Olympe de Gouges

Olympe de Gouges lahir Marie Gouze è taon 1748 è Montauban, Prancis lao'. Bâ'na dâtâng dâri kalowarga kellas tengnga; èkennal resmi mènangka pottrana Pierre Gouze, tukang daging, sanajân bâdâ spekulasi jhâjhârbâ'ân jhâ' ramana kandungna panèka bangsawan lokal, Jean-Jacques Lefranc de Pompignan. Latar sosial panèka nyaba'aghi è antarana dunnyana orèng biasa bân elit intelektual, posisi sè bhâkal mapangaro perspektif kritisna dâ' hierarki sosial. akadhi bânnya' bhâbinè'an abad ke-18, Marie Gouze ta' narèma pendidikan tèngghi sè resmi. Sabaligga, èpon ngèmbangaghi kamampowan intelektual lèbât pendidikan dhibi' lèbât maos, adiskusi, bân terlibat dâlem kalangan sastra. Saellana akabin ghi' ngodâ bân saterrossa dhâddhi randhâ, èpon apinda ka Paris bân ngobâ nyamana dâddhi Olympe de Gouges, sèttong lalakon simbolis kaangghuy mabâdâhaghi identitas anyar mènangka bhâbinè' bebas bân sastrawan umum.

È Paris, èpon maso' ka salon intelektual bân kalangan teater, è dhissa' èpon ngasah katerampilanna è dâlem nolès drama, pamflet politik, bân esai. Pangalamanna mènangka bhâbinè' sè ta' andi' perlindungan hukum sè samporna baik è dâlem parkawinan otabâ masyarakat maènga' kasadaranna dâ' ketimpangan gender bân aghâbây èpon aghâdhui tolesan mènangka alat perjuangan politik.

## Karirre
Maso' ka Paris è taon 1770-an, Olympe de Gouges aktif mènangka penulis drama bân pamfletis politik. Bâ'na aghuna'aghi teater mènangka media kritik sosial, khusussa kaangghuy nolak perbudakan, ketimpangan kelas, bân subordinasi bhâbinè'an. Sala sèttong karyana sè palèng kontroversial panèka drama L'Esclavage des Noirs (1785), sè secara terbuka nolak perbudakan è koloni Perancis posisi sè berani bân ta' èkasennengi è antarana elit ekonomi è bâkto jârèya. Bâkto Revolusi Perancis èmolaè è taon 1789, de Gouges terlibat langsung dâlem debat umum. Bâ'na nolès ratosan pamflet bân selebaran sè ngritik kegagalan revolusi kaangghuy mamaso' bhâbinè'an mènangka subjek politik. Puncak dâri pekkeranna panèka Deklarasi Hak-hak Bhâbinè' bân Warga (1791), jawaban langsung dâ' Deklarasi Hak-hak Lakè' bân Warga Negara, sè secara implisit èkalowarè bhâbinè'. È dâlem teks panèka, de Gouges aghâdhui jhâ' bhâbinè'an lahir bebas bân padâ sareng lakè' è dâlem hak-hak sipil, politik, bân hukum, è antarana hak mèlè bân hak ghâbây aghâdhui.

Salaèn masalah gender, de Gouges jhughân nolak hukuman matè, è antarana Rato Louis XVI, bân nganjuraghi demokrasi konstitusional. Sikap moderat bân humanis aghâbây èpon ta' cocok sareng fraksi Jacobin sè sajân radikal, khusussa è bâbâna pimpinan Maximilien Robespierre.

E bâkto Teror Revolusioner (1793), tolesan Olympe de Gouges èangghep subversif. ètangkep polana ètuduh nolak republik bân nyebbâlaghhi ide-ide kontra-revolusioner. È dâlem pangadilan sè panḍâ' bân ta' adil, ètolak pertahanan sè teppa'. Olympe de Gouges èeksekusi kalabân guillotine è tanggal 3 November 1793, è Paris. E bâkto matè, èpon aghâdhui hak sè padâ kaangghuy naè' ka platform politik bân polana jârèya jhughân kaangghuy naè' ka taruhan algojo, ironi paè' dâri revolusi sè èproklamasiaghi kabebasanna bân kasetaraan.

Maske ampon abit èpaèlang dâri narasi resmi Revolusi Perancis, Olympe de Gouges samangkèn èkennal mènangka pelopor feminisme modern bân pemikir HAM. Pèkkèran-pèkkèranna tentang kesetaraan hukum, representasi politik bhâbinè'an, bân penolakan kekerasan naghara ampon dhâddhi referensi penting dâlem pangajharan feminisme, demokrasi, bân filsafat politik.

Carèta odi'na nojjhuaghi paradoks revolusi: cara perjuangan kaangghuy merdeka bisa aoba dâddhi alat penindasan bâkto sowara kritis otamana sowara bhâbinè'an èpèyara.

## Sombher