Masjid Menara Kudus

Masjid Menara Kudus (nama resmi: Masjid Al-Aqsa Manarat Qudus; ID masjid: 01.5.14.19.02.000001[1] Basa Jawa: Hanacaraka: ꦩꦱ꧀ꦗꦶꦢ꧀ꦩꦼꦸꦸꦱ    Pegon bân bhâsa Arab baku: مسجد منارة قدوس ) panèka masjid kona sè èpadhâddhi sareng Sunan Kudus molaè taon 1549 M (956 Hijriyah). Lokasi se samangken enggi paneka e Desa Kauman, Kecamatan Kota, Kabupaten Kudus, Jawa Tengnga. Bâdâ keunikan masjid panèka polana bâdâ menara sè akadhi bhângon candhi bân pola arsitektur sè aghâdhui konsep budaya Islam kalabân budaya Hindu-Buddha, kalabân cara ghâpanèka nojjhuaghi proses akulturasi è dâlem Islam Jhâbâ.

Sabbhân aré para tamoy paziarah dhateng ka masjid panéka kaangguy abakte tor ngatorragi hormat dha’ makam Sunan Kudus, se badha e sisi bara’na kompleks masjid. Salaèn jârèya, masjid panèka aropaaghi titik fokus è bâkto Festival Dhandhangan, sè èlaksanaaghi sareng warga Kudus kaangghuy nyambut bulân suci Ramadhan.[2]

Sejarah

Kapaddekanna Masjid Menara Kudus ta’ bisa epesa dhari peran Sunan Kudus menangka pemula tor pendirina. akadhi Walisongo (Nahdliyyah) laènna, Sunan Kudus aghâdhui pendekatan budaya dâlem dakwahna. Salerana adaptasi bân lokalisasi ajaran Islam ka masyarakat sè ampon andi' budaya sè mapan sè èpangaro agama Hindu bân Budha. Akulturasi budhaja Hindu sareng Buddha epon Sunan Kudus dhalem dakwah Islam epon jellas etangale dhalem arsitektur sareng konsep bangunan Masjid Menara Kudus.

Masjid panèka èpadhâddhi è tanggal 19 Rajab 956 Hijriyah otabâ 23 Agustus 1549 M. Hal ka'dinto èbâdâ'aghi dâri prasasti Arab sè ètolès è attas stele bato sè èokor 30 cm lebar bân 46 cm lanjangnga sè bâdâ è attas mihrab masjid.[3] Bato sè kapèng settong èpadhâddhi ngangghuy bato dâri Baitul Maqdis è Palestina, dâri ka'dinto masjid ka'dinto saterrossa èsebbhut Masjid Al Aqsa.

Arsitektur

Masjid
Masjid Menara Kudus badha labang lema’ e kanganna ban lema’ e kacerra. Bâdâ empa' candhela. E dhalem masjid paneka badha lema’ labang raja, tor ballu’ pelar raja, se ekagabay dhari kaju jati. Namong, masjid panèka bhunten sè asli, lebbi ghâjheng dâri sè asalla, polana èpèyara è taon 1910-an [perlu èkutip]. E dhalemma, badha kolam, kolam se akaton padsan (kennengngan sakral), peninggalan jaman kona ban daddi kennengngan wudhu’. E dhalem masjid badha dhuwa’ mandhira, settong e kangan ban settonganna e kacerra khotbah khotib. È teras adâ'na masjid panèka bâdâ gerbang paduraksa, biasana èsebbhut sareng orèng satempat mènangka "Twin Lawang." Kompleks masjid jhughân aghâdhui bâllu' pancuran ghâbây wudhu'. E attas somber-somber jareya badha arca-arca. Ballu' somber panèka èkabâ'aghi mènangka kaparcaja'an Buddha "Jalan Kebenaran Bâllu'," otabâ Asta Sanghika Marga.

Menara

Menara Kudus panèka tèngghina 18 meter kalabân okoranna 10 x 10 m. Bangunan panèka èkelilingi 32 pelat sè ècat. Dupolo dâri panèka biru bân ngabâsaghâghi masjid, orèng lake' sè aghâdhui onta, bân kurma. sè laènna 12 mèra bân potè bân èghâdhui kembang. è dâlem menara panèka bâdâ tangga jati, kamungkinan èpadhâddhi taon 1895 M. Struktur bân dekorasina jellas nojjhuaghi hubunganna dâ' seni Hindu Jawa, polana Menara Kudus èbâgi dâ' tello' bâgiyân: (1) dasar, (2) badan, bân (3) attas. Menara panèka jhughân èhias kalabân antefix (hiasan sè akadhi gunong kènè').[4]

Dasar bân badan menara èbângun bân èukir è tradisi Jawa-Hindu, tamaso' motif-motif. Sifat laènna èngghi panèka aghâdhui bata sè èpasang ta' kalabân semen. Teknik konstruksi tradisional Jawa jhughân èbuktèaghi è attas menara, sè aropaaghi struktur jati kalabân empa' pilar otama sè nolonge atap tajug duwâ' tingkat. È puncak atap tajug bâdâ mustaka (kepala) sè akadhi attas atap otabâ masjid tradisional Jawa, sè jhârna' èmaksod unsur-unsur arsitektur Jawa-Hindu.

Bâkto Sunan Kudus maddek komplèks ka'dinto è taon 1549, tana rata Kudus, èpabhâjheng dâ' dâjâ ka Jepara, ka temor kantos Pati, bân sabâgiyân dâri Rembang, èyangghep èpèsah dâri Jhâbâ, sè aghâbây selat. Menara masjid panèka abâdâhaghi mercusuar ghâbây kapal sè èlabuh bân èlabuh.[5]

Referensi:

1. Profil masjid Menara Kudus di SIMAS Kementerian Agama RI
2. Yulianingsih, T.M. (2010). Jelajah Wisata Nusantara: Berbagai Pilihan Tujuan Wisata di 33 Propinsi. Yogyakarta: MedPress. hlm. 196.
3. "Pesona Masjid Menara Kudus". 22 Juni 2012.
4. "Wisata Masjid Kudus". 22 Juni 2012.
5. Ambrosius Harto Manumoyoso (25 Maret 2025) "Menyiarkan Islam dengan Budaya" Kompas. hal 2