Molekul

**Molekul** ghâmpangnga panèka ḍuwâ' otabâ lebbi atom sè salèng asambhung bân ètalè'è sareng talèyan kimia. Molekul aropa'aghi ghughusan sè saccara èlèktris asèpat nètral. Molekul èbhidhâ'aghi ḍâri ion aḍhâsar sobungnga muwatan listrik. Nangèng, ḍâlem fisika kuantum, kimia organik, bân biokimia, istila molekul segghut èghuna'aghi kalabân bâk lorghâ, jhughân èghuna'aghi ka'angghuy ion poliatomik.

Ḍâlem tèori kinètika gas, istila *molekul* segghut èghuna'aghi ka'angghuy partikel gas popana bisaos tanpa mentèngè èssèna. Mènorot artè panèka, atom gas mulia èangghep mènangka molekul monoatomik.

Sèttong molekul bisa homonuklir, panèka aghâdhuwi atom-atom ḍâri sèttong unsur kimia, matsalla oksigèn (O2); otabâ bisa jhughân aropa hètèronuklir,  sèttong senyawa kimia sè asoson ḍâri sèttong unsur, matsalla aèng (H2O). Atom bân kompleks sè asambhung lèbât talèyan non kovalèn, akadhi talèyan hidrogèn otabâ talèyan ionik, omomma èangghep mènangka molekul tongghâl.

## Sajhârâ bân Ètimologi
Mènorot Merriam-Webster bân Kamus Etimologi *Online*, istila "*molecule*" ètoronnaghi ḍâri bhâsa Latin "*moles*" otabâ unit kènè'na massa.

***Molecule** (1794) – "partikel sè cè' alossa", ḍâri bhâsa Prancis *molécule* Perancis (1678), dâri bhâsa Neo-Latin *molecula*, kènè' ḍâri bhâsa Latin *moles* "massa, pangalang". Awwâl artèna mar-samar; mode oca' (èghuna'aghi kantos akhèr abad ka-18 namong ḍâlem bentu' Latin) bisa èsarè ḍâ' filsafat Descartes.

Definisi molekul ampon aoba asareng atambâna pangataowan tentang sosonan molekul. Definisi sabellunna korang teppa', èdefinisiaghi molekul mènangka "partikel sè palèng kènè' dâri zat kimia murni sè ghi' èjâgâ komposisi bân sèpat kimiana". Definisi panèka segghut ètola' sabâb bânnya' zat ḍâlem sabbhân arè, akadhi bâto, bujâ, bân logam, èpadhâddhi ḍâri jaringan krèstal rajâ ḍâri atom otabâ ion sè ètalè'è saccara kimia, tapè ta' èghâbây ḍâri molekul diskrit.

## Talèyan
Molekul èpasèttong sareng talèyan kovalen otabâ talèyan ionik. Bâḍâ jennis unsur nonlogam sè coma bâḍâ mènangka molekul è kennengngan. Contona, hidrogèn coma bâḍâ mènangka molekul hidrogèn. Sèttong senyawa Molekul èbhâdhi ḍâri ḍuwâ' otabâ lebbi unsur.

### Kovalèn

Talèyan kovalèn panèka talèyan kimia sè èbâgi ḍâ' pasangan èlèktron è antara atom. Pasangan èlèktron panèka èsebbhut *pasangan reng-sareng* otabâ *pasangan talèyan*, bân kaseimbangan gaya tarèk bân tola' sè stabil è antara atom, bâkto abâgi èlèktron, ka'ḍissa èsebbhut *talèyan kovalèn*.

### Ionik

Talèyan ionik panèka jenis talèyan kimia sè mamaso' daya tarèk èlèktrostatik antara ion-ion sè muatanna alabâbnan, bân panèka interaksi otama sè kadhâddhiyân è ḍâlem senyawa ionik. Ion panèka atom sè ampon kaèlangan sèttong otabâ lebbi èlèktron (èsebbhut kation) bân atom sè ampon ollè sèttong otabâ lebbi èlèktron (èsebbhut anion).  *Transfer* èlèktron panèka èsebbhut *elektrovalensi* sè aropa'aghi labân ḍâri kovalènsi. È ḍâlem hal sè palèng sadherhana, kation panèka atom logam bân anion panèka atom nonlogam, nangèng ion panèka bisa dhâddhi lebbi rumit, matsalla, ion molekuler akadhi NH+4 otabâ SO2−4. Sadherhanana, talèyan ionik panèka *transfer* èlèktron ḍâri logam ka nonlogam sopajâ kaḍuwâ' atom ngaollè kalopa' valensi sè aèssè samporna.

## Sombher