open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Shahih Bukhari

Sahih Bukhari panèka aropa'aghi kompolan haḍits sè èsoson sareng Imam Bukhari, sè oḍi' antara taon 194 bân 256 Hijriyah. kètab panèka èkennal kalabân kètab al-Jami al-Musnaḍ as-Sahih al-Mukhtasar min Umur Rasulullah ﷺ wa Sunanihi wa Ayyamihi.

kompolan haḍits panèka èangghep sala sèttong sè palèng beccè' è antarana muslim Sunni polana Bukhari aghuna'aghi kriteria sè cè' ketatdhâ ḍâlem mèlè haḍits. Salèrana matade' bâkto 16 taon ka'angghuy makompolaghi koleksi panèka, sè ngasèlaghi 2.602 haḍits è ḍâlem kètabbhâ (9.802 kalabân pangulangan).

## Syarat Bukhari
Imam Bukhari ta' ajhârna'aghi cara pamèlèyan haḍits sè èangghuy è ḍâlem nyoson kètabbhâ. Namong, èabâs ḍâri haḍits-haḍits sè ècathet è Sahih Bukhari bân ḍâri pernyataan-pernyata'anna è ketab laènna, at-Tarikh al-Kabir, para ahli haḍits ngala' kasèmpolan jhâ' saongghuna bâdâ duwâ' syarat:

Kualitas Rijal al-Haḍith (rawi haḍits). È ḍâlem parkara panèka, Imam Bukhari bânni mèlè haḍits sè status parowina ta' è cap jhubâ' sareng para ahli haḍits. Otamana è ḍâlem haḍits se akae’ sareng akiḍah otabâ dhâsar aghâma Islam. Maske baḍa, komentar taḍa’ pangarona. Samentara jâriya, Imam Muslim jhughân nyathet haḍits-haḍits sè status parowina èselisih aghi. Ka’ḍinto se dhâḍdhi sabâbbhâ Sahih Bukhari lebbi otama ètèmbhâng Sahih muslim.

Ittishal as-Sanaḍ (koneksi sanaḍ [perowi haḍits]). samentara ka'ḍinto, è ḍâlem parkara panèka, Imam Bukhari nekkanaghi jhâ’ morèḍ kodhu ngeḍing langsong ḍâri ghuruna otabâ paleng sakone’ atemmo, maske coma sakalèyan. Salèrana ta’ tamaso’ haḍits mu’an’an (haḍits se parowina  ta’ ekataowe). Kacuali asalla ḍari parowi sè kowat ebhuktâaghi ngeḍing ḍâari ghuruna. Imam Muslim, namong, ta' aghâbây sarat sè ketat akaḍhi panèka.

## Panomoran haḍits
Bâdâ pan-bârâmpan cara penomoran ka'angghuy haḍits è Sahih Bukhari. Arèya polana Imam Bukhari awalla ta' aghuna'aghi angka è ḍâlem nyoson Sahih-sahihhâ. Panomoran èkennalaghi sareng para ahli haḍits kontemporer ka'angghuy ghâmpag sarèna.

Sè palèng èkasennengi èngghi panèka cara penomoran Fuaḍ Abḍul Baqi (7563 haḍits) sè èghunaaghi è ḍâlem kètabbhâ Fath al-Bari, cara penomoran Ḍr. al-Bigha (7124 haḍits), bân cara penomoran al-Alamiyah (7003 haḍits).

## Sombher
Fadia A. Rafiq

**Fadia Arafiq, S.E., M.M**. (lahèr 23 Mei 1978 kalabân asma **Laila Fathiah**) èngghi panèka politikus bân Bupati Pekalongan pèriode 2021–2024. Salaèn gâpanèka, salèrana jhughân aropa'aghi panyanyi dangdut sarta potra dâri padangdut senior Indonèsia, A. Rafiq. Fadia onèng nuro' jhejjhâk ramana è dhunnya hiburan, è ka'dimma asmana dhâddhi tarkennal saampona ngerilis laghu sè ajudul *Cik Cik Bum Bum* è taon 2000. Saampona allè ka dhunnya politik, Fadia onèng ajabat minangka Bâkkèl Bupati Kabupatèn Pekalongan pèriode 2011-2016 ngampèngè Amat Antono, sabellunna pas nyalonaghi abâ' minangka Bupati Pekalongan apasangngan sarèng H. Riswadi, S.H.

## Riwayât
Dhalem riwayât pandidighânna, Fadia Arafiq lahèr kalabân asma Laila Fathiah è Jakarta akadhi sè ècathet dhalem ijazah SMA-na. Salèrana ngalampana pandidighân è SD Negeri Karet Tengsin 14 Tanah Abang, Jakarta Pusat (1984-1990), SMP Negeri 8 Tanah Abang, Jakarta Pusat (1990-1993), bân SMA Negeri 58 Ciracas, Jakarta Timur (1993-1996). Saterrossa, Fadia anerrossaghi pandidighân S1 Manajemen è Universitas AKI Semarang bân araè ghellâr Sarjana Ekonomi è taon 2013. Salèrana mamarè studi S2 Manajemen è Universitas Stikubank Semarang bân araè ghellâr Magister Manajemen è taon 2015.

Salama ajabat Bupati Pekalongan pèriode 2021-2025, Fadia aghâdhuwân pan-bârâmpan program onggulân, antarana *Dalan Alus Rejeki Mulus*, *Kudu Sekolah*, Kasèhadhân Gratis Cokop Aghuna'aghi KTP, sarta Bantowan Saragam Sakola kaghâbây morèd SD-SMP. È bidhâng organisasi, Fadia ajabat minangka Katowa DPD Partai Golkar Kabupatèn Pekalongan sarta onèng adhâddhi Katowa KNPI Jhâbâ Tengnga pèriode 2016-2021.

## Sombher
Nafsiah Mboi

**Andi Nafsiah Walinono Mboi** (lahèr 14 Juli 1940) èngghi panèka Menteri Kasèhadhân Indonèsia è Kabinèt Indonèsia Bersatu II. Salèrana aghântèè Endang Rahayu Sedyaningsih sè sèdhâ amarghâ panyakèt kanker è tangghâl 2 Mei 2012. Nafsiah Mboi aropa'aghi sala sèttong orèng Indonèsia sè onèng narèma *Ramon Magsaysay Award*. Salèrana adèdikasiyaghi kaodi'ânna è bidhâng kasèhadhân sarta sosial, khosossa è hal sè akaèt sarèng penanggulangan HIV/AIDS. Dhalem riwayât pandidighânna, Mboi èngghi panèka sorang dokter spèsialis ana' sè araè ghellâr *Master of Public Health* (MPH) dâri *Institute of Tropical Medicine*, Antwerpen, Belgia è taon 1990 bân onèng adhâddhi *research fellow* kaghâbây *Takemi Program* dhalem kasèhadhân internasional è Universitas Harvard, Cambridge, AS è taon 1990-1991.

## Karièr
Karièr Nafsiah è bidhâng kasèhadhân èmolaè molaè taon 1978, nalèka salèrana alako bhâreng sarèng rakana, Ben Mboi, sè bâjâ gâpanèka atogas minangka Gubernur Nusa Tenggara Timur (NTT) dhalem ngangka' dherjhât kasèhadhân bân kasajahtara'an masyarakat NTT sè è masa gâpanèka aropa'aghi provinsi sè katèngghâlan. Karyana è bidhâng palayanan pamrènta'an onèng mabhâkta pasangngan panèka narèma *Ramon Magsaysay Award* taon 1986, salaèn panghargâ'ân nasional laènna, tamaso' *Satyalancana Bhakti Sosial* taon 1989. Salèrana jhughân èkennal aktif è bidhâng HAM bân onèng adhâddhi Katowa Komite Hak-hak Ana' kaghâbây PBB. È bidhâng pamrènta'an, salèrana onèng adhâddhi angghuta MPR RI è taon 1982-1987. Molaè 2006, Nafsiah èkaparcajâ ajabat minangka Sekretaris Eksekutif Komisi Penanggulangan AIDS (KPA) Nasional bân Bâkkèl Katowa Komisi Nasional (Komnas) Perempuan. Alumni Fakultas Kedokteran Universitas Indonesia panèka jhughân noro' amèmpin lahèrra Komitmen Sentani è taon 2004 sè dhâddhi tongghâ' komitmen pamrènta pusat bân daèrah kaghâbây penanggulangan AIDS.

È tangghâl 13 Juni 2012, Nafsiah èangghâ' adhâddhi Menteri Kasèhadhân sarèng Prèsidèn Susilo Bambang Yudhoyono. Kalabân ètunju'na Nafsiah, kementerian panèka sacara berturut-turut èèssè sarèng menteri babine', èngghi panèka Siti Fadilah Supari bân Endang Rahayu Sedyaningsih. Katello babine' panèka sadâjâna aprofèsi dokter: Siti dokter spèsialis jantung, Endang dokter spèsialis kasèhadhân masyarakat, bân Nafsiah dokter spèsialis ana'. Sanajjân ampon pan-bârâmpan kalè dhâddhi kandidat Menteri Kasèhadhân, kasmpadhân gâpanèka bhuru dâpa' nalèka osiana ampon seppo. Data Kementerian Kasèhadhân mancathet jha' Nafsiah èngghi panèka Menteri Kasèhadhân kalabân omor palèng towa sè onèng ajabat, èngghi panèka 71 taon.

## Sombher
Mufidah Jusuf Kalla

**Mufidah Jusuf Kalla** (lahèr 12 Pèbruwari 1943) panèka Èbhu Nâghârâ Inḍonèsia toronan Minangkabau. Salèrana panèka rajina Bâkkèl Prèsiḍèn Rèpublik Inḍonèsia, Jusuf Kalla.  Salèrana jhughân ḍhâḍḍhi Kâtowa Umum Ḍewan Eksekutif Pusat (DPP) Persatuan Anggrek Indonesia (PAI) kantos taon 2015. Salèrana jhughân nyathet nyamana mènangka sèttong-sèttongna binèna Bâkkèl Prèsiḍèn RI 2 pèrioḍè (2004-2009) & (2014-2019), salèrana ollè pângarghâân kâhormaḍhân Bintang Mahaputera Adipradana.

## Kaoḍi'ân
Mufidah, sè nyama aslina Mufidah Mi'ad Saad, lahèr tangghâl 12 Pèbruwari 1943, è Kottha Sibolga, Somattra Ḍâjâ. Salèrana panèka pottrana H. Buya Mi'ad (ramana) bân Sitti Baheram (embu'na), pasangan perantau Minang ḍâri Lintau Buo, Tanah Datar, Sumatra Bârâ' sè nettep è Sibolga sabellunna apinḍa ka Makassar, Sulawesi Lao'. 

È bâkto SMA è Makassar Mufidah ngoḍâ ka'ḍinto atemmo sareng Muhammad Jusuf Kalla, sè saterrossa bâkal ḍhâḍḍhi orèng rajâ mènangka Bekkèl Prèsiḍèn RI bân èkennal jhughân mènangka ḍhâghâng rajâ.

È ḍâlem kabinan sareng Muhammad Jusuf Kalla, Mufidah èparèngè lema' pottra, èngghi panèka Muchlisah Jusuf, Muswirah Jusuf, Imelda Jusuf, Solichin Jusuf, bân Chaerani Jusuf.  Ḍâri ana’na, pan-bârâmpan kompoy ampon lahèr.

## Pendidikan

* SMA Negeri 3 Makassar
* Fakultas Ekonomi Universitas Muslim Indonesia (UMI) Makassar

## Lako

* Teller e BNI 1946 Cabang Sarinah, Makassar
* Wakil Kepala Bank BNI 1946 Cabang Sarinah, Makassar
* Kepala Keuangan Perusahaan Perdagangan NV Hadji Kalla

## È ḍâlem Kabhuḍâjâ'ân populer

* È ḍâlem  film *Athirah* (2016), Mufidah Jusuf Kalla (ngoḍâ) è maènaghi sareng Indah Permatasari.
* È ḍâlem film *Athirah* (2016), Mufidah Jusuf Kalla (towa) è maènaghi sareng Tika Bravani.

## Sombher
Ribka Tjiptaning Proletariyati

**Ribka Tjiptaning Proletariyati, A.Ak.** (lahèr 1 Juli 1959) èngghi panèka sorang dokter bân politikus Indonèsia sè ajabat minangka Katowa Komisi IX DPR RI dâri fraksi Partai Demokrasi Indonesia Perjuangan (PDI-P) è pèriode 2009-2014. È Komisi IX, salèrana amèmpin komisi sè aparhadiyaghi parkara-parkara è bidhâng tanaga kerjâ bân transmigrasi, kapandhudhughân, sarta kasèhadhân, bân jhughân aropa'aghi angghuta dâri Badan Urusan Rumah Tangga (BURT) DPR RI. Ribka nyalonaghi abâ'na polè bân kapèlè minangka lègislator dâri Dapil Jhâbâ Bârâ' IV (Kab. Sukabumi bân Kottha Sukabumi) è Pamèlèyan umum lègislatif taon 2014.

Dhalem riwayât odi'na, salèrana lahèr dâri kalowarga nèngrat Jhâbâ bân aropa'aghi potra kapèng tello' dâri lèma' satarètanan (sakandhung). Ramana asmaèpon Raden Mas Soeripto Tjondro Saputro sè aropa'aghi pangusahâ soghi sakalangkong aktivis Partai Komunis Indonesia (PKI), sorang toronan Kasunanan Solo (Pakubowono) bân pameghâ' pabrik paku è Solo. Manabi èbhuna dâri toronan Kraton Kasultanan Yogyakarta asmaèpon Bandoro Raden Ayu Lastri Suyati. Nalèka ghi' kènnè', Ribka odi' dhalem ka'adhâ'ân sè sarwa cokop amarghâ ramana sorang konglomerat sè ngaghungè lèma' pabrik rajâ è bâjâ gâpanèka.

Nangèng, kadaddhiyân Gherraghân 30 September 1965 ampon ngoba jhâlân odi' kalowarga sè sanget èkatrèsnaè gâpanèka. Tjiptaning sè ghi' toju' è TK kaghâbây nyaksèyaghi awwâl-awwâl robbhuna kalowargana, è ka'dimma Rama sè èkagumi ta' onèng abâli polè ka compoc, manabi Èbhu sè èsayang èbhâkta sarèng tantara.

## Kontrovèrsi
Akaèt kontrovèrsi, Badan Kahormadhân Dewan Perwakilan Rakyat onèng alarang Katowa Komisi IX DPR dâri Fraksi PDI-P Ribka Tjiptaning mamèmpin rapat panitia khusus bân panitia kerja. Larangan gâpanèka akaèt sarèng kasus èlanga Ayat (2) Pasal 113 dhalem Rancangan Undang-Undang Kasèhadhân sè èsatujuwi Rapat Paripurna DPR, 14 September 2009. Parkara panèka jhughân micu panolaghân publik akaèt isuna minangka calon Mantri Kasèhadhân è Kabinèt Joko Widodo-Jusuf Kalla, molaè dâri petisi online kantos Ikatan Dokter Indonesia.

## Sombher
Abu Musa Al-Asy'ari

**Abu Musa al-Ash'ari** ( أبو موسى الأشعري‎), sè asma aslina  **Abḍullah bin Qais bin Sulaim al-Ash'ari** (عبد الله بن قيس بن سليم الأشعري), panèka sala sèttong sohabhât Nabi Muhammaḍ. Abu Musa al-As'ari ḍâtâng ḍâri Yaman, bân maso' Islam è Mekka sabellunna hijrah. È bâkto ghi' kènè', Abu Musa ampon nolak ajhârân nyembhâ berhala, bân Abu Musa ngèḍing jhâ'  Nabi èpakon ka Mekkah, Abu Musa ghâncang mangkat bân maso' Islam. Samarèna pan-bârâmpan malem ajhâr Al-Qur'an ḍâri Gustè Nabi, Abu Musa al-Ash'ari lajhu abâli ka Yaman ka'angghuy ḍakwah. Salèrana jhughân èkennal kalabân orèng sè hèbat nongghângi jhârân. Bhâdhânna panḍâ', koros bân anḍi' janggu' sè tèpès.

Salèrana bân ḍuwâ' tan-taretanna Abu Burḍah bân Abu Ruhm, èbhârengè 50 orèng dâri ra'yatdhâ mangkat ḍâri Yaman bân kalabân kapal èmigrasi ka Maḍinah bân ambu è Habasyah kalabân naèk ḍuwâ' kapal. Abu Musa bân pengikutdhâ saterrossa èmigrasi ka Maḍinah kalabân rombongan Ja'far bin Abu Talib bân ètemmoè Nabi Muhammaḍ sa'amponna Perang Khaibar è taon 628. Sabellunna kaḍâtengngan rombongan Abu Musa ka Maḍinah, Ghustè Kanjeng Nabi aḍhabu, “Laggu’ bhakal rabu ka ba’na kabbhi bhângsa se lebbi alos ḍâ’ ka Islam ètèmbhâng ba’na.” Saellana ḍâtâng, Abu Musa al-Ash'ari asalaman saèngghâ èkennal orèng sè pertama kalè asalaman.

Abu Musa saterrossa noro' è Perrang Dzaturriqa (artèna sè anḍi' tambelllân) è dimma orèng-orèng Islam abhetbhet sokona kalabân kaen bâkto sokona loka polana parjhâlânan sè jhâu alabân warga Nejd sè ahiyanat ḍâ' ka otosan orèng Islam.

Saamponna noro' è ḍalem Fathu Mekkah è taon 629, Abu Musa dhâddhi sala sèttong pamimpin pasukan muslim è perrang Authas è taon 630 M alabân ḍuraiḍ bin ash-Shimmah bân suksèsa makala. Rosulullah lajhu aḍu'a'aghi  ka'angghuy Abu Musa, "Ya Allah, sapora'aghi dhusana Abḍullah bin Qais (Abu Musa) bân maso'aghi ka kennengngan sè kamolja'an è arè kiamat."

ḍu taon salastarèna, Muhammaḍ ngotos Abu Musa bân Mu'aḍz bin Jabal ka Yaman (kottah Zabiḍ bân aḍen) ka'angghuy dhâddhi pamimpinna orèng bân nyebbâraghhi ajhârân Islam è dhissa'. Haḍist sè kalonta sè èriwayataghi sareng Abu Burḍah, ḍâri ramana, ḍâri embana, ènyata'aghi jhâ' Nabi Muhammaḍ apareng nasehat ka rèng-orèng ka'ḍinto sabellunna mangkat: " paghâmpang bân ta' mamalarat, bherri' kabhâr sè beccè' bân jhâ' aghâbây orèng buru, saleng ta'at bân jhâ' saleng atokar".

## Sombher
Rachmawati Soekarnoputri

**Diah Pramana Rachmawati Soekarnoputri, S.H., M.H.** (27 September 1950 – 3 Juli 2021) èngghi panèka pangacara bân politikus Indonèsia minangka pandiri, sakalangkong Katowa Pembina Yayasan Pandidighân Bung Karno. Kaaktifanna è dhunnya politik sè palèng aher nalèka aghâbung dhalem Partai Gerakan Indonesia Raya (Partai Gerindra). Salèrana èkennal minangka sorang pandiri Partai Pelopor è taon 2002. Rachmawati aropa'aghi potra kapèng tello' Prèsidèn kapertama Rèpublik Indonèsia, Soekarno dâri parnikahanna sarèng Fatmawati.

Saampona robbhuna Soeharto, Rachmawati molaè maso' dhunnya politik è partengnga'an taon 2001, nalèka adèklarasiyaghi Forum Nasional sè dhâddhi cikal bakal abbhântu'na Partai Persatuan Bangsa Indonesia. Malah, è Pemilu Prèsidèn 2004, salèrana ècalonaghi sarèng partai gâpanèka sanajjân bânnè minangka pandiri. È tangghâl 8 April 2015, salèrana tamaso' dhalem kapangorosan Partai Gerindra minangka Bâkkèl Katowa Umum Bidhâng Idèologi. Sabellunna aher hayattha, salèrana èkokohaghi sarèng Katowa Umum Partai Gerindra, Prabowo Subianto kaghâbây adhâddhi Bâkkèl Katowa Dewan Pembina è tangghâl 7 September 2020.

## Kauripân pribadhi
Dhalem kauripân pribadhina, Rachmawati amolaè pandidighânna è Sakola Dasar Perguruan Cikini, saterrossa anerrossaghi sakola manengnga è Sekolah Menengah Pertama Perguruan Cikini bân Sekolah Menengah Atas Santa Ursula, Jakarta. Salèrana ngalampana pandidighân tèngghi è Fakultas Hukum Universitas Indonesia. Akaèt tekkanan politik masa Orde Baru, salèrana tapaksa ta' mamarè kuliahna. È taon 2002, Rachmawati abâli akuliah S1 è Fakultas Hukum Universitas Bung Karno bân lulus araè ghellâr Sarjana Hukum. Pas, salèrana akuliah S2 taon 2017 bân araè ghellâr Magister Hukum è kampus sè padhâ è taon 2020.

Rachmawati ampon anèka kalabân tello' raka. È taon 1969, salèrana ngalampana akad nèka sarèng Martomo Pariatman Marzuki otabâ Tommy Marzuki. È bâjâ gâpanèka, Soekarno adhâddhi tahanan politik è masa pamrènta'an Orde Baru. Nangèng, hubungngan parnikahanna ta' ajhâlân abhit. È tangghâl 8 Oktober 1973, salèrana apèsa è Pengadilan Negeri Jakarta Pusat. Rachmawati anèka polè è taon 1975 sarèng sorang aktor film, Dicky Suprapto. Dâri parnikahanna, salèrana èparèngè duwâ' orèng potra asmaèpon Muhammad Marhaendra Putra bân Muhammad Mahardhika Putra. Apèsa sarèng Dicky, salèrana anèka polè è taon 1995 sarèng Benny Sumarno. Benny sèdhâ è tangghâl 2 April 2018 bân èkobhurraghi è Taman Pemakaman Umum Karet Bivak.

## Sèdhâ
Sabulân sabellunna sèdhâ, teppa'na 17 Juni 2021, Rachmawati onèng aziarah ka Pasarean Soekarno è Blitar, Jhâbâ Tèmor. Ziarah panèka èkalampa kalabân upacara kamilitèran bân abidha dâri sabellunna. È tangghâl 3 Juli 2021 pokol 06.15 WIB, salèrana ènyata'aghi sèdhâ è Rumah Sakit Pusat Angkatan Darat Gatot Soebroto, Jakarta Pusat sè èsabâbbhaghi COVID-19 sè ampon èsandhâng molaè 26 Juni 2021. Salèrana èkobhurraghi è ghighir pasarean èbhuna, Fatmawati è Taman Pemakaman Umum Karet Bivak.

## Sombher
Tere

**Annisa Theresia Ebenna Ezeria Pardede** (lahèr 2 September 1979), sè lebbi èkennal kalabân asma mononim **Tere**, èngghi panèka sorang panyanyi, pendakwah, bân politikus Indonèsia sè onèng ajabat minangka Angghuta Dewan Perwakilan Rakyat molaè 1 Oktober 2009 kantos 21 Mei 2012. Tere aropa'aghi potra dâri pasangngan Tombang Mulia (TM) Pardede (rama) bân Lersiana Purba (èbhu). Minangka panyanyi, salèrana èkennal ngaghungè karakter vokal sè kowat sarta mampo nolès lirik laghu sè brani. Oca' "Ajjhâr dâri bânnya' hal" bân *"I believe everything happens for a reason"* dhâddhi filosofi dhalem kaodi'ânna.

## Riwayât
Dhalem riwayât pandidighânna, Tere amolaè sakola è SD Charitas St Stefanus, Jakarta (1985—1991), SMP Charitas St Stefanus, Jakarta (1991—1994), bân SMUN 70 Bulungan, Jakarta (1994—1997). Saampona tammat pandidighân awwâl, salèrana anerrossaghi studi è Universitas Indonesia, nèmbi' program Diploma Èlmo Sosial bân Politik, Departemen Èlmo Komunikasi (1995-1998) sarta Sarjana Èlmo Sosial bân Politik dâri departemen sè padhâ (1995—1999). Salaèn gâpanèka, salèrana jhughân ngalampana pandidighân non-formal kadhi kursus vokal privat asareng Ms Bertha (2000) bân Mrs Chaterine J Leimena (2004), kursus Bhâsa Inggris è *The British Institute* (TBI) Kuningan, sarta *ESQ Profesional Training for Members of House of Representative* (2009) bân pan-bârâmpan seminar kaghâbây nambâ wawasan bân pangataowanèpon.

## Karièr
Tere amolaè karièr è dhunnya tarèk sowara dâri hobi anyanyi bân adhâddhi panyanyi latar è bârghâi grup musik molaè ghi' toju' è bangku SMP bân SMA. Bakatta saterrossa ètemmo sarèng musikus Ahmad Dhani, sè abhântu salèrana ollè kontrak kerjâ sama kalabân Aquarius Musikindo è partengnga'an taon 1998. È taon 2000, Tere akolaborasi asareng Pas Band dhalem laghu *Kesepian Kita*. Dhani saterrossa maproduksi album solo perdanana sè ajudul *Awal Yang Indah* (Oktober 2002). Aquarius Musikindo maproduksi polè album kapèng duwâ'na, *Sebuah Harapan* (Oktober 2003), bân album kapèng tello', *Begitu Berharga* (September 2005), è ka'dimma salèrana aghândhing Denny Chasmala minangka produser. Dhalem album panèka, laghu lami karya Ian Antono bân Taufik Ismail sè ajudul *Panggung Sandiwara* èproduksi polè. È Desember 2008, salèrana ngerilis *tREretorial Hits* kaghâbây album kapèng empa', bân è taon 2009 ngerilis laghu *Di Hadapan-Mu* sè aropa'aghi *Original Soundtrack* dâri *Kata Maaf Terakhir*.

## Sombher
Wardah Hafidz

**Wardah Hafidz** ( lahèr 28 Oktober 1952) panèka aktivis Inḍonèsia. Salèrana panèka pamaḍḍhek UPC (Urban Poor Consortium), organisasi non-pâmârènta sè alako ka'angghuy abèla orèng mèskèn è kottah. 

## Bâkto Kènè'
Wardah lahèr è Jombang tanggâl 28 Oktober 1952. È rabât ḍâlem kâlowarga ponḍhuk Islam sè kowat. Embana panèka kèyaè (Olama' Islam) sè ngator Ponḍhuk è bâkto pânjhâjhâ'an Jeppang. Eppa’na Wardah nerrossaghi kalakowan sè paḍâ. Sa'amponna lolos ḍâri Ponḍhuk Islam Tebuireng, eppa’na Wardah ḍhâḍḍhi pangoloh tor bânnya’ noro’ ngabḍi ḍâ’ masyarakat è ḍâlem pendidikan aghâma. Mènangka kaluwarga santrè, kâlowargana Wardah anḍi’ hubungan semma’ ban Gus Dur tor Cak Nun.

Maske latar bhâlakang kalowargana bânnya' merri' pârhatiyân ḍâ' aghâma, namong molaè ghi' kènè' Wardah anḍi' pamangghiyân sè laèn ḍâri kâlowargana bân lingkunganna.

## Pendidikan
Ngèrèng traḍisi kâluwarga, Wardah mamarè pendidikan SMP è madrasah kâluwargana è Jombang. Saellana jârèya, èpon nerrossaghi pendidikan è sâkola'an Islam Muallimat è Jogjakarta. È bâkto ghi' ngoḍâ, Wardah ta' setuju kalabân standarisasi pendidikan è kâlowargana bân nyata'aghi pangaterrona ka'angghuy nerrossaghi pendidikan è sakola'an umum. Namong, orèng towana ta' poron, bân èbhuna ta' nolak bân nerrossaghi è Mu'allimat è ḍâlem bâkto ennem taon.

Sa'amponna lolos ḍâri Mu'allimat, Wardah nèkat nerrosaghi sakola’anna menorot pèlèyanna ḍhibi’. Saterrossa ajhâr sastra Bhâsa Inggris è IKIP Malang bân ngajhâri è Sakola'an Penerbangan Curug samarèna lolos. Sa'ellana jârèya èpatabâr mènangka ḍosèn è almamater, tapè ètolak bân mèlè nerrossaghi pangajhârân è Amèrika Serikat kalabân bèyasiswa ka Ball State University è Muncie, Indiana, jurusan sosiologi.

È taon 1997 Wardah bân kancana maḍḍhek UPC (Urban Poor Consortium). Fokus otamana UPC panèka ka'angghuy matombu gerraghân orèng mèskèn è kottah ka'angghuy ḍhâḍḍhi subjek sè mapan ka'angghuy parobâ'ân.

Wardah ngaḍhâbbhi tantangan è ḍâlem lalakonna, tamaso’ ètangkep polisi è bulân Pèbruari 2000 Teppa' aḍèmo sareng tokang bèca' sè terro atemmowa sareng Prèsiḍèn Abdurrahman Wahid (Gus Dur) ka'angguy nyare ka'aḍhilân. Abâreng 11 tokang bèca' laènna bân angghuta Lembaga Bantuan Hukum Jakarta (LBH Jakarta), salèrana pas èbèbasaghi bân ta' ètahan. 

## Sombher
Rustriningsih

**Rustriningsih** otabâ sè lebbi èkennal kalabân asma **Mbak Rustri** (lahèr 3 Juli 1967) èngghi panèka politikus sè onèng ajabat minangka Bâkkèl Gubernur Jhâbâ Tengnga ngampèngè Gubernur Bibit Waluyo molaè 23 Agustus 2008 kantos 23 Agustus 2013. Sabellunna, salèrana ajabat minangka Bupati Kebumen salama duwâ' pèriode molaè 23 Maret 2000 kantos pangonduran dhirina è 1 Agustus 2008. Salama amèmpin Kebumen, salèrana èkennal amarghâ kaberhasilanèpon noronaghi tèngkat kamèskènan, naè'aghi angka harapan odi', naè'aghi angka rata-rata abidha sakola, kantos naè'aghi pandapadhân asli daèrah (PAD) kalabân cè' ceppetta. Capaian gâpanèka sossa èraè dhalem bâkto kapamèmpinan sèttong kapala daèrah saos.

## Riwayât pandidighân
Dhalem riwayât pandidighânna, Rustri mamarè pandidighân sarjana è jurusan Administrasi Negara, sè bâjâ gâpanèka bâgiyân dâri Fakultas Hukum (Samangkèn Fakultas Èlmo Sosial bân Politik) Universitas Jenderal Soedirman, Purwokerto è taon 1991, saterrossa anerrossaghi pascasarjana è Universitas Gadjah Mada, Yogyakarta. Dhalem riwayât organisasina, salèrana onèng ajabat Katowa DPC Partai Demokrasi Indonesia Kabupatèn Kebumen (1996–1999) bân Katowa DPC Partai Demokrasi Indonesia Perjuangan Kabupatèn Kebumen (1999–2004). È lembaga indepènden, salèrana èkaparcajâ minangka Katowa Komisi Pemilihan Umum Daerah Kabupatèn Kebumen.

## Prestasi
Rustriningsih aropa'aghi sala sèttong kapala daèrah sè kennèng prestasi. È awwâl Reformasi, salèrana segghut èdhâddhiyaghi *role model* kaghâbây para kapala daèrah è Indonèsia. Malah, kapamèmpinanèpon è Kebumen èakowe sacara dhunnya, kadhi panghargâ'ân *Outstanding Woman in Local Government Certificate of Recognation* (2001) dâri badan ekonomi Asia-Pasifik sarta adhâddhi finalis *Stockholm Challenge’s Award* (2006). Prestasi panèka èokèr polè nalèka adhâddhi Bâkkèl Gubernur Jhâbâ Tengnga, è ka'dimma salèrana adhâddhi tokoh otama sè palèng aparbo è bâgiyân budhi pabhèghân sistem birokrasi è lingkungan Pamrènta Provinsi Jhâbâ Tengnga sè cè' ceppetta, kantos sossa ètandhingi sarèng pandahulu otabâ panerrossa.

Akaèt sarèng pamèlèyanna minangka Bupati Kebumen, Rustri ècalonaghi sarèng Partai Demokrasi Indonesia Perjuangan è taon 2000. Nangèng, bâḍâ pihak sè maksa salèrana kaghâbây mondhur dâri pancalonan kalabân alèsan amarghâ Rustri èngghi panèka sorang babine'. Sanajjân sakadhi gâpanèka, salèrana tetep èpèlè minangka Bupati Kebumen è tangghâl 15 Maret 2000 sarèng DPRD Kabupatèn Kebumen dhalem Sidang Paripurna Khusus. Salèrana asareng Nashiruddin Al Mansyur berhasèl amennangaghi pamèlèyan kalabân ollè 22 sowara bân ngalahhaghi Rahardjo Mocharor–Farid Subagyo sè ollè 20 sowara dâri 43 angghuta DPRD sè hadir. Adhasarraghi hasèl kasebbhut, Rustri bân Nashiruddin èlantik è tangghâl 23 Maret 2000.

## Sombher
Yohana Yembise

Prof. Dr. Dra. **Yohana Susana Yembise** Dip Apling., MA (lahèr 1 Oktober 1958) panèka Menteri Pamberdâjâ'ân Bâbinè' bân Parlindungan Ana' ḍâlem Kabinet Kerja 2014-2019. Salèrana èkennal polana dhâddhi menteri bân Ghuru Rajâ bâbinè' partama ḍâri Papua. Sabelluna èyangka' dhâddhi menteri, salèrana panèka profèsor è Universitas Cenderawasih.

## Pendidikan
Yohana amolaè pendidikan ḍhâsar è SD Padang Bulan Jayapura, taon 1971. Saellana panèka, alanjutagho è SMP Naghârâ 1 Nabire bân lulus taon 1974. Pendidikan saellana panèka è SMA Naghârâ Parsiabhân Nabire.

Salèrana alanjut pendidikan tèngghina taon 1985, ngala' Sarjana Bhâsa Inggris, Pendidikan Bhâsa bân Seni FKIP Universitas Cenderawasih. Saellana panèkan, salèrana alanjut dâ' linguistik terapan ḍâri *Regional Language Center (RELC), SEAMEO* Singapura, taon 1992, bân jhughân mamarè program gellar Master è Departemen Pendidikan Simon Fraser University è Kanada taon 1994. È taon 2001, Yohana alanjutaghi pendidikan Doktoral è Universitas Newcastle, bân ngaollè gellar Ph.D taon 2006.

## Karir
Salèrana amolaè karirrâ è bidang pendidikan kalabân dhâddhi asistèn dosèn è bidang Bhâsa bân Seni è Universitas Cenderawasih sejjhâk taon 1983 kantos 1986. Bân dhâddhi dosèn teptep sejjhâk 1987 kantos samangkèn. Tangghâl 14 Novèmber 2012, salèrana èyangka' dhâddhi profèsor doktor sareng Rèktor Univèrsitas Cenderawasih (Uncen) Jayapura. Salaènna dhâddhi dosèn, salèrana toman negghu' jabadhân mènangka kapala Laboratorium Bhâsa Uncen è taon 1991. Taon 1992 salèrana dhâddhi Diplomat Applied Linguistic TEFL (Dip. TEFL) ḍâri Regional English Language Centre (RELC), SEAMEO Singapore. Salèrana èkaparcajâ mènangka katua tim sèlèksi ghuru bhâsa Inggris SMP, SMK, SMA è kabhupatèn Merauke ghâbây parsiabhân pangèrèman ghuru bhâsa Inggris ka Sunshine Coast University Australia. Sarta dhâddhi angghuta *Joint Selection Team (JST) Australian Development Scholarship* biasiswa ADS/USAID taon 2011. Salèrana aktif ḍâlem kagiadhân kesenian sè èsponsorè bhâdhân kasennian Daèrah Kabhupatèn Paniai è Nabire sejjhâk taon 1974-1978. Toman jhughân dhâddhi bekkèl katua KNPI Kabhupatèn Paniai taon 1984. Salèrana anyalon mènangka Bupati Biak Numfor è taon 2013.

## Kaodi'ân
Yohana akabin sareng Leo Danomira bân anḍi' tello' ana', Marcia (27 tahun). Dina Maria, bân Bernie.

## Panelitian
Yohana Yembise nerbitaghi hasèl paneliti'ânna sè ajudul *Nurturing Literacy Development for Early Education in Papua* è tangghâl 1 Juni 2023 kalabân *Journal of Education Papua Baru* Vol. 1 No. 1. Panelitian kasebbhut nojjhuwaghi data statistik regional sè aghâmbhâraghi korelasi sè jellas antarana daèrah kalabân bitongan buta horof sè tèngghi bân daèrah kalabân bitongan kamèskènan sè tèngghi. Mèlana dâri ka'dinto, panelitian tentang pangembhângan literasi è daèrah-daèrah è Papua panèka sanget penting.

## Sombher-sombher
Tri Rismaharini

**Tri Rismaharini** otabâ sè èkennal kalabân **Bu Risma** (lahèr 20 Novèmber 1961) panèka mantan Menteri Sosial Rèpublik Indonèsia è Kabinèt Indonèsia Majhu sè ajabat molaè 23 Dèsèmber 2020. Sabelluna salèrana ajabat mènangka Wali Kottha Sorbhâjâ è 28 Sèptèmber 2010 kantos 28 Sèptèmber 2015 bân 17 Fèbruwari 2016 kantos 23 Dèsèmber 2020. Risma panèka bâbinè' partama sè kapèlè dhâddhi Wali Kottha Sorbhâjâ salanjhângnga odi'. Risma jhughân ècatet mènangka kapala daèrah sè palèng bhâghus pan-bârâmpan kalè sè maso' dâ' daftar pamimpin palèng bhâghus sa-dunnya.

## Kaodi'ân bân Kalowarghâ
Tri Rismaharini panèka ana' ka-3 dâri 5 satarètanan, dâri eppa' anyama Mochammad Chuzaini bân èbhu Siti Mudjiatun. salèrana lahèr è kottha Kediri, Jhâbâ Tèmor, tangghâl 20 Novèmber 1961. 

Tri Rismaharini akabin sareng Djoko Saptoadji bân anḍi' 2 pottra bân pottrè, anyama Fuad Bernardi bân Tantri Gunarni. Risma jhughân anḍi' hubungan kalowarghâ sareng Menteri Pendidikan bân Kabudhâjâ'ân è Kabinèt Indonèsia Bersatu II, Mohammad Nuh dâri nasabbhâ eppa'na.

## Pendidikan
Tri Rismaharini asakola è SDN Kediri bân lulus taon 1973. Salèrana alanjutaghi dâ' SMPN 10 Sorbhâjâ, lulus taon 1976, alanjutaghi ka SMAN 5 Sorbhâjâ bân lulus è taon 1980.

Salèrana ngala' pendidikan sarjana è jurusan Arsitèktur Institut Tèknologi Sapolo Nopèmber (ITS) Sorbhâjâ bân lulus taon 1987. Bân alanjutaghi pendidikan pascasarjana Manajemen Pamaddheghân Kottha è Institut Tèknologi Sapolo Nopèmber (ITS) Sorbhâjâ, lulus taon 2002. Ḍâlem acara ITS EXPO, April 2014, Tri Rismaharini abâlâ pangaterrona dhâddhi dosèn è ITS saellana ngabdhi dhâddhi  Wali Kottha Sorbhâjâ.

Tangghâl 4 Maret 2015, salèrana ollè gellar kahormadhân Doktor Honoris Causa dâri Institut Tèknologi Sapolo Nopèmber Sorbhâjâ (ITS). Gellar kahormadhân kasebbhut èkaollè ḍâlem bidang Manajemen Pamaddheghân Kottha è Jurusan Arsitèktur Fakultas Tèknik Sipil bân Parancana'an.

## Karir
È pèlèyan daèrah 2015, pasangngan Risma-Whisnu èsokong PDI-P bân kapèlè mennang mutlak kalabân ollè 893.087 sowara otabâ 86,34 persèn dâri sadhâjâna bitongan sowara. Tri Rismaharini bân Whisnu Sakti Buana èlanti' mènangka wali kottha bân bekkèl wali kottha Sorbhâjâ periode 2016-2021 è tangghâl 17 Fèbruwari 2016 sareng Gubernur Jhâbâ Tèmor Soekarwo è Gedung Naghârâ Grahadi asarengan bân palantighân 16 bhupati/wali kottha hasèl pèlèyan daèrah rang-bhârâng taon 2015 è Jhâbâ Tèmor.

Tangghâl 14 Sèptèmber 2018 ḍâlem Kongrès UCLG-ASPAC 2018 (Kompolan Pamarènta Kottha bân Daèrah Sa-Asia Pasifik) è Sorbhâjâ, Tri Rismaharini kapèlè sacara aklamasi mènangka Prèsidèn UCLG-ASPAC periode 2018-2020 aghentè'è Gubernur Provinsi Jeju, Korèa Lao', Won Hee-ryong.

Tri Rismaharini èlanti' Prèsidèn Joko Widodo mènangka Menteri Sosial tangghâl 23 Dèsèmber 2020 ḍâlem reshuffle Kabinèt Indonèsia Majhu. Salèrana aghentè'è Juliari Batubara sè ollè kasus korupsi bhântowan sosial (bansos) COVID-19.

## Sombher
Endang Rahayu Sedyaningsih

Endang Rahayu Sedyaningsih (1 Februari 1955 – 2 Mèi 2012) panèka Mentri Kasèhadhân è Kabinèt Indonèsia Bersatu II sè ajâbhât sajjhek 22 Oktober 2009 kantos 30 April 2012. Sabelumma, panèka pèrna ajâbhât mènangka Kopala Pusat Panalitiyan bân Pangâmbângan Biomèdis sarta Farmasi, Badan Panalitiyan bân Pangâmbângan Departemèn Kasèhadhân.

Endang maollè ghellâr sarjana è taon 1979 ḍâri Fakultas Koḍokteran Universitas Indonesia sarta ghellâr magister bân doktor ḍâri *Harvard School of Public Health.*

## Karir
Endang molaè karèrra è taon 1979 mènangka ḍokter è Rumah Sakit Pertamina Jakarta. Panèka agabung è palayan kasèhadhân masarakat è taon 1980 bân alako è daèra sè palosok mènangka Kopala Puskesmas Waipare è Nusa Tenggara Tèmor salama tèllo' taon.

## Kaodiân Pribadi
Endang panèka pottra palèng seppo ḍâri pasangan Sudjiran Resosudarmo sareng Satimah Mardjana. Lakèna asmana Reanny Mamahit (Dhirèktur RSUD Tangerang) sarta aghâḍhuwi dhuwâ' pottra lake' bân sèttong pottra bini'. Pottra sè kapèng sèttong asmana Arinanda Wailan Mamahit, pottra sè kapèng dhuwâ asmana Awandha Raspati Mamahit, sarta pottra bini' sè palèng kènnè' asmana Rayinda Raumanen Mamahit.

È tangghâl 2 Mei 2012, Endang sèdhâ polana panyakè' kankèr paru-paru stadium tèngghi è omor 57 taon è RSCM, sakitar pokol 11.41 WIB.

## Sombher
Rukmini Zainal Abidin

**Rukmini Zainal Abidin** (lahèr 23 Februari 1924 – sèdhâ 3 Januari 2016) èngghi panèka sala sèttong pangusahâ farmasi Indonèsia sè ngaghungè pan-bârâmpan parsa'an, è antarana sè cokop èkennal èngghi panèka PT Tunggal Idaman Abdi. Rukmini aropa'aghi pamanakan dâri tokoh proklamator, Mohammad Hatta, bân pangusahâ Rahman Tamin. Salèrana èlahèrraghi è tengnga-tengnga kalowarga sodhâghar bhâthèk asal Bukittinggi minangka potra kapèng duwâ' dâri Abdul Djalil bân Kamhar. Kaghâbây mapalèbar usaha kalowargana, ramana merantau mabhâkta potra-potrana ka Surakarta bân Pekalongan, è ka'dimma Rukmini kènne' ampon segghut noro' alako dâlem usaha kasebbhut.

Rukmini ngalampana pandidighân dhasarra è Bukittinggi, nerrossaghi SMP è Pekalongan, bân SMA è Jakarta. Saampona tammat dâri sakola farmasi è Jakarta, salèrana alako è CBZ (RS Cipto Mangunkusumo). È ka'dinto, salèrana apangghi sarèng Zainal Abidin, sorang potra kalahèran Sawahlunto. Rukmini amolaè bisnisna è taon 1950 kalabân mukkak Apotek Tunggal è Salemba, Jakarta, ngaghuna'aghi modhâl dâri ramana. Duwâ' taon saterrossa, usaha Tunggal akembang kalabân ngaddheghâghi parsa'an impor bân agèn rajâ kaghâbây pamasaran obat-obadhân. È taon 1954, salèrana berhasèl ngaddheghâghi pabrik farmasina sè anyama Abdi, sè nem bellâs taon saterrossa dhâddhi parsa'an rajâ è Indonèsia bân ngaghungè pabrik kosmetik.

## Bisnis
È awwâl taon 1980, adhasarraghi hasèl panalitèyan JETRO, Rukmini dhâddhi sala sèttong partner bisnis sè kennèng andellaghi, khosossa sarèng investor Amerika bân Eropa. È taon 1994, PT Tunggal bân PT Abdi amerger adhâddhi PT Tunggal Idaman Abdi (TIA). È taon 2017, TIA ampon ngaghungè 45 cabang è 31 kottha rajâ è Indonèsia. Samangkèn, parsa'anna èterrossaghi sarèng potrana, Almitra Indira Abidin, bân ampon ngekspor produk farmasi sarta kosmetik ka langkong dâri 50 naghârâ.

## Karièr
Dhalem pajhâlânan karièrra, Rukmini onèng ajabat è bârghâi parsa'an, tamaso' minangka Direktur PT Tunggal, Direktur Apotek Tunggal, Dewan Komisaris PT Abdi, sarta Direktur è PT Shailendra Arya, PT International Cosmetics, bân PT Reckit & Colman Indonesia. Salèrana jhughân onèng amèmpin PT Tunggal Sila Farma (1979-2008) sè saterrossa amerger dhâddhi PT DKSH Tunggal. Salaèn gâpanèka, Rukmini aktif è organisasi sosial bân pandidighân minangka Pandiri Yayasan Mitra Budaya, Pandiri Ganesha Society, bân Pandiri Yayasan Tugasku sè anaungè sakola TK, SD, bân SMP Tugasku.

## Sombher
Tari Rabbani Wahed

**Tarian Rabbani Wahed** panèka seni tarian Sufi sè asalla ḍâri Samalanga, Bireuen, Acèh, Inḍonèsia . Tari Rabbani Wahed panèka ngajhâri tentang tauhèd, aghâma, bân kakompaghân lèbât ghuliyân sè *energik. Tari Rabbani Wahed* ècèpta'aghi sareng **T. Muhammad Daud Gade**. Tarian Sufi panèka èmolaè kalabân noro'è syi'ir **tarian Meugrob** bân anḍi' ghuliyân lebbi ḍâri 30 sè èmolaè kalabân *Rateb du'ek* ("toju'") bân *Ratep deng* ("manjheng"), panèka aropa'aghi parkembhângan ḍâri tarian Meugrob sè ampon bâḍâ è Acèh.

## Sajhârâ
Asal Mowasal tari Rabbani Wahed panèka ḍâri tari Meugrob (alonca'), sè ka’ ḍimma tari panèka èlampa’agi è malem Idul Fitri, sè maca syi'ir-syi'ir Ghustè Allah. Nangèng, è arè sè laèn Meugrob aobâ dhâddhi tarian ngambâ' tamoy otabâ pangantan sè ghi’ bhuru akabin sè molè ka romana binèna, biasana esebbhut kalabân *Peugrob Linto*. Tarian panèka èlampa'aghi è musholla bân èlampa'aghi ghâbây orèng bânnya' è arè-arè rajâna Islam, akadhi Idul Fitri, pamagiyân zâkat pètra, maulid Nabi, bulân romadon, acara panèn bân peraya'an laènna, sè èlampa'aghi sareng rèd-morèd Muhammad Saman.

Tari Rabbani Wahed samangkèn panèka coma èlampa'aghi mènangka wârisân kabhudhâjâ'ân, sè èpaoḍi' polè sareng Daud Gade è taon 1990, sa'amponna para' pona'a è bâkto jhâman kolonial Bâlândhâ bân pasca-kamardhika'an Inḍonèsia.

Tari Rabbani Wahed samangkèn panèka coma èlampa'aghi mènangka wârisân kabhudhâjâ'ân, sè èpaoḍi' polè sareng Daud Gade è taon 1990, sa'amponna para' pona'a è bâkto jhâman kolonial Bâlândhâ bân pasca-kamardhika'an Inḍonèsia.Kaulâh makalonta polè tari Rabbani Wahed è taon 1990.

-Daud GadeÈ taon ghânèka, Gubernur Acèh Ibrahim Hasan makalowar èdaran ka'angghuy maoḍi' kesenian Acèh sè para' pona'a. Ta’ abit sa'amponna ghânèka, Daud Gade langsong ajâwâb èdaran jareya. È bâkto ghânèka, bâḍâ kalèbun (*keuchik*) Sangso, Samalanga. Kalèbun ghènèka pas makompol pan-bârampân ḍâd-ngoḍâdhân e kampongnga. È dhisa ka'ḍissa', kalèbun pas ngajhuwâghi *ide* *spontan* sè bâḍâ è pekkèranna. Ḍâlem bâkto 14 arè, Sadhâjâ ghuliyân neng Rabbani Wahed ampon lastarè èsoson.

## Sombher
Aminah Tjendrakasih

**Siti Aminah Tjendrakasih** (29 Januari 1938 – 21 Desember 2022) èngghi panèka sorang paraghâ bân modèl Indonèsia. Asmaèpon molaè èkennal publik nalèka salèrana amaèn dhalem film Serampang 12 (1956) bân Asrama Dara (1958). Saterrossa, salèrana èkennal berkat perranèpon minangka Mpok Lela otabâ Mak Nyak dhalem sèrial Si Doel Anak Sekolahan.

## Karièr
Molaè ghi' asakola è SKP, potra dâri pasangngan palawak Husin Nagib bân Wolly Sutinah panèka ampon onèng ka dhunnya panggung. Napolè èbhuna ampon adhâddhi aktris rajâ è bâjâ gâpanèka. Karièrra èawwâli kalabân perran kènnè' dhalem film *Musafir Kelana* (1953). Saterrossa salèrana aktif è pentas sandiwara 1955 minangka pamaèn bân panyanyi. È taon sè padhâ, salèrana ollè kasempatdhân tampil dhalem film *Oh, Ibuku* (Bâgiyân I dâri film *Gadis Tiga Djaman* sè asambhung ka *Puteri Revolusi*) produksi Garuda Film bân Semeru Film è bâbâ araan sutradara Ali Yugo. Asareng èbhuna, Wolly Sutinah, è taon sè padhâ jugân salèrana noro' amaèn dhalem film *Gambang Semarang*. È film kapèng tello'na, *Ibu dan Putri* (1955) sè èsutradarai Ha van Wu, Aminah Cendrakasih èparèngè kaparcajâ'ân minangka pameran otama asareng Lies Noor.

Molaè 1955 kantos 1989 saos, salèrana ampon abintangè sakira 101 film, saè minangka pameran pabhânto otabâ pameran otama. Berkat pangabdianna sè cè' abidha è dhunnya film, è taon 1992 Aminah narèma Panghargâ'ân Kasatia'an Profesi Keartisan dâri Dewan Film Nasional. Asmaèpon onèng èlang kaghâbây bâkto sè cokop abid dâri dhunnya film, saampona salèrana abintangè *Habis Gelap Terbitlah Terang* è taon 1959 bân saterrossa anèka. Bhuru è taon 1970 asmaèpon muncul polè nalèka salèrana noro' amaèn dhalem pan-bârâmpan sandiwara TV, bân è taon 1971 abâli tampil dhalem film.

Sajhâlân sarèng parkembangan partelèvisiyan Indonèsia sè sakèyan akembang è masa gâpanèka, Aminah jugân noro' naramè'è kahadiran dhunnya sèrial telèvisi. Sala sèttongnga èngghi panèka *Rumah Masa Depan* (1984—1985). Nangèng sè malambungaghi asmaèpon polè èngghi panèka nalèka salèrana aperranaghi karakter Mak Nyak dhalem sinetron *Si Doel Anak Sekolahan* (1994—1997) sè èsutradarai (arangkap minangka produser bân pamaèn) Rano Karno.

## Sombher
Nevi Zuairina

Nevi Zuairina (lahèr 20 Sèptember 1965) panèka politikus Indonesia ḍâri Partai Keadilan Sejahtera (PKS) sè ajâbhât mènangka angghuta *Dewan Perwakilan Rakyat Republik Indonesia (DPR-RI*) dhuwâ' periode sajjhek taon 2019. Nevi panèka bini ḍâri Irwan Prayitno, Gubernur Sumatera Bârâ' periode 2010–2015 bân 2016–2021, sarta Angghuta DPR-RI sajjhek 1999 kantos 2010. Polana mabhârengngaghi rakanna, panèka aktif ajâbhât mènangka Katua *Tim Penggerak Pemberdayaan Kesejahteraan Keluarga (TP-PKK)* Sumatera Bârâ'.

## Riwayat Oḍi'

### Kalowarga bân Pandidighân
Nevi Zuairina èlahèraghi è Jakarta è tangghâl 20 Sèptember 1965. Ramana, Drs. H. Zulchair Narun, panèka pansiunnan Departemèn Parindustrian Republik Indonèsia sè asalla ḍâri daèra Salido, IV Jurai, Pesisir Lao' kalabân Suku Jambak. Èbhuna, Hj. Elbiza Rose, asalla ḍâri Indarung, Lubuk Kilangan, Padang kalabân Suku Sepanjang.

Nevi molaè pandidighân è Sekolah Dhâsar 01 Pagi Rawamangun Jakarta bân lulus è taon 1978. Panèka nerrosaghi pandidighân dâ' SLTP Negeri 74 Jakarta (lulus 1981) sarta SMA Negeri 31 Jakarta (lulus 1984).

Nevi kuliah è Jurusan Kimia FMIPA Universitas Indonesia (UI) è taon 1984. È taon 1985, è omor 20 taon, Nevi akabin sareng Irwan Prayitno, mahasiswa Fakultas Psikologi UI. Abhâreng rakanna, Nevi alaksana’aghi ḍakwah bân aktif è dâlem kagiadhân sosial kamasarakadhân. Nevi dhibi' tak mare sakolana bân ampon ambu è taon 1987. Salastarèna Irwan lulus kuliah, kagiadhân ḍakwah kasebbhut èterrosaghi kalabân ngembângaghi kagiadhân ḍakwah è kampus Universitas Andalas bân IKIP Padang (samangkèn Universitas Negeri Padang). Ḍâri parnèkahan panèka, panèka èkaronèyaè sapolo orèng pottra sarta dhuwâ bellas kompoy (kantos Mei 2023).

## Sombher
Siti Fadilah Supari

**Siti Fadilah Supari** (lahèr 6 Novèmber 1949) panèka dosèn bân ahli jantung sè ajabat mènangka angghuta Dèwan Partèmbhângan Prèsidèn ḍâri 25 Januwari 2010 kantos 20 Oktober 2014. Sabelluna, èpon ajabat Menteri Kasehadhân Indonesia ḍâlem Kabinet Indonèsia Bersatu sè èpimpin Prèsidèn Susilo Bambang Yudhoyono.

Tangghâl 20 Oktober 2004, Siti Fadilah èlanti' mènangka Menteri Kasehadhân sareng Prèsidèn Indonèsia, Susilo Bambang Yudhoyono. Salèrana akabin sareng Ir. Muhamad Supari bân anḍi' ana' 3.

## Pendidikan
Siti Fadilah mamarè sakolana è SMAN 1 Surakarta . Salèrana narèma gellar sarjana ḍâri Univèrsitas Gadjah Mada (Yogyakarta) è taon 1972. Taon 1987, salèrana narèma gellar master (S-2) ghâbây panyakèt jantung bân pembuluh dârâ dâri Univèrsitas Indonèsia taon 1987. taon 1996, èpon narèma gellar doktor (S-3) ḍâri Univèrsitas Indonèsia.

## Dhâddhi Menteri Kasehadhân
Tangghâl 20 Oktober 2004, salèrana èyangka' sareng Prèsidèn Susilo Bambang Yudhoyono ghâbây mimpin Departemen Kasehadhân. Menteri Kasehadhân sabelluna panèka Achmad Sujudi, pas èghentè'è Siti Fadilah.

Siti Fadilah mataḍâ' pangèrèman virus flu mano' ka laboratorium WHO è Novèmber 2006 polana vaksin èjhuwâl ka naghârâ-naghârâ èkonomi seddhâng, tor Amèrika Serikat ngaollè kaontongan tapè Indonesia ta' ollè pa-apa. Salèrana jhughân nyegghâ kamongkènan jhâ' strain virus kasebbhut bhâkal èghuna'aghi ghâbây sanjhâta biologi. Samarèna panèka, salèrana ausaha mabâli hak Indonèsia. Tangghâl 28 Maret 2007, Indonesia ngumumaghi jhâ' ampon saroju' sareng WHO kaangghuy amolaè pangèrèman virus kalabân cara sè anyar, ghâbây aberri' aksès vaksin dâ' naghârâ èkonomi seddhâng. Siti Fadilah akonfirmasi è tangghâl 15 Mèi 2007 jhâ' Indonèsia ngèrèm sampel H5N1 ka laboratorium WHO.

Tangghâl 6 Januwari 2008, Siti Fadilah nerbitaghi buku *Saatnya Dunia Berubah! Tangan Tuhan di Balik Virus Flu Burung* sè aèssè parjhâlânan alabân Flu Burung è Indonesia, tor bâḍâna jâng-bâjângan nekolim ḍâri lowar naghârâ. Bukuna èyangghep aparèng onèng lakona WHO sè saongghuna. Siti Fadilah abâlâ lakona World Health Organization (WHO) sè ta' adhil, sè ampon 50 taon awâjib-aghi  *virus sharing,* sè bânnya' marogi naghârâ mèskèn bân naghârâ èkonomi seddhâng sè dhâddhi kennengngan asal virus kasebbhut. Buku panèka ollè protès ḍâri pangobâsana WHO tor AS. Buku sè ètarjema'aghi ka bhâsa Inggris ètarèk dâri èdaran bân èrèvisi, bân sè Bhâsa Indonesia ghik bâḍâ kantos è cèta' ka-4 kalèna.

Siti Fadilah ajamin jhâ' Indonèsia bisa aghâbây vaksin flu burung dhibi' è Mei 2008. Salèrana jhughân abâlâ jhâ' industri vaksin Indonèsia paḍâ sareng anḍi'na naghârâ Cèna.

## Sombher-sombher
Ade Irawan

**Arzia Dahar** (5 April 1937 – 17 Januari 2020), sè lebbi èkennal minangka **Ade Irawan**, èngghi panèka sorang paraghâ Indonèsia. Arzia aropa'aghi potra kapèng lèma' dâri sanga' satarètanan dâri pasangngan Mohammad Dahar (rama) bân Bastian (èbhu) asal Nagari Koto Gadang, Sumatera Bârâ'. Ade amolaè terjun ka dhunnya seni peran sè dhâ'-adhâ' è taon 1964 minangka figuran dhalem film *Diambang Fadjar* produksi Agora pimpinan Bambang, rakana. Sanajjân ampon èkennal Bambang molaè sabellunna adhâddhi aktor è taon 1954, kaduwâna bhuru anèka saampona Bambang populèr berkat amaèn è film *Tiga Dara* taon 1956.

Ade molaè ollè peran otama molaè amaèn dhalem film *Tjinta Di Udjung Tahun* (1965). Ta' pèra' amaèn dhalem parsa'an film rakana, Ade jhughân amaèn dhalem parsa'an film laènna. Salaèn amaèn film, Ade jhughân aktif nolès skénario, è antarana *Fajar Menyingsing* (1975) bân *Belas Kasih* (1973). Saampona mamarè *Fajar Menyingsing* (1975), parsa'an film Agora sè èpaddhek asareng rakana ngalampana kabangkrudhân. Saampona gâpanèka, Bambang ghârring saterrossa sèdhâ è taon 1979. Ta' pèra' è dhunnya layar lèbar, Ade jhughân aktif è layar kaca; serial sè onèng èbintanggè è antarana *Takdir Ilahi*. Ade narèma panghargâ'ân Kasatia'an Profesi dâri Dewan Film Nasional è taon 1993.

## Sèdhâ
È arè Jum'at, 17 Januari 2020, Ade Irawan sèdhâ èsabâbbhaghi panyakèt degeneratif sè akibatta ka komplikasi jantong bân paru. Sabellunna, Ade onèng tello' kalè èbhâkta ka Unit Gawat Darurat (UGD) Rumah Sakit Fatmawati, Jakarta. Nangèng, amarghâ kabâḍâ'ânna ampon ta' katolong, salèrana sèdhâ è pokol 14.22 WIB dhalem yuswa 83 taon, nyosol potrana, Ria Irawan, sè ampon sèdhâ è tangghâl 6 Januari sabellunna. Jenazah Ade èsemayamaghi è dalem duka sè bâḍâ è Jhâlân Anggrek Lestari Indah Blok N No. 11, kawasan Lebak Bulus, Jakarta Selatan. Ade èkobhurraghi è TPU Tanah Kusir, Jakarta, dhalem sèttong liang lahat asareng rakana.

## Sombher
Siti Nurbaya Bakar

**Siti Nurbaya Bakar** (lahèr 28 Agustus 1956) panèka birokrat, politikus ḍâri Jakarta. Salèrana toman ajabat mènangka Menteri Lingkungan Oḍi' bân Kehutanan ḍâlem Kabinet Karjâ 2014–2019 bân Kabinèt Indonèsia Majhu 2019–2024.

## Pendidikan
Siti Nurbaya amolaè pendidikan ḍhâsarra è SD Muhammadiyah III, Matraman, Jakarta, salèrana lulus è taon 1968. Saellana panèka, alanjut asakola è SMP Naghârâ 50 Slamet Riyadi, Jakarta. Salèrana mamarè pendidikan SMP-na è taon 1971. Saellana panèka asakola è SMA Naghârâ 8 Jakarta bân lulus è taon 1974.

È taon 1975, salèrana lanjut dâ' Institut Pertanian Bogor (IPB). Siti Nurbaya ngaollè gellar insinyur è taon 1979. Samarèna panèka, slèrana alanjut dâ' pendidikan magister è International Institute for Aerospace Survey and Earth Science (ITC), Enschede, Bâlândhâ, bân ngaollè gellar Master of Science (M.Sc.) è taon 1988. Pendidikan doktorrâ è kala' è Institut Partanèyan Bogor bân Universität Siegen, Jerman, tor ngaollè gellar doktor (Dr.) taon 1998.

Siti Nurbaya èberri' gellar mènangka profèsor kahormadhân (Prof.) taon 2022 ḍâlem bidang èlmo Manajemen Sombher Daya Alam sareng Univèrsitas Brawijaya.

## Karir

### Karir birokrasi
Ḍâlem dhunnya birokrasi, Siti Nurbaya toman aduduki bânnya' jabadhân. Salèrana amolaè karirrâ è taon 1981 è Bhâdhân Parancanaan Pamaddheghân Daèrah (Bappeda) Provinsi Lampung. È ka'dissa', salèrana toman ajabat mènangka Kasubid Analisis Stastistik, Kasi Panelitian Fisik, Kasi Pengairan, Kasi Tata Ruang, Kabid Panelitian, Kabid Prasarana Fisik bân Bekkèl Katua Bappeda.

Samarèna panèka, salèrana ros-terrosan toman dhâddhi Kabiro Parancanaan è Departemen Ḍâlem Naghârâ, se ngajhâr è Kopertis, Pelaksana Manajemen è STPDN, Sèkretaris Jenderal Depdagri, Dewan Komisiaris Pusri, bân Katua Komite Investasi bân Manajemen Risiko Pusri. Siti Nurbaya toman ajabat mènangka Sekretaris Jenderal DPD-RI ḍâri taon 2006 kantos 2013. Ḍâlem bâkto nèka jhughân, Siti Nurbaya ngaollè pangarghâ'ân Laporan Akuntansi Standar palèng tèngghi ḍâri Menteri Keuangan ḍâri 2008 kantos 2011, bân Pangarghâ'ân WTP Laporan Keuangan ḍâri Bhâdhân Pemeriksa Keuangan Rèpublik Indonèsia sejjhâk penilaian awwâl mènangka Sekjen DPD-RI.

### Karir Politik
Saellana pènsiun ḍâri PNS (Sekjen DPD-RI) è taon 2013, Siti Nurbaya maso' ka dhunnya politik bân ajabat mènangka katua Dèwan Pimpinan Pusat (DPP) Partai Nasdem.

Taon 2014 Siti Nurbaya aduduki jabadhân Menteri LHK Kabinèt Karjâ periode 2014-2019. Alanjut ka taon 2019 Siti Nurbaya èkaparcajâ ghâbây abhânto prèsidèn Joko Widodo, tor ajhâlâni jabadhân sè paḍâ è Kabinèt Indonèsia Majhu periode 2019-2024.

## Sombher-sombher
Francisca Casparina Fanggidaej

**Francisca Casparina Fanggidaej** (16 Agustus 1925 – Tangghâl 13 November 2013) èngghi panèka tokoh revolusioner Inḍonèsia sè jhughâ guru bân penerjemah bhâsa Inggris. Salèrana jhughân alako mènangka wartawan ghâbây Radio Gelora Pemuda. Francisca lahèr dâri kalowarga Gottlieb Fanggidaej, pejabat tèngghi è Hindia Bâlândhâ bân Magda Maël, ibu rumah tangga dâri Timor Tèmor.

## Biografi

### Masa ghi' kènè'
Francisca lahèr è Noelmina, Takari, Kabhupaten Kupang, mènangka ana' nomer empa' kalabân embu' sè anyama Magda Maël dâri Timor Tèmor bân ramana sè anyama Gottlieb Fanggidaej dâri Pulo Rote sè alako è *Burgerlijke Openware Werken* (BOW), otabâ samangkèn èkennal mènangka Departemen Pekerjaan Umum (DPU), pamarèntah Hindia Bâlândhâ kalabân posisi pengawas *hoofdoptor* (padâ sareng pejabat èselon 3 ghâbây arèya) bân alako è bagiân bendungan bân irigasi. Polana jabatanna sè tèngghi, kalowargana tamaso' dâlem kalompo' "Black Dutch" bân bâdâ è posisi " *gelijkgesteld* " sè artèna rèng-orèng panèka kalompo' sosial sè è padâ'aghi kalabân Bâlândhâ/Eropa. Hal panèka polana rèng-orèng rowa ta' lahèr Bâlândhâ (non-asli), tapè tamaso' dâ' kalompo' sosial Bâlândhâ bân èbâbâna otoritas hokom Bâlândhâ. Embah lakè'na Francisca, noro' nerjema'aghi edisi pertama Alkètab Injil bhâsa Melayu, khusussa Alkètab Protestan.

Eppa'na narèma pamolangan è settong sakola'an PNS, *[[Opleiding School Voor Inlandsche Ambtenaren]]* (OSVIA), sè ta' sampè èpamarè lataran èpakalowar è bâkto noro' demonstrasi sè nyata'aghi ta' puassa para morèd Inḍonèsia ka pamarènta Hindia Bâlândhâ. Masa na'-kana'na salèrana odi' è Sorbhâjâ, Jhâbâ Tèmor. Odi’na è semma’na romana GA Siwabessy, sè seggut dhâddhi kennengnganna kompolan ngangodhâdhân Maluku. Ḍâri GA Siwabessy bân Sam Malessy, salèrana ollè pemahaman bân apresiasi sè rajâ dâ' nilai-nilai nasional.

## Sombher