Ludwig van Beethoven

**Ludwig van Beethoven** (/ˈlʊdvɪɡ væn ˈbeɪˌtoʊvən/ ; Jèrman: [ˈluːtvɪç fan ˈbeːtˌhoˑfn̩]; baptis 17 Dèsèmber 1770 è Bonn, sèdhâ 26 Maret 1827 è Wina) iyâ arèya komposer klasik dâri Jèrman. Karya-karyana sè palèng èkennal panèka simfoni Kalèma’ bân Kasanga', bân jhughân karya piano Für Elise. Dhibi’en èangghep sala sèttong komposer sè palèng rajâ bân aropaaghi tokoh pentèng è pèriode transisi antara era Klasik bân Romantik. Bâkto ghi' ngodâ, dhibi’en panèka pianis sè pènter, èkennal è antarana orèng-orèng pentèng bân soghi è Wina, Austria, kennengnganna nettep. Namong, è taon 1801, dhibi’en molaè èlang paningal.

tèngella sajân sarah bân è taon 1817 dhibi’en dhâddhi tèngel samporna. Maskè ta' bisa amaèn è konser, dhibi’en terros aghâbây musik, bân è bâkto rèya aghâbây pan-bârâmpan karya sè palèng rajâ. Dhibi’en ajhâlâni karè odhi'na è Wina bân ta' perna nèka.

## Kalowarga bân bâkto ngodâ

### Kalowarga
Kaèna Beethoven, Ludwig Louis van Beethoven (1712-1773) atugas mènangka penyanyi è kapel istana Bonn. Ramana, Johann van Beethoven (1740-1792) alako mènangka tenor ghâbây pangeran Bonn (molaè taon 1752). Ebhu'na anyama Maria Magdalena Keverich (1767-1787). Johann van Beethoven maksa ana'na kaangghuy ajhâr piano pan-bârâmpan jhâm polana terro ana'na dhâddhi 'anak prodigy' akadhi Mozart. Beethoven aghâbây konsèr pertama è tanggal 26 Maret 1778 namong kamampowanna ta' èpadhâddhi Mozart è omorra sè padâ.

### Bâkto ngodâ
Guru komposisi pertama Beethoven iyâ arèya Christian Gottlob Neefe (1748-1798). Neefe, sè ngatela' bakat musik Beethoven, ngajhâri Beethoven amaèn komposisi andi’en Bach bân cara improvisasi, dhibi’en  jhughân abhânto Beethoven makalowar karya-karyana sè partama (1783). È dâlem majalah musik, Neefe nolès jhâ' Beethoven bisa dhâddhi 'Mozart' kaduwâ' manabi nerrossaghi karèr.

Pangeran Bonn, Franz Xaver Stelker ngangka’ Beethoven mènangka wakil Neefe è dâlem amaèn organ bân harpsichord. È taon 1783, Beethoven makalowar tello' sonata sè èkhususaghi ghâbây Pangeran Franz, tapè polana ghi' ta' narèma gâji ghâbây lalakonna, Beethoven nyo'on kaangghuy dhâddhi wakil resmi Neefe. Parnyo'onan panèka èberri'i è taon 1784. È taon 1785, Beethoven aghâbây tello' trio piano ghâbây pangeran namong karya-karya panèka ta' èterbitaghi kantos Beethoven sèdhâ. È bâkto sè padâ, Beethoven ajhâr musik sareng Franz Ries.

È taon 1787, Beethoven entar ka Wina è attas parenta Pangeran. è dhissa' ètemmoè Mozart bân amaèn piano è adâ'na. Mozart cè' sennengnga ka Beethoven bân ngoca' jhâ' Beethoven bisa dhâddhi musisi sè èkasennengi è bekto sè bhâkal dâtâng. Kunjungan Beethoven coma sakejja' polana pèssèna la tadha', èpon jhughân èpanggil polè ka Bonn polana èbhuna sake' parana polana TBC, sè saterrossa èkala' nyabana è tanggal 17 Juli 1787. Beethoven èbebanaghi kaangghuy ngurus duwâ' tan-taretanna sè ghi' ngodâ. polana ramana orèng mabu' bân nyalaè pèssè kaangghuy arak, Beethoven nyo'on sopajâ gajina ramana èbhâkta ka aba'na. Beethoven olle panghasèlan sè mantep kalabân aberri' palajhâran piano ka kalowarga bangsawan.

### Aguru dâ’ ka Haydn
È taon 1792, Joseph Haydn neng-enneng è Wina sakejja' è jhâlân ka London. Pangeran Waldstein, sala sèttong kanca semma'na Beethoven, berhasil mayakin Pangeran Franz kaangghuy mabiayai parjhâlânan Beethoven ka Wina kaangghuy ajhâr komposisi sareng Haydn.

Pangajhârân komposisi Beethoven sareng Haydn ta' ajhâlân kalabân beccè'. Haydn panèka guru sè ramah bân beccè', namong ta' parduli bân ta' mateppa' tugas kalabân te-ngate. Haydn ngarghâi Beethoven sanajân ta' ngartè ide-ide musikna. Beethoven, tanpa pangataowan Haydn, ajhâr komposisi è bâbâna Johann Schenk. Pangeran Franz ngolok Beethoven abali ka Bonn namong Beethoven mele neng è Wina bân nerrossaghi karir è dhissa' kantos sèdhà.

Bâkto Haydn entar ka London è awwâl taon 1794, Beethoven ajhâr komposisi sareng Johann Georg Alberchtsberger bân Antonio Salieri. Beethoven molaè karir è Wina mènangka pianis. E bulan Maret 1795, Beethoven alampa'aghi Konser *Piano è Bb Major, Op. 19,* dhibi'en jhughân èntar ka Praha, Dresden, Leipzig, bân Berlin è taon 1796.

## È  Wina

### Awwâl karèr
È awal karèr è Wina, Beethoven ghi' narèma gaji dâri Pangeran Franz, salaèn jârèya jhughân èbanto sareng pan-bârâmpan bangsawan sè nolongè, è antarana Pangeran Carl von Lichnowsky. Beethoven ngabdiaghi sala sèttong sonata piano sè palèng kalonta, Sonata è C Minor 'Pathetique', Op. 13. Periode awal Wina panèka periode sè cokop produktif ghâbây Beethoven. Komposisi sè èkarang èngghi panèka Simfoni No. 1 bân 2, lèma' sonata piano è antarana sonata 'Moonlight' bân sonata 'Pastorale', sonata biola sè kapèng empa' bân lèma' (Op. 23 bân Op. 24), variasi cello è Mozart's Bei Mannern, welche Liebe fuhle, Quintet Optet. 18, Septet è Eb Mayor, Op. 20, bân Quintet, Op. 29. Beethoven bhunten namong èkennal mènangka pianis virtuoso namong jhughân mènangka komposer. Para moredda kabânnya'an dâri kalowarga bangsawan

### Molaè periode kaelangan paningal
È pertengnga’an taon 1801, Beethoven sadar jhâ' paningalla molaè noro' toron polana *otosklerosis*. Sèttong sorat sè èpangghi'i è bengkona Beethoven è Heiligenstadt semma' Wina sè èkennal mènangka *<nowiki/>'Heiligenstadt Legacy*' èssè sossana Beethoven polana sake'na. Kasossa'anna bisa èpahami polana è bâkto jârèya Beethoven bâdâ è puncak karir. polana panyakè' panèka, Beethoven dhâddhi depresi bân dhâddhi sajân rèndah è dâlem interaksi sosial. Alasan laèn dâri depresi Beethoven iyâ arèya polana ta' nemmo 'pasangan odi'. Bânnya' bâbinè' bangsawan sè serrèng èkasennengi, tapè umumna trèsnana ta' èbâles.