Masjid Gedhe Mataram

Masjid Gedhe Mataram (bhâsa Jawa: ꦩꦱ꧀ꦗꦶꦢ꧀ꦒꦼꦝꦺꦩꦠꦫꦩ꧀, translit. Masjid Gedhé Mataram) panèka masjid è Yogyakarta, Indonesia. Masjid paneka badha e lao’na dhaera Pasar Kotagede se samangken, teppa’ e Jagalan, Banguntapan, Bantul.

Sejarah

Masjid panèka bâdâ tolesan sè ènyata'aghi jhâ' masjid panèka èpadhâddhi dâlem duwâ' tahapan. Fase pertama, sè èpadhâddhi è jaman pamarèntahan Sultan Agung, namong tamaso' struktur inti, sè ghi' kènè' bân polana jârèya èsebbhut langgar (masjid è bâkto jârèya). Tahap kaduwâ'na èpadhâddhi sareng Rato Kasunanan Sorâkarta, Paku Buwono X. Bhâdhânna bâgiyân-bâgiyân masjid sè èpadhâddhi Sultan Agung bân Paku Buwono X bâdâ è to-batona. Bagian se epaddek Sultan Agung dhari kaju, dineng se epaddek Paku Buwono X dhari besse. Masjid panèka ghi' katon èghâli kantos samangkèn, kalabân warga ghi' aghuna'aghi kaangghuy layanan agama. 

Pambangunan masjid ka'dinto mencerminaghi toleransi Sultan Agung dha' warga Hindu tor Budha se noro' pambangunan ka'dinto. Ciri-ciri agama Hindu sareng Buddha gi’ jellas etangale, akadi labang sakethengnga abangon paduraksa. Inti masjid panèka struktur sè abhângon piramida Jawa, sè ètandhai kalabân ata'na sè abhângon piramida bân kamar sè èbâgi, inti, bân teras. Fitur khas laènna masjid panèka è lowar, sè aghâdhui drum (bedug) kona. Bedug, paparengnga Nyai Pringgit kantos samangken gi’ ekaedhing menangka tandha kaangguy bakto-bakto sholat. Mimbar kaju sè èukir cè' raddinna bisa ètemmoè è dâlem masjid. Mimbar ka’dhinto aropa’agi papareng dhari Sultan Palembang dha’ Sultan Agung, namong mimbar aslina ta’ eguna’agi pole.

Arsitektur

Gerbang adâ'na masjid bhidhâ dâri sabâgiyân bânnya' masjid. akadhi kennengngan ibada Hindu otabâ Buddha. Badha se nyebbut labang saketheng jareya "rana/kelir," artena oreng se maso’a ka taneyan kodu abiluk ka kanganna. Taneyan pagghun cokop lebar. è teras adâ' bâdâ kolam jhuko' kènè'. Saellana maso' ka aula otama, jaman kona bân makna sejarahna masjid panèka onggu-onggu èrasaaghi. Bangunan panèka akadhi joglo (bhâsa Jawa tradisional ghâbây "joglo"), kalabân to-bato jati. Mimbar imam jhughân andi' rassa klasik. Badha jugan kotak amal, bentu’na lucu akadi model otaba replika masjid. E kacerra masjid, badha labang maso’ ka makam. Labang maso'na jhughân "rana/kelir," bân dhung-geddhungnga jhughân aghâdhui rancangan arsitektur jaman kona. Masjid Kotagede èpadhâddhi è jaman Karajaan Mataram è taon 1586 sareng Panembahan Senapati, asareng sareng masyarakat setempat, sè kabânnya'an agama Hindu sareng Buddha. Maso' ka taneyan, bâdâ ka'-bhungka'an beringin kona, aomor aba'-aba'an. Parit èkelilingi ka'-bhungka'an beringin. Gi’ lamba’na cethak jareya ekagabay kennengnganna wudhu’, sateya la ekagabay kolam.

Sabatara, e taneyanna masjid, ba’na bakal nemmowa parbida’an e dhalem geddhung se ngalengleng geddhung masjid. Geddhung sè kacer èpadhâddhi dâri bato bata sè lebbi ghâjheng kalabân bârna mèra petteng, bân bâdâ bato akadhi marmer è attas sè ètolès aksara Jhâwa. Samentara jârèya, ghèddhung laènna bâdâ bata sè bârna lebbi tera', lebbi kenik okoranna, bân polos. Geddhung e kacerra masjid paneka epaddek sareng Sultan Agung, geddhung se settonganna aropa’agi hasella renovasi sareng Paku Buwono X. Geddhung se epaddek e jaman pamarenta’an Sultan Agung paneka lem-malem kalaban aeng palem se bisa epabatu, daddi lebbi kowat.

Masjid Agung Mataram è Kotagede aghâdhui nilai simbolis sè ècerminaghè akulturasi kabudâjâ'an Jhâbâ, Islam, bân Hindu-Buddha. Hal ka’dinto nyata ḍâri ornamen arsitektur epon, akadhi mustaka bentu’ tombak se ehias sareng dhaun kluwih, melambangkan kasatuan epon Allah SWT. Atap bânnya' tingkatan sè akadhi joglo ècerminaghè tingkatan rohani è Islam, è bâkto gerbang paduraksa nojjhuaghi pangaro Hindu-Buddha bân èlambangaghi transisi dâ' area ibadah suci.[1]

Salaèn dhâddhi kennengngan ibada, masjid ka'ḍinto jhughân aropaaghi pusat pendidikan bân aktivitas sosial. Molaè jhâman kona, masjid panèka ampon abâdâhaghi pusat pangajharan agama, baik lèbât asrama Islam (pesantren) bân sesi pangajharan agama sè règuler. Pelestarian aslina geddhung panèka nojjhuaghi kasadaran masyarakat kaangghuy ajaga warisan budaya bân sejarah Islam è Yogyakarta. Kalakonan sosial, akadhi saleng areng-sareng (gotong royong) tor araya’agi are-are raja Islam, lebbi makowat peran masjid dhalem kaodhi’an masyarakat.

Toleransi bân keragaman ampon dâddhi bagiyân dâri kaodhi'ân orèng-orèng è sekitar Masjid Agung Mataram è Kotagede. molaè èmolaè, masjid panèka ampon èbâgi dâ' masyarakat Hindu bân Buddha, sè ècerminaghi semangat abâreng sè terros èpèyara kantos samangkèn. Hubungan antar agama è Kotagede pagghun harmonis, ètandhai kalabân bânnya' kagiatan sè èbâgi dâ' orèng dâri bânnya' latar bhâlakang agama. hal ka'dinto madhâddhi Masjid Agung Mataram è Kotagede mènangka simbol persatuan bân keragaman sè langgeng.

Saterrossa, masjid panèka ngalami pan-bârâmpan renovasi kaangghuy ajaga struktur bân kaaslianna. Bhâgiyân-bâgiyân akadhi beranda bân mustaka èpèkkèr kaangghuy ajaga kakowadanna ta' kalabân èlang fitur arsitektur sè khas. Upaya-upaya pelestarian ka’dinto edukung sareng masyarakat tor pamarenta setempat menangka bagiyan ḍâri tanggung jawab epon ka angghuy ajaga warisan budaya tor sejarah Islam Indonesia.

Referensi
1. Silviana, Nanda (2017). MAKNA DAN FUNGSI ARSITEKTUR MASJID GEDHE MATARAM KOTAGEDE YOGYAKARTA (PDF). Yogyakarta.