Energi tasè'

Energi tasè', jhughân èkennal mènangka energi tasè', tenaga tasè', otabâ energi tasè' bân hidrokinetik, èmaksod energi sè èmanfaataghi dâri omba', pasang surut, gradien salinitas, bân perbedaan suhu è laut. Pergerakan aèng è tase' è dhunnya aghâdhui energi kinetik sè bânnya', sè bisa èoba dâddhi listrik kaangghuy nyalaaghi roma, transportasi, bân industri.

Energi laut tamaso' kakowadhân ghâlombang, sè èghâbây dâri ghâlombang permukaan, bân kakowadhân pasang surut, sè èkaolle dâri energi kinetik aèng sè abâdâh. Tenaga angen lepas pantai, namong, ta' èangghep energi laut polana èhasilaghi dâri angen, sanajân turbin angen bâdâ è attas aèng.

Samudra aghâdhui energi sè cè' bânnya'na bân semma' dâ' bânnya' mon bhunten bânnya' populasi sè èkonsentrasiaghi. Energi tase' aghâdhui potensi kaangghuy nyadhiyaaghi bânnya' energi anyar sè bisa èpèyara polè è sabâbhân dunnya.

Manabi energi tase' panèka alternatif sè berkelanjutan ghâbây bahan bakar fosil, perkembanganna bisa èbâgi dâ' ekosistem tase', satwa liar, bân lingkungan fisik. Efek potensial è antarana gangguan habitat, polusi bunyi, bân medan elektromagnetik dâri kabel è bâbâ tase', sè bisa parlo strategi mitigasi akadhi rancangan turbin ramah jhuko' bân penilaian dampak lingkungan.

Kabijakan pamarèntah, insentif ekonomi, bân kerangka peraturan aghâdhui kontribusi sè signifikan ghâbây mamajuaghi energi laut, kalabân naghara-naghara akadhi Inggris, Kanada, bân Korea Sèlatan sè èpimpin dâlem proyek energi pasang surut bân gelombang.

## Potensi global
Potensi global ghâbây energi laut panèka signifikan, kalabân perkiraan sè nojjhuaghi jhâ' 20.000 kantos 80.000 terawatt-jam per taon (TWh/y) listrik bisa èhasilaghi dâri perbedaan suhu laut, gradien salinitas, pasang surut, arus, omba', bân gelombang.

Indonesia, mènangka naghârâ kepulauan sè tello' perèmpat lautan, aghâdhui 49 GW energi laut potensial sè èkennal bân andi' 727 GW energi laut potensial teoritis.

Samudra panèka sumber energi sè cè' bânnya'na bân ghi' ta' èmanfaataghi, è antarana ghâlombang permukaan, aliran cairan, gradien salinitas, bân perbedaan suhu.

Laut bân Hidrokinetik otabâ pengembangan energi laut è perairan AS bân internasional tamaso' proyek-proyek sè aghunaaghi alat-alat è attas:

* Konverter daya gelombang è daerah pèsisir terbuka kalabân gelombang sè signifikan;
* Turbin pasang surut sè èpasang è daerah paseser bân muara;
* Turbin è songay è songay sè abâli ceppet;
* Turbin arus laut è daerah arus laut sè kenceng;
* Konverter energi panas lautan è aèng tropis sè dâlem.

### Tenaga arus tasè'
Arus tase' sè kenceng èdorong sareng suhu, angen, salinitas, batimetri, bân rotasi bumi. Mataarè abâdâhaghi gaya pendorong otama, sè aghâbây angen bân suhu sè bhân-sabbhân. polana namong bâdâ fluktuasi kènè' è kecepatan arus bân lokasi aliran sè tadâ' obâ'ân arah, arus tase' bisa dhâddhi lokasi sè cocok kaangghuy aghâbây alat ekstraksi energi akadhi turbin.

Arus tase' panèka penting dâlem nantoaghi iklim è bânnya' wilayah è sabâbhân dunnya. Maske sakone' sè èkataoè tentang efek èpaèlang energi arus tase', dampak èpaèlang energi arus è lingkungan lapangan jhâu bisa dhâddhi masalah lingkungan sè signifikan. Masalah turbin sè khas kalabân serangan bilah, èkabâli organisme laut, bân efek akustik ghi' bâdâ; namong, hal ka'dinto bisa èpabhâjheng polana bâdâna populasi organisme laut sè lebbi bânnya' sè aghuna'aghi arus laut kaangghuy tujuan migrasi. Lokasi bisa lebbi jhâu dâri tase' bân polana jârèya parlo kabel listrik sè lebbi lanjhâng sè bisa èpangghi'i lingkungan laut kalabân output elektromagnetik. 

Arus tase' bisa ngangka' aèng sè bânnya', sè bânnya' è sotok sareng pasang surut, sè aropaaghi akibat dâri efek gravitasi dâri gerak planet Bumi, Bulan bân Mataarè. Kecepatan aliran sè ètambâi bisa ètemmoè è dimma topografi bâbâ aèng è selat antara polo bân daratan otabâ è cetek è sekitar tanjung aghâdhui peran penting dâlem ningkataghi kecepatan aliran, sè ngasèlaghi energi kinetik sè èaghuna. Mataarè abâdâhaghi gaya pendorong otama, sè aghâbây angen bân suhu sè bhân-sabbhân. polana namong bâdâ fluktuasi kènè' è kecepatan arus bân lokasi aliran kalabân obâ'ân arah sè minim, arus tase' bisa dhâddhi lokasi sè cocok kaangghuy aghâbây alat ekstraksi energi akadhi turbin. Efek laèn akadhi parbida'an suhu bân salinitas regional bân efek Coriolis polana rotasi bumi jhughân pangaro sè èghâdhui. Energi kinetik arus laut bisa èobâ kalabân cara sè padâ sareng turbin angen èkstraksi energi dâri angen, ngangghuy bânnya' jenis rotor aliran terbuka.

### Tenaga osmotik
È colo'na songay sè aèng tawar ècamporaghi aèng asin, energi sè èkabâ' sareng gradien salinitas bisa èmanfaataghi ngangghuy proses osmosis balik sè èkabâli tekanan bân teknologi konversi sè èkabâ'. Sistem laèn èbâdâ'aghi dâri aghâdhui upwelling aèng tawar lèbât turbin sè ècèmplungaghi dâlem aèng tase', bân sèttong sè èbâgi dâ' reaksi elektrokimia jhughân èkembhângaghi.

Penelitian signifikan èlaksanaaghi dâri taon 1975 kantos 1985 bân aberri' bânnya' hasèl tentang ekonomi pabrik PRO bân RED. Panyelidikan skala kènè' dâ' produksi tenaga salinitas èlaksanaaghi è naghara laèn akadhi Jepang, Israèl, bân Amèrika Serikat. È Eropa penelitian èkonsentrasiaghi è Norwegia bân Belanda, è kaduwâ' kennengngan pilot kènè' èuji. Energi gradien salinitas panèka energi sè èsediaaghi dâri bhèdhâna konsentrasi uyah antara aèng tawar bân aèng asin. Sumber energi panèka ta' ghâmpang èpahami, polana ta' langsung èkaolle è alam dâlem bhângon panas, aèng terjun, angen, omba', otabâ radiasi.

Daya osmotik, daya gradien salinitas otabâ energi biru panèka energi sè èsediaaghi dâri bhân-sabbhân konsentrasi uyah antara aèng tase' bân aèng songay. Duwâ' cara praktis kaangghuy hal panèka èngghi panèka elektrodialisis terbalik (RED) bân osmosis terlambat tekanan (PRO). kaduwâ' proses panèka aghândhu' osmosis kalabân membran. Produk limbah sè penting panèka aèng sè èghâli. Hasil sampingan panèka aropaaghi hasèl dâri kakowadhân alam sè èmanfaataghi: aliran aèng tawar ka tase' sè èpadhâddhi dâri aèng asin.

È taon 1954, Pattle nyaranaghhi jhâ' bâdâ sumber tenaga sè ghi' ta' èmanfaataghi bâkto songay acampor bân tase', dâlem hal tekanan osmotik sè èlang, namong ta' kantos tengnga taon '70-an è dimma metode praktis kaangghuy ngangghuy membran permeabel selektif sareng Loeb èjhârbâ'aghi.

Cara aghâbây tenaga kalabân osmosis terlambat tekanan ètemmoaghi sareng Prof. Sidney Loeb è taon 1973 è Universitas Ben-Gurion of the Negev, Beersheba, Israel. Pèkkèran panèka dâtâng ka Prof. Loeb, sabâgiyân, è bâkto ngabâs Songay Yordan sè agili ka Tase' Matè. Salerana terro panen energi ècamporaghi dâri duwâ' larutan aèng (Songay Yordan sala sèttong bân Tase' Matè sala sèttongnga) sè bhâkal èbuang è dâlem proses ècamporaghi alami panèka. È taon 1977 Prof. Loeb nemmoaghi cara aghâbây tenaga kalabân mesin panas elektrodialisis balik.

Teknologi-teknologi panèka ampon èkonfirmasi è kondisi laboratorium. Bâdâ sè èkembhângaghi kaangghuy èghunaaghi è Belanda (RED) bân Norwegia (PRO). Biaya membran ampon dhâddhi halangan. Membran anyar sè arghâ lebbi rèndah, èbâdâ'aghi dâri plastik polietilen sè èmodifikasi sacara listrik, aghâbây cocok ghâbây èghunaaghi komersial. Metode laèn ampon èusulaghâghi bân samangkèn ghi' èkembângaghi. E antarana, metode sè èbâdâ'aghi dâri teknologi kapasitor lapisan ganda listrik bân metode sè èbâdâ'aghi dâri perbedaan tekanan uap.

### Tenaga panas tase'
Aèng biasana acem-macem suhu dâri permukaan sè èpanasaghi sareng sonarra arè langsung kantos dâlem sè lebbi dâlem sè sonarra arè ta' bisa nembus. Perbedaan panèka palèng bhâghus è aèng tropis, sè aghâbây teknologi panèka palèng èghunaaghi è lokasi aèng. Cairan serrèng èuapaghi kaangghuy aghâbây turbin sè bisa ngasèllaghi listrik otabâ ngasèllaghi aèng sè ta' èghâli. Sistem bisa èsebbhut siklus terbuka, siklus tertutup, otabâ hibrida.

OTEC aghunaaghi gradien termal tase' antara aèng tase' sè lebbi cellep dâlem bân aèng tase' sè lebbi anget otabâ permukaan kaangghuy ajhâlânaghi mesin panas bân ngasèllaghi karjâ sè aghunaaghi, biasana dâlem bhângon listrik. OTEC bisa abâdâh kalabân faktor kapasitas sè cè' tengghina bân bisa abâdâh è mode beban dasar.

Massa aèng cellep sè lebbi padet, sè èbentuk sareng interaksi aèng permukaan tase' kalabân atmosfer cellep è daerah-daerah sè cokop spesifik è Atlantik Lao' bân Samudra Lao', tenggelam dâ' cekungan tase' dâlem bân nyebbâlaghhi è sabâbhân tase' dâlem kalabân sirkulasi termohalin. Naè'na aèng cellep dâri tase' dâlem èisi polè kalabân toronna aèng cellep è attas tase'.

E antarana sumber energi tase', OTEC panèka sala sèttong sumber energi terbarukan sè terros èsediaaghi sè bisa aberri' kontribusi dâ' pasokan listrik beban dasar. Potensi sumber daya ghâbây OTEC èangghep jhâu lebbi bhâghus dâri energi laut laènna. Sampè' 10.000 TWh/taon tènaga bisa èhasilaghi dâri OTEC tanpa èpangaro struktur termal tase'.

Sistem bisa èsebbhut siklus-tertutup otabâ siklus-terbuka. OTEC siklus tertutup aghunaaghi cairan kerrèng sè biasana èangghep mènangka bahan pendingin akadhi amonia otabâ R-134a. Cairan-cairan panèka andi' titik didih sè rèndhâ, bân polana jârèya cocok kaangghuy aghâbây generator sistem kaangghuy ngasèllaghi listrik. Siklus panas sè palèng bânnya' èghunaaghi ghâbây OTEC kantos samangkèn panèka siklus Rankine, sè aghunaaghi turbin tekanan rèndah. Mesin siklus terbuka aghunaaghi uap dâri aèng tase' dhibi' mènangka cairan kerrèng.

OTEC jhughân bisa nyadhiyaaghi jumlah aèng cellep mènangka hasèl sampingan. Arèya bisa èghunaaghi kaangghuy AC bân pendinginan bân aèng tase' dâlem sè bânnya' nutrisi bisa èghâbây ghâbây teknologi biologis. Hasil sampingan laènna panèka aèng tawar sè èsuling dâri tase'.

Teori OTEC pertama kalè èkembhângaghi è taon 1880-an bân model demonstrasi ukuran bangku pertama èpadhâddhi è taon 1926. Samangkèn pabrik OTEC skala percontohan sè abâdâ è Jepang, èawasi sareng Universitas Saga, bân Makai è Hawaii.

### Tenaga lebbhur asat
Energi dâri massa aèng sè abâdâh – bhângon pembangkit listrik hidro sè èkennal. Pembangkit tenaga pasang surut aropaaghi tello' bhângon otama, èngghi panèka tenaga aliran pasang surut, tenaga barrage pasang surut, bân tenaga pasang surut dinamis.

Tenaga pasang surut otabâ energi pasang surut èmanfaataghi kalabân ngobâ energi dâri pasang surut dâddhi bhângon tenaga sè aghunaaghi, khusussa listrik ngangghuy bânnya' cara.

Maske ghi' ta' èghunaaghi bânnya', energi pasang surut aghâdhui potensi ghâbây pembangkit listrik è masa depan. Pasang surut lebbi bisa èprediksi dâri angen bân mataarè. E antarana sumber energi sè bisa èpèyara polè, energi pasang surut sacara tradisional ngadhebbi biaya sè rèlatif tèngghi bân èbâtesi kasedhiyan situs kalabân rentang pasang surut otabâ kecepatan aliran sè cokop tèngghi, saènggâna èbâtesi kasedhiyanna total. Namong bânnya' perkembangan bân perbaikan tèknologi anyar, baik è dâlem rancangan (contohna tenaga pasang surut dinamis, laguna pasang surut) bân teknologi turbin (contohna turbin aksial anyar, turbin aliran silang), noddhuaghi jhâ' total kasedhiyan tenaga pasang surut bisaos jhâu lebbi tèngghi dâri sè èangghep sabellunna bân jhâ' biaya ekonomi bân lingkungan bisa ètoronaghi ka tingkat kompetitif.

Sacara jhâjhârbâ'ân, pabrik pasang ampon èghunaaghi è Eropa bân è paseser Atlantik è Amerika Lao'. Aèng sè maso' èbâdâ'aghi è kolam panyempenan sè ghâghâng, bân è bâkto pasang kalowar, aèng ghâpanèka aoba rodha aèng sè aghunaaghi kakowadhân mekanis kaangghuy ngèbâ gandum.[1] Kadhâddhiyân sè palèng awal èmolaè dâri Abad Pertengahan, otabâ dâri jaman Romawi.[2][3] Proses aghâdhui aèng sè toron bân turbin sè abâli kaangghuy aghâbây listrik èkennalaghi è AS bân Eropa è abad ke-19.[4]

Pembangkit listrik dâri teknologi laut èperkiraaghi 16% è taon 2018, bân èperkiraaghi 13% è taon 2019.[5] Kabijakan sè aghâdhui R&D parlo kaangghuy ècapa'aghi pengurangan biaya bân pengembangan skala bhâghus. Pembangkit listrik pasang surut skala bhâghus sè partama è dhunnya panèka Pembangkit Listrik Pasang Rance è Perancis, sè molaè abâdâh è taon 1966. Pembangkit listrik tenaga pasang surut sè palèng bhâghus dâlem hal output kantos Pembangkit Listrik Pasang Surut Tase' Sihwa èbukka' è Korea Sèltan è bulân Agustus 2011. Pembangkit listrik Sihwa aghuna'aghi penghalang pertahanan tèmbok tase' sè èlengkapi kalabân turbin sè èghâbây M150 WW.

### kakowadhân gelombang
Energi mataarè dâri mataarè aghâbây perbedaan suhu sè ngasèlaghi angen. Interaksi antara angen bân permukaan aèng aghâbây omba', sè lebbi ghâghâng manabi bâdâ jarak sè lebbi jhâu kaangghuy èbângun. Potensi energi ghâlombang palèng bhâghus è antara 30° bân 60° garis lintang è kaduwâ' belahan bumi è paseser bârâ' polana arah angen global. Bâkto èvaluasi energi gelombang mènangka jenis teknologi, penting kaangghuy èbhândhingaghi antara empa' pendekatan sè palèng umum: pelampung penyerap titik, atenuator permukaan, kolom aèng sè berosilasi, bân perangkat overtopping.[10]

Sektor energi gelombang ampon ècapa'aghi tonggak sè signifikan è dâlem perkembangan industri, kalabân langkah-langkah positif kaangghuy kelangsungan hidup komersial sè èghâdhui. Pengembang perangkat sè lebbi canggih samangkèn ampon maju è lowar perangkat demonstrasi unit tunggal bân nerrossaghi pengembangan array bân proyek multi-megawatt.[11] Dukungan perusahaan utilitas bhâghus samangkèn ènyataaghi lèbât kemitraan è dâlem proses pembangunan, mokka' investasi salanjhângnga bân, è pan-bârâmpan kasus, kerjasama internasional.

È tingkat sè èsèderhanaaghi, teknologi energi ghâlombang bisa ètemmoè è semma'na pantai bân è lowar pantai. Konverter energi gelombang bisa jhughân èrancang kaangghuy èoperasiaghi è kondisi dâlemma aèng sè spesifik: aèng dâlem, aèng tengnga otabâ aèng cè' cè'na. Desain perangkat dasar bhâkal èghântong dâ' lokasi perangkat bân karakteristik sumber daya sè èmaksod.

Tenaga gelombang panèka ètangkep energi gelombang angen kaangghuy ngalakonè lalakon sè èghunaaghi – contona, pembangkit listrik, desalinasi, otabâ èpompa aèng. Mesin sè aghâdhui kakowadhân gelombang panèka konverter energi gelombang (WEC).

Ombang èhasilaghi otabâ èhasilaghi sareng angen sè lebat è attas permukaan tase' bân jhughân sareng gaya pasang surut, variasi suhu, bân faktor laènna. Asalla omba' abâli lebbi lambat dâri kecepatan angen è attas, energi èpindahaghi dâri angen ka omba'. Bhâdhâna tekanan udara antara sisi angen bân angen è puncak gelombang bân gesekan permukaan dâri angen aghâbây tekanan geser bân pertumbuhan gelombang.[1]

Kekuatan gelombang mènangka istilah deskriptif bhân-sabbhân dâri kekuatan pasang surut, sè èghâdhui usaha kaangghuy nangkep energi arus sè èsebbhut tarikan gravitasi Mataarè bân Bulan. Namong, kakowadhân ghâlombang bân kakowadhân pasang ta' bhâdhih èbhândhingaghi bân andi' cross-over sè signifikan dâlem teknologi bân implementasi. Gaya laèn bisa aghâbây arus, è antarana omba' sè èpecca', angen, efek Coriolis, kabel, bân perbedaan suhu bân salinitas.

molaè taon 2023, kakowadhân gelombang ta' bânnya' èghunaaghi kaangghuy aplikasi komersial, saamponna serangkaian proyek uji coba sè panjhâghân. Usaha kaangghuy aghâdhui energi panèka èmolaè è taon 1890 otabâ sabellunna,[2] otabâ polana kapadatan daya sè tèngghi. Pas è bâbâna permukaan aèng tase', aliran energi gelombang, è rata-rata bâkto, biasana lema kale lebbi padet dâri aliran energi angen 20 m è attas permukaan tase', bân 10 kantos 30 kale lebbi padet dâri aliran energi mataarè.[3]

È taon 2000 alat tenaga gelombang komersial pertama è dhunnya, Islay LIMPET èpasang è paseser Islay è Skotlandia bân èsambhung ka jaringan nasional Inggris.[4] È taon 2008, pertanian gelombang multi-generator eksperimental pertama èbukka' è Portugal è Aguçadoura Wave Farm.[5] kaduwâ' proyek ampon lastare. kaangghuy dhaftar pembangkit listrik gelombang laènna, bâca Dhaftar pembangkit listrik gelombang.

## Pangarona lingkungan
Energi laut, sè èmanfaataghi dâri sumber-sumber sè bisa èpèyara polè akadhi omba', pasang surut, bân arus laut, èangghep sacara luas mènangka alternatif sè berkelanjutan dâri bahan bakar fosil. Namong, akadhi teknologi energi laènna, energi laut bisa aghâdhui dampak lingkungan sè parlo èparèksa kalabân te-ngate. Efek-efek panèka bisa èkategoriaghi dâddhi dampak dâ' ekosistem tase', satwa, bân lingkungan fisik.[12]

### Pangarona dâ' Ekosistem Laut
Penyebaran infrastruktur energi laut bisa ngobâ ekosistem lokal kalabân ngobâ aliran aèng, transportasi sedimen, bân struktur habitat. Contona, pasang surut, sè ngalang aliran aèng alami, bisa aghâbây obâ'ân tingkat salinitas bân pengendapan sedimen è muara. Obâ'ân akadhi panèka bisa aganggu habitat bentik, sè èpangghi'i spesies sè ngandhâlaghhi lingkungan panèka kaangghuy bertahan odi'.[13] Penelitian ampon nojjhuaghi jhâ' proyek energi pasang surut bisa ngasèlaghi èlangna habitat lokal, khusussa ghâbây spesies sè sensitif dâ' obâ'ân komposisi sedimen bân aliran aèng.[13]

Konverter energi gelombang (WEC) jhughân bisa èpangaro dâ' ekosistem tase'. sanajân bisa aghâbây karang sè èghâbây sè matarèk spesies tertentu, bisa èghântè'è sè laèn, sè aghâbây persaingan ghâbây sumber daya. È pan-bârâmpan kasus, struktur panèka ampon èobservasi kaangghuy maèlang keanekaragaman hayati, namong dampakna sacara keseluruhan tagantong dâ' rancangan bân lokasi khusus dâri perangkat. Pertukaran ekologis sè èkabâ' sareng WECs nyorot pentingna perencanaan bân pemantauan sè te-ngate kaangghuy èimbangi produksi energi bân pelestarian lingkungan.[14]

### Pangarona dâ' Satwa Liar Laut
Teknologi energi laut aghâbây rèsiko ghâbây satwa laut, khusussa lèbât tabrakan sareng turbin è bâbâ aèng, polusi bunyi, bân medan elektromagnetik (EMF) sè èhasilaghi sareng kabel è bâbâ laut. Contona, turbin pasang surut, sè abâdâh è lingkungan aliran tèngghi, bisa aghâbây ancaman ghâbây jhuko' bân mamalia laut sè bisa tabrakan sareng bilah sè agili. Manabi rèsiko tabrakan umumna èangghep rèndhâ, bisa signifikan ghâbây spesies sè abâdâh lambat otabâ migrasi, sè parlo èkembhângaghi rancangan turbin sè ramah jhuko'.[15]

Polusi bunyi panèka masalah laèn sè èkabâ' sareng instalasi energi laut. Pambangunan bân operasi perangkat bisa ngasèllaghi sowara è bâbâ aèng, sè bisa aganggu kaodhi'ân è tase'. Cetacea, akadhi paus bân lumba-lumba, cè' ngandhâlaghhi monyena kaangghuy komunikasi, navigasi, bân nyarè kakanan. Paparan sè abit dâ' sowara bisa aghâbây obâ'ân perilaku, tingkat stres sè ètambâi, bân jhughân èpaèlang habitat. Langkah-langkah mitigasi, akadhi teknologi pengurangan bunyi bân penempatan strategis perangkat, èparloaghi kaangghuy meminimalkan dampak-dampak panèka.[16]

Medan elektromagnetik (EMF) dâri kabel listrik è bâbâ tase' bisa jhughân èpangghi'i spesies laut, khusussa sè sensitif dâ' rangsangan elektromagnetik, akadhi hiu bân sinar.[citation needed]

### Obâ'ân Fisik bân Kimia
Pemasangan infrastruktur energi laut bisa aghâbây obâ'ân fisik è lingkungan laut, akadhi pola omba' sè aoba bân erosi paseser. Contona, pertanian energi gelombang skala bhâghus bisa ngèrèng jumlah energi gelombang sè napa' ka penggirra tase', sè bisa èbâgi dâ' proses penggirra tase' akadhi transportasi sedimen. È pan-bârâmpan kasus, hal panèka bisa mabâli erosi paseser, khusussa è daerah sè ampon rentan dâ' obâ'ân kasebbhut.[17]

Dampak kimia, akadhi èpaèla'na bahan antifouling otabâ polutan laènna dâri perangkat energi laut, panèka masalah potensial laènna. Maske dampak-dampak panèka umumna cè' èndâ'na èbandhingaghi sè èkabâ' sareng ekstraksi bahan bakar fosil, dampak-dampak panèka ghi' parlo pangalolaan sè te-ngate kaangghuy èkorangè bahayana ekosistem tase'. Perawatan règuler bân aghâdhui bahan ramah lingkungan bisa abhânto ngèrèng resiko panèka.[17][18]

### Mitigasi bân Praktek Palèng Bhâgus
Pamarèntah bân organisasi ampon aghâbây kerangka peraturan bân praktek-praktek sè palèng bhâgus kaangghuy ngatase efek lingkungan panèka. Badan pangator biasana parlo penilaian dampak lingkungan (EIA) sabellunna aghâbây proyek energi laut. Penilaian-penilaian panèka abhânto ngèḍingaghi risiko potensial bân mabâli strategi mitigasi, akadhi aghâma'aghi rancangan turbin ramah jhuko', teknologi pengurangan bunyi, bân penempatan strategis perangkat kaangghuy meminimalkan gangguan ekologis.[19]

Organisasi internasional, akadhi Badan Energi Terbarukan Internasional (IRENA), ampon nerbitaghi pedoman ghâbây pengembangan energi laut sè berkelanjutan. Pedoman panèka aghâdhui pentingna keterlibatan stakeholder, manajemen adaptif, bân pemantauan jangka panjhâghân kaangghuy mastèaghi jhâ' proyek energi laut tanggung jawab dâ' lingkungan. Kalabân ètoro'è prinsip-prinsip panèka, industri energi laut bisa èimbangi kabutowan energi sè bisa èpèyara polè kalabân alindhungi ekosistem laut bân satwa liar.[20]

## Kebijakan, Ekonomi, bân Inisiatif Pamarèntah
Perkembangan energi laut cè' èpangaro bhâghus sareng kabijakan pamarèntah, insentif ekonomi, bân kerangka peraturan. Faktor-faktor panèka aghâdhui peran penting dâlem mabâdâhaghi inovasi, matarèk investasi, bân mastèaghi èpaè'na teknologi energi laut sè berkelanjutan.[21]

### Pertimbangan Ekonomi
Energi laut ghi' bâdâ è tahap awal komersialisasi, bân kelangsungan ekonomina èghântong dâ' èkorangè biaya bân èpaènga' efisiensi. Pengeluaran modal (CapEx) bân pengeluaran operasional (OpEx) sè tèngghi sè èkabâ' sareng proyek energi laut è dâlem jhâjhârbâ'ân ampon dhâddhi halangan ghâbây adopsi sè èghâdhui bânnya' orèng.[22] Namong, kamajuan tèknologi, ekonomi skala, bân sokongan pamarèntah abhânto ngèrèng ongkos. Contona, biaya energi sè èrataaghi (LCOE) ghâbây energi pasang surut bân gelombang ampon toron sacara signifikan è taon-taon samangkèn, sanajân pagghun lebbi tèngghi dâri sumber energi terbarukan sè lebbi mapan akadhi angen bân mataarè.[23]

Subsidi pamarèntah, hibah, bân insentif pajak serrèng èghunaaghi kaangghuy èimbangi biaya awal sè tèngghi dâri proyek energi laut. Mekanisme kauangan panèka èrancang kaangghuy mandhâr investasi sektor swasta bân aghâncangaghi penyebaran teknologi energi laut.[23]

### Kebijakan bân Kerangka Peraturan Pamarèntah
Kabijakan pamarèntah cè' èpangaro dâ' perkembangan energi laut. Bânnya' naghara sè ampon alaksanaaghi target energi terbarukan, tarif pakan, bân standar portofolio terbarukan (RPS) kaangghuy aghâdhui pengembangan energi laut. Contona, Uni Eropa ampon nantoaghi target energi terbarukan sè ambisius mènangka bagiyân dâri Green Deal, kalabân energi laut sè èidentifikasi mènangka komponen poko' dâri strategi kaangghuy ècapa'aghi netralitas karbon è taon 2050.[24]

È Inggris, Program Energi Laut ampon abâdâhaghi peran penting dâlem nolongè pengembangan energi pasang surut bân gelombang.[25] Program panèka nyadhiyaaghi pendanaan ghâbây penelitian bân pengembangan (R&D), bân jhughân proyek demonstrasi. Pamarèntah Inggris jhughân ampon maddek rèncana Kontrak ghâbây Perbedaan (CfD), sè ajhâmin arghâ sè teptep ghâbây listrik sè èhasilaghi dâri energi laut, sè aberri' kapastian pendapatan jangka panjhâghân ghâbây pengembang.[26]

Amerika Serikat ampon alaksanaaghi kabijakan kaangghuy nolong energi laut lèbât Kantor Teknologi Tenaga Aèng (WPTO) Departemen Energi. WPTO mabiayai inisiatif R&D bân aberri' hibah ghâbây proyek percontohan. Undang-undang Energi Terbarukan Laut jhughân ampon èusulaghâghi kaangghuy aghâbây kerangka peraturan kaangghuy pengembangan sumber daya energi laut è perairan AS.[27]

### Studi Kasus
Inggris: Inggris panèka pemimpin global è dâlem energi laut, khusussa energi pasang surut. Proyek energi pasang MeyGen è Skotlandia panèka sala sèttong proyek aliran pasang surut sè palèng bhâghus è dhunnya. Èdukung sareng pendanaan pamarèntah bân investasi swasta, proyek panèka ampon nojjhuaghi potensi ghâbây pembangkit energi pasang surut è skala bhâghus. Lingkungan kebijakan Inggris sè mendukung, è antarana skema CfD, ampon abâgiyâghi peran penting dâlem keberhasilan proyek.[28]

Kanada: Kanada andi' sumber daya energi laut sè signifikan, khusussa è Teluk Fundy, sè andi' pan-bârâmpan rentang pasang surut sè palèng tèngghi è dhunnya. Pusat Penelitian Energi Samudra Fundy (FORCE) è Nova Scotia abâdâhaghi kennengngan uji coba ghâbây teknologi energi pasang surut. Pamarèntah Kanada ampon nyadhiyaaghi pèssè ghâbây FORCE bân maddek kerangka peraturan kaangghuy madhâddhiyâghi proyek-proyek energi laut.[29][30]

Korea Sèltan: Korea Sèlatan ampon aghâbây investasi sè rajeh è energi laut mènangka bagiyân dâri strategi energi terbarukan. Pembangkit listrik tenaga pasang surut danau Sihwa panèka pembangkit listrik tenaga pasang surut palèng bhâghus è dhunnya, kalabân kapasitas 254 MW. Proyek panèka èkembhângaghi kalabân sokongan pamarèntah sè signifikan bân aropaaghi conto representatif dâri penyebaran energi pasang surut skala bhâghus.[31]

Prancis: Prancis andi' jhâjhârbâ'ân sè lanjhâng dâlem pengembangan energi pasang surut, èmolaè dâri Pembangkit Listrik Pasang Rance, sè ètugasaghi è taon 1966 bân pagghun sala sèttong pembangkit listrik tenaga pasang surut sè palèng kona bân palèng suksès è dhunnya. Pamarèntah Perancis terros nolongè energi laut lèbât pendanaan R&D bân inisiatif kebijakan sè ètojjuaghi kaangghuy èpabhâjheng kapasitas energi terbarukan.[32]

## Referensi