Kanker soso

**Kanker soso** iyâ arèya kanker sè bâḍâ neng jaringan soso. Kanker rèya aropa'aghi kanker sè palèng lomrasè èkasakè' bâbinè’. Orèng lakè' bisa èserrang kanker soso kèya makkè sakonè' kalabân bhâbhânḍhingan 1:1000. Pangobhâdân sè palèng lazim rèya èbheḍḍâ bân kalamon parlo lajhu kèmoterapi otabâ raḍiasi.

## Artè
Kanker iyâ arèya kabâḍâ'ân sèl sè kâèlangan kampowan ka'angghuy ngampet bân mekanisme normal pas tombu ta' normal, lekkas bân ta' bisa èpekkek. Kanker soso èsebbhut kèya panyakèt neoplasma sè ghâlâk bân sokklana ḍâri parenkim. Panyakèt rèya bi' World Halth Organization (WHO) èpamaso' ka ḍâlem *International Classificationof Diseases* (ICD) ngangghuy koḍe nomer 17.

## Patofisiologi
Pan-brâmpan macem kanker soso segghut nodhuwaghi *disregulasi* hormon HGF, onkogenmet, bân èksprèsi kalebbiyân ènzim PTK-6.

### Transformasi
Sel-sel kanker èghâbây ḍâri sel- sel normal ḍâlem sèttong proses sossa sè èsèbbhut transformasi (onḍhâk momolan (inisiasi) bân *promosi*). 

### Onḍhâk momolan (inisiasi)
È tahap momolan bâḍâ obâ'ân è ḍâlem *bahan* *genetik* sel sè madhâddhi ghâlâk.

### Onḍhâk promosi
È tahap promosi sèttong sel sè la alèbâdhi onḍhâk momolan bhâkal aobâ dhâddhi ghâlâk. Sel sè ghilo' ngalèbâdhin onḍhâk momolan lo' kèra apangaro kalabân promosi. Karnana èphèrlowaghin pan-brâmpan faktor kadâddhinah kaghâlâghân (campowan ḍâri sel sè peka kenning keganasan).

### Onḍhâk metastasis
Metastasis nojhu ka tolang aropha hal sè kerrap kadhâddiyân ḍâ' kanker soso. Pân-brempan è antarana bâḍâ komplikasi laèn akadhi simtoma hiperkal semia, *pathological factures* otabeh *spiral cord compression.* Mesastasis jhiya asèpat osteolitik, artèna osteoklas hasèl induksi sel kanker aropaaghi mediator osteolisis bân apangaro ka diferensiasi bân kalakowan osteoblas sareng osteoklas sè laèn saèngghâ namba resorpsi tolang.

Tolang jiya aropaaghi jaringan sè unik sè taghâbây ḍâeri matriks protein sè aèssè kalsium kalabân kristal hdroxyyappatite. Mon mekanisme èghunaaghin kalabân sel kanker bhâdhi aghâbây matriks ekstraseluler yakni ngangguy enzim metaloproteinasematriks dhâddhina lo' efektif. Mangkanah resorpsi tolang lèbât invasi neoplastikinteraksi antarana sel soso kalabân sel endotelial sè èmediasi kalabân ekspresi VEGF. VEGF kasebbhut aropa mitogen angiogenik positif sè beraski kalabân sel endotelial. Mon taḍâ' faktor angiogenik negatif kaḍi' angiostatin, sel endotelial sè berinteraksi kalabân VEGF sel kanker lèbât pencerap VEGFR-1 kalabân VEGFR-2, bâkhal ngaluruhaghin matriks ekstraseluler, amigrasi kalabân dhâddhi tublus.

## Macem
Bâḍâ pan-brempan macemma sel kanker sè bisa madhâddhi kanker soso yakni sel MCF-Z sel T-47D, sel MDA-MB-231, sel MB-MDA-468, sel BT-20 dan sel BT-549.

### Histopatologi
Adhâsar ka WHO Histological Classification of breast tumor, macemma kanker soso iyâ arèya:

#### 1. Non - Invasif karsinoma
* Non-invasif duktal karsinoma
* Lobular karsinoma in situ 

#### 2. Invasif karsinoma
* Invasif duktal karsinoma
* Papilobular karsinoma
* Solid-tubular karsinoma
* Scirrhous karsinoma
* *Special types*
* Mucinous karsinoma
* Medulare karsinoma
* Invaif lobular karsinoma
* Adenoid cystic karsinoma
* Karsinoma sel squamos
* Karsinoma sel spindel
* Apocrin karsinoma
* Karsinoma kalabân metaplasia kartilago othabeh osseus metaplasia
* Tubular karsinoma 
* Sekretori karsinoma
* Laènna

#### 3. Paget’s Disease

### Stadium
Stadium panyakèt kanker iyâ arèya sèttong kabâḍâ'ân ḍâri hasèl penilaiana dokter è bâkto adiagnosis. Stadium panèka coma èkennal kalabân tumor ganas otabâ kanker bân taḍâ' è tumor jinak. Mon nantowaghi sèttong stadium kodhu èlakonè pamarèksa'an klinis bân pamarèksa'an histopatologi otabâ PA , rontgen, CT scan, cintigrafi, bân laènna. Bânnya' cara nantowaghi stadium, tapè palèng bânnya' sè èyangghuy yakni klasifikasi sistem TNM sè èrekomendasiaghin bi' UICC (*International Union Against Cancer* dari *World Health Organization*)/AJCC (*American Joint Committee On cancer* sè èsponsori bi'  *American Cancer Society* dan *American College of Surgeons*).  

### Sistem TNM
TNM iyâ arèya singkatan yakni “T” panèka tumor size otabâ okorra tumor, “N” ajiya node otabâ kelenjar getah bening regional bân “M” ajiya metastasis otabâ penyebaran jhâu. Ketello faktor T, N, bân M ènilai bhâghus sacara klinik sabellun operasi. Mon samarèna operasi èlakonè pamarèksa'an histopatologi (PA). Neng kanker soso, penilaina TNM akadhi:

#### T (tumor size), okoran tumor:

* T 0: taḍâ' tumor primer
* T 1: okoran tumor diameter 2 cm otabâ korang
* T 2: okoran tumor diameter antara 2-5 cm
* T 3: okoran tumor diameter > 5 cm
* T 4: okoran tumor brempa bhein, tapè la bâḍâ penyebaran ka kolè' otabâ dinding ḍâḍâ otabâ kaḍuwana, bisa aropa borok, edema otabâ bârâ, kolè' soso dhâddhi mèra otabâ bâḍâ benjolan kènè' è kolè' lowar tumor utama.

**N (node), kelenjar getah bening regional (kgb):**

* N 0: taḍâ' metastasis è kgb regional kencellep/ aksilla.
* N 1: bâḍâ metastasis ka kgb aksilla sè ghi' bisa èpaghuli.
* N 3: bâḍâ metastasis ka kgb èyattas tolang farji' (supraclavicula) otabâ è kgb neng mamary interna è semma'en tolang sternum

**M (metastasis), penyebaran jhâu:**

* M x: metastasis jhâu ghita' bisa ènilai
* M 0: taḍâ' metastasis jhâu
* M 1: bâḍâ metastasis jhâu

Samarèna faktor T, N, M èkollè, katello' faktor ghelle' èpasèttong bân èkollè stadium kanker akadhi:

## Sombher