Sardono W. Kusumo

Sardono W. Kusumo panèka sala sèttong tokoh sè palèng berpangaro dâlem jhâjhârbâ'ân seni pertunjukan modern Indonesia. Menangka penari, koreografer, pembuat filem, bân akademisi, èpon èkennal sacara luas polana keberanianna è dâlem ngabutoaghi bates antara tarian tradisional bân ekspresi kontemporer. Lahir è tanggal 6 Maret 1945, è Surakarta (Solo), Sardono èpabhâjheng èkelilingi warisan budaya Jawa sè kuat, khusussa tradisi karaton, sè saterrossa dhâddhi landasan penting ghâbây panjhâlajahan senina.

èbhândhingaghi cara statis kaangghuy ajhâgâ tradisi, Sardono nganggep tarian mènangka media kaangghuy refleksi sosial bân ekologis. molaè aher taon 1960-an, èpon molaè aghâbây bhângon tarian eksperimental sè akompolaghi tèknik badan modern kalabân idiom gerakan Jawa, sè aghâbây bhâsa koreografi anyar bân serrèng konfrontatif. Karya-karyana èlakoni bânnè namong è ruang seni konvensional namong jhughân è udara terbuka bân è masyarakat pribumi, sè ètekanaghi saleng nyambungna badan, lingkungan, bân budaya. Masalah lingkungan bân kelestarian ampon dhâddhi tema sentral è dâlem bânnya' karyana, khusussa sajjhek èbâgi dâ' masyarakat Dayak Kenyah è Kalimantan bân masyarakat pribumi è Bali bân Papua. Kalabân pendekatan etnografi-artistik, Sardono nolak eksploitasi budaya bân èbâgi dâ' orèng pribumi mènangka subjek kreatif, bânnè namong objek penampilan. Sikap panèka madhâddhiyâghi salerana dhâddhi pelopor è dâlem praktek seni kolaboratif bân dekolonial è Indonesia jhâu sabellunna istilah panèka dhâddhi populer sacara akademis.

Menangka akademisi, Sardono jhughân aghâdhui peran sè penting dâlem perkembangan studi seni pertunjukan. Salerana aktif ngajhâri bân acaca è bânnya' forum internasional, sè aghâbây perspektif non-Barat dâ' wacana tari kontemporer global. Kalabân karya, pangajaran, bân pekkeranna, Sardono W. Kusumo negga'aghi jhâ' tarian bânnè namong ekspresi estetika, namong jhughân sarana kritik sosial, refleksi ekologis, bân dialog lintas budaya.

## Karirre
molaè ghi' kènè', Sardono W. Kusumo ngalakoni pelatihan intensif è dâlem tarian istana Jawa klasik, khusussa gaya Surakarta, bân jhughân pencak silat, sè abhânto praktek senina kalabân disiplin badan bân kasadaran spasial. Yayasan panèka aropaaghi landasan ghâbây langkah radikalna è akhir taon 1960-an, bâkto èpon maddek rombongan tari eksperimental pertama è Indonesia, terobosan sè nantang konvensi estetika sè ampon mapan dâri tari tradisional bân modern è bâkto jârèya.

È omorra 23 taon, Sardono ampon èkennal mènangka tokoh sè èkennal è dhunnya seni, ègabung è Dewan Seni Jakarta (DKJ) è taon 1968. Lema taon saterrossa, èpadhâddhi Teater Tari Sardono (Teater Tari Sardono) è taon 1973 mènangka platform ghâbây eksplorasi koreografi interdisipliner bân antarbudaya. Lebat rombongan panèka, Sardono aghâbây praktek kolaboratif sareng para penari bân komunitas dâri Bali, Kalimantan Tèmor (Dayak Kenyah), bân Nias, èpabhâjheng cakrawala tarian Indonesia kaangghuy pertunjukan antarbudaya tanpa aghâbây tradisi mènangka artefak sè beku.

Pangakuan internasional ghâbây kontribusina ècerminaghi dâlem bânnya' penghargaan bergengsi, è antarana Prince Claus Award (1997) ghâbây inovasi budaya bân dampak sosial dâri karyana, bân Bintang Budaya Parama Dharma (2003), sala sèttong penghargaan tèngghi è naghara è bidang budaya. È bidang akademik, Sardono jhughân aghâdhui peran strategis mènangka Rektor bân Profesor è Jakarta Arts Institute (IKJ), makowat hubungan antara praktek seni, penelitian, bân pendidikan seni.

Warisan Sardono pagghun odhi' lèbât pameran internasional bân retrospektif. Karya bân arsip senina ampon èsajikan polè è bânnya' forum global, è antarana pameran anyar è Philadelphia è taon 2024, sè ènyataaghi relevansina è wacana global tentang seni kontemporer, khusussa tentang badan, ekologi, bân komunitas pribumi.

## Karyana
Sapanjang karir senina, Sardono W. Kusumo èkennal polana pan-bârâmpan penampilan sè ètandhai obâ'ân bhâghus è dâlem tari bân seni pertunjukan Indonesia. Karyana, "Patung Bambu," panèka conto awal èksplorasi hubungan antara badan, bahan alam, bân ruang, kalabân bambu sè abâdâh bânnè namong mènangka alat peraga namong mènangka mitra sè èghâdhui bân politik è dâlem dialog koreografis. Eksperimen lintas genre Sardono èbuktèaghi è "Diponegoro," opera tari sè ngabâsaghâghi pahlawan anti-kolonial Pangeran Diponegoro. Karya panèka èsambhât bânnè mènangka narasi pahlawan konvensional, namong mènangka refleksi kritis dâ' kakobâsa'an, perlawanan, bân mitologi nasional, sè ècamporaghi sacara eksperimental tarian, musik, teater, bân simbolisme visual.

Masalah lingkungan dhâddhi poko' dâlem karyana è taon 1980-an. "Plastic Forest" (1983) tajem ngritik industrialisasi bân kaancoran ekologis lèbât aghâdhui bahan sintetis mènangka metafora kaangghuy kaancoran alam, è bâkto "Lamenting Forest" (1988) èpadhâddhi dâlem tema-tema panèka kalabân pendekatan sè lebbi ritual bân elegiak, sè nyorot kasossa'an alas bân orèng pribumi mènangka korban modernitas.

Pendekatan multidisiplin Sardono jhughân ècerminaghè dâlem filem. Kalabân "Meta Ecology" (1979), èpon èpabhâjheng bhâsa koreografi dâ' bioskop eksperimental, akompolaghi gerakan, lanskap, bân refleksi ekologis dâlem bhângon visual non-narasi. Salaèn koreografi bân sutradara, Sardono jhughân tampil mènangka aktor è pan-bârâmpan proyek filem bân teater, sè ètekanaghi posisina mènangka seniman transnasional sè ta' èpèsah badan, ide, bân media ekspresi.

## Sombher