Bhâsa Jeppang

Bhâsa Jeppang (日本語 (Nihon-go)) panèka bhâsa pernata è Jeppang kalabân gâjjâk pamèsella panèka 128 juta orèng è sanèrbhâ dhunnya.

Bhâsa Jeppang ètotoraghi jhughân è sabâgiyân naghârâ sè toman è jhâjhâ, akadhi Korèa Lao' bân Tiongkok. Bhâsa panèka jhughân èmèselaghi è Amèrika Serikat (è California bân Hawaii) bân è Brasil sabhâb *imigrasi* orèng Jeppang ka ka'dissa. Nangèng, katororanna èrembit nisei (二世), ampon ta' lanya ḍâlem abhâsa kasebbhut.

Bhâsa Jeppang èprenca dhâddhi ḍuwâ' dhângka' èngghi panèka Hyoujungo (標準語), "pangoca'an biyasa", bân Kyoutsugo (共通語), "pangoca'an bâttra". Hyoujungo panèka dhângka' pangoca'an sè èperdhiaghi è sakola'an bân èangghuy è tèlevisi bân kennangngan *formal* laènna.

## Lafal vokal

Bhâsa Jeppang baku aghâdhuwi 5 fonem sè mabâkkèlaghi 5 huruf vokal èngghi panèka /a/, /i/, /ɯ/, /e/, bân /o/.

Lafal vokal bhâsa Jeppang baku panèka mèbis akadhi bhâsa Inḍonèsia.
Contona:
* /a/ akadhi "b**a**pak"
* /i/ akadhi "**i**bu"
* /ɯ/ akadhi "p**eu**y**eu**m" ḍâlem bhâsa Sondhâ
* /e/ akadhi "b**e**sok"
* /o/ akadhi "**o**bor"

## Panolèsan Bhâsa Jeppang
Sistem panolèsan bhâsa Jeppang asalla ḍâri huruf Tionghoa (漢字/kanji) sè èlontaaghi è abad ka-4 Masèhi. Sabellunna, orèng Jeppang ta' aghâdhuwi sistem panolèsan dhibi'.

Sistem panolèsan bhâsa Jeppang èprènca dhâddhi tello':

* *[[Kanji]]* (かんじ / 漢字) sè asalla ḍâri Tiongkok
* *[[Hiragana]]* (ひらがな / 平仮名) bân
* *[[Katakana]]* (カタカナ / 片仮名); 
Kaḍuwâna apènangkan ḍâri huruf *kanji* bân èkembhângâghi è abad ka-8 Masèhi bân *rohaniawan Buddha* ka'angghuy abhânto mèselaghi huruf Tionghoa.

Ḍuwâ' huruf di-budi panèka ampo èrembit kana bân kaḍuwâna èdhâlâri fonètik bhâsa Sansekerta. Panèka bisa èoladhi ḍâri ongrotan huruf Kana. Salaèn ka'ḍinto, bâḍâ jhughân sistem allè huruf sè èrembit romaji.

## Tandhâ bâca
Ḍâlem kalimat bhâsa Jeppang sobing spasi sè mèsa antara oca' bân sobung spasi sè mèsa anatra kalimat. Maskè bânnè aropa'aghi tandhâ bâca sè baki, kadhâng jhughân ètemmo pangangghuyân tandhâ tanya bân tandhâ seru è akhèr kalimat.

Tandhâ bâca sè èkennal ḍâlem bhâsa Jeppang:
* 。(句点/kuten) èghuna'aghi sèttong ropa sareng tandhâ bâca titik, panèka èangghuy è buḍina Kalimat.
* 、(読点/toten) Fungsina para' paḍâ'â sarenf tandhâ bâca koma, ka'angghuy mèsa bâgiyä-bâgiyân sè pentèng ḍâlem kalimat sopajâ lebbi ghâmpang èbâcâ.

## Angka dan Sistem Penghitungan
Bangsa Jepang pada zaman dahulu (dan dalam jumlah yang cukup terbatas pada zaman sekarang) menggunakan angka-angka Tionghoa, yang lalu dibawa ke Korea dan sampai ke Jepang. Berikut ini adalah daftar angka-angka Jepang.

Setelah Kekaisaran Jepang mulai dipengaruhi oleh Eropa, angka-angka Arab mulai digunakan secara besar-besaran, dan hampir mengganti sepenuhnya kegunaan angka Tionghoa ini.

Dalam penggunaannya di Bahasa Jepang, angka-angka ini tidak bisa digunakan sendiri untuk menyatakan sebuah jumlah dari suatu barang, waktu dan sebagainya. Pertama-tama, jenis barangnya harus dipertimbangkan, lalu ukurannya, dan akhirnya jumlahnya. Cara berhitung untuk waktu dan tanggal pun berbeda-beda, maka satu hal yang harus dilakukan adalah menghafalkan cara angka-angka ini bergabung dengan satuannya.

### Cara ngèting bhârâng
#### Bhârâng saccara umum
Salaèn sistem angka Tionghoa, Bhâsa Jeppang jhughân aghâdhuwi sistem sèttongan dhibi' ka'angghuy ngètong ponapa bisaos, kajhâbhâ ka'angghuy orèng bân maklok oḍi' laènna. Sèttongan panèka pèra' bisa ka'angghuy 1 kantos 10 kamodiyân èghuna'aghi angka biyasana. Èbâbâ panèka sèttonganna.

#### Bhârâng lanjhâng
Ka'angghuy adhâbu bhârang lanjhâng, pèra' parlo angka biyasa ètambâi kalabân sèttongan ほん (hon) mènangka akhèran,
Conto: 1 batang いっぽん (ippon), 2 batang にほん (nihon), 3 batang さんぼん (sanbon), 4 batang よんほん (yonhon), 5 batang ごほん (gohon), bân saterrossa. Bisa èghuna'aghi ka'angghuy ngètong junbla po'lot, bolpèn, bä bhârâng lanjhâng laènna.

#### Bhârâng tèpès
Ka'angghuy ngètong bhârâng tèpès, pèra' parlo angka biyasa ètambâi kalabân sèttongan まい (mai) mènangka akhèran,
Conto: 1 lembâr いちまい (ichimai), 2 lembâr にまい (nimai), 3 lembâr さんまい (sanmai), 4 lembâr よんまい (yonmai), 5 lembâr ごまい (gomai), bân saterrossa.. Bisa èghuna'aghi ka'angghuy ngètknv jumbla kertas, klambhi, bân bhârâng tèpès laènna.

#### Bhârâng rajâ
Ka'angghuy ngètong bhârâng rajâ, pèra' parlo angka biyasa ètambâi kalabân sèttongan だい (dai) mènangka akhèran,
Conto: 1 buah いちだい (ichidai), 2 buah にだい (nidai), 3 buah さんだい (sandai), 4 buah よんだい (yondai), 5 buah ごだい (godai), bân saterrosasa.. Bisa èghuna'aghi ka'angghuy ngètong jumbla bhârâng èlèktronik sè rajâ, otabâ bhârâng rajâ umumma, akadhi kulkas, roma, motor, bân laènna. 

#### Orang
Ka'angghuy adhâbu sèttong orèng bân saterrossa aghuna'aghi angka biyasa ètambâi kalabân sèttongan にん (nin), conto: 3 orèng さんにん (sannin), 7 orèng しちにん/ななにん (shichinin/nananin), ka'angghuy sèttong orèng bân ḍuwâ' orèng, bâḍâ sè èkajhâbhâ, panèka:  1 orèng ひとり (hitori) bân 2 orèng ふたり (futari).

## Jenis kelamin è bhâsa Jeppang

Taghântong ḍâri jenis kelamin orèng sè adhâbu, *fitur linguistik* sè bhidhâ mungkin èghuna'aghi Dialèk sè biyasa èghuna'aghi sareng bhâbinè' èsebbhut  bân sè èghuna'aghi orèng lakè' èsebbhut . *Joseigo* bân *danseigo* bhidhâ ḍâlem bânnya' hal, tamaso' oca' ghântè orèng lu-ghâllu (akadhi *watashi* otabâ *atashi*  ka'angghuy orèng binè'  ka'angghuy orèng lakè') bân partikel akhèr kalimat (akadhi , , otabâ  ka'angghuy *joseigo*, otabâ , , otabâ  otabâ *danseigo*). Salaèn ka'ḍissa, èksprèsi bân intonasi jhughân bisa bhidhâ. Contona, *joseigo* panèka lebbi sopan, alos, abhudhâjhâ, ta' labgsong, jhimet, bân segghut ètoro'è intonasi sè tèngghi.

## Conto Bâca'an

すべて の 人間 は、 生まれながら に して 自由 で あり、 かつ、 尊厳 と 権利 と に ついて 平等 で ある。 人間 は、 理性 と 良心 と を 授けられて おり、 互い に 同胞 の 精神 を もって 行動 しなければ ならない。|c1=

Subete no ningen wa, umarenagara ni shite jiyū de ari, katsu, songen to kenri to ni tsuite byōdō de aru. Ningen wa, risei to ryōshin to o sazukerarete ori, tagai ni dōhō no seishin o motte kōdō shinakereba naranai.

Artè:

Sadhâjâ manossa èlahèraghi bhibhâs bân aghâdhuwi hak sè paḍâ. Bân èparèngè akal budi bân atè bân kodhu ngalakonè lalakon ḍâ' sèttong bân laènna orèng ḍâlem semangat satarètanan.

## Sombher