open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Real Madrid C.F

Real Madrid Club de Fútbol (sebbut bhâsa Spanyol: [reˈal maˈðɾið ˈkluβ ðe ˈfutβol]; Royal Madrid Football Club), sè èkennal mènangka Real Madrid, panèka klub bal-balan profesional sè bâdâ è Madrid, Spanyol.

Èpaddek è taon 1902 mènangka Klub Sepak Bola Madrid, sè biyasana ngangghuy kostum potâ è roma . Oca' Real (dâri karajaan) panèka bhâsa Spanyol bân èghâbây ghâbây klub sareng Rato Alfonso XIII è taon 1920, èbârengi mahkota karajaan è lambang klub. Klub panèka ampon amaèn pertandingan è roma è Stadion Santiago Bernabéu sè kapasitas 85.454 orèng è pusat kottha Madrid molaè taon 1947.
Rok-korok

Rok Korok, iyâ arèya kakanan tradisional Madhurâ se samangken langka. Èghâbây dâri bahan-bahan sederhana akadhi tenggeng parut, kacang sè èyola, bân nyèyor, Rok Korok nyadhiyaaghi rassa sè alami, manès, bân soghi.
Siwil

Kakanan tradisional Bhângkalan, sè èghâbây dâri tèppong tapioka kalabân rassa pasta jhuko' otabâ odâng, èsadhiyaaghi mènangka rojhâk siwil kalabân petès otabâ saos kacang, bisa èghâli otabâ èghâli sabellunna.
Krèpè' samilèr Madhurâ

Kerupuk samiler panèka kakanan tradisional orèng Madhurâ sè èghâbây dâri tenggâng sè ètumbuk bân èbumbui. Kerupuk panèka ampon abit bâḍâ, namong ghi' èkasennengi bânnya' orèng kantos samangkèn. Rassana kerupuk Samiler sè èkasennengi bân èkasennengi bânnya' orèng.
Woodrow Wilson

Thomas Woodrow Wilson (28 Desember 1856 – 3 Februari 1924) panèka Prèsiden Amèrika Serikat sè kapèng 28 (1913–1921). Orèng Presbiterian, salèrana ècatet è ḍâlem jhâjhârbâ'ân mènangka politisi sè rèligius. Sala sèttong reformator Dèmokrat, salèrana èpèlè mènangka Gubernur New Jersey ka-34 (1910) bân Prèsiden è taon 1912. Salèrana atugas ḍâri taon 1913 kantos 1921. Wilson lahèr è Staunton, Virginia (Amèrika Serikat) bân sèḍhâ è tangghâl 3 Februari 1924. Wilson panèka anggota Partai Dèmokrat.

È bâkto Wilson atugas mènangka prèsiden, salèrana èbhârengi sareng bekkèla, Thomas R. Marshall. È bâkto periode jabatanna, Wilson nyaksè'è kadhâddhiân-kadhâddhiân sè penting, è antarana ahèrra Perrang Dhunnya I, pembentukan Liga Bhângsa-Bhângsa (perintis Perserikatan Bhângsa-Bhângsa), kamardhika'an bânnya'-bânnya' naghârâ Èropa, bân muncula hègèmoni Amèrika mènangka kakowadhân adidaya. Namong è bâkto jârèya Amèrika Serikat ghi' ta' terro acampur tangan ḍâlem urusan dunnya. Wilson narèma Nobel Perdamaian è taon 1919 polana jasana è ḍâlem maddhek Liga Bhângsa-Bhângsa.

## Sombher
Rojhâk pasat Madhurâ

Rojhâk pasat Madhurâ

iye areya Kakanan khas Madhura sè aropa'aghi pasatan buwâ sè èghâli akadhi pao ngodâ sè èghâli kalabân petis sè manès bân èghâli bân èsajiaghi cellep.
Kenneth Waltz

Kenneth Neal Waltz (8 Juni 1924 – 13 Mei 2013) panèka anggota fakultas è Univèrsitas California, Berkeley, bân Univèrsitas Columbia. Salèrana sala sèttong sarjana sè palèng kasohor è bidang hubungan internasional. Salèrana panèka sala sèttong pendiri aliran teori neorealisme otabâ realisme struktural, è ḍâlem teori hubungan internasional. Salèrana jhughân vèteran militèr Perrang Dhunnya II bân Perrang Korèa.

Waltz èkennal mènangka sala sèttong pemikir kasohor è perspèktif nèorèalis otabâ realis struktural, è ḍâlem hubungan internasional. Pamangghina saterrossa semma' ḍâ' gagasan realisme defensif (realisme pertahanan), panèka topik sè èperdebataghi è ḍâlem studi hubungan internasional.

## Karya Tolesna

* *Man, the State, and War*. Columbia University Press. New York: 1959.
* *Foreign Policy and Democratic Politics: The American and British Experience*. Little, Brown and Company. New York: 1967.
* *Theory of International Politics*. McGraw Hill. New York: 1979.
* *The Use of Force: Military Power and International Politics*. University Press of America. New York: 1983. (coauthored with Robert Art).
* "Reflections on Theory of International Politics. A Response to My Critics" in: Keohane, Robert: *Neorealism and Its Critics.* 1986.
* *The Spread of Nuclear Weapons: A Debate Renewed*. W. W. Norton & Company. New York: 1995.
* *Realism and International Politics*. Routledge. 2008.

## Sombher
Nasè' sèrpang

Nasâ' serpang panèka ghâjheng kuliner sè kadhâddhiyân dâri nasè' bân cem-macemma lauk sè asalla dâri Bhângkalan.
Nasè campor Nya' Lètè'

RM nya lete', pasèra se tak kenal ka restoran Bhângkalan legendaris panèka, kalaben nase' campor legendarra?

RM nya lete’ ce’ kalontara e Bhângkalan ban e lowarra. Nase' anget è attassa daging sapè sè ècamporaghi saos khas, è attassa tellor rebus, bân dhâghing sapè sè kerrèng bân manès aghâbây orèng sè nyoba' dhâddhi favorit.

Salaèn nase' campor, bâdâ jhughân rawon (rawon), kalabân saos sè èghâli bân irisan dhâghing sapè sè èghâli. Èsennengngè kalabân nase' anget cè' èkasennengngèna, khusussa è arè sè ojhân, ghâpanèka maanga' badan.

Salaèn jârèya, rèstoran panèka aghâdhui arsitektur jaman 1980-an. è bâbâna, adâ'na akadhi rèstoran laènna, tapè mon la ngakan bân maso', bhâkal nangalè bengko ala vintage, kalabân kamar makan keluarga, kamar tèdung sè èsebbhut, bân labâng sè khas sè èkennèngaghi karaton karajaan.

E budhina bâdâ taneyan sè lebar bân kamar mandi. RM NYA LETE' èpaddek è taon 1967 sareng Bu Itawati. Mongghu ka tan-taretan se terro neng-enneng ka RM NYA LETE', lokasina e Jhâlân Jaksa Agung Suprapto 23A. Wayan, mahasiswa Universitas Trunojoyo, Madhurâ
Robinho

**Robson de Souza** (lahèr 25 Jânuwari 1984), èjuluk Robinho (èjuluk Little Robson), panèka mantan pemain bal-balan Brasil sè amaèn mènangka panyerrang.

È taon 1999, è omor 15 taon, Robinho èpèlè sareng lègènda Brasil Pelé mènangka wârissa bân è taon 2002, mèmpèn Santos ngaollè ghellar Campeonato Brasileiro sè lu-ghâllu sajjhek Pelé main ka'angghuy klub kasebbhut.  Sa'amponna ka'ḍissa salèrana mennang ghellar Santos sè kapèng ḍuwâ', bân ḍuwâ' ghellar polè sareng klub Spanyol Real Madrid, bân ghellar Serie A Italia è musèm lu-ghâlluna è Milan. È ondhâk internasional, Robinho ampon mennang sèttong ghellar Copa América bân ḍuwâ' piyala Konfederasi FIFA asareng tim nasioal Brasil, bân amain è ḍuwâ' Piyala Dhunnya FIFA.

## Sombher
Tim nasional bal-balan Inḍonèsia

**Timnas bal-balan Inḍonèsia** panèka timnas sè abâkkèlè Inḍonèsia è bal-balan internasional lakè' dhibhâsa. Bâdâ tim Asia sè partama sè noro' Piala Dunia FIFA è taon 1938 è bâkto ghi' èkennal mènangka Hindia Belanda.È babak pertama, tim nasional Hindia Belanda ècatat kala 6-0 dâri Hongaria, bân panèka sèttong-sèttongna penampilanna è Piala Dunia FIFA. Kalabân namong sèttong pertandingan sè èmaènnaghi bân tadâ' gol sè ècetak, Indonesia aghâdhui rekor Piala Dunia mènangka tim sè palèng sakoni' pertandingan bân sala sèttong tim sè palèng sakoni' gol sè ècetak.

Bhângsa:Tim nasional bal-balan Inḍonèsia
Alexander Wendt

Alexander Wendt (lahèr taon 1958 è Mainz, Jèrman Bârâ') panèka ilmuwan politik bân sala sèttong sarjana konstruktivis sosial è bidang hubungan internasional. Wendt bân para sarjana akadhi Nicholas Onuf, Peter J. Katzenstein, Emanuel Adler, Michael Barnett, Kathryn Sikkink, John Ruggie, Martha Finnemore, bân laènna ghâncang maddhek konstruktivisme mènangka sala sèttong aliran pemikiran otama è bidang panèka. Survei taon 2006 dâri para sarjana hubungan internasional è Amèrika bân Kanada nyabâ' Wendt èpangkat pertama è antarana sarjana-sarjana "sè nyombhâng karya sè palèng menarik è ḍâlem hubungan internasional è taon-taon samangkèn."

## Karya Tolesna

### Buku

* *Social Theory of International Politics*, Cambridge University Press, 1999, 

### Artikel

* "The agent-structure problem in international relations theory" in *International Organization*, vol. 41, no. 3, 1987.
* "Anarchy is what states make of it: the social construction of power politics" in *International Organization*, vol. 46, no. 2, 1992.
* "The Difference that Realism Makes: Social Science and the Politics of Consent." (with Ian Shapiro) in 'Politics and Society *20:197-223, 1992*
* “Dependent State Formation and Third World Militarization” (with Michael Barnett) in 'Review of International Studies*, 19, 321-347., 1993*
* "Collective identity formation and the international state" in *American Political Science Review*, vol. 88, no. 2, 1994.
* “Hierarchy Under Anarchy: Informal Empire and the East German State” (with Daniel Friedheim), *International Organization*, 49, 689-721, 1995
* "Constructing international politics" in *International Security*, vol. 20, no. 1, 1995.
* “On Constitution and Causation in International Relations,” 'Review of International Studies*, 24 (special issue), 101-118, 1998*
* "Driving with the rearview mirror: on the rational science of institutional design", *International Organization*, vol. 55, no. 4, 2001.
* "Why a world state is inevitable" in *European Journal of International Relations*, vol. 9, no. 4, 2003.
* "The state as person in international theory" in *Review of International Studies, vol. 30, no. 2, 2004.*
* "Sovereignty and the UFO" with Raymond Duvall in *Political Theory*, vol. 36, no. 4, 2008

## Sombher
Eunice Newton Foote

Eunice Newton Foote (17 Juli 1819 – 30 September 1888) panèka sala sèttong ilmuwan bân penemu Amerika Serikat. Bâ'na nemmo pangaro dâri paningkatan kadar karbon dioksida sè ella lèbat dâ' suhu bumi. èpon parcajâ jhâ' atmosfer sè bânnya' gas panèka bhâkal aghâbây suhu tèngghi è bumi. Foote, filsuf alam è bâkto jârèya, ngalakonè pan-bârâmpan percobaan pertama è taon 1850-an kaangghuy nyarè efek dâri bânnya' gas atmosfer è attas panasna mataarè.
Ryan Giggs

Ryan Joseph Giggs (lahèr 29 November 1973) panèka manajer bal-balan Wales, mantan pemain profesional, bân co-owner Salford City. Èangghep sala sèttong pemain sè palèng bhâgus è generasina, Giggs aghâbay sakabbhina karir profesionalna è Manchester United, è dhissa' jhughân atugas mènangka pemain-manajer bân asisten manajer sementara. Salerana panèka sala sèttong pemain bal-balan sè palèng èhiasi è sakabbhina bâkto, bân panèka sala sèttong dâri 44 pemain sè ampon abâdâhaghi lebbi dâri 1.000 penampilan karir.
Mary Wollstonecraft

Mary Wollstonecraft (èkoca'aghi /ˈwʊlstənkrɑːft/; 27 April 1759 - 10 September 1797) panèka sastrawan, filsuf, bân feminis abad ke-18 dâri Spitalfields, London, Inggris. Bâ'na panèka ana' kaduwâ' dâri petto' ana' sè èlahèrraghi dâri Elizabeth Dixon bân Edward John Wollstonecraft. Bâ'na jhughân èkennal polana akabin sareng Gilbert Imlay bân William Godwin. Bâ'na andi' ana' duwâ', Mary Shelley bân Fanny Imlay. È bâkto karir sè panḍâ', èpon nolès novel, catâtan parjhâlânan, è antarana jhâjhârbâ'ân Revolusi Perancis, bân buku na'-kana'. Wollstonecraft èkennal polana bukuna, A Vindication of the Rights of Woman (1792). È dâlemma, èpon aargumen jhâ' bhâbinè'an bhunten èbâdâ'aghi lebbi rèndah dâri lakè', namong èangghep akadhi panèka namong polana èpon narèma pendidikan sè korang. Bâ'na ajuwâl jhâ' lakè' bân binè' kodhu èangghep padâ.
Rojhâk sotto Madhurâ

Rojhâk Soto Madhurâ arèya sala sèttong kuliner Madhurâ sè unik ghâbay para penikmat kuliner. Kuliner panèka aropaaghi perpaduan sè unik dâri rujak bân soto. Kombinasi rujak bân soto sè unik panèka nyadhiyaaghi pangalaman rassa sè soghi bân aghâbây daya tarik sè unik ghâbây para penikmat kuliner. Rujak Soto panèka èghâbây dâri cem-macemmah wâ'buwâ'ân bân dhâghing sè bennyak pon-rempon.
Jane Austen

Jane Austen (/ˈɒstɪn, ˈɔːstɪn/; 16 Desember 1775 – 18 Juli 1817) panèka novelis Inggris sè èkennal polana ennem novelna, sè sacara implisit ètafsèraghi, èkritik, bân èkomèntari dâ' aristokrasi pongghâbâ tana Inggris è akhir abad ke-18. Plot-plot Austen serrèng ajhârbâ'aghi ketergantungan bhâbinè'an dâ' kabinan kaangghuy nyarè status sosial-ekonomi sè aman. Karya-karyana panèka kritik implisit dâri novel-novel sensitivitas è parèngnga'an kaduwâ' abad ke-18 bân aropaaghi bâgiyân dâri transisi dâ' realisme sastra abad ke-19. Pangangghuy komentar sosial, realisme, kâpèntâran, bân ironi ampon èpojhi sareng para kritikus bân akademisi.
Lionel Messi

Lionel Andrés "Leo" Messi (oca' Spanyol: [ljoˈnel anˈdɾes ˈmesi]; rèmbi' 24 Juni 1987) panèka pâmain bal-balan profesional Argentina sè amaèn mènangka pemain adè' bân katoa tim bal-balan Liga Utama Inter Miami bân tim nasional Argentina.  Messi èangghep sala sèttong pamain sè palèng bhâghus è ḍâlem jhâjhârbâ'ân, Messi ampon aghâbây bânnya' rekor ḍâlem pengarghâân individu sè èmennangè è bhân-sabbhân karir bal-balan profesionalla, è antarana bâllu' *Ballon d'Ors*, ennem **European Golden Shoes**, bân bâllu' kalè ènyamaè pemain sè palèng bhâghus è dhunnya sareng FIFA. È taon 2025, Messi ènyamaè *Time's World Best Player* sareng IHS.
Erling Braut Haaland

Erling Braut Haaland (né Håland, lahèr 21 Juli 2000) panèka pemain bal-balan profesional Norwegia sè amaèn mènangka striker ghâbây klub Liga Premier Manchester City bân timnas Norwegia. èangghep sala sèttong pemain sè palèng bhâgus è dhunnya, èpon èkennal polana lajuna, kâkowadhânna, posisina, bân finish è dâlem area pinalti.È musim debut è Liga Premier, Haaland mècah rekor gol sè palèng bânnya' ècetak sareng sèttong pemain è sèttong musim, kalabân 36 gol.
Anna Lee Fisher

**Anna Lee Fisher** (née Tingle) (lahèr 24 Agustus 1949) panèka ahli kimia Amerika Serikat, dokter darurat, bân mantan astronot NASA. Sabellunna akabin sareng kancana astronot Bill Fisher, bân embu'na duwâ' ana', èpon dhâddhi embu' sè partama è angkasa è taon 1984. Fisher panèka astronot Amerika sè palèng towa sabellunna pensiun dâri NASA è bulân April 2017. È bâkto karir NASA, èpon terlibat dâlem tello' program bhâghus: Pesawat Antariksa, Stasiun Luar Angkasa Internasional, bân pesawat ruang angkasa Orion
Lise Meitner

Lise Meitner

Elise "Lise" Meitner (/ˈliːzə ˈmaɪtnər/ LEE-zə MYTE-nər; Jerman: [ˈliːzə ˈmaɪtnɐ]) lahir è tanggal 7 November 1878 bân seda è tanggal 27 Oktober 1968. Sheshy-Swesh Austria panèka sèttong ahli physic Austria. peran è dâlem penemuan fisi nuklir.
Cristiano Ronaldo

Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro GOIH ComM (sebutan Portugis: [kɾiʃˈtjɐnu ʁɔˈnaldu] i; lahir 5 Februari 1985) panèka pemain bal-balan profesional Portugis sè amaèn ghâbây klub Arab Saudi Al-Nassr FC mènangka kapten tim nasional Portugal. Serrèng èangghep mènangka pemain sè palèng bhâgus è dhunnya bân èangghep mènangka sala sèttong pemain sè palèng bhâgus è sakabbhina bâkto, Ronaldo ampon mennang lema Ballon d'Or[cat. 3] penghargaan bân empa' Sapatu Emas Eropa. èpon ampon mennang 35 piala è ḍâlem karir, è antarana pettong gelar liga, lema Liga Champions UEFA, sèttong Kejuaraan Eropa UEFA bân sèttong Liga Bangsa-Bangsa UEFA. Ronaldo aghâdhui rekor gol sè palèng bânnya' (140) bân assist (42) è Liga Champions, gol sè palèng bânnya' è Kejuaraan Eropa UEFA (14), bân gol internasional sè palèng bânnya' dâri pâmain lake' (136). Salerana sala sèttong dâri sakone'na pemain sè ampon abâdâhaghi lebbi dâri 1.100 penampilan è sabâbhân karir profesionalna, bân aghâdhui lebbi dâri 936 gol resmi ghâbây klub bân naghârâ.
Du Fu

Du Fu (Wade–Giles: Tu Fu; Cèna: 杜甫; 712 – 770), panèka penyair bân politisi Cèna sè kalonta è jhâmân Dinasti Tang. èbhârengi Li Bai (Li Po), èpon serrèng èangghep mènangka penyair Cina sè palèng hebat.[1] Ambisi sè palèng rajeh panèka kaangghuy aladhinâ naghârâ mènangka pegawâi negeri sè suksès, namong èpon ta' bisa èwujudâghi ambisi panèka. Odhi'na, akadhi sadâjâna naghâra è bâkto jârèya, èancor polana Pemberontakan An Lushan taon 755, bân 15 taon ahèrra odi'na èesse'è gejolak politik.
Arda Güler

rda Güler (sebutan Turki: [aɾˈda ˈɟylæɾ] simakⓘ; lahir 25 Februari 2005) panèka pemain bal-balan profesional Turki sè amaèn mènangka gelandang sèrang otabâ pemain sayap ghâbây klub La Liga Real Madrid bân timnas Turki.
Kylian Mbappé

iyâ arèya Kylian Mbappé  Lottin  iyâ arèya (sebutan perancis mbape lahir 20 Desember 1998) panèka pemain bal-balan profesional Prancis sè amaèn mènangka striker è klub La Liga Real Madrid bân kapten timnas Prancis. èangghep sala sèttong pâmain sè palèng bhâgus è dhunnya, èpon èkennal polana kamampowan dribling, kecepatan, bân finish.
Kevin De Bruyne

Kevin De Bruyne (lafal Bâlândhâ: [ˈkɛvɪn də ˈbrœynə]; lahir 28 Juni 1991) panèka pemain bal-balan profesional Belgia sè amaèn mènangka gelandang è klub Serie A Napoli bân timnas Belgia. èangghep mènangka gelandang sè palèng bhâgus è Liga Premier bân sala sèttong pemain sè palèng bhâgus è sejarah Liga Premier, èpon èkennal polana passing, tèknik, tèmbak, bân playmaking.
Lilias Armstrong

Lilias Eveline Armstrong (29 September 1882 – 9 Desember 1937) panèka Tokang fonetika Bhâsa Inggris. èpon alako è University College London.[2] Armstrong panèka peneliti è bidang fonetik sè fokus dâ' intonasi Bhâsa Inggris bân sistem nada bhâsa Somali bân Kikuyu. Bâ'na noro' nolès buku tentang intonasi Bhâsa Inggris kalabân Ida C. Ward, sè èterbitaghi lebbi dâri lema polo taon. Bâ'na jhughân aberri' ghembheren rinci tentang sistem nada Somali bân Kikuyu, sè aropa'aghi sala sèttong penelitian sè palèng awal è lapangan.
Murasaki Shikibu

Murasaki Shikibu (紫式部, lahir 973? – seda 1014? otabâ 1025?) panèka novelis bân penyair Jeppang, bân orèng binè' sè anḍi' è karaton kekaisaran è bâkto Heian. Bâ'na èkennal mènangka pangarang The Tale of Genji, sè ètolès è bhâsa Jeppang è antarana taon 1000 bân 1012.

Murasaki Shikibu panèka nyamana pena; nyamana sè asli ta' èkennal. Bâdâ sejarawan sè aperkiraaghi jhâ' nyamana sè asli panèka Fujiwara Takako, akadhi sè ècatat è asmana orèng binè' è karaton kalabân pangkat shōji è tanggal 29 bulan pertama Kankō 4 (19 Februari 1007) menorot Midō Kampaku Ki, buku harian sè ètolès sareng Fujiwara no Michinaga, sanajân ta' èdukung sareng rèng-orèng laèn ahli sejarah.[1] È dâlem buku harian pribadina, The Diary of Murasaki Shikibu, èpon nolès jhâ' nyamana karaton panèka Murasaki, saamponna tokoh è novelna The Tale of Genji. "Shikibu" èmaksod dâ' pangkat ramana è Biro Protokol Istana (Shikibu-shō).
Neymar

Neymar da Silva Santos Júnior (lafal Portugis: [nejˈmaʁ dɐ ˈsiwvɐ ˈsɐ̃tus ˈʒũɲoʁ] lahir 5 Februari 1992), biasana èkennal mènangka Neymar otabâ Neymar Jr., panèka pemain bal-balan profesional Brasil sè amaèn bal-balan profesional ghâbây klub Santos FC Brasil. èpon amaèn mènangka pemain maju otabâ pemain sayap.

E bakto aomor 19 taon, Neymar mennang penghargaan Pemain Sepak Bola Terbaik Amerika Selatan 2011, saellana nomer tello' e taon 2010.[3] èpon ènominasiaghi kaangghuy penghargaan sè padhâ bân mennang polè è taon 2012. È taon 2011, Neymar narèma nominasi kaangghuy FIFA Ballon d'Or, è dimma èpon èpaè' nomer 10, bân FIFA Puskás Award kaangghuy Gol Taon, sè èpon mennang. èpon èkennal polana percepatan, katerampilan dribling, finish, bân kamampowan kalabân sokoh kaduwâ'na. Gaya amaènna ampon narèma pujian kritis, kalabân para penggemar, media bân mantan pemain sè ngajhâri bân èbhândhingaghi sareng mantan penyerang Brasil Pelé, sè ampon nyebbut Neymar "pemain sè cè' beccè'na", è bâkto Ronaldinho ampon nyataaghi "bâkal dhâddhi sè palèng bhâgus è dhunnya".
Saleh al-Jafarawi

Ṣāliḥ al-Jaʻfarāwī; Tanggâl 22 Nopember 1997 – 12 Oktober 2025) panèka wartawan sipil Palestina bân pencipta media sosial dâri Gaza. Salerana èkennal è bâkto konflik Gaza 2023-2025, polana laporan video garis depan bân jangkauan media sosial sè èjhâu. Bâdâ pan-bârâmpan sumber Israèl sè ècap Al-Jafarāwī mènangka "pendukung Hamas".
Onic Esports

ONIC Esports andi' duwâ' tim otama è Mobile Legends: Bang Bang: sèttong aperrang è MPL Indonesia bân sèttonganna è MPL Filipina. Tim Indonesia ampon aktif è MPL Indonesia molaè Season 2, è bâkto tim Filipina maso' MPL Filipina è Season 4.

Tim Indonesia ghâpa andi' tim sataretan, ONIC Prodigy, sè aperrang è MDL Indonesia mènangka regu resmi kaduwâ'na. Samentara jârèya, tim Filipina andi' tim ale', ONIC Arsenals, sè samangkèn alako asareng Nine Lives ghâbây MDL Filipina.
Iron Man

Iron Man (Anthony Edward "Tony" Stark) panèka superhero fiksi sè muncul è buku komik Amerika sè èterbitaghi sareng Marvel Comics, bân jhughân media terkait. Tokoh panèka ècèptaaghi sareng sastrawan bân editor Stan Lee, èkembhângaghi sareng sastrawan skenario Larry Lieber, bân èrancang sareng seniman Don Heck bân Jack Kirby. gnikah aghâbây penampilan pertama è Tales of Suspense #39 (cover-dated Maret 1963).
Zinédine Zidane

Zinédine Yazid Zidane (IPA: [ˌzineˈdin jaziːd ziˈdan]; bahasa Arab: زين الدين زيدان, lahir 23 Juni 1972), lebih dikenal sebagai Zizou, adalah seorang mantan pemain dan mantan pelatih Real Madrid yang sukses meraih tiga gelar Liga Champions berturut-turut. Dia merupakan salah satu pelatih paling sukses di dunia. Zidane secara luas dianggap sebagai salah satu pemain terhebat sepanjang masa, dan seorang playmaker elit yang terkenal karena keanggunan, visi, operan, kontrol bola, serta tekniknya.

Sebagai pemain sepak bola kelas dunia, Zidane telah mengenyam banyak prestasi, di antaranya dua gelar Serie A bersama Juventus, satu gelar Liga Champions dan satu gelar La Liga bersama Real Madrid. Zidane juga sukses mengantar Prancis menjadi juara dunia Piala Dunia FIFA 1998 dan juara Piala Eropa 2000. Bersama sahabatnya Ronaldo, Zidane menjadi pemain sepak bola yang mampu meraih gelar Pemain Terbaik Dunia FIFA sebanyak tiga kali. Ia juga pernah meraih Ballon d'Or pada tahun 1998.

Anaknya kini mengikuti jejak Zidane sebagai pemain sepak bola. Keempat anaknya bermain untuk Akademi Real Madrid. Enzo (24 Maret 1995), Theo (18 Mai 2002) dan Elyaz (26 Desember 2005) berposisi sebagai gelandang. Sedangkan Luca (13 Mai 1998) berposisi sebagai penjaga gawang.
Jude Bellingham

Jude Victor William Bellingham (lahèr 29 Juni 2003) panèka pamain bal-balan profesional Inggris sè amaèn mènangka gelandang sèrang ghâbây klub La Liga Real Madrid bân timnas Inggris. Bellingham ampon ngawakil Inggris è tingkatan ngodâ è bâbâna 15, 16, 17, bân 21. èpon aghâbây debut senior Inggris è bulân November 2020 bân aropaaghi anggota skuad Inggris ghâbây UEFA Euro 2020 bân Piala Dunia FIFA 2022.
Sally K. Ride

Sally Kristen Ride (26 Mei 1951 – 23 Juli 2012) panèka ahli astrofisika bân astronot Amerika Serikat, sè lahir è Encino, California. kalabân Ph.D. è fisika dâri Universitas Stanford, èpon noro' NASA è taon 1978, è dhissa' èpon atugas mènangka astronot (1979-87) bân abhânto aghâbây lengan robot ghâbây kendaraan luar angkasa.

Ride panèka lulusan dâri Universitas Stanford, è dimma èpon ollè gelar Sarjana Sains è bidang fisika bân gelar Sarjana Seni è bidang sastra Inggris è taon 1973, gelar Magister Sains è bidang fisika è taon 1975, bân gelar Doktor Filsafat è bidang fisika è taon 1978 kaangghuy penelitian tentang interaksi sinar-X sareng media antarbintang.
Nancy Mitford

Nancy Freeman-Mitford (28 November 1904 – 30 Juni 1973, omorra 68 taon), èkennal mènangka Nancy Mitford, panèka novelis Inggris sè èkennal polana catatanna sè lucu bân lucu tentang masyarakat tèngghi. Bâ'na panèka ana' sè palèng towa dâri pettong ana', bân pottra sè palèng towa dâri David Bertram Ogilvy "Farve" Freeman-Mitford, 2nd Baron Redesale, bân Sydney "Muv" Bowless. Nancy ngèbâ masa kanak-kanakna è London kantos taon 1914, apinda ka Oxfordshire saamponna Perang Dunia I. Èbâreng tan-taretan binè'na, Nancy èdidik è roma bân aghântong dâ' tan-taretan binè'na. Sifat sè èghâdhui bân lucu aghâbây situasi keluargana senneng bân èpangaro dâ' gaya tolèsan novel semi-otobiografisna. È taon 1933, èpon akabin sareng Peter Rodd. Nancy bân Peter apèsa è taon 1958, bân Nancy apinda ka Paris è taon 1946 kaangghuy nyarè cintana.
José Mourinho

José Mário[2] dos Santos Mourinho Félix (sebutan Portugis: [ʒuˈzɛ moˈɾiɲu] ( ngedhingngagi); 26 Januari 1963) panèka manajer bal-balan profesional bân mantan pemain Portugis. èjuluki The Special One sareng media Inggris, Mourinho panèka sala sèttong manajer sè palèng èhiasi bân èangghep mènangka sala sèttong manajer sè palèng hebat è sakabbhina bâkto.
Valentino Rossi

Valentino Rossi (rèmbi' 16 Februari 1979) panèka pembalap mobil balap profesional Italia sè samangkèn aperrang è Kejuaraan Ketahanan Dunia FIA kalabân Tim WRT. Salerana èkennal polana karir balap motor Grand Prix motor, mennang empa' kejuaraan dhunnya è empa' kelas sè bhân-sabbhân è dâlem karir pettong taon.
Chinua Achebe

è bâkto odhi'na, Achebe aghâbây lebbi dâri 20 buku, è antarana novel, carèta panḍâ', esai, bân koleksi puisi. Novel pertamana, Things Fall Apart (1958), è bâkto aomor 28 taon, bân Anthills of the Savannah (1987), è bâkto aomor 57 taon, panèka karya sè palèng kotara.
Tecumseh

Tecumseh (Maret 1768 – 5 Oktober 1813), jhughân èkennal mènangka Tecumtha otabâ Tekamthi, panèka pamimpân  dâri suku Indian Shawnee bân èkennal mènangka konfederasi suku ghâjheng sè alabèn Amerika Serikat è bâkto perrang Tecumseh bân perrang-perrang salastarèna taon 1812.
Shannon Lucid

Shannon Matilda Wells Lucid (lahèr 14 Januari 1943) panèka ahli biokimia Amerika bân pensiunan astronot *NASA*. Lucid panèka lulusan dâri Universitas Oklahoma, ollè gelar sarjana kimia è taon 1963, gelar master è biokimia è taon 1970, bân PhD è biokimia è taon 1973. Lucid alako mènangka teknisi laboratorium è Oklahoma Medical Research Foundation dâri taon 1964 kantos 1966, ahli kimia penelitian è Kerr-McGee dâri taon 1966 kantos 1968, bân rekan peneliti è Oklahoma *Medical Research Foundation* dâri taon 1973 kantos 1978. 

Shannon Lucid èrekrut sareng *NASA* è taon 1978 mènangka bâgiyân dâri *NASA Astronot Group 8*, kelompok pertama sè mamaso' bhâbinè'an è misina. Abâ'na ngabber lema' penerbangan luar angkasa è misi *STS-51-G, STS-34, STS-43, STS-58*, bân jhughân misi ka stasiun luar angkasa Mir, è dhissa' abâ'na mangkat è *pesawat ulang-alik Atlantis è STS-76* bân abali ennem bulân saterrossa è *STS-79*. Lucid atugas mènangka Kepala Ilmuwan NASA dâri taon 2002 kantos 2003 bân atugas mènangka komunikator kapsul (CAPCOM) è Mission Control ghâbây bânnya' misi pesawat ruang angkasa, è antarana *STS-135*, misi ahèrra program *Pesawat Ulang-Alik*.
Lamine Yamal

Lamine Yamal Nasraoui Ebana (lahèr 13 Juli 2007) panèka pamain bal-balan profesional Spanyol sè amaèn mènangka striker ghâbây klub La Liga Barcelona bân timnas Spanyol. Èkennal polana bakat, penciptaan kasempadhân, bân gol curling jhâu, Yamal èangghep sala sèttong pemain sè palèng bhâgus è dhunnya.
Hans Morgenthau

Hans Joachim Morgenthau (17 Fèbruari 1904 – 19 Juli 1980) panèka sala sèttong tokoh sè palèng èkennal è ḍâlem politik internasional abad ka-20. Salèrana aberri' kontribusi sè signifikan ḍâ' teori hubungan internasional bân pangajhârân hukum internasional. Bukuna ajudul *Politics Among Nations*, ḍâ'-aḍâ'ân èterbitaghi è taon 1948, èterbitaghi lèma' èdisi è bâkto odi'na.

Morgenthau jhughân nolès bânnya' tentang politik internasional bân kebijakan lowar naghârâ Amèrika Serikat ghâbây majalah umum akadhi *The New Leader,* *Commentary, Worldview*, *The New York Review of Books*, bân *The New Republic*. Salèrana onèng bân alako abhâreng sareng bânnya' intelektual bân penulis sè èkennal è jhâmanna, akadhi Reinhold Niebuhr, George F. Kennan, bân Hannah Arendt. È bâkto ḍâ'-aḍâ'na Perrang Cellep, Morgenthau atugas mènangka konsultan ghâbây Departemèn Lowar Naghârâ Amèrika Serikat, bân selaènna jârèya Kennan marènta Staf Perencanaan Kebijakan. Salèrana atugas mènangka konsultan du kalè è bâkto pamarènta'an Kennedy bân Johnson, kantos èpecat polana akritik keterlibatan Amèrika Serikat ḍâ' Vietnam. Salanjhângah karir, Morgenthau nafsiraghi kebijakan lowar naghârâ Amèrika Serikat ḍâri kaca akademis.

## Karya Otama

* *Scientific Man versus Power Politics* (1946) Chicago, IL: University of Chicago Press.
* *Politics Among Nations: The Struggle for Power and Peace* (1948, bân èdisi saterrossa) New York NY: Alfred A. Knopf.
* *In Defense of the National Interest* (1951) New York, NY: Alfred A. Knopf.
* *The Purpose of American Politics* (1960) New York, NY: Alfred A. Knopf.
* *Crossroad Papers: A Look Into the American Future* (ed.) (1965) New York, NY: Norton.
* *Truth and Power: Essays of a Decade, 1960–70* (1970) New York, NY: Praeger.
* *Essays on Lincoln's Faith and Politics*. (1983) Lanham, MD: Univ. Press of America ghâbây Miller Center of Public Affairs è Universitas Virginia. Èterbitaghi teks sè apèsa sareng David Hein.
* *The Concept of the Political* (2012; orig. 1933) Pengantar ḍâri H. Behr dan F. Roesch. Èterjema'aghi sareng M. Vidal. Palgrave Macmillan.

## Sombher
Jürgen Habermas

Jürgen Habermas panèka filsuf bân sosiolog Jerman sè lahir è tanggal 18 Juni 1929, è Düsseldorf, Jerman. èpon èpabhâjheng è Jerman Nazi, pangalaman sè mapangaro dâ' pamangghi bân lalakonna. Habermas ajhâr filsafat, sejarah, psikologi, sastra Jerman, bân ekonomi è universitas Göttingen, Zürich, bân Bonn. èpon ollè gelar doktor è filsafat saamponna lastare disertasi tentang pemikiran Friedrich Schelling.

Habermas panèka tokoh kunci è Sakola'an Frankfurt, sè èkennal mènangka penerus Teori Kritis, sè aghâbây paradigma anyar sè ngabâs komunikasi mènangka dasar ghâbây aksi sosial bân demokrasi. Bidang pemikiranna èngghi panèka filsafat sosial, teori kritis, teori komunikasi, bân demokrasi deliberatif. Salerana èkennal polana karya bân pekkeranna è bidang publik, rasionalitas komunikatif, bân demokrasi èbâdâ'aghi wacana rasional è antara warga.

## Sombher
Nicéphore Niépce

Joseph Nicéphore Niépce panèka penemu Perancis sè èangghep pelopor fotografi. Salerana lahir è tanggal 7 Maret 1765, è Chalon-sur-Saône, Perancis, bân seda è tanggal 5 Juli 1833, è kennengngan sè padâ. Niépce èkennal polana aghâbây gambar fotografi permanen sè partama è dhunnya ngangghuy tèknik sè èsebbhut heliografi è sekitar taon 1826. Niépce aghunaaghi bahan sensitif akadhi aspal Judea è attas pelat logam, sè saterrossa èpaḍâpa' lèbât kamera obscura pan-bârâmpan jhâm, sè aghâbây gambar sè para' ta' èbâdâ'aghi è adegan

Salaèn kontribusi dâ' fotografi, Niépce bân ale'na, Claude, jhughân nemmoaghi mesin pembakaran internal sè partama, Pyréolophore, è taon 1807, sè aghunaaghi bubuk lycopodium bân debu arang mènangka bahan bakar. Niépce aghâdhui peran penting dâlem sejarah teknologi bân seni, akompolaghi eksperimen ilmiah bân kecerdasan kreatif sè mokka' jalan ghâbây perkembangan fotografi modern. Salerana jhughân alako bersama sareng Louis Daguerre, sè nerrossaghi pengembangan teknologi fotografi saamponna Niépce seda

.

## Sombher
Santrè

Sacara etimologis, istilah santri asalla dâri oca' Sansekerta "shastri," artena mored kitab suci otabâ ajaran agama. È dâlem konteks bhâsa Indonesia, santri èngghi panèka mored otabâ mored sè ajhâr Islam è lembaga pendidikan tradisional sè èsebbhut pesantren. Nangeng, istilah santri gadhuwan arte se lebbi jembar etembang coma daddi santre. Santri jhughân ècerminaghi orèng sè nero nilai-nilai Islam è dâlem kaodhi'ân sabbhân arè, akadhi disiplin, kesederhanaan, bân ta'at dâ' guruna (kyai). Odhi'na mahasiswa panèka sinonim sareng suasana rohani sè dâlem; rèng-orèng rowa aghâbây bâkto kaangghuy ajhâr, adu'a, bân asosialisasi è lingkungan sè aghâdhui nilai-nilai moral bân tanggung jawab sosial sè molja

Jarèya pesantren Islam è Indonesia èmolaè kalabân parkembangan pesantren tradisional Islam (pesantren) sè bâdâ sajjhek panyabbhâran agama Islam è nusantara, khususèpon è abad ke-15 bân ke-16. Wali (wali) bân ulama (ulama Islam) maddek asrama Islam kaangghuy ngajhâri ajaran Islam dâ' masyarakat.Dhari ka'dhissa', kalowar komunitas santri, kalompo' sè èkhususaghi kaangghuy ngartè elmo agama bân niru kaodhi'ân para ulama (ulama Islam). Peran santri èpakowat è jaman penjajahan. Bâdâ sè dhâddhi bagiyân penting dâri gerakan perlawanan, khusussa bâkto KH. Hashim Asy'ari makalowar Resolusi Jihad è tanggal 22 Oktober 1945—satèya èpèyara mènangka Are Santri Nasional.

Molae gapaneka, santri eangghep lambang perlawanan alaban penjajahan tor panjaga akhlak bangsa.

## Sombher
Marxisme

Marxisme panèka teori sosial, politik, bân ekonomi sè èkembhângaghi sareng para filsuf bân ahli ekonomi Jerman abad ke-19 Karl Marx bân Friedrich Engels. Marxisme ngritik sistem kapitalis kalabân ngatase konflik kelas antara borjuis (kapitalis) bân proletariat (buruh). Menorot Marxisme, kapitalisme panèka eksploitatif polana buruh èpaksa alako ghâbây opah minimum, è bâkto hasèl kerrèng bân arta èkendâliaghi sareng kapitalis. Marxisme parcajâ jhâ' konflik kellas panèka bhâkal lastarè ḍâri revolusi sè aghântè'è kapitalisme kalabân komunisme, sè è dhâlemma ta' bâdâ polè kepemilikan pribadi dâri sarana produksi bân arta èbâgi menorot kabutowan.

Marxisme aghâdhui analisis dialektika bân materialisme sejarah kaangghuy ajellassaghi obâ'ân sosial bân ekonomi. È dâlem konsep panèka, naghara èangghep mènangka alat dâri golongan penguasa kaangghuy èksploitasi golongan laèn, bân bhâkal èlang saamponna revolusi proletar sè ngalahirragi masyarakat komunis. Teori panèka aghâdhui pentingna perjuangan kellas mènangka pendorong obâ'ân sejarah bân nolak legitimasi sistem kapitalis, sè ngasèllaghi ketimpangan sosial bân ekonomi.

## Sombher
Gerbong Maut Bânḍabâsa

Gerbong Maut Bondowoso panèka kadhâddhiyân tragis è tanggal 23 Nopèmber 1947, è bâkto Belandhâ ngangko' ra-kèra 100 orèng pejuang kemerdekaan Indonesia dâri penjara Bondowoso ka Sorbhejâ kalabân tello' gerbong kereta barang sè èsegel. polana korang ngin angin, korang kakanan bân aèng, bân parjhâlânan sè jhâu, 46 pejuang kemerdekaan matè polana sésék bân kalaparan è dâlem gerbong kereta.
Nasi Mamong

Nasi Mamong panèka makanan khas Bondowoso sè unik. Nase' sè abhângon kerucut panèka tengghina ra-kèra 10 cm, akadhi tumpeng mini (nase' kerucut). Nyama "Mamong" asalla dâri bhâsa Madhurâ, artena "bingung". Nasi Mamong panèka ghâjheng sè èghâbây dâri santan, dâun salam, sèrai, bân dâun jeruk nipis. Nasè'na èesse'è ajam, kemangi, teri, bân dâun singkong, èghâli bân èkukus. Nasè'na pas èpanggang bân èsadhiya'aghi anget.
Isidor Isaac Rabi

Isidor Isaac Rabi (lahèr Israel Isaac Rabi, 29 Juli 1898 - 11 Januari 1988) panèka fisikawan Amerika Serikat sè èberri'i Hadiah Nobel Fisika è taon 1944 polana penemuanna resonansi magnetik nuklir sè èghunaaghi è pencitraan resonansi magnetik.
Sosialisme

Sosialisme panèka ideologi sè parcajâ jhâ' pamegang kolektif panèka cara odi' sè palèng bhâgus. Ètolak arta pribadi polana aghâbây ègois bân aganggu harmoni alam masyarakat. Èngghi panèka aghâdhui produksi sè èator sareng naghara mènangka cara kaangghuy ngèrèng kemiskinan bân eksploitasi orèng mèskèn. Èngghi panèka nganjuragi hak-hak sè padâ ghâbây sadhâjâna ghâlimpo' masyarakat kaangghuy nikmati kama'moran, kasogiyan, bân kasejahteraan. Nilai-nilai inti sosialisme panèka kesetaraan, kerjasama, bân bellas asè. Produksi èbâdâ'aghi dâri utilitas, bânnè namong ontong.

Sosialisme muncul mènangka rèspons dâ' ketidakadilan bân eksploitasi sistem kapitalis industri è abad ke-18 bân ke-19. Ciri-ciri sosialisme è antarana aghâdhui sarana produksi, distribusi kekayaan sè adil, peran pamarèntah sè substansial dâlem ngator ekonomi, bân fokus sè kuat dâ' kasejahteraan sosial. Sistem panèka mandhâr produksi èbâdâ'aghi dâri manfaat masyarakat, bânnè namong manfaat individu. È praktekna, sosialisme jhughân acem-macem, dâri sosialisme demokratis kalabân peran pamarèntah sè kobâsa namong ajaga demokrasi, kantos sosialisme sè èpadhâddhi sèttong sareng gagasan komunisme, sè nyarè masyarakat sè ta' andi' kellas bân ta' andi' naghara.

## Sombher
Kapitalisme

Kapitalisme panèka sistem ekonomi sè nyaba'aghi kaparlowanna sarana produksi bân aktivitas ekonomi è tanangnga pongghâbâ pribadi kalabân tojjuwan otama kaangghuy nyarè ontong. È dâlem kapitalisme, perdagangan, industri, bân mekanisme pasar bebas panèka pusat dâri aktivitas ekonomi, sè èkendâliaghi sareng orèng otabâ perusahaan tanpa campur tangan pamarèntah sè signifikan. Pamarèntah umumna namong aghâdhui peran pengawas, mastèaghi lancarna ekonomi tanpa ngator langsung.

Sistem panèka mandhâr inovasi, pertumbuhan ekonomi, bân kebebasan individu kaangghuy terlibat dâlem bisnis bân investasi. Namong, kapitalisme jhughân andi' kakorangan akadhi tingkat penurunan ekonomi sè tèngghi, eksploitasi tanaga kerrèh, bân risiko krisis sè èsebbhut spekulasi pasar. Para sarjana akadhi Karl Marx ngritik kapitalisme mènangka sistem sè aghâbây ketidakadilan sosial, è bâkto para ahli ekonomi akadhi Adam Smith nganggep kapitalisme mènangka pendorong kama'moran è bâkto pasar èpabâli abâdâh kalabân bebas.

## Sombher
Ḍialèktik

Dialektika (Dialektika) asalla dâri oca' "dialog," sè artena parcakapan duwâ' arah. Istilah panèka ampon èkennal molaè jaman Yunani Kuno, bâkto èmolaè pemahaman jhâ' sadhâjâna è dhunnya salanjhengnga aobâ (panta rei – sadhâjâna agili). 
Saderhana, dialektika aropa’agi settong cara mékkér tor acaca lébet dialog kaangguy nalektegi otabâ ngarte’e settong masala. 
Filsuf Jerman, Hegel, salastarèna aghâli konsep panèka, èsèderhanaaghi kalabân èbâgi dâddhi tello' tahap: tesis – antitesis – sintesis. Ménorot Hegel, taḍâ' kabherrâ'an sè mutlak. Sabbhân pèkkèran (tesis) èlabân sareng pèkkèran laèn (antitesis), bân saterrossa kaduwâ'na ètemmoè bân èlahirragi pemahaman anyar (sintesis). panèka hokom dialektika: kabherrâ'an salanjangnga tombu dâri konflik bân obâ'ân, bânnè dâri sèttong hal sè statis.
Ovid

Publius Ovidius Naso (Sulmona, 20 Maret 43 SM—Tomis, samangkèn Constanţa, 17 M), panèka penyair Romawi sè èkennal sareng orèng Inggris mènangka Ovid, sè nolès tentang topik trèsna, bhâbinè' sè èbâliaghi, bân obâ'ân mitologis. Èbâreng Virgil bân Horace, sè èkennal mènangka tello' penyair kanonik sastra Latèn, Ovid umumma èangghep penyair puisi elegi sè palèng bhâgus. Puisi-puisina, sè bânnya' ètèro è bekto jaman kuno Romawi akher bân Abad Pertengahan, cè' èpangarona seni bân sastra Eropa è jhèman sè tapongkor.
Brahmagupta

Brahmagupta (Sansekerta: ब्रह्म गोप्त, arembi' taon 598, seda saellana 665) panèka sala sèttong ahli matematika bân astronom India.
Salerana panèka pangarang  lu- ghèllu dâri duwâ' karya  tentang matematika bân astronomi: Brāhmasphuṭasiddhānta (BSS, "doktrin sè èpadhâddhi Brahma," dâri taon 628), risalah teoritis, bân Khaṇḍakhādyaka ("edible bite",dâri taon 665), teks sè lebbi praktis. Menorot para komentator, Brahmagupta panèka orèng asli Bhinmal.
Komunisme

Komunisme (Latin: communis)[1][2] panèka ideologi sosiopolitik, filosofis, bân ekonomi è dâlem gerakan sosialis,[3] sè ètojjuaghi kaangghuy aghâbây masyarakat komunis, tatanan sosial ekonomi sè èpusataghi dâ' kepemilikan umum dâri sarana produksi, distribusi, bân pertukaran sè alokasi produk dâlem masyarakat èbâdâ'aghi è attas kabutowan[6] . Masyarakat komunis parlo tadâ'na arta pribadi bân kelas sosial,[3] bân akhèrra pèssè[7] bân naghara.[8][9][10] Dasar Ideologis Istilah komunisme serrèng èsalaaghi sareng Internasional Komunis. Komunisme otabâ Marxisme panèka ideologi dasar sè umumna èghunaaghi sareng partai-partai komunis è sabâbhân dunnya. Komunisme internasional, è sisi laèn, panèka campuran dâri ideologi sè èghâbây dâri pèkkèran Lenin bân polana jârèya èsebbhut "Marxisme-Leninisme."
Kabhenḍerrân

Kabenḍerrân panèka ka cocokan antara pangataowan, penalaran, bân sèttong objek. Jhughân bisa èarteaghi mènangka pèkkèran otabâ lalakonna orèng sè akor sareng (otabâ ta' ètolak sareng) orèng laèn tor ta' marosak ḍâ' aba'na dhibi'.
Kabendherran panèka lawan dâri kasala'an, èngghi panèka è dimma objek bân pangataowan ta' cocok.
Malala Yousafzai

Malala Yousafzai (Bhâsa Urdu: ملاله یوسفزۍ) Malalah Yūsafzai, (lahèr e tangghâl 12 Juli 1997) panèka aktivis hak asasi manossa bhângsa Pakistan dâri kotta Mingora, Khyber Pakhtunkhwa, Pakistan. Salèrana aghâdhui advokasi ghâbây pendidikan bân hak-hak bâbinè' è Lembah Swat, kennengngenna Tehrik-i-Taliban Pakistan (TPP) alarang bâbinè' asakola. È ḍâ'-aḍâ'na taon 2009, bâkto ghi' aomor 11 otabâ 12 taon, Malala aghâbây etoddhuwaghi ḍâ' BBC kalabân nyama samaran, sè ajellassaghi kasangsara'an odi' è bâbâna pamarènta'an Taliban bân usahana Taliban kaangghuy marèksa lembah, ta' loppa pamangghina Malala kaangghuy aghâdhui pendidikan ghâbây bâbinè'.

È taon 2014, Malala bân Kailash Satyarthi èberri'i hadiah Nobèl Perdamaian polana merrangè penindasan na'-kana' bân orèng-orèng ngodâ kaangghuy ajuangaghi hak pendidikan. È bâkto èberri' hadiah Nobèl è omorra 17 taon, Malala panèka orèng sè palèng ngodâ è dhunnya sè narèma hadiah Nobèl.

## Sombher
Elizabeth Cady Stanton

Elizabeth Cady Stanton panèka sala sèttong tokoh gerakan bâbinè'an (Feminisme) sè muncul è Amèrika Serikat, sè aktif ajuangaghi kaangghuy bâbinè'an è akhèr abad ka-19. Cita-citana Stanton panèka maḍâpa' bâbinè'an kaangghuy padeh (setara) sareng lakè'an è gerèja bân è masyarakat. Cita-citana èmotivasi sareng kakobâtèranna jhâ' masyarakat, gerèja bân teologi salanjhângnga aropaaghi andi'na orèng lakè'. Stanton nerbitaghi karya tolèsan sè ajudhul *The Women's Bible*. Èssèna panèka tafsiran Stanton dâri ayat-ayat Alkètab sè bâḍâ hubunganna sareng bâbinè'an. Stanton mangghi'i jhâ' Alkètab ta' bisa ètolak otabâ ètarèma sacara samporna polana pangajhârânna bisa èpahami bhân-sabbhân orèng. Salaèn jârèya, mètorot Stanton, bâbinè' kodhu aghuna'aghi akal bân ta' coma narèma ayat-ayat Alkètab sè arândâ'aghi peranna bâbinè'. Contona, è 1 Tim 2:14 èsebbhutaghi jhâ' Hawa sè ècobhâ bân ollè dhusa. Stanton nyoro bâbinè'an kaangghuy noro' pendidikan teologi kaangghuy ngala' peran pimpinan è gerèja bân masyarakat. Tapè, usahana Stanton ghi' coma pembèbasan dâ' bâbinè'an kolè' potè. Selaènna jârèya, pembèbasan bâbinè'an kolè' celleng ghi' ta' èparèksa.

## Sombher
Èpistèmologi

Èpistèmologi panèka cabang filsafat sè marèksa sifat, asal-usul, bân bates pangataowan. Èsebbhut "teori pangataowan." Bidang panèka èparèksa bânnya' bhângon pangataowan: pangataowan proposisional ka nyataan, pangataowan se ghâmpang dâlem bhângon katerampilan, bân pangataowan langsung, pangataowan sè èghâdhui dâri pangalaman. Para ahli epistemologi mareksa konsep kaparcajâ'an, kabherrâ'an, bân pembenaran kaangghuy ngartè ponapa artena pangataowan sè saongghuna. Kaangghuy ngajhâri cara pangataowan sè èmolaè, rèng-orèng rowa nyarèta'aghi sumber-sumber pembenaran akadhi persepsi, introspeksi, memori, alasan, bân kesaksian.
Pèkkèran

Pèkkèran panèka cara bân gagasan mental. Pèkkèran mampuaghi orèng kaangghuy ngawakilè dhunnya mènangka model bân salèng aberrik pangaro kalabân efektif menorot tojjuwan, rèncana, bân pangaterro. Oca' sè èmaksod dâ' konsep bân proses sè padhâ è antarana kognisi, pangartèyan, kasadaran, ide, bân imajinasi.
Pèkkèran èngghi panèka manipulasi informasi sareng otak, akadhi bâkto abèk abhânto aghâbây konsep, termasuk dâlem masalah, alasan, bân aghâbây kapotosan.
Araddhâ'

Araddhâ' (sè serrèng èpèndhâ aghi dâddhi bunuh diri) panèka lalakon sè èsengaja aghâbây orèng matè dhibi'. Araddhâ' serrèng èlakoni polana putus asa, kalabân sèbab sè serrèng èkabâ'aghi sareng gângguân mental akadhi depresi, gângguân bipolar, skizofrenia, katergantongan alkohol, otabâ aghunaaghi narkoba.sabèb-sabèb stres akadhi kasossa'an masalah pèssè otabâ masalah è dâlem hubungan pribadi serrèng aghâdhui peran. Usaha kaangghuy nyegghâ raddhâ' tamaso' èbâtese aksès ka sanjata api, ngobate panyakè' mental bân aghunaaghi narkoba, bân mabhâgus kondisi ekonomi.
Nurhayati Subakat

Nurhayati Subakat (lahèr è tangghâl 27 Juli 1950) panèka sala sèttong pengusaha bân filantropis kosmetik Inḍonèsia, bân jughân anggota Muhammadiyah. Nurhayati panèka pendiri bân Presiden Komisaris PT Paragon Technology and Innovation, sè ngator merek Wardah bân pan-bârâmpan merek kosmetik populèr laènna. Perusahaan panèka pelopor mèrek kosmètik halal, ampon ngontrol ra-kèra 30 persen dâri pasar kosmetik Inḍonèsia bân panèka perusahaan kosmetik nasional palèng bhâghus è Inḍonèsia.

È taon 2022, Nurhayati Subakat èsebbhut sala sèttong "20 Bâbinè'an Palèng Berpengaruh" sareng Fortune Inḍonèsia èbârengngè Presiden Republik Indonesia ka-5 Megawati Soekarnoputri, Mentri Keuangan Sri Mulyani bân Presiden Direktur PT Pertamina, Nicke Widyawati.

## Kaodi'an Awal Pendidikan
Nurhayati Subakat èlahèrraghi è Padang Panjang è tangghâl 27 Juli 1950. Nurhayati panèka potra nomer empa' ḍâri bâllu' potra ḍâri kalowarga Minang ḍâri Nagari Bungo Tanjung, Tanah Datar. Èbhuna anyama Nurjanah ban eppa’na, Abdul Muin Saidi sè adhâghâng ban kapalana cabang Muhammadiyah è Padang Panjang.

Masa kanak-kanak ban ngoḍhâna bâdâ è Padang Panjang. Sè lulus ḍâri SD Latihan SPG maso’ ka Diniyyah Putri. È taon-taon ahèrra è asrama Islam, ramana sedâ, maksa èbhuna asakola sambi abhânto èbhuna è dâlem dâgâng. Maské sapanèka, nilaina pagghun saè, tor etarèma maso’ ka SMA Negeri 1 Padang taon 1967.

Saabidda asakola è SMA Negeri 1 Padang, nurhayati dhâddi juara umum tor etarèma maso’ ka Jurusan Farmasi Institut Teknologi Bandung (ITB). Salèrana dhâddi lulusan sè palèng bhâgus  ḍâri gelar Sarjana Farmasi ITB è bâkto lulus è taon 1975. È taon salastarèna, èpon dâddhi lulusan sè palèng bhâgus ḍâri profesi apoteker ITB bân narèma penghargaan Kalbe Farma Award.

## Karier
Nurhayati molaè lalakonna mènangka apoteker è RS Umum M. Djamil (RSUP) è Padang. Taon 1978 akabin sareng Subakat Hadi. Nurhayati alako mènangka apoteker è Bandung sabellunna apinda ka Jakarta asareng lakèna. È ḍâlâm lèma taon salanjhângnga, èpon alako è perusahaan kosmetik Wella mènangka petugas kontrol kualitas.

È taon 1985, nurhayati bân lakena molaè usaha è roma. Produk pertamana panèka produk perawatan obu' khusus ghâbây para ahli obu' è bâbâ merek Putri. Produk panèka èpasaraghi è salon è sekitar Tangerang kalabân arghâ sè rèlatif mode èbandhingaghi produk è pasaran. È dâlâm lèma taon, usahana aghâdhui palako 25 orèng.

È bulân Desember 1990, kaangghuy nambai kapasitas produksi, èpon maddek pabrik pertama è Cibodas Industrial Estate. È bâbâ bendera PT Pusaka Tradisi Ibu, èpon èpabhâjheng usahana kalabân aluncuraghi pan-bârâmpan prodhuk bân merek anyar. È taon 1995, èkennalaghi Wardah, pelopor kosmetik berlabel halal. Saellana jârèya, èpon aluncuraghi Make Over, produk kosmetik ghâbây pasar profesional, è taon 2010.

È taon 2011, PT Pusaka Tradisi Ibu aoba nyamana dâddhi PT Paragon Teknologi bân Inovasi (PTI). PTI aghâdhui sanga' merek kosmetik: Putri, Wardah, Make Over, Emina, Kahf, Laboré, Biodef, Instaperfect, bân Crystallure. Wardah panèka kontributor otama, sè aghâbây 70 persen ḍâri pendapatan perusahaan. È taon 2020, PTI andi' 12.000 palako è sabâbhân Indonesia bân Malaysia.
Betty Friedan

Betty Friedan (4 Fèbruari 1921 – 4 Fèbruari 2006) panèka aktivis feminis Yahudi Amèrika sè kasohor è taon 1960-an. Betty Friedan lahèir è Peoria, Illinois, bân lulus dâri Smith College è taon 1942 kalabân gelar psikologi. Saellana sataon è Universitas California, Berkeley, è New York City bân aobâ lalakon pan-bârâmpan kalè sabellunna akabin sareng Carl Friedan (ampon apèsa è taon 1969). È dâlem 10 taon salanjhângnga, Friedan alako mènangka ibu rumah tangga bân aghâdhui lalakon freelance è pan-bârâmpan majalah. È taon 1957, mènangka hasèl dâri angkèt (kuesioner) sè ègi-bâgi dâ' ca-kancana è Smith College, Friedan nemmo sèttong hal sè padâ sareng ca-kancana: rèng-orèng rowa ta' puas dâ' kaodi'anna. Friedan saterrossa arencana kaangghuy ajhâr topik panèka kalabân intènsif lèbât lebbi bânnya' angkèt, wawancara, bân konsultasi sareng bânnya' psikolog. Hasèl dâri penelitian panèka èrangkum sareng Friedan è bukuna ajudul *The Feminine Mystique*, buku ḍâ'-aḍâ'ân sè èterbitaghi è taon 1963. Buku panèka ngajhâri peran bâbinè'an è masyarakat industri, khusussa peran mènangka ibu rumah tangga sè èangghep mamaksa bâbinè'an ghâpanèka kaangghuy ngabdhiaghi odi'na kaangghuy kalowargana bânnè kaangghuy nyarè dhibi' otabâ nyarè mèmpèna dhibi'.

## Sombher