Konstantinus Agung

**Konstantinus Agung** (bhâsa Latin*: Flavius ​​ Valerius Aurelius Constantinus Augustus*; bhâsa Yunani : Κωνσταντῖνος ὁ Μέγας, Konstantinos ho Megas; 27 Februari ca 272 AD [17] 23 M.] èkennal mènangka **Konstantinus I** otabâ **Santo Konstantinus** (è Gereja Ortodoks mènangka **Santo Konstantinus Agung, Padâ sareng Rasul**), panèka Kaisar Romawi dâri taon 306 kantos 337 M. Konstantinus panèka pottrana Flavius Valerius Constantius, perwira tentara Romawi, bân binèna Helena. Ramana dhâddhi Caesar, wakil kaisar, è bârâ' è taon 293 M. Konstantinus èkèrèm ka tèmor, èdissa' dhibi’en nèddhâ’ pangkat-pangkatta sampè’ dhâddhi tribun militèr èbâwah Kaisar Diokletianus bân Galerius. È taon 305 Konstantinus ngajhâk pangkat Augustus, kaisar bârâ' senior, bân Konstantinus èolok barat kaangghuy abhânto ramana è kampanye è Inggris. Èkennal mènangka kaisar sareng pasukanna è Eboracum (York samangkèn) saamponna ramana sedhâ è taon 306 M, Konstantinus mennang serangkaian perrang satarètanan è bâbâna Kaisar Maxentius bân Licinius kantos dhâddhi pangobâsa tunggal è bârâ' bân tèmor.

Menangka kaisar, Konstantinus ngalakonè bânnya' reformasi administrasi, kauangan, sosial, bân militer kaangghuy makowat kekaisaran. Pamarènta èbâdâ'aghi polè, bân otoritas sipil bân militer èpèsa. Koin emmas anyar, solidus, èkalowar kaangghuy aperrang inflasi. Èngghi panèka dhâddhi standar mata arghâ Bizantium bân Èropa è attas saèbu taon. Menangka kaisar Romawi sè partama sè ngako konversi dâ' aghâma Kristen, Konstantinus aghâdhui perran pentèng è dâlem ènyataaghi Dekrit Milan è taon 313, sè mabâdâhaghi toleransi ghâbây aghâma Kristen è dâlem kekaisaran. Salerana mabâdâhaghi Konsili Pertama Nicaea è taon 325; E bakto jârèya orèng Kristen anyata'aghi pangakuan imanna lèbât Nicene Creed. Sacara militer, tentara Romawi èator polè ghâbây unit-unit lapangan mobil bân tentara garnisun sè sangghup ngadhebbhi ancemman dâlem bân invasi kaom barbar. Konstantinus ngalakonè kampanye militer sè berhasil è bâbâna suku-suku è perbatasan Romawi—Frank, Alamanni, Goth, bân Sarmatian—bahkan èpabâli wilayah sè ètingghâllaghi sareng bângatowana è bâkto gejolak abad sabellunna.

Bâkto pamarèntaan Konstantinus nandhâaghi jhâman sè bhidhâ è dâlem sajârâ Kekaisaran Romawi. Salerana maddek kennengngan kekaisaran anyar è Bizantium bân ngobâ nyamana kottah Konstantinopel (Kota Konstantinus) menorot nyamana dhibi'na (jjhulughân "Roma Anyar" sè asèfat pojhiyân ghi’bhuru bâdâ, bân ta’toman dh6addhi jhulughân resmi). Kotta rèya bhâkal dhâddhi ibukota Kekaisaran salama lebbi saèbu taon, bân polana jârèya Kekaisaran Tèmor sè èbentuk bhâkal èkennal mènangka Kekaisaran Bizantin. Warisan politik sè lebbi ghâncang iyâ arèya, bâkto adhingghâl karajaan ka pottrana, èghântè'è sistem tetrarki Diokletianus kalabân prinsip suksesi dinasti. Rèputasina tombu è bâkto pamarenta'anna pottrana bân è abad-abad salastarèna pamarenta'anna. Gereja abad pertenga’an ngangghep salèrana mènangka conto kebajikan, samantara para panguasa sekuler èsebbhut salerana mènangka prototipe, titik acuan, bân simbol identitas bân legitimasi kekaisaran. Molaè dâri Renaisans, nyebbhul penilaian-penilaian sè lebbi kritis dâri pamarèntaenna muncul polana ètemmoè polè sombher-sombher anti-Konstantinian. Para kritikus aghâmbhârraghi kalabân sorang tiran. Tren dâkem kaèlmowan modern bân ghi’ bhuru arèya sopajâ kaannghuy nyaimbangngaghi kaduwâ’ sisi èkstrem kaèlmowan sabellunna.

Kontantinus iyâ arèya sorang tokoh pentèng dâlem sajârâ Kakristenan. Gereja Makam Kudus, sè ebangun attas parèntana è lokasi sè è klaim makan Yesus è Yerysalem, dhâddhi kennengngan palèng soccè dâlem dhunnya Kristiani. Klaim Kepausan attas kakowasaan temporal  Abad Pertengnga’an Tègghi adhâsarraghi dâ’ sèttong dokumèn sè èsebbhut Donasi Konstantinus. Konstantinus Aghung è hormate dhâddhi sorang kudus (santo) bi’ kalangan Ortodoks Tèmor, Katolik Bizantin, bân Anglikan.

## Sombher-sombher
Konstantinus iyâ arèya sala sèttong pangobâsa sè palèng pentèng è dâlem jhâjhârbâ'ân, dhibi’en salanjangnga dhâddhi tokoh kontroversial. Naè’ bân toronna rèputasi Konstantinus ècerminaghè sifat sombher-sombher kona è b6akto pamarenta'anna. Sombher-sombher rèya bânnya' bân rèncè, tapè cè' èpangaro propaganda resmi è bâkto jârèya, bân segghut èbâdâ'aghi sèttong sisi. Tadâ' catettan jhâjhârbâ'ân otabâ biografi sè ghi' èbâdâ'aghi kantos jângkènè parkara pamarènta bân kaodi'aenna Konstantinus Sombher pengganti sè palèng semma' panèka Vita Constantini karya Eusebius dâri Caesarea, karya sè aropaaghi camporan eulogy bân hagiografi. Ètolès è antara taon 335 M bân sekètar 339 M, Vita ngajhâri kebajikan aghâma bân moral Konstantinus. Vita aghâbây ghâmbhârân positif Konstantinus sè kontroversial, bân sejarawan modern serrèng nantang keandalanna. Kabbhi kaodi'en sekuler Konstantinus ècatoraghi è dâlem karya anonim sè èjudhul Origo Constantini. Menangka karya sè tanggalna ta' jellas, Origo èfokusaghi dâ' kadhâddhiyân militer bân politik, ta' parduli dâ' parkara rèligius bân kultural.

## Sombher