open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
William Tanuwijaya

**William Tanuwijaya** (lahèr 11 Novèmber 1981) iyâ arèya pangusaha Indonèsia sè jhughân sè majheghâh Tokopedia, situs web *è-commerce* sè mampu pangangghuyâ kaangghuy mellè bhârang online.

Lahèr è Pematang Siantar, Somattra Dâjâ, William sè ghi’ bhuru lulus SMA ngallè ka Jakarta kaangghuy ngaollè pandhidhighân sè langkong sae, noro’ pangaterrona eppa’ bân pamanna. Sayangna, bâkto taon sè kapèng ḍuwa’ akuliah, eppa’na William sakè’, maksa abâ’na nyarè kalakowan part-time kaangghuy nerrossaghi kuliyana è Jakarta. Kabâdâ'an sè mendesak panèka madâteng pangaterrona William dâ' ka internet, saèngghâna salèrana èpon molaè alako paruh-bâkto mènangka satpam è warnet, sè akhèrra aghâbây salèrana maddhek perusahaan dhibi', Tokopedia, è taon 2009.

William berhasil mennang pangarghâânn Young Global Leaders è taon 2016, mènangka sala sèttong pemimpin ngodâ sè palèng berpengaruh è dhunnya. Areng-sareng Nadiem Makarim (Founder & CEO of PT. Go-Jek Indonesia), bân Achmad Zaky (CEO of PT Bukalapak), bân Sigit Arifianto (CEO of Lister), William dhâddhi sala sèttong CEO sè palèng kasohor è Indonesia metorot LinkedIn.

## Riwayat odi'na

### Na'-kana' bân kalowarga
William Tanuwijaya èlahèrraghi è Pematang Siantar tangghâl 11 Novèmber 1981. Salastarèna asakola SMA, ramana asokong kaangghuy nerrossaghi sakola'an è Jakarta. Maskè asalla dâri kalowarga sè ta' andi' kakowadhân, orèng towana cè' pardulina ḍâ' pandhidhighân bân terro salèrana narèma pandhidhighân sè lebbi beccè' sopajâ bisa andi' kaodi'ân sè lebbi nyaman.

William akhèrra andi' pangalaman dâ'adâen ajhâlân kadibi'an dâri kampongnga, bân asakola è Universitas Bina Nusantara è Jakarta. Èmanna, è taon kaduwâ'na kuliah, ramana William sakè', sè maksa William alako paruh-waktu mènangka ajâgâh *shift* malem è warnet 24 jhâm è semma'na kampus. È bâkto jârèya, salèrana andi' kasempadhân aghâdhui internet gratis sabbhân arè. Hal ka'dinto madâteng kacinta'enna dâ' internet, khusussa dâ' ka dunnya digital.

## Karir
Saellana lulus dâri perguruan tèngghi è taon 2003, William nerrossaghi pangaterrona ghâbây dunnya digital kalabân alako ka perusahaan internet akadhi Google bân Facebook.

## Sombher
Alex Indra Lukman

Alexander Inḍra Lukman (lahèr 31 Ḍèsèmber 1970) panèka pengusaha bân politisi Cèna-Inḍonèsia sè dhâddhi angghuta Ḍewan Perwakilan Rakyat Inḍonèsia (ḌPR-RI) è taon 2014–2019 bân 2024–2029 ḍâri Partai Ḍemokrasi Inḍonèsia (PḌI) è ḍaera elektor ḍâri Sumatera Bârâ' I.[2] Salèrana atugas dhâddhi Katowa Ḍewan pemimpin Ḍaerah (ḌPḌ) PDḌI-P è Somattra Bârâ' tello' perioḍe molaè taon 2010.

Sabellunna maso' politik, Alex panèka angghuta asosiasi ètnis Cèna sè palèng towa è Paḍang, Himpunan Tjinta Teman (Hok Tek Tong) otabâ Hok Tek Tong (HTT).

## Kaoḍi'ân awwâl
Alex lahir è Paḍang, Sumatera Bârâ', è tangghâl 31 Ḍèsèmber 1970. Alex panèka pottrana Johanes Lukman, mantan angghuta ḌPR-RI nrng è perioḍe 1999–2004, bân Djunita Virgo. Alex panèka alè'na Albert Henḍra Lukman, sè samangkèn dhâddhi angghuta Ḍewan Perwakilan Rakyat Wilayah Somattra Bârâ' (DPRD).

Alex asakola è SḌ Agnes è Paḍang (1976–1983), SMP Frater è Padang (1983–1986), bân SMA Ḍon Bosco è Paḍang (1986–1989). Salèrana maso' ka Fakultas èlmo Sosial bân Politik è Frankfurt am Main, Jerman (1990–1996). Salèrana olle ghellâr Sarjana èlmo Komunikasi dâri Fakultas èlmo Sosial bân Politik è Universitas Ekasakti bân ghellâr Sarjana èlmo Sosial (2004–2008). Alex ollè ghellâr Magister è Aḍministrasi Publik ḍâri Prof. Ḍr. Moestopo (Beragama) (2020–2023).

## Karier Politik
Alex atugas dhâddhi Bâkkèl Benḍahara Ḍewan pemimpin ḍaerah (ḌPḌ) PḌI-P Provinsi Somattra Bârâ' è taon 2005. è taon saterrossa, salèrana eangka' dhâddhi Benḍahara. è taon salastarèna, Alex atugas dhâddhi Sekretaris. Molaè taon 2010, Alex ampon dhâddhi Katowa Ḍewan Pimpinan Ḍaerah (ḌPḌ) PḌI-P Propinsi Somattra Bârâ'.[6]

È pemilu umum taon 2024, Alex èpèlè polè dhâddhi Angghuta ḌPR RI neng è ḍaèra pamèlèyan Somattra Bârâ' I. Salèrana narèma 68.393 sowara.[9] Alex èresmiaghi è tangghâl 1 Oktober 2024.[10]

## sombher
Tim Cook

**Timothy Donald Cook** (otabâ **Tim Cook;** lahèr 1 November 1960) panèka CEO (CEO) dâri perusahaan multimedia Apple Inc. Salèrana ampon alako è Apple molaè taon 1998.  Tugas otama panèka ngator operasi sabbhân arè è perusahaan. Salèrana dhâddhi CEO saamponna Steve Jobs toron dâri jabatanna è tanggal 24 Agustus 2011.

È bâkto salèrana ajabat mènangka kepala eksekutif Apple bân mènangka angghuta dewan direksi, salèrana ampon ajhâlânaghi reformasi politik sè akaè' sareng pangawasan internasional bân domestik, keamanan siber, manufaktur nasional, bân kelestarian lingkungan. Molaè dhâddhi CEO, Cook jhughân ampon aghântè'è gaya micromanaging Jobs kalabân pendekatan sè lebbi liberal bân alaksanaaghi budhâjâ kolaboratif è Apple.

Molaè taon 2011, bâkto èkala' Apple, kantos taon 2020, Cook mennang madobel pandapadhân bân ontong perusahaan, bân nilai pasar perusahaan ètambâi dâri $348 miliar dâ' $1,9 triliun. È taon 2023, Apple dhâddhi perusahaan teknologi palèng rajâ menorot pendapatan, kalabân nilai US$394,33 miliar.

È lowar Apple, Cook ampon atugas è dewan direksi Nike molaè taon 2005. Salèrana jhughân atugas è dewan National Football Foundation bân panèka wali è Duke University, almamaterra. Cook nuro' dâlem filantropi; è bulân Maret 2015, salèrana ngoca' jhâ' èpon rèncanana bhâkal aberri' arta kaangghuy amal. È taon 2014, Cook dhâddhi eksekutif pertama bân sèttong-sèttongna è perusahaan Fortune 500 sè terang-terangan ajellasaghi abâ'na mènangka gay. È bulân Oktober 2014, *Alabama Academy of Honor* alatnik Cook, sè acaca tentang catatan naghâra bagian tentang hak-hak LGBT. panèka kahormadhân sè palèng tèngghi sè èparèngih Alabama ghâbây wargana. È taon 2012 bân 2021, Cook muncul è Time 100, dhâftar taonan Time dâri 100 orèng sè palèng berpengaruh è dhunnya. È bulan Ḍèsember 2025, arta bhersèna èparkiraaghi $2,6 miliar, menorot Forbes.

## Sombher
Steve Jobs

**Steven Paul Jobs** (24 Pèbruwari 1955 – Tangghâl 5 Oktober 2011  ) panèka tokoh bisnis bân penemu Amerika. Saèrana panèka co-founder, ketua, bân mantan CEO Apple Inc. Jobs jhughân sabellunna atugas mènangka pejabat eksekutif Pixar Animation Studios; èpon dhâddhi anggota dewan direksi The Walt Disney Company è taon 2006, saamponna Disney èbelli Pixar. èpon èangghep mènangka produser eksekutif è filem *Toy Story taon 1995.*

È aher taon 1970-an, Jobs, èbârengi co-founder Apple Steve Wozniak, Mike Markkula  bân laènna, aghâbây, ngèmbangaghi, bân mamasaraghi sala sèttong lini komputer pribadi sè suksès komersial pertama, sèri Apple II . È awal taon 1980-an, Jobs panèka sala sèttong orèng sè partama nangalè potensi komersial antarmuka pangghuna grafis sè èghâbây mouse PARC, sè aghâbây Macintosh èpadhâddhi. Saellana kala è sengketa dewan direksi taon 1984,  Jobs èpaèlang dâri Apple bân maddek NeXT, perusahaan pengembangan platform komputer sè khusus è pasar pendidikan bân bisnis. Apple sè mellè NeXT è taon 1996 mabâli Jobs ka perusahaan sè èpadhâddhi, bân èjhâdi CEO dâri taon 1997 kantos 2011.

## Sombher
Sundar Pichai

**Pichai Sundararajan**, lebbi èkennal mènangka **Sundar Pichai** (lahèr 10 Juni 1972), panèka Chief Executive Officer (CEO) dâri Alphabet Inc. bân anak perusahaanna, Google. Pichai aghâdhui gelar sarjana dâri Institut Teknologi India Kharagpur bân èberri'i Medali Perak Institut.  Saterrossa èpon salèrana ollè MS dâri Universitas Stanford, bân MBA dâri Wharton School, Universitas Pennsylvania.

Pichai agabung è Google è taon 2004, salèrana ajabat mènangka pimpinan manajemen produk bân inovasi ghâbây perangkat lunak klien Google, è antarana Google Chrome, Chrome OS, bân Google Drive. Salèrana jhughân andi' tanggung jawab ghâbây pengembangan aplikasi akadhi Gmail bân Google Maps. Pichai èkennal polana aghâbây *codec* video VP8 bân aghâbây format video WebM. Salèrana jhughân ampon dhâddhi direktur è Jive Software molaè April 2011. Pichai ampon akabin bân andi' pottra binè'. 

## Kaodi'ân awwal
Pichai lahèr è Madurai, Tamil Nadu, India. Embu'na, Lakshmi, panèka stenografer, bân ramana, Regunatha Pichai, panèka insinyur listrik è GEC, konglomerat Inggris. Ramana jhughân andi' pabrik sè aproduksi komponen listrik. Pichai èparajâ è apartemen duwâ' kamar è Ashok Nagar, Chennai.

Pichai lastarè asakola è Jawahar Vidyalaya, sèttong sakola'an Dewan Pandhidighân Menengah Pusat è Ashok Nagar, Chennai bân lastarè Kelas XII dâri sakola'an Vana Vani è Indian Institute of Technology Madras. Salèrana ollè gelar sarjana dâri Indian Institute of Technology Kharagpur è bidang teknik metalurgi bân panèka aropa'aghi  alumni terhormat dâri lembaga kasebbhut. Salèrana aghâdhui gelar M.S. dâri Universitas Stanford è bidang èlmo matèrial bân teknik, bân gellâr MBA dâri Wharton School è Universitas Pennsylvania, è ka'dimma ènyamaè Siebel Scholar bân Palmer Scholar.

## Sombher
Satya Nadella

**Satya Narayana Nadella** (Telugu: సత్య నారాయణ నాదెళ్ల) (lahèr 19 Agustus 1967) panèka CEO Microsoft samangkèn. Salèrana èangghep CEO è tangghâl 4 Pèbruwari 2014, aghântè'è Steve Ballmer. Sabellunna, èpon atugas mènangka wakil presiden eksekutif Microsoft è Cloud and Enterprise, sè tanggung jawab kaangghuy ngèmbangaghi bân ngator platform komputasi perusahaan, alat pengembang, bân layanan komputasi awan.

## Karir
Nadella alako è Sun Microsystems mènangka petugas teknologi sabellunna noro' Microsoft è taon 1992. È Microsoft, èpon mimpin pengembangan proyek-proyek bhâghus perusahaan akadhi cloud computing, bân matombu dâddhi sala sèttong infrastruktur cloud sè palèng bhâghus è dhunnya.

Jabatan-jabatan sè è tegghu' sarèng Nadella sabelluna dhâddhi CEO è Microsoft èngghi panèka:

* Presiden Server & Tools Division (9 Pèbruwari 2011 – Pèbruwari 2014)
* Senior Vice-President of Research and Development for the Online Services Division (Maret 2007 – Februari 2011)
* Vice-President of the Business Division
* Corporate Vice-President of Business Solutions and Search & Advertising Platform Group
* Executive Vice-President of Cloud and Enterprise group

## Kaodi'ân awwal
Nadella lahèr è tangghâl 19 Agustus 1967, dâlem keluarga Hindu Telugu è Hyderabad. Ramana, Bukkapuram Nadella Yugandhar, panèka perwira è Indian Administrative Service, kellas 1962. Embu'na, Prabhavati, panèka dosèn Sansekerta. Yugandhar panèka dâri Bukkapuram è distrik Anantapur, Andhra Pradesh; ramana ampon ngallè ka Bukkapuram dâri dhisa Nadella è distrik Guntur (satèya distrik Palnadu) è Andhra Pradesh.

Nadella asakola è Hyderabad Public School, Begumpet, sabellunna narèma gelar sarjana teknik elektro dâri Manipal Institute of Technology è Karnataka è taon 1988. Saellana jârèya, salèrana èntar ka Amèrika Sarikat kaangghuy nerrossaghi gelar master è bidang èlmo komputer è Universitas Wisconsin-Milwaukee, narèma gelar MBA è taon 1900 salèrana jhughân narèma gelar MBA dâri Universitas Chicago Booth School of Business è taon 1997.

## Karir

### Mikrosistem mataarè
Nadella alako è Sun Microsystems mènangka anggota staf teknologi sabellunna agabung ka Microsoft è taon 1992.

##### Microsoft

#### 1992–2014
È Microsoft, Nadella ampon mimpin proyek-proyek rajâ sè acakup ngallèna perusahaan ka komputasi awan bân pengembangan sala sèttong infrastruktur awan palèng rajâ è dunnya.

## Sombher
Jensen Huang

**Jen-Hsun** " **Jensen** " **Huang** (Hanzi 黃仁勳; lahèr 17 Fèbruwâri 1963) panèka sè maddek bân CEO dâri perusahaan teknologi Nvidia. Jensen Huang ampon atugas mènangka CEO bân presiden Nvidia molaè èpaddek è taon 1993. Perusahaan panèka èpabâdâhaghi è taon 1999 bân ngalami lonjakan è dâlem pardhâghângan.

Perusahaan ghâpanèka ghik bhuru ngalaksanaaghi pembâgian saham, èpotong arghâ saham Nvidia è bâbâna US$130 saamponna èpadhâghângaghi è attas US$1.200. Jensen Huang andi' saham 3% è Nvidia. È awwal taon 2024, arta bhersèna US$124 miliar, menorot perkiraan Forbes. Namong, molaè jârèya, modal pasar perusahaan ampon ètambâi 177% dâ' US$3,33 triliun. 

Lahèr dâri imigran Taiwan-Amerika, Huang è bâkto masa ghik na'-kana' è Taiwan bân Thailand sabellunna apinda ka Amèrika Serikat, è kadissa' tempatta salèrana ajhâr è Kentucky bân Oregon. Saellana ollè gelâr master dâri Universitas Stanford, Huang aluncuraghi Nvidia è taon 1993 dâri restoran Denny's lokal è omorra 30 taon bân tetep mènangka presiden bân CEO molaè è paddek. Salèrana mimpin perusahaan dâri ambang bangkrut è taon 1990-an bân ngawasi ekspansi dâ' produksi GPU, komputasi kalabân kinèrja sè tèngghi, bân kapènterran ghâbâyân (AI).

È bâbâna pimpinan Huang, Nvidia ngalami kamajuwân sè cè' ceppètta è bâktona AI kasohor, dhâddhi perusahaan sè partama sè è cap modal pasar lebbi dâri $5 triliun è bulân Oktober 2025. È taon 2021 bân 2024, majalah Time mamaso' Huang dâlem dhâftar Time 100 orèng sè palèng andi' pangaro. È taon 2025, salèrana ènyamaè sala sèttong "Arsitek AI" ghâbây *Time's Person of the Year.*

## Kaodi'ân bân pandhidhighân awwal
Huang lahèr è Taipei, Taiwan, è tangghâl 17 Fèbruwâri 1963, bân apinda ka kottah Tainan lao' è bâkto ghi' kènè'. Salèrana panèka ana' sè ngodâ dâri duwâ' pottrana Huang Hsing-tai, insinyur kimia è kilang mènnya', bân Lo Tsai-hsiu, ghuru sakola'an. Salèrana panèka keluarga Taiwan kelas menengah sè rèng-sèreng lèngallè, bân panèka pèṭotor asli Hokkien Taiwan. Sabbhân arè, embu'na Jensen acak milè 10 oca' dâri kamus kaangghuy ngajhâri ana'na bhâsa Inggris. È bâkto aomor lèma taon, kalowargana Huang apinda ka Thailand kaangghuy nolongè karir ramana è kilang mènnya' bân odi' è dissa' ra-kèra empa' taon. Salèrana asakola è Ruamrudee International School bâkto bâdâ è Bangkok.

È akhèr taon 1960-an, Hsing-tai ajhâlân dâri Taiwan ka New York City kaangghuy ajhâr è perusahaan AC bân, è bâkto abâli ka romana, motossaghi kaangghuy ngèrèm pottrana ka Amèrika Serikat. È bâkto aomor sanga' taon, Jensen, maskè ta' bisa acaca bhâsa Inggris, èsoro orèng towana kaangguy odi' è Amerika Serikat.

## Sombher
Yuval Noah Harari

**Yuval Noah Harari** (bhâsa Ibrani: יובל נח הררי , lahèr 24 Fèbruari 1976) panèka orèng Israel abad pertengahan, sejarawan militer, intelektual publik, bân sastrawan elmo populer. Salèrana panèka dosen sejarah è Universitas Ibrani Yerusalim. Buku sè palèng laris sè partama, Sapiens: A Brief History of Humankind (2011) èbâdâ'aghi dâri ceramahna ghâbây kelas sejarah dhunnya sarjana. Karya-karyana laènna tamaso' buku-buku sè palèng laris Homo Deus: A Brief History of Tomorrow (2016), 21 Lessons for the 21st Century (2018), bân Nexus: A Brief History of Information Networks from the Stone Age to AI (2024). Karya sè èterbitaghi èparèksa tema-tema karebba bebas, kasadaran, kapenteran, kasennengngan, kasossa'an bân peran carèta dâlem evolusi manossa.

È Sapiens, Harari nolès tentang "revolusi kognitif" sè lambâ'  kadhâddhiyân rakèra 70.000 taon sè tapongkor è bâkto Homo sapiens aghântè'è Neanderthal bân spesies saingan laènna dâri genus Homo, èkembhângaghi bhâsa bân masyarakat sè èstruktur, bân èpaènga' mènangka predator puncak, èbhânto sareng Revolusi Pertanian Pertama bân èpalekkas sareng Revolusi Kuno, kaangghuy masemma' ka penguasaan è attas lingkunganna. Salèrana lebbi lanjut marèksa konsekuensi sè bisa èalami dâri dunnya bioteknologi futuristik sè è ka'dimma organisme biologis cerdas èlampawèn sareng kreasi dhibi'; salèrana ngoca', "Homo sapiens akadhi sè èkataoè bhâkal èlang è dâlem sèttong abad otabâ lebbi." Maskè buku-buku Harari ampon depa' suksès komersial sè èghâdhui sajjhek èterbitaghi Sapiens, karyana ampon lebbi bânnya' ngaollè tangghâppan negatif è kalangan akademis.

Saterrossa kadhâddhiyân revolusi pertanian sè èpakowat sareng revolusi ilmiah. Samentara jârèya, buku Homo Deus nyarèta'aghi ramalan manossa tentang masa depan, èlengkapi kalabân latar bhâlakang sajhârâh.

È taon 2019, Yuval Noah Harari bân lakèna, Itzik Yahav, maddek Sapienship, perusahaan dampak sosial sè advokasi tanggung jhâwab global. Misi rèng-orèng panèka kaangghuy nyarèta'aghi bân ngulang polè carèta sè èbâgi sareng manossa kaangghuy mamajuaghi kaparcajâ'ân bân kerjasama è antara sadhâjâna orèng. Perusahaan panèka fokus dâ' penelitian, pengembangan konten, pandhidhighân, bân publikasi makalah posisi tentang tantanganna global è teknologi bân tatanan dunnya masa depan. Sapienship jhughân ampon aluncurâghi halaman Instagram pandhidhighân sè resmi.

## Kaodi'ân awwal bân pandhidhighân
Yuval Noah Harari lahèr bân èparajÂ è Kiryat Ata, Israèl, mènangka sala sèttong dâri tello' ana' sè èlahèrraghi dâri Shlomo bân Pnina Harari bân èparajâ è dâlem kalowarga Yahudi sekuler dâri keturunan Bucovinian bân Polandia. Eppa'na, Shlomo Harari, sè lahèr è Blajberg, panèka insinyur sanjhâta sè alako ḍâ' ka naghârâ, bân èbhuna, Pnina, sè lahèr è Luttinger, panèka administrator kantor.

## Pandhidhighân
Harari ngaollè gelâr doktoralla dâri Universitas Oxford è taon 2002. Orèng sè abimbing doktoralla èngghi panèka Steven J. Gunn, sèttong orèng sejarawan Inggris.
Marshall McLuhan

**Herbert Marshall McLuhan**, lebbi èkennal mènangka **Marshall McLuhan** (21 Juli 1911 kantos 31 Ḍèsèmber 1980) panèka èlmowan komunikasi bân kritikus sè asalla ḍâri Edmoton, Kanada. Marshall kalonta karana konseppa tentang dhisa global (*global village*), *teori medium* panèka pessen (*medium is the message*) bân parkèra'anna tentang *World Wide Web*, 30 taon sabellumma hal ghânèka ètemmo.

## Pamèkkèranna Marshall
Marshall aghuna'aghi istila "Dhisa global" ḍâlem bukuna sè ajuḍul *The Guttenberg Galaxy: The Making of Typographic Man* è taon 1962 bân ḍâlem buku *Understanding Media: The Extensions of Man* è taon 1964. Istila panèka èghuna'aghi sareng Marshall ka'angghuy aghâmbhârraghi ḍâ'ka'ḍimma *teknologi komunikasi elektronik* makènè' bhumè dhâddhi dhisa lèbât berta sè ceppet bân tasaḍiyâ è ka'ḍimma bhâi bân bilâ'â bhâi.

## Karya Tolèssa Marshall

* 1951 *The Mechanical Bride: Folklore of Industrial Man*; èḍisi kapèng sèttong: *The Vanguard Press*, NY; èpaterbi' sareng Gingko Press, 2002.
* 1962 *The Gutenberg Galaxy: The Making of Typographic Man*; cèta'an kapèng 1: *University of Toronto Press*; èpaterbi' sareng Routledge & Kegan Paul.
* 1964 *Understanding Media: The Extensions of Man*; cèta'an kapèng 1. McGraw Hill, NY; èpaterbi' sareng MIT Press, 1994, kalabân kalèmat pambukka' ḍâri Lewis H. Lapham; èpaterbi' sareng Gingko Press, 2003.
* 1967 *The Medium is the Massage: An Inventory of Effects* sareng Quentin Fiore, èproduksi sareng Jerome Agel; ceta'an kapèng 1: *Random House*; èpaterbi' sareng Gingko Press, 2001. 
* 1968 *War and Peace in the Global Village* layout ḍâri Quentin Fiore, sè aghâbây panèka Jerome Agel; c!eta'an kapèng 1.: Bantam, NY; èpaterbi' sareng Gingko Press, 2001. 
* 1970 *From Cliché to Archetype* with Wilfred Watson; Viking, NY. 
* 1988 McLuhan, Marshall bân Eric. *Laws of Media*. *University of Toronto Press*. 
* 2016 Marshall McLuhan bân Robert K. Logan. "The Future of the Library: From Electronic Media to Digital Media." Peter Lang. 

## Sombher
Michel Foucault

**Paul-Michel Foucault** (15 Oktober 1926 – 25 Juni 1984), lebbi èkennal mènangka Michel Foucault, panèka sala sèttong filsuf, sejarawan pemikiran, ahli teori sosial, ahli bhâsa, bân kritikus sastra Perancis. Teori-teorina abahas hubunganna antara kakowadhân bân pangataowan, bân carana aghunaaghi kaangghuy mabâdâh kontrol sosial lèbât lembaga-lembaga sosial, khusussa penjara bân RS. Maskè serrèng èsebbhut pemikir pasca-strukturalis bân *postmodernis*, Foucault nolak label-label panèka, lebbi senneng nyajiaghi pemikkèrânna mènangka sajhârâh kritis modernitas. Pekkèranna ampon cè' pangarona ghâbây para akademisi bân aktivis.

## Riwayat oḍi'
Lahèr è Poitiers, Prancis, dâri kalowârga kelas menengah attas, Foucault maso' ka pandhidhighâ è Lycée Henri-IV bân saterrossa École Normale Supérieure, è dissa' salèrana ngembangaghi minat dâ' filsafat bân bâdâ è bâbâna pangaro ghuruna Jean Hyppolite bân Louis Althusser. Saellana pan-bârâmpan taon alako mènangka diplomat budhâjâ è loar naghârâ, salèrana abâli ka Perancis bân makalowar buku sè partama, sè kasohor panèka, Kegilaan bân Peradaban: Sajhârâh Kegilaan è Jhâman Nalar. Saellana ngaollè posisi antara taon 1960 bân 1966 è Universitas Clermont-Ferrand, salèrana ngasèllaghi duwâ' publikasi sè signifikan, *The Birth of the Clinic* bân *The Order of Things*, sè nojjhuwâghi keterlibatan salèrana sè ètambâi sareng strukturalisme, gerakan teoritis è antropologi sosial sè sellana èjhâuwih. Tello' sajhârâh panèka aropaaghi conto dâri tèknik historiografi Foucault sè èkembhângaghi, sè èsebbhut "arkeologi."

È omorra 25 taon, Foucault narèma Aggregasi bân è taon 1952 narèma Diploma psikologi. È taon 1950 salèrana alako è RS jiwa bân è taon 1955 ngajhâri è Universitas Uppsala, Swedia. Dâri taon 1966 kantos 1968, Foucault nerrossaghi pangajhârân è Universitas Tunis, Tunisia sabellunna abâli ka Prancis.

Karya pertamana, *Madness and Unreason: History in the Classical Period*, è prèsentasi'aghi kaangghuy gelar doktoral è taon 1959 èbâbâna pangawasan Georges Canguilhem. Karya panèka terros èterbitaghi è taon 1961. È taon 1970, salèrana èangkat menângka dosèn è Sajhârâh Sistem Pemikkèran è Collège de France, Perancis.

Saellana jârèya, salèrana dhâddhi kapala departemen filsafat è universitas ekspèrimental anyar Université de Paris VIII Vincennes–Saint-Denis. Salèrana jhughân aktif è pan-bârâmpan kelompok sayap kacèr sè nuro' dâlem kampanye anti-rasis, gerakan anti-HAM, bân perjuangan reformasi pidana.

## Sombher
Montesquieu

**Charles-Louis de Secondat, Baron de La Brède et de Montesquieu** (18 Jânuwari 1689 – 10 Pèbruwâri 1755), lebbi èkennal mènangka Montesquieu, panèka pemikir politik Perancis sè odi' è jhâman Renaisans. Salèrana èkennal polana teorina tentang pemèsa'an kakobâsa'an, sè ampon èadopsi è dâlem diskusi pamarènta'an bân èterrapaghi dâ' bânnya' konstitusi è sabbhân dunnya. Salèrana abâdâhaghi peran penting dâlem mapopulèraghi istilana "feodalisme" bân "Kekaisaran Bizantium."

## Biografi
Montesquieu lahèr è Château de la Brède è bârâ' dâjâ Perancis, 25 kilometer (16 mil) lao'na Bordeaux. Ramana, Jacques de Secondat (1654–1713), panèka prajurit kalabân ghâris katoronan bangsawan sè lanjhâng, tamaso' toronan dâri Richard de la Pole, Yorkist sè èklaim tahta Inggris. Embu'na, Marie Françoise de Pesnel (1665–1696), sè matè è bâkto Charles aomor pettong taon, panèka ahli bâris, sè ngibâ gelâr Baroness La Brède dâ' ka kalowarga Secondat.

## Konsèp

### Trias Politica
Istilah trias politica asalla dâri bhâsa Yunani, artèna "politik tello' arah." Saderhana, trias politica panèka konsep politik sè èmaksod pemèsa'an kakobâsa'an. Menorot Wahyu Eko Nugroho è jurnalla, "Palaksanaan Trias Politica dâlem Sistem Pemarènta'an Indonèsia," trias politica panèka pèkkèran jhâ' pamarèntah sè berdaulat kodhu èpèsa dâddhi duwâ' otabâ lebbi èntitas sè mandiri bân kobâsa. Tojjhuwânna kaangghuy nyegghâ kakobâsa'an naghârâ sè *absolut*.

Konsèp trias politica pertama kalè èusulaghâghi sareng John Locke, filsuf Inggris, bân èkembhângaghi sareng Montesquieu è dâlem bukuna, *L'Esprit des Lois*. Konsèp panèka abâgi pamarènta'an naghârâ dâddhi tello' cabang kakobâsa'an: *eksekutif*, *legislatif*, bân *yudisial*. Indonèsia panèka sala sèttong naghârâ demokrasi sè nganut konsep ka'dinto.

Montesquieu palèng èkennal polana pangajhârân Trias Politica (pemèsa'an kakowadhân naghâra dâddhi tello'): eksekutif (alaksanaaghi undang-undang), legislatif (aghâbây undang-undang), bân yudikatif otabâ peradilân (ngawasèn palaksanaan undang-undang). Metorot Montesquieu, trias politica tamaso' kakowadhân eksekutif, kakowadhân legislatif bân kakowadhân yudisial.

## Sombher
Soimah Pancawati

**Soimah Pancawati** (lahèr 29 Sèptèmber 1989), otabâ sè lebbi èkennal kalabân Soimah èngghi panèka sorang penyanyè sareng dhâddhi orèng sè biyasana ngèbâ acara sè ḍâri bhângsa Inḍonèsia. Ta' coma ahli è ḍâlem biḍang kesenian Jhâbâ, salèrana jhughân dhâddhi sorang rapper sareng rocker. Samangkèn salèrana aktif dhâddhi juri è samacâmma acara Indosiar è stasiun TV. Salaèn ka'rowa, salèrana jhughân ngaghunghè Pendopo Tulungo sè bâḍâ è Bantul, Jogjakarta.

## Karèr sareng bakat seni
Bakat seni rassana ampon bâḍâ è ḍâlem salèrana Soimah. Majhâḍi' binè'èn, M.M. Ngatini, èngghi panèka raji ḍâri lâbhâlâ padepokan tari Bagong Kussudiardjo sè bâḍâ è Jogjakarta. Bhibbhi' kasebbhut sè malolo nyaranaghi Soimah sopajâ apolong kalabân samacâmma komunitas seni.

Saamponna lulus SMP, Soimah alanjutaghi sakolana è SMKI (Sakola Menengnga Kesenian Inḍonèsia) jurusân karawitan. Kamampowan vokal Soimah dhâddhi alasan salèrana segghut mennang lomba kesenian akadhi Juara 1 lomba nyanyè Bintang Karaoke Ḍangḍut sa- Jhâbâ Tengnga - DIY, Juara 1 Bintang Tèlèvisi sareng Juara Dara Ayu.

Karèrna Soimah mènangka dhâddhi sinḍèn sajân tèngghi nalèkana salèrana agabung kalabân Jogja Hip Hop Foundation. Asareng komunitas seni kasebbhut, Soikah ajhâlânè *tour* dhunynya kaangghuy lu-ghâlluna, è tangghâl 14 Mèi 2011. Ḍâri ka'rowa salèrana amolaè karèrna è dunia hiburan Inḍonèsia. Karèr lu-ghâlluna è TV èngghi panèka è ANTV. Bâkto ka'rowa salèrana dhâddhi penyanyè latar è acara Seggheerr.... Sabelluna ka'rowa salèrana aktif èbidang seni sajjhek SMK sareng Kuliah.

Soimah ta' coma èkennal sowarana. Kalabân pangèbâna sè loco, aghâbây salèrana segghut èonjhâng dhâddhi komèḍian. Salaèn ka'rowa, kamampowanna e ḍâlem alawak jhughân aghâbây salèrana ngaghungè program talk show dhibi', @Show_imah. Salèrana jhughân segghut tampil è tv è pan-saponapan acara kadhi Inḍonèsia Nyarè Bakat, Comedy sareng YKS TRANS TV. Salaèn ka'rowa, salèrana jhughân segghut èonjhâng dhâddhi juri è program nyarè bakat.

## Kaoḍi'ân Dhibi'èn

### Latar belakang
Soimah, sè lahèr è Kabhupatèn Pati panèka tamaso' ana' sè nomer lèma' ḍâri pètto' satarètanan ḍâri pasangan Hadinarko sareng Kasmiyati. Salèrana akabin sareng Herwan Prandoko (koko) tor ampon ngaghunghè ḍuwâ' pottra èngghi panèka, Aksa Uyun Dananja sareng Diksa Naja Naekonang.

## Sombher
Ni Luh Puspa

Ni Luh Enik Ermawati otabâ lebbi èkennal kalabân nyama Ni Luh Puspa (èlahèrraghi tangghâl 18 November 1986) panèka tokoh  wartawati, presenter televisi, bân tokoh pamarènta'an Indonesia sè lahèr è  Singaraja, Buleleng, provinsi Bhâli.

## Kaodi'ân Awwâl bân Pendidikan
È bâkto ghi' bhâji' aomor tello taon, kalowarghâna noro' program transmigrasi ka polo Sulawesi. È omor pettong taon, salèrana bân kalowarghâna abâli ka Bhâli. Mènangka ana' partama dâri tello' satarètanan, salèrana odi' bân rajâ èrabât sareng emba lakè' bân binè'na.

Sabelluna toron ka dhunnya jurnalisme, Ni Luh ajhâlâni pan-bârâmpan macem kalakowan ghâbây abhânto kalowarghâna. È bâkto ajhâlâni pendidikan è SMA, Ni Luh sambi alako dhâddhi panglako roma otabâ sè èkoca' pambantu (PRT). Ssale mèlè alako tèmbhâng ngala' bèasiswa kuliyah ghâbây abhânto sakola'ânna alè'na.

Salèrana pas ajhâlâni pendidikan è STIE Nobel Indonesia Makassar bân mamarè studina è taon  2016.

## Karir
È taon 2010, karir Ni Luh è dhunnya  jurnalistik èmolaè bâkto salèrana magang è radio lokal è Makassar. Polana bimbingan dâri Asdar Muis, panèka tokoh sastrawan, Ni Luh sajân madâlem dhunnya media massa. È taon 2012, salèrana dhâddhi bâgiyân dâri Sun TV Makassar mènangka presenter.

Salèrana jhughân toman dhâddhi  sales ngalèlèng bân cleaning service. Tor lanjut nabung kantos bisa akuliyah bân ngaollè kalakowan sè lebbi bhâghus, bân sempet èca'-koca'è polana ampon aomor towa tapè ghi' bhuru akuliyah. È taon 2018 kantos bulân Oktober 2024, Ni Luh dhâddhi wartawati bân presenter è Kompas TV.

Taon 2018, Ni Luh ngaollè prèstasi anyar dâlem karirra kalabân dhâddhi bâgiyân dâri Kompas TV. Nyamana sajân kasohor polana andi' dèdikasi dâlem dhunnya jurnalistik bân kamampowan acaca otabâ komunikasi sè sanget bhâghus. Tor salèrana èkaparcajâ ghâbây ngèbâ program kalabân nyamana dhibi',  panèka, NI LUH, sè abahas pan-bârâmpan mas'alah sosial, politik, bân budhâjâ.

È tangghâl 18 Oktober 2024, Ni Luh nyorot dâri Kompas TV sè tangghâl  22 Oktober 2024, salèrana resmi èlanti' sareng Prèsiden Prabowo Subianto mènangka Bekkèl Menteri Pariwisata Indonesia dâlem Kabinèt anyarra.

## Sombher-sombher
Rukman Ahmad

**Rukman Ahmad**, S.I.P., M.S.S. (laher Junè 1964) iyâ arèya orèng Purnawirawan TNI-AD sè sabelumma ajabat mènangka Staf Ahli Biḍâng SDM bân Tèknologi Kemenko Polhukam.

Rukman, lolosan Akmil 1986 rèya apengalaman ḍâlem Zeni. Jâbâtan teraher bintang duwâ' rèya Pa Sahli Tk. II Kasad Biḍâng LH. 

## Referensi
Irene Umar

Irene Umar Li (lahèr 2 November 1984) panèka  pangusaha bân inovator è bidang èkonomi krèatif Indonesia sè èpèlè mènangka Bekkèl  Menteri Èkonomi Krèatif Indonesia sareng Prèsiden Indonesia Prabowo Subianto. Irene èkennal kontribusina mènangka CEO bân pamaddhek W3GG, tor mènangka Managing Partner è Discovery Nusantara Capital (DNC). Pangalaman bân kontribusiba è bidang keuangan, investasi, bân sosial, madhâddhi abâ'na tokoh sè èkaparcajâ ghâbây mamajhu  sèktor èkonomi Krèatif Indonesia. Salèrana dhâddhi Bekkèl menteri sè aghâmana Buddha partama dâlem Kabinèt Indonesia.

## Pendidikan
Irene panèka lulusan Bachelor of Arts in Economics dâri President University kalabân prèdikat Magna Cum Laude bân nilai CGPA 3.88. Ta' ghun andi' prèstasi akademik sè bhâghus, Irene jhughân dhâddhi valedictorian sè apidato teppa'na wisuda. Salaènna jârèya, salèrana aktif dâlem pan-bârâmpan kagiadhân  kampus, tamaso' maddhek President University Charity Club bân dhâddhi Co-Founder President University Debating Club.

## Kontribusi
Sabelluna maso' dhunnya èkonomi Krèatif, Irene ngawwâlli karirra è sèktor perbankan. Salèrana alako mènangka Associate Director è Standard Chartered Bank (SCB), kalabân ètugassaghi è  Uni Emirat Arab, India, bân Singapura. È ka'dissa' salèrana ngalakonè sèktor penting, tamaso'  shipping finance, project finance, bân leverage finance. Pangalaman ka'dinto aberri' pamahaman dâlem tentang keuangan global bân aberri' dhâsar sè kowat dâlem paham l dinamika èkonomi internasional.

Mènangka Managing Partner è Discovery Nusantara Capital (DNC), Irene andi' kapemimpinan sè visioner dâlem maongghâ investasi è sèktor èkonomi Krèatif, khusussâ ekosistem gaming. DNC ampon suksès andi'  hubungan investasi kalabân pan-bârâmpan naghârâ akadhi Indonesia, Singapura, Filipina, Korea Lao', bân Kanada.

## Filantropi
È lowar aktivitas bisnissâ, Irene jhughân aktif dâlem pan-bârâmpan kagiadhân sosial. salèrana panèka Co-Founder dâri One Indonesia, panèka organisasi nirlaba sè fokus dâlem maongghâ kualitas pendidikan è Indonesia. Lèbât One Indonesia, Irene akontribusi dâlem nyadiyâ aksès pendidikan sè lebbi bhâghus dâ' generasi ngodâ è pan-bârâmpan daèrah. 

Irene jhughân mimpin inisiatif fun2bkind (sabelluna èkennal mènangka BerbagiLoka), panèka program filantropi sè andi' tojjhuwân ghâbây abâgi kakanan gratis dâ' ka orèng-orèng bhuto. È bâkto pandemi, inisiatif ka'dinto suksès adistribusi lebbi dâri 30.000 pèrèng kakanan  vegan bân lebbi dâri 1 ton bherrâs dâ'  masyarakat sè kenning dampa'. Irene jhughân maddhek rèstoran Loka Padang, panèka rèstoran vegan sè matabâr kakanan khas Padang.

## Sombher-sombher
Farida Farichah

Farida Farichah (lahèr 20 Juli 1986) panèka  politikus Partai Kebangkitan Bangsa (PKB) sè ajabat mènangka bekkèl Menteri Koperasi sejjhâk 17 September 2025.

## Pendidikan
Farida Farichah lahèr è Putatsari, Grobogan, 20 Juli 1986. Salèrana asakola è SDN 1 Putatsari (1992–1998) sambi ajhâr aghâma è  Madrasah Diniyah Miftahut Thullab, Kedungdung, Sampang, tor alanjut ka MTs Yarobi Grobogan (1998–2001) bân lulus kalabân predikat palèng bhâghus. Pendidikan pas lanjut ka SMAN 1 Grobogan (2001–2004) mènangka morèd sè andi' prèstasi kalabân nilai  ujian nasional palèng tèngghi.

Saellana jârèya, salèrana ètarèma è Universitas Negeri Semarang jurusan Pendidikan Kimia (2004–2008), aktif mènangka asistèn laboratorium bân pangarang artikel ilmiah, tor ajhâlâni pendidikan pesantren è Pondhuk Ahlussunnah Waljama’ah (2004–2008), Pondhuk Al-Ibriz Semarang (2008–2009). Taon 2008, salèrana lulus kalabân gellar sarjana pendidikan kimia. Salèrana pas alanjut studi è Institut Pertanian Bogor bân ollè gellar  Magister Sains Kimia (2011) kalabân predikat cum laude lèbât risèt tentang nanopartikel kitosan.

## Organisasi
Sejjhâk ngodâ, Farida aktif dâlem organisasi morèd bân dâd-ngodâdhân. Salèrana toman ajabat dhâddhi Katua OSIS MTs Yarobi Grobogan, pas maso' ka struktur PW IPPNU Jhâbâ Tengnga (2007–2009). Karir organisasina èlanjut kalabân dhâddhi bekkèl  Sekretaris PP IPPNU (2009–2012) kantos èkaparcajâ mènangka Katua Umum PP IPPNU periode 2012–2015.

Saellana mamarè jabadhân è IPPNU, Farida alanjut pangabdiyân è Fatayat NU bân samangkèn ajabat bekkèl Sekretaris PP Fatayat NU periode 2022–2027. Lèbât organisasi ka'dinto, salèrana konsisten ngawal mas'alah  strategis bâbinè' ngodâ NU, è bidang pendidikan, perlindungan sosial, bân pangowadhân ekonomi kalowarghâ abasis komunitas.

Salaènna aktif è lingkungan NU, Farida jhughân andi' kontribusi è ranah politik. Salèrana è catet mènangka Sekretaris Bidang Kerja Sama Lowar Naghârâ DPP Partai Kebangkitan Bangsa (2024–2029), Sekretaris Bidang Organisasi DPP Bâbinè' Bhângsa (2024–2029), bân ajabat Bekkèl Katua DPP KNPI (2015–2018).

## Karir
Farida Farichah amolaè kontribusina È pamarènta'an mènangka Asistèn Ahli Kamenterian Dhisa, Pembangunan Daèrah Tertinggal, bân Transmigrasi (2012–2014). Salèrana akarir è parlemèn mènangka Tenaga Ahli Angghuta DPR RI (2014–2019, 2019–2024, bân 2024–2025).

Taon 2025, Farida èkaparcajâ maso' dâlem  kabinet mènangka Bekkèl Menteri Koperasi dâlem Kabinèt Merah Putih. Dâlem jabadhânna ka'dinto, salèrana negghâssaghi komitmen makowat fungsi koperasi mènangka soko ghuru perekonomian ra'yat.

## Sombher-sombher
Kasoltanan Indrapura

**Kasoltanan Inderapura** aropa'aghi kraton sè bâḍâ è wilajâ kabupatèn Pasèsèr Lao', Somattra Bârâ' samangkèn, abètes kalabân Propinsi Bângkolo bân jambi. Saccara resmi, kraton panèka toman dhâddhi bâbâ'ân kraton Pagaruyung maskè sanyatana kraton Inderapura panèka manjheng dhibi' sarta bhibhâs ngator orosan ḍâlem bân lowar negri.

Kraton panèka è masa kamajjhuwânna, tamaso' è ḍâlemma panèka wilajâ tasè' bârâ'ân Somattra molaè ḍâri Paḍang bâgiyân ḍâjâ kantos Songai Hurai è lao'. Bhârâng sè pentèng è Inderapura panèka sa'ang bân emmas.

Pangaro kakobâsa'anna  asoltanan  kantos ka Banten è Polo Jhâbâ. Kalabân dhâsar *Sajarah Banten,* Kasoltana Banten ampon alakonè hubungan dhâghâng kalabân Kesultanan Inderapura sè ètandhâi kalabân pabherri'ân kerrès ḍâri Sultan Munawar Syah ḍâ' Sultan Hasanuddin. Mènorot Hamka, Sultan Munawar Syah makabin pottrèna sareng Hasanuddin bân abherri' haḍiyâ silebar (ḍaèra pangasèl sa'ang è Bengkulu) ḍâ' Kesultanan Banten.

## Sombher
Kraton Lamri

**Lamri** panèka nyama kraton sè bâḍâ è ḍaèra kabupatèn Acèh Rajè kalabân posatta è Lam Reh, kacamatan Masjid Raya. Kraton panèka kraton sè lebbi awwâl bâḍâ sabellumma bâḍâna Acèh Darussalam.

Sombher manca nyebbhuttaghi nyama kraton sè ngawwâli Acèh panèka "Lamri", "Ramni", "Lambri", "Lan-li", "Lan-wu-li". Panolès Tionghoa Zhao Rugua (1225) ngoca'aghi jhâ' "Lan-wu-li" sabbhân taon ngèrèm upeti ka "San-fo-chi" (Sriwijaya). Nagarakartagama (1365) nyebbhuttaghi "Lamri" È antara ḍaèra sè èyakowè sareng majapahit mènangka bâbâ'ânna. Ḍâlem Suma Oriental-la. panolès Portugis Tomè Pires nyatet jhâ' Lamri tonḍu' ḍâ' rato Acèh.

## Kaoḍi'ân Sosial Bhudhâjâ
Lamri aropa'aghi kraton tasè' agraris. Artèna dhâsar kaoḍi'ènna masyarakat è Lamri, panâka salaèn ngandhellaghi hasèl tani jhughân ḍâri pardhâghângan sè èkalako masyarakat è dhi'-seddhi'na kalabân padhâghâng ḍâri lowar, akadhi Arab, Inḍia, bân Cèna. Hasèl dhâghângnga sè èmaksod panèka sa'ang, bân jennis pon-rempon laènna, emmas, bherrâs, bân kèbân terna'. Hasèl dhâghângnga ampon ngunḍang paratèyan padhâghânng ḍâri lowar ka'angghuy ḍâteng ka Lamri bân wilajâ acèh.

## Sombher
Kraton Linge

**Kraton Linge** panèka sala sèttong kraton sè toman èpaddhek sareng suku Gayo è wilajâ Tèngghina Gayo, Propinsi Acèh. Sombher informasi ngennaè Kraton Linge coma èkaollè ḍâri tradisi lèsan suku Gayo, hasèl panalètèyan Snouck Hurgronje bân catettan parjhâlânan Maco Polo. Wilajâ kakobâsa'an Kraton Linge èparkèra'aghi molaè èkembhângaghi sajjhâk abad ka-10 M è wilajâ Kacamata Linge, Kabupatèn Acèh Tengnga. Mènorot carèta ra'yat ḍâri suku Gayo, rato sè kapèng sèttong Kraton Linge panèka Meurah Adi Genali sè èkennal mènangka ramana Sultan Johan Syah sè maddhek Kesultanan Acèh (1203 - 1234 M).

## Sombher Sajhârâ
Carèta ra'yat sè dhâddhi tradisi lèsan suku Gayo nyarèta'aghi kayâkinan ngennaè kabâḍâ'ânna Kraton Linge. Ḍâlem kaparcajâ'ân suku Gayo, Kraton Linge ampon èpaddhek è tèngghina Gayo sabellumma panyebbhârân aghâma Islam è Acèh. Berta ngennaè Kraton Linge segghut èsebbhuttaghi ḍâlem canḍunan sabbhân arè ḍâri suku Gayo sè dhâddhi penḍuḍu' è Kabupatèn Acèh Tengnga, Propinsi Acèh, Inḍonèsia. Ḍâlem panotoran suku Gayo, Kraton Linge toman èpaddhek è wilajâ Kacamatan Linge sè bâḍâ è bâgiyân lao' lèkè tasè' tabâr. Suku Gayo è Acèh yâkin jhâ' sabellumma Kesultanan Aceh kobâsa è tèngghina Gayo, wilajâ panèka ampon èkobâsaè sareng sèng kraton anyama Kraton Linge. Namong sombher tatolès ngennaè Kraton Linge ghi' ta' ètemmo.

## Sombher
Willem Janszoon

**Willem Janszoon** (kira-kira 1570-1630), gubernur kolonial bân ahli navigasi Bâlândhâ, iyâ arèya orèng Eropa pertama sè jhâjâ bân bisa ngabâssaghi pantai Australia. Nyamana ḍhâng-kaḍhâng èsingkat dhâddhi **Willem Jansz.** (kalabân otabâ tanpa tanḍhâ titik). Janszoon alako ka'angghuy Hindia Bâlândhâ selama pan-bârâampan peridoe (1603–1611, 1612–1616, tamaso' periode mènangka gubernur Bèntèng Henricus è Polo Solor.

## Kaoḍi'ânna bâkto kènè'
Taḍâ' sè èkataowè ḍâri kaoḍi'ânna Willem Janszoon è bâkto ghi' kènè'na. Cora'na salèrana èlahèrraghi è Amsterdam, Bâlândhâ bân aropa'aghi orèng sè jâtèm piatu. Salèrana iyâ arèya sè pertama  sè ècatet maso' ka penugasan *Oude compagnie* (perusahân sè laju), sala sèttong pendahulu Verènigde Oostindische Compagnie (VOC), mènangka awak kapalla *Hollandia*, bâgiyân ḍâri lajârrâ sè ka-2 sè èpimpin Jacob Cornelisz van Neck,  èkèrèm moso Bâlândhâ ka Hindia Tèmor è taon 1598. Tangghâl 5 Mèi 1601, salèrana èntar alajâr polè ka Hindia Tèmor mènangka penanggung jawab *Lam*, sala sèttong ḍâri tello bahtera ḍâlem rombongan lajârrâ sè èpimpin moso Joris van Spilbergen.

Janszoon alajâr ḍâri Bâlândhâ ka Hindia Tèmor ka'angghuy pertama kalè sè ka-3 è tangghâl 18 Ḍèsèmber 1603, mènangka kapten *Duyfken* (otabâ *Duijfken*, sè anḍi' artè "Merpati Kènè'"), sala sèttong ḍâri 12 bahtera ḍâlem rombongan rajâ lajârânna Steven van der Hagen. Nalèkana bahtera laènna adhingghâllâghi Polo Jhâbâ, Janszoon èkèrèm ka'angghuy nyarè pasar dhâghângan laènna, khusussa è "polo rajâ Papua bân lo-polo laèn è Tèmor bân Lao'." Salèrana jhughân èkennal mènangka orèng Eropa pertama sè nemmowaghi benua Australia sabellunna orèng Bâlândhâ laènna.

## Catatan


## Pranala luar

* Penjelajahan Replika Duyfken, 1999 Diarsipkan 2004-11-12 di Wayback Machine.
* Garis waktu Duyfken Diarsipkan 2009-09-13 di Wayback Machine
Mochamad Irfan Yusuf

**K.H. Mochamaḍ Irfan Yusuf Hasyim** (lahèr è tangghâl 24 Juni 1962), otabâ Gus Irfan, panèka sala sèttong politisi Inḍonèsia bân Mentri Haji bân Umroh. Salèrana paneka panakanna penḍiri Nahḍlatul Ulama (NU), KH. Hasyim Asy'ari.

## Penḍiḍighân
Gus Irfan asakola è SMPP Jombang (satèya èkennal dhâddhi SMA Negeri 2 Jombang) molaè taon 1977 kantos 1981. Sa'amponna lulus, salèrana nerrosaghi kuliana è Universitas Brawijaya, Malang, bân olle ghellâr Sarjana è taon 1985.

è taon 2000, salèrana nerrossaghi kuliah pascasarjana è universitas sè paḍhâ bân è taon 2002 ngaollè ghellâr Magister.

Saterrossa, Gus Irfan mamarè program Ḍoktoral Manajemen Penḍiḍighân Islam (S3) e Universitas Islam Negeri Maulana Malik Ibrahim (UIN Maliki) Malang. Salèrana lulus è tangghâl 24 Pèbruari 2025, dhâddhi ḍoktor sè ka 684, kalabân ḍisertasi sè ajuḍul "*Kepemimpinan Transformasional KH. Muhammad Yusuf Hasyim dalam Melestarikan Tradisi Indonesia di Pesantren Tebuireng Kabupaten Jombang*."

## Karier
Mochamad Irfan Yusuf molaè karir è pesantren Islam dhâddhi Sekretaris Jenḍeral Pesantren Islam Tebuireng è Jombang, ḍâri taon 1989 kantos 2006. Salaèn jâriya, ḍâri taon 1990 kantos samangkèn, salèrana ampon dhâddhi bâkkèl Katowa Yayasan Hasyim Asy'ari, lembaga sè ngawasi pesantren Islam.

È taon 1996 èangka' dhâddhi Presiḍen Komisaris PT BPR Tebuireng, lembaga keuangan mikro sè baḍâ è pesantren Islam, ban atugas kantos taon 2016. è Penḍiḍighân tèngghi, Gus Irfan jhughân atugas dhâddhi ḍosen è Akademi Keperawatan Wiḍyagama (AKPER) è Malang ḍâri taon 2013 kantos 2016.

molaè taon 2006, salèrana èkaparcajâ dhâddhi Penjaga Asrama Islam Al-Farros. È dhunnya politik, salèrana èpèlè dhâddhi Angghuta ḌPR Inḍonèsia dâri ḍaèra Pamèlèyan Jhâbâ Tèmor VIII bân èresmiaghi è tangghâl 1 Oktober 2024, sanajjân masa jabatdhânna namong sakejjhâ' kantos tanggal 22 Oktober 2024, polana è tanggal jâriya salèrana èangka' dhâddhi Kapala baḍan penyelenggara hajji bân umroh (satèya dhâddhi Kementerian Organisasi Hajji bân Umroh Republik Inḍonèsia), jabatan sè ghi' èjhâlânaghi kantos samangkèn.

## Sombher
Kasoltanan Jambi

**Kasoltanan Jambi** (Arab Malaju: كسلطانن جمبي ) panèka kraton Malaju Islam sè toman manjheng è propinsi Jambi, Inḍonèsia. Kasoltanan panèka sabellumma anyama kraton Malaju jambi sè èpaddhek sareng Dato' Paduko Berhalo asareng rajina, Pottrè Selaras Pinang Masak, è Jambi taon 1460. 

## Sajhârâ
Wilajâ Jambi lambâ' aropa'aghi wilajâ Kraton Malaju. Bâḍâna Kasoltanan Jambi abhâreng kalabân bângkiddhâ Islam è wilajâ Jambi. È taon 1616, Jambi aropa'aghi palabbhuwân palèng soghi nomer ḍuwâ' è Somattra sa'amponna Acèh. È taon 1670 kraton panèka sabhândhing kalabân ghâ-tatangghâna akadhi Johor bân Palembang.

## Sombher
Djamari Chaniago

**Djamari Chaniago** (lahèr 8 April 1949) panèka politisi bân perwira pensiunan Angkatdhân Bersenjata Nasional Inḍonèsia (TNI) sè samangkèn atugas dhâddhi Menteri Ko'orḍinator Urusân Politik bân Ka'amanan Republik Inḍonèsia molaè 17 Sèptember 2025, bân angghuta Ḍewan Gelar, Ḍekorasi, bân Kehormatan è perioḍe 2020–2020. salèrana panèka menteri sè palèng towa (è bâkto pelantikan) è ḍâlem jhâjhârbâ'ân Kabinet Inḍonèsia.

Jabatdhân ahèr sabellunna dhâddhi mentri panèka Kapala Staf Umum Angkatdhân Bersenjata Nasional Inḍonèsia kalabân pangkat bintang tello', èresmiaghi è tangghâl 8 Maret 2000, aghântè Suaiḍi Marasabessy. Sabellunna jhughân atugas dhâddhi Komanḍan Komanḍo Caḍangan Strategis Angkatdhân Ḍarat (Pangkostraḍ). Lulus ḍâri Akaḍemi Militer Inḍonèsia (AKABRI) è taon 1971 bân ḍâtâng ḍâri unit Infanteri Baret Hijau Kostraḍ. Djamari ajabat dhâddhi Presiḍen Komisaris PT Semen Paḍang ḍâri 2015 sampè 2016.

## Sejarah
Djamari Chaniago èlahèrraghi ḍâlem kalowarga tentara è Somattra Bârâ'.Ramana, Mochtar, asalla ḍâri Tabek Patah, Tanah Ḍatar, dhinèng èbhuna, Djamilah asalla ḍâri Ulak Karang, Paḍang, ban asalla ḍâari etnis Chaniago, Minangkabau. Masa ghi' kènè' bân ghi' ngoḍâ è Banḍung.

Djamari lulus ḍâri Akademi Angkatdhân Bersenjata Inḍonèsia (Akabri) è taon 1971. Salèrana ètugas è Komanḍo Caḍangan Strategis Angkatdhân ḍhârâ' (Kostraḍ) è taon 1974 bân aghâdhui pan-bârâmpan posisi komanḍan tempur è Aceh bân Timor Tèmor è antara taon 1970-an bân 1990-an.

## Sombher
Angga Raka Prabowo

**Angga Raka Prabowo** (lahèr è tangghâl 8 Sèptèmber 1989) panèka sala sèttong politisi Inḍonèsia ḍâri Partai Gerinḍra sè ampon ajhâjhâr dhâddhi bâkkèl Menteri Komunikasi bân Urusan Ḍigital Inḍonèsia molaè tangghâl 19 Agustus 2024, bân Kapala Baḍan Komunikasi Pamarèntah sajjhek 17 Sèptèmber 2025

## Karir bân Penḍiḍighân
è taon 2011, salèrana olle ghellâr sarjana Hubungan Internasional ḍâri Universitas Jayabaya.

Salèrana atugas dhâddhi Kapala Komunikasi otabâ Ḍirektur Meḍia Kampanye Tim Kampanye Nasional Prabowo Subianto–Gibran Rakabuming Raka (TKN) è Pemilu Presiḍen Inḍonèsia 2024. È ḍâlem struktur Partai Gerinḍra sè èpimpin sareng Prabowo, Angga atugas dhâddhi bâkkèl Sekretaris Jenḍeral bân Kapala Baḍan Komunikasi.

È taon 2019, salèrana jhughân dhâddhi Kapala Ḍepartemen Meḍia Sosial partai. È taon 2018, salèrana dhâddhi Kapala Eksekutif *Inḍependent Observer tabloiḍ*  è taon 2021 èangka' dhâddhi Komisaris PT Teknologi Militer Inḍonèsia.

## Pangarghâ'ân
è taon 2025, salèrana narèma Pangarghâ'ân Fortune Inḍonèsia 40 Unḍer 40 Awarḍ. Pangarghâ'ân  panèka èpassra'aghi è Fortune Inḍonèsia Summit 2025 è tangghâl 6 Pèbruari 2025, è *The Westin* Jakarta. Ḍaftar, sè èrilis sareng Fortune Inḍonèsia, aèssè 40 orèng ngoḍâ Inḍonèsia sè palèng apangaro è bhân-sabbhân sektor sè è ghita' aomor 40 taon è tangghâl 31 Ḍèsèmber 2024.

## Sombher
Ahmad Riza Patria

**Ahmad Riza Patria** (lahèr, 17 Dèsèmber 1969), lebbi èkennal kalabân nyama Ariza, panèka sala sèttong politisi Inḍonèsia sè ajabat dhâddhi  Bâkkèl Gubernur Jakarta molaè tangghâl 15 April 2020, kantos tangghâl 16 Oktober 2022. Sabellunna, beliau ajabat dhâddhi angghuta Ḍewan Perwakilan Rakyat RI ḍâri fraksi Partai Gerakan Raya Inḍonèsia neng è ḍuwâ' perioḍe, ḍâri taon 2014–2019 bân 2019–2024. È masa jabatdhân sè lughâllu, dhâddhi Bâkkèl Katoa Komisi II ḌPR Inḍonèsia. Salèrana èpèlè è ḍaèra pemilu Jhâbâ Bârâ' III sa'amponna mennang kalabân 23.991 sowara è Pemilu Umum 2014.

Ariza perna acalon dhâddhi Bâkkèl Gubernur Jakarta abhâreng Henḍardji Soepandji è pemilu gubernur Jakarta taon 2012. Pasangan panèka narèma sowara sè palèng sakoni', 85.990 sowara, otabâ 1,98 persen. È Pemilu Bâkkèl Gubernur Jakarta taon 2020, salèrana ècalonaghi bân partai dhâddhi calon Bâkkèl Gubernur Jakarta bân sukses makala Nurmansjah Lubis, ngaollè 81 sowara ḍâri 100 angghuta Ḍewan Perwakilan Rakyat Propinsi (ḌPR) Wilayah Ibukota Khusus Jakarta.

Sabellunna atugas dhâddhi Katoa Panitia Pemuḍa Nasional Inḍonèsia taon 1999 kantos 2002. Taon 2002 èpèlè polè dhâddhi Katowa ḌPḌ KNPI. Ahmad Riza Patria ngaghungi ghellâr sarjana ḍâri Institut Teknologi Banḍung.

È taon 2024, Patria èangka' dhâddhi kaḍiḍat calon presiḍen. Salèrana jhughân Katoa Ḍewan Kepemimpinan Pusat (DPP) Partai Gerinḍra samangkèn.

## Sombher
Orèng Hui

Orèng Hui panèka kalompo' aghâma Asia Tèmor sè èkompolaghi ḍâri para panganut Islam sè abhâsa Cèna. Orèng Hui asebbar è sakabbhina Cèna, khosossa è propinsi bârâ' lao' bân è Zhongyuan. Mètorot sensus 2020, è Cèna bâḍâ ra-kèra 11,3 juta orèng Hui. È lowar Cèna bâḍâ 170.000 tamaso' Dungan è Kazakhstan bân Kirgistan, Panthays è Myanmar, bân Chin Haws è Thailand jhughân èangghep bâgiyân ḍâri etnis Hui.
Ferry Juliantono

**Ferry Joko Yuliantono** (lahèr 27 Juli 1967), biasana èkennal kalabân Ferry Juliantono, panèka sala sèttong teknokrat, aktivis, birokrat, bân politisi Inḍonèsia sè ampon dhâddhi Mentri Koperasi Inḍonèsia molaè 8 Sèptèmber 2025.

Ferry atugas dhâddhi Sekretaris Jenḍeral Asosiasi Islam (SI) neng è perioḍe 2021-2026. Salèrana jhughân èpèlè kalabân aklamasi dhâddhi Katowa Umum Asosiasi Alumni Universitas Padjdjaran (IKA Unpaḍ) neng è perioḍe 2024-2028. Aktivis multi-partai panèka politisi Partai Gerinḍra sè dhâddhi bâkkèl Katowa Umum Mobilisasi Massa Ḍewan Eksekutif Pusat Partai Gerinḍra ḍâri taon 2020 kantos 2025.

## Kaoḍi'ân

### Kaoḍi'ân Awwâl
Ferry Joko Juliantono lahèr è Wilayah Ibukota Khusus Jakarta è tangghâl 27 Juli 1967.

Akabin sareng Ir. Sita Komaladewi ban èparèngè potra ḍuwâ’. 

## Penḍiḍighân
Ferry mamarè asakola sakola dhâsar è SḌ Ḍuren Tiga 07 Pagi, Jakarta, taon 1980. Nerrosaghi Penḍiḍighân e SMP Sumbangsih Jakarta taon 1984 ban saterrossa Penḍiḍighân è SMA Mahardhika Sorbhâjâ, lulus taon 1987.

Saterrossa mamarè kuliah sarjana (S1) è Fakultas Ekonomi, jurusân Akuntansi è Universitas Padjadjaran è taon 1993. 

salèrana mamarè program pascasarjana (S2) è Fakultas Ilmu Sosial bân Politik, jurusân Hubungan Internasional, jurusân Ekonomi Politik Internasional, Universitas Inḍonèsia, è taon 2006. 

## Sombher