Al-Khawarizmi

**Muḥammad bin Mūsā al-Khwārizmī** (Bhâsa Arab: ابوجعفر محمد بن موسی خوارزمی
) èngghi panèka sala sèttong Muslim sè ahli ḍâlem bânnya' biḍâng (polimatik) akadhi matematika, astronomi, astrologi, bân geografi sè asalla ḍâri Kufah, Irak. Bhâbhâr sakètar taon 780 masehi è Khwarezmia (samangkèn Khiva, Uzbekistan) bân sèdhâ sakètar taon 850 è Bagdad. Ambhis salanjhâng oḍi'na, al-Khwārizmī dhâddhi ghuru è sakolaan kahormatan è Bagdad sè èpamaddhek bân Khalifah Bani Abbasiyah Ma'mun Ar-Rasyid, tempatta beliau ajhâr èlmu alam bân matematik, termasuk ajhâr terjemahan naskah Sanskerta bân Yunani.

Bukuna sè lu-ghâllu, *Al Kitab al Muhtasar fii Hisaab al jabr wa'l Muqabaala*, èngghi panèka buku lu-ghâllu sè nerrangaghi solusi sistematik ḍâri persamaan linear bân persamaan kuadrat. saèngghâ beliau èsambhât kalabân Bapa' Aljabar. Al-Khwārizmī jughân ghâḍhuwân peran pentèng ḍâlem makennal'aghi angka arab lebât karjâ *Kitāb al-Jam'a wal-I-tafrīq bi-ḥisāb al-Hind* sè ghu'-agghu' èadopsi mènangka angka standar sè èangghuy è bânnya' bhâsa kamodiyân èkennal'aghi mènangka Sistem Penomoran Posisi Desimal è dhunnya bârâ' kateppadhân abad ka-12. beliau mabeccè' bân mapaḍhân Geografi Ptolemeus sè bhâghussa paḍâ bân nyerrat serratan tentang astronomi bân astrologi.

## Biografi
Sakonè' sè bisa èkaonèngè ḍâri kaoḍi'anna, sapanèka jughân lokasi kennengan bhâbhâr èpon. Asalla asmana pola ḍâri Khawarizm (Khiva) sè bâḍâ è Provinsi Khurasan teppa' jhâman kakuasaan Bani Abbasiyah (samangkèn Xorazm, sala sèttong provinsi Uzbekistan). Gelar èpon èngghi panèka **Abū ‘Abdu llāh** (Bhâsa Arab: أبو عبد الله) otabâ **Abū Ja’far**.

Ḍâlem Kitāb al-Fihrist Ibnu an-Nadim, èpangghi sejarah singkatta, asareng kalabân karjâ-karjâ serradhânna. Al-Khawarizmi abhândhreng ambhis sadhâjâ lalakonna antara 813-833. Salastarèna Islam lebbhu ḍâ' ka Persia, Baghdad dhâddhi pusat èlmu bân perdhâghângan, bânnya' sadhâghâr bân ilmuan ḍâri Cina bân India lalana ka kottha panèka, sè jughân èlakonè sareng beliau.

## Karjâ
### Kètab I: Aljabar
**Al-Kitāb al-mukhtaṣar fī ḥisāb al-jabr wa-l-muqābala** (Arab: الكتاب المختصر في حساب الجبر والمقابلة otabâ *Kètab sè arangkum Pengitongan Pelengkapan bân Penyeimbangan*) èngghi panèka buku matematika sè èserrat taon 830. Kètab panèka arangkum definisi aljabar. Hasèl terjemahan ke ḍâlem bhâsa latin èkennal kalabân *Liber algebrae et almucabala*

Ḍâlem kètab kasebbhut nerragaghi penyelesaian persamaan linear bân kuadrat kalabân marèngkes persamaan dhâddhi sala sèttong ḍâri mennem bângon standar (*b* bân *c* è bâbâ panèka abâkkèle bilangan bulat positif)
* kuadrat paḍâ bân akar (*ax² = bx*)
* kuadrat paḍâ bân bilangan konstanta (*ax² = c*)
* akar paḍâ bân konstanta (*bx = c*)
* kuadrat bân akar paḍâ bân konstanta (*ax² + bx = c*)
* kuadrat bân konstanta paḍâ bânakar (*ax² + c = bx*)
* konstanta bân akar akar paḍâ bân kuadrat (*bx + c = ax²*)

### Buku 2: Dixit algorizmi
Buku laèn ḍâri al-Khawārizmī èngghi panèka tentang aritmetika, sè ghi' bâḍâ ḍâlem bhâsa latèn, nangèng ampon èlang ḍâri Bhâsa Arab sè aslina. Translasi èghârâp è abad ka-12 so Adelard of Bath, sè jughân aterjemah'aghi tabel astronomi è taon 1126.

### Buku 3: Rekonstruksi Planetarium
Peta abad ka-15 sè adhâsar Ptolemeus mènangka perbândhingan.

Buku sè kapèng tello'na sè èkennal èngghi panèka Kètab ṣūrat al-Arḍ (Bhâsa Arab:كتاب صورة الأرض *"Buku Pemandangan Dunnya"* otabâ *"Kenampakan Bhumè"* èterjemah'aghi oleh Geography), sè lastarè è taon 833 èngghi panèka obâân bân panyampornaan Geografi Ptolemeus, aèssè ḍâftar 2402 koordinat ḍâri kottha-kottha bân kennengan geografis laènna ngèrèng perkembangan umum.

### Buku 4: Astronomi
Kampus Corpus Christi MS 283

Buku **Zīj al-sindhind** (Bhâsa Arab زيج *"tabel astronomi”*) èngghi panèka karjâ sè aèsse 37 simbol ḍâri kalkulasi panangghâlân astronomi bân 116 tabèl kalabân kalènderial astronomial bân ḍata astrologial sè bhâgussa paḍâ bân ḍata sè èako samangkèn.

### Buku 5: Kalender Yahudi
Al-Khawārizmī jughân nyerrat tentang panangghâlân Yahudi (**Risāla fi istikhrāj taʾrīkh al-yahūd** *"Panoddhu' Panangghâlân Yahudi"*) sè nerrangaghi 19-taon siklus interaksi, hokom sè ngator è arè ponapa ḍâri saminggu bulân Tishrī èmulai; ngètong interval antara jâman Yahudi (penciptaan Adam) bân jâman Seleucid; bân marèngè hokom tentang bujur mata'arè bân bulân nganghem Kalènder Yahudi. Paḍâ sareng sè èpangghi bân al-Biruni bân Maimonides.

### Karjâ laènna
Beberapa manuskrip Arab è Berlin, Istanbul, Tashkent, Kairo bân Paris aèssè pendekatan matèrial sè mungkin asalla ḍâri al-Khawarizmī. Manuskrip è Istanbul aèssè tentang sundial, sè èsambhât ḍâlem Fihirst. Karjâ laèn, akadhi determinasi arah Mekka èngghi panèka sala sèttong astronomi sferik.

Duwâ' karjâ aèssè tentang ghulagghu (*Ma’rifat sa’at al-mashriq fī kull balad*) bân determinasi azimut ḍâri tènghi (*Ma’rifat al-samt min qibal al-irtifā’ *).

Beliau jughân nyerrat 2 buku tentang pangagheman bàn parakitan astrolab. Ibnu al-Nadim ḍâlem kètab al-Fihrist (sèttong indeks ḍâri bhâsa Arab) jughân nyambhât Kètab ar-Ruḵāma(t) (buku sundial) bân kètab al-Tarikh (buku sejarah) nangèng 2 sè ahèr èsambhât ampon sèrna.