Muhammad bin Yahya

**Muhammad bin Yahya** (Bahasa Arab: محمّد بن يحيى , Muḥammad bin Yahyā; Oca' dâlâm bahasa arab: [(ʔ)mʊħæmmæd bin jɑħˈjɑ:] nyamah lânjâng: (Bahasa arab: سيد محمّد بن علي بن يحيى بن صيب الرحيم بني الرحيم. Muḥammad bin ‘Alī bin Ḥasan bin Ṭāhā bin Yaḥyā al-‘Alawī); 1844 M/1260 H - 17 Februari 1947 M/26 Rabiul awal 1366 H) otabâ lebbi èkennal kalabân asma Pangeran Noto Igomo panèka sala sèttong ulama Indonesia sè lahir è Hadramaut sè dhâḍdhi mufti Kesultanan Kutai Kartanegara ing Martadipura è jaman pamarenta'an Sultan Aji Muhammad Alimuddin (1899-1910). Noto Igomo panèka gelar sè èparèngaghi sareng Sultan Aji Muhammad Alimuddin, gelar ka'dinto aropa'aghi gelar sè palèng tèngghi sè èparèngaghi sareng kesultanan polana jasana è ḍâlem mamajuaghi agama Islam.

## Biografi
**Awal Kaodhiân**

Habib Muhammad bin Yahya èlahèrraghi è taon 1260 Hijriyah (1844 M) è Al-Masilah, sèttong dhisa kènè' è Hadramaut. Muhammad asalla ḍâri keluarga Alawiyyin kalabân marga Aal bin Yahya, ramana Sayyid Ali bin Hasan bin Thaha bin Yahya (w. 1875), èbhuna Syarifah ḍâri keluarga bin Thahir. Rama dri embana, Habib Thaha bin Muhammad bin Yahya aropa’agi bangatowana se dha’-adha’na maso’ ka Nusantara. Pertama kalèna maso' ka Indonesia lèbât Polo Pinang, Malaysia. È bâkto bâḍâ è Pinang, ètemmoè Sultan Hamengkubuwana II (1750-1828) sè èbuang sareng Bâlândhâ, sè saterrossa dhâddhi santrè bân mattowana.

**Hijrah ka Indonesia**

Latar hijrahna Habib Muhammad bin Yahya ka Indonesia salaèn namong nyabis ka la-balana se bâdâ è Batavia (samangkèn Jakarta) sareng Ambon sè ampon hijrah sabellunna, namong jugan adâgâng tor dakwah. Bâdâ duwâ' versi rute parjhâlânanna ḍâri Masilah, Hadramaut ka Indonesia, sè kapèng settong, ḍâri Masilah-Tarim-Aden-Batavia-Surabaya-Ambon-Tenggarong; kaduwâ', dâri Masilah-Tarim-Aden-Batavia-Surabaya-Ambon-Surabaya-Tenggarong.

È parjhâlânanna ḍâri Masilah ka Indonesia, Habib Muhammad ngalèbâtè Aden lèbât Tarim. E Tarim ngenep e sèttong bengko se andhi’na kennèbg panyaket Hansen (kusta). Kalabân èdina Allah se andhi’ bengko se nyandhang panyaket kusta è obâtè sareng salèrana bân bârâs polè. Mènangka ungkapan sokkor, orèng sè andhi’ roma lajhu ngabin ponakanna ka Habib Muhammad. Saamponna alènggi è Tarim pan-saponapan bakto, Habib Muhammad lajhu nerrossaghi parjhâlânanna nojju ka Aden kantos napa’ ka Batavia.

È Batavia, èpon èntar ka pamanna, Habib Abu Bakar Bin Thahir. Saamponna nerrossaghi parjhâlânanna ka Sorbâja, è Boto Putih salèrana ngajhâri agama sareng Habib Syekh Bafaqih. Salaèn ka’dinto jhugân atemmo sareng sapopona sè anyama Habib Abdullah bin Ali bin Abdurrahman bin Thahir se bâḍâ è Ambon

Habib Muhammad bin Yahya dhâpa' ka Tenggarong è taon 1877. È Tenggarong, èkabin pottrana Sultan Aji Muhammad Alimuddin (Sultan Kutai kapèng 19) sè anyama Aji Aisyah, kalabân jhujhur Aji Raden Resminingpuri.

**Mufti Kesultanan Kutai**

Habib Ali bin Abdullah al-Habsyi Barabai (kiri) bân Habib Muhammad bin Yahya Tenggarong (kanan). Sultan Aji Muhammad Alimuddin aparèng jabatan penghulu bân mufti kesultanan sè andi' wewenang samporna kaangghuy ngurus sadhâjâ urusan kesultanan sè èkabâ sareng agama dâ' Habib Muhammad bin Yahya. Jhugân kèngèng gelar kehormatan ḍâri Sultan kalabân gelar “Raden Syarif Penghulu”, saterrossa gelar kasebbut eterrosagi kalaban gelar “Pangeran Noto Igomo”. Saabidda marènta, Pangeran Noto Igomo ngajari agama Islam akadhi hokom syariah tor tasawuf dhâ’ orèng Tenggarong sareng sakobengnga. 

Areng-sareng para ulama, beliau mendorong kecepatan dakwah Islam è Kalimantan. Sala sèttong kanca dakwah sè nolongè "jihad"-na panèka Habib Alwi bin Abdullah al-Habsy, Kapten Arab è Barabai, Hulu Sungai Tengah, Kalimantan Lao'. Se kaduwâ'na kanca semma' è bâkto bâḍâ è Hadramaut bân èpabâli' è Kalimantan. 

Salaèn arabât tor ngajâri agâma, salerana jugan merhatiagi kasejahteraan rakyat kalaban ngonjang masyarakat kaangguy alako perkebunan. Areng-sareng masyarakat, salerana pas mokka’ taneyan kalapa e Sangkulirang, Kutai Temor; perkebunan rotan è Sandaran, Kutai Tèmor; bân perkebunan karet è Bukit Jering, Muara Kaman, Kutai Kartanegara.

## Kaodhiân Pribadi

Saabiddâ odhi’na, Habib Muhammad bin Yahya akabin empa’ orèng binè'. Pertama, salerana akabin è Tarim è bâkto ajâlân ḍâri Hadramaut ka Aden lèbât Tarim, dâri parkawinan panèka salerana ta’ andhi’ ana’. Sè kapèng dhuwa’, è bâkto alènglèng ḍâri Batavia ka Sorbâjâ abâ’na akabin sareng parabân dâri Sorbâjâ se aparèng ana’ binè' sè anyama Syarifah Fatimah. Kapèng tello’, abâ’na akabin è Ambon è bâkto alampa’an ḍâri Sorbâjâ ka Ambon kaangguy atemmo bân sapopona, Habib Abdullah bin Ali bin Abdurrahman bin Thahir, dhari parkawinan ka’dhinto abâ’na andi’ potra lakè’ sè anyama Sayyid Ali. Kapèng empa’, akabin è Tenggarong sareng Aji Aisyah sè anyama Aji Raden Resminingpuri pottrana Aji Muhammad Alimuddin (Sultan Kutai ka-19) tor alè'na Aji Muhammad Parikesit (Sultan Kutai ka-20). Dâri parkawinanna sareng Aji Aisyah eberkadi 9 pottra, 6 lalake’ (Sayid Ahmad, Sayid Umar, Sayid Ali, Sayid Barri, Sayid Abdul Maula, sareng Sayid Husein) sareng 3 orèng binè’ (Syarifah Sehhah, Syarifah Nur, sareng Syarifah Fatimah). Amarghâ akabin sareng bangsawan Kutai, katoronanna saterrossa èparengi gelar Aji Sayid mongghu lalakè' tor Aji Syarifah monggu ana' binè'. Aji Raden Sayid Fadly, aktor Indonesia dâri Samarinda sè aropa'aghi sala sèttong katoronah.

## Ampon sèdâ

Kompleks pemakaman Sultan Aji Muhammad Alimuddin dan Pangeran Noto Igomo è Makam Kelambu Kuning. È tanggal 26 Rabiul Awal è taon 1366 Hijriyah otabâ bertepatan sareng tanggâl 17 Februwari 1947 M, Habib Muhammad bin Yahya sè ajudul Raden Syarif Pangeran Noto Igomo seda. Mayyidda esareyagi è komplek Makam Kelambu Kuning, Melayu, Tenggarong, Kutai Kartanegara, Kalimantan Temor. Kennengngan istirahat se dhi-budhina semma’ ka makam binè bân mattowana, Sultan Aji Muhammad Alimuddin. Samangken komplek pamakaman Sultan Aji Muhammad Alimuddin tor Pangeran Noto Igomo ampon epadâddi bangunan warisan budaya sareng pamarenta Kabupaten Kutai Kartanegara.

Haul otaba parengeddân sedâna salanjangnga èperingati sabbân taon è Masjid Agung Hasanuddin, Tenggarong. Haul Pangeran Noto Igomo serrèng èlaksanaaghi èbârengngè Haul Sultan Aji Muhammad Sulaiman, Sultan Kutai sè kapèng 18.