open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Maraden Panggabean

**Maraden Saur Halomoan Panggabean** (29 Junè 1922 – 28 Mèi 2000) panèka sala sèttong tokoh militèr Inḍonèsia sè perna dhâddhi *Menteri Pertahanan* bân *Keamanan* è ḍâlem *Kabinet Pembangunan II* sarta *Menteri Koordinator Politik* bân Keamanan è ḍâlem *Kabinet Pembangunan III*. Saterrossa è taon 1983–1988, Maraden ajabat mènangka Katowa Dèwan *Pertimbangan Agung (DPA).*
## Parajhâ
### Tanḍhâ Jhâsa

## Sombher
T.B. Silalahi

Letnan Jenderal TNI (HOR) (Purn.) **Tiopan Bernhard Silalahi** otabâ sè biysana èyolok **T.B. Silalahi** (17 April 1938 – 13 Novèmber 2023) panèka *mantan Menteri Negara Pendayagunaan Aparatur Negara* è ḍâlem Kabinèt *Pembangunan VI. Lulusan Akademi Militer Nasional (AMN)* taon 1961 panèka aghâdhuwi jabadhân dhi-budhi è aâlem militèr mènangka Asistèn I Kasad kalabân pangkat Mayor Jènderal è taon 1988. Saterrossa èpadhâddhi mènang *Sekjen Departemen Pertambangan* bân *Menteri Pendayagunaan Aparatur Negara* (1993—1998). 
## Fèlmografi
### Fèlm

## Tanḍhâ Kahormadhân

## Sombher
Al-Mu'tamid

Abu’l-ʿAbbās Aḥmad bin Jaʿfar bin Muḥammad bin Hārūn al-Muʿtamid ʿalā’Llāh (bhâsa Arab: أبو العباس أحمد بن جعفر; ca 842 – 14 Oktober 892), lebbi èkennal kalabân nyama pamarènta'anna al-Muʿtamid ʿalā 'llāh (المعتمد على الله, 'Bergantung pada Tuhan'), panèka khalifah Kakhalifahan Abbasiyah ḍâri taon 870 kantos taon 892. Pamarènta'anna nandhâi "Anarki è Samarra" marè bân rèstorasi Abbasiyah èmolaè, tapè salèrana sabâgiyân rajâ pamarènta'anna ghun karè nyama. Kakobâsa'an ètegghu' tarètanna nyamana al-Muwaffaq, sè negghu' kasetiya'an ka militèr. Otoritas Al-Mu'tamid èbâtessè saellana ta' suksès ghâbây buru ka wilajâ sè èparènta Ahmad bin Tulun è akhèr 882, bân salèrana èsabâ' è bâbâna penjara roma sareng tarètanna. Saellana al-Mu'tamid sèdhâ è taon 892, al-Mu'tadhid aghentè'è salèrana mènangka khalifah.

## Kaodi'ân
al-Mu'tamid nyama lengkabbhâ panèka Khalifah al-Mutawakkil (m. 847–861).[1] Nyama lengkabbhâ panèka Ahmad bin Abi Ja'far, bân jhughân èkennal kalabân nyama patronimik Abu'l-Abbas, bân ḍâri èbhuna anyama Ibnu Fityan. Saellana al-Muhtadi èpatoron sareng komandan Turki Bayakbak bân Yarjukh, salèrana èpèlè sareng militèr mènangka sè aghentè'è bân aproklamasiyaghi Khalifah kalabân nyama pamarènta'anna al-Mu'tamid ʿAlā 'llāh è tangghâl 16 otabâ 19 Juni 870. È tangghâl 21 Juni, al-Muhtadi ajhâlâni eksekusi.

Pamarènta'an al-Mu'tamid nandhâi marèna kadhâddhiyân "Anarki è Samarra", sè èmolaè kalabân matè'è al-Mutawakkil è taon 861. Otoritas khalifah è provinsi-provinsi ghâgghâr bâkto periode kasebbhut, kalabân hasèl jhâ' pamarènta pusat èlang kontrol efektif ka sabâgiyân rajâ kakhalifahan è lowar wilajâ mètropolitan Irak. È bârâ', Mesir ampon ghâgghâr è pamarènta'anna tentara Turki sè ambisius Ahmad bin Tulun, sè jhughân anḍi' rancana è Suriyah, tor Khurasan bân sabâgiyân rajâ Tèmor Islam è kala' sareng Saffariyah è bâbâna Ya'qub bin al-Laits, sè aghentè'è gubernur Abbasiyah, nyamanaMuhammad bin Thahir. Sabâgiyân rajâ Arab jhughân èlang è tanangnga pangobâsa lokal, tor è Tabaristan sèttong dinasti Syiah Zaidi sè radikal ngala' kakobâsa'an. Tor è Irak, pangrosaghân buḍâ' Zanj ampon èmolaè bân lekkas ngancem Bagdad dhibi', bân lebbi jhâu ka lao' kaum Qaramitah panèka anceman sè bhuru lahèr.

## Sombher-sombher
Andyawan Martono Putra

**Andyawan Martono Putra** (lahè 30 April 1967) panèka sala sèttong perwira tèngghi TNI-AU sè molaè 10 Agustus 2025 ngaollè jabadhân mènangka *Panglima Komando Pertahanan Udara Nasional.*

Andyawan panèka lulusân *Akademi Angkatan Udara* taon 1989 sè molaè awwal karirèpon mènangka panerbhâng *tempur F-16 Fighting Falcon* è *Skadron Udara 3 Lanud Iswahyudi.* Jabatan dhi-budhi jènderal bintang tèllo’ panèka mènangka *Staf* Khosos *Kasau*.

Andyawan panèka pottra ḍâri *mantan Bupati* Bekasi Brigjen TNI (Purn.) Suko Martono.
## Parajhâ
**Tanḍhâ Jhâsa bân Brevet**

## Sombher
Chappy Hakim

**Chappy Hakim** (lahèr 17 Ḍèsèmber 1947) panèka sala sèttong tokoh militèr Inḍonèsia. Panjhennengnganèpon perna ajabat mènangka Kopala *Staf TNI Angkatan Udara (KSAU)* pèriode 2002–2005, aghântè’è Marsekal TNI Hanafie Asnan. Chappy Hakim saterrossa èghântè bi’ Marsekal TNI Djoko Suyanto. 

È tangghâl 14 April 2004, Chappy èyangka’ mènangka *honorary pilot* è *Angkatan Udara* *Amèrika Serikat (USAF)* bi’ Jendral William J. Begert, *Komandan Pacific Air Forces (PACAF)* sè nomer 22. 

Molaè taon 2019, panjhennengnganèpon amadhâddhi sarta amimpin *Pusat Studi Air Power Inḍonèsia* otabâ *ICAP (Indonesia Center for Air Power Studies).*
## Parajhâ
### Tanḍhâ jhâsa
Èbâkto ajabat mènangka Kasau, èbâbâ ka'dinto pan-saponapan tanḍhâ kahormadhân sè perna èkaollè

## Sombher
Aèng Tongtong, Sarongghi, Songennep

Aèng Tongtong panèka sala sèttong dhisa è Kacamatan Sarongghi, Kabupatèn Songennep, Propinsi Jhâbâ Tèmor. Oca’ “Aèng Tongtong”  è ḍâlem bhâsa Madhurâ asalla ḍâri oca’ “Aèng,” artena Aèng, ban “tong-tong,” pakakas sè ègibâ tanang. Sapanèka amargâ lokasi geografis Aèng Tongtong bâḍâ è pèngghir ghunong sè bannya’ batona. Warga kodhu ngèba samacemma kendi aèng ka'angghuy ngala' aèng dâri somber sè bâdâ è bâgiyân bârâ'na Dhisa Aèng Tongtong. Paneka nandha’agi ja’ è jaman lambâ’, orèng-orèng lèbur ngangko’ otaba ngèbâ aèng.

Kampong Aèng Tongtong kasohor polana tempat paghâbâyanna kerrès sè palèng rajâ, kalabân para pengrajin kerrès sè palèng bânnya’ è dhunnya, aḍâḍḍiyaghi Sumenep ènyamaé “Kotta Kerrès.” Tradisi nempa kerrès èmolaè è jâman pamarenta'anna Aria Wiraraja, sè aropa'aghi bângsawan Wengker, sè èyallè tugas ka konco'na Polo Madhurâ, abhâkta rèng-orèng Wengker sè pènter aghâbây kerrès.
Dadi Hartanto

Dadi Hartanto (lahèr 30 Agustus 1966) panèka sorang Purnawirawan TNI-AL sè dhibi'en jhibhât mènangka Inspektur Jenderal TNI.[1]

Dadi, panèka lulusan Akademi Angkatan Laut (AAL) angkatan ke-XXXIV/taon 1988.[2] Jhibhât dhibi'en jenderal bintang tello' panèka mènangka Komandan Jenderal Akademi TNI.
## Penghargaan

## Sombher
Nu'aim bin Abdullah

**Nu'aim bin Abdullah bin Asid al-'Adawiy** (Arabic : نعيم بن عبد الله بن أسيد العدوي), sala sèttong sohabhât Nabbhi sè asalla ḍâri Bani Adi akadhi Umar bin Khattab, èparènge julukan *"An-Nahham"* polana nabbhi perna adhâbu: "Kaulâ maso' ka sèttong kebbhun, terros kaulâ ngèdingaghi *nahmah* (sowara akadhi batuk otabâ cerrèng). Jhughân abhânto Umar bin Khattab maso' Islam. Bâḍâ jhughân sè ngoca'aghi jhâ' nyamana èobâ sareng Nabbhi dhâddhi Salih.
Bârung Madhurâ

Bârung Madhurâ panèka sala sèttong jenis usaha ritèl mikro sè tombu cè' ceppètta è pan-bârâmpan kotta è Indonesia molaè taon 1990-an, khusussa è wilayah Jabodètabèk bân sabâgiyân Jhâbâ. Bârung-bârung panèka  aropa'aghi toko kelontong kènè' sè ajhuwâl macem-macem kabutowan sabbhân arè akadhi kabutowan pokok, cem-macemma kakanan, ènoman, roko', pulsa tèlpon, token listrik, bân jhughân bènsin è ḍâlem okoran ritèl kènè', sè èator kalabân rapi è dâlem barang dâgânganna.

## Istilah
Bârung Madhurâ èmaksod dâ' macem toko kelontong kènè' sè asalla èkennal kalabân pongghâbâ otabâ pangurus dâri suku Madhurâ. Oca' panèka dhibi' asalla ḍâri gabungan duwâ' oca' indonesia: "warung," artena bârung otabâ warung kènè' sè ajhuwâl cem-macemma kabutowan pokok bân barang sabbhân arè, bân "Madura," nyamana polo è Jhâbâ Tèmor sè bânnya' usaha panèka asalla.

## Fitur khas
Bârung-bârung kakanan Madhurâ èkennal polana jam operasina sè bânnya', umumna èbukka' 24 jhâm sa'arè, sabbhân arè ta' kalabân arè libur, sè mabi bisa aladinè pelanggan bilâ bhâi, tamaso' malem otabâ gu-laggu. Bârung-bârung kakanan Madura nyadhiyaaghi bânnya' kabutowan sabbhân arè sè lengkap bân terjangkau, molaè dâri kabutowan pokok, ènomman, cem-macemma kakanan, roko', pulsa telpon, token listrik, kantos layanan tambahan akadhi aèng galon, LPG, bân jualan bensin èceran (SPBU mini).

Salaèn jârèya, bârung-bârung kakanan Madhurâ serrèng ètandhai kalabân pajhângan bârâng dâgangan sè rapi bân teratur è kennengngan sè rèlatif kènè', è antarana pajangan kaca, kulkas minuman, bân rak roko' sè ghâmpang èjangkau sareng pelanggan. Bânnya' warung kakanan jhughân nyadhiya'aghi arghâ sè *kompetitif* bân *fleksibel*, serrèng lebbi rèndah dâri toko modèrn polana struktur biaya operasional sè *efisien*.

## Sombher
Universitas Madhurâ

Universitas Madhurâ panèka sala sèttong perguruan tinggi swasta è Pamekasan, Jhâbâ Tèmor, Indonesia. Èpaddek è tanggal 2 Mèi 1978. Samangkèn Universitas Madhurâ andi' ennem fakultas bân sapolo program studi sè bâdâ è kampussa è Jalan Raya Panglegur KM. 3.5, Pamekasan. Kagiatan Universitas Madhurâ èjhârbâ'aghi è dâlem Tri Dharma Perguruan Tinggi (Tello' Pilar Pendidikan Tinggi), sè aropa'aghi Pendidikan bân Pangajârân, Penelitian, bân Palayanan Masyarakat.

## Sosonan
Struktur organisasi Universitas Madura aropa'aghi unsur-unsur kepemimpinan, pelaksanaan, sareng unsur pendukung. Pimpinan Universitas Madhurâ aropaaghi Rèktor sareng Wakil Rektor tello’. Tello’ Wakil Rektor kasebbut ènggi panèka Wakil Rektor Urusan Akademik (Wakil Rektor I), Wakil Rektor Administrasi sareng Keuangan (Wakil Rektor II), sareng Wakil Rektor Urusan Mahasiswa sareng Alumni (Wakil Rektor III). Unsur-unsur pendukung è antarana komponen akademik, sè èkompolaghi dâri fakultas bân program pangajharan, komponen implementasi teknis, bân komponen implementasi administrasi. Unsur-unsur pendukung universitas panèka Senat Universitas.

Manajemen proses pendidikan bân pangajaran ècakop bânnya' kegiatan, molaè dâri rèncana program pendidikan bân menyiapkan mahasiswa ghâbây program pendidikan, èlaksanaaghi pendidikan bân pangajaran, ngawasi bân èvaluasi proses pandidikan bân pangajharân, bân ngola data. Pelaksanaan kegiatan-kegiatan panèka èbâgi dâ' bânnya' unit bân èlemen dâlem sistem organisasi universitas bân sakabbhina komunitas akademik.

Lancarra palaksanaan tugas-tugas sèttong èlemen otabâ unit èpangaro lancarra pelaksanaan tugas-tugas èlemèn otabâ unit laènna. Mèlana, pembagian tugas, tanggung jawab, tata cara alako, bân aspek-aspek laènna dâri sistem manajemèn pendidikan bân pangajaran kodhu èpahami, èsepakati, bân ètoro'è.

Kegiatan pendidikan sareng pangajharan è Universitas Madhurâ èlaksana'aghi kalabân sistem krèdit semèster. È dâlem sistem panèka, aktivitas akademik siswa èokor dâlem satuan kredit semèster (SKS). Sistem panèka amampuwaghi siswa aghâbây program akademik menorot katerampilan, bakat, minat, bân kamampowanna.

## Kurikulum
Kurikulum sè èkembângaghi è Universitas Madhurâ panèka èghâdhui orientasi dâ' pondasi bân tojjuwan pendidikan perguruan tinggi, khusussa katerrangan bân sikap sè èkarep èghâdhui para mahasiswa è bâkto lastarè.

Manajemen pendidikan bân pangajaran è dâlem sistem kredit èusahaaghi kaangghuy ècapa'aghi tojjuwan-tojjuwan panèka. Kaangghuy nolongè lancarra pangalolaan pendidikan bân pangajharan bân kaangghuy notobi kabutowan masyarakat èdâlem informasi kagiatan Universitas Madhurâ, parlo Buku Pandhuan Akademik.
Rèpublik Kongo

**Kongo**, èsebbhut resmi **Rèpublik Kongo** (bhâsa Prancis, bhâsa Kituba: *Repubilika ya Kôngo* ) [ a ], panèka bekas koloni Perancis è Afrika bârâ'-tengnga.
Sana'a

**Sana'a** (bhâsa Arab : صنعاء‎) panèka ibukottha bân kottha palèng rajâ è Yaman. Jumlahna bâḍâ 1.930.000 orèng (2005). Bandara Internasional Sana'a jhughân bâḍâ è Sana'a. Pamarènta'an Yaman èpinḍaaghi ka Aḍèn, ibukottha Yaman Lao' sè èmolaè, samarèna èjajah Houthi. Aḍèn ènyataaghi mènangka ibukota sementara bi' Prèsiḍèn Abd Rabbuh Mansur Hadi è bulân Maret 2015.
Roma Sakè' Omom Daèra dr. Hasri Ainun Habibie

**Roma Sakè' Omom Daèra Dr. Hasri Ainun Habibie (RSUD Ainun)** iyâ arèya RSUD sè èka'anḍi' bi' Pamarènta Propinsi Gorontalo sè èmolaè bân èpaddhâk è tangghâl 3 Nopèmber 2013.

RSUD Daèra Ainun Habibie (RSUD Ainun Habibie) aropa'aghi roma sakè' rujukan è Provinsi Gorontalo, sè segghut èsebbhut RSUP Ainun (Rumah Sakit Umum Provinsi Ainun). Roma sakè' rèya fokus dâ' mata, ginjâ, jantong, bân panyakè' inpeksi.

Nyama roma sakè' rèya ngala' ḍâri nyamana dokter bân Èbhu Naghârâ Republik Inḍonèsia sè ka-3, dr. Hasri Ainun Besari Habibie, binèna Presiden RI ka-3 , BJ Habibie. 

Nyamana roma sakè' rèya dhâddhi sala sèttong bhângon pangargâ'ân dâri orèng Gorontalo ghâbây jâsa bân ngabdina bi' BJ Habibie, sè aropaaghi Suku Gorontalo sè ḍâ'-aḍâ' sè perna ajabat dhâddhiPresiden Republik Indonesia. 

Saellana èsaroju' bi' rèng-orèng *stakeholder* è daèra, RS dr. Hasri Ainun Habibie ahèrra molaè abukka' sajjhâk taon 2014, kalabân layanan awwâl , arèya operasi katarak. Satèya, status RSUD Daera Ainun Habibie è Propènsi Gorontalo panèka tipe C, è bâkto rekomendasi kaangghuy èpaènga' ka tipe B samangkèn èproses è taon 2022. 

## Kennengngan
Roma sakè' dr. Hasri Ainun Habibie bâḍâ è Kotta Limboto, Kabupaten Gorontalo, Propènsi Gorontalo.

## Paberri'ân Nyama dr. Ainun Habibie
Panettabhân nyaman roma sakè'rèya èpotosaghi lebât sidâk parèporna DPRD kalabân pamgesahan Rancangan Paratoran Daèra (Ranperda) panyamaan roma sakè' sè alangsong è roang sidâk otama DPRD Provpensi Gorontalo bâkto arè Senin, 23 Sèptember 2013. 

Panyama'an dr. Hasri Ainun Habibie la lèbât proses sè lanjhâng bân èsaroju' bi' kalowarga rajâ Prèsiden Republik Inḍonèsia sè ka-3, BJ Habibie sè neng è Jakarta bi' Gorontalo. Kalowarga rajâ BJ Habibie cè' sarana ngarghâè paberri'ân nyama mantan èbhu naghârâ dr. Hasri Ainun Habibie, kaangguy èyabadiaghi mènangka nyamana roma sakè' è Gorontalo bân kèya menangka bhuktè ḍâ' masrakat Inḍonèsia jhâ' kampongnga kalowarga rajâ Habibie arèya bâḍâ è Gorontalo. 

## Pangembengan Roma Sakè'
È taon 2019, rencana pangembangan pamaddhâghân RSUD Ainun lèbât mekanisme KPBU (Karjâbâreng Pamarènta bân Bhâdân Osaha) molaè èjalanaghi kalabân bâjârân sampè' 800 miliar. È bâkto sè bhâkal dâtâng, RSUD Ainun èyarep dhâddhi RSUD Rujukan Daèra tipe B bâgi orèng-orèng è Propènsi Gorontalo bân kèya ghâbây orèng-orèng è Wilayâ Teluk Tomini ( Toli-Toli, Buol, Kepulauan Banggai, Luwuk, Mongondow Bolaang Utara, bân Mongondow Bolaang Selatan ).

Salaèn jârèya, RSUD Daèra dr.Hasri Ainun Habibie kèya bhâkal èkembângaghi mènangka roma sakè' pandidighân ghâbây Fakultas Kedokteran, Universitas Negeri Gorontalo (UNG). Satèya, para mahasiswa FK-UNG ngalakonè magang pandidighân kedokteran è RS Umum Daerah Aloei Saboe, Kota Gorontalo. 

## Sombher

Bhângsa:Roma sakè' è Gorontalo
Dhikkèr

**Dhikkèr**     ) (  ) iyâ arèya ènga' ka Allah Ta'ala è sabbhân-sabbhân kabâḍâ'ân. Dhikkèr aropa'aghi nyebbhut asmana Allah kadhiyâ Al-Qur'an.  Pamaosan dhikkèr sè palèng otama iyâ arèya *“ [[Tahlèl|Laa Ilaaha Illallaah]] ”.* Dhinèng ḍu'a' sè palèng otama iyâ arèya *“Alhamdulillah”* .  Orèng sè alako dhikkèr èsebbhut *dzaakir* (ذاكر).
Organisasi Risèt Tanè bân Pangan

**Organisasi** Risèt Tanè bân Pangan sè èrèngkes kalabân oca' ORPP arèya sala sèttong organisasi risèt sè bâḍâ è bâbâna Baḍan Risèt bân Inovasi Nasional (BRIN). Organisasi rèya aropa'aghi obâ'ân ḍâri Baḍan Panâlètèyan bân Pangembhângan Tanè è bâbâna Kamântrèyan Tanè. Sajjhek Tangghâl 4 Maret 2022, kopala ORPP èjabat sareng Puji Lestari.

## Kalakowan bân Kaghuna'an
Organisasi Risèt Tanè bân Pangan anḍi' tugas mamarè tugas tèknis panèlètèyan, Pangembhângan, pengkajian, bân panerrapan, tor invènsi bân inovasi è biḍâng tanè bân Pangan sasoay sareng katantowan paratoran ondhâng-ondhâng.

È ḍâlem ngalakonè kalakowan panèka, OR Tanè bân Pangan ajhâlânè kaghuna'an è bâbâ panèka:

* Panyosonan rencana program bân anggârân
* Ajhâlânè kalakowan panâlètèyan, Pangembhângan, bân panerrapan, pas polè invènsi bân inovasi è biḍâng tanè bân Pangan
* Aberri' bimbingan tèknis bân supervisi
* Ngalakonè kalakowan sè asèpat abhâreng 
* Aberri' rèkomèndasi ilmiah otabâ tangghâbhân ilmiah
* Ngawasè, nguji, bân laporan
* Ngalaksana'aghi orosan kapèssèyan, administrasi, bân karomatangghâ'ân
* Alaksana'aghi kalakowan laèn sè èberri' bi' Kopala BRIN

## Sosonan Organisasi
Sosonan Organisasi Risèt Tanè bân Pangan Èyantarana:

* Posat Risèt Agroindustri 
* Posat Risèt Hortikultura 
* Posat Risèt Paternakan
* Posat Risèt Tamânnan Pangan
* Posat Risèt Tamânnan Kebbhun
* Posat Risèt Tèknologi bân Prosès Pangan
* Posat Risèt Tèknologi Tepat Ghuna

## Ḍaftar Kopala
È bâbâ rèya aropa'aghi ḍaftar Kopala Organisasi Risèt Tanè bân Pangan:

## Sombher
Organisasi Risèt Pengkajian bân Penerabhân Tèknologi

**Organisasi Risèt Pengkajian bân Penerabhân Tèknologi** panèka lampaḍḍhâh sala sèttong organisasi risèt sè bâḍâ è bâbâna naongan Bhâdhân Risèt bân Inovasi Nasional (BRIN). Organisasi è bentu' è bulân Sèptèmber 2021 mènangka transformasi ḍâri Bhâḍhân Pengkajian bân Penerabhân Teknologi (BPPT) sè maso' ka ḍâlem BRIN. È bulân Pèbruwâri 2023, organisasi panèka saterrosa è lebbhurâghi ka ḍâlem organisasi-organisasi riset laènna.

## Tugas bân fungsi
Organisasi Risèt Pengkajian bân Penerabhân Tèknologi anḍi' tugas nyelenggara'aghi tugas teknis pengkajian bân panerabhân, sarta invènsi bân inovasi è bidang tèknologi sasoai kalabân katentowan paraturan bân parundang-undangan.

Dâlem alaksanaaghi tugas kasebbhut, Organisasi Risèt Pengkajian bân Penerabhân Tèknologi nyelenggaraaghi fungsi:

* panyosonan rencana program bân anggaran
* palaksanaan tugas teknis pengkajian bân panerabhân, sarta invènsi bân inovasi è bidang tèknologi
* aberri' bimbingan tèknis bân supervisi
* palaksanaan karjhâsama
* aberri' rekomendasi ilmiah otabâ tanggebbhân ilmiah
* pamantauan, èvaluasi, bân palaporan
* palaksanaan urusan kauangan, ketatausahaan, bân kerumahtanggaan
* palaksanaan fungsi laèn sè èparèngaghi sareng Kepala BRIN

## Susunan organisasi
Organisasi Risèt Pengkajian bân Penerabhân Tèknologi èngghi panèka:

* Pusat Tèknologi Pengembangan Sombher Daya Mineral
* Pusat Tèknologi Reduksi Risiko Bencana
* Pusat Tèknologi Lingkungan
* Pusat Teknologi Pengembangan Sumber Daya Wilayah
* Pusat Tèknologi Produksi Pertanian
* Pusat Tèknologi Agroindustri
* Pusat Tèknologi Bioindustri
* Pusat Tèknologi Farmasi bân Medika
* Pusat Tèknologi Elektronika
* Pusat Tèknologi Sumber Daya Energi bân Industri Kimia
* Pusat Tèknologi Material
* Pusat Tèknologi Informasi bân Komunikasi
* Pusat Tèknologi Industri Pertahanan dan Keamanan
* Pusat Tèknologi Industri Permesinan
* Pusat Tèknologi Sistem bân Prasarana Transportasi
* Pusat Tèknologi Rekayasa Industri bân Maritim

## Daftar kepala
Èbâbâ panèka dâftar Kepala Organisasi Risèt Pengkajian bân Penerabhân Tèknologi.
Organisasi Risèt Kasèhadân

**Organisasi Risèt Kasèhadân** (èsingkat ORK) èngghi panèka sala sèttong organisasi risèt sè bâḍâ èbâbâna Baḍan Risèt sareng Inovasi Nasional (BRIN). Organisasi panèka aropa'aghi obâ'na ḍâri Baḍan Penelètèan sareng Pangembangan Kasèhahân (Balitbangkes) è bâbâna Kementrèan Kasèhadhân ètambâ kalabân Lembaga Biologi Molekuler Eijkman sareng Balai Rajâ Panèlètèan Veteriner è bâbâna Baḍan Penelètèan sareng Pangembangan Tanè, Kementrèan Tanè. Sajhek tangghâl 4 Maret 2022, Kopala OR Kasehadân èjabat sareng Ni Luh Puty Indi Dharmayanti.

## Kalakoan sareng kaghunaânna
Organisasi Risèt Kasèhadân ngaghungè tugas ngalaksanaaghi tugas tèknis panèlètèan, pangembangan, pangkajiân, sareng penerrapan, sarta invènsi sareng inovasi è biḍang kasèhadân akadhi katentowan atoran dhâng-ondhâng.

Ḍâlem ngalaksanaaghi tugas kasebbhut, OR Kasèhadân ngalaksanaaghi kaghunaânna:

* nyoson rencana program sareng anggaran

* ngalaksanaaghi tugas tèknis panèlètèan, pangembangan, pangkajiân, sareng penerrapan, sarta invènsi sareng inovasi è biḍang kasèhadhân;

* aparèng bimbingan tèknis sareng supervisi; 

* ngalaksanaaghi lako sè abhereng;

* aparèng rèkomènḍasi ilmuân otabâ tanggapan ilmiâh;

* Pamantauan, èvaluasi, sareng palaporan;

* ngalaksanaaghi urusân pessè, katatausahaan, sareng karumahtanggaan; sareng

* ngalaksanaaghi kalakoan laèn sè èparèngaghi sareng Kopala BRIN.

## Sosonan organisasi
Organisasi Risèt Kasèhadân kadhâddhiyân ḍâri:

* Pusat Risèt Bahan Baku Obat sareng Obat Traḍisional

* Pusat Risèt Biologi Molekuler Eijkman 

* Pusat Risèt Biomèḍis

* Pusat Risèt Kaḍokterran Prèklinus sareng Klinis

* Pusat Risèt Kasèhadhân Maghârsarè sareng Gizi 

* Pusat Risèt Vaksin sareng Obhât 

* Pusat Risèt Veteriner

## Sombher
Organisasi Risèt Ènèrgi bân Manufaktur

**Organisasi Risèt Ènèrgi bân Manufaktur** (èsingkat **OREM**) panèka sala sèttong organisasi risèt sè bâḍâ è bâbâna pajung Bhâdhân Risèt bân Inovasi Nasional (BRIN). Sajjhek 4 Maret 2022, Kopala OREM sè èlaghung sarèng Haznan Abimanyu.

## Kalakowan bân Kaghuna'an
Organisasi Risèt Ènèrgi bân Manufaktur aghâḍhuwân tugas ngalaksaksana'aghi lalakon teknis panalètèyan, pangembhângan, pangkajiyân, bân panerrabhân, tor invènsi bân inovasi è biḍâng ènèrgi bân manufaktur sesuai kalabân katentowan paraturân undang-undang.

Dâlem alaksana'aghi tugas kasebbhut, OR Ènèrgi bân Manufaktur alaksana'aghi kaghuna'an:

* Nyoson rencana program bân anggaran;
* Alaksana'aghi tugas teknis panalètèyan, pangembhângan, pangkajiyân, bân pânerabhân, tor invensi bân inovasi è biḍâng ènèrgi bân manufaktur;
* Aparèng bimbingan teknis bân supervisi;
* Alaksana'aghi karjâ bhâreng;
* Aparèng rekomendasi ilmiah otabâ tanggabhân ilmiyah;
* Mantau, ngèvaluasi, bân palaporan;
* Alaksana'aghi orosân obâng, katatausahaan, bân karomatangghâ'ân; bân
* Alaksakna'aghi kaghuna'an laèn sè èparèngaghi sareng Kopala BRIN.

## Sososan Organisasi
Organisasi Risèt Ènèrgi bân Manufaktur aèssè:

* Pusat Risèt Konversi bân Konsèrvasi Ènèrgi
* Pusat Risèt Sistem Produksi Berkelanjutan bân Penilaian Daur Hidup
* Pusat Risèt Teknologi Hidrodinamika
* Pusat Risèt Teknologi Industri Proses bân Manufaktur
* Pusat Risèt Teknologi Kekuatan Struktur
* Pusat Risèt Teknologi Pengujian bân Standar
* Pusat Risèt Teknologi Transportasi

## Daftar Kopala
È bâbâ panèka daftar Kopala Organisasi Risèt Ènèrgi bân Manufaktur.

## Sombher
Organisasi Risèt Arkèologi, Bhâsa bân Sastra

**Organisasi Risèt Arkèologi, Bhâsa bân Sastra** (èsèngkat **OR ARBASTRA**) èngghi panèka sala sèttong organisasi risèt sè bâḍâ è bâbâ  Bhâḍân Risèt bân Inovasi Nasional (BRIN). Sajjhâk 19 Juli 2022, kopala OR ARBASTARA èlaghung sareng Herry Yogaswara.

## Kalakowan tor Kaghuna'an
Organisasi Risèt Arkèologi, Bhâsa bân Sastra anḍi' kalakowan alaksanaaghi kalakon cara panalètèyan, pangembangan, kajian bân nerrapaghi, kalabân invènsi bân inovasi e bidhang arkèologi, bhâsa, bân sastra padha sareng katantowan atoran perundang-undangan. 

Ḍâlâm alaksana'aghi kalakowan kasebbhut OR Arkèologi, Bhâsa bân Sastra alaksanaaghi kaghuna'an:

* sosonan rencana program bân anggaran;
* alaksanaaghi tugas tèknis panalètèyan, pangembangan, kajian, bân panerapan, serta invènsi bân inovasi e bidhâng arkèologi, bhâsa, bân sastra;
* amerri' bimbingan tèknis bân supervisi;
* palaksanaan karjâ bhârâng.
* aberrik rèkomèndasi ilmiah otabâ tangghâpân ilmiah;
* ngabâs, anilai, bân alapor;
* alaksana'aghi orosan keuangan, ketatausahaan, kerumahtangaan; bân 
* alaksana'aghi kaghuna'an laèn sè èberri' sareng Kopala BRIN.

## Sosonan Organisasi
Organisasi Risèt Arkèologi, Bhâsa bân Sastra aesse: 

* *Pusat Risèt Arkèologi lingkungan, Maritim, bân budhâjâ saterossa*.
* *Pusat Risèt Arkèologi sabellunna sajhârâ bân sajhârâ*.
* *Pusat Risèt Arkèomètri*
* *Pusat Risèt Bhâsa, sastra, bân padhurrun*
* *Pusat Risèt Khazanah Kaaghâmaan bân paradhâbân*
* *Pusat Risèt Manuskrip Literatur, bân Tradisi Lèsan*
* *Pusat Risèt Prèsèrvasi Bhâsa ban Sastra*

## Dâftar Kopala

## Referensi
Pusat Peragaan Èlmo Pangataowan bân Tèknologi

**Pusat Peragaan Èlmo Pangataowan bân Tèknologi** (Inḍonèsia Sciènce Cènter) Otabâ èsingkat PP-IPTEK iyâ arèya sarana pangajhârân lowar sakolaan kaangghuy ngembangaghi kabhudhâjâân èlmo pangataowan bân tèknologi kalabân ghâmpang, mabhirâk, berkesan bân krèatif. Ghâghâsân pandhâgghânna asalla ḍâri Menteri Risèt bân tèknologi Rèpublik Inḍonèsia, Bacharuddin Jusuf Habibie, sè anḍi' pangaterro de'remma carana mapènter rèng-orèng Inḍonèsia lèbât èlmo pangataowan bân tèknologi.Èpaddhèk PP-IPTEK è gheḍḍhung terminal B Skylift-TMII è attas tana sè lowas 1000m2 bân èresmiyaghi bân Prèsidèn Soeharto è tangghâl 20 April 1991. Satèya, PP-IPTEK bâdâ ènaongânna Bhâdhân Risèt bân Inovasi Nasional (BRIN).

Neng kamajuwânna, PP-IPTEK ngennengngi ghèddhung anyar sè bâḍâ è Taman Mini Inḍonèsia Indah ngadhâp ka Monumèn Persahabatan Naghârâ Non Blok. Ghèḍḍhung arèya abento' arsitèktur futuristik kalabân lowas bhângonânna 24.000m2 è attassa tana 42.300m2, iyâ arèya bhângonan rajâ sè ngennângi kennângan palèng lowas nomer ḍuwâ' è TMII, bân èresmiyaghi bân Prèsidèn Soeharto è tangghâl 10 Novèmber 1995. 

*Pusat peragaan* arèya èpaddhèk kalabân maksod nyadarraghi rèng-orèng mènangka kamajuwân èlmo pangataowan bân tèknologi dunnya kalabân lekkas. Arah kamajuwân rèya kodhu èkaonèngè sopajâ abâ' dhibi'  bisa noroè kaangghuy lajhu majhu bhâreng kamajhuwân kasebbhut. *Peragaan* è PP-IPTEK èkaghâbây sanget nyennengaghi, lèbât pan-saponapan *program* bân peragaan interaktif sè bisa ètegghu' bân èmainaghi. Lèbât *interaksi* jârèya, èyarep bisa nyorong tombuna pamèkkèran mènangka apa, arapa, bân ḍâ'remma iptèk èkaonèngè bân èmanfaataghi kaangghuy ommat manussa sopajâ lebbi nyaman bân sejahtera. 

## Kagiadhân
Mènangka èlmo pangataowan bân tèknologi sè  serius bân mabhusen èbantah. Rèng-orèng bisa ngembangaghi motivasi ḍâlem ngartè'è prinsip-prinsip èlmo pangataowan bân tèknologi kalabân ghâmpang lèbât 250 alat paraghâ sè kenning è sèddhing, ètegghu' bân emaènaghi.

## Sombher
Organisasi Risèt Tenaga Nuklir

**Organisasi Risèt Tenaga Nuklir** (èsingkat kalabân **ORTN**) panèka sala sèttong organisasi risèt sè bâdâ èbâbâna pajung Bhâdhân Risèt bân Inovasi Nasional (BRIN). Sajjek 19 Juli 2022, Kepala ORTN èjabat sareng Rohadi Awaludin.

## Sajhârâh
Organisasi panèka è bantu' è bulân Sèptèmber 2021 mènangka transformasi ḍâri Bhâdhân Tenaga Nuklir Nasional (BATAN) sè alebbhur ka ḍâlem BRIN. È awwâl organisasi èpadhâddhi, organisasi panèka èsebbut mènang ORTN-BATAN sè kadhâddhiyân atas 13 pusat, panèka:

* Pusat Rekayasa Fasilitas Nuklir
* Pusat Risèt bân Teknologi Akselerator
* Pusat Risèt bân Teknologi Aplikasi Isotop bân Radiasi
* Pusat Risèt bân Teknologi Bahan Maju Nuklir
* Pusat Risèt bân Teknologi Bahan Bakar Nuklir
* Pusat Risèt bân Teknologi Bahan Kalèyan Nuklir
* Pusat Risèt bân Teknologi Kasalamâḍdhân bân Metrologi Radiasi
* Pusat Risèt bân Teknologi Keselamatan Reaktor Nuklir
* Pusat Risèt bân Teknologi Limbah Radioaktif
* Pusat Risèt bân Teknologi Nuklir Terabhân
* Pusat Risèt bân Teknologi Radioisotop bân Radiofarmaka
* Pusat Risèt Sistem Ènèrgi Nuklir
* Pusat Risèt Standardisasi bân Mutu Nuklir
È tangghâl 1 Maret 2022, organisasi panèka adhina'aghi nyamah BATAN saèngghâna nyamana dhâddhi ORTN. Salaèn panèka, pusat risetta aobâ dhâḍḍhi pètto', panèka Pusat Risèt Tèknologi Aksèlèrator; Pusat Risèt Tèknologi Daur Bahan Bakar Nuklir bân Limbah Radioaktif; Pusat Risèt Tèknologi Dètèksi Radiasi bân Analisis Nuklir; Pusat Risèt Tèknologi Kasalamadhân, Metrologi, bân Mutu Nuklir; Pusat Risèt Tèknologi Prosès Radiasi; Pusat Risèt Tèknologi Radioisotop, Radiofarmaka, bân Biodosimetri; sarta Pusat Risèt Tèknologi Rèaktor Nuklir.

## Tugas bân Fungsi
Organisasi Penelitian Ènèrgi Nuklir (ORN) ètugasaghi kaangghuy ngalakonè penelitian teknis, pengembangan, penilaian, bân aplikasi, bân jhughân penemuan bân inovasi è bidang energi nuklir menorot peraturan hokom.

È dâlem ngalakonè tugas-tugas panèka, ORN ngalakonè fungsi-fungsi è bâbâ panèka:

* nyadhiyaaghi rèncana bân anggaran program;
* alaksanaaghi penelitian teknis, pengembangan, penilaian, bân aplikasi, bân jhughân penemuan bân inovasi è bidang energi nuklir;
* aberri' bimbingan bân pangawasan teknis;
* alaksanaaghi kerjasama;
* aberri' rekomendasi ilmiah otabâ jawaban ilmiah;
* ngawasi, evaluasi, bân pelaporan;
* alaksanaaghi urusan kauangan, administrasi, bân è roma; sareng
* alaksanaaghi fungsi laèn sè èparèngaghi sareng Kepala BRIN.

## Sosonan Organisasi
Organisasi Penelitian Energi Nuklir è bâbâ panèka:

* Pusat Penelitian Teknologi Akselerator
* Pusat Penelitian Teknologi Analisis Berkas Nuklir
* Pusat Penelitian Teknologi Bahan Nuklir bân Limbah Radioaktif
* Pusat Penelitian Teknologi Keselamatan, Metrologi, bân Kualitas Nuklir
* Pusat Penelitian Teknologi Proses Radiasi
* Pusat Penelitian Teknologi Radioisotop, Radiofarmasi, bân Biodosimetri
* Pusat Penelitian Teknologi Reaktor Nuklir

## Sombher
Organisasi Risèt èlmo Pangataowan Sosial Bhân Humaniora

**Organisasi Risèt èlmo Pangataowan Sosial Bân Humaniora** (èsèngkat ORIPSH) èngghi panèka sala sèttong organisasi risèt sè bâdâ è bâbâ Bhâdân Risèt bân Inovasi Nasional (BRIN). Sejjhèk 4 Maret 2022, Kopala ORKM èlaghung sareng Ahmad Najib Burhani. 

## Sajhâre
Organisasi Risèt èlmo Pangataowan Sosial Bân Humaniora è bentuk è bulân September 2021 kaangghuy transformasi dhâri Deputi Bidang èlmo Pangataowan Sosial bân Kamanosiaan è bâbâ Lembaga èlmo Pangataowan Indonesia (LIPI). Organisasi panèka a èssè Pusat Riset Ekonomi; Pusat Risèt  Kpendudukan; Pusat Risèt Kewilayahan; Pusat Risèt masyarakat bân bhudhâjâ; bân Pusat Risèt Politik. Bulân Januari 2022, ORIPSH ollè tambâen integrasi unsur risèt ḍâri jhurin lembaga sè laèn saènnghè jumla pusat risèt sè atambâ ḍâri lema' dhâddhi bâllu'. Tapè nangèng neng bulân Desember 2023, Pusat Risèt Karokonan bân Moderasi Beragâma è kosot saènnghè ORIPSH kareh pètto' pusat risèt. 

## Sosonan Organisasi
Organisasi Risèt èlmo Pangataowan Sosial bân Humaniora.

* Posat Risèt aghâma 
* Posat Risèt Hukum
* Posat Risèt Kependudukan 
* Posat Risèt Kewilayahan
* Posat Risèt Masyarakat bân bhudhâjâ
* Posat Risèt Pendidikan
* Posat Risèt Politik

## Sombher
Organisasi Risèt Èlmo Pangaonèngan Tèknik

**Organisasi Risèt Èlmo Pangaonèngan Tèknik** (Èrèngkes **ORIPT**) aropa'aghi bedhâg sala sèttong organisasi risèt sè bâḍâ èbâbâna pajung Badan Risèt tor Inovasi Nasional (BRIN). Organisasi ghâpanèka èkaghâbây è bulân sèptèmber taon 2021 ka'anghuy pangobâ'ân ḍâri Deputi Bidang Pangaonèngan Tèknik bân Deputi Bidang Jasa Ilmiah è bâbâna Lembaga Èlmo Pangaonènan Inḍonèsia (LIPI) sè masèttong kaḍâlem BRIN. È bulân Fèbruari taon 2023. Organisasi ghâpanèka salastarèna èlebhur ḍâ' ka organisasi-organisasi risèt laènna.https://peraturan.bpk.go.id/Details/267537/peraturan-brin-no-7-tahun-2021

## Kalakowan Tor Kaghuna'an
Organisasi Panalèktèghân Èlmo Teknik aghâdhuwân tugas ka'angghuy ngalakonè Lalampan Tèknik panalèktèghân, pangembângan, panilayân bân aplikasi, bân jhughân penemmoan bân inovasi è bidang èlmo tèknik sè akor sareng undang-undang bân paratoran.
Èḍâlem alampa'aghi lalampan kasebhut, ORIPT jhughân aghâbây pan-saponapan *bidang* sè aghâdhuwân kaghuna'an :

* panyosonan tarèka program tor anggaran
* palaksanaan tugas teknis penelitian, pengembangan, pengkajian, tor penerapan, serta invensi bân inovasi è bidang èlmo pangaonèngan tèknik
* pamarèngan bimbingan teknis tor supervisi
* palaksanaan ghutong rojhung 
* pamarèngan rekomendasi ilmiah otabâ sanggheman ilmiah
* pamantauan, evaluasi, tor pelaporan
* palaksanaan urusan keuangan, ketatausahaan, tor kerumahtanggaan
* palaksanaan fungsi laènna sè èparèngaghi sareng kopala BRIN

## Sosonan Organisasi
Organisasi Risèt Èlmo Pangaonèngan tèknik kasoson mènangka :

* Pusat Risèt Èlèktronika tor Tèlèkomunikasi
* Pusat Risèt Fisika
* Pusat Risèt Informatika
* Pusat Risèt Kimia
* Pusat Risèt Metalurgi dan Material
* Pusat Risèt Tèknologi Tepat Guna
* Pusat Risèt Tenaga Listrik tor Mèkatronik
* Pusat Tèknologi PengujianTabèl ghâpanèka ini ajhârbâ'aghi palebhuran pusat èbâbâ organisasi ORIPT ka dâlem organisasi-organisasi risèt laènna, èbâbâna organisasi BRIN.

## Ḍaptar Kopala

## Sombher
Nisya Ahmad

**Annisa Saadia Ifat** (bhâbbhâr 17 Oktober 1990) panèka sala sèttong aktris bân panyanyi asal Inḍonèsia. Nisya panèka alè' ḍâri aktor bân prèsènter Raffi Ahmad, bân iyu ḍâri aktor bân aktris Syahnaz Sadiqah.

## Ka'odi'ân Awwâl
Nisya Ahmad panèka ana' tengnga otabâ ana' kaduwa' dâri pasangan Munawar Ahmad (almarhum) bân Amy Qanita. Salèrana andi' kaka' èngghi panèka Raffi Ahmad, bân jhughân alè' se anyama Syahnaz Sadiqah.

Nisya akabin sareng Andika Abdillah Soeria Sapardi Rosadi, pangosaha è biḍâng krèatif bân kakanan è tangghâl 31 Jânuwari 2009 bân ampon èparèngè 3 pottra sè anyama Mikaela Atqia Rosadi, Aeshya Balqes Rosadi bân Munawar At Thareeq Gibran Rosadi. È bulân Sèptember 2024, kaḍuwâ'na resmi apèsa.

## Karir
Maskè ḍhâḍḍhi orèng towa tongghâl bân sibuk kalabân ngoros ana', namong hal kasebbhut ta' ngalangè ale' ḍ!ari Raffi Ahmad panèka alako è ḍhunnya hiburân.

Nisya Ahmad ghu-ungghu ḍâlem biḍâng tarèk sowara èbhukte'aghi kalaban kalowarra singgel partamana è taon 2014, sè abhul-ombhul *'Di Seluruh Dunia*'.

Sataon sa'ampona, Nisya Ahmad namba lalakon è ḍhunnya hiburân Inḍonèsia kalabân amaèn filem.

Filem partama sè Nisya Ahmad perannaghi èngghi panèka filem *Move On*. Saterrossa, è taon 2018, Nisya Ahmad èpèlè ḍhâḍḍhi sala sèttong pamaèn filem è *The Secret: Suster Ngesot Urban Legend*.

Molaè ḍâri ghâpanèka, nyama Nisya Ahmad molaè èkennal orèng bânnya' kalabân ḍhâḍḍhi bintang è pan-bârâmpan bhul-ombhul sinetrol laènna. Terros, è taon 2017, Nisya Ahmad ḍhâḍḍhi sinetron sè abhul-ombhul *Bintang di Hatiku*.

Terros è taon 2018 salèrana amaèn è sinetron *Tangis Kehidupan Wanita*. Pas, è taon 2021 èbhu ḍâri ḍuwâ' ana' panèka amaèn è sinetron sè abhul-ombhul *Kembalinya Raden Kian Santang*.

Salaèn ḍhâḍḍhi *public figure*, bâbinè' kalahèran 17 Oktober 1990 panèka jhugân andi' lalakon è ḍhunnya bisnis. Salèrana anḍi' bisnis *clothing* sè anyama *NisySynaz Kaftan*.

È taon 2024, Nisya nyâjhâl lalakon è ḍhunnya politik. Nisya Ahmad ḍhâḍḍhi calèg DPRD Propènsi Jhâbâ Bârâ' ḍâri Partai Amanat Nasional. Nisya èyangka' ḍhâḍḍhi lègislator ngântè Thoriqoh Nasrullah Fitriyah sè ambu.

## Filmografi

### Filem

### Sèrial Wèb

### Sèrial TV

### FTV

* *Love You Mimi Ugal-ugalan (2022)*
* *Kamu Terlalu Wah untuk Aku yang Hah (2023)*

### Acara TV

* *[[:id:Tanah_Air_Beta_(seri_televisi)|Tanah Air Beta]]* (2023)
* Mamaku Hits (2018-2020)
* Ibu Pintar (2021-2023)

## Diskografi

### Singgel

* "Di Seluruh Dunia" (2014)
* "Terima Kasih Telah Singgah" (2019)
* "Wahai Sahabatku" — bersama Raisya Olfat (lagu tèma *[[:id:Mimpiku_Jadi_Nyata|Mimpiku Jadi Nyata]]*; 2019)
* Terima kasih telah singgah (2019)
* "Berteduh" (2020)
* “ Dalam Mimpi “ (2023)

## Sombher


## Pranala Lowar

* Profil è KapanLagi.com
* Nisya Ahmad è Instagram
Organisasi Risèt Kabhumian bân Maritim

**Organisasi Risèt Kabhumian bân Maritim** (èsèngkat **ORKM**) iyâ arèya sala sèttong organisasi risèt sè bâdâ è bâbâ pajung Badhân Risèt bân inovasi Nasional (BRIN). Sajjhâk 4 Maret 2022, Kapala ORKM èjhâbât sarèng Ocky Karna Radjasa. 

## Sajârâ
Bhâkto bulân Sèptèmber 2021, organisasi rèya èberri' nyama Organisasi Risèt èlmo Pangaraian Kabumiân (ORIPK) ka'angguy tranformasi dâri Deputi Bidang Èlmo Pangataoan Kabumiân è bâbâ Lembaga Èlmo Pangataoan Indonèsia (LIPI). Bhâkto anyama ORIPK, organisasi rèya aessè attas Pusat Risèt Oseanografi; Pusat Risèt Limnologi; Pusat Risèt Gioteknologi; bân Pusat Risèt Tasè' Dâlâm. Bhâkto bulân Maret 2022, organisasi rèya èberri' nyama ORKM bân andi' 10 pusat risèt. Tapè, bhâkto bulân Sèptèmber 2023, Pusat Risèt Geospasial èkosot saèngge ORKM la andi' sanga' pusat risèt.
## Tugas bân Fungsi
Organisasi Risèt Kabhumian bân Maritim andi' tugas anyalanggara'aghi tugas teknis analètèyan, angembang, akaji, bân anârrapaghi, jhughân invensi bân inovasi è bidhâng kabumiân bân maritim noro'e j sarèng katantoan aturan perundang-undangan. 

Dâlem alaksana'aghi tugas kasèbhut, OR Pertanian bân Pangan anyalanggara'aghi fungsi:
* anyoson rencana program bân anggaran;
* alaksana'aghi tugas tèknis penelitian, pengembangan, akaji, bân nerapaghi, jhughân invensi bân inovasi è bidhâng kebumian bân maritim;
* abèrri' bimbingan tèknis bân supervisi; alaksana'aghi lako bhârâng;
* abèrri' saran ilmia otabâ jâwâbhân ilmia;
* amantau, anilai, bân alaporan;
* alaksana'aghi orosan kapèssèan, kètatausahaan, bân karomatangghâ'ân; bân alaksana'aghi angguy laèn èbèrri' sarèng Kepala BRIN.

## Sosonan organisasi
Organisasi Risèt Kabhumian bân Maritim aessè attas:

* Pusat Risèt Bioindustri Tasèk bân Dârât
* Pusat Risèt Iklim bân Atmosfer 
* Pusat Risèt Mosèbè Geologi 
* Pusat Risèt Konservasi Sombhèr Tasek bân Sombhèr Dârât
* Pusat Risèt Tasek Dâlem
* Pusat Risèt Limnologi bân Sombhèr Daya Aèng
* Pusat Risèt Oseanografi 
* Pusat Risèt Perikanan 
* Pusat Risèt Sombhèr Daya Geologi

## Sombhèr
Organisasi Riset Elektronika bân Informatika

**Organisasi Riset Elektronika** **bân Informatika** (èsingkat **OREI**) yâ arèya sala sèttong organisasi riset sè bâDâ è bâbâna Badan Riset bân Inovasi Nasional (BRIN). Molaè 4 Maret 2022, Kapala OREI èjabat moso Budi Pawara.

## Tugas bân fungsina
Organisasi Riset Elektronika baan Informatika anDi' tugas teknis talèktèghân, pengembangan, pengkajian, bân penerapan, serta invensi bân inovasi è bidang elektronika bân informatika sesuai kalabân katantowanna atoran perundangan-undangan.

Ḍalem melaksanakan tugas tersebut, OR Elektronika dan Informatika anḍi' fungsi:

* panyosonanna rencana program bân anggaran;
* pelaksana'an tugas teknis talèktèghân, pengembangan, pengkajian, bân penerapan, serta invensi bân inovasi è bidang elektronika bân informatika:
* paparèngan bimbingan teknis bân supervisi:
* pelaksana'an kerja sama:
* paparèngan rekomendasi ilmiah otabâ tanggapan ilmiah:
* pengawasan, evaluasi, bân lepaoran:
* pelaksana'an urusanna keuangan, ketatausahân, bân kerumah tanggân: bân
* pelaksana'an fungsi laèn sè èberri' moso Kapala BRIN.

## Sosonan organisasina
Organisasi Riset Elektronika baan Informatika aèssè:

* Pusat Riset Geoinformatika
* Pusat Riset Elektronika
* Pusat Riset Kecerdasan Artifisial bân Keamanan Siber
* Pusat Riset Komputasi
* Pusat Riset Mekatronika Cerdas
* Pusat Riset Sains Data bân Informasi
* Pusat Riset Telekomunikasi

## Daftar kapalana
È bâbâ rèya daftar Kapala Oganisasi Riset Elektronika bân Informatika.

## Sombher
Organisasi Risèt Nanotèknologi bân Matèrial

**Organisasi Risèt Nanotèknologi bân Matèrial** (èrèngkes ORNAMAT) iyâ arèya sala sèttong orgaisasi risèt sè bâḍâ è bâbâna Bhâdhân Risèt bân Inovasi Nasional (BRIN). Sajjhek 4 Maret 2022, kopala ORNAMAT èjabat sareng Ratno Nuryadi

## Tugas bân Fungsi
Organisasi Penelitian Nanoteknologi bân Bahan ètugasaghi ka'angghuy ngalakonè penelitian teknis, pengembangan, penilaian, bân aplikasi, bân jhughân penemuan bân inovasi è bidang nanoteknologi bân bahan sasoway sareng atoran hokom.

È dâlem ngalakonè tugas-tugas panèka, Organisasi Penelitian Nanoteknologi bân Bahan ngalakonè fungsi-fungsi è bâbâ panèka:

* nyadiya'aghi rencana bân anggaran program;
* alaksana'aghi penelitian tèknis, *pengembangan*, *penilaian*, bân aplikasi, bân jhughân penemuan bân inovasi è biḍâng nanoteknologi bân bahan;
* aberri' bimbingan bân pangawasan tèknis;
* alaksana'aghi kolaborasi;
* aberri' *rekomendasi* *ilmiah* otabâ jâwâbhân ilmiah;
* ngawasi, evaluasi, bân alaporaghi;
* alaksana'aghi urusan *keuangan*, administrasi; sareng
* alaksana'aghi fungsi laèn sè èparèngaghi sareng Kopala BRIN.

## Sombher
Organisasi Risèt Hayati bân Lingkungan

**Organisasi Risèt Hayati bân Lingkungan** (è singkat **ORHL**) arèya sala sèttong organisasi riset sè bâdâ è bâbâna Badan Riset bân Inovasi Nasiona (BRIN). Sajjek tangghâl 4 Maret 2022, Kopala ORHL èjabat bi’ Iman Hidayat.
 
## Sajhârâ

È bulân September 2021, organisasi rèya èberri’ nyama Organisasi Risèt Ilmu Pengetahuan Hayati (ORIPH) mènangka transformasi dâri Deputi Bidang Ilmu Pengetahuan Hayati è bâbâ Lembaga Ilmu Pengetahuan Indonesia (LIPI). Semasa anyama ORIPH, organisasi rèya aèsse attas Pusat Risèt Biologi Molekuler Eijkman; Pusat Risèt Biologi; Pusat Risèt Bioteknologi; Pusat Risèt Biomaterial; bân Pusat Risèt Konservasi Tumbuhan bân Kebbhun Raya.

È bulân Januari 2022, ORIPH ollè tambâân integrasi dâri Badan Penelitian, Pengembangan, bân Kehutanan Republik Indonesia saènggâ nyamana aobâ dhâddhi  Organisasi Risèt Hayati bân Lingkungan (ORHL). Adhâsaraghi reorganisasi rèya, Pusat Risèt Biologi Molekuler Eijkman èallè ka Organisasi Risèt Kasèhadhân.

## Kalakowan bân Kaghuna’an

Organisasi Risèt Hayati bân Lingkungan andi’ lakon ngalakoni lakon tèknis panalètean, pangembhângan, pangkajiân, bân panerrapân, tor inovasi è bidang hayati bân lingkungan sasuai sareng katantoan paratoran ondhâng-ondhângan.

Dâlem alaksanaaghi lakon, OR Hayati bân Lingkungan ngalakoni kaghuna'an:

* Panyosonan rencana program bân anggaran;
* Ngalaksana’aghi lakon tèknis panalètean, pangembangan, pangkajiân, bân panerapân tor inovasi è bidang hayati bân lingkungan;
* Paberri’ân bimbingan tèknis bân supervisi;
* Ngalaksana’aghi lako bhâreng;
* Paberri’ân rekomendasi ilmiah otabâ tanggabhân ilmiah;
* Ngawasè, èvaluasi, bân palaporan;
* Ngalaksana’aghi urusân kaungan, katataosahan, bân karomatanggaan;
* Ngalaksana’aghi kaghunaan laèn sè èbâghi bi’ Kopala BRIN.

## Sosonan organisasi

Organisasi Risèt Hayati bân Lingkungan aèsse attas:

* Pusat Risèt Biomassa bân Bioproduk
* Pusat Risèt Biosistematika bân Evolusi
* Pusat Risèt Ekologi bân Etnobiologi
* Pusat Risèt Konservasi Tumbuhan, Kebbhun Raya, bân Kehutanan
* Pusat Risèt Lingkungan bân Tèknologi Bersè
* Pusat Risèt Mikrobiologi Terapan
* Pusat Risèt Rekayasa Genetika
* Pusat Risèt Zoologi Terrapân

## Daftar kopala

È bâbâ arèya daftar Kopala Organisasi Risèt Hayati bân Lingkungan

**Sombher**
Organisasi Riset Penerbangan bân Antariksa

**Organisasi Riset Penerbangan** **bân Antariksa** (èsingkat **ORPA**) iyâ arèya sala sèttong organisasi riset sè bâḍâ è bâbâna Badan Riset bân Inovasi Nasional (BRIN). Molaè 4 Maret 2022, Kapala ORPA èjabat moso Robertus Heru Trihajanto.

## Sejarah
Organisasi rèya èpajhâghâ è bulân Sèptèmber 2021 mènangka transformasi Dâri Lembaga Penergabangan bân Antariksa Nasional (LAPAN) sè anyèttong ka Dâlem BRIN. È awwâl dhâddhina, organisasi rèya èsebbhut mènangka ORPA-LAPAN sè aèssè 7 pusat, iyâ arèya Pusat Riset Antariksa; Pusat Riset bân Teknologi Atmosfer; Pusat Riset Standar Penerbangan bân Antariksa; Pusat Teknologi Penerbangan; Pusat Teknologi Roket; Pusat Teknologi Satelit; serta Pusat Teknologi bân Data Pengindera an Jâu.

## Sombher
Upuh Ulen-ulen

**Upuh Ulen-ulen** iyâ arèya kalambhi tradisional Gayo sè biasana èyangghuy bâkto resepsi mantan, tariân tradisional, bân lalampan-lalampan budhâjâ sè la ètoronaghi kalabân toron-tamoron. Kerawang dibi' aropa’aghi hasèl kreativitas manossa sè la dhâddhi nèlaè kaèsaghân ḍâlem kalakowan kaoḍi'ân sè saterrossa dhâddhi kabudhâjâ'an. Sabatara, budhâjâ rowa dibi' aropa’aghi hasèl ènga'na manossa kalaban alam. 

## Sajhârâ Kerawang Gayo
Manossa la perna ngalamè ḍuwâ' jhâman *Paleolitik* bân *Neolitik*. È jhâman *Paleolitik* bân awwâl *Neolitik* manossa molaè tao bân aghâbây bhârang otabâ pakakas ḍâri cellot otabâ tembikar . È bâkto jârèya, ghâlimpo'-ghâlimpo' manossana la nattep bân ngalakonè lalakon tanè otabâ hortikultura . È lowar Inḍonèsia, tembikar sè palèng towa sè ètemmoè ra-kèra taon 6500 SM (Haryono, T bân Priyanti Pakan, 1991: 216-217). È Gayo dibi' kamampowan aghâbây tembikar la èkembhângaghi ḍâlem bhângon cem-macemma bâddhâ akadhi keni (Keni), labu (macemma kendi sè okoranna lebbi kènè'), bâddhâ sè akadhi baskom (buke), kennengngan ngala' aèng bân nyempân aèng (buyung), panci, ghâli bân laènna. 

Tembikar è jhâman atanè è Inḍonèsia panèka polos otabâ èpoles. Akadhi tembikar laènna è Inḍonèsia, carana moles tembikar Gayo tamaso' cara èghâli, èceta', bân ngangghuy caèran sè èbârnaè. Motif polesân umumma geometris, kembhâng, bân kèbân. Bâddhâ-bâddhâ rowa ghi' èghâbây orèng Gayo sampe' satèya taon 40-an. Kaghâbâyân Pembuatan tembikar ros-terrosân ambu polana maso'na dhâ-bâddhâ tèknologi anyar kalabân kaghuna'an sè paḍâ. Sè ta' jellas bâkto orèng Gayo molaè ngèmbangaghi kapènterran aghâbây tembikar rowa, sè sakabbhina kaangghuy ma eppol kabutowan sabbhân arè. Rarowa kèya èyangghui ḍâlem opacara kabinan mènangka sala sèttong unsur tempah, sè akadhi mahar.

È ḍâlem hubunganna bi' bâkto lambâ'na orèng Gayo, bâḍâ sè ampon nyoba' nalèktèghi hasèl motif polèsan kerawang. Maske cara rèya ghi' ta' èajhâri lem-ḍalem, motif polèsan kerawang è Gayo èyokèr è bâgiyân-bâgiyân tartanto ḍâri roma; aropa'aghi ḍâri lambâng-lambâng bâgiyân bhâdânna kèbân, sè maènga' dâ' jhâman bâto ngoḍâ (Neolitik). Lambâng-lambâng rowa, salaèn èghâbây polèsân, kèya èkabâliaghi dâ' sistem kaparcaja'anna, seni polèsân sè sajân èkembhângaghi, kaabes ḍâ' okèran-okèran geometris sè bâḍâ ghendhung otabâ tangga roma. Salaèn jârèya, pangaro Islam ngalang rèng-orèng kaangghuy aghâbây patung, sè èyangghep atentangan kalabân norma-norma aghâmana (Harun, 1962: 8-11). 

## Sombher
Ratoh Iguana

**Ratoh Iguana** (Galela: Ma Kolano o Kariànga; Bhâsa Bâlândhâ: Koning Leguaan ) panèka carèta rakyat Inḍonèsia è bhâsa Galela, sè èkompolaghi sareng H. van Dijken bân M. J. van Baarda, bân asalla dâri Polo Halmahèra. Carèta panèka nyarèta'aghi parkara pakabinan parabân manossa bân sè alamar sè aropa kèbân sè saterrossa aobâ ḍâddhi manossa. Saellana jârèya, tan-tarètan binè'na sè cemburu nyoba' matè'è bân aghântèyah mènangka binèna pelamar kèbân jarèya.

Menorot ahli filologi Bâlândhâ Jan de Vries, carèta panèka tamaso' ḍâ' siklus Kèbân mènangka Pangantèn lalakè', ḍâlem bujud sè tombu è kepulauan Inḍonèsia. Varian jhughân bâḍâ è Asia Tèmor Lao'.

## Terjemahan
Carèta panèka jhughân èterjema'aghi ḍâ' bhâsa Hongaria kalabân judul Gyíkkirály ("Ratoh Kaḍḍâl").

## Rèngkessan
Settong pasangan anḍi' iguana mènangka ana'na. È sèttong arèh, iguana lèbât tasè' sè bâdâ empa' orèng binè' sè manḍih bân labu ka sala sèttong ḍâri rèng-orèng rowa. Orèng rowa nyoba' ngerayu parabân jârèya kalabân maghâgghâr kembhâng ḍâri ka'-bhungka'an *tjampaka*, tapè tan-tarètanna ngojhuk. Iguana abâli ka romana bân nyo'on ka embu'na kaangghuy ngajhâk parabân ghâpanèka ghâbây abâ'na. Babinè’ jârèya entar, nyoba’ ngajhâk ana’na kaangghuy alamar, tapè lamaranna jârèya ètolak kalabân ngocol abuh ka ana’na jârèya. Kala, bâbinè' ghâpanèka abâli ka bengkona ta' kalabân jâwâbhân sè positif, ḍâddhi pottrana motossaghi kaangghuy nyoba' dhibi'. Abâ'na èntar ka bengkona binèna sè bhâkal dâtâng nyamar mènangka iguana bân maso' ka kamarra binèna. Abâ'na malocot panyamaran reptil bân ḍâddhi orèng ngodâ. Malem jârèya, binèna sè bhâkal dâteng pura-pura tèḍung, ngala' kolè'na iguana, bân pas èobbhâr. Kalagghu'ânna, iguana sè satèya ḍâddhi manossa maènga' ḍâ' callon binèna sopajâ ta' ngalakonè hal jarèya, polana kasossa'an bân masalah bhâkal noro'è kapotosanna.

Ḍâ'remma'ah bèih, abâ’na kalowar ḍâri kamarra callon binèna menangka oreng lakè’ sè akalambhi bhâghus, sè aghâbây tan-tarètan binè’na sè katello paḍâ senneng ban cemburu, saèngghâna paḍâ motossagi kaangghuy ngojhuk bhâkal binèna bân akabin bân orèng lakè' jârèya. Saterrossa, abâ’na mangkat alajâr ngala’a mahar kaangghuy bhâkal binèna, tapè èberri’i kacang bân tellor ajâm jago sabellunna mangkat, sè èsempen bi' bhâkal binèna è ḍâlem sarongnga.

## Sombher
Pamong dhisa

**Pamong dhisa** panèka orèng sè ngator tata kalola kampong (administrasi). Istilah panèka khusussa èghuna'aghi è Polo Jhâbâ.

Sacara tradisional, panèka tamaso' Klèbun *(kepala desa, Kades)*, carèk *(sekretaris desa, Sekdes)*, kebayan, apèl (kepala dusun, Kadus), bân pan-bârâmpan bâbâ'ân sè biasana èsebbhut kapala urusan otabâ kapala sèksi (Kaur otabâ Kasi, sè palèng umumna Kaur Keuangan, Kaur Perencanaan, Kaur Administrasi Umum, Kasi Kasi, bân Kesejahteraan Kasi Layanan Kasi). Posisi Kaur bân Kasi panèka aropaaghi adaptasi modèrn dâri posisi sè kona, akadhi kebayan, ulu-ulu, modin, kamituwa, otabâ bekel.

Ta’ padha sareng kapala kampong tor staf a, pamong dhisa ta’ èbajâri gaji ḍâri attas, namong narèma panghasèlan ḍâri Alokasi Dana Dhisa (ADD) sareng salokkè' tana ka'angguy èkalako mènangka gântè rogi ḍâri lalakonna (ènyamaè tanah bengkok). Konsep pamong dhisa nga'andi' kaètan sareng konsep otonomi dhisa è Jhâbâ, sè ampon èberlakuaghi molaè jâman Hindu-Buddha bân jugân bisa molaè jâman sabellunna.