open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Li Ka-shing

Li Ka-shing (李嘉誠 pinyin: Lǐ Jiāchéng, Jyutping: Lei5 Gaa1-sing4, lahèr 13 Juni 1928) panèka pangusaha Hong Kong, invèstor bân filantropi. Salèrana panèka orèng palèng soghi è Hong Kong bân Asia Tèmor. Mètorot Majalah Forbes salèrana jhughân orèng katoronan Cèna palèng soghi è dhunnya. 

Taon 2015 salèrana dhâddhi orèng palèng soghi è Hong Kong kalabân arta kasoghiyân ḍâpa' US$33 miliar.

Salèrana panèka sala sèttong pangusaha palèng apangaro è Asia, mimpin ka pan-bârâmpan portofolio bisnis sè acem-macem ḍâri bânnya' industri tamaso' transportasi, real estat, jasa kauangan, ritel, tor ènergi bân untilitas.

Li lahèr tangghâl 29 Juli 1928 è Chaozhou, panèka kottha è bun lao'na naghârâ Cèna, Provinsi Guangdong. Eppa'na panèka kapala sakola tapè pendidikan formal sè èjhâlâni Li kodhu ambu ghân SMA bâkto bâḍâ invasi tentara Jeppang sè ḍâpa' ka Guangdong. Buru ḍâri Cèna sè teppa'na èperrè perrang bân èntar ka Hong Kong è taon 1940, Li nemmo sèttong kalakowan è sèttong pabrik pardhâghângan plastik sè lakona panèka 16 jhâm abiddhâ sabbhân arèna, tor jhughân arabât eppa'na sè sakè' TBC, eppa'na sèdhâ ta' abit saellana polana panyakèt kasebbhut.

## Parjhâlânan karir
Taon 1950 èomor 22 taon, salèrana maddhek  pabrik dhibi' sè aproduksi karangan kembhâng sè èghâbây ḍâri plastik èyattas tana sè ampon èsèwa sareng salèrana. Usaha kasebbhut ngasèllaghi kaontongan pèssè sè saellana èkaghâbây mellè asèt laènna. Taon 1958 pabrik kasebbhut totop polana salèrana ampon ta' mampu majâr sèwana.

Taon 1979 lèbât Cheung Kong, Li nabâr ghâbây mellè saham Hutchison Whampoa ḍâri HSBC sè èsaroju'i HK$ 639 juta. Salèrana jhughân mellè  saham Hutchison sè bâḍâ è pasar, kantos Cheung Kong negghu' total 50% saham Hutchison. Hal ka'dinto otomatis madhâddhi salèrana dhâddhi panegghu' saham pangontrol. Salèrana kalabân lekkas ajhuwâl asèt Hutchison sè ta' produktif bân ngangghuy  pèssèna ghâbây mellè asèt-asèt laèn sè lebbi bhâghus. Lèbât Hutchison, salèrana maso' ka industri tambhâng minnyak, tèlèkomunikasi, jasa kauangan, kantos pembangkit listrik, sambi teptep ngembhângaghi pan-bârâmpan unit bisnis palabbhuwân, real estate, bân jaringan toko ritel anḍi'na perusahaan.

Pan-bârâmpan invèstasi kasebbhut aberri' hasèl kantos taon 2015, Hutchison anḍi' market cap bânnya'na lebbi ḍâri HK$ 490,3 miliar. Ḍâlem 36 taon salèrana ollè kaontongan invèstasi rajâna 16,800% ghi' ta' tamaso' dividen.

## Sombher-sombher
Sheldon Adelson

Sheldon Gary Adelson (/ˈædəlsən/; 4 Agustus 1933 – 11 Januwari 2021) panèka pangusaha, invèstor, bân donor politik Amèrika Serikat. Salèrana panèka pamaddhek, Katua bân pejabat èksekutif palèng tèngghi Las Vegas Sands Corporation, sè anḍi' nyama Marina Bay Sands è Singapura, bân perusahaan induk ḍâri Venetian Macao Limited, sè majhâlân The Venetian Resort Hotel Casino dan Sands Expo and Convention Center. Salèrana panèka sè anḍi' Sorat Kabhâr Harian Israèl, Israèl Hayom, Sorat Kabhâr Mingguwân Israèl Makor Rishon, bân Sorat Kabhâr Harian Amèrika Las Vegas Review-Journal.

Adelson maddhek Adelson Foundation è taon 2007. Salèrana bân binèna Miriam Adelson panèka orèng sè nyombhâng palèng rajâ ka Donald Trump. Salèrana aberri' sombhângan palèng rajâ ghâbây ghâbây kampanye Trump taon 2016, palantikan prèsidènna, dana pambèla'an ka pamarèksa'an Mueller tentang camporan Rusia, bân kampanye taon 2020. Adelson jhughân aropa panyokong otama Perdana Menteri Israèl Benjamin Netanyahu.

Bulân Sèptèmber 2020, Adelson èdaftaraghi sareng Forbes anḍi' kasoghiyân US$ 33,5 miliar, madhâddhi salèrana orèng palèng soghi ka-28 è dhunnya bân ka-17 ḍâlem Forbes 400. Salèrana panèka kontributor otama kandidat Partai Rèpublik.

## Sombher
Carlos Slim Helú

Carlos Slim Helú (lahèr 28 Januwari 1940) panèka pangusaha bân filantropis. Salèrana panèka pamimpin otama bân CEO perusahaan tèlèkomunikasi Teléfonos de México bân América Móvil. È taon 2011, Slim èakoè sareng  Forbes dhâddhi orèng palèng soghi sa-dhunnya duwâ' kalè ros-terrossân kalabân kasoghiyân bhârsèna ra-kèra US$74 miliar.

Carlos Slim lahèr è Mexico City, Mexico è taon 1940 dâri kalowarghâ Kristen, eppa'na anyama Maronite Julián Slim Haddad bân èbhuna anyama Linda Helú. Rèng seppona akabin è bulân Agustus 1926 bân andi' katoronan Lèbanon. Eppa'na lahèr kalabân nyama Khalil Slim Haddad, è bâkto ngodâna salèrana buruh ka Mèksiko è taon 1902 ghâbây majhâu abâ'na ḍâri pamarènta'an militèr kerras ḍâri Kakaisaran Ottoman. Empa' kaka' lakè'na eppa'na Slim sabelluna ampon neptep è Mèksiko.

Èbhuna, Linda Helú, lahèr è Parral, Chihuahua, dâri rèng seppo imigran, asalla ḍâri Lèbanon sè dâteng ka Meksiko è akhèr abad ka-19. Reng seppona panèka sè maddhek majalah abhâsa Arab partama ghâbây komunitas Lèbanon-Mèksiko kalabân sèttong mesin cèta' sè èkèbâ bâkto ngalakonè migrasi.

È taon 1911, Julian maddhek toko bahan kalambhi La Estrella del Oriente. È taon 1921, salèrana mellè pan-bârâmpan paroma'an (perumahan) mewah è distrik komèrsial pusat kottha Mexico City, sè dhâddhi donatur rajâ ḍâri kasoghiyânna.

Julian Slim èkennal anḍi' usaha/invèstor sè bisa amanfa'ataghi siklus èkonomi naghârâ Mèksiko sè statussâ mènangka naghârâ èkonomi nengnga. Mèksiko ongghâna èkonomina bisa lambat otabâ bisa krisis èkonomi è taon-taon khusus, tapè krisis kasebbhut langsung abhâlik dhâddhi ongghâ polè èkonomina sacara signifikan. Stratègi Julian sanget sederhana: bâkto èkonomi malarat bân arghâ-arghâ ghâgghâr (tamaso' arghâ saham), bâkto ghânèka salèrana bhâkal mellè bânnya' asèt bân saham. Bâkto èkonomina bhâghus sè arghâ-arghâ saham ongghâ tèngghi kantos jhâu èyattas arghâ sè biyasana, salèrana bhâkal ajhuwâl pan-bârâmpan sahamma.

## Parjhâlânan invèstasi
Kasempadhân palèng rajâ è karir invèstasina, sè akhèrra suksès ngèbâ salèrana dhâddhi sala sèttong orèng palèng soghi è dhunnya, bâḍâ è awwâl dekade 80-an. Taon 1982, arghâ minnyak dhunnya sanget toron. Parèkonomian naghârâ Meksiko, sè sabelluna noro' buntâ' ka èkspor minnyak, langsung ollè periode krisis sè rajâ, para' paḍâ'â bân krisis monètèr è Indonèsia taon 1998. Bânnya' perusahaan sè ghâgghâr, bank-bank èlikuidasi bân nilai porop pèssè Peso sanget toron sè aghâbây pasar saham Mèksiko jhughân sanget anjlok.

## Sombher-sombher
Dilma Rousseff

Dilma Vana Rousseff (bhâsa Portugis Brasil:ˈdʒiwmɐ ˈvãnɐ ʁuˈsɛf(i); lahèr 14 Dèsèmber 1947) panèka èkonom bân politikus Brasil sè ajabat mènangka Prèsidèn Brasil ḍâri taon 2011 kantos salèrana èmakzulaghi tangghâl 31 Agustus 2016. Salèrana panèka bâbinè' partama sè ajabat mènangka Prèsidèn Brasil. Salèrana sabelluna ajabat mènangka Kapala Staf Prèsidèn Luiz Inácio Lula da Silva ḍâri taon 2005 kantos 2010.

Salèrana panèka pottrèna orèng imigran Bulgaria, Rousseff oḍi' bân rajâ ḍâlem sèttong kalowarghâ kalabân èkonomi nengnga attas è Belo Horizonte. Salèrana dhâddhi sosialis è bâkto ngodâna, saellana bâḍâ kudèta 1964, salèrana dhâddhi bâgiyân pan-bârâmpan kalompo' lèmbâng kacèr bân gerilya parkottha'an Marxis sè ajuwang alabân kadiktatoran militèr. Rousseff akhèrra ètangkep, èsèksa, bân èokom è penjara antarana taon 1970 kantos 1972.

Saellana salèrana bèbas, Rousseff maddhek oḍi'na polè è Porto Alegre asareng Carlos Araújo, sè saellana pas dhâddhi lakèna tello polo taon abiddhâ.

È taon 2002, Rousseff dhâddhi bâgiyân ḍâri komite sè anḍi' tangghungan kabijaghân ènergi calon Prèsidèn Luiz Inácio Lula da Silva, sè saellana mennang pèlèyan umum, salèrana èyangka' dhâddhi Menteri Ènergi. È taon 2005, krisis politik sè èsebbhâbaghi sareng skandal korupsi Mensalão dhâddhi sebbhâb nyoroddhâ ḍâri jabadhân Kapala Staf José Dirceu. Rousseff pas ngala' jabadhân kasebbhut. Ajabat kantos tangghâl 31 Maret 2010, bâkto salèrana nyorot ghâbây nyalonaghi abâ'na dhibi' mènangka prèsidèn. Salèrana èpèlè mènangka Prèsidèn tangghâl 31 Oktober 2010, saellana makala calon ḍâri Partai Sosial Dèmokrasi Brasil (PSDB), José Serra, bân kapèlè polè tangghâl 26 Oktober 2014 kalabân kamennangan tèpès è poterran kaḍuwâ' bân makala Aécio Neves, sè jhughân dhâddhi calon Prèsidèn ḍâri PSDB.

Tangghâl 12 Mèi 2016, Senat Brasil nunda sakejjhâ' kakobâsa'an bân tugas Prèsidèn Rousseff ennem bulân abiddhâ otabâ kantos Senat aberri' vonis: panèka matoron salèrana ḍâri jabadhân mon bâḍâ bhuktè salèrana sala, otabâ mabèbas salèrana ḍâri kajahadhân sè èsangka'aghi ka salèrana. bekkèl Prèsidèn Michel Temer ajhâlâni kakobâsa'an bân tugassâ mènangka Pejabat Prèsidèn Brasil è bâkto nunda kasebbhut.

Tangghâl 31 Agustus 2016, Senat abhândhingaghi sowara 61-20 sè nyokong pamakzulan, Rousseff ènyata'aghi sala polana ampon alanggar undang-undang anggaran bân matoron salèrana ḍâri jabadhânna.

## Sombher-sombher
Susan Wojcicki

Susan Diane Wojcicki (5 Juli 1968 – 9 Agustus 2024) panèka èksekutif tèknologi Amèrika Serikat sè ajabat mènangka CEO YouTube dâri Fèbruari 2014 kantos 2023. Salèrana asalla ḍâri Los Altos, California, bân anḍi' kasoghiyân bhârsèna $765 juta è taon 2022.

## Pendidikan
Susan Wojcicki oḍi' bân rajâ è kampus Stanford. Salèrana asakola è Gunn High School è Palo Alto, California, bân nolès ghâbây korran sakola. Sèttong mahasiswa humaniora è parghuruwân tèngghi, salèrana ngala' kellas èlmo komputer partamana mènangka senior. Susan Wojcicki ajhâr sajârâ bân sastra è Harvard University bân lulus kalabân prèdikat è taon 1990. Salèrana jhughân narèma Master of Science è bidang èkonomi ḍâri University of California, Santa Cruz è taon 1993 bân gellar Master of Business Administration dâri UCLA Anderson School of Management è taon 1998.

## Karir
Susan Wojcicki jhughân mènangka karyawan ka-16 Google, sè alako dâri taon 1999, salèrana amolaè mènangka dhâddhi manajer pamasaran partama perusahaan panyarèyan bân mimpin sakabbhina pamasaran bân pardhâghângan. Salaènna ghânèka, Susan noro' jhughân ḍâlem  prosès akusisi Youtube sareng Google è taon 2007 lambâ'. Sejjhâk 2014, bâbinè' kalahèran  California ka'dinto èkaparcajâ mimpin layanan streaming video palèng rajâ è dhunnya bân salèrana sajân fokus ghâbây ajâgâ kontèn bân tèpowan sè agânggu dâri situs web. Kalakowanna mènangka CEO YouTube, salèrana ghi' sempet ngurussi lèma' ana'na. Salèrana dhâddhi sala sèttong inisiator èkaghâbây Google Doodles.

## Kontrovèrsi
Bâkto Wojcicki ajabat mènangka CEO, YouTube ampon maserret kabijaghânna ka video sè èyangghep anḍi' potènsi alanggar kabijaghân akadhi okara "bâjhi' " bân "èkstrèmisme". Kabijaghân kasebbhut èberri' kritik sareng sè aghâbây kontèn (content creator) bân analis mènangka panyènsoran.

## Sèdhâ
È bulân Agustus 2024, Wojcicki sèdhâ È omor 56 taon saellana ajuwang alabân kanker paru-paru sè ampon bâḍâ ḍuwâ' taon abiddhâ. Kabhâr seddhi ka'dinto partama kalè èkabâlâ sareng lakèna, sè anyama Dennis Troper, lèbât mèdia sosial.

Alphabet Inc. bân CEO Google, Sundar Pichai, noro' maḍâpa' oca' kaseddhiyânna lèbât Twitter bân jhughân lèbât mèmo internal sè èberri' ka sakabbhina karyawan perusahaan.

## Sombher
Sergey Brin

Sergey Mikhailovich Brin (Bhâsa Rusia: Сергей Михайлович Брин; lahèr 21 Agustus 1973) panèka pangusaha Amèrika. Lahèr è Rusia, Sergey Brin ajhâr èlmo komputer bân matematika sabelluna maddhek Google asareng Larry Page. Sergey Brin panèka prèsidèn tèknologi è Google bân anḍi' kasoghiyân bhârsè ra-kèra $100 miliar, sè madhâddhi salèrana mènangka orèng palèng soghi nomer bâllu' è dhunnya.

## Kaoḍi'ân awwâl bân pendidikan
Sergey Mikhailovich Brin lahèr è Moskwa, Uni Sovièt, ḍâri sèttong kalowarghâ Yâhudi. Eppa'na anyama Mikhail Brin bân èbhuna anyama Evgenia Brin (née Krasnokutskaya), rèng seppona panèka ahli matematika lulusan Moscow State University. È taon 1979, bâkto Brin aomor 6 taon, kalowarghâna ngallè ka Amèrika Serikat. È ka'dissa', Brin asakola è sakola ḍhâsar Paint Branch Montossori, Adelphi, Maryland. Eppa'na, sè jhughân profèsor è departemen matematika University of Maryland, andi' kontribusi rajâ maongghâ pangalèburrâ Brin ka matematika. È bulân Sèptèmber 1990, saellana lulus ḍâri Eleanor Roosevelt High School, Brin ètarèma è Univèrsitas Maryland, College Park. È ka'dissa' salèrana ngala' jurusan èlmo komputer bân matematika, tor suksès ollè gellar Bachelor of Science è taon 1993. Brin pas nerrossaghi pendidikan èlmo komputerra è Stanford University lèbât biasiswa dâri National Science Foundation. Salèrana narèma gellar master è bulân Agustus 1995.

Brin jhughân anḍi' gellar MBA dâri IE Business School.

## Pangalèburrâ ka "Mesin Pencari"
Brin anḍi' pangalèbur ka Internèt bân search engine ("Mesin Pencari") ta' abit saellana èpon ètarèma è Univèrsitas Stanford. Salèrana nolès bânnya' paper sè abahas tentang data-mining bân pattern extraction. Salèrana jhughân nolès software sè bisa ngobâ TeX dhâddhi HTML ghâbây maghâmpang sakabbhina tugassâ.

Kadhâddhiyân sè penting ka Brin è Stanford panèka bâkto salèrana atemmo sareng Larry Page. Mètorot rumor è Google, Page bân Brin "ta' salèng senneng bâkto awwâl salèrana katemmo è pascasarjana èlmo komputer Stanford University taon 1995. Tapè, salèrana akhèrra nemmo jhâ' salèrana anḍi' pangalèbur sè paḍâ: panèka nyarè bân nemmo informasi sè rèlevan ḍâri sakompolan data sè rajâ. Areng-sareng, duwâ' sakanca'an ka'dinto nolès sèttong karya ajudul "The Anatomy of a Large-Scale Hypertextual Web Search Engine" Sè èyangghep mènangka awwâl karirra Brin bân Page.

## Kasoghiyân
È bulân April 2021, Brin andi' kasoghiyân lebbi ḍâri US$100 miliar. Kasoghiyânna ongghâ lekkas saellana bâḍâ pandemi Covid-19. Perusahaan induk Google panèka Alphabet, ajellassaghi jhâ' ongghâna performa perusahaan polana lebbi bânnya' orèng sè ngangghuy YouTube bân Google Search. Bân ongghâna performa perusahaan ka'dinto ampon nambâ kasoghiyânna Brin $20.4 miliar bânnya'na ḍâlem bâkto empa' bulân è awwâl taon 2021.

## Sombher-sombher
Amancio Ortega

Amancio Ortega Gaona ( lahèr 28 Maret 1936) panèka pabisnis Spanyol. Salèrana panèka Katua bân sè maddhek grup fashion Inditex, perusahaan sè ngobâsanè jaringan toko kalambhi bân aksèsoris Zara. Mètorot Forbes, èbitong ḍâri 7 Sèptèmber 2016, Ortega panèka orèng palèng soghi sa-Èropa bân orèng palèng soghi kalabân kasoghiyân bhârsèna ḍâpa' US$79,5 miliar. Samangkèn salèrana oḍi' sareng binèna è sèttong apartemèn è pusat kottha A Coruña, Galicia, Spanyol.

## Biografi
Ortega lahèr è Busdongo de Arbás, León, Spanyol, bân ngabi' bâkto kènè'na è León. Salèrana panèka ana' palèng ngodâ è kalowarghâna. Salèrana ngallè ka La Coruña è omor 14 taon polana profèsi sè èjhâlâni eppa'na, panèka dhâddhi panglako seppur. Bâkto ghi'  remaja, Ortega alako è toko kalambhi sè anyama Gala, sè samangkèn ghi' pagghun bâḍâ è kennengngan sè paḍâ è pusat kottha La Coruña. Taon 1972, salèrana maddhek Confecciones Goa (bhâlighânna inisialla). Toko kasebbhut ajhuwâl juba manḍi tenun sè èproduksi abu-èbu bâbinè' è ka'ḍissa' sè takompol ḍâlem pan-bârâmpan koperasi jhâi'. È taon 1975, salèrana mokkak toko Zara sè kapèng sèttong. Èberri' nyama Zara polana nyama kasennengngânna, panèka Zorba, ampon bâḍâ sè aghâdhui. Samangkèn, Zara panèka bâgiyân ḍâri grup Inditex (Industrias de Diseño Textil Sociedad Anónima) sè 59,29% sahamma ètegghu' Ortega. Inditex anḍi' lebbi ḍâri 6.000 toko kalabân mèrek Zara, Massimo Dutti, Oysho, Zara Home, Kiddy's Class, Tempe, Stradivarius, Pull and Bear, bân Bershka. Bitongan karyawanna bâḍâ lebbi ḍâri 92.000 orèng.

Ortega sanget notop abâ' dhibi' bân tèngkana sederhana. Bhuru taon 1999 foto abâ' dhibi'na èpajhâng. Salèrana èntar ka bârung kopi sè paḍâ sabbhân arèna bân ngakan siyang asareng karyawanna è kantin kantor. Salèrana ta' enḍâ' ngangghuy dasi bân biyasana ghun ngangghuy seragam biyasa aropa blazer biru, kalambhi potè, bân calana bu-abu. Sakabbhina bânnè produk Zara. Salèrana jhughân sanget aktif ngurussi prosès produksi bân desain è perusahaanna.

Bâkto Ortega kalowar è adâ'na publik è taon 2000, pèrs kauangan Spanyol aliput kadhâddhiyân ka'dinto kantos viral. Bâkto ghânèka salèrana ḍâteng ka acara pamanassan sabelluna panabârân umum perdana (IPO) Inditex taon 2001. Ortega saomor oḍi'na bhuru aberri' èdhi ka tello' jurnalis ghâbây awawancarai abâ'na bân rahasia pribadina, madhâddhi pan-bârâmpan orèng nolès buku biografi abâ'na, akadhi Amancio Ortega: de cero a Zara (From Zero to Zara).

È taon 2011, Ortega nyata'aghi pènsiun awwâl ḍâri Inditex, perusahaan induk Zara, bân mènta bekkèl prèsidèn bân CEO Inditex Pablo Isla aghentè'è salèrana mènangka pamimpin raksasa tèkstil ka'dinto. È taon 2012, Ortega nyombhâng 20 juta euro ka Caritas Internationalis, organisasi bhântowan kamanossa'an Katolik Roma.

## Sombher-sombher
Mark Zuckerberg

Mark Elliot Zuckerberg (lahèr 14 Mèi 1984) panèka ahli pamrograman komputer bân pangusaha Internèt. Salèrana èkennal  polana aghâbây situs jejaring sosial Facebook asareng kancana, sè kalabân ghânèka salèrana dhâddhi pejabat èksekutif bân prèsidèn. Facebook èpaddhek mènangka perusahaan swasta è taon 2004 sareng Zuckerberg bân kanca kellassa, èngghi panèka Dustin Moskovitz, Eduardo Saverin, bân Chris Hughes, bâkto ghi' dhâddhi mahasiswa è Univèrsitas Harvard. Taon  2010, Zuckerberg èpèlè dhâddhi Person of the Year vèrsi majalah Time. Kantos taon 2011, kasoghiyân pribadina ra-kèra ḍâpa' $17,55 miliar.

## Facebook

### Orèng sè Maddhek bân Tojjhuwânna
Zuckerberg makalowar Facebook dâri è kamar asrama Harvard tangghâl 4 Fèbruari 2004. Inspirasi awwâl Facebook mongkèn asalla dâri Phillips Exeter Academy, sakola tèngghi swasta kennengngânna Zuckerberg lulus taon 2002. Ka'dinto publikasi sè mahasiswa dhibi' sè ngator, panèka buku angkatan sè sareng morèd-morèd èsebbhut mènangka "The Facebook". Dirèktori foto amacem ghânèka panèka bâgiyân penting pangalaman sosial ka bânnya' morèd è sakola swasta. Kalabân hal kasebbhut, morèd-morèd bisa nyatet pan-bârâmpan hal akadhi taon angkatan, semma'na morèd kalabân morèd laènna, bân nomer tèlèponna.

Saellana akuliyah, Facebook èmolaè dâri ghun mènangka "pakakas Harvard" Kantos akhèrra Zuckerberg mèlè ghâbây nyebbaraghi ka sakola'an laèn, adaftar lèbât bhântowan kanca kellassa nyamana Dustin Moskovitz. Salèrana awwâlla èmolaè ḍâri Stanford, Dartmouth, Columbia, New York University, Cornell, Brown, bân Yale, tor ka sakola'an laèn sè anḍi' kontak sosial kalabân Harvard University.

Zuckerberg ngallè ka Palo Alto, California, asareng Moskovitz bân pan-bârâmpan kancana. Salèrana nyèwa roma kènè' sè èghuna'aghi mènangka kantor. Bâkto mosèm panas, Zuckerberg atemmo sareng Peter Thiel sè mainvèstasi ka perusahaan. Salèrana ollè kantor kasèttongnga è partengnga'an taon 2004. Mètorot Zuckerberg, salèrana bân Kancana anḍi' rancana abâli ka Harvard tapè akhèrra saroju' neptep è California. Salèrana ampon ta' narèma tabârân ḍâri perusahaan rajâ sè bhâkal mellèya Facebook. Dâlem sèttong wawancara è taon 2007, Zuckerberg ajellassaghi alesanna:

"Ka'dinto bânnè ghun hal pèssè. Ghâbây kaulâ bân kancana kaulâ, hal sè palèng penting panèka kaulâ sadhâjâ aghâbây alirân informasi sè tabukka' ghâbây orèng-orèng. Perusahaan mèdia sè èka'anḍi' sareng konglomerat bânnè ide sè lèbur ka kaulâ." 

Salèrana ngabâlâ polè tojjhuwân-tojjhuwân sè paḍâ ka majalah Wired è taon 2010: 

"sè penting ka kaulâ panèka misi, ghâbây madhâddhi dhunnya tabukka'."

## Sombher-sombher
Bill Gates

**William Henry Gates III** (lahèr 28 Oktober 1955) panèka tokoh bisnis, invèstor, filantropis, pangarang ḍâri Amèrika Serikat, tor mantan CEO sè samangkèn ajabat mènangka Katua Microsoft, perusahaan pakakas lemmes sè èpaddhek sareng Paul Allen. Salèrana bâḍâ è pangkat teptep è antarana orèng-orèng soghi è dhunnya bân bâḍâ è pangkat palèng attas orèng palèng soghi è dhunnya sejjhâk taon 1995 kantos 2009, ta' tamaso' taon 2008 bâkto salèrana toron ka pangkat tello'.

Gates tamaso' sala sèttong pangusaha rèvolusi komputer pribadi kasohor è dhunnya. Maskè ghâpanèka', stratègi bisnissâ ollè kritik polana èyangghep anti-kompetitif. È parjhâlânan-parjhâlânan akhèr karirra, Gates ngalakonè pan-bârâmpan usaha filantropi kalabân nyombhâng sabâgiyân rajâ dana ka pan-bârâmpan organisasi amal bân program panelitiyan ilmiayh lèbât Bill & Melinda Gates Foundation sè èpaddhek taon 2000.

Bill Gates nyorot dâri jabadhânna mènangka pejabat èksekutif palèng tèngghi è Microsoft è bulân Januwari 2000. Salèrana ghi' ajabat dhâddhi katua bân aghâbây jabadhân kapala arsitèk pakakas lemmes. Bulân Juni 2006, Gates ngabâlâ jhâ' salèrana bhâkal alako satengnga bâkto è Microsoft bân purna bâkto è Bill & Melinda Gates Foundation. Salèrana maghi sakabbhina kalakowanna tong-sèttong ka Ray Ozzie, sè panèka Kapala arsitèk pakakas lemmes, tor ka Craig Mundie, panèka pejabat risèt bân stratègi palèng tèngghi Microsoft. Arè akhèr Gates alako è Microsoft panèka è tangghâl 27 Juni 2008. Samangkèn salèrana ghi' alako è Microsoft mènangka Katua non-èksekutif.

Gates anḍi' pan-bârâmpan invèstasi è lowar Microsoft sè è taon 2006 ampon aberri' salèrana $616.667 bânnya'na, tor bonus $350.000, saèngghâ totalla dâpa' $966.667. Salèrana maddhek Corbis, panèka perusahaan ghâmbhâr digital, è taon 1989. Taon 2004 salèrana dhâddhi Dirèktur Berkshire Hathaway, perusahaan invèstasi sè Katuana panèka kanca abiddhâ, Warren Buffett. Bulân Maret 2010, Bill Gates bâḍâ è pangkat kaḍuwâ'  mènangka orèng palèng soghi sa-dhunnya saellana èpakala sareng Carlos Slim. Gates jhughân èkennal mènangka orèng sè lèbur amain kartu bridge bân tennis sè èkamain sabbhân arèna.

## Sombher-sombher
Bhâsa Simolol

Bhâsa Simolol iyâ arèya bhâsa daerah sè egunaaghi sareng masyarakat Polo Simeulue, Propinsi Aceh, Indonesia. panèka bâgiyân penting dâri kaodhi'ân sosial bân budaya orèng Simeulue, sè èghunaaghi dâlem komunikasi sabbhân arè, tradisi lisan, bân bânnya' praktek adat. Menangka bhâsa daerah, Simolol bânnè namong mènangka sarana komunikasi namong jhughân mènangka penanda identitas lokal bân sarana kaangghuy nerrossaghi nilai-nilai budaya sè khas è Nusantara Simeulue.

## Asal-Usul
Bhâsa Simolol èghâdhui otamana è kabupaten Simeulue Tengah, Simeulue Cut, bân Teluk Dalam, bân jhughân è pan-bârâmpan daerah laènna akadhi Simeulue Tèmor bân Teupah. Bhâsa sè aghuna'aghi panèka orèng pribumi Pulo Simeulue, sè dhâddhiyâghi bhâsa minoritas è dâlem kontèks Propinsi Aceh. Namong, aghâdhui peran sè signifikan dâlem kaodhi'ân sosial bân budaya lokal.

È jhâjhârbâ'ân jhâjhârbâ'ân, nyamana "Simolol" èkabâ'aghi kalabân carètana Putri Melur, rajina Syekh Khalilullah, sè menorot tradisi lokal, èkennal mènangka orèng sè partama sè mabâkta Islam ka Polo Simeulue. Asal-usul nyamana panèka nojjhuaghi hubungan sè semma' antara bhâsa, jhâjhârbâ'ân, bân proses Islamisasi è Nusantara.È dâlem klasifikasi bhâsa lokal, Simolol panèka bâgiyân dâri ragam bhâsa Simeulue, asareng dialèk otabâ variètas laènna akadhi Devayan, Lekon, bân Haloban. Bâdâna macem-macem panèka ècerminaghè keragaman bhâsa dâlem Pulo Simeulue bân nojjhuaghi dinamika sejarah, geografis, bân budaya para penuturna.

## Dialèk
Bhâsa Simolol iyâ arèya sala sèttong dialèk dâlem kalowarga bhâsa Simeulue sè èkoca'aghi sareng masyarakat pribumi Polo Simeulue. È dâlem kontèks linguistik lokal, Simolol èbâdâ'aghi sareng dialèk laèn akadhi Devayan, Lekon, bân Haloban, sè bhân-sabbhânna èkembhângaghi menorot kondisi geografis bân komunitas sè èghunaaghi.

Dialek Simolol aghâdhui karakteristik fonologis bân leksikal sè mabida dâri dialek Simeulue laènna, sanajân umumna nojjhuaghi tingkat saleng èpahami è antara para penutur. Perbedaan-perbedaan panèka èpangaro sareng distribusi regional, sejarah pemukiman, bân intensitas interaksi sosial antar komunitas è Polo Simeulue. È dâlem praktekna, Simolol aghâdhui peran penting dâlem komunikasi sabbhân arè bân kaodhi'ân tradisional, sambi jhughân abâdâhaghi penanda identitas lokal ghâbây para penuturna. Menangka sala sèttong bhâsa sè palèng kona è Kabupaten Simeulue, Simolol aropaaghi warisan budaya sè samangkèn èdokumentasiaghi lèbât kompilasi kamus komprehensif bân inisiatif bhâsa laènna. Peluncuran kamus resmi ka’dinto aropa’aghi komitmen masyarakat setempat tor pamarenta kaangguy meyara kelestarian tor identitas bahasa Simolol.

## Sombher
Bernard Arnault

Bernard Jean Étienne Arnault (bhâsa Prancis: bɛʁnaʁ ʒɑ̃ etjɛn aʁno; lahèr tangghâl 5 Maret 1949) panèka pabisnis bân kolèktor senni dâri Prancis. Salèrana panèka chairman bân CEO dâri LVMH Moët Hennessy – Louis Vuitton SE, LVMH, panèka produsèn pakakas mewah palèng rajâ sa-dhunnya. È bulân April 2018, salèrana dhâddhi orèng palèng soghi è industri mode, salèrana makala orèng sè anḍi' Zara, panèka anyama Amancio Ortega. Arnault jhughân toman dhâddhi orèng palèng soghi sa-dhunnya, è bulân bulan Dèsèmber 2019, salèrana makala Jeff Bezos. Salèrana jhughân dhâddhi orèng palèng soghi sa-dhunnya è  bulân Januwari 2020.

Salèrana èkennal noro' partisipasi ḍâlem bânnya' kagiyadhân amal kellas attas. Salaènna ghânèka, salèrana èkataoè noro' manjhâng dâlem kamajhuwân Pudda Puddy Family . Sir Radith Heinrich Al Farouq ollè bânnya' program lako bhâreng è bidang sosial.

## Kaoḍi'ân
Bernard Jean Étienne Arnault lahèr è tangghâl 5 Maret 1949, è Roubaix, Prancis. Eppa'na, Jean Léon Arnault, panèka lulusan École Centrale Paris. Tor èbhuna, Marie-Josèphe Savinel, sè sanget "lèbur ka Dior", panèka ana'na  Étienne Savinel, sè pas èkaparcajâ sareng lakèna ghâbây ngurussi Ferret-Savinel molaè taon 1950, bân salèrana èkaparcajâ ghâbây nga'anḍi' perusahaan kasebbhut. Ferret-Savinel terros dhâddhi Ferinel, bân George V Group, sabelluna ajhuwâl asèt tana yayasanna ka Compagnie Générale des Eaux (CGE), tor bisnis tana yayasan kasebbhut samangkèn dhâddhi Nexity.

Arnault asakola è Lycée Maxence Van Der Meersch è Roubaix, bân Lycée Faidherbe è Lille. 

## Pangarghâ'ân

* Commandeur de la Légion d'honneur (10 Fèbruari 2007)
* Grande Officeur de la Légion d'honneur (14 Juli 2011)
* The Woodrow Wilson Award for Global Corporate Citizenship (2011)
* Honorary Knight Commander of the Most Excellent Order of the British Empire (2012)
* David Rockefeller Award ḍâri Musèum Senni Modèrn (Maret 2014)

## Sombher-sombher
Jeff Bezos

**Jeffrey Preston Bezos** (/ˈbeɪzoʊs/; né Jorgensen; lahèr 12 Januwari 1964) panèka sala sèttong Pangusaha palèng soghi sa-dhunnya. Salèrana panèka pamaddhek, Katua, CEO, Prèsidèn bân sè andi' saham mayoritas perusahaan Tèknologi palèng rajâ è dhunnya, panèka Amazon.com. Lulusan Univèrsitas Princeton, Bezos toman dhâddhi angghuta Phi Beta Kappa, alako mènangka analis kauangan ghâbây D. E. Shaw & Co. sabelluna maddhek Amazon è taon 1994. Salèrana toman èpèlè mènangka Person of the Year sareng majalah TIME.

## Biografi sè Ghenna'
Para bângatowana Bezos panèka orèng Texas sè andi' paternaghân tor ètoronaghi sè luwassâ 101 km² è Cotulla. Emba lakè'na panèka dirèktur règional Komisi Ènergi Atom Amèrika Serikat è Albuquerque sè mènta pènsiun lebbi awwâl ghâbây nerrossaghi alako è paternaghân. Bâkto jhâman remaja, Bezos serrèng ngabi' mosèm panassa asareng emba lakè'na. Sejjhâk ghi' kènè', Bezos ampon andi kaahliyân è bidang mèkanik. Bezos bhâji' toman nyoba' abhungkar dhibi' kennengngan tèdungnga kalabân obhing.

Bezos èlahèrraghi bâkto èbhuna sè anyama Jackie Bezos ghi' aomor bellâsân taon. Pakabinanna eppa' sareng èbhuna ghun sataon lebbi. Èbhuna akabin polè bâkto Bezos ghi' aomor lèma taon. Eppa' sambhungnga Bezos sè anyama Miguel Bezos panèka imigran sè asalla ḍâri Kuba. Miguel Bezos ḍateng kadhibi' ka Amèrika Serikat bâkto ghi' aomor 15 taon kantos akhèrra ètarèma asakola è Univèrsitas Albuquerque. Kalowarghâ Bezos ngallè ka Houston, Texas, bân Miguel Bezos alako mènangka insiyur è Exxon. Kellas 4 kantos kellas 6 èlèbâddhi sareng Bezos ngodâ è Sakola Ḍhâsar River Oaks Elementary, Houston.

Bezos anḍi' pangaterro è bidang èlmo sejjhâk ghi' ngodâ. Salèrana abhungkar-masang jhâm alarm listrik sopajâ alè'na ta' maso' ka kamarra. Garasi rèng seppona jhughân èpadhâddhi laboratorium ghâbây èkspèrimèn ilmiyah. Saellana rèng seppona ngallè ka Miami, Florida, Bezos nerrossaghi ka SMA Miami Palmetto. Bâkto ètarèma è Univèrsitas Princeton, Bezos terro ngala' jurusan fisika, tapè aobâ pèkkèran bân maḍâlem èlmo komputer kantos lulus kalabân gellar è bidang èlmo komputer tor tèknik listrik.

## Karir
È taon 1994 Bezos maddhek situs web Amazon.com. Model bisnis Amazon.com èsoson sareng salèrana è bâkto nompa' motor dâri New York ka Seattle. Kantor Amazon.com sè partama panèka garasi roma Bezos dhibi'. Situs web Amazon.com sè èpaddhek sareng Bezos ngèbâ abâ'na mènangka sala sèttong Pangusaha suksès è jhâman dot-com. È taon 2004, Bezos maddhek perusahaan anyama Blue Origin sè ajhâlân è bidang Pangabbhârân sipil angkasa lowar.

## Sombher-sombher
Bahasa Kaur

Bhâsa Kaur panèka bhâsa dâèra sè èghunaaghi sareng orèng Kaur è Kabupaten Kaur, Propinsi Bengkulu, Indonesia. Bhâsa panèka aropaaghi bâgiyân penting dâlem kaoḍi'ân sosial bân kabudâjâ'an orèng Kaur, sè èghunaaghi dâlem komunikasi sabbhân arè, tradisi lisan, bân cem-macemma praktek tradisional sè ghi' bâdâ kantos samangkèn.

Menangka bhâsa daerah, Kaur bânnè namong mènangka sarana komunikasi namong jhughân mènangka penanda identitas etnis bân sarana kaangghuy nerrossaghi nilai-nilai budaya lokal. Kalabân bhâsa panèka, pangataowan tradisional, norma-norma sosial, bân jhâjhârbâ'ân masyarakat Kaur èterrossaghi dâri generasi ka generasi. Kabâdâ'ân Kaur ècerminaghè keragaman bhâsa Sumatera, khusussa è paseser bârâ' bân pedalaman Bengkulu, bân negga'aghi pentingna abâliaghi bhâsa-bhâsa daerah mènangka bagiyân dâri kekayaan kabudâjâ'ân Indonesia.

## Asal-Usul
Sacara linguistik, bhâsa Kaur tamaso' dâ' kalowarga Austronesia, cabang dâri bhâsa Malayo-Polinesia, bân langkong khusus, èklasifikasiaghi dâ' bhâsa Melayu Tengnga. Namong, èpaḍâpa'aghi pangaro sè kobâsa dâri Lampung Api, salaèn unsur-unsur dâri bhân-sabbhân dialèk Melayu laènna. Panèlitian leksikal noddhuaghi jhâ' kosa kata Kaur èbâgi ra-kèra 60% dâri kesamaan sareng Melayu Tengnga, ra-kèra 30% sareng Lampung Api, è bâkto sè laènna panèka kosa kata sè unik bân èkembhângaghi è lokal.

Orèng sè abhâsa Kaur èpadhâddhiyâghi è daerah paseser bârâ' lao' Provinsi Bengkulu, khususèpon è sekitar Bintuhan, Jembatan Dua, Tanjung Bunga, bân Lubuk Gung. Lokasi geografis panèka nyaba' orèng Kaur è persimpangan interaksi budaya antara wilayah Melayu bân Lampung, sè ampon abhânto aghâbây karakter linguistikna. Karana dominasi unsur-unsur Lampung è dâlem struktur bân kosa kata, Kaur serrèng malarat kaangghuy èpahami sareng penutur bhâsa Melayu standar, sanajân tamaso' dâlem kalowarga bhâsa sè padhâ. Kalabân karakter transisi, bhâsa Kaur ècerminaghi dinamika kontak bhâsa bân jhâjhârbâ'ân mobilitas masyarakat pèsisir, sambi èpèyara keragaman bhâsa è wilayah Bengkulu bân sekitarna.

## Conto Kosa Kata
È dâlem èghunaaghi sabbhân arè, bhâsa Kaur aghâdhui sajumlah oca' kosa kata dasar sè ècerminaghè aktivitas, kondisi fisik, bân bhârang sè akrab sareng orèng sè aghuna'aghi. Pan-saponapan oca’ umum enggi paneka majuh (ngakan), payan (lesso), sikuk (settong), bayak (bannya’), mate (mata), ban setum (mobil).

Oca'-oca' panèka bânnya' èghunaaghi è dâlem parcakapan keluarga bân interaksi sosial sabbhân arè, nojjhuaghi ciri khas bhâsa Kaur, sè èpangaro unsur Melayu bân Lampung. Bâdâna istilah akadhi setum jhughân nojjhuaghi kamampoan bhâsa Kaur kaangghuy adaptasi dâ' obâ'ân sosial, nyerap otabâ abhânto kosa kata anyar kaangghuy konsep-konsep modern tanpa èlang identitas linguistikna. Kalabân kosa kata sèderhana panèka, bhâsa Kaur muncul mènangka bhâsa sè odhi' bân dinamis, sè bânnè namong nyathet tradisi kona, namong jhughân adaptasi dâ' perkembangan jaman bân kabutowan komunikasi masyarakat Kaur samangkèn.

## Sombher
Paus Benediktus XVI

Paus Benediktus XVI (bhâsa Latin: Benedictus PP. XVI; bhâsa Italia: Benedetto XVI; bhâsa Jèrman: Benediktus XVI ; lahèr anyama Joseph Aloisius Ratzinger; 16 April 1927 – 31 Dèsèmber 2022) panèka Paus Gerèja Katolik ka-265 bân Kapala Naghârâ Kottha Vatikan dâri 19 April 2005 kantos nyoroddhâ è tangghâl 28 Fèbruari 2013. Benediktus èpèlè mènangka paus ḍâlem konklaf 2005 saellana sèdhâna  Paus Yohanes Paulus II. Benediktus mèlè ghâbây èkennal mènangka "Paus emeritus" saellana salèrana nyorot, bân salèrana maneptep gellar ka'dinto kantos sèdhâna tangghâl 31 Dèsèmber 2022.

Ètahbisaghi mènangka imam è taon 1951 è naghârâ asalla Bavaria, Ratzinger molaè karir akademik bân mamantep abâ'na mènangka teolog sè sanget èhormattè è akhèr taon 1950-an. Salèrana èyangka' dhâddhi profèsor ghenna' è taon 1958 è omor 31 taon. Saellana karir lanjhâng mènangka profèsor teologi è pan-bârâmpan univèrsitas Jèrman, salèrana èyangka' dhâddhi Uskup Aghung München bân Freising, tor salèrana pas èyangka' dhâddhi kardinal sareng Paus Paulus VI è taon 1977, panèka aropa promosi sè ta' biyasa ka orèng sè anḍi' sakoni' pangalaman pastoral. È taon 1981, salèrana èyangka' dhâddhi Prèfèk Kongregasi ka Doktrin Iman, sala sèttong dikasteri palèng penting ḍâri Kuria Romawi. Ḍâri taon 2002 kantos salèrana èpèlè dhâddhi Paus, salèrana jhughân ajabat mènangka Kapala Dèwan Kardinal. Sabelluna dhâddhi Paus, salèrana ampon dhâddhi "tokoh otama è pangghung Vatikan saparapat abad abiddhâ"; salèrana anḍi' pangaro sè "taḍâ' duwâna ḍâlem nantowaghi prioritas bân tojjhuwân gerèja" mènangka sala sèttong orèng kaparcajâ'ân bân semma' sareng Paus Yohanes Paulus II.

Bâkto salèrana dhâddhi Paus, Benediktus ngajhâri ghâbây abâli ka nilai-nilai Kristiani sè fundamèntal ghâbây alabân ongghâna sekularisasi è bânnya' naghârâ Bârâ'. Salèrana ta' narèma argumèn rèlativisme ka kabhendârân objèktif, bân ta' narèma kabhendârân moral ḍâlem khusussâ, mènangka mas'alah otama abad ka-21. Benediktus jhughân maoḍi' polè pan-bârâmpan tradisi, tamaso' Misa Tridentina. Salèrana makowat hubungan antarana Gerèja Katolik bân senni, apromosiyaghi pangangghuyân bhâsa Latin, bân marèng onèng polè juba kapausan tradisional, sè polana jârèya salèrana èsebbhut "paus èstètik". Pangurusân Benediktus ka mas'alah palècèhan sèksual ḍâlem Gerèja Katolik bân ta' narèmana ka pangangghuyân kondom è wilajân sè ghâmpang HIV sè tèngghi dhâddhi sebbhâb kritik substansial sè rajâ ḍâri pejabat kasèhadhân masyarakat, aktivis anti-AIDS, bân organisasi hak-hak korban.

Tangghâl 11 Fèbruari 2013, Paus Benediktus XVI maresmiyaghi salèrana nyorot, kalabân alesan  "korangnga kakowadhân pèkkèran bân bhâdhân" polana omorra sè ampon seppo. 

## Sombher-sombher
Paus Fransiskus

Paus Fransiskus (bhâsa Latin: Papa Franciscus, bhâsa Italia: Papa Francesco; 17 Dèsèmber 1936 – 21 April 2025), sè anyama lahèr Jorge Mario Bergoglio, panèka Paus Gerèja Katolik ka-266 bân Kapala Naghârâ Kottha sejjhâk 13 Maret 2013 kantos sèdhâna è taon 2025. Salèrana panèka paus Jesuit partama, paus partama sè aropa orèng Amèrika Latin, bân paus partama sè lahèr bân rajâ è lowar Èropa sejjhâk Paus Gregorius III ḍâri Suriah è abad ka-8.

Lahèr è Buenos Aires, Argèntina ḍâri kalowarghâ katoronan Italia, Bergoglio anḍi' inspirasi ghâbây dhâddhi bâgiyân ḍâri Jesuit è taon 1958 saellana abâ'na bârâs ḍâri sakè' sè sanget. Salèrana ètahbisaghi mènangka imam Katolik è taon 1969, bân ḍâri taon 1973 kantos 1979 salèrana dhâddhi superior provinsial Jesuit è Argèntina. Salèrana dhâddhi Uskup Aghung Buenos Aires è taon 1998 bân èyangka' dhâddhi kardinal è taon 2001 sareng Paus Yohanes Paulus II. Nyosol nyoroddhâ Paus Benediktus XVI è tangghâl 28 Fèbruari 2013, konklaf kapausan mèlè Bergoglio mènangka panerrossa tangghâl 13 Maret. Salèrana mèlè Fransiskus mènangka nyama kapausanna mènangka pangarghâ'ân ka Santo Fransiskus ḍâri Assisi. Salèrana èkennal anḍi' panyemma'an kapausan sè korang formal ètèmbhâng Paus sè lebbi ngaḍâ', contona, salèrana mèlè ghâbây nengneng è wisma tamu Domus Sanctae Marthae (Roma St. Martha) ètèmbhâng è apartemèn kapausan Maligi Apostolik sè èghuna'aghi sareng Paus-Paus sabelluna. Salaènna jârèya, hasèlla prinsip Jesuit bân Ignasian sè ètegghu' salèrana, salèrana pas lebbi lèbur juba ka'aghâma'an kalabân ornamèn sè lebbi, tamaso' ta' ènḍâ' ngangghuy mozeta kapausan tradisional bâkto salèrana èpèlè, mèlè pèra' ètèmbhâng emmas mènangka bahan sello' piskatorina, bân ngangghuy salib pèktoral sè paḍâ sareng bâkto salèrana ngangghuy bâkto dhâddhi kardinal.

Bâkto jhâman kapausanna, Paus Fransiskus èkennal rendâ atè, panekkananna ka kanèserran Tuhan, kahadiranna è kancah internasional mènangka paus, komitmenna ka dialog antaraghâma, tor tèngka èmpatina ka orèng mèskèn, migran, bân orèng-orèng ngongsè. Paus Fransiskus abâlâ jhâ' Gerèja Katolik kodhu anḍi' tèngka sè lebbi inklusif ka angghuta komunitas LGBTQ, bân nyata'aghi maskè bherkat-dhâ pakabinan paḍâ kelamin kasebbhut ta' èbâghi, para angghuta LGBTQ bisa ollè bherkat mon bherkat èberri'i ta' kalabân kontèks liturgi. Salèrana madhâddhiyaghi bâbinè' mènangka angghuta ghenna' dikasteri è Kuria Roma. Paus Fransiskus mabâḍâ Sinode tentang Sinodalitas, sè èghâmbhâraghi mènangka titik palèng tèngghi ḍâri periode kapausanna bân kadhâddhiyân palèng penting ḍâlem Gerèja Katolik sejjhâk Konsili Vatikan II.

## Sombher-sombher
Marissa Haque

**Marissa Grace Haque** (15 Oktober 1962 – 2 Oktober 2024) panèka artis bân politisi Inḍonèsia sè sèdhâ è omorra 61 taon. Sè palèng towa dâri kalowarga Haque, salèrana aropa'aghi kakak' ḍâri moḍèl bân artis Inḍonèsia Soraya Haque bân artis bân parèntèng lampa TV Inḍonèsia Shashna Haquez. Molaè alako dhâddhi artis filem, abintangè bânnya' filem, è antarana ḍrama romantis akadhi ''Tinggal'' ''Lanḍas Buat Kekasih'' (1984) bân Biarkan Bulan Itu (1986). Aktingga sè ngasennengi è ḍâlem kaduwâ' filem panèka aghâbây jhâlan ka'angguy ngaollè nominasi Piala è Festival Film Inḍonèsia, bân mamennang sèttong èantarana peranna è filem *Tinggal* *Lanḍas Buat Kekasih* dhâddhi artis Penḍukung Terbaik.

## Kaoḍi'ân pribaḍi
Marissa èlahèrraghi è Balikpapan bân bâkto na'-kana' lè ngallè ḍâri TK bân SD è Palembang, Somattra, ka Jakarta, è ḍissa' nerrossaghi penḍiḍighân SD è *SD Tebet Timur Pagi III*.[2] Marissa pas oḍi’ bân netep neng è Jakarta abhâreng bân ramana, sè alako dhâddhi panglako è PT Pertamina. Saellana jârèya nerrossaghi penḍiḍighân SMP è SMP Negeri 73, Tebet, Jakarta, bân SMA è SMA Negeri 8, Bukit Ḍuri, Jakarta Lao'.

Ramana Marissa, Allen Haque, asalla ḍâri Pakistan bân Bâlândhâ-Perancis. Kaè na ḍâri ramana ḍâri Pakistan, bân èbhuna ḍâri katoronan Bâlândhâ-Perancis. Èbhuna, Mieke Soeharijah binti Cakraningrat, ḍâri Songenep, Madhurâ, Jhâbâ Tèmor. Marissa panèka Kaka'na Soraya Haque bân Shahnaz Haque.

Marissa akabin ban Ikang Fawzi è tangghâl 3 Juli 1986. Se kaḍuwâna atemmo bâkto aperan dhâddhi aktor penḍukung è filem "*Tinggal Lanḍas Buat Kekasih*" (1984), sè èsutradaraè bân Sophan Sophian. Marissa bân Ikang anḍi' pottra ḍuwâ': Isabella Muliawati Fawzi bân Chikita Fawzi.[4]

## Penḍiḍighân
Marissa paneka alumni Fakultas Hukum Universitas Trisakti, jurusân hukum perḍata. Saterrossa nerrosaghi bân mamarè S-2 è biḍâng bhâsa na'-kana' Tunarungu è Universitas Atma Jaya, Yogyakarta. Marissa jhughân lulus kalabân ghellâr  Magister Administrasi Bisnis (MBA) ḍâri Fakultas Ekonomi bân Bisnis, Universitas Gajah Maḍa. Marissa narèma ghellâr ḍoktor è bulân Pèbruari 2012 ḍâri Pusat Stuḍi Lingkungan, Universitas Pertanian Bogor.

## Sombher
Surojo Bimantoro

Jenderal Polisi (Purn.) Drs. **Surojo Bimantoro** (lahèr 1 Novèmber 1946) panèka Kopala Kepolisiân Naghârâ Rèpublik Inḍonèsia sè ajabat molaè 23 Sèptèmber 2000 kantos 29 Novèmber 2001. Abâ'na èpèlè sareng Prèsidèn Abdurrahman Wahid, namong ètola' sareng kalangan internal Polri. Masala panèka èmolaè polana èbâdâghi polè jabadhân Bâkkèl Kopala Kepolisiân Naghârâ Rèpublik Inḍonèsia otabâ *Wakapolri* sareng Prèsiden Abdurrahman Wahid. Saamponna jârèya, geraghân panèka èyakoè sareng para perwira manengnga Polri iyâ arèya sala sèttongnga Kolonel (Pol) Alfons Lemau sè terro bâḍâna obâ'ân è dâlem Polri kalabân cara jabadhân *Wakapolri* èpaèlang. 
## Tanḍhâ jhâsa

## Sombher
Dibyo Widodo

Jenderal Polisi (Purn.) Dr. Drs. **Dibyo Widodo** (26 Mèi 1946 – 15 Marèt 2012) panèka perwira tèngghi Kepolisiân Naghârâ Rèpublik Inḍonèsia sè ajabat mènangka Kopala *Staf* Angkadhân Kepolisiân (*Kapolri*) molaè taon 1996 kantos 1998. È bâkto kapemimpinannèpon, mabâdâ pamekkaran Polda è 27 Provinsi, pèlèyan Omom (*Pemilu*) 1997, bân dhâddhi kabhulârân Mèi 1998 sè madhâddhi molaenna Presiden Soeharto asorot ḍâri jabadhânna sarta obâ'ân kakowasaan ḍâ' wakillèpon, B. J. Habibie.

## Katarângan Dhibi’
Jenderal Dibyo Widodo lahèr è Purwokerto ḍâri pasangan Soekardi bân Toerniati Sukardi. Panjhennengnganèpon pottra sè nomer sèttong. Dibyo Widodo alampaaghi panḍhiḍhighân kantos lulus SMA è taon 1965 pas ngalanjutaghi ḍâ' *Akademi Kepolisian.* Panjhennengnganèpon akabin bân Dewi Purnomo Aryanti sarta aghâdhuwi pottra tèllo' bân kompoy sanga'.
## Parajhâ
### Tandhâ Jhâsa
Panjhennengnganèpon ngaollè tandhâ kahormadhân ḍari ḍâlem tor lowar naghârâ, eantarana;

## Sombher
Dian Pramana Poetra

**Dian Pramana Poetra** (2 April 1961 – Ḍèsèmber 2018) panèka musisi jazz asal Indonèsia. 

## Karir
Bakat musikka ngalèr dâri eppa'na, sè jhughân musisi jazz. Neng Lomba Ngarang Lagu Pemuda taon 1980, Dian juwara nomer tello’ kalabân lagu “Pengabdian”. Salaèn dhâddhi panyanyi bân pangarang lagu, salèrana jhughân anyanyi duwet sareng Deddy Dhukun sè kalonta è dâlem grup sè anyama 2D. Sala sèttong laguna sè èkennal bân rammè è pasaran panèka "Keraguan" sè ètolès sareng 2D dhibi'. Sabellunna, salèrana abhângon trio K3S (Ghâlimpo' 3 Sowara) kalabân Deddy Dhukun bân Bagoes A. Ariyanto. Trio panèka jhughân makalowar pan-bârâmpan album sè cokop èkennal è jhâmanna. 

## Ka'odi'ân Pribadi
Dian PP andi' binè' sè partama, Amanda Sari Beilby bân pottrè binè', Alana Pramanda Poetri Beilby.

Salèrana sèdhâ è omor 57 taon è bengkona è arè Kemmis, 27 Dèsèmber 2018 pokol 20.05. Sabellunna, salèrana robbhu bân samapot è bâkto ajhâlânan ka'angghuy konser, bân èkennal andi' anèmia kalabân kadar hemoglobin dârâna è bâbâ normal (coma 6000 g.dl -1).  Sa'ellana robbhu, èrabât è RS Hermina, namong pas mènta molè ka romana.

## Sombher
Soraya Haque

Dr. **Soraya Jasmine Haque**, S.H., M.H. (lahèr, 7 Pèbruari 1965) panèka moḍèl bân artis Inḍonèsia. Aya panèka ale'na artis bân politisi Inḍonèsia Marissa Haque bân kaka' ḍâri moḍèl bân artis Inḍonèsia Shahnaz Haque.

## Biografi
Aya, akadhi sè èkennal, molaè alako dhâddi moḍèl bân *peragawati* è awwâl taon 1980-an. Kalabân ataonan pangalaman è bidang moḍèl, Aya maddek *Soraya Haque Modelling School* è taon 1992. Maske jaḍwal ngajhârâ sè sibuk, ana' kaḍuwâ'na Allen Haque (Inḍia-Perancis) bân Nike Suharyah (Sorbhâjâ-Madhura) jhughân narèma tabârân ka'angghuy dhâddhi ḍosèn otabâ moḍerator.

Salaèn moḍèl, Aya jhughân ampon ajhâlânaghi lalakon neng è dhunnya akting. Aya ampon aperan neng è sinetron akadhi Gol, sinetron sè èprodhuksi sareng MḌ Entertainment, sè jhughân èbintangè Tamara Bleszynski bân aktor veteran El Manik.

Salaen baḍâ è dhunnya hiburân, Soraya jugan aktif ḍâlem kagiatan-kagiatan sosial, otamana sè baḍâ hubunganna bân na’-kana’. Kegiatanna tamaso' aghâbây bân nyajiaghi acara "Èbhu, bhâji' bân Balita" (sè narèma pangarghâ'ân ḍâri Helen Keller *Foundation*) polana usahana ka'angghuy maèlang buta bân kakorangan Vitamin A è masyarakat miskèn, ngurus yayasân Èbhu, bhâji' bân Balita (IBB) bân ḍuta râajâ ka'angghuy Helen Keller (HKI), organisasi nirlaba sè aghâdhui kasehadhân mata. Aya jhughân aktif è ḍâlem kampanye ka'angghuy nolong bân mastèaghi kasouksèsan Pekan Imunisasi Nasional (PIN) 2005.

Aya akabin bân musisi Ekki Soekarno è tangghâl 10 Maret 1991, bân anḍi' ana' tello': Valeri Allen Ghazian Soekarno, Naḍia Ayesha Mieke Soekarno, bân Belmiro Ali Harnanḍhitya Soekarno.

## ''Filmografi''

### ''Film''

## Sombher
Hoegeng Iman Santoso

**Hoegeng** (lahèr **Iman Santoso**; 14 Oktober 1921 – 14 Juli 2004) panèka Kopala Staf Angkadhân Kepolisiân (*Kapolri*) molaè taon 1968 kantos 1971. Hoegeng è ḍâlem sajârâ èkaonèngi mènangka pejâbhât polisi sè palèng bângal bân jhujhur, è bâkto bânnya’ pejâbhât pamarènta sè korupsi. Panjhennengnganèpon èkaonèngi polana tindaghân bân upayana sè kowat ḍâlem matadâ' korupsi sarta rebbhu’ân kakowasaan è ḍâlem kepolisiân Inḍonèsia, sarta madorong ḍâ’ ka’adhilân sè padâ. Hoegeng panèka sala sèttong Kopala Kepolisiân Rèpublik Inḍonèsia sè masa jabatannèpon palèng sakejjhâ'.
## Parajhâ
Atas pangabdhiyânnèpon ḍâ; naghârâ,  Hoegeng Iman Santoso ampon narèma pan-saponapan tnḍhâ jhâsa è ḍâlem tor lowar naghârâ, èantarana;

## Sombher
Awaloedin Djamin

Jenderal Polisi (Purn.) **Awaloedin Djamin** (lahè 26 Sèptèmber 1927 – 31 Jânuari 2019) panèka tokoh Kepolisiân Rèpublik Inḍonèsia (*Polri*) bân *akademikus.* Panjhennengnganèpon perna ajabat mènangka Kopala Staf Angkadhân Kepolisiân (*Kapolri*) è pèriode 1978 kantos 1982, mènangka *Menteri Tenaga Kerja* è Kabinèt *Ampera* (1966), sarta perna ètugassaghi mènangka *Duta Besar* ka’angghuy Jèrman Bârâ'. Awaloedin Djamin aktif ngajhâr è Parghuruwan Tèngghi Èlmo Kepolisiân (*PTIK*) bân èyangka’ mènangka Ghuru Besar sarta Lektor Lowar Biyasa è taon 1964. Panjhennengnganèpon èyangka’ mènangka *Dekan PTIK* bân *Ghuru Besar Fakultas* Èlmo Sosial bân Èlmo *Politik* Universitas Indonèsia è taon 1986. 
## Parajhâ

Èbâkto ajabat mènangka Kopala Kapolisiân Naghârâ Rèpublik Inḍonèsia, panjhennengnganèpon ampon narèma pan-saponapan tandhâ parajhâ ḍâlem tor lowar naghârâ.

## Sombher
Marissa Jeffryna

**Marissa Jeffryna Tulaar**, S.H. (lahèr, 22 Pèbruari 1987) panèka artis, parèntèng lampa, pangacara, bân moḍèl kabhângsa'an Inḍonèsia.

## Kalakoan
Lakona èmolaè bâkto èpèlè dhâddhi juara ka sèttong è lomba moḍèl Kawanku taon 1999 è omorra 12 taon. Molaè jârèya, Marissa ampon abintangè è bânnya' iklan TV bân sinetron, è antarana peran otama è sinetron *moḍèl Impian* taon 2004. Marissa jhughân dhâddhi artis layar lèbâr è taon 2006 KM 14.

Taon 2006, Marissa noro’ lomba Miss Inḍonèsia 2006, abâkkèllè Bengkulu. Marissa ghâgghâr dâri Top 10.

## Kaoḍi'ân Pribaḍi
Marissa panèka kaka' ḍâri Gilbert Marciano, jhughân aktor. Marissa akabin bân Agung Uḍijana tangghâl 17 Agustus 2011. Sè kaḍuwâ'na apèsa è taon 2013. Taon 2021, Marissa akabin bân orèng manca sè anyama Aaron Grieser.

## ''Filmografi''

### ''Film''

### ''Serial TV''

### Acara TV

* *Lensa Olahraga* (dhâddhi parèntèng lampa)
* *Celebrity Lipsync Combat* (2015, dhâddhi peserta)
* *Kampiun Sepak Bola Nasional* (2016, dhâddhi parèntèng lampa)
* Inḍonèsia Super League (2011) (2012) (2013)

### Siniar

* *Lenyap* (2020-2022)

## Sombher
Marlia Hardi

**Marlia Harḍi** (10 Maret 1927 – 18 Junè 1984) panèka artis bân proḍuser asal Inḍonèsia.

## Kalakoan
Ta' bânnya' sè èkataoè tentang latar kaoḍi'ân kalowargana. lako aktingnga èmolaè kalabân peran è filem "*Untuk Sang Merah Putih*" (1950). Saterrossa abintangè "*Selamat Berjuang, Masku!"* (1950), "*Tenang Menanti*" (1952), " *Kalung Mutiara*" (1960), bân "*Ajati*" (1954). È taon 1978, Marlia Harḍi ampon abintangè è 50 filem, kabânnya'an dhâddhi tokoh "Èbhu otabâ embu' '".

Marlia Harḍi èkennal karana tokoh otama "*Bu Mar*" è ḍrama televisi Kalowarga Marlia Harḍi, sè èsiaraghi è sore-sore è TVRI molaè taon 1973. Sampè' sèdhâ è taon 1984, ḍrama panèka terros ètayangangi, sanajân èghinaghi ḍuwâ' tokoh laènna: "Pak Awal" (Awaluḍin, sèdhâ taon 1980) bân "Ḍiḍu" Musa Sanjaya, ta' nerrosaghi è taon 1978). Episoḍe sè ḍi-buḍi, "*Surat Anan*," tayang tangghâl 10 Junè 1984.

## Kapatèan
È arè Sennin ghu-lagghu, 18 Junè 1984, Marlia Harḍi etemmo matè'è abâ'na kalaban aghântong è kusèn labâng. Pamatèna sè ta' biasa panèka makacebâ orèng bânnya' è bâkto jârèya, polana sabellunna èkennal polana dhâddhi peran embu' sè bijaksana. Polisi nyimpulaghi jhâ' motif è buḍina kalakoan panèka èngghi karana bânnya'na otang ḍâlem kagiadhân *arisan call*.

## ''Filmografi''

### ''Film''

## Sombher
Isabella Fawzi

**Isabella Muliawati Fawzi** (lahèr 28 Jânuwari 1988) panèka prèsènter bân aktor asal Indonèsia. Ana' sarèyang dâri kalowarga Fawzi, panèka iyuna aktor, aktivis, bân animator Indonèsia, Chikita Fawzi.

## Karir
Sabellunna, salèrana amaèn è filem *Bukan Malin Kundang* (2009) bân *Senggol Bacok* (2010) saterrossa dhâddhi Rèporter bân Prèsènter è Global TV dâri taon 2008 kantos 2014, prèsènter berita è NET. dâri taon 2014 kantos taon 2016 bân prèsènter berita è TV BeritaSatu. Karirra è NET sempât èterrossaghi sareng sapopona, Nadia Soekarno. Bella dhibi' jhughân sempât aghâdhui program Bollywood Update sè ètayangaghi è MNCTV è taon 2015 bân program *Bedah Rumah* sè ètayangaghi è GTV è taon 2020.

## Filmografi

### Filem

### Serial Web

### Serial TV

### Acara TV

* *Bollywood Update* (MNCTV, 2015)
* *Bedah Rumah untuk Indonesia* (GTV, 2020)
* *Keluarga Seleb Indonesia* (MNCTV, 2025)

## Sombher
Marsha Aruan

**Marsha Elizabeth Aruan** (lahèr è tangghâl 24 Oktober 1996) panèka sala sèttong artis, moḍèl, bân parèntèng lampa asal Inḍonèsia.

## Penḍiḍighân
Universitas Bina Nusantara, S-1 PJJ Manajemen Pembelajaran Jarak Jauh (lulus)

## Kalakoan
Marsha molaè alako neng è dhunnya akting è serial "Ḍia" è taon 2003. Film lughâlluna sè èbintangè è rilis neng è taon 2008 kalabân juḍul "*Love*".

## ''Filmografi''

### ''Film''

### ''Serial TV''

### ''Serial web''

## Sombher