open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nadin Amizah

Nadin Amizah lahèr 28 Mei 2000 iyâ arèya pânyanyi bân pânulis ḍâri Inḍonèsia.

## Karier
Nadin molaè èkennal bâjâ ghi' è SMA. Dhibi'en kalabân Dipha Barus ngibâh lagu "All Good" ka taon 2017. Nadin bân Dipha jughân dâdâr kalabân laghu rowa dhâ’-adhâ’an è panggung raja Djakarta Warehouse Project. 

Sabellun molaè karèr nyanyinah, Nadin molaè è salah settong  program stasiun TV swasta Trans TV “Social Media Sensation” ka taon 2016. Lèbhât Label Sorai, Nadin ampon makalowar empa’ single sampè’ kalabân taon 2019 iyâ arèya “Rumpang” è bulân Sèptèmber 2018, “Sorai” è bulân Januari 2019, “Star” è ahèr Maret 2019 bân “Seperti Tulang” è  27 Sèptèmber 2019. Nadin jughân ampon nyayi kalabân brâmpan pânyanyi, kalabân ngasèlaghi brâmpan laghu kadhi “Beauty and the Beast” kalabân Adera, “Teralih” kalabân Matter Halo bân ahèr lèbât laghu “Amin paling Serius” kalabân Sal Priadi. 

È 28 Mei 2020, Nadin makalowar Album “Selamat Ulang Tahun”

## Pânghârga'an bân nominasi
Nadin Amizah ella narèma brânang pânghârga'an è antarana ḍâri Anugrah Musik Inḍonèsia 2017 mènangka kategori Best Dance otabâ Electronic Production kalabân Dhipa Barus. Pas è taon 2018, dhibi'en è nominasiaghi sareng AMI Award ka'anghuy duwâ' pânghârga'an dhâlem Karya Produksi Re-Arragement Palèng Bhâghus kalabân Dipha Barus lebhât laghu "All Good" versi akustik bân dhâlem karya produksi Ballad Folk/Country Plaeng Bhâghus ka'anghuy "Teralih" hasèl kolaborasi kalabân Metter Halo.

Pas è 27 Nopèmber 2019, lebhât laghu singel "Rumpang", dhibi'en narèma duwâ' pânghârga'an ḍâri Ami Music Award 2019 mènangka kategori Produksi Best Folk/Country/Ballad Paleng Bhâghus bân mènangka Orèng Anyar. Samantara rowa laghu "Amin Paling Serius" hasèl kolaborasi Nadin kalabân Sal Priadi ghun ènominasi kalabân AMI Award.  

Neng awwal taon 2020,  Billboard Indonesia Music Awards 2020 sè èbâdâ'aghi dhâ'-adhâ'an anominasiaghi Nadin Amizah ka'anghuy tello' kategori, iyâ arèya Artis Anyar Top of the Year, Top Collaboration Song of the year bân Top Female Singer of the Year.

## Sombher
Alfiyah Ibnu Malik

**Alfiyah** (ألفية ابن مالك) otaba ghânna'an èngghi panèka *Al-Khulasa al-Alfiyya* aropaaghi buku syair (sè andi' irama) essèna tata bhâsa Arab dâri abad ka-13. Kètab nèka ètolès sarèng ahli bhâsa Arab kalahiran Jaén, Spanyol sè asmana Ibnu Malik (w. 672 H /22 Fèbruari 1274 M). Asarèng kalabân kètab Al-Ajurrumiyah, Kètab Alfiyah èngghi panèka è antarana kètab ḍâsar kaangghuy èhapalaghi morèd pesantren salaènna Al-Qur'an.

Kètab panèka ngaghungi 43 kètab panjellasân (syarah) bân aropaaghi sala sèttong ḍâri duwe' buku ḍâsar pendidikan bhâsa Arab kaangghuy sè anyar ajhâr dâlâm orèng Arab saènggha abad ka-20. È abad ka-20, kurikulum pendidikan molaèn ègèser kalabân kurikulum kolonial, ropana kalabân maso'en kurikulum sekolah Prancis è kasus sè kadhâddhiyèn è Maroko.

### Sombhèr
Mojoagung, Jombang

**Mojoagung** iyâ arèya sèttong kacamatan è Kabupaten Jombang, Jâbhâ Tèmor, Indonesia. Mojoagung dhâddhi pintu gerbang bun tèmor Kota Jombang, bân sangât strategis polana èlèbâdhi langsong jhâlân otama Surabaya - Yogyakarta. Industri kerajinan kuningan jughân berkembang è wilayah kecamatan nèka.

Mojoagung jughân dhâddhi kota kecamatan palèng rajâ bân palèng rammi è sakbbhina wilayah Jombang. Industri bân ḍâghâng molaèn berkembang è wilayah nèka, dhâddhi wilayah sè sangât penting ka Kabupaten Jombang.

È kacamatan nèka bâḍâ kèya sèttong kelenteng iyâ arèya Boo Hway Bio (茂淮廟) sè èparkiraaghi èbangun taon 1930.
Serradhân Pèlèyan/Katantowan

Sèttong serradhân pèlèyan aghâmbhârraghi asèl tolèsan sè palèng bhâghus è Wikipèḍia bân nodhuwaghi stanḍar profèsional panolèsan, presentasi, bân metthèk sombher. Salaènna noro'è kabbhi kabhutowan stanḍar ghâbây serradhân Wikipèḍia, serradhân-serradhân anḍi' karakteristik ènga' è bâbâ rèya:

# Serradhân
#* **ètolès kalabân cara sè bhâghus**: ngrot bân paramasastrana kodhu noro'e atoran bân pandhuman bhâsa Madhurâ.
#* **jhângkep**: ajhârbâ'aghi kabbhi fakta bân tongghâl otamana, bân ta' anḍi' pranala mèra sè bânnyak.
#* **ètalèktè kalabân bhenḍer**: okara-okarana kennèng èpastèyaghi ḍâ' ka sombher sè èkaparcajâ bân teppa' ka'angghuy ajhârbâ'aghi pangataowan sè ella èterbi'aghi; okara ètonjhâng kalabân bhuktè spèsifik bân petthèghân lowar (tèngghu pamastèyan bân sombher sè èkaparcajâ); arèya tamaso' pangèssèyan bâgiyân "Sombher" sè tamaso' sombher, èpaghenna' bi' petthèghân è ḍâlem bhâdhân serradhân.
#* **nèttral**: abâkkèlè buktè sè adhil bân ta'pa biyas (tèngghu paddhu pandheng nèttral); tapè, serradhân ta' kodhu abherri' bâberta ḍâ' ka minoritas kalabân satèmbhâng.
#* **mantep**: bânnè serradhân sè segghut dhâddhi perrang beccè'an bân èssèna ta' segghut aobâ artèna; obâ'ân vanḍâlisme sè èpabâli bân pagebbhângan sè aḍhâsar ka osolan pamarèksa ta' tamaso' ka artè rèya.
# Serradhân kodhu akor bi' pandhuman sè ella èyator è pandhuman gaya bân ProyekWiki, tamaso' nyaḍiyâ'aghi:
#* **momolan**: bâgiyân sè mokka' sè ajhârbâ'aghi kabbhi topik bân manyanat orèng sè maca ka bâgiyân-bâgiyân sè saterrossa è serradhânna;
#* **tatana sè teppa**': sistem dhârâjhât bhul-ombhul sè otama tapè ta' aghâbây bhingong (tèngghu bhântowan bâgiyân); sarta
#* **cateddhân soko sè ajhek**: mènorot sè èsyarattaghi bi' katantowan 1c, petthèghân è bhiri sè taformat kalabân ajhek bi' mètode cateddhân soko otabâ mènorot Harvard—tèngghu pettèghân sombher tolèsan ka'angghuy bhâb metode paformatan sombher sè ètodhuwaghi, bân bâberta sè parlo èpamaso'. Ta' kodhu ngangghuy cètha'an pettèghân.
# **Bhengkek mèḍia**. Serradhân anḍi' ghâmbhâr sè teppa' ka'angghuy subjèk, bi' katerrangan ghâmbhâr sè cokop bân status ha' cèpta sè kennèng èkatarèma. Ghâmbhar ta' bhibhâs kodhu ngakorraghi bi' katantowan pamowa'an èssè ta' bhibhâs bân èbherri' tatengnger sè akor.
# **Lanjhângnga serradhân**. Serradhân anḍi' lanjhân sè pantes; tettep fokus ḍâ' ka topik otama ta'pa mamaso' ghâl-tongghâl sè ta' parlo (tèngghu gaya rèngkessan).

## Tèngghu kèya

* Mofakat ka'angghuy kabijâghân arèya
* Wikipèḍia:Pandhuman nolès serradhân sè lebbhi bhâghus
* Wikipèḍia:Serradhân sè samporna
* Wikipèḍia:Parbhânḍhingan serradhân pèlèyan bân serradhân bhâghus

Bhângsa:Serradhân Pèlèyan
Ummu Sulaim

**Ummu Sulaim** (Madhurâ: *ꦲꦸꦩ꧀ꦩꦸꦱꦸꦭꦲꦶꦩ꧀*) iyâ arèya sala sèttong rèng binè’ ḍâ’- aḍâ’ sè masok Islam bân bânnyak manfaatta ka Islam. Dhibi’en tamasok orèng Anshar bân èbhuna sahabat Anas bin Malik sè bânnyak ariwyataghi hadis. Ummu Sulaim èsebbhut mènangka rèng binè’ sè anḍi’ mahar palèng moljâ yakni Islam polana akabin bi’ Abu Thalhah è kabinan sè kaḍuwâ’.

## Carèta oḍi’
Asma lengkappa yakni Ummu Sulaim binti Milhan bin Zaid bin Haram bin Jundub Al-Anshariyah. Anapon asma aslina bânnyak pamangghi. Bâḍâ sè ngoca’ Sahlah, Ramilah, Ramishah, Al-Ghumaisha otabâ Malikah. Raka sè kapèng sèttong iy â arèya Malik bin Nadhr, ramana Anas bin Malik.

Sajjhek onèng ka ajhârânna Nabbhi Muhammad, Ummu Sulaim langsung masok dâ' ka aghâma Islam. Samarèna dhâddhi muslimah, dhibi'en ngajhâk potrana, yakni Anas bin Malik masok Islam jhughân sampè' maos syahadat tapè ta' èkesenneng bi' lakèna, Malik bin An-Nadhr. Ta' abi ḍâri ghânèka, Malik èpatè'èn bi' mosona.

## Araka polè
Samarèna Malik bin An-Nadhr matè, Ummu Sulaim ajhânjhi ta' araka'a polè. Namong, akhlak bhâghussa Ummu Sulaim adhâddhiyaghi Abu Talhah lèbur ka abâ'ân. Abu Talhah sè ghita' masok Islam terro makabin Ummu Sulaim sampè nyiyapaghi arta sè bânnya'. Ummu Sulaim kasokan dhâddhi binèna asal Abu Talhah èntar ka Kanjeng Nabbhi bân dhâddhi muallaf. Samarèna maos syahadat, Abu Talhah langsung akabin bi' Ummu Sulaim bân ngaghungè potra sè asmana Abu Umair.

## Sombher
Panglèma Polim

**Panglèma Polim** otabhâ èkennal  kalabân **Teuku Panglima Polem Sri Muda Perkasa Muhammad Daud** panèka salasèttong Panglèma Kerajaan Aceh sè ajuang alabân Blândhâ è masa Perrang Aceh. Panglèma Polim aropa’aghi potra ḍâri abana sè asmaèpon Panglèma Polem VIII Raja Kuala, katoronan keluarga bhângsawan Aceh. Bhâpa’na sorang patèngghi otabhâ Panglèma è wilayah Sagoe XXII Mukim Aceh Rajhâ. Teuku Panglima Polem Muhammad Daud akabin sarèng potrèna Tuanku Hasyim Banta Muda, tokoh pajhuang Aceh se dadhi kanca perjuangan abana.

## Sombher
Somattra Lao'

**Somattra Lao**' (Inḍonèsia: Sumatera Selatan, Pèghu: سومترا سلاتن, èsingkat **Sumsel**) iyâ arèya sala sèttong propinsi è Polo Somattra. Lowassa propinsi panèka korang lebbi 87.017.41 km². Bân pendudukna korang lebbi 8.550.849 orèng (taon 2021) kalabân kepadatan penduduk 93/km2. Embu' kotta Propinsina bâḍâ è Kotta Palèmbang.

## Gèografis
Lokasi astronomis Propinsi Sumatra Laok secara bâḍâ è antara 1–4° Lintang laok bân 102–106° Bujur Tèmor.
Abatessan provinsi panèka  è bun dâjâna sarèng Propinsi Jambi, è bun lao'na bâḍâ Propinsi Lampung, è bun tèmor bâḍâ  Sellat Bangka bân Propinsi Bangka Belitung, è bun bârâ' bâḍâ Propinsi Bengkulu.

## Sajhârâ
Sejarah Sumatra Laok panèka è molai dari jaman Kerajaan Sriwijaya abad ka 7-14. Kerajaan Sriwijaya iyâ arèya sè ngoasaè Nusantara bân Semenanjung Malaya è abad ka-9, kotta Palèmbang sè toman dhâddhi ibu kotta karajaan bahari Buddha palèng rajâ è Asia Tengghârâ. Kalabân abad ka-17 è wilayah embu' kottana Sriwijaya sè lambâ' arèya daddi Kesultanan Palèmbang, sala sèttong Kerajaan Islam è Nusantara.

## Suku bangsa
Suku aslinah arèya Suku Palèmbang èkennal bi' nyama Iliran bân Uluan. Bhâsa asli daerah otamana panèka bhâsa Malajuh Palèmbang, Besemah, Musi, Ogan, Penesak, Komèring, Malajuh Tengnga

## Sombher

Bhângsa:Indonesia
Sunan Gresik

**Sunan Gresik ** otabhâ asma aslinah **Maulana Malik Ibrahim** (lahèr è Samarkand è Asia Tengnga, bân sèdhâ è Gresik, Majapahit 1419 M/822 H). Maulana Malik Ibrohim arèya dhâdhi orèng sè ḍâ’aḍâ ajhâraghi agama Islam è Polo Jabhâ Asmaèpon Sunan Gresik èkennal kèya **Syekh Maghribi**, èngghi panèka sala settong anggotta Wali Sanga. È koca’ jughân Sunan Tandhes, otabhâ Mursyid Akbar Thariqat wâlli sanga’. 

Maulana Malik Ibrahim panèka katoronan sè-22 ḍâri Nabi Muhammad. Nasab As-Sayyid Maulana Malik Ibrahim Nasab Maulana Malik Ibrahim mètorot cateddhân ḍâri As-Sayyid Bahruddin Ba'alawi Al-Husaini sè kompolan cateddhân panèka  è padhâddi buku dâlem Ensiklopedi Nasab Ahlul Bait sè târdiri ḍâri brâmpan jilit. 

È dhâlem cateddhân panèka  tartolès: "*As-Sayyid Maulana Malik Ibrahim bin As-Sayyid Barakat Zainal Alam bin As-Sayyid Husain Jamaluddin bin As-Sayyid Ahmad Jalaluddin bin As-Sayyid Abdullah bin As-Sayyid Abdul Malik Azmatkhan bin As-Sayyid Alwi Ammil Faqih bin As-Sayyid Muhammad Shahib Mirbath bin As-Sayyid Ali Khali’ Qasam bin As-Sayyid Alwi bin As-Sayyid Muhammad bin As-Sayyid Alwi bin As-Sayyid Ubaidillah bin Al-Imam Ahmad Al-Muhajir bin Al- Imam Isa bin Al-Imam Muhammad bin Al-Imam Ali Al-Uraidhi bin Al-Imam Ja’far Shadiq bin Al-Imam Muhammad Al-Baqir bin Al-Imam Ali Zainal Abidin bin Al-Imam Al-Husain bin Sayyidah Fathimah Az-Zahra/Ali bin Abi Thalib, binti Nabi Muhammad Rasulullah*"

## Kaodi’anna
È pârkiraaghi Maulana Malik Ibrahim bhâbbhâr nèng Samarkand nèng Asia Tengnga, ka abad sè-14. Bhâbhât tana jâwi vèrsi Meinsma nyebbuttaghi Asmarakandi, norok dhâbu lèsan orèng jhâbâ mongghu As-Samarqandy. Dâlem carèta ra’yât, bhâḍâ sè adhikanè emba bhântal.

Maulana Malik Ibrahim ghâduen tello’  raji  sè asmana:
# Siti Fathimah binti Ali Nurul Alam Maulana Israil (dhâstoh Champa Dinasti Azmatkhan 1), ghâduen duwâ’ potra, sè asmana: Maulana Moqfaroh bân Syarifah Sarah
# Siti Maryam binti Syaikh Subakir,  ghâduen empa’ potra, panèka: Abdullah, Ibrahim, Abdul Ghafur, bân  Ahmad
# Wan Jamilah binti Ibrahim Zainuddin Al-Akbar Asmaraqandi, ghâduen duwâ’ potra panèka: Abbas  bân  Yusuf.
Saterrosèpon sharifah Sarah binti Maulana Malik Ibrahim è pakabin sareng Sayyid Fadhal Ali Murtadha (Sunan Santrè/Radèn Santrè) bân rèmbi’ duwâ’ potra,  panèka Haji Utsman (Sunan Manyuran) bân Utsman Haji (Sunan Ngudung). Saterrosèpon sayyit Utsman Haji (Sunan Ngudung) ghâduen potra Sayyit Ja’far Shadiq Sunan Kudus.

## Kaodi’anna
Maulana Malik Ibrahim umummah è angghâp wâlli ḍâ’aḍâ’ sè ada’wa Islam nèng Jhâbâ. Maulana Malik Ibrahim ngajhâri carra-carra anyar kaangguy tatamenan bân bânnya’ ngeppè’ ra’yat kabânnya’an, panèka golongna masyarakat jhâbâ sè ta’ è angghâp  nèng ahèr kakoasanna Majapahit. Malik Ibrahim usaha kaangguy ngalak atèna orèng, sè pareppa’na kakorangan èkonomi bân   perrang  satarètanan. Maulana Malik Ibrahim abangun pondhughân tembilung ajhâr aghâma nèng Lèran, Gresik. Ka taon 1419, Maulana Malik Ibrahim sèdhâh, cemporèna bhâḍâ nèng dhisah Gapura Wètan, Gresik, Jhâbâ Tèmor.

## Sombher
Sayyid Sulaiman

**Sayyid Sulaiman** èngghi panèka  penḍiri pondhuk pesantrèn Siḍogiri. Dhibi’en tamaso’ katoronan Rasulullah saw sè amarga Basyaiban kalabân jalur ḍâri eppa’an yakni Sayyid Abdurrahman (Syarif Cirebon, rakana Rato Khadijah binti Panembahan Girilaya) bin Muhammad (Balqam, India) bin Umar Abu Hafs (Balqam, India) bin Abdullah (Maqam Aceh) bin Abdurrahman Al-Qodiri (Thariqoh Qodiriyah) bin Umar al-Faqih bin Muhammad bin Ahmad bin Abi Bakar Basyaiban. Samantara jalur nasab ḍâri èbhuna dhibi’en kèya panèka katoronan Rasulullah kalabân jalur nasab lebât Sunan Gunung Jati.

Katoronan Sayyid Sulaiman bânnya' sè dhâddhi olama’ è Inḍonèsia, akanta Syekh Kholil Basyaiban Bhângkalan, KH. Siddiq Jember, KH. Abdul Hamid Pasuruwân, Ali Akbar, bân salaènna.

## Katoronan

# Sayyidina Rosulillah Shollallohu 'Alaihi Wasallam
# Sayyidah Fatimah az-Zahra
# Husain
# Ali Zainal Abidin
# Muhammad al-Baqir
# Ja'far ash-Shadiq
# Ali al-'Uraidhi
# Muhammad al-Naqib
# Isa ar-Rumi an-Naqib
# Ahmad al-Muhajir
# Ubaidillah
# 'Alawi
# Muhammad
# 'Alawi
# 'Ali Khali' Qasam
# Muhammad Shahib Mirbath
# Ali
# Muhammad al-Faqih Muqaddam
# Ali
# Hasan at-Turobi
# Muhammad Asadillah
# Abu Bakar Basyaiban
# Ahmad
# Muhammad
# Umar
# Abdurrahman al-Qodiri (India)
# Abdullah
# Umar Abu Hafs
# Muhammad
# Abdurrahman Tajuddin (Syarif Cirebon)
# Sulaiman (Mojoagung)

## Sombher
Pondhuk Pesantrèn Lirboyo

**Pondhuk Pasantrèn Lirboyo** èpajhâghâ taon 1910 M sareng Rama K.H. Abdul Karim sè samangkèn bâdâ èbâbâ pimpinan sala sèttong kompoya, èngghi panèka Rama K.H. M. Anwar Manshur. Pondhuk pasantrèn sè bâdâ è Kalurahan Lirboyo, Kacamatan Mojoroto, Kotta Kediri panèka abâthek islam akadhi islam ènga' Nahdlatul Ulama kalabân tettep ajâgâ pangajhârân ulama salaf akadhiyâ ngajhâri kètab-kètab konèng sabhân arèna. Pondhuk pasantrèn panèka dhâddhi sala sèttong pasantrèn rajâ è Inḍonesia bân dhâddhi sala sèttong ponjher ajhâr Islam ḍâri poloan taon sabeluma Inḍonèsia mardhika.  È dâlem dhi-kadhâddhiyân kamardhikaan, Pasantrèn Lirboyo malolo bâdâ dâlem paghuliyân parjuangan kalabân ngèrèm trè-santrèna dâ' paperangan, akadhiyâ Pertempuran 10 Nopèmber è Sorbhâjâ. 

È masa tèknologi akadhi samangkèn, bânya' tokoh Lirboyo sè ada'wah è mèdiya sosiyal sala sèttonga akadhiyâ Ning Sheila, Ning Imaz, Gus Reza, Gus Ahmad Kafa, Ning Shofia.  

## Sajhârâ

Pondhuk Pasantrèn Lirboyo èpajhâghâ sareng Rama K.H. Abdul Karim è dhisa Lirboyo (samangkèn Kalurahan Lirboyo) è taon 1910 M.  Sabeluma netep è dhisa Lirboyo, Rama K.H. Abdul Karim ngajhâr è Pondhuk Pasantrèn Tebuireng asuhan K.H. M. Hasyim Asy'ari sè jughân dhâddi kanca sapantaran bekto aghuru dâ' ka Syaikhona Kholil Bhângkalan. Salastarèna, Rama K.H. Abdul Karim araji sareng Nyai Dlomroh binti K.H. Sholèh Banjarmlati, Kediri. Dâri parnikahan panèka Rama K.H. Abdul Karim netep è dhisa Lirboyo. Ngallèna Rama K.H. Abdul Karim dâri Tebuireng ka dhisa Lirboyo polana bâdâ sotoghân dâri mattuwana (K.H. Sholèh) kalabân arepan sopajâ syi'ar bân da'wah islam bisa lebbi luwas.

Dâri kakersaan bân inisiyatif Rama K.H. Abdul Karim, kalabân èdukung sareng mattuwana, maka Rama K.H. Abdul Karim majhâghâ pondhuk kaangghuy ngajhâraghi bân nyebaraghi ajhârân Islam dâ' orèng sè nyarè èlmo aghâma. Santrè dâ'-adâ' anyama Umar dâri Madiyun, salastarèna èngghi Yusuf, Sahil, bân Somad dâri Magelang, bân Syamsudin dâri Gurah, Kediri. Jân abit, Pondhuk Pasantrèn Lirboyo sajjhân bânya' satrèna bân molaè èkenal sareng pandudu' è Kediri otabâ dâri lowar Kediri.

## Sombher
Kottha Keḍiri

**Kotta Kediri** iyâ arèya kotta se bâḍâ è provinsi Jhâbâ tèmor, Inḍonèsia. Kotta rèya bâḍâ è 130 km lajân Bârâ’ Daya Kotta Sorbhâjâ bân aropa’aghi kotta sè palèng râjâ nomer tello’ è provinsi Jhâbâ Temor samamrèna Sorbhâjâ bân Kotta Malang mânorot jumlah pânduduk. Kota Kediri aropa’aghi kotta palèng towâ è Jhâbâ Tèmor. Kotta Kediri lowassa 63,40  km² bân sakabhina aropa’aghi enklave ḍâri Kabupaten Kediri. Kotta Kediri acekka kalabân Songai Brantas sè abhujur dâri lao’ ka Tèmor lanjhânga kilometer. Pânduduk Kotta rèya jumlana 289.418 orèng, ḍâri data Badan Pusat Statistik Kotta Kediri taon 2023.

Kediri è kennal kalabân posat perdagangan otama ka'anghuy ghulâ bân industri rokok sè palèng rajâ è Inḍonèsia. È kotta rèya jhughân, pabbrik roko' keretek Gudang Garam è dhârâp bân  terros akembhâng. È taon 2010, Kediri ollè peringkat dhâ'-adhâ' Inḍonèsia iyâ arèya *Most Recommended City for Investment*. 

Sajhârâ 

Artefak arkeologi sè èpangghi è taon 2007 atodhuaghi semèngghâ daerah sâkitar Kediri ḍhâddhi tempat Kerajaan Kadiri, kerajaan Hindu-Buddha è abad ke-11. 

Manorot Serat Calon Arang, awwal wilayah Kediri mènangka permukiman perkotaan è molaè nalèkana raja Airlangga ngallè posat pâmarintahan keraja'anna ḍâri istana Kahuripan dhâ' Dahanapura ("dahana" = apoy, "pura" = kotta), pas è kennnal kalabân singkatan mènangka *Daha* sè tempatta neng wilayah sâkitar Kotta Kediri. Saellana wafatta Airlangga, wilayah Panjalu èbâgi ḍhaddhi duwâ', yaitu Kediri è bârâ' bân Jenggala è temor. Daha ḍhâddhi posat pâmarintahan Kerajaan Kadiri bân Kahuripan ḍhâddhi posat pâmarintahan Kerajaan  Kadiri bân Kahuripan ḍhâddhi posat pâmarintahan Kerajaan Janggala. Panjalu sarèng pânulis-pânulis periode bhudih jughân èsebbhut mènangka Kerajaan Kadiri/Kediri kalabân wilayah ra-kèra Kabupaten Kediri sampè' Kabupaten Madiun samangkèn. 

Kediri ghâgghâr dhâ' tanang VOC mènangka konsekuensi Geger Pecinan. Jhâbâ Tèmor è bâjâ rowa èkuasae Cakraningrat IV, adipati Mâdhurâ ḍâri Kasunanan Kartasura. Polana Cakraningrat IV andhian Inḍonèsia.    

## Sombhèr
Osman I

**Osman I** otabâ Osman Ghazi (bhâsa Arab: عثمان غازى, Osmān Ġāzī; lahèr 656 Hijriah (1276 M) sèdhâ 1323 Masèhi) iyâ arèya pèmpènan kapèng sèttong Kasoltanan Utsmaniyah sè è jhâmanna ghi' aropa'aghi kabhupatèn kènè' è bâbâna Kasoltanan Seljuk samarèna ramana sèdhâ. Dhingla Seljuk rosak, Osman I mardhika'aghi wilayana ḍâri Seljuk bân dhâddhi *pemimpin* sampè' sèdhâ. Asmana Usman dhâddhi nisbatta Kasoltanan Utsmaniyah. Katoronan Osman ngangghuy asmana dhâddhi nisbat Kasoltanan Utsmaniyah otabâ Ottoman è ḍâlem bhâsa Inggris.

Osman èbhâbhâraghi è bâkto *Dinasti* Abbasiyah èserrang prajhurit Mongol. È jhâmanna Osman, ''literasi'' sajhârâ ghun sakonè'. Carèta oḍi'na ghi' bhuru ètolès è abâd 15 yâ'ni lebbi ḍâri saabâd samarèna Osman sèdhâ saèngghâ dhâddhi kalakoan sè abâk berrâ' ka ahli sajhârâ sè nolès amèsa fakta (kabâḍâ'ân sè nyata) bân mitos (kabâḍâ'ân sè èkaparcajhâi).

## Asmana sareng gellar
Osman èngghi panèka potrana Erthugrul. Pan-brâmpan ahli sajhârâ nyebbhut nyama Osman èpondhut' ḍâri bhâsa Turki Atman otabâ Ataman bân pas èyobâ dhâddhi Osman mondhut ḍâri asmana sahabhât Rasulullah. Sombher Romawi Tèmor nyebbhut kalabân Ατουμάν (Atouman) otabâ Ατμάν (Atman) samantara Yunani nyebbhut *Utsmān* (ejaan Arab) otabâ *ʿOsmān* (ejaan Turki). Sombher Arab jhughân nyebbhut nyama Osman asalla Othman tapè akhèrra èyobâ abâ' dhibi' ma'lè lebbi islami.

Maskè nyama Osman bâḍâ è ḍaftar Soltan Utsmaniyah nomor sèttong tapè dhibi'en ghi' bhuru ollè gellar soltan è taon 1383 è bâkto bâjâna dhaddi soltan yakni Murad I. È jhâman Osman oḍi', dhibi'en agellar *bey* akanta adipati otabâ bupati bân amimpin Asia kènè'.

## Carèta oḍi'
Awalla ramana Osman, Erthugrul aropa'aghi pemimpin suku Kayı ḍâri Asia Tengah sè èntar ka Anatolia polana buruh ḍâri prajurit Mongol è taon 1230 M (628 H). Erthugrul ajhânjhi setia ka  Sultan Kayqubad I ḍâri Kesultanan Rum sampè' maddhek kabhupatèn è Söğüt, kennengan pèngghir Seljuk bân tatangghâna Kekaisaran Romawi Tèmor.

## Sombher
Orhan

**Orhan** Ghazi (bhâsa Turki Utsmaniyah: اورخان غازی, Orkhan Ghazi; sèdhâ Maret 1362) iyâ arèya soltan è Kasoltanan Utsmaniyah kapèng ḍuwâ' ḍâri 1327 sampè 1362. È bâkto awwâl amarènta, Orhan fokus naklukaghi Anatolia Bârâ' Laut polana èjajah Kekaisaran Romawi Tèmor. Orhan bisa mennang è pan-brempan perrang alabân Romawi sampè' ngala' pan-brâmpan kotta napa polè è Romawi bâḍâ perrang satarètanan bân Loannes V Palaiologos, Kaisar Romawi ghi' omor 9 taon.

Taon 727 H (1327 M) Kotta Nicomedia (mangkèn Izmit) gheggher ka Kasoltanan Utsmaniyah. Orhan aromba' struktur pamarènta bân ma'anyar militer, sareng mabâḍâ pèssè anyar.

## Carèta oḍi'
Orhan lahèr è Söğüt taon 1327 M. Orhan cè' semma' ka ramana, Osman I. Sabellun sèdhâ, Orhan mènta kaka'na bhâdhi dhâddhi soltan yakni Alaeddin kèng orèngnga ta' kasokan. Alaeddin lebbi mèlè dhâddhi wazir (menteri).

## Sombher
Murad I

**Murad I** (bhâsa Turki Utsmaniyah: مراد اول; Juni 1326 – 15 Juni 1389) iyâ arèya pemimpin Utsmani kapèng tello' bân akobâsa samarèna ramana è taon 1360 sampè' 1389. Murad iyâ arèya potrana Orhan bân Nilüfer Hatun. Murad I èsebbhut *Hüdavendigâr*, (èkala' ḍâri bhâsa Persia: Khodāvandgār (خداوندگار), artèna "sè èkasayang Tuhan".

Murad I kotara kalabân orèng sè lambhâ', blatèr, bân agamis. Orèngnga cè' ta'atta ka aghâma bân adhil ka rakyat bân tentara. Murad jhughân èsto ka jihad, lèbur maddhek sakola, kennengan singgah bân masjid.

## Ngallè ibu kota
Murad I bisa malowas naghârâ è Asia kènè' bân Èropa. Neng Èropa, prajurit Kasoltanan Utsmaniyah nyerrang kennengan sè èpimpin Kekaisaran Romawi Tèmor. Taon 1365, Murad bisa ngowasaè Hadrianopolis (Ἁδριανούπολις), kotta sè cè' stategisna è Balkan èyangghâp kottha kaḍuwâ' è Kekaisaran Romawi Tèmor. Murad pas mèlè kotta rèya mènangka ibu kota aghântè Bursa pas ngobâ nyamana dhâddhi Edirne. Ngallèna rèya adhâddhiyaghi pusat Kasoltanan Utsmaniyah bâḍâ è Èropa.

Neng Edirne, Murad ngâbây atoran naghârâ sè lengkap kalabân prinsip dhâsar pamarènta'an sampè' bâḍâ serikat pegawai, divisi pasukan tempur, lembaga hokom bân aghâma, lembaga hakim, sakola, sareng akademi militer abhâdhi maddhek Yanisari (sala sèttong prajurit). Edirne jhughân dhâddhi pusat pertahanan militer.

## Perrang Kosovo
Sultan Murad I lako makon jenderal mantau Balkan sampè' Serbia cremmet. Serbia segghut nyerrang prajurit Utsmaniyah è Balkan dhingla Murad sobung kèng pagghun ta' bisa. Akhèrra Serbia, Bosnia, bân Bulgaria ngâbây pasukan salib Èropa sè rajâ bhâḍhi aperrang bi' Kasoltanan Utsmaniyah sampè nyerbu Kosovo è Balkan. È bâkto rowa, bâḍâ mentrina Sultan Murad I sè maca Al-Qur'an teppa' ka Sorat Al-Anfal ayat 65:

*"Hai Nabbhi! Pasemangat rèng-orèng mukmin dhing la aperrang. Mon bâḍâ 20 orèng sè sabbher maka bisa makala 200 orèng. Mon bâḍâ 100 orèng (mukmin) sè sabbher maka bisa makala sèbu orèng kafèr polana rèng kafer rowa ta' paham."*

## Sombher
Mandiraja, Banjarnegara

**Mandiraja** panèka sala sèttong kecamatan è Kabhupatèn Banjarnegara, Provinsi Jawa Tengah, Indonesia. Loas kecamatan panèka 52.61 Km² kalaban 16 disa bân 52 dusun. Penduduk kecamatan Mandiraja bada 78.090 jiwa. kapadatan 1.484 oreng per Km² bân tengkat partombuwan penduduk 2% sabban taon.

## Pemerentahan
Disa-disa è kecamatan Mandiraja enggi panèka:
# Purwasaba
# Blimbing
# Salamerta
# Glempang
# Kebanaran
# Simbang
# Candiwulan
# Panggisari
# Kertayasa
# Banjengan
# Kebakalan
# Mandiraja wetan
# Mandiraja kulon
# Kaliwungu
# Somawangi
# Jalatunda

## Referensi

Kabhupatèn Banjarnegara
Ghunong Bromo

**Ghonong Bromo** iyâ arèya ghunong sè andi' ciri sègghut ledḍhu' bân a lokasi è Jhabâ Tèmor. Ghunong Bromo paddhâng jellas ḍâri dhârât katon bâdhâ abu vulkanik kelabu-kecoklatan è konco'na. Sifat ḍâri ledḍhu'na Ghunong Bromo iyè arèya strombolian se andi' ciri sègghut lèdḍhu' kini' bân ta' patè kowat tapèh ros-terosan bân ngalowar aghi material ghâli, gas bân bâto. Bhâbhâja lèddhu'na Ghonong Bromo iyè arèya erupsi preatik bân magmatik sè ta' è sangka kalabân kalowara material vulkanik aropa ojhân abu bân bâto (p ijar) è sèkitar kawah sampè' radius 2,5 km ḍâri pusat erupsi. 

## Gèografi
Ghunong Bromo tèngghina 2.329 m (7.641 ft) abentu' kerucut bara bân ghik dâlâm kabâdâ'an aktif.

## Sombher
Kabhupatèn Bojonegoro

**Kabhupatèn Bojonogoro** iyâ arèya sala sèttong kabhupatèn sè bâḍâ è Jhâbâ Tèmor, Inḍonèsia. Kabhupatèn Bojonogoro lowassa 230.706 Ha. masyarakat è ḍinna' arèya jumlana 1.176.386 orèng.

## Gèografi
Kabhupatèn Bojonogoro bâḍâ  è 111º25′ sampè' 112º09′ Bujur Tèmor bân 6º59′ sampè' 7º37′’ Lintang Lao'.

## Sombher
Kabhupatèn Lomajhâng

**Sajhârâ Kabhupatèn Lomajhâng**

**Kabhupatèn Lomajhâng** iyâ arèya sala sèttong kabhupatèn sè baḍâ è Jhâbâ Tèmor, Inḍonèsia. Kabhupatèn Lomajhâng anḍi' 21 kacamadhân. Bâtes wilayahna iyâ arèya bun ḍâja Kabhupatèn Probolinggo, bun tèmor Kabhupatèn Jember, bun lao' Samudera Inḍonèsia, bân bun bârâ' Kabhupatèn Malang. Kabupaten Lumajang panèka bâgiyân dâri wilayah Tapak Kuda Jabâ Tèmor. Lumajang panèka sala sèttong kottah sè palèng towa è Jhâbâ Tèmor, bân ampon dhâddhi pusat peradaban sajjhek ratosan taon.Hal ka'dinto èbuktèaghi sareng pan-bârâmpan situs prasejarah bân peninggalan dâri jhâman karaja'an è Jhâbâ Tèmor. Lumajang jhughân èsebbhut Sepupu Bali, amarghâ topografina sè padâ bân peranna mènangka pusat agama Hindu è jaman Jhâbâ Kuno, bân jhughân leluhur orèng Hindu Bali sè asalla dâri soko ghunong Gunong Semeru è Lumajang. Sampe’ samangken, sabban taonna oreng Hindu dhari Bali tor jugan oreng Hindu saantero Polo Jhaba ngalakone lalampa’an rohani/patirtaan dha’ Pura Mandara Giri Semeru Agung se badha e sokona Gunong Semeru, Senduro, Lumajang.

## Gèografi
Kabupatèn Lomajhàng bâḍâ è posisi 112° -53' - 113° -23' Bhujur Tèmor bân 7° -54' -8° -23' Lintang Lao'. Kabupatèn Lomajhâng aiklim tropis, sè adhâsarraghi klasifikasi Schmid bân Ferguson, tamaso' iklimma tipe C. Bânnya'na cora ojhân taonàn akèsar antara 1.500-2.500 ml. Temperatur sebâgiyân rajâ iyâ arèya 24°C – 23°C.

È kawasân lèrèng Ghunong Semèru bân kawasân laènna bâḍâ è attas 1.000 mèter è attas parmuka'an tasè' (dpl), temperature palèng kenè' sampè' 5°C.

## Sombher
Kabhupatèn Kuningan

**Kabhupatèn Kuningan** iyâ arèya sala sèttong kabhupatèn sè baḍâ è Jhâbâ Bârâ' Inḍonèsia. ibu kottana iyâ arèya kuningan.

## Gèografi
Kuningan ajarak 250 km ḍâri Kotta Bandung ban 43 km ḍâri Kotta Cirebon. Kabhupatèn arèya abâtesan bân Kabhupaten Cirebon è ḍâjâ, Kabhupaten Brebes (Jhâbâ Bârâ') è tèmor, Kabhupaten Ciamis bân Kabhupaten Cilacap (Jhâbâ Tengnga) è lao', bân Kabhupatèn Majalèngka è bârâ'.

## Sombher
Asta Aèng Mata Èbhu

**Asta Aèng Mata Èbhu** iyâ arèya sala sèttong pamakaman nèngrat Madhurâ sè bâḍâ è Dhisa Buduran, Kacamadhân Arosbhâjâ, Kabhupatèn Bhângkalan, è Polo Madhurâ, sè èkaghâbây neng abad ka-15. È kennengngan arèya èmakamaghi para nèngrat ḍāri Wangsa Cakraningrat, sareng bhâlâna bân abdhi dhâlem Istana laènna. Metorot carèta rakyat, nyama pamakaman arèya èkala’ ḍāri carètana Rato Èbhu (Syarifah Ambami, rajina Adipati Cakraningrat I), sè molar è patapaanna.

## Gèografi
Kennengngan arèya  bâḍâ è attas paghunongan kapor, kalabân ketèngghiyân ± 30 meter è attas permu-kaan aèng tasè.

## Sombher
Sèrèng Lombhâng

**Sèrèng Lombhâng** iyâ arèya sala sèttong sèrèng sè baḍâ è Kabhupatèn Songennèp Madhure Jhâbâ Tèmor, Inḍonèsia. Sèrèng Lombhâng èkocak sala sèttong wisata alam unggulan è Bhumè Somekkar.

## Gèografi
Sèrèng rèya bâḍâ e bun tèmor Songennep, ra-kèra 25 km ḍâri Kabhupatèn Songennèp teppak è Kacamadhân Batang-Batang.

## Sajhârâ Kajhu Cemara
Cemara udang dhâddhi settong bhu-tombhuwân khas sè bâdâ è Pasèsèr Lombang. Kabhâr èpon tombhuwân panèka coma tombhu è pènggirânnyâ tasè' Tiongkok. Sajhârâ penyebaran kajhu Cemara Udang èhubungngaghi kalabân dâtengnga Èxpedisi besar kekaisaran Tiongkok è dâlem aparjhâlânan nojjhu dâ' Nusantara è sèppowè langsung kalaban Jenderal The Ho (Sampo Thai Kam), Jenderal Ma’huan tor Jenderal Ong Keng Hong, ketiganya juga kalonta kalabân asma SAM PO TOA LANG artèna Tiga Pendekar Besar tor logat Jhâbâ kuno èkennal kalabân sebbhudân Dempo Awang. 

Muhibah panèka aghibâ kapal bannya'na 62 armada, kalabân kapal perang 27.800 orèng. kabhârrèpon, Muhibbah panèka sè palèng rajâ è bâkto ka'ḍinto. Manabi alajâr kabhârrèpon saghârâ possa' kalabân kapal-kapal sè ajhâjhâr. Nangèng saamponna tèba è Polo Jhâbâ. Kapal panèka nabrak bato karang bân tasèllem. Dhâddhi Cemara Udang sè tombhu è ka'dissa' mènangka bawa'an prajurit sè salamat è Pasèsèr Lombang.

## Lokasi
Pasèsèr Lombâng bâdâ è Disa Lombang, Kecamatan Batang-Batang, Kabupaten Sumenep, Madhurâ, Provinsi Jhâbâ Tèmor. Kennengngan panèka dhâddhi rujukan ḍâ' ka orèng-orèng sè nyarè wisata è Kottha Songennep. Dhâddhi paanabân sè lèbhur èoladhi sè masennneng ka rèng-orèng sè lân-jhâlânan   

## Akses
Pasèsèr Lombâng coma sekitar ± 30 km dâri Kotta Sumenep kâ mor dhâjâ. Argâ tiket masok coma Rp. 5.000 per orèng. Bâdâ macemma kulinèr Lokal, akadhi Rujak Lontong, Ès Dâgân, tor laènnèpon.

## Sombher

Bhângsa:Sèrèng
Kabhupatèn Nganju'

**Kabhupatèn Nganjuk** iyâ arèya sala 
sèttong kabhupatèn sè baḍâ è Jhâbâ Tèmor, Inḍonèsia. Ibu kottana iyâ arèya Kacamadhân Nganjuk. Kabhupatèn Nganjuk anḍi' lowas 122.433 Ha. 

## Gèografi
Kabhupatèn Nganjuk badâ è 111º05′ sampè' 112º13′ Bujur Tèmor bân 7º20′ sampè' 7º59′ Lintang Lao'. Kabhupatèn Nganjuk tabâghi ḍâ' 20 kacamadhân bân 284 dhisa/kelurahan, bân bâtessa ḍâri:

* Bun ḍâjâ: Kabhupatèn Bojonegoro
* Bun tèmor: Kabhupatèn Jombang
* Bun bârâ': Kabhupatèn Madiun
* Bun lao': Kabhupatèn Kediri bàn Kabhupatèn Ponorogo

## Sombher
Kertosono, Nganjuk

**Kertosono Nganjuk** iyâ arèya sebuah Kacamadhân è Kabhupatèn Ngajuk Jhâbâ Tèmor, Inḍonèsia. Kacamadhân arèya taletak è bègien palèng tèmor Kabhupatèn Ngajuk, berbatasan sarèng Kabhupatèn Jombang lan Kabhupatèn Kediri. Kertosono taletak è persimpangan jèlur utama  Sorbhâjâ-Yogyakarta sarèng jalur atojhu Kediri/Tulunggagun. Pusat Kacamadhân Kertosono a jarak ra kèrah 19 km dhèri Jombang, 23 km dhèri  Ngajuk, sareng 25 km dhèri Kota Kediri.

## Gèografi
Kacamadhân arèya taletak è bègien palèng tèmor Kabhupatèn Ngajuk, berbatasan sarèng Kabhupatèn Jombang lan Kabhupatèn Kediri.

## Ghâmbhâr

Bhengkek:Building of Kertosono Station in 2024.jpg|jmpl|Stasiun Kertosono


## Sombher


Bhângsa:Kabhupatèn
Kottha Surakarta

Kottha Surakârta iyâ arèya sala sèttong kabhupatèn sè bâḍâ è Jhâbâ Tengnga Inḍonèsia. Surakartâ bâḍâ neng è antara duwâ' ghunung, iyâ arèya Lawu sareng Merapi. Kottha arèya è bâtessè bi' songai Bengawan Solo è Tèmor bân Laok.

## Gèografi
Kennèngan kottha Surakârta

* 10˚45’15”-110˚45’35” Bujur Tèmur
* 7˚36’-7˚56’ Lintang Laok

Kennèngan bân Loas

* Aropaaghi dataran mabâ kalabân tèngghi ± 92 m dâri permukaan tasè';
* Loas Kennèngan Kottha Surakârta 44,04 km²;
* Abhâgi ka dâlem 5 kacamatan iyâ arèya: Laweyan, Pasar Kliwon, Serengan, Jebres, bân Banjarsari;
* Lèma' Kacamatan kasebbhut abhâgi dhâddhi 51 Kalorahan;

## Kacamatan
* Banjarsari
* Laweyan
* Pasar Kliwon
* Serengan
* Jebres

## Sombher

Bhângsa:Indonesia
Ponḍhuk Suryalaya

**Ponḍhuk Suryalaya** iyâ arèya sala sèttong pondhuk sè baḍâ è Jhâbâ Bârâ', Inḍonèsia. Ponḍhuk rèya èbhâbhât sareng Syaikh Abdullah bin Nur Muhammad otabâ èkennal bi' Abah Seppo.

## Sajhârâ
Pondhuk rèya èkennal kalabân  aropaaghi program sè èkhososaghi ngobâdhi orèng sè ngangghuy narkoba kalabân dhikkèran.

## Sombher
Koṭṭa Probolinggo

**Kottha Probolinggo**  iyâ arèya sala sèttong kottha sè baḍâ è Jhâbâ Tèmor. Kottha Probolinggo kennengngan semma'100 km baḍâ è kottha Sorbhâjâ. Loas wilayah kottha probolinggo kabbhi ku'un 5.667,70 ha (56,667 km²).

## Gèografi
Dari Gèografis bâḍâ è 7'43'41" sampe' 7'49'04" Lintang selatan bân 113'10" sampe è 113'15" Bujur Timur. Kottha Probolinggo aropa'aghi daerah transit sè nyambhungakhi kotta-kotta (bun tèmor kotta) : Banyuwangi, Jember,Bondowoso, Situbondo, Lumajang, kalabân kotta-kotta (bun bârâ' kotta) : Pasuruan, Malang, Sorbhâjâ.

## sombher
Kabhupatèn Tulungagung

**Kabhupatèn Tulungagung** iyâ arèya sala sèttong kabhupatèn sè baḍâ è Jhâbâ Tèmor, Inḍonèsia.

## Gèografi
Kabhupatèn Tulungagung lowassa 1.055,65 km2 (105.565 Ha). Sacara gèografi, Kabhupatèn Tulungagung bâdâ è antara 111º43’ – 112º07’  Bujhur Tèmor bân  7º51 – 8º18’  Lintang Kâcèr.

**Topografi**

Sacara topografi, Tulungagung bâḍâ è katèngghiyân 85 mètèr ḍâri permuka'an tasè' (asl). Bârâ' lao' Kabupatèn Tulungagung panèka paghunongan, bâgiyân ḍâri paghunongan Wilis-Liman. Bâgiyân tengnga panèka tana rènḍâ, è bâkto bâgiyân lao' panèka paghunongan, bâgiyân ḍâri rantay Ghunong Kidul. È bârâ' lao'na Tulungagung, khusussa è Kacamadhân Sendang, bâḍâ Ghunong Wilis, titik tèngghi è Kabupatèn Tulungagung, tèngghina 2.552 mètèr. È tengnga kottha Tulungagung bâḍâ Songay Ngrowo, ana' songay ḍâri Songay Brantas, sè akaton èbâgi kottha Tulungagung dhâddhi duwâ' bâgiyân: dâjâ bân lao'. Songay panèka segghut èsebbhut Songay Parit Raya, bâgiyân dâri rantay Songay Parit Agung.

**Mosem**

Menorot klasifikasi mosem Koppen, Kabupatèn Tulungagung anḍi' mosem bâccè' bân kerrèng tropis kalabân ḍuwâ' mosem: mosem ojhân bân mosem kerrèng. Mosem ojhân è Tulungagung èmolaè ḍâri Nopèmber kantos April, kalabân bulân sè palèng cellep panèka Januari, kalabân ojan bulânan lebbi dâri 270 mm. Mosem kerrèng, è sisi laèn, èmolaè ḍâri bulân Mèi kantos Oktober, kalabân bulân sè palèng kerrèng panèka bulân Agustus, kalabân ojhân bulânan ngalebbi'i 20 mm. Suhu è Tulungagung bervariasi antara 21°C bân 32°C. Curah ojhân taonan è Tulungagung èmolaè ḍâri 1.400–1.800 mm, kalabân 90–120 arè ojhân sataon.

## Sombher
Ḍaèra Istimèwa Jogjakarta

**Ḍaèra Istimèwa Jogjakarta** otabâ DIY iyâ arèya ḍâèra istimèwa sè paḍâ bi' provinsi è indonèsia sè aropaaghi palebbhurân dâri naghârâ Kasoltanan Jogjakarta bân naghârâ kadipatân Paku alaman.  Daèra istimèwa Jogjakarta arèya bâdâ è bâgiyân lao' poloh jhâbâh, bân abâtes bi' provinsi jhâbâh tengnga bân samudra Hindia. Daèra istimèwa sè andi' loas 3.185,80 km2 rèya bâdâ settong kottah, bân empa' kabupatèn, sè abâgi pole dhâddhi 78 kapanewon, bân 438 kalurahan. Jumlah penduduk 2010 arèya 3.452.390 orèng bi' proporsi 1.705.404 arèya lakè', bân 1.746.986 arèya binè', bân andi' kapadadhân penduduk rèya bânnya'an 1.084 orèng per km2. Panyebbhutân nomenklatur daèra istimèwa Jogjakarta sè cè' lanjhângah a sabâbaki paningkatân nomenklatur  dhâddhi DI Jogjakarta otabâ sè è singkat DIY. Daèra istimèwa Jogjakarta segghut è hubungaki bi' kottah Jogjakarta saèngghâ segghut è sebbhut Jogjakarta. sanajjhân secarah geografis aropaaghi daèra satingkat provinsi terkènè' kaduwâ' samarèna DKI Jakarta. Daèra istimèwa arèya kalontha è tingkat nasional, bân internasional, otamanah tempat tojjhuân wisata andalan samarèna provinsi bhâlih. Daèra istimèwa Jogjakarta ngalamin brâmpan bâncana alam rajâ tamasok bâncana lèndhu bhumè è tangghâl 27 Mei 2006, Èrupsi ghunong merapi arèya dâri Oktober sampè' nopèmber 2010, bân erupsi ghunong Kelud, jhâbâh tèmor è tangghâl 13 Pèbruwari 2014.

## Sombher
Asembagus, Situbândâ

**Kecamadhân Asembagus** anèko sittong kecamadhân è Kabhupatèn Situbândâ, Jhâbâ Tèmor, Inḍonèsia. Kecamadhân nèko ella'na pata 26 Km ḍâri èbhu koṭṭa Kabhupatèn Situbândâ ka mongghing tèmor. Possa' pernatana bâḍâ è Dhisa Asembagus. Kecamadhân Asembagus arobâaghi Kecamadhân palèng rajâ kaḍuwâ' () ḍâri Kabhupatèn Situbândâ. Kecamadhân Asembagus èkaalo' mènangka *wilayah* sè ngasèllaghi bhâ'-lebbhâ' Buwâ Accem, kennèng ècongngo' ḍâri èrèng kangan bân kacèr jhâlân bâḍâ bânnya' bhungkana accem. Mangkana pas *simbol* ḍâri Kecamadhân Asembagus ghânèko buwâna Accem. Salaènna, ḍhâ'ârân *Khas* ḍâri Kecamadhân Asembagus engghi ghâruwa Nasè' Soḍu, ḍhâ'ârân nèko bânnya' è jhuwâl neng ḍhi'-eḍḍhi'na jhâlân Pantura salanjhâng Jhâlân Rajâ Asembagus.

## Gèografi
### Majhupat ''wilayah''
Majhupat *wilayah*na marana neko:

## Pernata
### Dhisa/ keloraan

# Asembagus
# Awar-awar
# Bhântal
# Ghudhâng
# Kedunglo
# Kertosarè
# Mojhosarè
# Parantè
# Trigonco
# Wringin'anom

## Pariwisata
*Musèyum Balumbung, Dhisa/Kecamadhân Asembagus (Akennengngan è Jhârâjâ Taman Koṭṭa Asembagus)
* Arung Jeram Samir, Dhisa Bhântal 
* Gunong Pancèng, Dhisa Bhântal 
* Wisata Alam Ghunong Bunter, Dhisa Kedunglo
* Pasèsèr Firdaus Banongan, Dhisa Wringinanom
* Aèng tanca' Setancak, Dhisa Mojhosarè
* Taman koṭṭa, Dhisa Asembagus
* Barokah Park, Jl. Rajâ Asembagus, Krajan, Wringinanom, Asembagus, Kabupaten Situbândâ
* PG. Asembagus

## Referensi

## Pranala manca
* Kabhupatèn Situbândâ Ḍâlem Angka 2017 (BPS)
* Statistik Kecamadhân Asembagus, Situbândâ
Koṭṭa Blitar

**Koṭṭa Blitar** èkennal kalabân sâbbhutân Kotta Patria, Kotta Lahar bân Kotta Proklamator, èpabâḍâ tangghâl 1 april 1906.

## Gèografi
Kotta Blitar iyâ arèrya tègghina 156 m,  è dhâsar katèngghiân tasè , è,koordinat 112° 14 - 112° 28 sèngray tèmor bân 8° 2 - 8° 10 lintang lao'. Kotta Blitar bâḍâ  è 160 km ḍâri Gunong Kelud è ara tenggara. Kotta Blitar iyâ arèrya wilayah palèng kènè' nomer ḍuwâ' Propinsi Jhâbâ Tèmor samarèna Kotta Mojokerto.

## Sombher
Lu'-Ghulu', Songennep

**Kacamadhân Luk-Ghuluk** iyâ areyâ sala sèttong kacamadhân sè baḍâ è Kabhupatèn Songennep, Jhâbâ Tèmor, Inḍonèsia.

## Kompolan dhisa è Kacamadhân Luk-Ghuluk:
1. Bhâkeyong

2. Bâto Ampar

3. Brâghung

4. Luk-Ghuluk

5. Ketawang 

6. Panangghungan

7. Pajhuddhân Dhâleman

8. Pajhuddhân Dhungdhâng

9. Pajhuddhân Karangsokon

10. Pajhuddhân Nangghèr 

11. Porḍâpor

12. Tambhuko

## Sombher
Pacet, Mojokèrto

iyâ arèya sala sèttong kabhupatèn sè baḍâ è Jhâbâ Tèmor, Inḍonèsia. Wilayah Pacet bâdâ è soko lèrèng ghunong Panangghungan. hal rèa sè adhâddiyâgi Pacet salah sèttong dhisa wisata. 

## Gèorafi
Pacet bâdâ è bâbâ lèrèng ghunong Wèlèrang katenggiân rata-rata 600 mdpl.

## Sombher
Asta Aghung Arosbhâjâ, Bhângkalan

Asta Aghung Arosbhâjâ  iyâ arèya asta kona sè baḍâ è dhisah asta aghung, Kacamadhân Arosbhâjâ,  Kabhupatèn Bhângkalan, dhimèn tana asta  aropaagi tana sè agabung dâlam dhisah palkaran.

## Gèografi
Asta Aghung Arosbhâjâ, arèya baḍâ è Kacamadhân Arosbhâjâ,  Kabhupatèn Bhângkalan. Tana sè è ghâbây asta aropaagi tana sè agabung dâlam dhisah palkaran.

Sajhârâh orèng-orèng sè è makamagi è asta Aghung è molaè dâri kârajaan majhapahit yakni rajhâh Brawijaya V sè ampon maso' islam. 

## Sombher
Kabhupatèn Pasuruwân

**Kabhupatèn Pasuruwân** iyâ arèya  sala sèttong kabhupatèn sè baḍâ è Jhâbâ Tèmor, Inḍonèsia.

## Gèografi
Wilayah Kabhupatèn Pasuruwân kalabân lowas 1.474,015 km2 baḍâ è antarana 112o33’55” sampè’ 113o05’37” Bujur Tèmor bân antarana  7o32’34” sampè’ 7o57’20” Lintang Lao’. 

Kabhupatèn rèya abâtes bi' tha-kottha sè laèn. È bun ḍâjâ èbâtâssè bi' Kottha Pasuruwân, Sellat Madura bân Kabhupatèn Sidoarjo, è bun lao' èbâtessè bi' Kabhupatèn Malang, è bun bârâ' abâtessan bi' Kabhupatèn Mojokerto bân Kottha Batu, è bun tèmor abâtessan bi' Kabhupatèn Probolinggo. Dhinèng geologi Kabhupatèn Pasuruwân cè' brânanga, iyâ arèya baḍâ 3 parobâ bâbâtowan, è antara *permukaan*, sedimen bân ghunong apoy (kuarter ngoḍâ bân kuarter towa). 

È bâkto karajaan Demak abad ke-15, Pasuruan aghâdhui peran penting dâlem nyebbâlaghhi Islam. Adipati Pasuruan la’-mala’ bisa mamajuwagi kakobasa’anna ka Kediri. Marèntana Pasuruan è bâkto karajaan Pajang ta' abit, akadhi è taon 1616 Masèhi, è bâkto Sultan Agung ngangkat tahta, Karaja'an Mataram berhasil arebbu' wilayah Pasuruan. 

Kabupaten Pasuruan badha ballu’ (8) Lembah Songay (DPS) enggi paneka: DPS Kali Kambeng se badha teppa’ e bates bara’na Kabupaten Pasuruan, DPS Kali Kedung Larangan, DPS Kali Raci, DPS Kali Welang, DPS Kali Gembong, DPS Kali Petung, DPS Kali Rejoso, DPS Kaliyan se badha e kanganna perbatasan temor Kabupaten Pasuruan. Songay-songay otama dhari ban-sabban cekungan songay e attas agili dhari cethagga se badha e tana tenggi e lao’, narema agili dhari ana’ songay e dhaera tengnga, ban agili ka Selat Madura se aropa’agi bates lao’na Kabupaten Pasuruan, kajabana Kali Kambeng se agili ka Kali Porong. E antarana 8 cekungan songay otama, Songay Welang panèka songay sè palèng bhâghus, èngghi panèka 518 km2, jhughân sè palèng lanjhâng, èngghi panèka 36 km, bân lebar 35 m, namong debit aliranna ghi' lebbi rèndah dâri Songay Rejoso sè aghâdhui wilayah tangkapan sè lebbi kenik. Arèya polana lanjangnga Songay Rejoso sè rèlatif panḍâ', sè ngasèlaghi bâkto konsentrasi sè panḍâ' bân laju aliran sè ghâncang bân ghâncang è hilir. Songay-songay bhâghus panèka abadi, artena agili sataon, namong bhèdhâna agili sè palèng tèngghi è mosem ojan bân agili sè palèng rèndah è mosem kerrèng panèka signifikan. [7] 

Mosem

Suhu udara è wilayah Pasuruan acem-macem tagantong dâri katenggiyan, namong suhu udara rata-rata è wilayah panèka èmolaè dâri 20°–34°C, kalabân tingkat kelembaban relatif acem-macem antara 68%–83%. Kabupaten Pasuruan andi' iklim basah bân kerrèng tropis (Aw), kalabân duwâ' mosem: mosem kerrèng bân mosem ojan. Mosem kerrèng èmolaè dâri bulan Mei kantos November, kalabân bulân sè palèng kerrèng panèka bulân Agustus. Samentara jârèya, mosem ojan èmolaè è bulân-bulân sè cellep Desember-April, kalabân bulân sè palèng cellep panèka Februari, kalabân ojan sè toron sabbhân bulân ngalebbi'i 270 mm per bulân. Curah ojan taonan è Kabupaten Pasuruan è antara 1.000–1.700 mm per taon kalabân jumlah arè ojan è antara 70–120 arè ojan per taon

## Sombher
Kabhupatèn Pacitan

**Kabhupatèn Pacitan** iyâ arèya sala sèttong kabhupatèn sè baḍâ è Jhâbâ Tèmor, Inḍonèsia. Kabupatèn rèya baḍâ è bâgiyân bârâ' lao', bân tamasok sala sèttong ḍâri 38 kabhupatèn sè baḍâ è Jhâbâ Tèmor. Lowassa Kabhupatèn Pacitan baḍâ è 138.987,16 Ha.

## Gèografi
È Kabhupatèn Pacitan baḍâ 12 kachamadhân, 5 kelurahan, bân 166 dhisa, bân baḍâ è antarana 110 55′ – 111 25′ Bujur Tèmor bân 7 55′ – 8 17′ Lintang Lao'.

## Sombher
Kottha Semarang

Kotta Semarang iyâ arèya sala sèttong kabhupatèn sè baḍâ è  Jhâbâ Tèngâ, Inḍonèsia.

## G[[Jhâbâ Tèmor|è]]<nowiki/>ografi
Sacara Geografis, Semarang baḍâ è antara 6 ° 50 '- 7 ° 10 ' Lintang kâcèr bèn 109 ° ghèris 35 '- 110 ° 50 ' Bujhur Tèmor kalabân suhu molaè dâri 20 ° -35 ° Celcius.  

## Sombher
Ghunong Ijèn

**Ghunong Ijèn** otabâ sè èkoca' Kawah Ijèn iyâ arèya sala sèttong ghunong wisata sè baḍâ è Banyuwangi bân Bândâbâsa, Jhâbâ Tèmor, Inḍonèsia, sè anḍi' apoy bhiru. Ghunong Ijèn aropaaghi sèttong ghunong se anḍi' apoy bhiru è ḍhunnya.

## Gèografi
Ghunong otabâ kawah Ijèn baḍâ è tègghi 2.368 mèter  è attas ḍhâsar tase'. Sè lèbur ḍâri ghunong arèya baḍâ  è tèngnga'na kaldera sè palèng loas è Polo Jhâbâ, aèng danau kawah Ijèn anḍi' pH sè ce' accènna yakni 0,1 sè  maḍhâdḍhi kawah palèng accèn è dhunnya.

## Sombher
Kabhupatèn Probolinggo

**Kabhupatèn Probolinggo** iyâ arèya sala sèttong kabhupatèn sè baḍâ è Jhâbâ Tèmor, Inḍonèsia. Kabhupatèn Probolinggo lowassa 169.616,65 Ha. Kabhupatèn Probolinggo rèya èkennal ândi' ḍuwâ' mosèm sabbhân taon yakni mosèm nimor bân mos nembèrâ'  

## Gèografi
Lokasi Kabhupatèn Probolinggo bâḍâ è 112°50’ – 113°30’ Bujur Tèmor (BT) dan 7°40’ – 8°10’ Lintang Selatan (LS). Kabhupatèn Probolinggo bâḍâ è bâbâna epènggirre gunong se atirep dèri bâra' ka tèmor.

## Sombher
Orèng Pâlèstina

**Orèng Pâlèstina** (الفلسطينيون; *al-Filasṭīniyyūn*) iya orèng bhângsa Arab sè asalna dâri Pâlèstina. Orèng Pâlestina anganggu buḍaya bân bhâsa Arab.
Amina Wadud

**'Amina Wadud** rèmbi’ è tangghâl 25 September 1952, Aropaaghi Filsuf Muslim asal Amerika sè fokus a interpretasi al-Qur’an kalabhân Progresif.

## Sakola
Taon 1974, Amina Wadud tammat ḍâri Universitas Pennsylvania kalabhân ghellâr sarjana sains. Amina polè ollè ghellâr Master of Arts è bidang studi oriental bân ghellâr Ph. D è bidang studi Islam bân bahasa Arab ḍâri Universitas Michigan è taon 1998. Saabittâ asakola pascasarjana, Amina paḍâ alanjutaghi studi ka Mesir ngala’ studi Bahasa Arab tingkat lanjut è Universitas Amerika è Kairo, studi al-Qur’an bân fikih è Universitas Kairo, juhgân filsafat è Universitas al-Azhar. Amina tamasok generasi nomer settong sè anafsèrèn ulang ḍâ’ ayat-ayat gender sè Baḍâ è ḍâlem al-Qur’an kalabhân metode hermeneutika feminisme sè adhâsar Feminis.

## Kalakowan
Amina Wadud ahli è bidang gender bân studi al-Qur’an ḍâri taon 1989 sampè’ 1992. Kalako’na Amina iyâ arèya ḍhâdḍhi asistènna dosen studi al-Qur’an è IIUM. Saabittấ bâḍâ è dissa’, Amina nerbitaghi tesis sè judulla *Qur’an and Woman: Rereading the sacred text form a woman’s perspective;* è ḍhâlâm buku arèya Amina nekkanaghi bhutona tauhid kaanggui ngabâs fenomena sosial. Buku-bukuna toman è yanggui ḍâri lembaga Swadaya masyarakat mènangka bâcaan ḍấsar ḍâ’ aktivis bân akademisi. Namong, Buku-bukuna tâ’ è beghi beredar è Uni Emirat Arab.

Taon 1992, Amina è tarèma ḍhâdḍhi ghuru rajhâ (profesor) Agama bân filsafat è Universitas Persemakmuran Virginia, Amina pensiun è taon 2008 pas ngala’ posisi mènangka dosen tamoy è UGM.

## Sombher
Siti Musdah Mulia

Siti Musdah Mulia (rèmbi’ taon 1958) iyâ arèya aktivis pajuang hak bhâbini’ Indonesia bân profesor agama. Musdah aropaaghi bhâbini’ sè lughâlluh  ḍhâdḍhi profesor risèt è lembaga èlmo pengetahuan Indonesia, semangkèn ampon ḍhâdḍhi dosen pamèkkèran politik Islam è sakola'an Pascasarjana Universitas Syarif Hidayatullah Jakarta. Sajjhek taon 2007, Musdah ḍhâdḍhi ketua Lembaga Swadaya Masyarakat Konferensi Agama bân Perdamaian Indonesia, sè lembaga kasebhut andi’ tojjuen kaangghui apromosiaghi dialog antaragama è Indonesia. Musdah Jughân ḍhâdḍhi direktur Megawati Institute, yakni think-thank sè è ghâbai sareng mantan Presiden Megawati Soekarno Putri.

## Masa Ngoḍhâ
Musdah rèmbi’ è Bore, Sulawesi Selatan taon 1958 ḍâri bhâlâ muslim konservarif. Ramana aropaaghi pemimpin kelompok Islam lokal Batalion Darul Islam, ḍhinèng èbhuna aropaaghi bhâbini’ lughâlluh è ḍhisana sè tammat ḍâri sakola’an Islam yakni Pondok Pesantren Darud Dakwah wal Irsyad (DDI), Pare-Pare.

## Kalakoan
Taon 1997, Musdah ḍhâdḍhi bhâbini’ lughâlluh sè narèma ghellâr PhD è bidang pamèkkèran Islam ḍâri Universitas Syarif Hidayatullah Jakarta. Ḍâri taon 1999 sampè’ 2007 ajabat mènangka penasèhat senior è Kementrian Agama sè jughân nurok nyumbhâng pèkkèran ḍâ’ rancangan hokom taon 2004. Musdah ngarendeng osolan kètab undang-undang hukum Islam (RUU KUHP), ngosolaghi sopajhâ apellang pakabinan anak bân poligami, jughân ngèḍhinaghi pakabinan biḍhâ agama, namung serrèna protes sè èsartaè kakerrasan ḍâ’ Musdah, ahèrra draf kasebbhut è bhâttalaghi. Ḍâri taon 2000 sampè’ 2005, Musdah jughân ḍhâdḍhi ketua divisi Majelis Ulama Indonesia. 

Musdah ampon aparèng onèng pandangan moderat sè abahas isu-isu Islam, akaḍhi; tade’ atoran sè nyoro bhâbini’ nganggui burgu’ (jilbab), bân nganggep poligami nèka haram. Musdah jughân ampon aḍhâbu jhâ’ kaom bhâbini’ sè Muslim koḍhu ollè èdhi kaanggui anafsèrèn tibi’ ḍâ' ajhârân Islam tor bisa ḍhâdḍhi ulama.

## Karjhâ
Ampon bânnya' buku sè è tolès ḍâri Musdah, yakni:

* Muslimah Reformis (2004)
* Islam Kritik Poligami (2003)
* Islam dan Inspirasi Kesetaraan Gender (2005)
* Islam dan Hak Asasi Manusia (2010)
* Potret Wanita dalam Ceramah Islam (2000)
* Islam dan Media Massa (2000)
* Kesetaraan dan Keadilan Gender dalam Perspektif Islam (2001)
* ISIS: Pemikiran Politik Haikal (2002)
* Perempuan dan Politik (2003)
* Wanita Muslim Reformis: Islam Menggugat Poligami (2004)
* Wanita Muslim yang Terinspirasi Reformasi Agama (2005)
* Islam dan Kekerasan terhadap Perempuan (2005)
* Islam dan Inspirasi Kesetaraan Gender (2007)

## Penghargaan
Musdah ngaollè Pangarghâân mènangka Bhâbini’ Sèbhângal Internasional taon 2007 ḍâri pamarènta Amerika Serikat. É taon 2008, Musdah paḍhâ ngaollè Yap Thiam Hien Pangarghâân Hak Asasi Manusia ḍâri karjâna sè apromosiaghi dialog bân inklusivitas Islam.

## Somber
Toyota

**Toyota Motor Corporation (TMC)** iyâ arèya pabbrik motor sè asalla ḍâri Jeppang, posatta è Toyota, Aichi. Satèya, Toyota iyâ arèya pabbrik sè angasèlaghi motor palèng rajâ è dunnya.

Salaènna jârèya aghâbây motor, Toyota aberri’ playanan finansial, bân polè aghâbây robot. TMC iyâ arèya angghota ḍâri grup Toyota, bân aghâbây motor kalabân mèrek Toyota, Lexus, Daihatsu bân Hino. Polè anḍi’ sabâgiyân bhubhu Subaru, Isuzu, bân Daihatsu.
Syabâl

Syabâl (bhâsa Arab: شوال, translit. Syawwāl) panèka bulân kasapolo dâlem kalènder ijrat bân jhâbâh. È tangghâl 1 Syabâl, ommat Islam araya aki tellasan mènangka paraya'an samarèna ajhâlâni pasah è bulân sabellunah  arèya bulân pasah.

## Somber