny halavany, izay malaky mihintsana.

=== Vony ===
Ny voniny, izay manana savaivo 1,5 hatramin' ny 3 sm, mitokana na mivondrona ao amin' ny ho sampaho mipoitra am-poto-dravina sady misy voniny 2 hatramin' ny 5 eny amin' ny tendron-drantsana, dia misy [[vondron-dravimbony]]  foronin' ny [[ravimbony]] maitso 5, salavalava, misy [[vondrom-pelambony]] ahitana [[Felambony|felany]] 5 mibikan' atody, tsy mifamatotra, miloko mavo, manana halava 13 mm eo ho eo. Miisa 10 tsy mitovy ny [[lahimbony]] ka ny 6 no lonaka (2 lehibe ary 4 kely) fa ny 4 kosa sarin-dahimbony. Misy [[fihary atodinaina]] tsy misy bolobolo, misy [[fandray vovobony]] miolika sady misy bolobolo. 

=== Voa ===

Somary lava, mibiloka, fisaka, ary miefitrefitra ny [[pepa]]. 10 hatramin' ny 15 sm ny halavany ary 7 hatramin' ny 8 mm ny sakany. Miakatra sy mivohitra tandrify ny voany ary misokatra amin' ny sisiny roa ny pepany, izay miloko volon-tany rehefa matoy. Misy voa 20 ka hatramin’ ny 60 milahatra manaraka tsipika  sady sahan’ ny hoditra manify. Azo henoina amin' ny fanetsikersehana ny pepany ny vihim-boa.

== Fampiasana azy ==
Ampiasain' ny olona ho fampivalanana ny raviny. Voalaza fa manatsara ny [[aty]] ny voany nendasina, toy ny [[Kafe (zava-pisotro)|kafe]].

== Jereo koa ==

* *Senna*

* *Cassia''

## Loharano sy fanamarihana
Tchernihiv

I **Tchernihiv** na **Chernihiv** na *Chernigov* (okrainniana: *Чернігів*, poloney: *Czernihów*) dia tanàna ao  ary renivohitra ara-pitantanan'ny Faritr'i Tchernihiv . Ny isam-poniny dia 282.747 tamin'ny taona 2022.

## Jeografia
Tchernihiv dia eo amin'ny sisiny havanana amin'ny Reniranon'i Desna, 131 km avaratr'i Kyiv.

## Renirano
* Desna

## Gallerie

Адміністративний будинок в місті Чернігів.jpg
Панорама Филармония 01.jpg
Дзвіниця, 5 ярусів,висота 58 метрів, Троїцький монастир.jpg
Chernigiv Desna hotel IMG 8722 74-101-0076.JPG
Чернигов, храм Михаила и Федора.JPG
Драматичний театр ім.Т.Г.Шевченка - Teatro Dramático Shevchenko.jpg
Введенська церква. Чернігів.jpg
BudArhiepiskop.JPG
Железнодорожный вокзал. Чернигов.jpg
Чернігівський колегіум (Чернігів).jpg


## Jereo koa
Ubiratan Sanderson

**Ubiratan Antunes  Sanderson** (Erechim, 1 Desambra 1969) dia mpanao politika   dia polisy federaly breziliana ary mpanao politika mifandray amin'ny Antoko Liberaly (PL). Manefa ny fe-potoam-piasany voalohany ho solombavambahoaka federaly ao  izy amin'izao fotoana izao.

Manambady ary manan-janaka roa vavy, Sanderson dia manana asa 23 taona ao amin'ny polisy federaly. Izy dia filohan'ny Sendikan'ny polisy federaly tao Rio Grande do Sul.

Antoko: Antoko Liberaly 

## Jereo ikoa
Romeu Zema

**Romeu Zema Neto** (*28 Oktobra 1964 tao Araxá) dia mpitantana, mpandraharaha, ary mpanao politika breziliana, miaraka amin'ny Antoko NOVO (Antoko Vaovao).

Miaraka amin'ny mari-pahaizana momba ny Business Administration, izy no governoran'ny fanjakan'i  ankehitriny.

Tamin'ny taona 2018, nirotsaka ho governoran'ny fanjakan'i Minas Gerais izy. Tafiditra tamin’ny fifidianana fihodinana faharoa izy, ka nahazo 42,73%-n’ny vato manan-kery (4.138.967 vato).

Tamin'ny 28 Oktobra 2018, nandresy tamin'ny fifidianana fihodinana faharoa izy tamin'ny vato 6 963 806 (72,80% amin'ny vato manan-kery), ary nandray ny toerany ny 1 Janoary 2019.

Tamin'ny fifidianana governoran'i  tamin'ny taona 2022 dia voafidy indray izy tamin'ny fihodinana voalohany tamin'ny 2 Oktobra 2022, nahazo 56,18% tamin'ny vato manan-kery (6 094 136 vato).
Antoko: Antoko Vaovao

## Jereo ikoa
Hélio Lopes

**Hélio Fernando Barbosa Lopes** (teraka 28 Martsa 1969 tao Queimados), fantatra ihany koa amin'ny hoe *Hélio Negão* na *Hélio Bolsonaro*, dia manamboninahitra miaramila misotro ronono, mpahay siansa forensika, ary mpanao politika breziliana mifandray amin'ny Antoko Liberaly. Izy dia solombavambahoaka federaly ao  amin'ny fe-potoam-piasana faharoa. Izy koa dia filohan'ny *Integração PL*, vondrona ao anatin'ny Antoko Liberaly izay mikatsaka ny *hanome feo ny mainty hoditra elatra havanana.*

Voafidy voalohany tamin'ny taona 2018, izy no lefitra federaly ambony indrindra tao amin'ny fanjakan'i Rio de Janeiro.
Cleriston Pereira da Cunha

**Cleriston Pereira da Cunha**, nomena anaram-bosotra **Clezão**, (teraka 17 Jolay 1977 ary maty ny 20 Novambra 2023) dia gadra politika tamin’ny fitondran’i Lula izay maty tao amin’ny fonjan’i Papuda (Brasilia).

Nogadraina tao amin’ny fonjan’i Papuda (Brasilia) izy nanomboka ny 8 Janoary 2023.

## Famila
Nanambady an'i Jane Duarte izy ary nanan-janaka vavy roa.
Narivelo Rajaonarimanana

**Rajaonarimanana Narivelo** dia profesora, mampianatra ny teny sy haisoratra malagasy ao amin' ny *Institut national des langues et civilisations orientales* any Paris. Manana mari-pahaizana Doktorà momba ny literatiora sy ny antrôpôlôjia izy. Izy dia nandalina lohahevitra mampifandray ny tantaram-poko momba ny faritra Betsileo Avaratra, sy ny filôlôjia ary ny fanontana lahatsoratra amin' ny sorabe nataon' ny Anakara any amin' ny faritra atsimo-atsinanan' ny Nosy.

## Boky nosoratany

* Rajaonarimanana Narivelo sy Vérin Pierre, *Divination in Madagascar : the Antemoro Case and the Diffusion of Divination*, 1991.
* Rajaonarimanana Narivelo sy Vérin Pierre, *Le Scribe et la Grande Maison : études offertes au professeur J. Dez*. 1992.
* Rajaonarimanana Narivelo, *Grammaire Moderne de la Langue Malgache : Méthode de Malgache*, volume 1,  L' Asiathèque. 1995.
* Rajaonarimanana Narivelo, *Dictionnaire du malgache contemporain : malgache-français / français-malgache*,  Karthala. 1995.
* Rajaonarimanana Narivelo sy Fee Sarah, *Dictionnaire malgache dialectal - français : Dialecte Tandroy*,  Langues & Mondes/L'Asiathèque, Paris. 1996.

## Loharano sy fanamarihan a
Pasipaoro malagasy

Ny **pasipaoro malagasy** dia taratasy fitetezam-paritra iraisam-pirenena navoakan'ny olom-pirenena malagasy, izay azo atao ho porofon'ny maha-olom-pirenena malagasy .

## Tantara

### Fiandohana
Taorian’ny fahaleovantenan’i Madagasikara tamin’i Frantsa tamin’ny 26 jona 1960, dia natsangana vonjimaika ny laissez-passer mitovy amin’ny pasipaoro ho an’ireo teratany malagasy maniry hivoaka any ivelany araka ny didim-panjakana tamin’ny 28 jolay 1960.

Ny pasipaoro malagasy dia noforonina tamin’ny alalan’ny didim-panjakana tamin’ny 26 mey 1960. Nampidirina ny taona nanaraka ny pasipaoro diplaomatika sy ny pasipaoro fanompoana.

### Pasipaoro elektronika
Tamin’ny 13 mey 2013, tao anatin’ny filana ny fanarahana ny fenitra iraisam-pirenena, dia natsangana tamin’ny alalan’ny didim-panjakana ny pasipaoro elektronika malagasy, efa biometrika nonomboka tamin'ny taona 2000.

## Fanolorana
Ny pasipaoro malagasy dia avy amin’ny Service Central du Contrôle de l’Immigration et de l’Emigration (SCCIE) irery ihany no mibaiko ny mpitatitra pasipaoro rehetra hankany Antananarivo. Na izany aza, ny fangatahana sy ny fanangonana antontan-taratasy dia azo atao any amin'ny biraon'ny polisy na consulat.

Manan-kery mandritra ny 5 taona izy ireo ary manan-kery amin’ny fanatanterahana ny andraikiny, amin’ny pasipaoro iraka na asa fanompoana omena ny mpiasam-panjakana.

190.000 Ariary ny sarany amin’ny tombon-ketra takiana amin’ny famoahana pasipaoro.

Tsy maintsy averina ny pasipaoro efa lany daty, satria fananan’ny fanjakana malagasy izany.

## Endrika
Ny pasipaoro malagasy dia mena mainty, ary ny marimpiandrianin'i Madagasikara no ivon'ny fonony. Ny teny hoe "Pasipaoro", miaraka amin'ny dikan-teny frantsay sy anglisy, dia voasoratra eo ambanin'ny marika, ary "Repoblikan'i Madagasikara" eo amboniny. Ny fonon'ny pasipaoro elektrônika dia misy marika famantarana media elektronika eo ambany. Ny fonony aoriana dia ahitana sarintany mitsangana eto Madagasikara sy ny faritaniny, ary misy soratra hoe "Repoblikan'i Madagasikara" eo amboniny. Misy pejy 32 ny pasipaoro malagasy.

## Sary

Sary:Malagasy Passport Cover 2013.svg|Fonony nanomboka tamin'ny 2013
Sary:Cover of Malagasy Passport.JPG|Fonony nanomboka tamin'ny 2000 ka hatramin'ny 2013
Sary:Malagasy passport (1993-2000).jpg|Fonony nanomboka tamin'ny 1993 ka hatramin'ny 2000


## Lisitry ny firenena tsy misy visa na visa am-pahatongavana

; Tsy mila visa 

* mandritra ny 14 andro :
** Hong Kong
* mandritra ny 21 andro
** Dôminika
** Filipina
* mandritra ny 1 volana
** Malezia
** Indônezia
** Singaporo
* mandritra ny 90 andro
** Bôlivia
** Goatemalà
** Malaoỳ
**
** Zambia
* mandritra ny 3 volana
** Benîno
** Salvadôro
**
** Kenya
Wikipedia amin' ny teny iôroba

Ny **Wikipedia amin' ny teny iôroba** (iôroba: *Wikipẹ́díà l'édè Yorùbá*) dia Wikipedia amin' ny fiteny ampiasaina any Nizerià sy any Benino: ny fiteny iôroba, izay fiteny ao amin' ny fianakaviam-piteny iôrobôida. Mety natomboka tamin' ny Oktobra 2002 izy io, nefa azo inoana kokoa fa tamin' ny Marsa 2004. Ny famantarany dia: *yo*. Tamin' ny 28 Jolay 2025, ity Wikpedia ity dia nisy lahatsoratra 35&nbsp;508 ary misy mpandray anjara 31&nbsp;522, ahitana mpandray anjara mavitrika 65 ary mpitantana 4.

## Antontanisa

* Tamin' ny Febroary 2009 dia nisy lahatsoratra 6&nbsp;200 teo ho eo ny Wikipedia amin' ny teny iôroba ary 1&nbsp;200 ny mpampiasa voasoratra anarana.
* Tamin' ny Avrily 2011 dia nisy lahatsoratra 12&nbsp;700 teo ho eo ary 5↓200 ny mpampiasa voasoratra anarana.
* Tamin' ny 7 Novambra 2022 dia misy lahatsoratra 31&nbsp;888 ary nisy mpandray anjara 25&nbsp;399 sy mpandray anjara mavitrika 62 ary mpitantana 3.
* Tamin' ny 12 Septambra 2024 dia nisy lahatsoratra 34&nbsp;288, mpandray anjara 29&nbsp;607, mpandray anjara mavitrika 97 ary mpitantana 4.
* Tamin' ny 28 Jolay dia nisy lahatsoratra 35&nbsp;508 (ny Wikipedia amin' ny teny malagasy tamin' io daty io dia nisy lahatsoratra 100&nbsp;607).

## Jereo koa

* Wikipedia amin' ny teny afrikansa
* Wikipedia amin' ny teny malagasy
* Wikipedia amin' ny teny zolo
* Wikipedia amin' ny teny soahily
* Wikipedia amin' ny teny arabo ejiptiana
* Wikipedia amin' ny teny arabo marôkana
Wikipedia amin' ny teny soahily

Ny **Wikipedia amin' ny teny soahily** (soahily: *Wikipedia ya Kiswahili*) dia Wikipedia voasoratra amin' ny fiteny banto iray: ny fiteny soahily, izay ampiasaina any Kenià, any amin' ny Repoblika Demôkratikan' i Kôngô, any Oganda, ary any Tanzania. Natomboka tamin' ny 8 Marsa 2003 izy io. Ny kaody dia: **sw**.

Tamin' ny 28 Jolay 2025 izy dia misy lahatsoratra 100&nbsp;383 ary misy mpandray anjara 79&nbsp;721, anisan' izany ny mpandray anjara mavitrika 462 ary mpitantana 14 (ny Wikipedia amin' ny teny malagasy tamin' io daty io dia nisy lahatsoratra 100 607). 

## Fanehoana
Tamin' ny taona 2007 dia ny Wikipedia amin' ny teny soahily no lasa Wikipedia amin' ny fiteny afrikana tsy nentin' ny fanjanahantany, eo alohan' ny Wikipedia amin' ny teny afrikansa sy ny Wikipedia amin' ny teny zolo.

## Antontanisa

* Tamin' ny Febroary 2009 dia nanana lahatsoratra 9&nbsp;000 eo ho eo izy ary mpampiasa voasoratra anarana 2&nbsp;000.
* Tamin' ny Mey 2011 dia efa ho 2&nbsp; 500 ny lahatsoratra.
* Tamin' ny 4 Novambra 2022 dia nisy lahatsoratra 75&nbsp;324 ary manana mpandray anjara 56&nbsp;518, misy mpandray anjara mavitrika 104 ary mpitantana 14.
* Tamin' ny 10 Aogositra 2024 dia nisy lahatsoratra 82&nbsp;436 ary manana mpandray anjara 68&nbsp;721, misy mpandray anjara mavitrika 188 ary mpitantana 14.
* Tamin' ny 28 Jolay 2025 dia nisy lahatsoratra miisa 100&nbsp;383 (ny Wikipedia amin' ny teny malagasy tamin' io daty io dia nisy lahatsoratra 100&nbsp;607).

## Jereo koa

* Wikipedia amin' ny teny afrikansa
* Wikipedia amin' ny teny malagasy
* Wikipedia amin' ny teny zolo
* Wikipedia amin' ny teny arabo ejiptiana
* Wikipedia amin' ny teny arabo marôkana
* Wikipedia amin' ny teny iôroba
Wikipedia amin' ny teny afrikansa

Ny **Wikipedia amin' ny teny afrikansa** (afrikansa: *Wikipedia Afrikaanse*) dia Wikipedia amin' ny fiteny ampiasaina indrindra ao Afrika Atsimo sy ao Namibia: ny fiteny afrikansa,  izay fiteny jermanô-neerlandey. Natomboka tamin' ny 16 Novambra 2001 izy io. Ny kaody dia: **af.**

Tamin' ny 28 Jolay 2025 ny Wikipedia amin' ny teny afrikansa dia nisy lahatsoratra 125&nbsp;502 ary misy mpandray anjara 190&nbsp;516, anisan' izany ny mpandray anjara mavitrika 190 ary mpitantana 14.

## Antontanisa

* Tamin' ny taona 2007 dia io no Wikipedia faharoa lehibe indrindra amin' ny fiteny afrikana "tsy nentinin' ny fanjanahantany", taorian' ny Wikipedia amin' ny teny soahily ary talohan' ny Wikipedia amin' ny teny zolo.
* Tamin' ny Jona 2021 dia nanana lahatsoratra 98&nbsp;000 teo ho eo izy io, ka izy no Wikipedia faha-71 lehibe indrindra tamin' izany fotoana izany, ary Wikipedia amin' ny fiteny afrikana faharoa lehibe indrindra, aorian' ny Wikipedia amin' ny teny arabo ejiptiana.
* Tamin' ny 20 Septambra 2022 dia nisy lahatsoratra 104&nbsp;741 ary manana mpandray anjara 153&nbsp;537, anisan' izany ny mpandray anjara mavitrika 161 ary mpitantana 16. 
* Tamin' ny 2 Oktobra 2023 dia nisy lahatsoratra 111&nbsp;551 ary manana mpandray anjara 167&nbsp;394, anisan' izany ny mpandray anjara mavitrika 204 sy mpitantana 13.
* Tamin' ny 19 Aogositra 2024 dia misy lahatsoratra 118&nbsp;119 ary manana mpandray anjara 179&nbsp;291, anisan' izany ny mpandray anjara mavitrika 192 sy mpitantana 14.
* Tamin' ny 28 Jolay 2025 dia nisy lahatsoratra 125&nbsp;502 (ny Wikipedia amin' ny teny malagasy tamin' io daty io dia nisy lahatsoratra 100 607).

## Jereo koa
* Wikipedia amin' ny teny malagasy
* Wikipedia amin' ny teny zolo
* Wikipedia amin' ny teny soahily
* Wikipedia amin' ny teny arabo ejiptiana
* Wikipedia amin' ny teny arabo marôkana
* Wikipedia amin' ny teny iôroba

## Rohy ivelany

* Tranonkala ôfisialy: ''af.wikipedia.org''
Wikipedia amin' ny teny arabo ejiptiana

Ny **Wikipedia amin' ny teny rabo ejiptiana** (arabo ejiptiana: ويكيبيديا مصرى‎, [we̝kɪˈbedjæ ˈmɑsˤri, wɪkɪˈpɪdjæ-], ‹wykybydya mṣry›) dia Wikipedia amin' ny fiteny semitika, endrika iray amin' ny teny arabo, ampiasaina ao Ejipta. Natomboka tamin' ny 24 Novambra 2008 ity Wikipedia ity. Ny aody dia: **arz**.

Tamin' ny 28 Jolay 2025 dia misy lahatsoratra miisa 1&nbsp;628&nbsp;230 ny Wikipedia amin' ny teny rabo ejiptiana ary manana mpandray anjara 265&nbsp;301, anisan' izany ny mpandray anjara mavitrika 173 sy mpitantana 7.

## Tantara
Tamin' ny 30 Marsa 2008 dia nisy tolo-kevitra natao hananganana ny Wikipedia amin' ny teny rabo ejiptiana. Natomboka tamin' ny 2 Avrily 2008 tao amin' ny Wikimedia Incubator ilay tetikasa, ary tamin' ny Novambra 2008, tao amin' ny *wikipedia.org*. Tamin' ny Marsa 2012 dia nisy lahatsoratra 8&nbsp;400 teo ho eo.

I Florence Devouard, filoha teo aloha tao amin' ny Wikimedia Foundation, dia nilaza hoe: "Tena tianay ny handraisan' ny olona anjara amin' ny fitenin-drazany."

## Antontanisa

* Tamin' ny Marsa 2012 dia nanana lahatsoratra maherin' ny 8&nbsp;400 ny Wikipedia amin' ny teny rabo ejiptiana.
* Tamin' ny 13 Jolay 2020 dia nanana lahatsoratra 912&nbsp;874 eo ho eo, mpampiasa 133&nbsp;277, mpampiasa mavitrika 192 ary mpitantana 6.
* Tamin' ny 20 Septambra 2022 dia misy lahatsoratra 1&nbsp;600&nbsp;802 ary manana mpandray anjara 190&nbsp;998, anisan' izany ny mpandray anjara mavitrika 199 sy mpitantana 7.
* Tamin' ny 10 Aogositra 2024, ny Wikipedia amin' ny teny rabo ejiptiana dia misy lahatsoratra miisa 1&nbsp;624&nbsp;242 ary manana mpandray anjara 244&nbsp;200, ahitana mpandray anjara mavitrika 201 sy mpitantana 7.
* Tamin' ny 28 Jolay 2025 dia nisy lahatsoratra 1&nbsp;628&nbsp;230 (ny Wikipedia amin' ny teny malagasy tamin' io daty io dia nisy lahatsoratra 100&nbsp;607)

## Jereo koa

* Wikipedia amin' ny teny afrikansa
* Wikipedia amin' ny teny malagasy
* Wikipedia amin' ny teny zolo
* Wikipedia amin' ny teny iôroba
* Wikipedia amin' ny teny soahily
* Wikipedia amin' ny teny arabo
* Wikipedia amin' ny teny arabo marôkana
* Wikipedia amin' ny teny maltey

## Loharano sy fanamarihana
Bruno Engler

**Bruno de Castro Engler Florencio de Almeida** dia mpanao politika mizaka ny zom-pirenen'i  teraka ny 17 Jiona 1997 tao Curitiba. Solombavambahoakam-panjakana ao  izy amin’izao fotoana izao, miaraka amin’ny Antoko Liberaly (PL).
Wikipedia amin' ny teny zolo

Ny **Wikipedia amin' ny teny zolo** (zolo: *Wikipedia yesiZulu*) dia Wikipedia amin' ny iray amin' ny fiteny banto ampiasaina indrindra ao Afrika Atsimo, dia ny fiteny zolo. Natomboka tamin' ny fomba ôfisialy tamin' ny Novambra 2003 izy io ary tamin' ny Oktobra 2004 no tena nampiasana azy. Ny kaodiny dia **zu**.

Tamin' ny 28 Jolay 2025 dia ny nisy lahatsoratra 11&nbsp;691 ny Wikipedia amin' ny teny zolo ary misy mpandray anjara 23&nbsp;604, anisan' izany ny mpandray anjara mavitrika 54 sy ny mpitantana 1.

## Antontanisa

* Tamin' ny 2007 dia nahatratra lahatsoratra 100 ny Wikipedia amin' ny teny zolo, ka nahatonga azy io ho ny Wikipedia amin' ny teny afrikana tsy avy amin' ny fanjanahantany fahatelo lehibe indrindra, aorian' ny Wikipedia amin' ny teny soahily Swahili sy Wikipedia amin' ny teny afrikansa.
* Tamin' ny 13 Marsa 2015 dia nanana lahatsoratra 703 izy ary mpampiasa voasoratra anarana 7&nbsp;296, ka izany dia nahatonga azy ho Wikipedia faha-240 amin' ny isan' ny lahatsoratra ary faha-183 amin' ny isan'ny mpampiasa voasoratra anarana, anisan' ny Wikipedia amin' ny fiteny 287 mavitrika.
* Tamin' ny 7 Novambra 2022 dia nisy lahatsoratra 10&nbsp;631 ary manana mpandray anjara 18&nbsp;054, anisan' izany ny mpandray anjara mavitrika 35 sy ny mpitantana 1. 
* Tamin' ny 25 Septambra 2024 dia nisy lahatsoratra 11&nbsp;529 ary manana mpandray anjara 22&nbsp;070, ahitana mpandray anjara mavitrika 105 sy mpitantana 1.
* Tamin' ny 28 Jolay 2025 dia nisy lahatsoratra 11&nbsp;691 (ny Wikipedia amin' ny teny malagasy tamin' io daty io dia nisy lahatsoratra 100&nbsp;607).

## Jereo koa

* Wikipedia amin' ny teny afrikansa
* Wikipedia amin' ny teny malagasy
* Wikipedia amin' ny teny arabo ejiptiana
* Wikipedia amin' ny teny iôroba

* Wikipedia amin' ny teny soahily
* Wikipedia amin' ny teny arabo marôkana
* Wikipedia amin' ny teny arabo ejiptiana
Wikipedia amin' ny teny arabo marôkana

Ny **Wikipedia amin' ny teny arabo marôkana** (arabo marôkana: ويكيپيديا ب الداريجة [Wīkīpīdyā b dārījā]) dia Wikipedia amin' ny fiteny semitika ampiasaina ao Marôka. Tamin' ny 20 jolay 2020 no nanombohany. Ny kaodiny dia: **ary.**

Tamin' ny 28 Jolay 2025 dia nisy lahatsoratra miisa 10&nbsp;676 ny Wikipedia amin' ny teny arabo marôkana ary nanana mpandray anjara 16&nbsp;782, anisan' izany ny mpandray anjara mavitrika 52 sy ny mpitantana 4. Io no Wikipedia fahatelo amin' ny fiteny arabom-paritra noforonina taorian' ny Wikipedia amin' ny teny maltey (lahatsoratra 7&nbsp;457 tamin' ny 28 Jolay 2025) sy ny Wikipedia amin' ny teny arabo ejiptiana (lahatsoratra 1&nbsp;628&nbsp;230 tamin' ny 28 Jolay 2025).

## Antontanisa

* Tamin' ny 20 Septambra 2022 dia nisy lahatsoratra 5.814 Wikipedia amin' ny teny arabo marôkana ary manana mpandray anjara 6&nbsp;639, ahitana mpandray anjara mavitrika 34 sy mpitantana 3.
* Tamin' ny 5 Oktobra 2024 dia nisy lahatsoratra 10&nbsp;296 ary manana mpandray anjara 14&nbsp;110, izay nisy mpandray anjara mavitrika 38 sy mpitantana 5.
* Tamin' ny 28 Jolay 2025 dia nisy lahatsoratra miisa 10&nbsp;676 ny Wikipedia amin' ny teny arabo marôkana  (ny Wikipedia amin' ny teny malagasy tamin' io daty io dia nisy lahatsoratra 100 607).

## Jereo koa

* Wikipedia amin' ny teny afrikansa
* Wikipedia amin' ny teny malagasy
* Wikipedia amin' ny teny zolo
* Wikipedia amin' ny teny iôroba
* Wikipedia amin' ny teny soahily
* Wikipedia amin' ny teny arabo
* Wikipedia amin' ny teny arabo ejiptiana
* Wikipedia amin' ny teny maltey
Wikipedia amin' ny teny maltey

Ny **Wikipedia** **amin' ny teny maltey** (maltey: *Wikipedija Malti*) dia Wikipedia amin' ny fitenim-paritra arabo ampiasaina any Malta: ny fiteny maltey. Natomboka amin' ny fomba ôfisialy tamin' ny Jolay 2004 izy io ary nanomboka niasa tamin' ny Septambra 2004. Ny kaody dia **mt**. Tamin' ny 28 Jolay 2025, ity Wikipedia ity dia misy lahatsoratra 7&nbsp;457 ary misy mpandray anjara 25&nbsp;620, anisan' izany ny mpandray anjara mavitrika 42 sy ny mpitantana 4.

## Antontanisa

* Tamin' ny Avrily 2015 dia nanana lahatsoratra maherin'ny 3&nbsp;100 sy mpampiasa voasoratra anarana 10&nbsp;000 ny Wikipedia amin' ny teny maltey.
* Tamin' ny 14 Oktobra 2022 dia nisy lahatsoratra 4&nbsp;964 ary manana mpandray anjara 20&nbsp;404, izay misy mpandray anjara mavitrika 37 sy mpitantana 5.
* Tamin' ny 4 Septambra 2024 dia nisy lahatsoratra 6&nbsp;774 ary manana mpandray anjara 23&nbsp;897, anisan' izany ny mpandray anjara mavitrika 49 sy mpitantana 4.
* Tamin' ny 28 Jolay 2025, ity Wikipedia ity dia misy lahatsoratra 7&nbsp;457.

## Jereo koa

* Wikipedia amin' ny teny afrikansa
* Wikipedia amin' ny teny malagasy
* Wikipedia amin' ny teny zolo
* Wikipedia amin' ny teny iôroba
* Wikipedia amin' ny teny soahily
* Wikipedia amin' ny teny arabo
* Wikipedia amin' ny teny arabo marôkana
* Wikipedia amin' ny teny arabo ejiptiana
Wikipedia amin' ny teny arabo

Ny **Wikipedia amin' ny teny arabo** (arabo: ويكيبيديا العربية *Wīkībīdyā al-ʿArabiyya* na ويكيبيديا، الموسوعة الحرة *Wīkībīdyā, al-Mawsūʿa al-Ḥurra*) dia Wikipedia amin' ny fiteny semitika ampiasaina any amin' ny Tontolo Arabo. Natomboka tamin' ny 9 Jolay 2003 izy io. Ny kaody dia: **ar**.

Tamin' ny 28 Jolay 2025 dia nisy lahatsoratra miisa 1&nbsp;272&nbsp;571 ity Wikipedia iy ary manana mpandray anjara 2&nbsp;747&nbsp;741, ahitana mpandray anjara mavitrika 7&nbsp;975 sy mpitantana 26.

## Fanehoana

### Mpitsidika
Araka ny filazan' ny Alexa (***[[:fr:Alexa_Internet|fr]]***), tamin' ny 26 Novambra 2014, ny Wikipedia amin' ny teny arabo no laharana faha-10 be mpitsidika indrindra tamin' io volana io. Mikasika ny mpitsidika isam-pirenena dia toy izao ny fitsinjarana tamin' ny volana Jona 2018:

### Fandraisana anjara
Ny firenena folo voalohany niavian' ny mpandray anjara tamin' ilay rakipahalalana an-tserasera amin' ny teny arabo nandritra ny volana Desambra 2014, raha ny amin' ny fanovana pejy fa tsy olona, dia: Arabia Saodita (23,5&nbsp;%), Ejipta (19,8&nbsp;%), Marôka (7,9&nbsp;%), Alzeria (7,5&nbsp;%), Iràka (4,7&nbsp;%), Jôrdania (4,1&nbsp;%), Palestina (3,8&nbsp;%), Tonizia (3,0&nbsp;%), Emirata Arabo Mitambatra (2,7&nbsp;%) ary Israely (2,6 %).

## Antontanisa
Wikipedia amin' ny teny arabo

* Tamin' ny 10 Novambra 2020 dia nanana lahatsoratra miisa 1&nbsp;077&nbsp;037 ny Wikipedia amin' ny teny arabo ary nanana mpampiasa voasoratra anarana 1&nbsp;950&nbsp;574, ka mahatonga azy io ho laharana faha-16 amin' ny Wikipedia lehibe indrindra amin' ny isan' ny lahatsoratra ary faha-9 lehibe indrindra amin' ny isan' ny mpampiasa voasoratra anarana, amin' ny  Wikipedia amin' ny fiteny 314 mavitrika.
* Tamin' ny 20 Septambra 2022dia nisy lahatsoratra 1&nbsp;186&nbsp;842 ary nisy mpandray anjara 2&nbsp;303&nbsp;953, anisan' izany ny mpandray anjara mavitrika 4&nbsp;630 sy ny mpitantana 27.
* Tamin' ny 9 Aogositra 2024 dia nisy lahatsoratra 1&nbsp;238&nbsp;505 ary nanana mpandray anjara 2&nbsp;607&nbsp;964, anisan' izany ny mpandray anjara mavitrika 3&nbsp;621 sy ny mpitantana 24.
* Tamin' ny 28 Jolay 2025 dia nisy lahatsoratra 1&nbsp;272&nbsp;571 ny Wikipedia amin' ny teny arabo 
* Marihina fa tamin' ny 28 Jolay 2025 dia nisy lahatsoratra miisa 10&nbsp;676 ny Wikipedia amin' ny teny arabo marôkana ary lahatsoratra miisa 1&nbsp;628&nbsp;230 ny Wikipedia amin' ny teny arabo ejiptiana.

## Jereo koa

* Wikipedia amin' ny teny arabo marôkana
* Wikipedia amin' ny teny arabo ejiptiana
* Wikipedia amin' ny teny maltey
* Wikipedia amin' ny teny hebreo
* Wikipedia amin' ny teny malagasy

## Loharano sy fanamarihana