Marsinah

**Marsinah** (10 April 1969 – 8 Mei 1993) panèka pahlawan nasional Indonesia sè dhâddhi aktivis serikat buruh mandiri sè alakoh è pabrik arloji è Jhâbâ Tèmor, Indonesia. Bâ'na abâdâh'aghi negosiator ghâbây 500 buruh sè mogok polana perusahaanna ta' bisa alaksanaaghi upah minimum bân otonomi serikat. Tangghâl 5 Mei, èpon èculik saamponna demo; bâdhânna sè ècapo' ètemmoè empa' arè saterrossa. Militer ècurigai terlibat dâlem èlang bân matèna.

Marsinah narèma penghargaan Yap Thiam Hien è taon 1993. Tangghâl 10 November 2025, Marsinah, areng-sareng Suharto, èparèngè gelar Pahlawan Nasional Indonesia sareng Presiden Prabowo Subianto, sè dhâddhi pahlawan nasional pertama sè lahèr saamponna Indonesia mardhika.

## Kaoḍi'ân awwal
Marsinah ana’ nomer ḍuwa’ dâri tello’ ana’na Sumini ban Mastin. Marsinah èparajâ è bâbâ pangaratos embu’na, Puirah, bân tantena, Sini, è Nglundo, Jaba Temor. Bâ'na asakola è SD Negeri Karangasem 189, terros èterrossaghi ka SMP Negeri Nganjuk 5. Masa ghi' kènè'na èesse'è kalabân kegiatan adhâghâng, ajhuwâl jhâjhân kaangghuy nambai panghasèlan èbhu bân èbhu. Taon-taon ahèrra asakola è asrama Islam Muhammadiyah, namong pendidikanna èlang polana kakorangan pèssè.

## Buruh pabrik
Ta’ berhasil nyarè kalakowan è Nglundo, Marsinah lajhu ngallè ka kottha-kottha sè lebbi rajâ, ngèrèm lamaran kalakowan ka Sorbhâjâ, Mojokerto, tor Gresik. ètarèma alako è pabrik sapatu Bata è Sorbhâjâ è taon 1989, terros èpindahaghi sataon salastarèna ka pabrik arloji Catur Putra Surya (sabellunna ènyamaè Empat Putra Surya) è Sidoarjo. Saamponna èallè ka pabrikna sè bâdâ è Porong, Marsinah pas kalonta dhâddhi juru bicara kancana sè alako.

## Pembunuhan

### Latar belakang
Marsinah rèya pegawai PT Catur Putra Surya sè aktif demo buruh. Keterlibatanna Marsinah è delem dèmo-dèmo ka’dinto tamaso’ noro’ papangghiyân adiskusi rencana demo tangghâl 2 Mei 1993, è Tanggulangin, Sidoarjo. Awal taon 1993, Gubernur Propinsi Jaba Temor I, Soelarso makalowar Surat Edaran Nomor 50/Th. 1992, èsoro majikan kaangghuy maèlang kasejahteraan karyawan kalabân aberri' nilai ongghe gâji 20%. Rayuan panèka tantona èsambhât sareng karyawan, namong ghâbây majikan, panèka artèna biaya tambâ'ân ghâbây perusahaan. Tengnga bulan April 1993, PT Catur Putra Surya (PT CPS) Porong kalabân cemas adiskusi èdaran. Akhèrra, karyawan PT CPS motossaghi kaangghuy ngalakonè demo è tanggal 3 bân 4 Mei 1993, sè ètuntut èpaènga' opah dâri Rp1.700 per arè dâ' Rp2.250 per arè bân èbubaraghina unit lokal serikat buruh sè èkendaliaghi sareng naghârâ, SPSI.

È bâbâna rezim Orde Anyar sè militer, Presiden Soeharto maddek kerangka hukum kaangghuy ngawasi bân ngontrol protès buruh. Hal ka'dinto èwujudâghi, è antarana, lèbât Keputusan Bakorstanas No. 02/Satnas/XII/1990 bân Keputusan Menteri Tenaga Kerja No. 342/Lake'/1986. Kalabân paraturan-paraturan panèka, manabi bâdâ sengketa antara buruh bân majikan, militer èberri' wewenang kaangghuy abâdâ'aghi mediator otabâ arbiter.

### Ghâris bâkto
Tangghâl 3 Mei 1993, buruh nyegghâ kancana alako. Komando Distrik Militer setempat (Koramil) campur tangan kaangghuy nyegghâ aksi buruh. È arè jârèya koordinator pemogokan, Yudo Prakoso, ètangkep bân èghiba ka Kantor Porong Koramil 0816/04. èinterogasi bân ètuduh aghâbây protes akadhi PKI. È bâkto Yudo Prakoso ètahan, Marsinah ngajhâk pimpinan protes buruh.

È bâkto pemogokan, Marsinah èkabar èntar ka Dinas Tenaga Kerja kaangghuy ngala’ salinan instruksi gubernur parkara kenaikan upah minimum, sè sabellunna èpakalowar menangka dasar kabijakan kenaikan gaji buruh. Bâ'na andi' maksod kaangghuy ngajhâri dokumen kasebbhut ka manajemen PT Catur Putra Surya kaangghuy nolongè posisi rundingan karyawan.

## Sombher