Benḍirâ Inḍonèsia

**Panḍirâ Naghârâ Inḍonèsia** (èsèngkat panḍirâ naghârâ) otabâ biasa jhughân èsebbhut **Sang Mèra Potè**, **Sang Saka Mèra Potè**, **Mèra Potè**, otabâ kadhâng **Sang DwiWarna** (ḍuwâ' bârna) panèka panḍirâ naghârâ Inḍonèsia. Panḍirâ Naghârâ abentuk empa' persegi lanjhâng sareng okoran lebâr 2/3 (ḍuwâ'-pertello') dâri lanjhâng kalabân bâgiyân attas abârnah mèra bâgiyan bâbâ abârnah potè sè kaḍuwâ' bâgiyânna sè aokoran paḍâ. Panḍirâ panèka arangkum nilai-nilai kepahlawanan, patriotisme, bân nasionalisme ḍâri rakyat Inḍonèsia.  

## Sajhârâ

Bârna mèra-potè panḍirâ nasional èkala' dâri bârna spanduk otabâ pataka Karaja'an Majapahit, sè apusataghi è Jhâbâ Tèmor è abad ke-13. Namong, bâdâ pamangghi dâri mitologi Austronesia tentang Èbhu Bhumi bân Rama Langngè'; kaḍuwâ'na èlambangaghi kalabân bârna mèra (tana) bân potè (langngè'). polana jârèya, bârna mèra bân potè serrèng ètambhâ'aghi è simbol-simbol naghârâ Austronesia akadhi Tahiti bân Madagaskar. Mèra bân potè saterrossa èghunaaghi kaangghuy alambangaghi dualisme alam sè èpasangè sèttong bân laènna.  Catettân sè palèng adâ'  nyebbuttaghi pangangguyân panḍirâ mèra bân potè bisa ètemmoè è Pararaton; mènorot somber ka’dinto èsebbhutaghi pasukan Jayakatwang ḍàri Gelang-gelang Ngonjhughâghi panḍirâ sè abârna mèra bân potè e bakto nyerrang Singhasari. Artena, maske sabellunna jâman Majapahit pon bârna mèra bân potè ampon eguna’agi menangka panḍirâ karaja’an, lamè gi’ jaman Karaja’an Kediri. pangalakon panḍirâ mèra bân potè jhughân bisa lèbât tèknik ngabârnaih tèkstil è Inḍonèsia lambâ'. Potè panèka bârna alami dâri kapok otabâ kapas sè ètanun dâddhi kaèn, samantara bârnah mèra alami èkaollè dâri dâun jâteh, kembhâng bhâlimbhing bulu (*Averrhoa bilimbi*), otabâ kole' manggis.

Saongguna bânne coma karaja'an Majapahit sè aghunaaghi panḍirâ mèra potè menangka lambang kaagungan. Karaja'an Majapahit, Karaja'an Kediri ampon aghunaaghi  panḍirâ mèra potè. Salaèn jârèya, panḍirâ perrang Sisingamangaraja IX dâri tana Batak jhughân aghuna'aghi bârna mèra bân potè mènangka bârna panḍirâna, aghâmbhâr peddhâng kembhâr bârna potè sareng dâsar mèra tera' bân potè'. bârna mèra bân potè ka’ḍinto aropa’aghi panḍirâ perrang Sisingamangaraja XII. ḍuwa' peddhâng kembhâr alambangaghi **"''Piso Gaja Dompak''"**, pusaka rajhâ-rajhâ Sisingamangaraja I–XII. 

Mènorot settong Profesor Sajharâ ḍâri Universitas Padjajaran Bandung, Mansyur Suryanegara, sadejeh pejuang muslim è Nusantara aghunaaghi panḍirâ-panḍirâ mèra bân potè dâlâm  ngalakoni perrang epon, amargha ka’dinto edhasarragi ḍâri hadits Nabi Muhammad . Bâkto kadeddiyen perrang è Acèh, para pajuang Acèh  ampon aghunaaghi panḍirâ perrang sè aropa'aghi panḍirâ kalabân bârna mèra bân potè, è budina èpasangè ghâmbhâr peddhâng, bulân sabit, mataarè, bân bintang bân pan-bârâmpan ayat soccè Al-Quran.  Salaèn jârèya, bâdâ jhughân sè ngoca'aghi jhâ' bârna mèra bân potè asalla dâri Panḍirâ rasulullah sè abhârnah mèra bân potè.   Namong, hal ka'dinto èbantah sareng al-Mubarakfuri, pangarang Sirah Nabawiyyah, sè nyataaghi jhâ' Panḍirâ Nabi panèka abhârnah potè. 

È jâman karaja'an Bugis Bone e Sulawesi Lao’ sabellunna Arung Palakka, Panḍirâ Mèra Potè aropa’agi lambang kakobasa’an tor kaagungan karaja'an Bone. Panḍirâ Bone èkennal sareng asma ***Woromporang***.  Panḍirâ karaja'an Badung se apusataghi e Puri Pamecutan jughân agandhu’ bhârnah mèra bân  potè, Panḍirâna epon engghi paneka abârna mèra, potè, bân potè  sè kamungkinan jughân asalla ḍâri bârna-bârna Majapahit.

È bâkto perrang Jhâbâ (1825–1830 M), Pangeran Diponegoro aghunaaghi Panḍirâ-Panḍirâ mèra potè è dâlem parjuanganna alaban Bâlândhâ. Marè èpon, bârna-bârna panèka èodi'aghi polè sareng para mahasiswa bân marè èpon nasionalis è awal abad ke-20 mènangka ekspresi nasionalisme ka Bâlândhâ. Panḍirâ mèra potè èghunaaghi pertama kalèna è Jhâbâ è taon 1928. È bâbâ pamarenta'an kolonialisme, panḍirâ èlarang èghunaaghi. Panḍirâ panèka èangghep resmi mènangka panḍirâ nasional Inḍonèsia è tangghâl 17 Agustus 1945, bâkto kamardhika'an èomomaghi bân ampon resmi èghunaaghi molaè jârèya. 

## Rancangan

Panḍirâ Inḍonèsia andi' artè arte filsafat. Mèra artena kabengalan, manabi' potè artèna kasocceyan. Salaèn panèka, bârna mèra èkoca’ alambangaghi bâdânna manossa, dinèng bârna potè alambangagi sokmana manossa. Ḍuwâ' bârna panèka èangghep salèng alengkapi bân samporna'aghi Inḍonèsia.  Mènorot Soekarno, ḍuwâ' bârna panèka asalla dâri panciptaan manossa, èngghi panèka mèra sè aropaaghi ḍârâ bhâbinè' bân potè sè aropaaghi bârna sperma.  Salaèn jârèya, mènorot epon , tana Nusantara panèka abârna mèra, samantara ghâtta tombuwân panèka abârna potè bân orèng Jhâba ampon nyajiaghi tajin mèra bân potè sajjageh ratosan taon. 

Èparèksa ḍâri segi sajhâra, molaè jhâman lamba' kaḍuwâ bârna mèra bân potè ampon aghâdhui arte sè soccè. Mèra paḍâ bân ghulâ Jhâba (ghulâ palem), bân potè paḍâ bân nase’. Kaḍuwâ' bahan panèka aropaaghi bahan poko' ḍâlem massa'an Inḍonèsia, khusussa è Polo Jhâbâ. E bakto Karaja'an Majapahit marènta è Nusantara, bârna panḍirâ-panḍirâ sè èghunaaghi panèka mèra bân potè (umbul-umbul abang putih). molaè jhâman kona, bârna mèra potè panèka ampon èghunagghi  orèng Jhâbâ è dâlem upacara salamedhân kaangghuy arèya'aghi kalahiranna ana' sè ghi' kènè' saamponna aomor empa' bulân, sè aropa'aghi tajin sè èbârnai mèra sabâgiyân. Orèng Jhâbâ parcajâ jhâ' ngandung èmolaè kalabân masèttongnga unsur mèra, sè alambangaghi èbhu, panèka ḍâra sè ètumpa'aghi è bâkto bhâji' lahèr bân unsur potè, sè alambangaghi rama, sè èkobur è guwa garba.

=Atoran Tentang Panḍirâ Mèra Potè=

Panḍirâ nasional èatorè mènorot UUD 1945, Pasal 35,  UU No 24/2009, bân atoran pamarènta Nomer 40/1958 tentang Panḍirâ kabhângsaan Republik Inḍonèsia. 

Ngonjhughâghi bân/otabâ pamasangan panḍirâ Naghârâ  èlaksanaaghi è antarana mataarè terbi' bân mataarè toron.  ḍâlem kabâdâ'an tertentu, bisa èlakoni è malem arè. 

Panḍirâ Naghârâ **wâjib** èonjhughâghi è sabbhân paenga'an Arè Kamardika'an Inḍonèsia è tangghâl 17 Agustus sareng warga naghârâ sè andi' hak aghâdhui bengko, geddhung otabâ kantor, lembaga pendidikan, transportasi umum, bân transportasi pribadi è sabâbhân wilajâ Naghârâ Kesatuan Republik Inḍonèsia bân è kantor perwakilan Republik Inḍonèsia è loar nagârâ.  Satèya, pamarèntah serrèng nyoro ra'yat Indonesia kaangghuy ngonjhughâghi bân masangahi panḍirâ naghârâ è sabâbhân bulân Agustus kaangghuy maènga' are kamardika'an naghârâ. .

Panḍirâ naghârâ jhughân  èonjhughâghi è bâkto paenga'an arè-arè rajâ nasional otabâ acara-acara laènna, èngghi panèka: 

# Tangghâl 2 Mei, Arè Pendidikan Nasional (Hardiknas);
# Tangghâl 20 Mei, Arè Kebangkitan Nasional (hari berdirinya Boedi Oetomo);
# Tangghâl 1 Oktober, Arè Kesaktian Pancasila;
# Tangghâl 28 Oktober, Arè Sumpah Pemuda;
# Tangghâl 10 November, Hari Pahlawan;

## Referensi