Masjid Sultan Malik al-Saléh

Masjid Sultan Malik al-Saleh ( Masjid Sultan Malik al-Saléh basa Madhurâ ) panèka sala sèttong masjid bersejarah sè langkong kona è Nusantara bân kabâdâ'ân langsong dâ' kabhidân maso'na agâma Islam è Sumatera bân Nusantara. Masjid panéka bhâdâ é Kabupatén Acéh Utara, Propinsi Acéh, e sekitaran komplek makam Sultan Malik al-Saléh, rato sé kapéng séttong é kasultanan Samudera Pasai.

Masjid panéka èkennal mènangka ponjer kabhidân kagiadhân aghâma, da'wah, bân panyebbhâran ajârân aghâma Islam è wilayah pasésér lao' Sumatera è bâkto kabhidân jalur perdagangan internasional antara Timur Tengah, India bân Asia Tèmor Lao'. Bhâdhâna Masjid Sultan Malik al-Saléh nandha'aghi prosés kalembhâghâ'ân Islam sareng Nusantara sè kalampan kalabhân bertahap tor tentrem.

Sajârah

Masjid Sultan Malik al-Saléh èyangghep bâdâ è akhir abad ke-13 Maséhi, ra-kèra taon 1292 Masehi, ètoro'è sedana Sultan Malik al-Saleh bân tombuna Kasultanan Samudera Pasai mènangka karatoan Islam sè kabhidân è Nusantara. Sultan Malik al-Saleh èkennal mènangka tokoh ponjher è dhâlem makowat Islam è wilayah Sumatera Utara bân sekitar épon.

É jaman pamarenta'an Kasultanan Samudera Pasai, Masjid panéka Abângghi aghunaaghi peran penting mènangka pusat ibada ghâbây masyarakat muslim, kennengngan da'wah ghâbây ulama', bân sarana pendidikan agama. Masjid panéka jughâ ajhâjhi aropa'aghi ruang musyawarah ghâbây pangobâsa bân para tokoh masyarakat dâlem ngator kaodhi'ân sosial bân agâma.

Proses nyebbâraghhi Islam è sekitar Masjid panéka èlampa'aghi lèbât pendekatan budhâja bân sosial, èadaptasi dâ' tradisi lokal masyarakat pèsisir. Pendekatan panéka ngajhâdhi Islam ètarèma bânnya' orèng ta' kalabân konflik, lajhu èkembângaghi ajhâjhi mènangka dâsar panyebbhârâ masyarakat Islam è Nusantara.

Arsitektur
Arsitektur Masjid Sultan Malik al-Saleh akaca'aghi kasederhanaan tor kagunaan masjid-masjid kabhidân é Indonesia. Struktur aslina èyangghep èbângun ngangghuy kaju bân bahan lokal, kalabân ata' soson ta' ngangghuy kubah, ètoro'è tradisi arsitektur Islam kabhidân è Asia Tèmor Lao'.

Masjid panèka nojjhuaghi pangaro arsitektur Témor Tengah sè kuat, akadhi masjid-masjid modern, namong ètekanaghi adaptasi dâ' lingkungan lokal. Tata letak masjid panèka ècocokkaghi dâ' kabutowan jema'ah bân tojjhuân da'wah, ta' kalabân ornamen sè bhi-talebbhi.

Maské ampon ngalami pan-bârâmpan perbaikan bân penyesuaian è periode-periode salastarèna, karakter arsitektur dâsar masjid ghi' ècerminaghè kasaderhanaan bân nilai-nilai rohani Islam Indonesia kabhidhan.

Fungsi Agama bân Pendidikan

Molaè èmolaè, Masjid Sultan Malik al-Saleh ampon abâdâhaghi pusat otabâ pusat kagiadhân agama masyarakat. kagiadhân-kagiadhân 'ibâdâ akadhi sholat berjamaah, ngaji al-Quran, sareng penyebaran ajârân Islam aropa'aghi kagiadhân-kagiadhân sé rutin é masjid.

Masjid jhughân abâdâhaghi pusat pendidikan aghâma, saé ghâbây masyarakat umum otabhâ ghâbây calon ulama (ulama agama). Pangajâran fiqih, tauhid (teologi), bân moral èlaksanaaghi sacara informal, ètoro'è pola pendidikan Islam awal sabellunna perkembangan sistem pesantren akadhi sè èkennal è periode-periode salastarèna.

Bhâdhâna masjid panèka abhânto penyebaran Islam è wilayah Samudera Pasai, sè salastarèna aghâdhui pangaro dâ' perkembangan pusat-pusat pendidikan Islam è bâgiyân-bâgiyân laènna é Nusantara.

Manfa'at Sosial bân Budhâjâ

Masjid Sultan Malik al-Saleh ta' sakadar ajhâjhi tempat ibâdhâ, nanging jughâ ajhâjhi pusat kaodhi'ân sosial masyarakat. È masjid panéka, masyarakat abâdâhaghi rapat, musyawarah bân diskusi masalah sosial sè akabâ' sareng kaodhi'ân agama bân sosial.
È dâlem kontèks kabudâjâ'an Islam Indonesia, masjid panéka ècerminaghi proses akulturasi antara ajâran Islam bân kabudâjâ'an lokal masyarakat pèsisir Sumatera. 

Nilai-nilai Islam  èpaḍâpa'aghi kalabân ta' maèlang kasoghiân budhâjâ lokal, saènggâna Islam èkembhângaghi kalabân harmonis.
Masjid panéka Jughâ dhâddhi simbol persatuan masyarakat muslim kabhidân è Nusantara, nojjhuaghi peran strategis masjid è dâlem aghâbây tatanan sosial masyarakat Islam.

Tradisi Agâma bân Ziarah

Kompleks Masjid Sultan Malik al-Saleh bâdâ è seddi'na makam Sultan Malik al-Saleh, kennengngan ziarah ghâbây jhâjhârbâ'ân Islam. Tradisi ziarah ka’dinto élaksana'aghi sareng masyarakat ménangka wujud pangormadhân de’ tokoh se nyebarragi islam ka sa'antero Nusantara.

Pan-bârâmpan kagiadhân agâma, akadhi pangajhâran agâma, paréngadhân arè-arè rajhâ Islam, bân sholat berjema'ah, ghi' èlaksanaaghi è sekitar masjid, sè makowat fungsi masjid mènangka pusat rohani bân sajârah.

Lalampa'an agâma è situs panèka èarteaghi sacara budhâjâ bân pendidikan, sè ètekanaghi dhâ' bhâb sejarah bân nilai-nilai perjuangan ghâbây penyebaran Islam kabhidân.
.

Masjid Sultan Malik al-Saleh dalem Sajarah Islam Nusantara

Masjid Sultan Malik al-Saleh èangghep sala sèttong tonggak sè penting dâlem jhâjhârbâ'ân agama Islam è Nusantara Indonesia. Kabâdâânna mènangka tandhâ fase awwâl pamaddegghân lambhâgâ-lambhâgâ agâma Islam è Nusantara Indonesia.

Masjid panèka serrèng èsebbhut è dâlem pangajhâran jhâjhârbâ'ân Islam Indonesia, khususèpon è dâlem hubunganna sareng Kasultanan Samudera Pasai, jaringan pardhâgângan Muslim, bân kaédhân Nusantara sareng dunnya Islam internasional.

Nilai sajârah sè bâdâ è dâlem masjid panèka madhâddhiyâghi bâgiyân penting dâri bhârisân budhâjâ Islam è Kepulauan Indonesia.
.
Pelestarian
Sampè’ samangkén, Masjid Sultan Malik al-Saleh terros aghuna mènangka kennengngan ibada sè aktif bân kennengan bersejarah. Upaya pelestarian èlaksanaaghi sareng pamarèntah lokal, ta'mir masjid, bân masyarakat lokal kaangghuy ajâgâ kaghuna'an bân nilai sejarah masjid sè èterrossaghi.

Pelestarian elampa’agi kalaban aguna’agi pendekatan konservasi, énggi panéka ajhâgâ karakter geddhung, lokasi, tor kaghunaan sosial-agâma masjid. Rabhâdân rutin èlaksana'aghi ka'angghuy mastèaghi masjid pagghun cocok èghunaaghi tanpa èlang identitas sejarah épon.

Pembangunan tor Pamugaran

È dâlem jhâjhârbâ'ân sè jhâu, Masjid Sultan Malik al-Saleh ampon ngalakoni pan-bârâmpan tahapan perawatan bân restorasi. Restorasi terbatas èlaksanaaghi kaangghuy nampung kabutowan jema'ah bân ajâga kaamanan geddhung.

Area sè nolong akadhi taneyan, jhâlân aksès, bân fasilitas sholat èpabâli, è bâkto area inti masjid bân area makam pagghun èlindungi mènangka area bersejarah. Pendekatan restorasi ètekanaghi prinsip té-ngaté kaangghuy ta' èkompromiaghi nilai otentik situs.

Area masjid jhughân èkembhângaghi mènangka sarana pendidikan sejarah Islam. Informasi bhâb Sultan Malik al-Saleh, Karatoan Samudera Pasai, bân perkembangan Islam awwâl è Nusantara èsampaiaghi ka masyarakat lèbât kegiatan pendidikan bân ziarah sejarah.
Dhuâ kaghunaan masjid sè èterrossaghi, menangka kennengngan 'ibâdâ bân mènangka ruang Sejarah, nojjhuaghi peran strategis Masjid Sultan Malik al-Saleh dâlem ajhâgâh paémodhân kolektif Islam è Nusantara.

Rujukan
1. Arsip Sajarah Kesultanan Samudera Pasai
2. Kajian Sajarah Islam Awal Nusantara
3. Publikasi arkeologi dan sajarah Aceh
4. Data pelestarian cagar budaya daerah Aceh