Penumpasan Pengkhianatan G 30 S PKI

Penumpasan Pengkhianatan G 30 S PKI otabâ èsingkat Pengkhianatan G 30 S PKI jârèya judul filem dokumenter propaganda Inḍonèsia è taon 1984. Sè èsutradarai bân ètolès sareng Arifin C. Noer, èproduksi sareng G. Dwipayana, bân èbintangi Amoroso Katamsi, Umar Kayam, bân Syubah Asa. Èprodhuksi lebbi dâri duwâ' taon kalabân dana 800 juta Rupiah è bâkto jârèya, filem panèka èsponsori sareng pamarèntah New Order Suharto. Filem panèka èbâḍâ'aghi dâri versi resmi "Gerakan 30 September" otabâ "G30S" (cobaan kudeta è taon 1965) sareng Nugroho Notosusanto bân Ismail Saleh, sè aghâmbhârraghi kudeta panèka èdalang sareng Partai Komunis Indonesia otabâ PKI. Filem panèka ngabâsaghâghi periode sabellunna bân saamponna kudeta. È bâkto kacapo'an ekonomi, ennem jenderal ècokobi bân èpate'è sareng PKI bân Angkatan Udara Indonesia, èkabâ' kaangghuy molaè kudeta è bâbâna Presiden Soekarno. Jenderal Suharto ngaton mènangka tokoh sè maancor gerakan kudeta, samarèna jârèya èparèng ra'yat Indonesia kaangghuy maènga'è orèng-orèng sè la matè bân aperrang ghâbây sadhâjâna bhângon komunisme. Filem panèka jhughâ ngajhâri obâ'ân rèzim pamarèntah Indonesia dâri Presiden Sukarno dâ' Suharto menorot versi pamarèntah Orde Anyar. Filem panèka ngabâsaghâghi gerakan G30S mènangka gerakan sè kejam sè ampon rèncanaaghi "sabbhân langkah è rinci", nojjhuaghi kasennengngan dâlem aghâdhui kekerasan bân penyiksaan sè berlebihan dâ' para jenderal, gambaran sè ampon èangghep kaangghuy ngajhâri jhâ' "mosona naghara bânnè manossa".

Filem panèka filem domestik sè èrilis komersial sè partama kaangghuy ngajhâri kadhâddhiyân taon 1965. Filem Pengkhianatan G30S/PKI panèka sukses komersial bân kritis. Filem panèka ènominasiaghi ghâbây pettong penghargaan è Festival Filem Indonesia 1984, mennang sèttong, bân ècapa'aghi rekor panonton—namong è bânnya' kasus panonton èparloaghi kaangghuy nonton film, bânnè sukarelawan.

Filem ka'dinto terros eguna'aghi menangka sarana propaganda sareng pamarènta Orde Anyar sajjhek tello bellas taon, è bâkto ka'ḍinto pamarèntah Suharto marenta'aghi sèttong-sèttongna stasiun televisi Indonesia è bâkto ka'ḍinto, TVRI, sopajâ filem ka'ḍinto èpaḍâpa'aghi sabban taon è malem tanggal 30 Sèptèmber. Jhughân èpadhâddhi tontonan wajib ghâbây na'-kana' sakola'an Indonesia, sanajân adegan-adegannâ possa' kalabân kekerasan sè talebbhi. Saellana stasiun televisi swasta tombu, stasiun televisi jhughân èkennèng syarat sè padhâ. Peraturan panèka èpaèlang saamponna Suharto robbhu è taon 1998. Molaè jârèya, filem panèka ampon ta' èkennal bân namong ètayangaghi polè sareng tvOne è taon 2017. Namong aspek artistik filem panèka pagghun ètarèma kalabân beccè', kasala'an sejarahna ampon èkritik bânnya' orèng.

## Latâr Belakâng
Filem Penumpasan Pengkhianatan G 30 S PKI abâdâhaghi dâri versi kadhâddhiyân kudeta sè èakoè sareng pamarèntah Orde Anyar Suharto, è dhâlemma kudeta Gerakan 30 Sèptèmber èdalang sareng Partai Komunis Indonesia (PKI). È awal taon 1960-an, PKI bân partai-partai sayap kiri laènna aghâdhui sokongan dâri Presiden Sukarno, sè aberri' kakowadhân politik sè raje. È taon 1965 PKI andi' jutaan anggota, jumlah sè tombu polana hiperinflasi bân kemiskinan sè èsebar. Tentara Indonesia, namong, ampon dhâddhi ta' cocok sareng PKI, situasi sè èbâles sareng PKI.

E malem tanggal 30 September–1 Oktober 1965, settong kalompo' anggota Angkatan Bersenjata Nasional Indonesia se nyebbut aba'na "Gerakan 30 September" nangkep ban mate'e ennem jenderal Angkatan Darat sè ècurigai anggota gerakan "Dewan Jenderal" anti-revolusi, tamaso' Komandan Angkatan Darat Ahmad Yani; sasaran sè laen, Abdul Haris Nasution, lolos. Badanna, asareng badanna sasaran laènna sè ètangkep sareng G30S, èbuwang ka somor è Lubang Buaya, Jakarta. Kalagguwanna, pasukan bersenjata ngajhâk Alun-alun Merdeka è Jakarta Tengnga. Dhari kantor Radio Republik Indonesia (RRI) è dhissa', Letnan Kolonel Untung Syamsuri dâri Pengawal Presiden èmommaghi jhâ' gerakan panèka ampon ngamanè pan-bârâmpan lokasi kunci è kottah dâlem upaya kaangghuy nyegghâ kudeta sareng Dewan Jenderal. Bâ'na jhughân èmommaghi jhâ' Presiden Sukarno bâdâ è bâbâ kakobasa'anna. Pimpinan inti dâri gerakan, sè salastarèna jhughân tamaso' Presiden Sukarno, èpangghi'i è pangkalan Angkatan Udara è Bandara Halim Perdanakusuma.

Mayor Jenderal Suharto, èkennal dâ' gerakan kasebbhut è laggu'na tanggal 1 Oktober. È bâkto asar èpon ampon mayakinaghi batalyon G30S è Lapangan Merdeka bân sè èpadhâddhi geddhung RRI kaangghuy nyerah ta' kalabân ètumpa'aghi dâra. Pasukan loyalis è bâbâna Suharto ngala' polè pangkalan Angkatan Udara Halim è gu-laggu. È bakto jârèya pimpinan G30S la buru, è bâkto Sukarno la èbâkta abali ka karatonna è Bogor. È taon-taon salastarèna, Tentara Indonesia bân masyarakat umum ngalakonè kampanye abâles dendam sè èbâdâ'aghi dârah, matè'è otabâ nangkep simpatisan PKI sè terdaftar bân sè ècurigai – è antarana sabâgiyân bânnya' pimpinan G30S.

## Saluran
Indonesia kacapo’an. Ra’yat odhi’ mesken, dineng oreng sogi nombuwagi kasogiyanna. Presiden Sukarno (Umar Kayam) sake' bân para' matè. Samentara jârèya, konsep politikna Nasakom (nasionalisme, agama, bân komunisme) ampon aghâbây tombuwân sè cè' bhâghusna è dâlem anggota PKI (Partai Komunis Indonesia). Partai, sè nyoba' kudeta è taon 1948, ampon nyerang bân mate'è orèng è sabâbhân naghara. Presiden sè lèmpo jhughân èmanipulasi sareng partai. PKI ampon aghâbây carèta, èbâdâ'aghi dâri Dokumen Gilchrist palsu, jhâ' Dewan Jenderal ampon nyadhiyaaghi kudeta manabi Sukarno matè. Aidit (Syubah Asa), Syam, bân pimpinan Partai Komunis rèncanana ghâbây aghâdhui hal rèya mènangka alasan ghâbây kudeta dhibi'. Pangkat bân berkas Partai narèma panjelasan pimpinan bân, kalabân bhântowan prajurit bân perwira "sè èpèkkèr maju" (kabânnya'an dâri Angkatan Udara), alako kaangghuy makompol kakowadan Partai. Bâ'na rèncanana bhâkal ècokobi pettong jenderal (sè èkoca' anggota Dewan Jenderal), èkala' kottah, bân èaman Sukarno. G30S sè anyar ènyamaè lajhu molaè alatihan. Anggota sayap kanan Tentara, ta' taoh kudeta sè bhâkal dâtâng, odhi' senneng kalabân kalowargana. Bâkto rèng-orèng rowa ngèdingaghi jhâ' bâdâ sè sala, la telat.

E malem 30 September–1 Oktober, pettong unit èkirim kaangghuy èculik jenderal sè akabâ' sareng Dewan Jenderal. Jenderal Abdul Harris Nasution (Rudy Sukma) berhasil lopot kalaban alonca’ lèbat geddhung, namong pottrena Ade Irma Suryani Nasution (Keke Tumbuan) etembak, dineng atase militer Pierre Tendean (Wawan Wanisar) kalowar buru, neggu’ pestol; Tendean ètangkep ghâncang, bân bâkto ètanya'aghi è dimmah Nasution, ngako jhâ' rèya jenderal. Yani, sè alaban, èpate'è è bengkona; Mayor Jenderal MT Haryono ngadhebbi nasib se padha. 

Kejaksaan Agung Militer Sutoyo Siswomiharjo, Mayor Jenderal Siswondo Parman, sareng Letnan Jenderal Soeprapto etangkep. Brigadir Jenderal D.I. Pandjaitan mangkat kalabân karep, namong bâkto adu'a talebât abit sabellunna maso' ka truk, èpate'è. Mayyit bân tahanan èbhâkta ka kemah G30S/PKI è Lubang Buaya, è dhissa' korban sè ghi' bâdâ èsiksa bân èpate'è. Mayyidda reng-oreng jareya laju eontallagi ka dhalem somor. Kalagguwanna, orèng-orèng Letnan Kolonel Untung ngalle ka kantor RRI bân maksa staf è dhissa' kaangghuy maos pidato Untung (Bram Adrianto) sè nyataaghi jhâ' G30S ampon abâdâh kaangghuy nyegghâ kudeta sareng Dewan Jenderal bân èmommaghi pembentukan "Dewan Revolusioner." Orèng-orèng G30S/PKI laènna entar ka karaton kaangghuy ngamanè presiden namong ètemmoè jhâ' presiden ampon mangkat. È Pangkalan Udara Halim, presiden acaca sareng para pamimpin G30S bân ènyataaghi jhâ' bhâkal ngajhâri Angkatan Darat. Pidato radio laènna pas langsung èbâca, sè ajellassaghi komposisi Dewan Revolusi anyar bân èmommaghi obâ'ân hierarki Angkatan Darat. Para pamimpin G30S molaè rèncanana kalowar dâri Halim, sè kodhu èlampa'aghi sabellunna tengnga malem.