open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Apen

**Apen** iyâ arèya dhâ'âran ḍâri teppong kanji, teppong bherrâs, ennyor ngoḍâ, bân pan-saponapan bahan laènna. È Madhurâ, apen èkakan kalabân cara sè bhidhâ. Ḍhâ'âran khas Madhurâ èkakan bi' kowa. 

Maghârsarè Madhurâ biyasana nyebbhut kakanan rèya kalabân apen kowa. Kowana ḍâri patèh bân aghâdhui rassa manès.

## Sombher


Bhângsa:Kakanan Madhurâ
Gambir Pasèan

**Gambir pasèan** iyâ arèya sala sèttong kakanan kona ḍâri madhurâ, jhâbâ tèmor. Pesisir dhisa/ kecamatan Pasèan, pamekasan, ta’ hanya ikenal lumbung nelayan tapè, jughèn andik kakanan ciri khas sè anyama keropo’ gambir. Usaha nèka diproduksi hampir sèkabbina binina nelayan.
Sala sittonga orèng sè ajuèl gambir panèka julaiha. Sè menekuni usaha gambir selama 30 taon. Hal itu ilakoni julaiha unto’ ngisseè kekosongan bân ngolah hasèl tangkapan juko’ lakèna. Dari sinilah kenapa mayoritas binina nelayan i Pasèan memproduksi gambir.

## Sombher

Bhângsa:Kakanan Madhurâ
Krèpè' tales

**Krèpè' tales** èngghi panèka kakanan kona khas Madhurâ se èghâbây dâri tales se èra' - kerra' pès - tèpès lajhu èghuring kalabân aghuna'agi teppong sè lastarè èbumbui. Krèpè' tales è massa' kalabân acèm - macèm pèlèyan rassa èngghi panèka peddhis, original, bân balado peddhis.

Abâdhi krèpè' tales manabi ta' onèng carana bisa ghâtel, namong ka'dinto kodhu aghuna'aghi tales se ghi' seggher lantaran kadhâr kalsium oksalat epon lankong dhiddhi'.

## Sombhèr
Oto' ghuring

**Oto' ghuring** èngghi ka'ḍinto ghu'-ghangghu' sè èkasennengngè orèng ponapa polè oreng Madhurâ sè kalonta sareng sebbhuḍḍhân kottha bujâ ,maghârsarè laèn jughân kasokan, amarghâ rassa se ana berna, bâdâ sè rassana manès, peddhis, sèddhak sareng accèn. Mèla dâri ka'dhinto ta' getton manabi parnyo'onan otaba pessenan otok guring bânya', sajân arè sajân bânya' se messen.
è pèttèk dâri YouTube Madhurâ Indonèsia, parnyo'onan oto' guring sajân bânya' e bâkto pasa'an , ponapa pole ebâkto para' tèllasan Idul Fitri.

## Sombher
Kacang lorjhu'

**Kacang lorjhu**' èngghi panèka ghu'-ghângghu' ḍâri Madhurâ, Jhâbâ Tèmor sè nyaman ḍâri kacang sareng jhuko' lorjhu'. Kacangnga sareng lorjhu' èghuring pas èpapolong lajhu èlappaè bhâbâng sareng bujâ. Rassana rangngo' cocok èdhâ'âr sareng kopi. Manabi è Madhurâ èyangka'aghi è bâkto tellasân.

## Sombher
Nang-ghinang lorjhu'

**Nang-ghinang lorjhu**' iyâ arèya kakanan kona ḍâri Madhurâ, Jhâbâ Tèmor. Nang-ghinang lorjhu' arèya nang-ghinang sè khosos amarghâ èkaghâbây ḍâri lorjhu'. Lorjhu' iyâ arèya nyamana samacemma kerrang tasè' sè kènè' bân abhângon akadhi lappa saèngghâ èsèbbhut kèya kèrrang lappa. Lorjhu' sè èpalappaè rèya ètaburi lappa è attassa nang-ghinanga, saèngghâ èkoca' nang-ghinang lorjhu'. Rassa lorjhu' arèya sè bâḍâ è nang-ghinang lorjhu' sè èkasennengngè bi' maghârsarè. 

## Sombher

Bhângsa:Kakanan
Bilus

**Bilus** iyâ arèya sala sèttong kakanan ḍâri Madhurâ, Jhâbâ Tèmor. Bilus iyâ arèya kakanan sè èkaghâbây ḍâri camporan teppong berâs bân teppong terigu pas èghuring pas èbentu' ènga' bat rengngè'.

## Sombher
Krèpè' tangguk

**Krèpè' tangguk** iyâ arèya sala sèttong kakanan kona ḍâri Madhurâ, Jhâbâ Tèmor. Biasanna coma sèttong tanang sè bisa negghu' krèpè'. Namon, krèpè' rèya mèrloaghi keduâ tanang ghâbây negghu'? Krèpè' jenis rèya ollè ètemmo è Mekkasân, Madhurâ bân Karawang. Krèpè' tangguk khas Mekkasân anḍi' koran sè rajâ. Okoran krèpè' tangguk sè kènnè' iyâ arèya 60 x 40 cm. Rèya mon ghita' è ghuring. Marènna è ghuring, okoran krèpè' bisa rajâ akaḍi' mejâ ngakan. Bâḍâ polè krèpè' tangguk aokor 1x1 m. Tento ta' mongkèn mengkonsumsi langsong krèpè' tangguk keḍibi'. Tiap lembâr krèpè' rèya nekmat è kakan rèng bhârèng.  Krèpè' tangguk èghâbây ḍâri sagu asèl perasan tengghâng sè è pekerrèng. Sagu è massa' è attas tongghu apoi kaju bâkar. Marènna bubur sagu massa', èlakoni ècèta' krèpè' è attas ḍâun ghâddhâng anyar kemudian é jemmor. Tangguk siap è ghuring ḍâlâm bâjhân diameter lebbi ḍâri 1,5 meter. Tiap lembâr krèpè' tangguk è arghâi Rp 6000.

Krèpè' tangguk è produksi secara toron temoron ḍâri pilihan taon silam. Meski taḍâ' sejarah pastè, krèpè' tangguk konon dhâddhi bekal utama warga Madhurâ selama è perjalanan saat sedang merantau. Krèpè' tangguk bisa tahan è kennèngngan pas è rantau. Krèpè' tangguk bisa tahan è kennèngngan terbuka tanpa è bungkos selama tello' bulân. Bilâ melempem, krèpè' è jemmur bân è ghuring ghâbây ghâring polè. Rajâna krèpè' arèya dhâdhi pelindung cètak ḍâri panas pas atanè. Seèreng bâkto krèpè' tangguk beralih aghuna ghâbây pelindung cetak tanè èghântè capèng. Arèya arapa krèpè' ènyama aghi tangguk otabâ kocca capèng tanè. Sèlaèn krèpè' tangguk, bâḍâ polè krèpè' jhuko' super rajâ aokoran raksasa. Krèpè' super rajâ anḍi' okoran diameter 40 cm. Bahan ghâbây krèpè' ḍâri terigu bân jhuko' rèya paḍâ bi' bahan ghâbây 9 krèpè' kènnè' aropa, sè è gabung aghi dhâdhi sèttong. Krèpè' super rajâ è produksi ghâbây industri rumahan è daerah Karawang, Jhâbâ Bârâ'. Sèttong kantong krèpè' è arghâè Rp 25.000 a èssè duâ bua krèpè' super rajâ è ḍâlèmma.
Mento Songennep

**Mento Songennep** iyâ arèya sala sèttong kakanan kona ḍâri Madhurâ Songennep, Jhâbâ Tèmor. Kue mento Songennep deddhi primadona khas è bulân pasa. Manabi senja nyapa, aroma kue mento molae arayu sè trèsna ka kuliner, deddhi peleyân otama bâgi mereka sè nyarè takjil abuka pasa kalabân cita rassa sè ngèket.
Krèpè’ Kèpang Songennep

**Krèpè’ Kèpang Songennep** iyâ arèya kakanan kona Madhurâ, Jhâbâ Tèmor. Krèpè' arèya èghâbây ḍâri jhuko' tengèrè sè èsebbhut "Kèpang" se bâḍâ e Kabhupatèn Songennep.
Asma Lmnawar

**Asma Lmnawar** (bhâsa Arab: **أسماء لمنور**; laèr è Casablanca, Maroko, 25 Juli 1978) panèka sorang panyanyi bân aktris Maroko.

Bhângsa:Panyanyi
Bhângsa:Aktris
Soedarso Djojonegoro

Prof Soedarso pottrana orèng bangsawan Madhurâ. Orèng towana, Radhin Abdoelmutaall ban Rr Wartinah, bangsawan sè narèma pendidikan Bâlândhâ. Kawâjibhânna orèng towana sè segghut ngallè aghâbây Prof Soedarso aobâ sakola’an kèya. Molaè ḍâri Sakola’an Taman Na’-kana’ Bâlândhâ è Comal, saterrossa è Mekkasân Madhurâ, bân ahèrra taon 50-an salèrana lulus ḍâri SMA 2 Sorbhâjâ. Alumni è SMA 2 Sorbhâjâ. Orèng rowa taon 50-an, kuli taon 70-an. Saellana lulus SMA, salÈrana maso’ ka Fakultas Kedokteran Sorbhâjâ, Cabang UI (Universitas Indonesia), pendahulu Universitas Airlangga.

Almarhum Prof.Dr.HR Soedarso Djojonegoro, se lahir 8 Desember 1931 e Pamekasan, Madura, banne coma bangsawan Madura tor ahli fisiologi FK UNAIR, Wakil Rektor tor Rektor UNAIR, namong jugan daddi pejuang nasional amarga ampon ampon dhâddhi anggota Tentara Republik Indonesia Yon Asem Bagus è taon 1946 bân Salerana jhughân diplomat polana atugas mènangka Duta Besar Indonesia ka UNESCO è Paris è taon 1996-1999. Salerana panèka pelopor kampus C Unair.

Prof. Dr. H. R. Soedarso Djojonegoro, dr., AIF., ngajhâk jabatan Kanselir Universitas Airlangga ghâbây duwâ' periode. Posisi I è taon 1984-1989 bân posisi II taon 1989-1993. Lalake’ ka’dhinto, se lahir e Pamekasan, 8 Desember 1913, ngaolle ijazah kedokteran dhari Fakultas Kedokteran, Universitas Airlangga tanggal 11 Februari 1961. Pelayananna ka almamater emolae menangka dosen e FK, maske taon 1955, sabellunna lulus. Saterrossa ètarèma Ahli Fisiologi Brevet è FK Unair, 2 Oktober 1969. Molaè taon 1968 èkonfirmasi mènangka Profesor è FK Unair è bidang Fisiologi kalabân peresmian pidato "Peran Fisiologi Dalam Perkembangan Olahraga dan Kesegaran Fisik"' Saellana jârèya, èpon ajhâdi Asisten Kanselir III Unair dâri taon 1974-1984. Saongghuna, dâri taon 1976-1981 salerana jhughân ajhâdi Sekretaris Universitas bân Koordinator Kopertis Wilayah VII è Sorbâja (1979-1985). Namong saterrossa atugas mènangka Kanselir ghâbây duwâ' periode. È dhâlem duwâ' periode, Prof. Soedarso ajabat dhaddhi perwakilan rakyat sebagai anggota MPR Indonesia pada periode 1987-1992 dan 1992-1997. Nangeng, e tengnga kaanggotaan MPR se kapeng dhuwa’, salerana eangkat daddi Duta Besar Republik Indonesia ka UNESCO e Paris e taon 1995-1999.

Bu Lakena Mieke Laksmiati bân ramana ennem ana'paneka jhughân aktif è organisasi. Taon 1946 sampe’ noro’ pasukan sukarelawan DBP Tentara Indonesia, Yon Asembagus. Narèma Medali Perjuangan dâri Kellas 45 è taon 1992. Dhari taon 1952-1957 salerana aktif è Gerakan Mahasiswa Surabaya (GMS), saterrossa aktif è manajemen Jhâbâ Tèmor Korpri bân Golkar. Salaèn jârèya, salerana aktif è organisasi profesional akadhi Ketua IDI Sorbajâ (1973-1978), Ketua IAIFI Sorbaja (1968-1984), Ketua Umum IAIFI (1983-1987), Ketua Asosiasi Pengawas Kesehatan Olahraga Indonesia (PPKORI) Jhâbâ Tèmor (1974), anggota Persatuan Ilmu Fisiologi Internasional (IUPS), Ketua IKA Unair (1984-1989) , bân Koordinator ICMI Jhâbâ Tèmor (1991-1995).
Bangsacara

Lamba’, e jaman kona e Polo Madura bada settong karaja’an raja tor bergengsi. Rato jareya enyamae Widarba. Salerana ekennal menangka rato se adil, bicaksana, tor onggu-onggu marduli dha’ kaodhi’anna ra’yadda. Melana, ra’yat e karaja’an jareya odhi’ ma’mor, taremtem ban ma’mor.

Tadha’ oreng se kakorangan angguy, kakanan otaba kennengngan.
Masalah-masalah raja se agabay warga cemas jugan para’ tadha’a. Sabban badha masala, rato bakal ngatase kalaban bicaksana sopaja ta’ aganggu kataremtemman ra’yadda.

Dhalem ngator karaja’an, Rato Widarba eerengngagi sareng Patih Bangsapati, para mentri, sareng abdi se sanget esto anyama Bangsacara. Maske ampon aehteyar marenta kalaban adil tor kabicaksana’an, Rato Widarba ta’ bisa ngaonenge kalaban paste dha’ parasa’anna ponggaba e sakobengnga, otamana Patih Bangsapati.

E adha’na rato, Patih Bangsapati ros-terrosan noddhuaghi tengka gulina pamimpin se marduli dha’ reng-oreng baba’anna tor atoro’ ka dhabuna rato. Namong, Patih Bangsapati ros-terrosan aromasa cemburu ka Bangsacara se ce’ semma’na sareng Rato Widarba.

Rato Widarba andhi’ rajina empa’, sala settongnga nyamana Ragapadmi. è antarana empa' rajina, Ragapadmi panèka permaisuri sè palèng raddin. Tape, e settong are Raden Ayu Ragapadmi o-tao eserrang panyaket kole’ se jijik. Sakabbhina badanna etotobi ghâlimpo' sè èbâdâ'aghi bân makalowar bau jhuko'.

Kacantikanna langsung rosak, maske badanna bâdâ bau jhuko' sè aghâbây orèng ta' bisa nanggung è semma'na. Rato ce’ sossana ngabas rajina se paleng raddin daddi juba’ ban bau.
Dokter dhari man-dhimman egiba maso’ kaangguy ngobati, tape tadha’ settonga se ahasel.

Nyatana are ka are panyake’na sajan para’ sampe’ Rato Widarba ta’ tao apa pole se kodu elakone. Akherra Rato Widarba apareng Raden Ayu Ragapadmi dha’ abdina se esto, Bangsacara kaangguy ekabin.

Menangka abdi se esto, Bangsacara ta’ bisa nolak papareng ratona. Jugan ngajak Raden Ayu Ragapadmi kaangguy mole ka compo’na embu’na se badha e kampong. Embu’na ce’ takerjadda ban peggel nangale’e Bangsacara mole abareng oreng bine’ se andhi’ panyaket kole’.
Galaktorea

Galaktorea (jhugân èbâca galactorrhoea) iyâ arèya kaloara aèng sosona èbuh kalabân ta' èsengajâ dâri payudarana, bân kadhâddhiyân panèka tadâ' hubunganna kalabân kahamilanna, kalahèranna otabâna proses nyosowe.

kabâḍâ'an galaktorea kacatèt bâdâ 5-32% kadhâddhiyân ḍâ' orèng binik. Bânya' kadhaddhiyan sè èlaporaghi mârghanâ galaktorea saengghâna pangartèanna  amacèm. Sanajjhân kabâḍâ'an panèka ta' abahaya aghi, namong kabâḍâ'an panèka kèngèng aobâ serius sè sapatotḍhâ ètangani kalabân teppa', bân èlanjut aghi kalabân pamareksaan sè sèpa'. Kondisi galaktorea jhughâ bisa èalamin pasèra bhâi tamaso' lalakè', otabâ bhâji' sè ghi' bhuru lahèr bân otabâ remaja.

## Panyèbâb
Panyèbâb galaktorea bisa kalabân bâdana sala sèttongnga hormon sè disregulasi. Panyèbâb kabâḍâ'an hormon sè palèng sègghut èhubungaghi kalabân galaktorea iyâ arèya hiperprolaktinemia bân kondisi tiroid kalabân kadar hormon perangsang tiroid (TSH) otabâ hormon sè ngocol tirotropin (TRH) [lower-alpha 1]. Korang lèbbi bâdâ 50% kasus sè korang jelassa marghâna.

Proses laktasi ngabhutoaghi bâdâna hormon prolaktin, bân proses evaluasi galaktorea tamaso'  riwayat cèmmacèmma bhât-obhâtan akanta: opioid, antipsikotik, metildopa penghambat reuptake serotonin otabâna dâri kakanan, bân lalakon akanta stres, bân evaluasi dâlèm kehamilan, adenoma hipofisis sè èdimma kalabân bâdâna produksi prolaktin sè lèbbi otabâna kompresi batang hipofisis bân hipotiroidisme. Kondisi adenoma hipofisis anterior palèng sègghut panèka prolaktinoma. Kondisi hormon prolaktin sè alèbbiyân amârghâi ambuna fase menstruasi bân infertilitas sè nojjhuaghi dhâ' penegakan diagnostik. Kondisi galaktorea jhugân bisa èsèbbabaghi kalabân kondisi hormon sè ta' imbang marghâna pil kontrasepsi.       

Kadhaddiyân galaktorea arèya efek samping sè andi' kaitan kalabân pangangghuy simetidin antagonis reseptor H2 generasi nomè duwâ'. Kadhâddhiyân galaktorea padâh bisah èpangarowè kalabân pangangghuy bhât-obhâtan antipsikotik sè nyèbâbaghi hiperprolaktinemia marghâna èblokir reseptor dopamin sè ngontrol hormon prolaktin. Pangangghuy bhât-obhâtan akanta risperindone sè segghut bisah nyèbâbaghi komplikasi. Golongan penghambat pompa proton ngabhuktèaghi dhaâddhina galaktorea.           

## Refrensi
Kasaḍaran kajurbhuwân

**Kasaḍaran kajurbhuwân** anyata'aghi dha' praktek sè èyangghuy nantoaghi fase-fase kajurbhuwân ban kata'jurbhuwân ḍâri siklus mentrual binè'. Metode-metode kasaḍaran kajurbhuwân bisa èangghuy anyegghâ bhubhut, kantos bhbhut, otabâ ka'angghuy ajhâlling kasaèan ginekologi.
Binè

Binih (bhâsa Sanskerta: stri sè artèna "bâbinik otabâ règ binik") otabâ binih iyâ arèya bâbinik sè lah marèh èkabin bân alakè kalabân status akabin. Sala sittong orèng sè akabin bân andi' jenis kelamin bâbinik se ekabin kalabân orèng lake' otabâna lakèh.
Kondiloma akuminata

**Kondiloma akuminata** otabâ kutil farji' èngghi panèka infeksi sè èpanebbar kalabân jima' polana bâḍâ pan-bârâmpan macem virus papiloma manossa (HPV). Kutil farji' omomma bârna mèra bân èjhâuaghi ḍâri tas attassa kolè'.Biyasana tanḍhâna sakonè', tapè sake'. Kutil biyasana bâḍâ sèttong kantos bâllu' bulân saamponna èpanebbar. Kutil panèka tanḍhâ infeksi HPV genital sè palèng ghâmpang èkennal.

## Sombher
Menarke

**Menarke** (/mɪˈnɑːrkiː/ mi-NAR-kee; Yunani: μήν mēn "bulân" + ἀρχή arkhē "awwâl") èngghi panèka alor hèḍ sè kapèng sèttong bâbinè'an. Mongghu sosial sareng kasèhadhân, kadhâddhiyân panèka èyangghep mènangka kadhâdhiyan penting sareng tanḍha subur. Bâkto panèka jhughân aropaaghi tandha jhâ' orèng binè' ampon siyap bhubhut. Namong, bâḍâ pan-bârâmpan kadhâddhiyân alor ḍâ'-aḍâ' ta' teratur èbhandhingaghi alor salastarèna.

## Alor
Bâkto ḍâri soso sè mondhul sampè' menarke èngghi panèka ra-kèra 2 1⁄2 taon sareng ta' lebbi ḍâri 5 1⁄2 taon. Menarke biyasana èkaollè saamponna tèngghina na'-kana' binè' badan ampon ambu.

## Sombher
Gellas hèḍ

**Gellas hèḍ** èngghi panèka pakaaks sè èpasang è ḍâlem farji neng bâkto haid. Tojjhuwân panèka kaangghuy makompol ḍârâ ḍâri rahim bân nyegghâ bhucor è kalambi. Gellas hèḍ biyasana èghâbây ḍâri silikon medis sè lentur sareng èbentu' akadhi corong. Gellas hèḍ lebbi aman ètèmbhâng tampon otabâ pembalut.

## Sombher
Bâkto nifas

**Bâkto nifas** iyâ aréya tèppa' lahèrra bhâji' è dimna bhâdhân èbhu ngalamaghi proses pemulihan secara fisik bân psikologis. Bâkto nifas è molai marènna kelahèran plasenta bân a langsong sekitar 6 sampè' 8 Minggu, maghi rentangan ollè a variasi 6  sampè' 40 arè. Selama bâkto rèya, organ reproduksi èbhu ngalamaghi pemolèan marènna proses nganḍung bân persalinan. Sèlaèn pemulihan fisik, èbhu rèya ngalamagi aobe psikologis sè ngelibataghi proses pencapaian peran maternal bân kelekatan bi' bhâji'na. Sebâb rèya, penting ghâbay èbhu nifas malè ollè asuhan pelayanan nifas sè bhâghus. Standar bâkto kunjungan nifas biasana è anjuraghi minimal 3 kalè ghâbây mastèaghi èbhu bân bhâji' ollè perawatan sè bhânḍer bân lengkap.

## Tahapan
Postpartum anḍi' empa' tahap, ka sittong iyâ arèya Immediatiate Postpartum sè biasana sering kedhâdhiyân perdarahan sebbâb bedheh fase kritis bân kodhu èlakoni pemantauan lebbi lanjot. Keduâ, Early Postpartum iyâ arèya kebâḍâân involusi uteri marè ḍâlem tahap normal. Katèllo', late postpartum iyâ arèya tahap èdimma èbhu sè bisa a coba ghâbây ngelakoni program KB Keluarga Berencana. Kaempa' remote postpartum iyâ arèya bâkto sè è bhutoaghi èbhu marènna ngelahèraghi sè anḍi' permasalahan otabâ komplikasi

## Komplikasi
Komplikasi sè bisa kedhâdhiyân ḍâ' Postpartum è antarana iyâ arèya perdarahan ḍâ' vagina sè ngelebbi 1500 ml, muncul bâuâb ḍâri vagina sè nyengnga', bâḍâna rasa sakè' dâ' daerah perineum, sakè' ḍâ' cètak sè berkepanjangan, kedhâdhiyân perubahan ḍa' payudara akaḍi': kemerahan, bere, bân ètemmo benjolan, kaduâ' Soko bân tanang mebere bân arassah sakè' bân pangatèla' dhâdhi buram.

## Rabât
Perawatan sè bâḍâ è èbhu postpartum palèng bhuto bân bisa èlakoni kedhibi' iyâ arèya arabât payudara. Arabât payudara tojhuânnna sè mempercepat bân ngelancaraghi kaluarra ASI (Air Susu Ibu) rèya bisa arabât payudara malè sehat bân ta' èkenning komplikasi sè memungkinkan bisa kedhâdhiyân. Sala sèttong arabât payudara sè bisa èlakoni iyâ arèya ajâgâ kebhersèan ḍâ' payudara, ngangghuy bra se longgar bân a bahan katun, ngelakoni beberapa pemijatan bân pengurutam ḍâ' payudara ngangghuy kompres anga' setiap lagghu otabâ sore arè, bân dhujân mengosongkan ASI marènna menyusui bhâji' malè ASI lo' ngendap è ḍâlem payudara sebbâb bisa nyebbâaghi mastitis.

## Sombher
Pakakas hormon intrauterus

**Pakakas hormon intrauterin**, iyâ arèya sè èjhuâl kalabân asma merek Mirena bân sè laèn, aropa'aghi pakakas intrauterin sè aleppas hormon levonorgestrel ka ḍâlèm uterus. Pakakas arèya ngangghuy ngator rèmbi’, bâkto hèḍ bèrrè’ bân nyegghe lapisan uterus ḍâlem terapi ghântèan èstrogen. Pakakas arèya sala sèttong bento’ ngator rèmbi’ sè palèng efektif kalabân tingkat kegagalan sataon ra-kèra 0.2%. Pakakas arèya èsâbâ' è uterus bân alako 3 sampè’ 7 taon. Kesuburan biyasana abâli lastarèna èbukkal.

## Sombher
Panganjhu

**Panganjhu** èngghi panèka orèng sè ajâgâ ana'. Dhimèn panganjhu aropaaghi abdhi è roma. Samangkèn, panganjhu bisa neptep ḍâlem roma otabâ è lowar roma, kasokanna majikan.

## Sombher
Rosakka ovarium prematur

**Rosakka ovarium prematur** otabâ prematureovarian, iyâ arèya èlangnga kemampuan reproduksi (ovarium  otabâ indung telor ta' ngasèlaghi ovum) dâ' rèng binè', tekka'a ḍâlem omor subur (è bâbâ 40 taon). Gangguan rèya ollè è jelling ghâbây proses ka menopause, è tandhai ḍâ' gejala mentruasi sè ta' terator. Selaèn rèya, gangguan kaḍi' keta'stabilan hormon estrogen rèya dhâddhi gejala ḍâri POF. Penoronan produksi hormon estrogen sè ta' normal tersebutlah sè mengakibatkan tèngghina kemongkènan osteoporosis ḍâ' rèng binè' lanjot omor.

## Sejarah
Sekitar taon 1942, Fuller Albright (Seorang dokter è bidang endokrinologi) ngelaporaghi sebuah sindrom ḍâ' komplikasi gangguân molai ḍâri amenorea, defisiensi hormon estrogen, menopause kadar hormon FSH bân noron aghi tèngghi bhâdhân (perawakan dhâddhi pendek). Lalu, istilah primary ovarian insufficiency (kegagalan ovarium prematur) èyangghuy ghâbây bhidhâaghi dâ' ovarian insufficiency secondary.
Pesari

Pesari  iyâ arèya alat banto sè è pamaso’ ka ḍâlem farji' ghâbây pangobatan. Alat arèya è guna aghi ngatasè stress inkontinensia urine, selanjudhâ ghâbây maambhu bucorra urine bân ngatasè prolaps organ panggul, bân bisa mempertahan âghi lokasi organ è daerah panggul. [1] Pèngguna’aan pesari bisa jughân ghâbây metode alternatif kontrasepsi
Vulvovaginal candiasis

***Candidiasis vulvovaginal*** (vulvovaginal candiasis) aropaaghi infeksi è bâgiân tabu' sè lembap akadhi colo', organ intim, bân saluran pencernaan sè è sebabaghi jamur Candida albicans sè èdimma infeksi rèya bisa èalami sapah bein, tapè bilâ orèng sè andi' panyakèt akadhi diabetes, HIV/AIDS, otabâ kanker biasanah lebbi cepet è kennèng infeksi rèya, apah polè sè andi' daya tabu' sè lemma. 

## Sabâb kandidiasis
Bâda pan-berempan faktor sè nyebabaghi kandidiasis arèya:

# Andi' panyakèt HIV/AIDS, kanker, diabetes, bân panyakèt laènnah sè ta' bisa è kontrol
# Ajâlânaghi kemoterapi
# Omor, biasanah sè andi' daya tahan lemma akadhi bhâji' bân lansia, gâmpamg è kennèng kandidiasis rèya
# Sering ngonsumsi kakanan tèngghi gulâ
# Ngonsumsi obât-obâtan akadhi kortikosteroid otabâ prednison
# Colo' bân organ intim sè ta' è jâgâ kabersèannah

## Gejala kandidiasis vaginal:
# Vagina arassah gâtâl
# è bâkto akemmè arassah nyerri 
# Ngalamè kapotèan
# Vagina arassah bere bân mèra

komplikasi sekunder sè andi' hubungan kalaben kandidiasis vagina jarang terjadi, tapèh dâlâm kasus sè parah, bisa nyebabaghi kemerahan luas è vulva, pembengkakan, loka lecet, bân retakan è vagina otabâ vulva. Efek samping sè bâdâ akibat pangobâtan antijamur aropaaghi nyèlo tabu', mual, ngota, diare, kembung, sakè' kepala, gangguan sistem saraf pusat, gangguan otot bân tolang, ruam, reaksi alergi, gangguan menstruasi, bân kerontokan obu'.

## Sombher
Kelenjar skene

Kelenjar Skene panèka saluran kènè’ è antara duwâ’ sisi uretra.  Organ panèka aropaaghi bâgiyân penting dâri saluran kemih bân kasehatan seksual bhâbinè’, namong bisa èinfeksi sè bisa aghâbây bengkak bân nyèlo. Kelenjar Skene dhibi’ èpadhâddhi dâri duwâ’ saluran kènè’ sè bâdâ è kaduwâ’ sisi uretra, è adha’na dinding vagina. Organ panèka èkennal kalabân nyamana laèn, èngghi panèka “prostat binè’, nyatana kelenjar panèka bhunten padâ kelenjar prostat sareng prostat lakè’, namong, julukan panèka tombu polana andi’ kemiripan sarèng kelenjar prostat lakè’, sala sèttongnga èngghi panèka kamampowanna kaangghuy ngoras cairân ka dâlem uretra. Kelenjar Skene jhughân èyangghep bisa èpangaro otabâ abhânto bâgiyân dâri G-spot bhâbinè’an.  Kelenjar panèka jhughân aropaaghi jaringan sè padhâ sareng klitoris.

## Nyama laèn ghâbây kelenjar Skene

* Saluran Skene,
* kelenjar vestibular,
* kelenjar paraurethral,
* kelenjar periurethral.

## Sombher
Tampon

Tampon panèka massa silinder sè afungsi mènangka alat sèrap, umumna èghunaaghi mènangka produk kebersihan binè’.  Sacara jhâjhârbâ’ân, oca’ “tampon” asalla dâri bhâsa Perancis “tampion,” sè artena “kalambi kaangghuy notobi lobang.” Satèya, tampon èrancang kaangghuy èmaso’aghi dâ’ vagina è bâkto haid bân bisa nyerap aliran dâra haid.  Bâdâ naghara sè aghâdhui tampon mènangka alat medis.  È Amèrika Serikat, tampon ènyataaghi mènangka alat medis Kelas II sareng Food and Drug Administration (FDA).

## Sejarah
Bhâbinè’an ampon aghâdhui tampon bâkto haid sajjhek èbu-èbu taon.  È dâlem bukuna Everything You Must Know About Tampons (1981), Nancy Friedman nolès, “Bâdâ buktè èghunaaghina tampon è sabâbhân jhâjhârbâ’ân è bânnya’ budaya. Dokumen medis sè palèng towa sè ècetak, papirus ebers (Habiru),” nyebbuttaghi èghunaaghina papirus alos tampon sareng bhâbinè’an Mesir kuno è abad ke-15 SM Bhâbinè’an Romawi aghuna’aghi tampon wol, bhâbinè’an Jepang Kuno aghuna’aghi tampon kertas, èpasang è area vagina kalabân perban bân èoba sabban 10 kantos 12 arè Bhâbinè’an Hawai tradisional aghuna’aghi tampon sè èghâbây dâri pakis. Hapu’u; akadhi jhughân lumut.”

Tampon ampon èghunaaghi mènangka alat medis molaè abad ke-18, saamponna tampon kapas antiseptik sè ècamporaghi sareng salisilat èghunaaghi kaangghuy nyegghâ pendarahan dâri loka tembakan.

Drs.  Earle Haas aghâdhui paten tampon modern sè partama, Tampax, kalabân tabung è dâlem rancangan aplikator tabung.  Gertrude Tendrich melle hak paten bân aghâdhui merek dâgâng perusahaan sè jhughân èsebbhut Tampax, sè molaè abâdâ è taon 1933. È taon 1940-an, dokter kandungan Jerman Dr.  Judith Esser-Mittag aghâbây tampon digital sè bisa èmaso’aghi dâ’ area feminim tanpa aplikator.  Desain tampon panèka saterrossa èkembângaghi polè sareng Dr.  Carl Hahn lèbât perusahaan Johnson bân Johnson.

## Desain
Desain tampon acem-macem menorot perusahaan, sè nyadhiyaaghi acem-macem produk kalabân bahan, aplikator, bân daya serap sè acem-macem. Aplikator tampon bisa èghâbây dâri plastik otabâ kardus, bân rancanganna akadhi jârum suntik.  Aplikator panèka aropaaghi duwâ’ tabung otabâ tong. Tabung lowar aghâdhui permukaan sè alos kaangghuy ghâmpang èmaso’aghi dâ’ area feminim bân umumna aghâdhui ujung sè bulet.

Bhidhâna utama tampon panèka cara tampon ngambhâng è bâkto èmaso’aghi.  Tampon aplikator umumna èpabhâjheng secara aksial (nambah lanjang), è bâkto tampon digital èpabhâjheng radial (nambah diameter).  Kabânnya’an tampon andi’ kabel otabâ tali sè abâdâhaghi pelepasan bâkto èpasang.  Kabannya’an tampon sè èjhuwâl èghâbây dâri rayon, otabâ campuran rayon bân katun.

## Daya Nyèrrèp
Tampon èsediaaghi è bhân-sabbhân tingkatan daya sèrrap:

* Daya serap Junior/Light: 6 g bân è bâbânna
* Daya serap Regular: 6 sampè’9 g
* Daya serap Super: 9 sampè’ 12 g
* Daya serap Super Plus: 12 sampè’ 15 g
* Daya serap Ultra: 15–18 g

## Dampak Lingkungan
Dampak ekologis tampon acem-macem menorot cara pembuangan (apa tampon èbuwang ka toilet otabâ è tong sampah).  Faktor-faktor akadhi komposisi tampon jhughân bhâkal èbâgi dâ’ pengolahan aèng otabâ sistem pengolahan sampah.

## Sombher
Piometra

**Piometra** iyâ arèya terkompolla nah (pus) è ḍâlem uterus sè è sebâb aghi ollè keta'seimbangnga hormon, infeksi bân produksi mukus sè berlebihan è ḍâlem uterus. Piometra berasal ḍâri ḍuâ' kata, iyâ arèya Pyo sè artèna nanah bân metra sè artèna uterus

## Penyebab
Pyometra ollè è sebâb aghi beberapa faktor sè antarana iyâ arèya keta'seimbangan hormonal è ḍâlem bhâdhân bân infeksi bakteri. Hal rèya bisa kedhâdhiyân ḍâri aberri' preparat hormon progesteron bân estrogen serta infeksi marènna inseminasi otabâ ovulasi. Escherichia coli aropaaghi bakteri sè sering è temmoè ḍâ' kasus piometra, tapè bakteri laèn akaḍi' staphylococcus, streptococus, Pseudomonas Proteus bân bakteri laènna rèya ollè ètemmoaghi. Ghâbây mengindentifikasi jenis bakteri penyebab utama olle èlakoni metode kultur bân uji sensitivitas ghâbây nentoaghi terapi antibiotik se tepat.

## Gejala klinis
Penderita piometra biasana menunjukkan gejala klinis aropaaghi letargi (kelemahan), depresi, anoreksia, poliuria, polidipsia, mukosa pucat, diare, kaèlangan bobot bhâdhân, konstipasi, bân Ngota. Ta' lebbi ḍâri 16 persen nojhuaghi gejala klinis aropa kaluarra lendir purulent (nanah) ḍâRI vulva. Gejala laèn iyâ arèya tèppa' saat Palpasi kedhâdhiyân pembesaran ḍâ' bâgiân abdomen. Sèlaèn rèya, penderita rèya ngalamagi siklus estrus sè ta' normal bân dehidrasi sè è sebâb aghi bâḍâna penimbunan nanah ḍâlem uterus bi' konsentrasi sè tègghi è bhândhingaghi dâ' cairan ekstraseluler, sehingga caèran rèya berdiskusi ke uterus ghâbây menyeimbangkan konsentrasi caéran bhâdhân.

## Diagnosa
Piometra bâḍâ duâ' iyâ arèya piometra a bukka' bân a totop. Piometra a bukka' è tandhâin bi' bâḍâna lendir a ropa nanah sè kaloar ḍâri vulva. Lendir rèya kadhâng è toroe bi' bâḍâna ḍârâ bân bâu sè cè' nyengnga'. Dâ' kasus piometra a totop ta' ètemmo bâḍâna lendir purulen sè kaloar ḍâri vulva polana a totop serviks (sello' rahim) arapa dhujân è keleroèn nganḍung.

Diagnosa Piometra bisa èlakoni bi' cara aperèksa fisik (gejala klinis), bi' pemeriksaan radiologi (X-ray), ultrasonografi (USG) bi' aperèksa laboratorium ghâbây peneguh diagnosa bi' ètemmoaghi peningkatan sel ḍârâ potè (leukosit) è atas ambang normal sè dhujân è sebbhut aropa leukositosis 

## Terapi
Binatang kesayangan, terapi pyometra ollè èlakoni bi' operasi ngangka' rahim. Namon, operasi rèya rèsikona tèngghi ḍâ' binatang sè kondisi bhâdhânna lemah. Selaèn rèya, aderita perlo eberri' terapi cairan (infus) bân antibiotik.
Bhângsa:Panyakè'
Vaginismus

**Vaginismus** aropaaghi sala sèttong jenis gangguan nyèlo seksual. Ciri otamanah arèya kontraksi otot è bâgiyân vagina bâkto a jima' otabâ bâkto vagina ngalamè aktivis penetrasi laèn, akadhi misallah pengguna tampon, otabâ spekulum bâkto pamarèksaan medis. è bânnyak kasus, vaginismu è geressah bâkto ngalakoaghin jima' pertama.

Panyebab vaginismu sè bânnya' è temmoaghi arèya katakoan otabâ kabeteran dâ' moncollah rassah sakè' bâkto a jima'. pânyebab laèn sè bisa dâddi pânyebab bâdânah gangguan rèya è antaranah panèka bâdâna pengalaman kekerasan seksual, endometriosis, vaginitis or a prior episiotomi. diagnosa bhâkal è tegakkan sareng gejala sè bâdâ bân jugân pamarèksaan pelvis.

Pananganan gangguan rèya bisa è lakoagin sareng terapi perilaku, bân tindakan bedah otabâ operasi biasanya è parlowaghi. penelitian lebbi jhâu mengenai penggunaan botox ghâbây terapi kontraksi otot pagghunbl e lakoaghi. Bekto rèya perkiraan saberempa sering gangguan rèya nyerang orèng binè' pagghun beragam. Sala sèttonga sombhèr nyataaghi è kiraaghi 0,5% orèng binè' ngalamaghi gangguan rèya. Namon, parkiraan è daunnya medis nyataaghi jhâ' 5-17% orèng binè' ngalamaghi vaginismus.

## Vaginismus è klasifikasikan dâddi duwâ' jenis
1.Vaginismus primer

Vaginismus jenis primer kadâddiyân è bâkto a jima' otabâ aktivitas penetrasi laèn è vagina bâdâ rassa sakè'. Hal rèya biasanah kadhâddiyân è orèng binè' è omor 20-an, Karana è omorrah orèng binè' biasanah molae agunaaghi tampon, a jima', bân ajhâlânaghi pamarèksaan seksual secara medis. pengidap gangguan rèya biasanah ta' sadar sampè' aktivitas penetrasi dâ' vagina è lakoaghi.

2. Vaginismus sekunder

Vaginismus sekunder kadhâddiyân bhâkto orèng sè sabelluma ta' andi' masalah kalabân aktivitas penetrasi è vagina molaè ngerassaaghi gejala gangguan vaginismus. Hal rèya bisa è sebabaghi polana bâdânah infeksi jamur è vagina otabâ trauma bâkto ngalahèraghi. Tatapè faktor psikologis otabâ hal laèn jugân bisa dhâddi pânyebab bâdânah gangguan rèya. penganganan vaginismus sekunder padeh sareng penanganan vaginismus primer. vaginismus peti-menopaus bân menopaus, bisa kadhâddiyân polana kerrèngah bâgiân vulva bân jaringan tisu è sekitar vagina è sebabaghi toronnah hormon esterogen. Hal rèya nyebabaghi robekan kènnè' è dinding vagina sè nyebaraghi Rassa sakè' bân bisa dhâddi pemicu vaginismus bâkgl aktivitas penetrasi ajhâlân.

## Sombher
Latèyan kegel

senam kegel, bisa ekènal kia latian dâsar, èpèngaroh dè' kontraksi bân relaksasi ros terrosan otot-otot sè ngebentok bâgiân dâri dhâsar panggul, sè bhâsah rè sèarè sèreng èsebhut dâdhi "otot kegel". Latian ariah bisa elakonèn pan rempan kalè è dâlâm sè arèh selama beberapa menit. Tetapèh ngebhutoèn bâkto sittong sampè' tèllo' bulèn gâbây ngèrassa'ah efek.

senam kegel atujuan gâbây merperkuat otot-otot dâsar panggul. otot-otot ariah andi' bânyak fungsi è dâlâm bâdân manossah. ghâbây rèng binè', atanggong jawab ghâbey: ngetahan kandung kemih, nyegge inkontinensia stres urin (sè otama marènnah melaherkan), prolaps vagina bèn uterus. ghâbây rèng lakè', otot-otot ariah atanggong jawab ghâbey: kontinensia urin, kontinensia tinja, bèn ejakulasi. Bâdâh macemmah alat sè bâdâh ghâbây abènto latian ariah, maghi berbagai penelitian memperdebatkan efektivitas dâri ka angguyân alat ebândhing aghi dâri latian tanpa alat.

Ginekolog Amerika, Arnold Kegel pertama kalè nerbhit aghin tolèsan tentang senam kegel è taon 1948

## Sombher
Linea nigra

**Linea nigra** iyâ Arya gâris petteng sè berkembang è tabu'nah orèng binè' sè ngandung. omommah malèbar dâri bhujel sampe' è bâgiyân kemaluan. Linea nigra bisa è sebabaghi polana peningkatan hormon bân èlang samarèna bhâji' laher. Orèng binè' bhâkal andi' linea nigra, tapèh hamper ta' è katèla' otabâ bâdâ sampe' hormon naek bâkto periode ngandung. È kabânnyaan orèng binè', kondisi linea nigra bâkal dâddi petteng sampe' bâkal è katèla' neng trimester kaduwâ' (sakètar 20 mnggu). Sagilo'nah ngandung, gâris-gâris kasebbut è sebbut linea alba otabâ "gâris potè". È bâkto ngandung bân gârissah dâddi petteng bân èkatèla', bâkal È sebbut linea nigra. 

Ade' sè yakin fungsi dâri linèa nigra, pan-saponapan spekulasi tentang linea nigra bârna gâris sè petteng bâkal abantu bhâji' sè anyar laher nemmoaghi jâlân dâ' payudara èbhu untuk menyusu, namun ade' sè terbukteh.

## Sombher
Hak-hak reproduktif

**Hak-hak reproduktif** iyâ arèya hak bân kebebasan sè èkabâ' sareng aspek reproduksi bân kasehatan reproduksi acem-macem è bhân-sabbhân bâgiyân è dhunnya. Organisasi Kesehatan Dunia ngartèyaghi hak reproduksi akadhi è bâbâ panèka:

Hak reproduksi èdukung sareng pangakowan hak dasar sadhâjâ pasangan bân individu kaangghuy nantoaghi kalabân bebas bân tanggung jawab jumla, jarak bân bâkto ana'na bân kaangghuy bisa èkaollè informasi bân cara kaangghuy ngalakonè jârèya, bân hak kaangghuy ècapa'aghi standar sè palèng tèngghi dâri kasehatan seksual bân reproduksi. Hak-hak panèka jhughân tamaso' hak-hak sadhâjâna orèng kaangghuy ngala' kapotosan parkara reproduksi tanpa diskriminasi, paksaan bân kekerasan.

Hak reproduksi bhâbinè'an bisa tamaso' sabâgiyan otabâ kabbhi hak-hak è bâbâ panèka: hak kaangghuy aborsi kalabân aman bân menorot hokom; hak kaangghuy ngator kalahiran; bebas dâri sterilisasi paksa; hak ghâbây kasehatan reproduksi sè bhâgus; bân hak ghâbây pendidikan bân aksès kaangghuy aghâbây pilihan reproduksi sè gratis bân èinformasiaghi. Hak reproduksi bisa jhughân tamaso' hak ghâbây pendidikan tentang panyakè' sè èpanèbar kalabân cara sèks bân aspek-aspek laènna dâri seksualitas, bân jhughân perlindungan dâri praktek-praktek sè bahaya akadhi sunat binè'.
Plasenta previa

Plasenta previa iyâ arèya plasenta sarèng perdârâ’ân sè bâḍâ è bagiyân bâbâ Rahim bân notopi bagiyân otabâ sè kabbiyân ostium uteri internum. Plasenta previa umumma bisa è bide aghi  daddi beberempa  macem iyâ arèya plasenta previa maginalis, plasenta parsialis, bân plesenta totalis. Rèng bine’ sè ngândung è omor 35 taon ka atas andi’ kamongkinan ngalami plasenta previa sè lebbi teggi è banding aghi  sarèng rèng bine’ sè ngandung sè ngandung è omor korang dâri 25 taon. Placenta previa menjadi sala settong penyebbab berre’ bhâdan lahir bhaji’ korang. [8]

Penyebâb

Plasenta previa bisa kedheddiân dâri beberempa faktor sè a hubungan sarèng implantasi plasenta. Faktor otamna iyâ arèya bâdhe lampatna loka asel operasi rahim sè ngorangi jumlah dâre sè ngaler ka pembuluh dare sakitar segmen bâbâ Rahim. Areya biasa kadaddiyân è kahamilan kember sè memperloas permukaan plasenta bân masemma’ otaba notopi pembuka’an jelèn laher. Faktor laen sè nyebab aghi plasenta previa arèya kahamilan molar otaba tumor. 

Klasifikasi 

Plasenta previa bisa è bidè aghi daddi empa’ macem iyâ arèya plasenta previa totalis, plasenta previa parsialis, plasenta previa marginalis bân plasenta previa kènnengan bâbâ. Plasenta previa totalis notopi sebâghian ostium uteri internum. Plasenta previa marginalis bâdhâ è penggir ostium uteri internum, sedangkan plasenta previa kènnengan bâbâ kènnenganna abnormal bân tak notopi ostium uteri internum.[9] 

Tanḍhâ

Placenta previa muncul tanpa bâdhe perdârâ’ân saat pendèrita tak beraktifitas sarèng barna mera segger bân taka rasa  nyeri. Tandhâ laen sè timbul iyâ arèya kabade’ân sungsang è ceta’ janin sè gita’ masok ka jèlen labang atas panggul. Tanḍhâ laen bisa timbul sesuai sarèng prognosis janin sè è tentu aghi olle banya'na perdârâ’ân bân usia kahamilan.

## Sombher
Ajhuwâlân jima'

**Ajhuwâlân jima**' iyâ arèya sala sèttong bhângon perdagangan manossa sè èbâgi dâ' eksploitasi seksual dâ' bhâbinè'an sè la towa, lakè' bân na'-kana' sè ghi' bhuru aomor. Ajhuwâlân jima' èartèaghi mènangka kajahatan sè èlakoni bâkto bhâbinè', lakè', bân/otabâ na'-kana' èpaksa èbâgi dâlem lalakon seks komersial sè aghâdhui dampak negatif dâ' kasejahteraan individu, keluarga, bân masyarakat. 

È antarana bhângon otama ajhuwâlân manossa, menorot pangartiyan Departemen Luar Negeri Amerika Serikat, sala sèttongnga panèka ajhuwâlân manossa, salaèn buruh paksa, buruh anak paksa, prajurit anak, eksploitasi seksual komersial na'-kana', bân wisata seks anak . Bânnya' korban sè maso' ka kaodhi'an sè petteng panèka è bâkto ghi' kènè' bân anom. Korban perdagangan seks umumna aomor antara 10 bân 17 taon è bâkto pertama kalè maso', kalabân latar bhâkal sè padâ è bâkto ghi' kènè' akadhi pelecehan seksual, kekerasan fisik, pengabaian, bân buru dâri roma. Kadhâddhiyân korban jhughân èsebbhut otabâ èpangaro sareng dinamika keluarga sè negatif, keterbatasan individu dâlem fungsi intelektual, para anom sè kalowar dâri sakola'an, andi' kasossa'an kaangghuy abâreng sareng masyarakat, bân ampon ngalami pelecehan fisik otabâ seksual sabellunna.

È Amèrika Serikat, kajahatan perdagangan manossa serrèng èbâgi dâ' eksploitasi seksual komersial dâri bhâbinè'an sè la towa bân na'-kana'. Perdagangan seks èangghep mènangka kajahatan sè para' bân èarteaghi mènangka rekrutmen, èpèyara, èangghuy, èpèyara, otabâ èkaollè orèng kaangghuy tujuan seks komersial. akadhi sè èjhârbâ'aghi sareng lembaga hukum Amerika Serikat, korban perdagangan manossa èbâgi dâ' tello' kategori, è antarana: na'-kana' sè ghi' ta' aomor 18 taon (èpakarèya dâlem seks komersial), orèng seppo (omor 18 taon otabâ lebbi) èpancing dâ' seks komersial lèbât kekerasan, penipuan, otabâ paksaan, bân jhughân na'-kana' bân orèng towa sè èpèyara kaangghuy ngalakonè lalakon laènna.
Penthèl

Puting panèka bâgiyân è konco'na to'ot otabâ adhu'na mamalia sè èghâbây susu. Pentil jhughân èsebbhut puting, khusussa kaangghuy èsebbhut non-manossa, bân è dhunnya medis èkennal mènangka papillae. È bânnya' kabudâjâ'an, puting bhâbinè'an èangghep zona erogen bân èpaḍâpa'aghi è adha'na orèng bânnya' èangghep ta' sopan.

È dâlem anatomi mamalia, puting, papilla, otabâ puting panèka proyeksi kolè' sè cè' èndâ'na sè aghândhu' 15-20 saluran laktifera silinder è konco'na to'ot. Kolè' sè notobi pentil bânnya' pasokan saraf khusus sè sensitif dâ' rangsangan tertentu. Tojjuwan psikologis pentil panèka kaangghuy èbâgi ASI (ASI) ka ana', sè èghâbây è kelenjar susu binè' è bâkto nyosowe (laktasi).

Marsupial bân mamalia euterian biasana andi' sajumlah puting sè èator bilateral, paleng sakonè'na duwâ' bân paleng bânnya' sanga bellas. Pentil panèka èkembhângaghi è dâlem embrio. È ketakea akadhi paus, ana'na ta' bisa nyepcep pentil embu'na polana struktur colo'na. Dhari ka'dinto, puting paus bhân-sabbhân bhân-sabbhân mamalia.
Labiya

Labiya arèah bâgièn dâri kelamin wanita, tèppa' è bâgièn dâri lipatan kolè' sè mebânto' bâgièn dâri vulva. Bâgién manossa, bâdè due' jenis labiya, arèah labiya maroja (otabâ labia luar) sè lâbbi rajèh bèn lempo, labiya minora sè merupakan lipatan kolè' è antara labiya luar. Labia nge lènglèngin bèn ngelindungin klitoris bèn lobâng vagina bèn uretra.

·        ASAL NAMA

Labiya asalla dâri kata labium (bento' jamak' labiya), sè è dâlem bhâsah Latin artenna "bibir". "Labium" iya' arèah istilah sè è ghuna aghin ghâbây mendeskripsikan struktur apa bâin sè abânto' akadi' bibir.

·        Anatomi

     Labiya Mayora, iya' arèah bisa èsebhut kia labiar luar otabâ sèbâgièn rajâ bâdè dâri kolè' bèn jaringan adiposa (lemak). labiya Mayora melanjeng kedue' sisi vulva bèn membânto' celah pudendus è bâgién tenganna. Labia Mayora sârâng kalè aketarah montok, bèn sajân tebel dè bâgièn adâ'. persimpangan anterior, sè bâdè è bâgién bâbâ mons pubis bèn e atas klitoris. E bâgién posterior, labiya Mayora agabong bhi' komisura posterios, se bâdè è atas perineum bèn è bâbânna frenulum labia minora. alur antara labiya Mayora bèn labiya minora èkenal sulkus interlabial otabâ lipatan interlabial.
Pamarèksaan ultrasonografi

USG obstetrik (Bâsa Inggris: obstetric ultrasonography) otabâ USG kebidanan panèka aghâdhui USG medis è bâkto ngandhung, sè aghunaaghi ghâlombang sowara kaangghuy aghâbây gambaran bayi (embrio otabâ janin) è dâlem rahim. È bidang kebidanan, aghâma'aghi USG èangghep aman ghâbây embu' bân janin polana aghâdhui gelombang ultrasonik jenis pulsa, saènggâna dampak kumulatif dâ' jaringan cè' sakone'na. Penyerapan gelombang ultrasonik sareng dinding perut embu' bhâkal sabâgiyân ngèrèng intensitasna. Sistem pembuluh darah è dinding perut èbhu bân badan janin bhâkal ngèrèng efek panas dâri gelombang ultrasonik.

Pemeriksaan USG è bâkto ngandhung bisa nolongè penilaian klinis sè akurat è bâkto ngandhung. Arèya èbâgi dâ' evaluasi lokasi kakandungan, ngèḍingaghi jumlah janin, bân abhânto diagnosis prenatal è kasus kelainan bawaan. Kakandungan biasana èbâgi dâ' tello' trimester sè èbâgi dâ' pertumbuhan, pematangan bân perkembangan janin. Salaèn jârèya, tombuwân bhâdhân èbhu bân tèngghina rahim jhughân aropaaghi penilaian penting è bâkto pamarèksa'an è lowar otabâ palpasi perut.

Pemeriksaan USG è trimester pertama biasana èlakoni kaangghuy mastèaghi bâdâna kakandungan è dâlem rahim. Pamarèksa'an panèka bisa èlampa'aghi trans-abdominal otabâ trans-vaginal, sè idealna kodhu èlampa'aghi kantos 13 minggu bân 6 arè è bâkto ngandhung. Tojjuwan panèka kaangghuy abhânto è dâlem penilaian nyeri panggul bân/otabâ pendarahan vagina è awal kakandungan kalabân kemungkinan diagnosis kakandungan ektopik otabâ kakandungan abnormal, akadhi kakandungan tahi lalat hidatidiform, kakandungan tanpa embrio, otabâ keguguran, apakah lengkap otabâ ta' lengkap. Salaèn jârèya, USG trimester sèttong bisa èghunaaghi kaangghuy ngaonèng "keguguran dini" sè èdefinisiaghi sareng American College of Obstetricians and Gynecologists mènangka kakandungan intrauterin sè ta' layak kalabân kantong kehamilan sè kosong otabâ kantong kehamilan sè ngandung embrio otabâ janin sè ta' andi' aktivitas jantung è pertama 12 minggu ngandhung. Salaèn jârèya, pamarèksa'an USG è trimester sèttong èghunaaghi kaangghuy èvaluasi anatomi ibu, è antarana èvaluasi rahim, serviks, bân struktur adnexal. Temuan akadhi massa adnexal, kista ovarium, otabâ leiomioma kodhu ècatet bân èpantau è bâkto ngandhung.
Kasèhadhân jima' bân paranaghân

**Kasèhadhân jima' bân paranaghân** iyâ arèya kabâḍâ'ân samporna è ḍâlem sistem paranaghân èyabâs ḍâri bhâdhân, jibâ, bân sosial. Hal arèya atojjhuwân ka'angghuy mastèyaghi jhâ' sakabbhina orèng mampo oḍi' kajima'an sè aman, kamampowan ka'angghuy ngalakonè paranaghân, kabhibhâsân ka'angghuy motossaghi ghâbây nerrossaghi katoronan, bân *intensitas* ka'angghuy ngalakonè peran-peran kasebbhut. Sanèyap orèng aghuna'aghi ha' ka'angghuy ollè bâberta sè teppa' bân cara *kontrasepsi* sè aman, *efektif* bân kacapo'. Salaènna jârèya, sabânnya'na orèng anḍi' ha' kèya ka'angghuy ngataowè bâberta bhâb carana alènḍhungi dhibi' ḍâri cem-macemma panyakè' sè nyalambher lèbât kamalowan. Bâkto motossaghi ka'angghuy anḍi' ana', bâbinè'an anḍi' aksès ka para *penyedia layanan kesehatan* sè teppa', ka'angghuy abhânto anḍi' paranaghân sè sèhat, kalahèran sè aman, bân katoronan sè sèhat.

## Sombher

Bhângsa:Kasèhadhân
Folikel ovarium

Folikel ovarium otabâ folikel ovarium panèka kumpulan sel-sel sè abhângon bunter sè ètemmoè è ovarium. Èsekresi hormon sè èpangaro dâ' tahapan siklus haid. Bhâbinè'an sè molaè pubertas andi' sekitar 400.000 folikel,sè bhân-sabbhânna andi' potensi kaangghuy makalowar tellor (ovum) è bâkto ovulasi kaangghuy pembuahan. Tèllor panèka èkembhângaghi sabbhân siklus haid.
Prolaps Organ Panggul (POP)

Prolaps Organ Panggul (POP) iyâ arèya kabada'an ginekologi struktur panggul gegger ka ḍâlem vagina è sebab agi otot bân ligamen sè melemmah.

Tipe

Prolaps organ panggul bisa è kalompo'aghi daddhi beberempa macem a dasar aghi kompartemen sè ngalamè panurunan. Prolaps è bagiyan anterior dinding vagina bisa aropa rektokel. Manabi, prolaps vagina apikal bisa aropa panoronan rahim, le'er rahim, otaba bagiyan apikal vagina

Etiologi 

Prolaps organ panggul  è sebbab aghi banya' faktor. Faktor riya bisa aropa struktur anatomi, kondisi fisiologis, genetika, gaya odi', bân interaksi dhâri faktor reproduktif.

Aobhât

Mon kasus ringan bân tak bergejala, pangobâdân bisa è klako sarèng latiyan fisik a kadi' senam Kegel ghâbây makuat dhâsar panggul. Sopajâ mabali ka anatomi panggul daddi normal bisa a guna aghi alat medis aropa Pessarium. È prolaps stadium lanjut, bisa è klakone ngangguy pembedahan ngorangi gejala bân mabecce' fungsi dâsar panggul.
Kevin Sanjaya Sukamuljo

**Kevin Sanjaya Sukamuljo** (lahèr è Banyuwangi, 2 Agustus 1995; omorra 26 taon). Kèvin panèka pamaen bulutangkis gânda bân ganda campuran putra Indonesia, amaèn ganda putra sareng Marcus Férnaldi Gidéon.Kèvin bân Marcus diwedhèni polana moso. Pasangan panèka èpangkat è peringkat dhunnya menorot BWF.

Jaba Tengahtaon 2007. Nalika Kuwi berumur 12 tahun. kaulâh cè' penterra amaèn è tingkatan internasional. Prestasiné 12 thn nalika  BWF Junior world championship. satèya mènangka mitra sareng Masita Mahmudin bisah mènnang medali pèrak. https://id.wikipedia.org/wiki/Kevin_Sanjaya_Sukamuljo 

Nalika noro' kelompok Sea Games 2015, Kèvin abâreng Marcus Férnaldi Gidéon bân  polana Kanca-kancané bisa aberri' emmas. Kèvin Sanjaya Sukamuljo kalabân Marcus Férnaldi Gidéon terros abâgus bân èkala' moso.Turnamen akadhi China mukka, India mukka, Australian mukka, pasangan-pasangan panèka terros dhâddhi juara. Gelar sè palèng bhâgus, juara All England 2017, bân makala pasangan Chena.

## Somber
Susi Susanti

Susy Susanti lahèr e Tasikmalaya tanggal 11 Fèbruari 1971. Molae gi’ kene’, Susy ampon alate badminton. Dukungan samporna dâri orèng towa artèna kamampowanna kaangghuy amaèn badminton bisa èkembhângaghi kalabân beccè'. Susy alatihan  è klub anomma, PB Tunas Tasikmalaya, sampe’ pèttong taon ban bèrhasil mènnang juara tingkat junior.

Susy Susanti bèrhasil mènang gèlar Juara Dunia Junior è taon 1985 bâkto ghi' aomor 14 taon. Susy mènnang gèlar bâkto amaèn è sèttong binè', duwâ' binè' bân duwâ' camporan. Duwâ' taon satèrrossa è acara sè padhâ, Susy dhâddhi juara polè è acara sèttong bân duwâ' binè'. Prèstasi panèka aghâbây èpon makompol lèma' gèlar è kèjuaraan junior dhunnya.

Taon 1989, Susy muncul juara Indonèsia Tèrbuka. Kègigihan Susy lajhu madhâddhiyâghi bâgiyân dâri skuad Mèra Potè ghâbây Piala Sudirman 1989 È èdisi pèrtama Piala Sudirman sè èlaksanaaghi è Jakarta, Indonèsia bèrhasil dhâddhi juara saamponna makala Korèa Sèlatan è final.

## Sombher
Nikita Willy

**Nikita Willy** lahèr kalabân nyamana Nikita Purnama Willy è tanggâl 29 Juni 1994.Salerana panèka ana' sè partama ḍâri ḍuwâ' ana' Henry Willy bân Yora Febrine dâri Suku Sianok Anam, Agam. Dhibi'en andi' ale' binè', èngghi panèka Winona Willy.

Nikita molaè karir mènangka model è omor pettong taon. È taon 2000, èpon ollè kasempadhân kaangghuy aperrang è sinetron pertamana, sè bhul-ombhul Jin bân Jun. Saellana jârèya, Nikita abali kaangghuy amaèn è sinetron Hari Portrait bân Ratu Malu bân Jendral Kancil. Berkat kaahlianna è dâlem akting, Nikita berhasil ngâolle perhatian bâkto dhâddhi aktor otama è sinetron Bulan bân Bintang è taon 2003. 

Salaèn jârèya, Nikita narèma bânnya' tawaran kaangghuy amaèn è sajumlah sinetron, akadhi Habibi bân Habibah, Roman Picisan, Nikita, and Safa bân Marwah. Bâ'na la ollè julukan "Ratu Sinetron Indonesia" kalabân biaya sè palèng tèngghi. Ta' coma sinetron, Nikita jhughân amaèn è sajumlah FTV bân filem. Salaèn jârèya, dhibi'en jhughân anyanyi.

## Sombher
Marcus Fernaldi Gideon

Parjhâlânanna Marcus è dhunnyana tepok bulu è dhâlem 25 taon ampon ètandhai kalabân jhâjhârbâ'ân è dâlem prestasina. Sabellunna nyonar kalabân Kevin Sanjaya, èpon amaèn è ganda lakè' kalabân Markis Kido (almarhum). 

Namong, penampilan sè palèng bhâgus dâri Marcus panèka è duet sareng Kevin Sanjaya. Pasangan ganda lakè' sè èjuluki The Minions jhughân èpangkat 1 è peringkat dhunnya BWF è taon 2017. Parjhâlânanna Marcus è dhunnyana tepok bulu è dhâlem 25 taon ampon ètandhai kalabân jhâjhârbâ'ân è dâlem prestasina. Sabellunna nyonar kalabân Kevin Sanjaya, èpon amaèn è ganda lakè' kalabân Markis Kido (almarhum). 

Namong, penampilan sè palèng bhâgus dâri Marcus panèka è duet sareng Kevin Sanjaya. Pasangan ganda lakè' sè èjuluki The Minions jhughân èpangkat 1 è peringkat dhunnya BWF è taon 2017.

## sombher
Retno Marsudi

Dra.Retno Lestari Priansari Marsudi,LL.M. rembi'e Semarang,jhebeh tenga teppa' tangghal 27 november 1962,dhibi'en menempuh pendidikan menengah atas e SMA Negeri 3 Semarang sebelum akhirrah olle gelar sarjana S-1 ilmu hubungan internasional e Universitas Gadjah Mada,Ypgyakarta.Teppak Taon 1985 dhibi'en olle gelar S-2 Hukum Uni Eropa e Haagse Hogeschooll,Belanda.

Taon 2017,Retno ngaolle penghargaan kaangghuy agen perubahan e bidang Kesetaraan Gender dan Pemberdayaan Perempuan.Penghargaan ka'dintoh eparengin sareng UN Women tor Partnership Global Forum (PGF).UN Women ka'dintoh lembaga PBB se atugas amajuaghi kesetaraan gender tor pemberdayaan perempuan.sementara PGF ka'dintoh lembaga non-provit se Tujuannah amajuaghi kemitraan inovatif bagi pembangunan.

Dhibi'en diplomat indonesia se ajabat daddhi Mentri Luar Negeri,reng bini' pertama indonesia se ajabat molae 27 Oktober 2014.lestarenah ajabat kabinet kerja,Retno ekapartajeih tor elantik sareng presiden Joko Widodo kaangghuy dadddhi Mentri Luar Negeri Kangghuy kabinet indonesia Maju e tangghal 23 Oktober 2019.

sombher