Georg Wilhelm Friedrich Hegel

**Georg Wilhelm Friedrich Hegel** ( IPA: [ˈgeɔʁk ˈvɪlhɛlm ˈfʁiːdʁɪç ˈheːgəl] ) ( 27 Agustus 1770 – Tangghâl 14 Nopèmber 1831 ) panèka filsuf iḍealis Jèrman sè lahèr è Stuttgart, Württemberg, samangkèn è Jerman bârâ’ dâjâ. Pangarona sè cè' bânnya'an ḍâ' para sastrawan ḍâri bânnya' posisi, è antarana para pangagumma ( FH Bradley, Sartre, Hans Küng, Bruno Bauer, Max Stirner, Karl Marx ), bân rèng-orèng sè alabân ( Kierkegaard, Schopenhauer, Nietzsche, Heidegger, Schelling ). Bisa èkabâ'aghi jhâ' salèrana sè partama sè mamaso' ḍâlem filsafat gagasan jhâ' Sejarah bân beton panèka parlo kaangghuy kalowar ḍâri lingkaran philosophia perennis, èngghi panèka masalah-masalah langgeng filsafat. Salèrana jhughân negga'aghi pentingna orèng laèn ḍâlem proses ècapa'aghi kasaḍaran dhibi' (bâca ḍialèktika master-servant).

## Carèta oḍi' bân karjâ
Hegel lahèr è Stuttgart è tangghâl 27 Agustus 1770 . E bâkto ghi' kènè', èpon bânnya' maos sastra, koran, esai filsafat bân tolèsan-tolèsan sè aèssè bânnya' topik laènna. Masa ghi' kènè'na sè cè' sennengnga maos èkabâsa'aghi polana embu'na sè cè' majuna sè aktif ajagâ perkembangan intelektual ana'na. Kalowargana Hegel panèka kalowarga kellas menengah sè mapan è Stuttgart . Ramana panèka pegawai negeri è administrasi pamarènta è Württemberg . Hegel panèka na'-kana' sè sake' bân para' matè polana cacar sabellunna aomor ennem taon. Hubunganna bân ale'na sè lebbi towa, Christiane, cè' semma'na bân pagghun semma' è sabâbhân oḍi'na.

## Filosofi ḍâri  Hegel

# Kabèbasân

Menorot Hegel, masyarakat sipil panèka masyarakat saamponna revolusi Perancis. È bâkto jârèya Hegel bâḍâ è masyarakat sè ngadhebbi obâ'ân dhâsar è revolusi inḍustri sè sacara massal aghâbây kellas menengah anyar. Masyarakat Sipil jhughân aropaaghi masyarakat sè orèng-orèng è ḍâlemma anḍi' hak kaangghuy mèlè kaoḍi'en sè èkasennengi bân èpenuhi pangaterrona menorot kamampowanna. Negara ta' anḍi' hak kaangghuy maksa'aghi jennis kaoḍi'en tertentu ghâbây anggota masyarakat sipil akadhi sè èlakoni è masyarakat feodal.

2. Naghârâ bân hak bi’-kadhibi'

Menorot Hegel, naghârâ panèka roh mutlak sè kakowadhânna ngalebbi'i hak-hak orèng dhibi'. Menorot Hegel, kabâḍâ'an panèka proses ḍâlem perkembangan gagasan mutlak sè ètandhâi sareng perkembangan dialektis tesis bân antitesis, antitesis kasebbhut lajhu ngalahèrragi sintesis. Bhân-sabbhân JJ Rousseau bân John Locke, bân jhughân Marxis sè ngabâs naghârâ mènangka alat kakobâsa'an, Hegel parcajâ jhâ' naghârâ bânnè alat namong tojjuhwân dhibi'. È ḍâlem logikana Hegel, ra'yat kodhu dhâddhi abḍi naghârâ kaangghuy kabhâgusân bân kasejahteraan masyarakat dhibi'.

3. Naghârâ Integralistik

È ḍâlem konsep naghârâ integral, naghârâ panèka unit sosial sè èsusun kalabân cara integral. Masyarakat panèka persatuan organik sè ta' bisa èpèsah sè abâreng-sareng kaangghuy nojjhu sèttong tojjhuwan sè parlo. È ḍâlem proses nemmoaghi tojjhuwan sè saongghuna panèka, pamimpin abâkte mènangka kapala sè bhâkal mabâli pergerakan unsur-unsur organik laènna, saèngghâna ècèptaaghi harmoni antara pamimpin bân orèng-orèng. 

## Metoḍe Dialèktika
Hegel èkennal mènangka filsuf sè aghunaaghi dialektika mènangka mètoḍe filsafat. Dialektika mènorot Hegel aropa’agi ḍuwâ’ parkara se alabân bân pas epadhâddhi sèttong, otabâ sè biyasa èkennal kalabân tèsis (penegasan), antitèsis (penyangkalan) bân sintesis (persatuan kontradiksi). Penegasan kodhu aropaaghi konsep inḍrawi èmpiris ḍâri pemahaman. Ma’na se egandhu’ e ḍâlemma asalla ḍâri oca’ sabbhân arè, spontan, ta’ reflèktif saèngghâ akaton abstrak, umum, statis tor konseptual. Pamangghi panèka èjhârbâ'aghi sacara raḍikal saèngghâna è ḍâlem proses pèkkèran panèka èlang jhârna'na bân èlang. Nolak panèka konsep ḍâri artè sè partama (penegasan) sè èarteaghi è bâbâna, saèngghâna konsep artè sè kaḍuwâ' tombu sè kosong, formal, ta' ètentoaghi bân ta' èbâtessè. Menorot Hegel, è ḍâlem konsep kaḍuwâ', artena konsep sè kapèng settong saongghuna èsimpen. Konsep pèkkèran sè kaḍuwâ' panèka jhughân èjhârbâ'aghi sacara radikal saèngghâna èlang kakowadhânna bân lebur. Kontraḍiksi panèka motor ḍialektika (jhâlân kaangghuy nojjhu ḍâ' kaberrâ'an), dhâddhi kontraḍiksi kodhu bisa aghâbây konsep sè langgeng bân salèng èvaluasi. Persatuan kontrḍdiksi dhâddhi alat kaangghuy èlengkapi ḍuwâ' konsep pemahaman sè salèng alawanan kaangghuy aghâbây konsep anyar sè lebbi iḍèal.

## Karjâ otama

* *Phenomenology of Spirit*( Phänomenologie des Geistes dhâng-kadhâng èterjemaaghi mènangka *Phenomenology of Mind* ) 1807 (È kaento bâḍâ contona masalana: Para penerjemah inggris ḍâri buku  *Phänomenologie des Geiste*s ta' pastè napah kodhu èterjemaaghi "Geist" kalabân "Roh" otabâ "Pekkèran", sanajjân istilah "Roh" bân "Pekkèran" cè' bhidhâna è bhâsa Inggris)
* *Scince of Logic (*Wissenschaft der Logik ) 1812– 1816 (edisi akhèrra ḍâri bâgiyân pertama 1831)
* *Encyclopedia of the philosophical Science* (Enzyklopapaedie der     philosophischen Wissenschaften) 1817– 1830.
* Elements of teh Philosophy of Right (Grundlinien der Philosophie des Rechts) 1821.
* Kuliah tentang Estetika
* Kuliah tenang Filsafat Sejarah (Jhughân èartèaghi mènangka Kuliah tentang Filsafat Sejarah Dunia ) 1830.
* Kuliah tentang Filsafat Agama
* Kuliah tentang Sejarah Filsafat 

Literatur sekunder

* Theodor W.     Adorno, 1994. Hegel: Three Studies. MIT Press. Terjemahan oleh Shierry M. Nicholsen, kalabân pengantar ka Nicholsen dan Jeremy J. Shapiro, . Esai tentang konsep Hegel tentang roh/pekkèran, konsep Hegel tentang pengalaman, bân aponapa Hegel malarat èbâca.
* Avineri, Shlomo, 1974. Hegel's Theory of the Modern State. Cambridge University     Press. Pengantar palèng bhâghus ka ḍâlem filsafat politik Hegel.
* Azurmendi, Joxe. "Hegel: Volksgeist historia unibertsalean" (Hegel: Volksgeist in universal history) In: Volksgeist. Herri gogoa, Donostia: Elkar, 2007. .
* Frederick C. Beiser, ed.,1993. The Cambridge Companion to Hegel. Cambridge University Press. . The Cambridge Companions panèka cara sè bhâghus kaangghuy amolai ajhâr tentang sorang filsuf tertentu; tamaso’ buku     kapanèka
* Frederick C. Beiser, 2005. Hegel. Routledge. Ssla sèttong pengantar palèng bhâghus è ḍâlem sakabbhinah aspek tentang filsafat Hegel polana ḍâlem, jellas bân manyaloro.
* R.G. Collingwood, 1946. The Idea of History. Oxford: Oxford University Press. . Pernyataan sè koat tentang kasus bahwa Hegel aparèng izin suatu naghârâ sè terlalu koat, artèna bahwa filsafatnya panèka labân sè berbahaya bagi kemerḍekaan inḍiviḍu. (Isaiah Berlin angosolaghi argumen sè paḍâ ḍâlem bukuna Two Concepts of Liberty.)
* Desmond, William, 2003. Hegel's God: A Counterfeit Double?. Ashgate. 
* Laurence Dickey, 1987. Hegel: Religion, Economics, and the Politics of Spirit, 1770–1807. Cambridge University Press. . Pembahasan sè lèbur tentang ḍâ’kammah "Hegel dhâddhi Hegel", kalabân aghunaaghi hipotesis pembimbing bahwa Hegel "ka dhâsarra panèka sorang teolog manqué".
* John N. Findlay, 1958. Hegel: A Re-examination. Oxford University Press. 
* Forster, Michael, 1989. Hegel and Skepticism. Harvard University Press. 
* ------, 1998. Hegel's Idea of a Phenomenology of Spirit. University of Chicago Press. . Bâlâssân palèng bhâghus è ḍâlem bhâsa Inggris tentang karjâ Hegel terpenting.
* Harris, H. S., Hegel: Phenomenology and System. Intisari ḍâri karjâna sè rajâ si pengarang Hegel's Ladder, samangkèn     bâlâsânna standar tentang Fenomenologi.
* Justus Hartnack, 1998. An Introduction to Hegel's Logic. Indianapolis: Hackett. 
* Martin Heidegger, 1988. Hegel's Phenomenology of Spirit. Bloomington: Indiana University Press. 
* Jean Hyppolite, 1979. Genesis and Structure of  "Hegel's Phenomenology of Spirit." Northwestern University     Press. 
* Kadvany, John, 2001, Imre Lakatos and the Guises of Reason Diarsipkan 2005-04-26 di Wayback Machine.. Duke     University Press. 
* Kainz, Howard P., 1996, G. W. F. Hegel. Ohio University Press. .
* Kainz, Howard P.,1994, Hegel's Phenomenology of Spirit: Selections Terjemahan dan anotasi oleh Howard P. Kainz. The Pennsylvania State University Press. .
* Alexandre Kojeve, Introduction to the Reading of Hegel: Lectures on the Phenomenology of Spirit.  Penafsiran Èropa sè apangaro tentang Hegel.
* Herbert Marcuse, 1941. Reason and Revolution: Hegel and the Rise of Social Theory. Pengantar filsafat Hegel, ètojjhuaghi kaagghuy abantah konsepsi bahwa karjâna Hegel mencakup in nuce totalitarianisme Fasis oleh Sosialisme Nasional; negasi filsafat melalui materialisme historis.
* Muller, Jerry Z., 2002. The Mind and the Market: Capitalism in Western Thought.  Anchor Books. Chpt. 6 devoted to Hegel and the market economy.
* O'Regan, Cyril, 1994. The Heterodox Hegel. State University of New York Press, Albany.  Karjâ sè palèng otoritatif tentang filsafat aghâma Hegel.
* Pinkard, Terry P., 2000. Hegel: a biography. Cambridge University Press. . Ka sorang pakar Hegel Amerika terkemuka; menolak miskonsepsi populer tentang pemikiran Hegel.
* Robert B. Pippin, 1989. Hegel's Idealism: the Satisfactions of Self-Consciousness. Cambridge University Press. . Abèla kesinambungan sè lebbi koat antara idealisme Hegel bân Kant.
* Ritter, Joachim, 1984. Hegel and the French Revolution. MIT Press.
* Tom Rockmore, 1993. Before & After Hegel: A Historical Introduction to Hegel's Thought. Hackett. .
* Stern, Robert, 2002, "Hegel and the Phenomenology of Spirit" Routledge. 
* Stewart, Jon, ed., 1996. The Hegel Myths and Legends. Northwestern Univ. Press.
* Georg Lukács, The Young Hegel. 
* Westphal, Kenneth R., 2003. Hegel's Epistemology: A Philosophical Introduction to the Phenomenology of Spirit. Indianapolis: Hackett. 
* Charles Taylor, 1975. Hegel. Cambridge University Press. . Studi sè komprehensif bâb eksposisi sè     sangât jellasvoleh filsuf Kanada tentang pemikiran Hegel bân dampa’an ka masalah-masalah intelektual bân spiritual otama ka masana bân masana kabbhi.
* Wallace, Robert M., 2005. Hegel's Philosophy of Reality, Freedom, and God. Cambridge University Press. . Aberri’ argumen bahwa posisi-posisi otama     Hegel ḍâlem metafisika, epistemologi, etika, bân filsafat pèkkèran bân     kehendak, kenyataannya pola ollè èpertahanaghi, bân apertahanaghi terhadap kritik-kritik sè apangaro antara laèn oleh Feuerbach, Marx, Kierkegaard, Heidegger, bân Charles Taylor.

## Sombher