Ferdinand Magellan

**Fernando de Magellhaens** (bhâsa Portugis: *Fernão de Magalhães*, IPA: [fɨɾˈnɐ̃w ðɨ mɐɣɐˈʎɐ̃jʃ]; bhâsa Spanyol: Fernando de Magallanes, IPA: [ferˈnando ðe maɣaˈ; 1521] (4 Fèbruwari 1480 – 27 April 1521) iyâ arèya penjelajah dâri Portugal. Dhibi’en lahèr è Sabrosa, Portugal lao', bân aladhiinè Rato Carlos I dâri Spanyol è dâlem tojjhuwân nyarè jhâlan ka bara' ka "Kapolowan Rempah-rempah" (Kapolowan Maluku).

Magellan iyâ arèya orèng sè partama alajâr dâri Èropa bârâ' ka Asia, orèng Èropa sè partama alajâri Samudra Pasifik, bân orèng pertama sè mèmpèn èkspedisi sè ètojjuaghi kaangghuy ajhâlân è ngalènglèngè dunnya. Maske Magellan dhibi' èpate'è sareng Datuk Lapulapu è Filipina è bâkto sèngghâ è Hindia Tèmor sabellunna entar ka Eropa, bâllu' bellâs angghuta kru bân armadana berhasil abâli ka Spanyol è taon 1522, samarèna ajhâlân ngalènglèngè dunnya. Dhibi’en ellas ècapa'aghi tojjuwanna kaangghuy abâli bumi ta' ambu-ambu, bân èghântè'è sareng Juan Sebastián Elcano.

Atentangan kalabân bâbârempa kasalaan, kanyataan jhâ' Bhumè panèka bunter ampon èkennal è abad ke-15. Ampon è abad katello' SM, Eratosthenes ampon ngokor lènglèngnga kalabân akurasi sè luar biasa bân, sanajân tolesan-tolesan orèng Yunani, salaèn tolesan-tolesan Aristoteles, èlang otoritassna, pangataowan panèka èterrossaghi è sabâbhân Abad Pertengahan. *Risalah Bola* bi’ Joannes de Sacrobosco, sè ètolès è Paris è taon 1224, èsebarraghi è sakabbhina kalangan ilmiah tanpa Gereja nemmo kasala'an. Globe sè partama èkennal, iyâ arèya sè palèng kona sè èpa awèt, panèka sè èghâbây è Nuremberg sareng Martin Behaim è taon 1492.

Jughân è bâkto jârèya, Èropa ampon ngèmbangaghi rassa ghâbây rempah-rempah eksotis, sè nyotok, salaèn minat para ahli geografi, iyâ arèya penjelajah bân dhâghâng. Magellan parcajâ jhâ' Maluku (Kapoloan Rempah-rempah) bâdâ è satengnga dunnya sè ampon abali ka mahkota Spanyol saamponna Perjanjian Tordesillas, sè ampon èbâgi dunnya antara Kastilia bân Portugis molaè taon 1494. Dhibi’en nyangka bisa ècapa' dâri bara' "polo-polo rempah-rempah" sè èsambhât è bâkto è Malaka è taon 1511-1512. Sabellunna molaè parjhâlânanna ka Maluku, kennengnganna cengkeh èghâbây èksklusif, Magellan la narèma sorat dâri sala sèttong kancana, Francisco Serrão dâri Portugis, sè ella bâdâ è dhissa' molaè taon 1512. Proyek kaangghuy napa' ka Kepolowan Rempah-rempah dâri bârâ', sè akhèrra èdukung sareng mahkota Spanyol, sè aghâbây armada sè èparèntaaghi kaangghuy alènglèngè dunnya, sè sama sakalè bânnè proyèk awwâl. Acara rèya aghâdhui dampa’ sè cokop rajâ è Eropa. Saellana sakone' lebbi dâri saparapat abad, proyek Christopher Columbus akhèrra dhâddhi bân akadhi sè èjhârbâ'aghi Pierre Chaunu, "ta' perna dunnya akadhi sarajâ saare saellana parjhâlânan Magellan”.

## Latar bâlakang
Asmana Magellan sè asli è bhâsa Portugis panèka Fernão de Magalhães. Salerana panèka pottrana Rui de Magalhães bân Alda de Mesquita, anggota bangsawan bâbâ Portugal. Ramana alako dhâddhi sheriff è palabbuwan Aveiro. E bakto aomor 12 taon, Magellan atugas mènangka abdi è istana karajaan, è dhissa' dhibi’en atugas mènangka abdi è istana karajaan, è dhissa' dhibi’en atugas dhâddhi abdi Ratu Leonor, binèna João II dâri Portugal, bân tarètan Manuel I dâri Portugal. È pangadilan, èpon narèma pendidigân sè beccè', è antarana matematika, astronomi, bân geografi.

Salaèn narèma pendidighân, dhibi’en ajhâr langsung prestasi orèng-orèng akadhi Christopher Columbus, sè ghi' buru abali dâri Amèrika Serikat saamponna nyarè jhâlân tase' bârâ' ka Kapuloan Rempah-rempah (Maluku) sè bânnya' ècatorraghi. Èmanna, Raja Portugal, João II, èpate'è è taon 1495 bân Pangeran Manuel, sè lebbi tertarik dâ' arta dâri èksplorasi, naè' ka tahta. Polana alasan tartanto, Manuel ta' senneng ka Fernando, sè aomor 15 taon è bâkto jârèya, bân aon-taon ta' parduli dâ' parnyo'onanna kaangghuy entar ka tase'. Namong bâkto Vasco da Gama abali dâri India kalabân kargo rempah-rempah, Manuel ngèbâ aroma arta sè cè' bânnya'na.

## Sombher