open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
धनतेरस

कार्तिक कृष्ण पक्षक त्रयोदशी तिथिकेँ दिन भगवान धनवन्तरीक जन्म भेल छल ताहि लेल एहि तिथि **धनतेरस** या **धनत्रयोदशी** नामसँ जानल जाएत अछि। भारत सरकार धनतेरसकेँ **राष्ट्रिय आयुर्वेद दिवस**क रूपमे मनेबाक निर्णय केनए अछि।

## प्रथा
धन्वन्तरी जब प्रकट भेल छलाह ओही समयमे हुनकर हाथमे अमृतसँ भरल कलश छल। भगवान धन्वन्तरी जाए कलश लऽ प्रकट भेल छल तहि दुवारे ई अवसर पऽ बर्तन किनवाक परम्परा अछि। बहुतो ठाम लोकमान्यताकेँ अनुसार एहो कहल जाएत अछि कि एहि दिन धन (वस्तु) खरीदलासँ ओहिमे तेरह गुणा वृद्धि होएत अछि। एहि अवसर पऽ लोक धनियाक बीया खरीद कऽ सेहो घरमे रखैत अछि। दीपावलीकेँ पश्चात ई बीज/बीया कऽ लोकसभ अपन-अपन खेतमे रोपैत अछि। 

धनतेरसक दिन चाँदी खरीदै कऽ सेहो प्रथा अछि। यदि सम्भव नै भेला पऽ लोकसभ कोनो बर्तन खरिद करैत अछि। एकर ई कारण मानल जाएत छै की ई चन्द्रमाक प्रतीक होएत अछि जे शीतलता प्रदान करैत छै आ मोनमे सन्तोष रूपी धनक वास होएत छै। सन्तोष सभसँ बड़का धन कहल गेल अछि। जकरा लऽ सन्तोष अछि ओ स्वस्थ अछि सुखी अछि आओर ओहि सभसँ धनवान होएत अछि। भगवान धन्वन्तरी जे चिकित्साक देवता सेहो छी हुनकासँ स्वास्थ्य आ सेहतक कामनाक लेल सन्तोष रूपी धनसँ बड़का कोनो धन नई छै। लोकसभ एहि दिन दीपावली कऽ राति लक्ष्मी गणेशक पूजा हेतु मूर्ति सेहो खरिददारी करैत अछि। धनतेरसक साझ घरकेँ बाहर मुख्य द्वार पऽ आओर अङ्गनामे दीप जलाबऽक प्रथा सहो अछि।

## सन्दर्भ सामग्रीसभ

## बाह्य जडीसभ

## एहो सभ देखी

श्रेणी:हिन्दू पावनिसभ
फवाद खान

**फवाद खान** भारतीय चलचित्र क्षेत्रक एक  अभिनेता तथा गायक छी ।

## बाल्यकाल
## व्यक्तिगत जीवन
## प्रमुख चलचित्रसभ
## प्रसिद्धि
## सन्दर्भ सामग्रीसभ

## बाह्य लिङ्कसभ
*

श्रेणी:बलिउड अभिनेतासभ
श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेतासभ
श्रेणी:जीवनी
उदासीपुर

**** नेपालक सेती अञ्चलक कैलाली जिलाक एकटा गाउँ विकास समिति छी।

## जनसङ्ख्या
नेपालक वि.सं. २०६८ क जनगणना अनुसार क जनसङ्ख्या ९,३०४ अछि। जाहिमे ५६२ घरमूली अछि।

## सन्दर्भ सामग्रीसभ

## बाह्य जडीसभ

## एहो सभ देखी

श्रेणी:कैलाली जिलाक गाविससभ
कानपुर मेट्रो

**कानपुर मेट्रो **भारत  राज्यक उत्तर प्रदेशमे कानपुर नगरमे निर्माणाधीन मेट्रो रेल परियोजना छी। इ परियोजनाक  भविष्य म कानपुर मेट्रोपोलिटन क्षेत्रमे विस्तार  कएल जायेत। इस परियोजनाक  उद्घाटन दिनांक ४ अक्टूबर २०१६ कऽ भेल छल  

## कानपुर मेट्रोक प्रथम गलियारा (कॉरिडोर -I)
यह गलियारा आई आई टी कानपुर प्रारम्भ होकर नौबस्ता में समाप्त होगा। इस गलियारे  में निम्न  स्टेशन  निर्मित किये जायेंगे :
*आई आई टी कानपुर
*कल्याणपुर
*रावतपुर
*मोतीझील
*नवीन मार्केट
*बडा चौराहा
*फूल बाग
*कानपुर सेंट्रल स्टेशन
*झकरकटी  बस स्टॉप 
*नौबस्ता

## कानपुर मेट्रोक द्वितीय गलियारा  (कॉरिडोर-II )
इ मेट्रो रेल लाइन चंद्र शेखर कृषि विश्वविद्यालयसं प्रारम्भ भऽक जरौली तक जाएत इ लाइन पर निम्न स्टेशन बनेवाक योजना अछि। 
*सीएसए यूनिवर्सिटी
*जी एस वी एम मेडिकल कॉलेज
*रावतपुर  रेलवे स्टेशन
*काकादेव 
*आयुध निर्माणी
*गोविंद नगर
*बारा-7
*जरौली 

## परियोजनाक लागत
इ मेट्रो रेल परियोजनाक  लागत रु १३,७२१ अछि जापान इंटरनेशनलक ऑपरेशन एजेंसी आर यूरोपीय निवेश बैंक कानपुर मेट्रो परियोजना के लेल ऋण प्रदान करत ।

## बाह्य जडीसभ
## सन्दर्भ सामग्रीसभ
कानपुर

**कानपुर** भारतवर्षक उत्तरी राज्य उत्तर प्रदेशक एकटा प्रमुख औद्योगिक नगर छी। इ नगर गंगा नदीके दक्षिण तट पऽ अवस्थित अछि। प्रदेशक राजधानी लखनऊसं ८० किलोमीटर पश्चिम स्थित अहि नगर प्रदेशक औद्योगिक राजधानीके नामसं सहो जानल जायेत अछि। ऐतिहासिक आर पौराणिक मान्यता सभक लेल चर्चित ब्रह्मावर्त (बिठूर)के उत्तर मध्यमें स्थित ध्रुवटीला त्याग आर तपस्याक सन्देश दऽ रहल अछि। ई ठामक जनसंख्या लगभग २७ लाख अछि।
## इतिहास

### कानपुर छावनी

### दन्तकथा

## कानपुरके दर्शनीय स्थल

### [[जाजमऊ]]

### [[राधा कृष्ण मंदिर, कानपुर|श्री राधाकृष्ण मंदिर]]

### [[जैन ग्लास मंदिर, कानपुर|जैन ग्लास मंदिर]]

### [[कमला रिट्रीट]]

### [[फूल बाग, कानपुर|फूल बाग]]

### [[एलेन फोरस्ट ज़ू]]

### [[कानपुर मैमोरियल चर्च]]

### [[नाना राव पार्क]]

### जेड स्क़ुअरे माल

## आवागमन

## शिक्षण संस्थान
* भारतीय दलहन अनुसन्धान संस्थान
* भारतीय प्रौद्योगिकी संस्थान कानपुर
* हरकोर्ट बटलर प्राविधिक विश्वविद्यालय
* राष्ट्रीय शर्करा संस्था
* गणेश शंकर विद्यार्थी मेडीकल कालेज
* ओ एफ आइ सी कानपुर
* छत्रपति साहू जी महाराज युनिवर्सिटी कानपुर
* डी पी एस कानपुर
* आई टी आई पाण्डूनगर कानपुर
* कंचन सिंह भूली देवी महाविद्यालय कानपुर
* प्रनवीर सिंह इंस्टीटूट ऑफ टेकनोलोजी कानपुर
* पूज्या भाऊराव देवरस महाविद्यालय कानपुर

## कानपुर मेट्रो

## जलवायु
मैदानी भाग होईके कारण गर्मिमे अधिक गर्मी तथा जाढ़मे अधिक जाढ़ पडैत अछि। वर्षाक स्तर मध्यम अछि।
            

## जनसांख्यिकी

## बाह्य जडीसभ

## सन्दर्भ सामग्रीसभ

## एहो सभ देखी

श्रेणी:भारतक नगरसभ
श्रेणी:उत्तर प्रदेश
अम्बेडकर नगर

**अम्बेडकर नगर** ज़िला फैज़ाबाद मंडल अनुभागक एकटा जिला छी। ई उत्तर प्रदेशक पूर्व मुख्यमन्त्री मायावतीक द्वारा २९ सितम्बर १९९५ मे बनाओल गेल छल। इ नाम भारतीय सम्बिधान निर्मात्री सभाके प्रारूप समितिक अध्यक्ष डॉ॰ भीमराव अम्बेडकर के नाम पर राखल गेल अछि।

## भूगोल

**क्षेत्रफल** - 2,520वर्ग कि.मी.

**जनसंख्या** -23,98,709 (2011 जनगणना)

**साक्षरता** - 74.37 %

**एस. टी. डी (STD) कोड** - 05271

**समुद्र तल से उचाई** -108.8m

**अक्षांश** - उत्तर

**देशांतर** - पूर्व

**औसत वर्षा** - मि.मी.

अम्बेडकर नगर जिलाक मण्डल फैजा़बाद छी, जेकर तहसील अकबरपुर अछि । इस जिलाक विधानसभा क्षेत्र छी:
# कटेहरी विधानसभा क्षेत्र
# भीटी विधानसभा क्षेत्र
# अकबरपुर विधानसभा क्षेत्र 
# गोसाइनगंज विधानसभा क्षेत्र
# जलालपुर विधानसभा क्षेत्र
# आलापुर विधानसभा क्षेत्र

## अर्थव्यवस्था

## शिक्षा

## प्रमुख उच्च शिक्षण संस्थान
* राजकीय पी जी कालेज आजमगढ रोड राजेसुल्तानपुर
* यसयल जेबी पी जी कालेज
* बीएन केबी पी जी कालेज
* पंडित राम लखन शुक्ल राजकीय स्नाकोत्तर महाविद्यालय फत्तेपुर अलापुर
* श्री लल्लन जी ब्रह्मचारी पोस्ट ग्रेजुएट कालेज राजे सुल्तानपुर
* राज इण्टर कालेज राजेसुल्तानपुर
* सिरसिया कालेज राष्ट्रीय राजमार्ग 233ए राजे सुल्तानपुर
* सोफिया राजकीय इण्टर कालेज निकट नगर पंचायत कार्यालय राजे सुल्तानपुर

## पर्यटन
 ==नगर पालिका/नगर पंचायत==
*अकबरपुर
* जलालपुर
*टान्डा
*किझौझा
*इलतिफ्तागज
*राजेसुल्तानपुर(राजे सुल्तानपुर)

## विकास खण्ड
*अकबरपुर
*कटहरी
*जहाँगीरगंज
*जलालपुर
*टाण्डा
*बसखारी
*भियांव
*भीटी
*रामनगर
*राजे सुल्तानपुर(प्रस्तावित अछि २०१७ म)

## उल्लेखनीय व्यक्तित्व
## व्यक्ति
* सैयद वहीद-- सूफी और फारसी कवि
* प्रशांत पाण्डेय-- फिजी देश के प्रधानमत्री के मुख्य सलाहकार 
* रामलखन शुक्ल
* राज बहादुर
* वसुधा सिह--

## बाह्य जडीसभ
## सन्दर्भ सामग्रीसभ

## एहो सभ देखी

श्रेणी:भारतक नगरसभ
श्रेणी:उत्तर प्रदेश
श्रेणी:उत्तर प्रदेशक जिलासभ
टोक्यो

**टोक्यो** (जापानी: 東京, उच्चारणः तोउक्योउ)  जापानक राजधानी तथा सबसँ पैग शहर छी । ई जापानक होन्शू द्वीपमे अवस्थित अछि आ एकर जनसङ्ख्या लगभग ८६ लाख अछि, जबकि टोक्यो क्षेत्रमे १.२८ करोड आ उपनगरीय क्षेत्र मिलाए एतयक अनुमानित ३.७ करोड लोक बसोबास करैत अछि जे ई देशक सबसँ बेसी जनसङ्ख्या भेल महानगरीय क्षेत्र अछि । टोक्यो लगभग ८० किमीक क्षेत्रमा फैलल अछि आ ई क्षेत्रफलक दृष्टिसँ सेहो विश्वक सबसँ पैग नगरीय क्षेत्र छी ।

टोक्यो विश्वक सबसँ विकसित शहरसभमे सँ एक छी । ई जापानक राजनीतिक, आर्थिक तथा सांस्कृतिक गतिविधिक प्रमुख केन्द्र होमएक संगे विश्वक एक प्रमुख आर्थिक केन्द्र सेहो छी । ई विश्वक सबसँ पैग महाशहरीय अर्थव्यवस्था सेहो छी जकर कुल गृहस्थ उत्पाद, क्रय शक्तिक आधारमे सन् २००५ मे १,१९१ अरब डलर छल । न्यूयोर्क तथा लण्डनक साथ मिल ई विश्व अर्थव्यस्थाक सञ्चालक छी आ एकरा अल्फा+ नगरक दर्जा प्राप्त अछि । विभिन्न संस्थाद्वारा कएल सर्वेक्षणमे टोक्योके विश्वक लगातार सबसँ महग महाशहरक गौरव प्राप्त अछि ।

## नाम
टोक्योके मूल रूपमे ईडोक नामसँ जानल जाइत छल, जकर जापानी अर्थ मुहाना छी । सन् १८६८ मे एकरा जापानक राजधानी बनाएल गेल आ एकर नाम परिवर्तन करि टोक्यो (तोउक्योउ: तोउ (पूर्व) + क्योउ (राजधानी)) बनाएल गेल ।

## २३ विशेष वार्ड

## जनसाङ्ख्यिकी

अक्टुबर २०२२ धरि, आधिकारिक अन्तरजनगणनीय अनुमानक आधारमे टोक्योमे १.४०४१ करोड लोक निवास करैत अछि, जाहिमेसँ ९७.२ लाख टोक्योक २३ वार्डमे निवास करैत अछि । दुपहरक समय, जनसङ्ख्यामे लगभग २७.४ लाखक वृद्धि होइत अछि कियाकि कर्मिक तथा विद्यार्थी आसपासक क्षेत्रसँ टोक्योमे आबैत अछि । ई स्थिति तीन केन्द्रीय वार्ड चियोदा, चूओ तथा मिनातोमा सँ अधिक स्पष्ट होइत, जकर सन् २०२२क राष्ट्रिय जनगणनाक अनुसार सामूहिक जनसङ्ख्या रात्रीक समय ४.९६ होइत छल, मुदा दुपहरक समय ३.१२३ करोडधरि पहुँचि जाइत छल ।

२०२३ मे टोक्यो मे सबसँ बेसी प्रचलित विदेशी राष्ट्रीयता चीनी (२१३,७६७), दक्षिण कोरियाई (९२,४१८), वियतनामी (३६,२२७), फिलीपींस (३३,२१९), अमेरिकी (१८,५०८), नेपाली (२७,२९०), ताइवान (१९७२६), आ भारतीय (12,130) के अछि। 

## पर्यटन स्थल
टोक्यो हर साल लाखों देशी आ विदेशी आगंतुक आ पर्यटक सभक' आकर्षित करैत अछि। "टोक्योक' सुंदरता ओकर विरोधाभास आ अल्ट्रामॉडर्निटी आ जापानी परंपराक' बड़का संयोजन में अछि। दुनियाक' सबसे बड़का महानगर, जनसंख्याक' हिसाब से, में हर उमेर आ स्वादक' पर्यटक किछु क' ने किछु करबाक' लेल पाइत छथि।

टोक्यो में बहुत रास पर्यटक स्थल अछि, जाहि में मठ मंदिर स' ल' क' आर्ट गैलरी, बगैचा, खरीदारी आ अउरो बहुत किछु शामिल अछि। एहि पर्यटक स्थल सभ में किछु निम्नलिखित अछि:

* अकिहाबारा
* यानाका जिला
* कागुराजाका
* कियोसुमी बगैचा
* त्सुकिजी मछली बाजारक बाहरी बाजार
* टोक्यो में साके ब्रुअरीज
* रोप्पोंगी: आर्ट गैलरी आ नाइटलाइफ
* ओडाइबा
* टीमलैब बॉर्डरलेस डिजिटल म्यूजियम
* घिबली म्यूजियम
* कप्पाबाशी किचन टाउन
* शिमोकिताजावा
* सुमिदा नदी बोट क्रूज
* नाकानो ब्रॉडवे
* हामा-रिक्यु बगैचा
* उएनो पार्क
* थीम कैफे
* एदो-टोक्यो ओपन एयर आर्किटेक्चरल म्यूजियम
* हराजुकु
* दाइकानयामा

## शहर दृश्यावली

File:Mtfuji.jpg|माउन्ट फुजीक विहङ्गम दृश्य
File:imperial Palace Tokyo Panorama.jpg|टोक्यो इम्पेरियल प्यालेसक विहङ्गम दृश्य
File:Sakuraintokyo.jpg|टोक्यो इम्पेरियल महल


## सन्दर्भ सामग्रीसभ

## बाह्य जडीसभ

## एहो सभ देखी

श्रेणी:एसियाक राजधानीसभ
अलीगढ़ जिला

**अलीगढ़** भारतीय राज्य उत्तर प्रदेशक एकटा जिला छी। जिलाक मुख्यालय अलीगढ़ अछि। अहिक एसटीडी नंबर ०५७१ आर पिनकोड  २०२००१ अछि।

## जनसंख्यंकी
According to the 2011 census Aligarh district has a population of 36,73,849, roughly equal to the nation of Mauritania or the US state of Oklahoma. This gives it a ranking of 76th in India (out of a total of 640). The district has a population density of  . Its population growth rate over the decade 2001-2011 was  22.78%.	Aligarh	has a sex ratio of 	876	females for every 1000 males, and a literacy rate of 69.61%.
## दर्शनीय स्थल
*अचल सरोवर
*सेखा झील
*मंगनेटल मन्दिर
*जामा मस्जिद
*अलीगढ मुस्लिम यूनिवर्सटी
*साई मन्दिर सरसौल
*नो देवी मन्दिर

## अलीगढ जिलाके विकास खण्ड
*लोधा
*खैर
*अतरौली
* गङगीरी
* बिजौली
* इगलास
* गोन्डा
* टप्पल
* जवा
* चनडौस
* अकराबाद
* धनीपुर

## सन्दर्भ सामग्रीसभ

## बाह्य जडीसभ

## एहो सभ देखी

श्रेणी:उत्तर प्रदेशक जिलासभ
बालुवापाटी देउपुर

**** नेपालक मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, बागमती अञ्चलक काभ्रेपलाञ्चोक जिलामें अवस्थित गाउँ विकास समिति छी। वि.स. २०६८ क जनगणना अनुसार क जनसङ्ख्या ६,०२३ अछि।

## सन्दर्भ सामग्रीसभ

## बाह्य जडीसभ

## एहो सभ देखी

श्रेणी:काभ्रेपलाञ्चोक जिलाक ठामसभ
श्रेणी:काभ्रेपलाञ्चोक जिलाक गाविससभ
आजमगढ़ जिला

**आजमगढ़ ** भारतीय राज्य उत्तर प्रदेशक आजमगढ़ सम्भागके तीनटा जिलामेसं एकटा जिला छी। एकर जिला मुख्यालय आजमगढ़ अछि। तमसाके पावन तट पs स्थित यी जनपद आज़मगढ़ अनेक ऋषिसभक पावन पुण्य भूमि छी। आज़मगढ़ जनपद उत्तर प्रदेशके पूर्वी भागमे स्थित अछि, जे गंगा आर घाघराके मध्य बसल अछि।
यी जनपद आदि कालसं मनीषिसभ, ऋषिसभ, चिन्तसभ, विद्वानसभ आर स्वतंत्रता सेनानिसभक जन्म स्थली रहल अछि। यी जनपदक नवाब आज़मशाह बसौने छल, अही कारण एकर नाम आज़मगढ़ पड़ल। १५ नवम्बर १९९४क चौदहम मण्डलके रूपमे "आजमगढ़ मण्डल "क सृजन केल गेल। आजमगढ़ जिलामे सात तहसिसभ अछि। जे लालगंज, सदर, सगङी, मेंहनगर, बुढ़नपुर, निजामबााद आ फूलपुर छै। सबसं बड़का तहसील निजामबााद छी।
 
*एस. टी. डी (STD) कोड*' - 05462

  
**समुद्र तलसं उचाई** -

**अक्षांश** - उत्तर

**देशांतर** - पूर्व

**औसत वर्षा** - मि.मी.
## एहो सभ देखी

## सन्दर्भ सामग्रीसभ

## एहो सभ देखी

श्रेणी:उत्तर प्रदेशक जिलासभ
शिवसताक्षी नगरपालिका

**शिवसताक्षी नगरपालिका** नेपालक पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रक मेची अञ्चल, झापा जिलामे अवस्थित नगरपालिका छी ।   

## जनसङ्ख्या

## सन्दर्भ सामग्रीसभ

## बाह्य जडीसभ
*नेपालक क्षेत्रीय वर्गीकरण

## एहो सभ देखी

श्रेणी:झापा जिलाक नगरपालिकासभ
श्रेणी:नेपाल
मुझफ्फरनगर जिला

**मुजफ़्फर नगर** भारतके राज्य उत्तर प्रदेशक एकटा शहर छी। यी मुजफ़्फरनगर जिलाक मुख्यालय सेहो छी।

## भूगोल
यी समुद्र तलसं २३७-२४५ मीटर ऊपर, दिल्ली सं लगभग ११६ किमी दूर, उत्तर प्रदेशके उत्तरमे उत्तरी अक्षांश २९º ११' ३०" सं २९º ४५' १५" धरि आर पूर्वी रेखांश ७७º ३' ४५" सं ७८º ७' तक स्थित छै। यी राष्ट्रीय राजमार्ग ५८ पs सहारनपुर मण्डलक अन्तर्गत गंगा आर यमुनाके दोआबमे, दक्षिणमे मेरठ आर उत्तरमे सहारनपुर जिलाके बीच स्थित अछि। पश्चिममे शामली मुजफ़्फर नगरक हरियाणाके पानीपत आ करनाल सं आर पूर्वमे गंगा नदी उत्तर प्रदेशक बिजनोर जिलासं अलग करैत अछि। मुजफ़्फर नगरक क्षेत्रफल ४००८ वर्ग किलोमीटर (१९,६३,६६२ एकड़) अछि। मुजफ़्फर नगरमे पहिल जनसंख्या १८४७ मे भेल आ तखन मुजफ़्फर नगरक जनसंख्या ५३७,५९४ छल। २००१ कs जनसंख्याके अनुसार मुज़फ़फर नगर जिलाक आबादी ३५,४३,३६० (१८,९३,८३० पुरूष आर १६,४९,५३० महिला, २६,३९,४८० ग्रामीण आर 9,०३,८८० शहरी, १७,८०,३८० साक्षर, ४,७८,३२० अनुसूचित जाति आर लगभग ९० अनुसूचित जनजाति) अछि आ औसत ३१,६०० व्यक्ति प्रतिवर्ग किलोमीटरमे रहैत अछि। मुजफ़्फर नगर जिलामे २ लोकसभा, ९ विधान सभा, ५ तहसिल, १४ खण्ड (ब्लोक), ५ नगर पालिकासभ, २० टाऊन एरिया, १०२७ गामसभ (२००३-०४ मे केवल ८८६ गामसभमे बिजली छल), २८ पुलिस स्टेशन, १५ रेलवे स्टेशन (उत्तरी रेलवे, १८६९ मे रेलमार्ग आरम्भ भेल छल)। २००१ मे ५५७ औघोगिक कम्पनिसभ आर ३०,७९२ स्माल स्केल कम्पनिसभ छल।

मुजफ्फरनगर सं प्रकाशित दैनिक अमरीश समाचार बुलेटिन सांध्यकालीन समयक लोकप्रिय समाचार पत्र छी।

## इतिहास

## जनसंख्या आर कारोबार

## प्रमुख स्थलसभ
### पुरकाजी

### शुक्रताल

### मुजफ्फरनगर

### खतौली

## आवागमन

;रेल मार्ग

;सड़क मार्ग

## शिक्षा-स्कूल-कौलेज

मुज़फ़्फ़र नगरसं जुड़ल किछ खास बातसभ -

## एहो सभ देखी
* २०१३ मुज़फ़्फ़र नगर दङगा 

## सन्दर्भ सामग्रीसभ

http://muzaffarnagar.nic.in/

## बाह्य जडीसभ

* 

श्रेणी:उत्तर प्रदेशक नगर
[[श्रेणी:उत्तर प्रदेशक शहरसभ]
लखनऊ

**लखनऊ** ( ) भारतक उत्तर प्रदेशक राजधानी छी। ई शहर, लखनऊ जिला तथा लखनऊ प्रमण्डलक प्रशासनिक मुख्यालय सेहो छी। लखनऊ शहर अपन खास नजाकत तहजीववला बहुसांस्कृतिक खूबीक लेल प्रसिद्ध अछि। सन् २००६ मे ई शहरक जनसङ्ख्या २,५४१,१०१ तथा साक्षरता दर ६८.६३% छल। कानपुर शहरक बाद ई शहर उत्तर-प्रदेशक सभसँ पैग शहर छी। शहरक बीचसँ गोमती नदी बहैत अछि, जे लखनऊक सांस्कृतिक हिस्सा छी 

लखनऊ ओ क्षेत्रमे स्थित अछि जे ऐतिहासिक रूपसँ अवध क्षेत्रक नामसँ जानल जाइत अछि। लखनऊ एतिहासिक रुपसँ एक बहुसांस्कृतिक शहर रहल अछि। एतय शिया नवाबद्वारा शिष्टाचार, सुन्दर उद्यान, कविता, सङ्गीत तथा बढिया व्यञ्जनके सभदिने संरक्षण देनए छल। लखनऊके **नवाबक शहर** कऽ रूपमे सेहो जानल जाइत अछि। एकरा पूर्वक स्वर्ण शहर (**गोल्डेन सिटी**) तथा **शिराज-ए-हिन्द** क रूपमे जानल जाइत अछि। आजुक लखनऊ एक जीवन्त शहर छी जे एखन एक आर्थिक विकासक बाटदिस अछि आ ई भारतक तेज गतिशील गैर-महानगरक शीर्ष पन्द्रह शहरसभमेसँ एक छी। ई हिन्दी आ उर्दू साहित्यक केन्द्रमे सँ एक छी। 

## इतिहास

लखनऊ प्राचीन कोसल राज्यक हिस्सा छल। ई भगवान रामक विरासत छल जकरा ओ हुनकर भाए लक्ष्मणकेँ समर्पित करि देनए छल। अत: एकरा लक्ष्मणावती, लक्ष्मणपुर या लखनपुरक नामसँ सेहो जानल गेल, जे बादमे परिवर्तन भऽ लखनऊ भेल। ई शहरसँ अयोध्या मात्र ८० माइलक दूरीमे स्थित अछि। एक अन्य कथा अनुसार ई शहरक नाम, 'लखन अहीर' जे 'लखन किला'क मुख्य कलाकार छल, कऽ नाममे राखल गेल छल। लखनऊक वर्तमान स्वरूपक स्थापना नवाब आसफुद्दौलाद्वारा सन् १७७५ मे कएल गेल छल। अवधक शासकसभ लखनऊके अपन राजधानी बनाए एकरा समृद्ध बनेने छल। मुदा ओकरबादक नवाब विलासी आ निकम्मा सिद्ध भेल। ई नवाबसभक काहिल स्वभावक परिणामस्वरूप लर्ड डलहौजीक फौजसभ बिना युद्ध अवधक अधिग्रहण करि ब्रिटिस साम्राज्यमे मिलेनाए छल। सन् १८५० मे अवधक अन्तिम नवाब वाजिद अली शाह ब्रिटिस अधीनता स्वीकार केनए छल। लखनऊक नवाबसभक शासन एहि प्रकार समाप्त भेल।

सन् १९०२ मे नर्थ वेस्ट प्रोभिन्सक नाम बदलि युनाइटेड प्रोभिन्स अफ आगरा एन्ड अवध कएल गेल। साधारण बोलचालक भाषामे एकरा युनाइटेड प्रोभिन्स या युपी कहल जाइत अछि। सन् १९२० मे प्रदेशक राजधानीके इलाहाबादसँ बदलि लखनऊ बनाएल गेल। प्रदेशक उच्च न्यायालय इलाहाबादमे रहल आ लखनऊमे उच्च न्यायालयक एक खण्डपीठ स्थापित कएल गेल। स्वतन्त्रताबाद १२ जनवरी सन् १९५० मे ई क्षेत्रक नाम बदलि उत्तर प्रदेश राखल गेल आ लखनऊ एकर राजधानी भऽ गेल।

## चित्र दीर्घा

Asifportrait2_-_Asuf_ud_Daula.jpg|आसफुद्दौला१७७५-१७९७
Saadut_Aly_Khan.jpg|सआदत खान१७९८-१८१४
Washah1.jpg|वाजिद अली शाह
United_Provinces_1903.gif|संयुक्त अवध आगरा प्रान्त मानचित्र


## सन्दर्भ सामग्रीसभ

## बाह्य लिङ्कसभ

## एहो सभ देखी

श्रेणी:उत्तर प्रदेशक शहरसभ
नवी मुम्बई

**नवी मुम्बई** (आइपिए:Navī Mumba'ī) भारतीय राज्य महाराष्ट्रक मुम्बईक पश्चिमी किनारपर एक पुर्ण रुपसँ नियोजित शहर छी, एकरा मुम्बईक जुड़वा शहरक रुपमे
सन् १९७२ सँ विकसित कएल जा रहल अछि । ई संसारक सबसँ पैग नियोजित शहर बनि चुकल अछि । नवी मुम्बई लगभग १६३ वर्ग किलोमीटर क्षेत्रफलमे फैलल अछि आ नवी मुम्बई महानगरपालिका निगमक कार्यक्षेत्रमे आबैत अछि । नवी मुम्बई भारतक मुख्य भूमीमे ठाणे क्रीकक पूर्वमे अवस्थित अछि । शहरक सीमा ठाणेक नजदीक ऐरोली सँ शुरु भऽ दक्षिणमे उरण धरि जाइत अछि ।
वाशी क्रीक तथा मुलुण्ड बाँध नवी मुम्बईके मुम्बईसँ जोड़ति अछि । वाशी नामक स्थान शहरक मुख्य व्यवसायिक क्षेत्र मानल जाइत अछि । जबकि नेरुल नामक स्थान शहरक रानी कहलावैक गर्व हासिल अछि । एतय आगरी समाजक बहुत राश गाम अछि |

खारघर आ पनवेलक आसपास नवी मुम्बई अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलक निर्माण होमएक कारण ई क्षेत्रसभके सेहो महत्व बढि गेल अछि ।

## इतिहास

## सन्दर्भ सामग्रीसभ

## बाह्य जडीसभ

*
* 
*Navi Mumbai Municipal Corporation Accessed 11 October 2012.
*Navi Mumbai Special Economic Zone 

## एहो सभ देखी

श्रेणी:भारतक नियोजित शहरसभ
ईटानगर

**ईटानगर** भारतक राज्य अरुणाचल प्रदेशक राजधानी शहर छी । ई हिमालयक तराईमे अवस्थित अछि । समुद्र सतहसँ एकर औसत उचाई ७५० मिटर अछि । ई प्रादेशिक राजधानी भेला कारणसँ सडक व्यवस्था निक अछि । गुवाहाटी आ ईटानगरक नाहरलागुनक मध्यमे हेलिकप्टर सेवाक विकल्प सेहो रहल अछि । हेलिकप्टर वाहेक पर्यटक बससभद्वारा सेहो गुवाहटीसँ ईटानगरधरि पहुँचल जा सकैत अछि ।

## इतिहास
ईटानगरक खोज मायापुर संगे भेल छल । मायापुर ११अम शताब्दीमे जित्रि वंशक राजधानी छल । ई किलाक निर्माण १४-१५अम शताब्दीमे कएल गेल छल । याह किलाक नाममे ई शहरक नाम ईटानगर राखल गेल छल । पर्यटक ई किलामे बहुतेक सुन्दर दृश्य देख सकैत अछि । हाल आबि ई किलाके राजभवनक नामसँ सेहो जानल जाइत अछि आ ई एतय कऽ राज्यपालक सरकारी निवास छी । 

## भूगोल
ईटानगर मे अवस्थित अछि । यसको औसत उचाई ७५० &nbsp;मिटर रहल अछि ।

## जनसङ्ख्या

## मुख्य पर्यटन स्थल
### किला

ईटानगरमे पर्यटकसभ ईटा किला सेहो देख सकैत अछि । ई किलाक निर्माण १४-१५अम शताब्दीमे कएल गेल छल । याह किलाक नाममे ई शहरक नाम ईटानगर राखल गेल छल । पर्यटक ई किलामे बहुतेक सुन्दर दृश्य देख सकैत अछि । किलाक भ्रमण करि पर्यटकसभ एतय पौराणिक गङ्गा ताल सेहो देख सकैत अछि ।

### पौराणिक गङ्गा ताल
ई ईटानगरसँ ६ किलोमिटरक दूरीमे स्थित अछि । ई ताल नजदिके एक मनमोहक जङ्गल सेहो अछि । पर्यटकसभ ई जङ्गलमे सुन्दर गाछ-वृक्ष, वन्य जन्तु आ फूलक बगैंचा देख सकैत अछि । एतय आबैवला पर्यटकसभ ई स्थान आबि मात्र जाइत अछि । 

### बौद्ध मन्दिर
एतय एकटा सुन्दर बौद्ध मन्दिर रहल अछि । बौद्ध गुरू दलाई लामा सेहो एकर यात्रा करि चुकल अछि । ई मन्दिरक छत पियर अछि आ ई मन्दिरक निर्माण तिब्बती शैलीमे कएल गेल अछि । ई मन्दिरक उपरका मञ्जिलासँ पुरे ईटानगरक सुन्दर दृश्यसभ देखल जा सकैत अछि । ई मन्दिरमे एक सङ्ग्राहलयक निर्माण सेहो कएल गेल अछि । एकर नाम जवाहर लाल नेसभ सङ्ग्राहलय छी । ई सङ्ग्रहालयमे पर्यटकसभ पुरे अरूणाचल प्रदेशक झलक देख सकैत अछि ।

## अन्य स्थल
ई स्थलसभ वाहेक एतय काठसँ बनल सुन्दर वस्तुसभ, वाद्ययन्त्र, हस्त कपडा, हस्तनिर्मित वस्तुसभ तथा कलाकृतिसभ देखल जा सकैत अछि । एतय रहल सङ्ग्राहलयमे पुस्ताकलयक सेहो निर्माण कएल गेल अछि ।

## सन्दर्भ सामग्रीसभ

## बाह्य जडीसभ

## एहो सभ देखी

श्रेणी:भारतक राज्यक राजधानीसभ
बनेपा नगरपालिका

**बनेपा नगरपालिका** बागमती प्रदेश कऽ काभ्रेपलाञ्चोक जिलामे अवस्थित उपत्यका सँ नजदिकक प्रमुख वाणिज्य केन्द्र छी । ई शहर राजाधानी काठमाडौं सँ २६ कि.मी. पूर्व दिशामे अछि । ई नगरपालिका काभ्रेपलाञ्चोक जिलाक ६ नगरपालिकसभमे सँ एक छी ।

## जनसङ्ख्या
बनेपा नगरपालिका २०६८ सालक जनसङ्ख्या अनुसार २७,७६४ अछि ।

## सन्दर्भ सामग्रीसभ

## बाह्य जडीसभ

## एहो सभ देखी

श्रेणी:काभ्रेपलाञ्चोक जिलाक नगरपालिकासभ
पाँचखाल नगरपालिका

**पाँचखाल नगरपालिका** बागमती अञ्चल‎क काभ्रेपलाञ्चोक जिलाक पूर्वी भागमा अवस्थित अछि। काठमाडौं सं ४५ कि.मि. पूर्व उत्तर तथा धुलिखेलस १५ किलोमिटर उत्तरी दिशामा  पाचँखाल नगरपालिका ई जिला सबस बड़का समथर बेंशी छी। अरनिको राजमार्ग बीचसं काटल गेल ई बेंशी समुद्र सतहसं ९३७ मिटर (२०७३ फिट)उचाइमा अछि। पाँचखालक विसं २०७१ मा पाँचखाल, होक्से बजार, अनेकोट आर देवभूमी बालुवा गाविससभ जोडिक नगरपालिका घोषणा कएल गेल छल।

## जनसंख्या
पाँचखाल नगरपालिकाक २०६८ सालक जनसँख्या अनुसार  २७,७६४ अछि । 

## सन्दर्भ सामग्रीसभ

## बाह्य जडीसभ

## एहो सभ देखी

श्रेणी:काभ्रेपलाञ्चोक जिलाक नगरपालिकासभ
पनौती नगरपालिका

**पनौती नगरपालिका** बागमती अञ्चलक काभ्रेपलाञ्चोक जिलाम अवस्थित अछि। एकर ऐतिहासिक तथ्य हिन्दू धर्मावलम्बीक निम्ति शिवक तेसर आँखाक महत्त्व जते अछि ताहि नै इन्द्रक तेसर आइखक । पावन भूमिका रूपमा जानल जायेत अछि पनौती   आँखाको ऐतिहासिक तथ्य जुडल  अछि।

## जनसँख्या
पनौती नगरपालिका २०६८ सालक जनसँख्या अनुसार  २७,३५८ अछि ।

## सन्दर्भ सामग्रीसभ

## बाह्य जडीसभ

## एहो सभ देखी

श्रेणी:काभ्रेपलाञ्चोक जिलाक नगरपालिकासभ
धुलिखेल नगरपालिका

**धुलिखेल नगरपालिका** (नेपालभाषा: धौख्यः) नेपालक बागमती प्रदेश कऽ काभ्रेपलाञ्चोक जिलाक एकटा नगरपालिका छी। धुलिखेल काभ्रेपलाञ्चोक जिलाक सदरमुकाम सेहो छी ।

## जनसँख्या
पनौती नगरपालिका २०६८ सालक जनसङ्ख्या अनुसार १४,२८३ अछि ।

## ऐतिहासिक पृष्ठभूमि
बिसं २०२२ मे जिला सदरमुकामक रूपम जानल जाएवाला धुलिखेल, नेपालक इतिहासमे समेत स्पष्ट उल्लेख भेल ऐतिहासिक पृष्ठभूमि रहल उल्लेखित अछि । विसं १८२० कातिक १० गतेक दिन पृथ्वीनारायण शाहक फौजसँ पराजित धुलीखेलमे ५० घरपरिवार मात्र बाँकी रहल छल।

## चित्र दीर्घा

Dhulikhel greenary.jpg|धुलिखेल नगरपालिकाक दृश्य
Dhulikhel View धुलिखेल 01.jpg|धुलिखेल नगरपालिकाक दृश्य
Dhulikhel View धुलिखेल 02.jpg|धुलिखेल नगरपालिकाक दृश्य
Dhulikhel View धुलिखेल 03.jpg|धुलिखेल नगरपालिकाक दृश्य
Dhulikhel View धुलिखेल 04.jpg|धुलिखेल नगरपालिकाक दृश्य
Dhulikhel1.jpg|धुलिखेल नगरपालिकाक दृश्य
Dhulikhel11.jpg|धुलिखेल नगरपालिकाक दृश्य


## सन्दर्भ सामग्रीसभ

## बाह्य जडीसभ

## एहो सभ देखी

श्रेणी:काभ्रेपलाञ्चोक जिलाक नगरपालिकासभ
आर्मेनिया

**आर्मीनिया** (आर्मेनिया) यूरोपक काकेशस क्षेत्रम स्थित एकटा देश छी। एकर राजधानी येरेवन छी। १९९० पूर्व ई सोवियत संघक एक अंग छल जे एक राज्यक रूपम छल। सोवियत संघमा एक जनक्रान्ति एवं राज्यसभक स्वतन्त्रता संघर्ष आर्मीनियास २३ अगस्ट १९९०म स्वतंत्रता प्रदान केनेए छल, परन्तु एकर स्थापनाक घोषणा २१ सितंबर १९९१म भेल छल एवं एकरा अन्तरराष्ट्रिय मान्यता २५ दिसंबरमा भेटल। एकर सीमासभ] तुर्की, जर्जिया, अजरबैजान र ईरानसित लागेकाछन्। यहाँ ९७.९ प्रतिशत भन्दा अधिक आर्मीनियाई जातीय समुदायका अतिरिक्त १.३% यजिदी, ०.५% रूसी आर अन्य अल्पसंख्यक निवास करेत अछी। आर्मेनिया प्राचीन ऐतिहासिक सांस्कृतिक धरोहर भेल देश छी। आर्मेनियाका राजा चौथो शताब्दीमा नै ईसाई धर्म ग्रहण केनेए छल। यहि प्रकार आर्मेनिया राज्य ईसाई धर्म ग्रहण गर्ने प्रथम राज्य छी।
## परिचय
## जनसंख्या
## इतिहास
## भूगोल
## राजनीति
## अर्थतन्त्र
## धर्म
## जीवनशैली


File:Khor Virap Monastery and Mount Ararat, Armenia.jpg| अरारत पर्वत

File:Europe_map_1919.jpg|१९१९मा यूरोपमा आर्मेनियाई साम्राज्य
File:Armenianarmya.jpg| आर्मेनियाई सेना


## बाह्य जडीसभ
## एहो सभ देखी

श्रेणी:आर्मेनिया
श्रेणी:दक्षिण एसियाली राष्ट्रसभ
श्रेणी:एसियाक राजधानीसभ
इजरायल

**इजरायलर** (इब्रानी: , *मेदिनत यिसरा'एल*; **دَوْلَةْ إِسْرَائِيل**, *दौलत इसरा'ईल*) दक्षिण पश्चिम एसियामे स्थित एक देश छी । ई दक्षिणपूर्व भूमध्य सागरक पूर्वी छोर पर स्थित अछि । एकर उत्तरमे लेबनन, पूर्वमे सीरिया आ जोर्डन तथा दक्षिण-पश्चिममे इजिप्ट अछि ।

## बाह्य जडीसभ

## एहो सभ देखी

श्रेणी:इजरायल
श्रेणी:एसियाक देशसभ
कोटातुल्सीपुर

**** नेपालक सेती अञ्चलक कैलाली जिलाक एकटा गाउँ विकास समिति छी।

## जनसङ्ख्या
नेपालक वि.सं. २०६८ क जनगणना अनुसार क जनसङ्ख्या १२,८५६ अछि। जाहिमे २,११५ घरमूली अछि।

## सन्दर्भ सामग्रीसभ

## बाह्य जडीसभ

## एहो सभ देखी

श्रेणी:कैलाली जिलाक गाविससभ
भजनी-त्रिशक्ति नगरपालिका

**भजनी-त्रिशक्ति नगरपालिका** नेपालक सुदूर-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र अन्तर्गत सेती अञ्चलक कैलाली जिलाम अवस्थित एकटा नगरपालिका छी। स्थानीय विकास मन्त्रालय थप ६१ वटा नयाँ नगरपालिका बढ्वैत काल कैलाली जिलाम खैलाड, भजनी आर लालवोझी ई ३ गाउँ विकास समितिसभक जोडिक भजनी-त्रिशक्ति नगरपालिका घोषणा केनेए छल। भजनी-त्रिशक्ति नगरपालिकाको केन्द्र साविकक **[[भजनी]]** गाविसको वडा नं-३ म रहल अछि। नगरपालिकाको घोषणा र क्षेत्रविस्तारसँ मुलुकमा १ महानगरपालिका, ११ उपमहानगरपालिका, १ सय ७९ नगरपालिका आर ३ हजार २ सय ७८ गाविस कायम भेल अछि। नयाँ नगरपालिका जोडलाक नेपालक सहरी जनसंख्याको प्रतिशत ३६ दशमलव ८ पुगल मन्त्रालय जनेन अछि।

## जनसङ्ख्या
नेपालक वि.सं. २०६८ क जनगणना अनुसार क जनसङ्ख्या १४,९१७ अछि। जाहिमे  घरमूली अछि।

## सन्दर्भ सामग्रीसभ

## बाह्य जडीसभ

## एहो सभ देखी

श्रेणी:कैलाली जिलाक गाविससभ
उर्जित पटेल

**उर्जित पटेल** (जन्म- २८ अक्टुबर १९६३) भारतीय रिजर्व बैंकक वर्तमान गभर्नर छी। सितम्बर २०१६ मे रघुराम राजनक सेवानिवृत्तिक पश्चात उर्जित ई पद ग्रहण केनए अछि । एहिसँ पूर्व १४ जनवरी २०१३ सँ ओ उप-गभर्नरक पद पर कार्यरत छल । 

उप गभर्नरक रूपमे ई मौद्रिक नीति सम्बन्धी विशेषज्ञ समितिक अध्यक्षता केनए छल । भारतक प्रतिनिधित्व करि उर्जित ब्रिक्स देशसभक साथ अन्तर-सरकारी समझौता आ अन्तर-केन्द्रीय बैंक करार (आइसिबिए) मे मुख्य भूमिका निर्वाह केनए छल । आकस्मिक आरक्षित निधि व्यवस्था (सिआरए) क स्थापना भेल जे ई देशसभक केन्द्रीय बैंकसभक बीच स्वाइप लाइन ढाँचा छी ।

ओ सन् १९९८ सँ सन् २००१ धरि वित्त मन्त्रालय (आर्थिक कार्य विभाग), भारत सरकारमे परामर्शदाता छल । ओ सार्वजनिक आ निजी क्षेत्रसभमे सेहो कार्य केनए अछि । पटेल लन्डन स्कुल अफ इकोनोमिक्स सँ स्नातक केनए अछि, अक्सफोर्ड विश्वविद्यालयसँ एमफिलक अध्ययन केनए अछि आ येल विश्वविद्यालय सँ विद्यावारिधि केनए अछि ।

७ जनवरी २०१३ क दिन उर्जित पटेल भारतीय रिजर्व बैंकक डिप्टी गभर्नर पद पर नियुक्त भेल छल । ओ आइडिएफसी लिमिटेडमे मुख्य नीति अधिकारीक रूपमे कार्य सेहो केनए छल । हुनकर लग वित्त, ऊर्जा आ बुनियादी ढाँचाक क्षेत्रमे १७ सँ अधिक वर्षक अनुभव अछि । 

## मुख्य पद
* सल्लाहकार, बोस्टन कन्सलटिङ समूह
* अध्यक्ष (कारोबार विकास), रिलायन्स इन्डस्ट्रिज
* कार्यकारी निर्देशक, इन्फ्रास्ट्रक्चर डेभलपमेन्ट फाइनान्स कम्पनी (१९९७-२००६)
* सदस्य, *इन्टिग्रेटेड इनर्जी पोलिसी कमिटी*, भारत सरकार (२००४-२००६)
* मुख्य निर्देशक, गुजरात राज्य पेट्रोलियम निगम
* मुख्य निर्देशक, इन्डिया लिमिटेडक मल्टी कमोडिटी एक्सचेन्ज 
* डेपुटी गभर्नर, भारतीय रिजर्व बैंक
* गभर्नर, भारतीय रिजर्व बैंक (२०१६ सितम्बर ४ सँ)

## सन्दर्भ सामग्रीसभ

## बाह्य जडीसभ

## एहो सभ देखी

श्रेणी:जीवनी
श्रेणी:भारतीय रिजर्भ बैंकक गभर्नरसभ
रघुराम राजन

**रघुराम राजन** (पूरा नाम: रघुराम गोविन्द राजन, तमिल:ரகுராம் கோவிந்த ராஜன் जन्म: 3 फरबरी 1963) भारतीय रिजर्व बैंकक २३अम गभर्नर छलाह। सन २०१३ मे ४ सितम्बर कें दुव्वुरी सुब्बारावक सेवानिवृत्तिक पश्चात रघुराम ई पदभार ग्रहण केने छलाह। अहि पद सँ पहिने ओ प्रधानमन्त्री, मनमोहन सिंहक प्रमुख आर्थिक सल्लाहकार आ शिकागो विश्वविद्यालयक बुथ स्कुल अफ बिजनेसमे एरिक जे ग्लिचर फाइनान्सक गणमान्य सर्विस प्रोफेसर छलाह।  सन् २००३ सँ सन् २००६ धरि ओ अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोषक प्रमुख अर्थशास्त्री आ अनुसन्धान निर्देशक आ भारतमे वित्तीय सुधारक लेल योजना आयोग द्वारा नियुक्त समितिक नेतृत्व सेहो केलनि ।

राजन मेसाचुसेट्स इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजीक अर्थशास्त्र विभाग आ स्लोन स्कुल अफ मेनेजमेन्ट; नार्थ-वेस्टर्न विश्वविद्यालयक क्यालौग स्कुल अफ मेनेजमेन्ट  आ स्टाकहोम स्कुल अफ इकोनोमिक्स मे अतिथि प्रोफेसर सेहो रहल छलाह । ओ भारतीय वित्त मन्त्रालय, विश्व बैंक, फेडरल रिजर्व बोर्ड आ' स्वीडिश संसदीय आयोगक सल्लाहकारक रूपमे सेहो काज केने छथि । सन् २०११ मे ओ अमेरिकी फाइनान्स ऐसोशिएसनक अध्यक्ष छलाह तथा वर्तमान मे अमेरिकन एकेडेमी अफ आर्ट्स एन्ड साइन्सेजक सदस्य छथि । 

## प्रारम्भिक जीवन
रघुराम राजनक जन्म भारतक भोपाल शहरमे ३ फरवरी १९६३ के भेल छल । सन् १९८५ मे ओ भारतीय प्रौद्योगिकी संस्थान, दिल्ली सँ इलेक्ट्रिकल इन्जिनियरिंग मे स्नातक डिग्री हासिल केलनि । इन्डियन इन्स्टिच्युट अफ मेनेजमेन्ट, अहमदाबाद सँ ओ सन् १९८७ मे एमबीए केने छलाह । मेसाच्युट्स इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजी सँ ओ सन् १९९१ मे अर्थशास्त्र विषयमे पीएचडी केलनि ।

## करियर
स्नातक स्तर धरि पढ़ाईक बाद राजन शिकागो विश्वविद्यालयक ग्रेजुएट स्कुल अफ बिजनेस मे शामिल भऽ गेलाह । सितम्बर २००३ सँ जनवरी २००७ धरि ओ अन्तर्राष्ट्रीय मुद्रा कोषमे आर्थिक सल्लाहकार आ अनुसन्धान निर्देशक (मुख्य अर्थशास्त्री) रहलाह । जनवरी २००३ मे अमेरिकन फाइनान्स एसोसिएशन द्वारा देल जायवला फिशर ब्ल्याक पुरस्कारक प्रथम प्राप्तकर्ता छलाह । ई सम्मान ४० सँ कम उमरक अर्थशास्त्री सभ कें वित्तीय सिद्धान्त आ अभ्यास मे योगदानक लेल प्रदान कएल जाइत अछि। 

## सन्दर्भ सामग्रीसभ

श्रेणी:सन् १९६३ मे जन्म
श्रेणी:भारतीय रिजर्भ बैंकक गभर्नरसभ
श्रेणी:जीवित लोक
श्रेणी:भारतीय हिन्दूसभ
श्रेणी:तमिल लोक
श्रेणी:आइआइटी दिल्लीक पूर्व विद्यार्थीसभ
दिपायल सिलगढी नगरपालिका

**दिपायल सिलगढी नगरपालिका** नेपालक सुदूर-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र, सेती अञ्चलक डोटी जिलाम अवस्थित एकटा नगरपालिका छि । ई नगर सुदुर पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको क्षेत्रीय सदरमुकाम सेहो छि । दिपालयल सिलगढी सेती नदीक किनारम अवस्थित अछि । सिलगढीम बहत क्षेत्रीय तथा जिला स्तरीय सरकारी कार्यालयसभ रहल अछि । दिपायल सिलगढी वि.सं. २०३९ म नगरपालिका घोषणा भेल छल । एकर पहिल नगरप्रमुख शिवशङ्कर भट्ट छेलाह आ पिछ्ला नगरप्रमुख पूर्णराज जोशी छल । सिलगढीम बहत क्षेत्रीय तथा जिला स्तरीय सरकारी कार्यलयसभ रहल अछि, नगरक जनसंख्या २३,४१६ अछि । सिलगढीक टेलीफोन कोड नं.०९४ छी ।

## जनसंख्या

नेपालक बि.स.२०६८ क जनगणना अनुसार दिपायल सिलगढी नगरपालिकाक जनसंख्या २३,४१६ अछि। तहि मध्य पुरुष ५१%, आर महिला ४९% अछि ।

## सन्दर्भ सामग्रीसभ

## बाह्य जडीसभ

## एहो सभ देखी

श्रेणी:डोटी जिलाक गाविससभ
श्रेणी:नेपालक नगरपालिकासभ
हेटौंडा उपमहानगरपालिका

**हेटौंडा उपमहानगरपालिका** मकवानपुर जिलाक सदरमुकाम छी ।
 ई नगर भौगोलिक रूपमे भित्री मधेस कहल जाइवला चितवन उपत्यका (नारायणी पूर्वी राप्ती उपत्यका कहि चिनहैवला)क पूर्वी किनार चुरे पहाड श्रृङखला सँ जुडल अछि । ई मध्य नेपालक प्रमुख वाणिज्य तथा यातायात केन्द्र छी । ई महेन्द्र राजमार्ग तथा त्रिभुवन राजपथक मिलन विन्दुमे अवस्थित अछि । हिन्दू, बौद्ध, मुसलमान, क्रिश्चियन धर्मावलम्बी अछि । नेपालक मन्त्री परिषद अन्तर्गतक सामाजिक समिति ६१ टा नव नगरपालिका आ ७ टा नगरपालिकाके उपमहानगरपालिका बनाबैक निर्णय करलाकबाद हेटौंडाके सेहो नगरपालिकासँ उपमहानगरपालिकामे विस्तार कएल गेल अछि । हेटौंडाके उपमहानगरपालिका घोषित करलाकबाद एहिमे वसामाडि गाविसके समावेश कएल गेल छल ।

## इतिहास
महाभारतमे आधारित किम्वदन्ती अनुसार पाँच पाण्डव वनबासक क्रममे ई स्थानमे पहुँचल आ हेडम्बा राक्षस सँ युद्ध भेलापर भीमसेनद्वारा हेडम्बाके तत्कालै मारल गेलापर हेडम्बासँ अपभ्रंस भऽ हेटौंडा भेल अछि । हेडम्बाक बहिनी भूटनदेवीक नामसँ स्थापित भूटनदेवी मन्दिर ई उपनगरपालिकाक वडा नं. १० मे अवस्थित अछि, जहाँ दैनिक पूजाआजा करवाक संग एहिसँ सम्बन्धित पर्व सेहो मानाओल जाइत अछि । 

नेपाल सरकार वि.सं. २०२६ वैशाखमे हेटौंडाके तत्कालिन नगरपञ्चायतक रूपमे घोषणा केनए छल । तत्कालिन हेटौंडा नगरपञ्चायतक प्रथम प्रधानपञ्च वासुदेव रिजाल आ दोसर ओमनाथ पराजुली छी । देशमे बहुदलीय प्रजातन्त्रको स्थापनाबाद हेटौंडा नगरपालिकाक प्रमुखमे डोरमणि पौडेल, उपप्रमुख हरिबहादुर महत सहित दुई अवधिक लेल निर्वाचित भेल छलाह ।

## साँस्कृतिक तथा ऐतिहासिक स्थलसभ
हेटौंडा नगरपालिकामे शहीद स्मारक, मकवानपुरगढी, पशुपति मन्दिर, ऐतिहासिक भूटनदेवी मन्दिर, मनकामना मन्दिर, गोक्षेक्व मन्दिर, कुसमान्ड सरोवर, गुम्बा आ पुण्यक्षेत्रक संगे पुष्पलाल पार्क विशेषताक रूपमे अछि ।

## सन्दर्भ सामग्रीसभ

## बाह्य जडीसभ

## एहो सभ देखी

श्रेणी:नेपालक उपमहानगरपालिकासभ
महेन्द्र राजमार्ग

**महेन्द्र राजमार्ग** () **पूर्व पश्चिम राजमार्ग** () के नाम सँ सेहो जानल जाइत अछि । ई राजमार्ग नेपालक तराईक भौगोलिक क्षेत्रके काटैत नेपालक पूर्वमे रहल मेचीनगर सँ पश्चिममे रहल भीमदत्त धरि जाइत अछि । ई देशक पूर्ण चौडा भू-भाग समेटैत अछि । ई नेपालक सभसँ लम्बा राजमार्ग छी जे भारतीय इन्जिनियर आ विभिन्न कामदारसभद्वारा निर्माण कएल गेल अछि । ई राजमार्ग एगार सय किलोमिटर सँ बेसी नमहर अछि । 

## इतिहास
चितवन उपत्यकाक नवलपरासी जिला खण्डमे रहल गैडाकोटमे राजा महेन्द्रद्वारा ई राजमार्गक वि.स. २०२२ सालमे उद्घाटन कएल गेल छल। 

## पृष्ठभूमि
हाल पूर्व सँ पश्चिममे रहल नेपालीके एकशुत्रमे बानहैक लेल ई राजमार्गक अतुलनीय योगदान रहल अछि । ई राजमार्गक विकास संगे देशमे व्यापार वाणिज्यमे अतुलनीय विकास भेल अछि आ राजमार्गक पूर्वसँ पश्चिमधरि विभिन्न द्रुत गतिके विभिन्न वाणिज्य केन्द्रसभक विकास सम्भव भेल अछि । तीव्र गतीमे विकास भऽ रहल प्रमुख नेपाली शहरसभ मेचीनगर, दमक, इटहरी, हेटौंडा, भरतपुर, बुटवल,महेन्द्रनगर, बिर्तामोड, लहान, वर्दिवास, चन्द्रनिगाहपुर, निजगढ,पथलैया, रत्ननगर, कावासोती, बर्दघाट, लमही, कोहलपुर, अतरिया लगायतक विकास याह राजमार्गमे भेल गतिविधीसँ बसाबैमे सम्भव भेल अछि । याह राजमार्गके आधार बनाए बिर्तामोड, इटहरी, लहान, बर्दिबास, हेटौंडा, भरतपुर, बुटवल, गोरूसिङगे, भालुवाङ, लमही, कोहलपुर तथा अतरियासँ प्रमुख उत्तर दक्षिण मार्गसभ गेल अछि ।

### मुख्या नाकासभ
महेन्द्र राजमार्गक मुख्य नाकासभ निम्न अछि :  
*इटहरी –  दक्षिणमे बिराटनगर आ उत्तरमे धरान आ धनकुटा
*बर्दिबास - बिपी राजमार्गक प्रारम्भिक विन्दु, काठमाडौं जाइक लेल अतिरिक्त मार्ग
*हेटौंडा – दक्षिणमे त्रिभुवन राजमार्ग अन्तर्गतक वीरगनञ्ज जोडैवला विन्दु आ उत्तरमे पृथ्वी राजमार्ग आ काठमाडौं जोडैवला विन्दु
*भारतपुर – पृथ्वी राजमार्गके मुगलिङ जोडैवला मिलनविन्दु
*बुटवल – सिद्दार्थ राजमार्गक मिलनविन्दु (दक्षिणमे सुनौली आ लुम्बिनी आ उत्तरमे तानसेन आ पोखरा)

## नेपालक अन्य प्रमुख राजमार्गसभ
* त्रिभुवन राजपथ
* सिदार्थ राजमार्ग
* अरनिको राजमार्ग
* पृथ्वी राजमार्ग
* रत्न राजमार्ग
* बीपी राजमार्ग
* मेची राजमार्ग
* कोसी राजमार्ग
* कर्णाली राजमार्ग
* हुलाकी राजमार्ग
* मध्यपहाडी राजमार्ग

## अन्य प्रमुख सडकमार्गसभ
* पोखरा बागलुङ सडक (भुपी शेरेचन राजमार्ग
* मुगलिङ नारायणगढ सडक
* काठमाण्डौ त्रिसुली सडक
* आबुखैरेनी गोरखा सडक
* त्रिभुवननगर लिवाङ सडक
* दाङ सल्यान सुर्खेत सडक
* स्याउले दिपायल सडक
* तानसेन तम्घास सडक
* गोरूसिङ्गे सन्धीखर्क सडक
* शिवपुरी राष्ट्रिय निकुन्ज चक्रमार्ग
* त्रिसुली सोमदाङ सडक
* कटारी वखलढुङ्ग सडक (सिद्धिचरण राजमार्ग)
* जयपृथ्वी राजमार्ग खोडपे बझाङ सडक
* सुर्खेत जाजरकोटसडक
* बेनी मुस्ताङ सडक
* कैनडाँडा चौर जाहरी सडक
* मुसीकोट सडक
* मनाङ सडक
* भालुवाङ प्युठान सडक
* पासाङल्हामु राजमार्ग
* भूपि शेरचन राजमार्ग

## सन्दर्भ सामग्रीसभ

## एहो सभ देखी
बालियाडाङ्गी उपजिला

****, बंगलादेशक एक उपजिला छी, जे बंगलादेशमे तृतीय स्तरक प्रशासनिक अञ्चल होइत अछि (जिलाक अधीन) । ई रङ्गपुर विभागक ठाकुरगाँओ जिलाक एक उपजिला छी, जाहिमे, जिला सदर समेत, कुल ५ उपजिला अछि, आ मुख्यालय ठाकुरगाँओ सदर उपजिला अछि । ई बंगलादेशक राजधानी ढाका सँ उत्तर दिशामे अवस्थित अछि । एतय मुख्यतः एक ग्रामीण क्षेत्र अछि, आ अधिकांश आबादी ग्रामीण इलाकासभमे बैसैत अछि । 

## जनसाङ्ख्यिकी
एतयक आधिकारिक स्तरक भाषासभ बङ्गला भाषा आ अङ्ग्रेजी अछि । तथा बंगलादेशक कोनो भी अन्य क्षेत्र जका अछि, एहि ठामक प्रमुख मौखिक भाषा आ मातृभाषा बङ्गला अछि । बङ्गाली छोडि अङ्ग्रेजी भाषा सेहो बहुतो लोकसभद्वारा जानल आ समझल जाइत अछि, जबकि सांस्कृतिक आ ऐतिहासिक निकटता तथा भाषासभक समानताक कारण, बहुतो लोक सीमित मात्रामे हिन्दुस्तानी(हिन्दी/उर्दू) सेहो समझैमे सक्षम अछि । एतय बहुसंख्यक धर्म, इस्लाम अछि, जबकि प्रमुख अल्पसङ्ख्यक धर्म, हिन्दू धर्म अछि । राजशाही विभागमे, जनसाङ्ख्यिकीक रूप सँ, इस्लामक अनुयाई, आबादीक औसतन करीब ८८% अछि, जबकि शेष जनसङ्ख्या प्रमुखतः हिन्दू धर्मक अनुयाई अछि । ई मुख्यतः ग्रामीण क्षेत्र अछि, आ अधिकांश आबादी ग्रामीण इलाकासभमे रहैत अछि ।

## अवस्थिति
बालियाडाङ्गी उपजिला बंगलादेशक उत्तरी सीमान्तसभमे स्थित, रङ्गपुर विभागक ठाकुरगाँओ जिलामे स्थित अछि ।

## सन्दर्भ सामग्रीसभ

## बाह्य जडीसभ
*उपजिलासभक सूची (पिडिएफ) (अङ्ग्रेजी)
*जिलानुसार उपजिलासभक सूची-''लोकल गवर्नमेन्ट इन्जिनियरिङ डिपार्टमेन्ट, बंगलादेश'' 
*http://hrcbmdfw.org/CS20/Web/files/489/download.aspx (पिडिएफ)

## एहो सभ देखी

श्रेणी:रङ्गपुर विभागक उपजिलासभ
डोनाल्ड ट्रम्प

**डोनाल्ड ट्रम्प** (अङ्ग्रेजी: Donald John Trump,जन्म: जुन १४, १९४६) संयुक्त राज्य अमेरिकाक पूर्व आ ४५अम राष्ट्रपति छी। राजनीतिमे प्रवेश करबासँ पहिने ओ एक व्यसायी आ टेलिभिजन व्यक्तित्व छल। राष्ट्रपति निर्वाचनमे ओ रिपब्लिकन पार्टीक उम्मीदवार छल तथा अपन प्रतिद्वन्द्वी डेमोक्रेटिक पार्टीक उम्मीदवार हिलरी क्लिन्टनक पराजित करि निर्वाचित भेल छल।

## जीवनी
डोनाल्ड जोन ट्रम्प (जन्म १४ जून, १९४६) एक अमेरिकी राजनीतिज्ञ, मीडिया व्यक्तित्व आ व्यवसायी छल, जे सन् २०१७ सँ सन् २०२१ धरि संयुक्त राज्य अमेरिका के ४५अम राष्ट्रपति के रूपमे काज केलक।

## सन्दर्भ सामग्रीसभ

## बाह्य जडीसभ
## एहो सभ देखी

श्रेणी:अमेरिकाक राष्ट्रपतिसभ
श्रेणी:जीवनी
श्रेणी:अमेरिकी व्यापारीसभ
श्रेणी:अमेरिकी राजनीतिज्ञसभ
श्रेणी:सन् १९४६ मे जन्म
गान्धीनगर

**गान्धीनगर** भारतक गुजरात राज्यक राजधानी छी । ई भारतक दोसर एहन शहर छी जे पूर्ण तरिकासँ आयोजणा करि बसाएल गेल अछि । एकरा 'हरित नगर' (ग्रीन सीटी) सेहो कहल जाइत अछि । सचिवालय आ राज्यक मन्त्रीसभक निवास सेहो एतय अछि । आजुक समयमे ई शहरके भारतक आर्थिक राजधानी सेहो कहल जाइत अछि ।

महात्मा गान्धीक यादमे ई शहरक नाम 'गान्धीनगर' राखल गेल अछि । एतयक अधिकांश लोक सरकारी आ निजी काम करि अपन जिवन चलाबैत अछि । गान्धीनगर अहमदाबाद शहरसँ ३५ किलोमिटर पूर्वोत्तरमा साबरमती नदीक दहिना तटमे स्थित अछि । चण्डीगढके डिजाइन कएनिहार फ्रेञ्च वास्तुकार ली कोरबुसियनद्वारा ई शहरके डिजाइन भेल अछि ।

## परिवहन
### राजमार्ग
अहमदाबादसँ  ई मुम्बई-दिल्ली राष्ट्रिय राजमार्ग सङ्ख्या-८ द्वारा जुडल अछि । सन् १९६६ मे गुजरातक भूतपूर्व राजधानी अहमदाबादसँ गान्धीनगर स्थानान्तरित भेल छल । ई एक नियोजित शहर छी, जुन १९७० मे अहमदाबादसँ शासकीय कार्यालयसभ एतय आबि गेला बाद ई स्थान सक्रिय भेल । शहरमे सडकक ग्रीड प्रणाली अछि तथा ई क्षेत्रमे विभाजित अछि, जे बुनियादी सुविधासभसँ युक्त अछि ।

### हवाई मार्ग
अहमदाबादक सरदार बल्लभ भाई पटेल अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल गान्धीनगरक नजदिकी विमानस्थल छी जे जिला मुख्यालयसँ लगभग ३२ किलोमिटर दूर अछि ।

### रेल मार्ग
अहमदाबाद जङ्क्सन गान्धीनगरक नजदिकी रेलवे स्टेशन छी । ई रेलवे स्टेशन देशक अनेक भागसँ अनेक रेलगाडीसभक माध्यमसँ जुडल अछि ।

### सडक मार्ग
अहमदाबाद आ गुजरातक प्रमुख शहरसभसँ नियमित बससभ गान्धीनगरक लेल परिचालन अछि । संग-संगे नजदिकी राज्यसभद्वारा सेहो गान्धीनगर सडक मार्गद्वारा जुडल अछि ।

## भूगोल
गान्धीनगर अहमदाबाद शहरसँ ३५ किलोमिटर पूर्वोत्तरमे साबरमती नदीक दहिना तटमे स्थित अछि । साबरमती नदीक पश्चिमी तटमे स्थित गुजरातक राजधानी गान्धीनगरक नाम राष्ट्रपिता महात्मा गान्धीक नाममे राखल गेल अछि । कूल ६४९ वर्ग किलोमिटरमे फैलल गान्धीनगरके चण्डीगढ बादक भारतक दोसर नियोजित शहर मानल जाइत अछि ।

## जनसंख्या
भारतक जनगणना सन् २०११ अनुसार गान्धीनगरक जनसङ्ख्या २,०६,१६७ अछि ।

## इतिहास
## आदर्श स्थल
अदलज, राधेजा, दभोदा आदि एतयक प्रमुख दर्शनीय स्थल छी । ३० क्षेत्रसभमे बटल ई शहरक सम्पूर्ण क्षेत्रमे खरीददारी आ सामुदायिक केन्द्र, प्राथमिक विद्यालय आ स्वास्थ्य केन्द्रक व्यवस्था अछि । स्वामीनारायण सम्प्रदायद्वारा सञ्चालित अक्षरधाम मन्दिर एतयक मुख्य आकर्षण छी । जिलाक रूपल गाँउमे मनाओल जाइवला पल्ली पर्व बहुतेक सङ्ख्यामे पर्यटकसभके आकर्षित करैत अछि ।

## शिक्षा

## सन्दर्भ सामग्रीसभ

## एहो सभ देखी
अशोक स्तम्भ

अशोक स्तम्भ भारतीय उपमहाद्वीप भरिमे निर्मित स्तम्भसभक एक श्रृङ्खला छी जे ईसा पूर्व तेसर शताब्दीमे मौर्य सम्राट अशोकद्वारा बनाएल गेल छल । मूल रूपसँ, ओहि समयमे बहुतेक स्तम्भ बनाएल गेल छल मुदा मुसलमान आक्रमणकारीके लक्षित रहला कारण वर्तमानमे मात्र उन्नाइस शिलालेख मात्र बचल अछि आ ओहिमे अशोकक सिंह राजधानी भेल ६ गो स्तम्भ मात्र बचल अछि । बहुतेक स्तम्भसभ तुटल अवास्थामे संरक्षित कएल गेल अछि । अशोक स्तम्भ औसतन  उँच अछि, आ तौलमे ५० टनक रहल अछि । कखेनै कखेनौ ई स्तम्भ स्थापित करिक लेल सौ माइलसँ बेसी घसिट कऽ लऽ जाइल जाइत छल ।

## पृष्ठभूमि
सम्राट अशोकक धार्मिक प्रचारसँ भारतमे कलाके बहुतेक प्रोत्साहन मिलल । अपन धर्मलेखसभक अङ्कनक लेल ओ ब्राह्मी आ खरोष्ठी दुई लिपिसभक उपयोग केनए छल आ सम्पूर्ण देशमे व्यापक रूपसँ लेखनकलाक प्रचार भेल । धार्मिक स्थापना आ मूर्तिकलाक अभूतपर्वू विकास अशोकक समयमे भेल । परम्पराक अनुसार अशोक ओहि तीन वर्षक अन्तर्गत ८४,००० स्तूपसभक निर्माण करौलक । एहिमे सँ ऋषिपत्तन (सारनाथ) मे ओकरद्वारा निर्मित धर्मराजिका स्तूपक भग्नावशेष अखनो द्रष्टव्य अछि ।

एहि प्रकार ओ अगणित चैत्यसभ आ विहारसभक निर्माण करौलक । अशोक देशक विभन्न भागसभमे प्रमुख राजपथसभ आ मार्गसभ पर धर्मस्तम्भ स्थापित केलक । अपन मूर्तिकलाक कारण ई स्तम्भ सबसँ अधिक प्रसिद्ध अछि । स्तम्भ निर्माणक कला पुष्ट नियोजन, सूक्ष्म अनुपात, सन्तुलित कल्पना, निश्चित उद्देश्यक सफलता, सौन्दर्यशास्त्रीय उच्चता तथा धार्मिक प्रतीकत्वक लेल अशोकक समय अपन चरम सीमा पर पहुँचि चुकल छल । ई स्तम्भसभक उपयोग स्थापत्यात्मक मात्र नै भऽ स्मारकात्मक सेहो छल ।

## सारनाथक स्तम्भ
सारनाथक स्तम्भ धर्मचक्र प्रवर्तनक घटनाके स्मारक छल आ धर्मसङ्घक अक्षुण्णता बनाए राखैक लेल एकर स्थापना भेल छल । ई चुनारक बलुआ पत्थरक लगभग ४५ फिट लम्बा प्रस्तरखण्डक बनल छल । धरतीमे गड़ल आधारक छोडि एकर दण्ड गोलाकार अछि, जे शीर्ष भाग आ क्रमश: पातर होइत जाइत अछि । दण्डक उपर एकर कण्ठ आ कण्ठक उपर शीर्ष अछि । कण्ठक निचा प्रलम्बित दलोन्वाला उलटा कमल अछि । गोलाकार कण्ठ चक्रसँ चारि भागमे विभक्त अछि । ओहिमे क्रमश: हाथी, घोड़ा, बैल तथा सिंहक सजीव प्रतिकृतिसभ उभरल अछि । कण्ठक उपर शीर्षमे चारि टा सिंहमूर्तिसभ अछि जे पृष्ठत: एक दोसरसँ जुड़ल अछि । ई चारू के बीचमे एकटा छोट दण्ड छल जे धर्मचक्रक धारण करैत छल । अपन मूर्तन आ चमकक दृष्टि ई स्तम्भ अद्भुत अछि । ई समय स्तम्भक निचला भाग अपन मूल स्थानमे अछि । शेष सङ्ग्रहालयमे राखल गेल अछि । धर्मचक्रक मात्र किछ टुकड़ा उपलब्ध भेल अछि । चक्ररहित सिंह शीर्ष आई भारत गणतन्त्रक राज्य चिह्न छी । चक्र वैदिक ऋतसँ विकसित धर्मक कल्पनाक प्रतीक अछि, जे सम्पूर्ण आकाशमे गतिशील रहैत अछि । 

## सन्दर्भ सामग्रीसभ

## बाह्य जडीसभ

* पुरातात्विक विभाग, भारत

## एहो सभ देखी
* अशोक सिंह राजधानी
* मायादेवी मन्दिर
श्रेणी:बौद्ध वास्तुकला
हैदराबाद

**हैदराबाद** भारतक प्रान्तसभ तेलङ्गाना आ आन्ध्र प्रदेशक वर्तमान राजधानी छी ।

## सन्दर्भ सामग्रीसभ

## बाह्य जडीसभ

* हैदराबाद सहयोगी
* हैदराबाद महानगर
* 

## एहो सभ देखी

श्रेणी:पूर्व राजधानी सहरसभ
साइप्रस

## बाह्य जडीसभ
## सन्दर्भ सामग्रीसभ
## एहो सभ देखी

श्रेणी:देश
चारमीनार

**चारमीनार**, सन् १९५१ मे निर्मित एक मस्जिद आ धरोहर छी जे भारतक नव राज्य तेलङ्गानाक हैदराबाद शहरमे अवस्थित अछि । ई स्थान हैदराबादक विश्वव्यापी मुख्य कलाकृति छी जे समुचा भारतक अमूल्य धरोहरक सूचीमे सूचीकृत अछि ।  चारमीनार मुसी नदीक किनारमे अवस्थित अछि । एकर पश्चिममे लाड बजार आ दक्षिणपश्चिममे पूर्ण ग्रेनाइटसँ निर्मित मक्का मस्जिद अवस्थित अछि । भारतक पुरातात्विक विभागद्वारा जारी कएल गेल भारतक पुरातात्विक आ अमूल्य धरोहरसभक सूचीमे चार मीनार सूचीवद्ध अछि ।
चारमीनार शब्द उर्दू भाषाक दुई संयुक्त शब्द चार आ मीनार सँ आएल अछि जकर अङ्ग्रेजी रूप चार टावर्स होइत अछि ।इतिहासकार मसुद हुसैन खानक अनुसार चारमीनारक निर्माण समाप्ति सन् १५९२ मे भेल जतय अखुनका हैदराबाद शहर अछि जकर स्थापना सन् १५९१ मे भेल छल ।

## इतिहास
कुतुब शाही राजवंशक पाँचम् शासक सुल्तान मुहम्मद कुली कुतुब शाह चारमीनारक निर्माण सन् १५९१ मे करौने छल । गोलकुण्डासँ हैदराबाद राजधानी स्थानान्तरित करि ओ शीघ्र चारमीनारक विशाल संरचना बनौलक । चारमीनारक कारण आई ई हैदराबाद शहर विश्वव्यापी केन्द्रक रूपमे स्थापित अछि ।

एतिहासिक व्यापारिक मार्गक बिचोबीच चारमीनारक निर्माण कएल गेल छल जे गोलकोण्डा बजार आ बन्दरगाह शहर मछलीपट्टनमक जोडैत अछि । भारतक पौराणिक शहर हैदराबादक मध्यमे चारमीनारक निर्माण भेल अछि ।

 शहरक योजनावद्ध तरिकासँ बसाबैक लेल अतिरिक्त वास्तुविद्सभ सेहो पर्सियासँ बजाएल गेल छल । चारमीनारक संरचना स्वयम् मस्जिद आ मदरसाक रूपमे काज करैत छल । ई इस्लामिक वास्तुशैलीमे निर्माण कएल गेल अछि । अपन सोनगर दिनमे, चारमीनार बाजारमे १४,००० क आसपास दोकान छ्हल । चारमीनारक नजदिक रहल प्रसिद्ध लाड बजार आ पाथेर गट्टी बाजार, आभूषण, स्थानीय समान विशेष रूपसँ निक चूडी आ मोतीक लेल पर्यटक आ स्थानीयसभक लेल जानल जाइत अछि ।

सन् २००७ मे, पाकिस्तानक हैदराबाद प्रान्तमे रहनिहार मुसलमानसभ कराचीमे बहादुराबाद पड़ोसक मुख्य चौकपर चारमीनारक अर्ध प्रतिकृति निर्माण केनए अछि ।

## सन्दर्भ सामग्रीसभ

## बाह्य जडीसभ

* चारमीनारक चित्र 

## एहो सभ देखी

श्रेणी:भारतक पर्यटकीय स्थलसभ
कोच्चि

**कोच्चि** (), जकरा **कोचीन** सेहो कहल जाइत छल, लक्षद्वीप सागरक दक्षिण-पश्चिम तटरेखामे स्थित एक बड़का बन्दरगाह शहर छी, जे भारतीय राज्य केरलक एर्नाकुलम जिलाक एक भाग छी । कोच्चिके बहुतेक समयसँ प्रायः एर्नाकुलम सेहो कहल जाइत छल, जकर अर्थ नगरक मुख्यभूमि भाग होइत अछि । कोच्चि नगर निगमक अधीनस्थ (जनसङ्ख्या ६,०१,५७४) ई राज्यक दोसर सर्वाधिक जनसङ्ख्या भेल शहर छी । ई कोच्चि महानगरीय क्षेत्रक विस्तार सहित (जनसङ्ख्या २१ लाख) केरल राज्यक सबसँ पैग शहरी आबादी क्षेत्र छी । कोच्चि नगर ग्रेटर कोच्चि क्षेत्रक एगो भाग छी, आ एकरा भारत सरकारद्वारा द्वितीय दर्जाक शहर वर्गीकृत कएल गेल अछि । नगरक रेख-देख तथा अनुरक्षण दायित्त्व सन् १९६७ मे स्थापित भेल कोच्चि नगर निगम करैत अछि । एहि वाहेक पुरा क्षेत्रक पूर्ण विकासक भार ग्रेटर कोचीन विकास प्राधिकरण (GCDA) आ गोश्री आइल्यान्ड विकास प्राधिकरण (GIDA) क अछि ।

कोच्चि १४अम शताब्दीसँ भारतक पश्चिमी तटरेखाक मसालाक व्यापार केन्द्र रहल अछि आ एकरा **अरब सागरक रानी** क नामसँ जानल जाइत अछि । सन् १५०३ मे एतय पोर्चुगेलीसभक आधिपत्य भेल आ ई उपनिवेश भारतक प्रथम युरोपेली कोलनी बनल आ सन् १५३० मे गोवाक चुनाव भेलाबाद धरि ई पोर्चुगेली एतौका प्रधान शक्ति केन्द्र रहल । कालान्तरमे कोच्चि राज्यक रजवाड़ामे परिवर्तित भेलाक संगे ई डच आ ब्रिटिशक नियन्त्रणमे आएल । आई केरलमे कुल घरेलु तथा अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटकसभक आगमन सङ्ख्यामे प्रथम स्थान बनेनाए अछि ।  नीलसन कम्पनीक आउटलुक ट्रयाभलर पत्रिकद्वारा कएल एक सर्वेक्षण अनुसार कोच्चि वर्तमानमे भारतक सर्वश्रेष्ठ पर्यटक आकर्षणसभमे सँ छठम् स्थानमे रहल अछि ।

## मुख्य आकर्षण
### डच महल
ई महल मूल रूपसँ पोर्चुगेली लोकसभद्वारा बनाएल गेल अछि आ कोचीनक राजा वीर केरला वर्माके उपहार स्वरूप ई प्रदान कएल गेल छल । बादमे डचसभ एहि उपर अपन अधिकार जमेलक । ओसभ सन् १६६३ मे किलाक मरम्मत करौलक आ किलाके नव रूप देलक । ई किलामे कोचीनक बहुतेक रास राजासभक राज्याभिषेक भेल अछि । ई किलामे रामायण आ महाभारत जका महाकाव्यसभसँ सम्बन्धित पेन्टिङ्ग्‍स बनाएल गेल अछि ।

### बोलघाट्टी महल
ई महलके देखैक लेल बहुतेक सङ्ख्यामे पर्यटक एतय आबैत अछि । डच लोकसभद्वारा बनाएल ई महल बोलघट्टी द्वीपमे स्थित अछि। ई महलके आब एक आलिसान होटलमे रुपान्तरित कएल गेल अछि । बोलघट्टीमे एक गोल्फ कोर्स सेहो अछि । एतय लोकसभ पिकनिक मानबैक लेल आबैत अछि ।

### हिल महल
१९अम शताब्दीमे कोच्चिक राजाद्वारा ई महल बनाएल गेल छल । आब एकरा केरला पुरातत्व विभागक सङ्ग्रहालयमे परिवर्तित कएल गेल अछि । सङ्ग्रहालयमे चित्रकारी, नक्काशी आ राजकीय वंशसँ सम्बन्धित वस्तुसभ राखल गेल अछि । 

### बेशन बङ्गला

### मरीन ड्राइव
 
### चेराई बीच

### सेन्ट फ्रान्सिस चर्च (सन्त फ्रान्सिस गिरिजाघर)

### ऐतिहासिक सङ्ग्रहालय

### पल्लिपुरम किला

### परीक्षित थम्पुरान सङ्ग्रहालय

### काञ्जिरामट्टम मस्जिद

### कालाडी

## सन्दर्भ सामग्रीसभ

## बाह्य जडीसभ

## एहो सभ देखी

श्रेणी:भारतक महानगरसभ
पूर्वी टिमोर

**पूर्वी टिमोर**, आधिकारिक रूपसँ लोकतान्त्रिक गणराज्य टिमोर दक्षिण पूर्व एशियामे अवस्थित एकटा देश छी । डार्विन (ऑस्ट्रेलिया) सँ ६४० किमी उत्तर पश्चिमीमे अवस्थित ई देशक कुल क्षेत्रफल १५,४१० वर्ग किमी (५४०० वर्ग मील) अछि । ई टिमोर द्वीपक पूर्वी भागक, लगमे अतौरो आ जाको द्वीप तथा इन्डोनेशियाई पश्चिम टिमोरक पश्चिमोत्तर क्षेत्रमे अवस्थित ओएचुस्सी-अम्बेनो सँ मिलिक बनल अछि ।

## बाह्य जडीसभ
## सन्दर्भ सामग्रीसभ
## एहो सभ देखी

श्रेणी:देश
श्रेणी:एसियाक देशसभ
विशाखपट्नम

**विशाखपट्नम** (उपनाम **भाइज्याग**) भारतक राज्य आन्ध्र प्रदेशक सबसँ पैग आ सबसँ बेसी जनसङ्ख्या भेल शहर छी । ई बङ्गालक खाडीक तटमे अवस्थित अछि । ई विशाखपट्नम जिलाक मुख्यालय शहर आ आन्ध्र प्रदेशक **आर्थिक राजधानी** छी । सन् २०११ क भारतक जनगणना अनुसार, ई शहरक जनसङ्ख्या २०,३५,९२२ रहल अछि जे एकरा भारतक सबसँ बेसी जनसङ्ख्या भेल १४अम क्रमक शहर बनेनाए अछि । विशाखपट्नम महानगरीय क्षेत्र भारतक महानगरीय क्षेत्रसभक आधारमे ९अम क्रममे रहल अछि जकर  जनसङ्ख्या ५३,४०,००० रहल अछि ।

ई एक प्राकृतिक तथा सुरक्षित समुद्री बन्दरगाह छी  । कृषि तथा खनिज सम्पत्तिमे समृद्ध आन्ध्र प्रदेश, मध्य प्रदेश आ उडिसा राज्य एहि बन्दरगाहक पृष्ठ प्रदेश कहल जाइत अछि । ई एक उल्लेखनीय मत्स्य-शिकार केन्द्र सेहो छी । विशाखपट्नम आन्ध्र प्रदेशक उत्तरी सरकारी तटमे गोदावरी नदीक मुखक उत्तरमे अवस्थित अछि । विशाखपट्नमके भाइज्यागक नामसँ सेहो चिनहल जाइत अछि । विशाखपट्नम भारतक चारिम पैग बन्दरगाह छी । ई भारतीय नौसेनाक पूर्वी कमाण्डक केन्द्र छी ।

## इतिहास

## महत्त्व
विशाखपट्नमक बन्दरगाहक महत्व भारत भरि लोकप्रिय रहल अछि कियाकी ई कोरोमण्डल तटमे अवस्थित एकमात्र संरक्षित बन्दरगाह छी । एहिमे हालमे कएल सुधारसभ आब एतय १०.२ मिटर उँच पनडुब्बीसभके आश्रय देबमे सक्षम अछि । ई शहर एक महत्त्वपूर्ण पोत निर्माण केन्द्र सेहो छी । भारतमे बनल पहिल स्टीमरके विशाखपट्नमक बन्दरगाहमे सन् १९४८ मे उद्घाटन कएल गेल छल । विशाखपट्नम क्षेत्रक अर्थव्यवस्थाक आधार कृषि छी ।

## शिक्षण संस्थान
बङ्गालक खाडीक उत्तरी ध्रुवमे अवस्थित उपनगर वाल्टेयरमे आन्ध्र विश्वविद्यालय रहल अछि । एतयक शैक्षिक संस्थानसभमे आन्ध्र मेडिकल कलेज, कलेज अफ नर्सिङ्ग, कलेज अफ इन्जिनियरिङ, गान्धी इन्स्टट्युट अफ टेक्नोलोजी एण्ड म्यानेजमेन्ट आ बहुतेक महाविद्यालय अछि ।

## उद्योग
विशाखपट्नममे पनिया जहाज बनाबैवला कारख़ाना रहल अछि । ई एकटा प्राकृतिक तथा सुरक्षित समुद्री बन्दरगाह छी । कृषि तथा खनिज सम्पत्तिमे समृद्ध आन्ध्र प्रदेश, मध्य प्रदेश आ उडिसा राज्य एहि बन्दरगाहक पृष्ठ प्रदेश कहल जाइत अछि । ई एक उल्लेखनीय मत्स्य-शिकार केन्द्र सेहो छी ।

## पर्यटन
विशाखपट्नम प्राचीन बौद्ध विरासत, भूवैज्ञानिक चमत्कार, प्रसिद्ध मन्दिरसभक एक उदार मिश्रणमे संस्कृति, कला आ शिल्प आदिक लेल प्रसिद्ध अछि । ई शहर समयानुसार परिवर्तनशील अछि आ परिमार्जित होइत आएल अछि, एतय धरि की ई शहर अपन समृद्ध इतिहासक संरक्षण प्रति सजग अछि । एकर सुन्दर पूर्वी घाट बङ्गालक खाडीक बुलु पानि उपर एक गजब स्पर्श दैत अछि ।

## सन्दर्भ सामग्रीसभ

## बाह्य लिङ्कसभ

* 
* 

## एहो सभ देखी

श्रेणी:भारतक महानगरसभ
ग्वालियर

**ग्वालियर** () भारतक राज्य मध्य प्रदेशक ऐतिहासिक आ प्रमुख शहर छी । भौगोलिक दृष्टिसँ ग्वालियर मध्य प्रदेश राज्यक उत्तरमे अवस्थित अछि । ई शहर भारतक राजधानी शहर नयाँ दिल्लीक  दक्षिणमे रहल अछि । ई शहर आ एकर किला उत्तर भारतक प्राचीन शहरसभक केन्द्र रहल अछि। ई शहर गुर्जर प्रतिहार, तोमर तथा कछवाहा राजवंशक राजधानी रहल छल । ई शहरमे ओसभद्वारा बनाएल प्राचीन चिन्ह स्मारकसभ, किलासभ आ महलसभ आइयो देखल जा सकैत अछि । सङ्ग्रह करि राखल भव्य स्मृति चिन्ह ई शहरके पर्यटनक दृष्टिसँ आर महत्वपूर्ण बनाबैत अछि । "ग्वालियर शहर" एकर नामक पछाडी सेहो एकटा इतिहास नुकाएल अछि; आठम् शताब्दीमे एतयक एक राजा सूरजसेन छल, जे एक अज्ञात बिमारीसँ ग्रस्त भेला आ मृत्युशैयामे पहुँच गेला, ओहि समय ग्वालिपा नामक सन्त हुनका निक बनाए जीवनदान देनए छल । ओहि समय हुनकर सम्मानमे ई शहरक जग बसाएल गेल आ ई शहरक नाम ग्वालियर राखल गेल ।

एकरबाद एतय आबैवला शताब्दीमे ई शहर बड़का-बड़का राजवंशसभक राजस्थल बनल । हरेक शताब्दीमे ई शहरक इतिहासमे नव आयाम जोडल चलि गेल । महान योद्धासभ, राजासभ, कविसभ, सङ्गीतकारसभ तथा सन्तसभ ई राजधानी शहरके देशव्यापी रूपमे चिन्हाबैमे अपन-अपन योगदान देलक । आई ग्वालियर भारतक एक आधुनिक शहर छी आ एकटा प्रसिद्ध उद्योगिक केन्द्र छी ।

भारतक प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीक भारतमे १०० स्मार्ट सिटी बनाबैक निर्णय अन्तर्गत ई शहरके सेहो चुनल गेल अछि । 

## इतिहास

## जनसङ्ख्या
सन् २०११ क भारतक जनगणना अनुसार ग्वालियरक कूल जनसङ्ख्या २०,३०,५४३ अछि, जाहिमे पुरुष १०,९०,६४७ आ महिला ९,३९,८९६ अछि । एतयक साक्षरता ५७.४७% (पुरुष ७०.८१%, महिला ४१.७२%) रहल अछि ।

## पर्यटन स्थल

### ग्वालियर किला

बलुवा पत्थरसँ बनल ई किला शहरक हरेक दिशासँ देखल जा सकैत अछि आ ई शहरक प्रमुख स्मारक छी । एकटा उँच पठारमे बनल ई किलाधरि पहुँचक लेल एकटा उँच पतला मार्गसँ भ जाइ पडैत अछि । ई मार्गक अगलबगल पैग चट्टानसभ उपर जैन तीर्थक विशाल मूर्तिसभ बहुतेक सुन्दर ढङ्गसँ बनाएल गेल अछि । ई किला भितर मध्यकालीन स्थापनाक अद्भुत नमूनासभ रहल अछि । पन्द्र्हम शताब्दीमे निर्मित गुजरी महल ओही मे सँ एक छी जे राजा मानसिंह आ गुजरी रानी मृगनयनीक गहन प्रेमक प्रतीक छी ।

## सन्दर्भ सामग्रीसभ

## बाह्य लिङ्कसभ

* ग्वालियर आधिकारिक वेबसाइट 
* ग्वालियर नगर निगम 

## एहो सभ देखी

श्रेणी:भारतक महानगरसभ