Bantheng Swarga

Ing mitologi Mesopotamia kuna, **Bantheng Swarga** kuwe kewan mitologi sing dilawan nang Raja Uruk Gilgamesh. Crita bab Bantheng Swarga kiye dingerteni sekang rong versi sing beda: siji dicathet nang puisi Sumeria sing lewih lawas lan siji maning awujud episode lewih anyar nang basa Babilonia Standar (dialek sastra sekang Akkadia) *[[Epos Gilgamesh]]*. Ing puisi Sumeria kuwe, Bantheng dikirim nggo nyerang Gilgamesh nang dewi Inanna merga alesan sing ora jelas. 

Cathetan Akkadia sing lewih jangkep asale sekang Lempengan VI *Epos Gilgamesh*, nang endi Gilgamesh nolak godhanan seksual sekang dewi Ishtar, dewi pepadhaning Inanna sekang Semit Wetan, sing nggawe Ishtar murka lan njaluk Bantheng Swarga maring ramane, Anu, supaya dheweke bisa ngirim bantheng kuwe nggo nyerang Gilgamesh nang Uruk. Anu ngewehna Bantheng kuwe lan dheweke ngirim bantheng kuwe nggo nyerang Gilgamesh lan batire, pahlawan Enkidu, sing banjur mateni Bantheng kuwe bareng-bareng.

Sawise ngalahna Bantheng kuwe, Enkidu mbalangna pupu tengene Bantheng maring Ishtar, kanggo ngenyek dheweke. Patine Bantheng kuwe nggawe para dewa ngukum mati Enkidu, kedadeyan sing dadi jalaran wedine Gilgamesh maring patine dhewek, sing banjur ngobahna sisa crita nang epos kiye. Bantheng kiye dihubungna karo rasi lintang Taurus lan mitos bab patine bantheng kuwe mbokmenawa nduwe makna astronomis kanggo masyarakat Mesopotamia kuna. Perangan-perangan sekang crita kiye wis dibandingna karo crita-crita sing lewih anyar sekang Timur Dekat kuna, kelebu legenda-legenda sekang Ugarit, crita bab Yusuf ing Kitab Purwaning Dumadi, lan bageyan-bageyan sekang epos Yunani kuna, yakuwe *[[Iliad]]* lan *[[Odyssey]]*.

## Mitologi
### ''Gilgamesh lan Bantheng Swarga''
Ing puisi Sumeria *Gilgamesh lan Bantheng Swarga*, Gilgamesh lan Enkidu mateni Bantheng Swarga, sing diutus nggo nyerang dheweke padha nang dewi Inanna, pepadhaning Sumeria kanggo Ishtar. Alur crita nang puisi kiye beda banget karo adegan sing padha nang *[[Epos Gilgamesh]]* Akkadia sing lewih anyar. Ing puisi Sumeria kiye, Inanna ketonane ora njaluk Gilgamesh nggo dadi bojone kaya sing dilakokna nang epos Akkadia sing lewih anyar. Leuwih sekang kuwe, pas dheweke meksa ramane, An, nggo ngewehna Bantheng Swarga maring dheweke, tinimbang ngancam arep nguripna wong mati nggo mangan wong urip kaya sing dilakokna nang epos sing lewih anyar, dheweke mung ngancam arep ngetokna "jeritan" sing bakal gutul maring bumi.

### ''Epos Gilgamesh''
Ing Lempengan VI sekang *Epos Gilgamesh* standar Akkadia, sawise Gilgamesh nolak godhanan seksuale, Ishtar lunga maring Swarga, nang endi dheweke wadul maring biyunge Antu lan ramane Anu. Dheweke njaluk supaya Anu ngewehna Bantheng Swarga maring dheweke lan ngancam nek ramane nolak, dheweke arep ngremukna lawang gerbang Dunia Bawah lan nguripna wong mati nggo mangan wong urip. Anu wiwitane nolak penjaluke Ishtar, karo negesna nek Bantheng Swarga kuwe ngrusak banget sing nek diculna bakal njalari mangsa paceklik pitung taun suwene. Ishtar nyatakna nek dheweke wis nyimpen gandum sing cukup nggo kabeh wong lan kabeh kewan nggo pitung taun mengarep. Pungkasane, kanthi abot ati Anu gelem ngewehna maring Ishtar, sing banjur diculna maring donya, sing njalari karusakan gedhe.

Ambegan sepisane Bantheng nggawe bolongan nang lemah sing gedhe banget nganti satus wong ceblok maring njerone, banjur ambegan kapindhone nggawe bolongan sing lewih gedhe maning, sing njebak rong atus wong maning. Gilgamesh lan Enkidu kerja bareng nggo mateni Bantheng kuwe; Enkidu mlaku maring mburine Bantheng banjur narik buntute terus Gilgamesh nancepna pedhange maring gulune Bantheng, mateni kewan kuwe. Gilgamesh lan Enkidu ngaturake jantunge Bantheng maring dewa srengenge Shamash. Pas Gilgamesh lan Enkidu lagi ngaso, Ishtar ngadeg nang dhuwur temboke Uruk lan ngutuk Gilgamesh. Enkidu nyuwek pupu tengene Bantheng banjur dibalangna maring raine Ishtar.

Ishtar ngumpulna "para gundhik sing macak, pelacur, lan wanita tuna susila" banjur mrentahna padha nggo nangisi Bantheng Swarga. Sauntara kuwe, Gilgamesh nganakna pahargyan nggo ngrayakna kalahne Bantheng Swarga. Lempengan VII diwiwiti nganggo Enkidu sing nyritakna mimpine nang endi dheweke weruh Anu, Ea, lan Shamash mutusna nek salah siji sekang Gilgamesh utawa Enkidu kudu mati nggo ukuman merga wis mateni Bantheng Swarga. Dheweke padha milih Enkidu, sing ora suwe banjur lara, lan mati sawise ngimpi babagan Dunia Bawah. Lempengan VIII nggambarna sedhihe Gilgamesh sing jero banget merga patine batire lan rincian upacara pemakamane Enkidu. Patine Enkidu dadi pemicu wedine Gilgamesh maring patine dhewek, sing dadi punjering crita nang sisa epos kiye.

## Simbolisme lan panggambaran

Akeh panggambaran bab patine Bantheng Swarga sing esih ana nang karya-karya seni Mesopotamia kuna. Panggambaran kiye lewih umum utamane nang segel silinder sekang zaman Kekaisaran Akkadia ( 2334 – 2154 SM). Karya-karya kiye nuduhna nek Bantheng kasebut cetha digambarna dadi bantheng sing nduwe ukuran lan kaganasen sing kelewat wates. Ningen, ora jelas temenan apa sejatine sing diwakili nang Bantheng Swarga kuwe. Ahli Asiriologi Jeremy Black lan Anthony Green nggatekna nek Bantheng Swarga diidentifikasikna karo rasi lintang Taurus lan nduwe panemu nek alesan ngapa Enkidu mbalangna pupu bantheng maring Ishtar nang *Epos Gilgamesh* sawise ngalahna bantheng kuwe mbokmenawa yakuwe upakara nggo njelasna ngapa rasi lintang kasebut keton kaya kelangan perangan mburi awake.

Gordon lan Rendsburg nyathet nek panemu bab mbalangna sikil bantheng maring wong liyane "minangka panyendhu sing ala banget" kuwe kabuktekna sumebar nang wilayah geografis sing wiyar nang Timur Dekat kuna lan bab kiye muncul maning nang *[[Odyssey]]*, puisi epos Yunani kuna. Pira-pira sarjana nganggep Bantheng Swarga minangka tokoh sing padha karo Gugalanna, bojone Ereshkigal sing disebutna nang Inanna nang *[[Mudune Inanna maring Dunia Bawah]]*.

## Pengaruh nang crita-crita sabanjure

Cyrus H. Gordon lan Gary A. Rendsburg nyathet nek motif Timur Dekat bab mangsa paceklik pitung taun sawise matine pahlawan kabuktekna nang mitos Ugarit bab matine Aqhat lan nek tema bab wong sing mramalna anane mangsa paceklik pitung taun sadurunge kedadeyan banjur nyimpen pasokan kuwe uga ditemokna nang crita Ibrani bab Yusuf sekang Kitab Purwaning Dumadi, lan nang ayat 47-48 sekang Surah Yusuf nang Al-Qur'an.

Miturut sarjana klasik Jerman Walter Burkert, adegan nalika Ishtar madhep maring Anu nggo njaluk Bantheng Swarga sawise ditulak nang Gilgamesh nduweni kamiripan langsung karo adegan sekang Buku V *[[Iliad]]*. Nang *Epos Gilgamesh*, Ishtar wadul maring biyunge Antu, ningen diseneni sacara alus nang Anu. Nang adegan sekang *Iliad*, Afrodit, sing dadi perkembangan Yunani selanjute sekang Ishtar, tatu merga pahlawan Yunani Diomedes pas lagi njajal nylametna anake sing jenenge Aeneas. Dheweke mlayu maring Gunung Olimpus, nang endi dheweke nangis wadul maring biyunge Dione, diennyek nang sedulur wadone Athena, lan diseneni sacara alus nang ramane Zeus. Ora mung ukara naratif kuwe tok sing penting, ningen uga kanyatan nek jeneng Dione yakuwe bentuk feminisasi sekang jeneng Zeus dhewek, padha karo *Antu* sing dadi bentuk feminin sekang *Anu*. Dione ora muncul maning nang sisa crita *Iliad*, nang endi sing dadi bojone Zeus malahan dewi Hera. Mula kuwe, Burkert njukut kesimpulan nek *Dione* yakuwe kalk sekang Antu.

Sarjana klasik Inggris Graham Anderson nyathet nek, nang *Odyssey*, anak buahe Odisseus mateni sapi suci Helios lan diukum mati nang para dewa merga alesan kiye, meh padha kaya Enkidu nang *Epos Gilgamesh*. M. L. West nyatakna nek kamiripan kasebut mandan jero tinimbang mung kanyatan nek, nang rong kedadeyan kuwe, makhluk sing dipateni yakuwe kewan kaya sapi sing kebal sekang pati alami. Nang rong kedadeyan kuwe, wong utawa wong-wong sing diukum mati yakuwe batire sang pahlawan, sing patine meksa pahlawan kasebut nerusna lakunedhewekan. Dheweke uga nyathet nek, nang rong kedadeyan kuwe, epos nggambarna anane rembugan nang antara para dewa bab apa pihak sing salah kudu mati apa ora lan ancamane Helios maring Zeus nek dheweke ora mbalesna patine sapine nang *Odyssey* kuwe meh mirip banget karo ancamane Ishtar maring Anu pas dheweke njaluk Bantheng kasebut nang *Epos Gilgamesh*.

Bruce Louden mbandingna penyendhune Enkidu maring Ishtar sanalika sawise mateni Bantheng Swarga karo penyendhune Odisseus maring raksasa Polifemos nang Buku IX sekang *Odyssey*. Nang rong kedadeyan kuwe, sipat gumedhe utawa kemlinti sekang sang pahlawan sawise entuk kemenangan, nggawe sawijining dewa ngutuk dheweke.

## Referensi

### Daftar pustaka

*
*
*
*
*
*
*
*
* 
*
*
*
*