Yuri Gagarin

**Yuri Alekseyevich Gagarin** ( Aksara Sirilik : Юрий Алексеевич Гаgarin; Yuri Alekseyevich Gagarin ; 9 Maret 1934 – Maret 1968 ) panèka kosmonaut Soviet sè dhâddhi manossa ḍâ’-aḍâ’ sè ajhâlân ka angkasa, ècapa'aghi tonggak penting è Space Race ; Kapsulna, Vostok 1, ampon lastarè sèttong orbit Bhumè è tangghâl 12 April 1960. Gagarin dhâddhi selebritis internasional bân èberri'i bânnya' meddhâli bân gellar, è antarana Pahlawan Uni Soviet, penghargaan sè palèng tèngghi è naghârâna.

Tangghâl 12 April 1960, Gagarin panèka tamaso' manossa sè partama ngabbher 108 mènit ka angkasa kalabân rokèt Vostok 1 . Dhibi'èn narèma bânnya' penghargaan bân meddhâali kehormatan, è antarana meddhâli *"Hero of the Soviet Union"* . Yuri Gagarin saterrossa dhâddhi Wakil ḍirektur Pelatihan è Pusat Pelatihan Kosmonaut è lowar Moskow . Kaangghuy ngormatè jasa-jasana, kennengngan pelatihan panèka è buḍi arè ènyamaè kalabân nyamana.

Èpon matè è bâkto ngalakonè pelatihan kalabân pesawat MiG-15 è semma'na Moskow, è tangghâl 27 Nopèmber 1968 . Èbâḍâ'aghi ḍâri laporan komisi Rusia sè ètanḍatangani sareng Presiḍèn Rusia è bâkto jârèya, Leonid Brezhnev, panyâbbhâb Yuri Gagarin sè matè panèka polana pesawatta ajhâlân talèbât tajhem kaangghuy ta' èkennèng balon cuaca.

## Kaoḍi’en awwâl
Gagarin lahèr 9 Maret 1934 è dhisa Klushino, è Oblast Smolenks è Republik Sosialis Federasi Soviet Rusia, semma'na Gzhatsk (ènyamaè Gagarin è taon 1968 saamponna sèdhâ). Orèng towana alako è peternakan kolektif—Aleksey Ivanovich Gagarin mènangka tokang kaju bân Anna Timofeyevna Gagarina mènangka peternak susu. Yuri panèka ana' katello' ḍâri empa' ana'. Kaka'na, Valentin, lahèr è taon 1924, bân è bâkto Yuri lahèr, èpon ampon abhânto orèng towana kalabân ternak è peternakan.

Akadhi jutaan warga Soviet laènna, kalowargana sossa è bâkto pendudukan Nazi è bâkto Perrang Dhunynya II . È bâkto Jèrman maju ka Moskow, pasukan Tentara Mèra sè mundur èsita ternak kolektif. Nazi ngajhâk Klushino è tangghâl 18 Oktober 1941. Saellana dâtâng ka dhisa, rèng-orèng ka’rowa ngobbhâr sakola'an, Sè maksa Yuri kaangghuy mamarè taon pertama pendidikanna. Nazi jhughân ngobbhâr 27 bengko è dhisa bân maksa warga, è antarana Gagarin, alako è pertanian kaangghuy èghâbây kakanan tentara penḍuḍukan Nazi. Orèng sè nolak ècoco' otabâ èkèrèm ka kamp konsentrasi Nazi è Gzhatsk.

È bâkto panèka, Yuri dhâddhi saboteur, saamponna sala sèttong prajurit Jerman nyoba' aghântong ale'na sè ghi' ngoḍâ Boris è bhungkana apel ngangghuy selenḍang na’-kana' kasebbhut.. Menangka bâlessan, Yuri nyabotase lalakonna prajurit; èpon ngocor tana ka ḍâlem tangki batèra sè èkompolaghi kaangghuy èèssè’è polè bân ècampor acak bânnya' bahan kimia sè èmaksoḍ kaangghuy tugas kasebbhut. È awwâl taon 1943, ḍuwâ' tan-taretanna èḍeportasi sareng orèng Jerman ka Polanḍia kaangghuy alako paksa. Bâ'na lolos bân ètemmoè sareng prajurit Soviet sè maksa bâ'na kaangghuy abhânto usaha perrang, bân bâ'na abâli ka bengkona saellana perrang è taon 1945.

## Penḍiḍikan bân awwâl karir
È taon 1946, kalowargana apinḍa ka Gzhatsk, è ḍissa' Gagarin nerrossaghi pendidikanna. Yuri bân Boris èḍaftaraghi è sakola'an kènè' sè èjhâlanaghi sareng parabân sè alako sukarèla mènangka ghuru. Dhibi’èn ajhâr maos ngangghuy buku panḍuan militer Rusia sè èbuwâng. Mantan pilot Rusia saterrossa noro' sakola'an kaangghuy ngajhâri matematika bân sains, mata pelajaran favorit Yuri. Yuri jhughân aropaaghi bâgiyân ḍâri kalompo' na'-kana' sè aghâbây moḍèl pesawat . Salèrana terpesona sareng pesawat terbang molaè ghi' ngoḍâ bân, cintana ḍâ’ terbang èpabânnya' saellana pesawat tempur Yakovlev labu è Klushino è bâkto perrang.

È taon 1950, è omorra 16 taon, Gagarin molaè magang mènangka tokang pangeccoran è pabrik baja è Lyubertsy, semma' Moskow, saterrossa maso' ka sakola'an "pemuḍa sè alakoh" lokal. Saellana lulus è taon 1951 ḍâri kellas petto' bân sakola'an kejuruan kalabân kehormatan è ḍâlem aghâbây cetakan bân karjâ pangeccoran, èpon èpèlè kaangghuy pelatihan salanjhângnga è Sakola'an Tèknik Industri Saratov, è ḍissa' èpon ajhâr traktor. Bâkto bâḍâ è Saratov, Gagarin alako sukarèla è klub terbang lokal kaangghuy pelatihan akhèr pèkkan mènangka kadet udara Soviet, è ka’ḍissa èlatè ngabbher biplane, bân saterrossa Yakovlev Yak-18 . Dhibi’èn jhughân ollè pèssè tsmbâ’ân mènangka buruh paruh bâkto è palabbhuan Songai Volga .

## Dinas Angkatan Udara Soviet
È taon 1955, Gagarin ètarèma ḍâ’ First Chkalovsky Higher Air Force Pilot School è Orenburg . Dhibi’èn molaè alatihan è pesawat Yak-18 (sè ella èkennal sareng èpon) bân saterrossa lulus kaangghuy alatihan è pesawat MIG-15 è bulân Pèbruari 1956. Gagarin ḍuwâ' kalè aperrang kaangghuy nerrossaghi pesawat pelatih ḍuwâ' korse, bân rèsiko èpaèlang ḍâri pelatihan pilot. Namong, komandhân resimèn motossaghi kaangghuy aberri' kasempadhân polè kaangghuy landhu'. Instruktur penerbangan Gagarin aberri' bhântal kaangghuy toju', sè maèlang pangabâsân ḍâri kokpit, bân èpon berhasil toron. Saellana lastarè evaluasi è pesawat pelatihan, Gagarin molaè penerbangan solo è taon 1957.

Tangghâl 5 Nopèmber 1957, Gagarin ètugasaghi mènangka lètnan è Angkatan Udara Soviet saamponna akompolaghi 166 jhâm bân 47 menit bâkto penerbangan. Dhibi’èn lulus ḍâri sakola'an penerbangan è arè sè ètoro'è bân ètugasaghi ka Pangkalan Udara Luostari è semma'na perbatasan Norwegia è Murmansk Oblast kaangghuy tugas ḍuwâ' taon è Armaḍa Lao'. Tangghâl 7 Juli 1959, dhibi’èn èberri'i pangkat Pilot Militer Kellas 3. Saellana aghâdhui minat ḍâ’ eksplorasi luar angkasa saamponna peluncuran Luna 3 è tangghâl 6 Oktober 1959, rekomenḍasina ghâbây program luar angkasa soviet èḍukung bân ètarèma sareng Letnan Kolonel Babushkin. È bâkto arèya, dhibi’èn ampon akompolaghi 265 jhâm bâkto terbang. Gagarin èpaènga' dhâddhi lètnan senior è tangghâl 6 Nopèmber 1959, tello' minggu saamponna èwawancaraè sareng komisi meḍis kaangghuy kualifikasi program luar angkasa.

## Program luar angkasa Soviet

### Seleksi bân pelatihan
Pemilihan Gagarin ghâbây program vostok èawasi sareng Komisi Meḍis Penerbangan Pusat sè èpimpin sareng Mayor Jenḍral Konstantin Fyodorovich Borodin ḍâri ḍinas Meḍis Angkatan Darat Soviet . Salerana ngalakoni tes fisik bân psikologis sè èlaksanaaghi è RSUD Penelitian Ilmiah Penerbangan Pusat, è Moskow, sè èpimpin sareng anggota komisi Kolonel AS Usanov. Komisi èbâtesi pemilihanna ghâbây pilot sè aomor antara 25 bân 30 taon. Insinyur kepala program Vostok, Sergei Kolorev jhughân èjhârbâ'aghi jhâ' kanḍiḍat sè bhâkal maso' ka ḍâlem kennengngan sè èbâtesi kapsul Vostok kodhu berrâ'na korang ḍâri 72 kg (159 lb) bân ta' lebbi ḍâri 1,70 meter (5 soko 7 inci); Tengghina Gagarin 1,57 meter (5 soko 2 inci).

Gagarin panèka calon sè èkasennengi sareng kancana; bâkto èsoro acobher anonim ghâbây calon salaènna dhibi', rèng-orèng rowa terro dhâddhi sè partama ngabbher, kabbhi kajhâbhâna tello' mele Gagarin. Sala sèttong ḍâri calon-calon panèka, Yevgeny Khrunov, parcajâ jhâ' Gagarin cè' fokussa bân ètuntut ḍâ' aba'na dhibi' bân orèng laèn mon parlo. Tangghâl 30 Mèi 1960, Gagarin èpèlè polè ghâbây kelompok pelatihan sè èperceppat, sè èkennal mènangka *Vanguard Six* otabâ *Sochi Six*, ḍâri ḍimma kosmonaut pertama program Vostok bhâkal èpèlè. Anggota laènna ḍâri kalompo' panèka Anatoly Kartashov, Andriyan Nikolayev, Pavel Popovich, Gherman Titov,  bân Valentin Varlamov . Namong, Kartashov bân Varlamov loka bân èghântè'è sareng Khrunov bân Grigory Nelyubov.

Polana pan-bârâmpan calon sè èpèlè ghâbây program panèka (tamaso' Gagarin) ta' ngaghungi gellar pendidikan tèngghi, rèng-orèng panèka èḍaftaraghi ḍâlem program kursus korespondensi è Zhukovsky Air Force Engineering Academy. Gagarin maso' ka program panèka è bulân Septèmber 1960 bân ta' narèma ijazah spesialis kantos awwâl taon 1968. Gagarin jhughân èlakoni eksperimen sè èrancang kaangghuy ngoji ketahanan fisik bân psikologis è antarana tes kelaparan oksigèn è ka’ḍimma kosmonaut èkunci è kamar isolasi bân hawa èpompa on-laon. èpon jhughân alatihan kaangghuy penerbangan sè bhâkal ḍâtâng kalabân ngalami g-forces è sentrifugal. Tes psikologis tamaso' nyabâ' kanḍiḍat è kamar anechoic è isolasi samporna; Gagarin bâḍâ è kamar molaè 26 Juli – 5 Agustus. È bulân Agustus 1960, ḍokter Angkatan Udara Soviet èvaluasi kapribaḍian Gagarin akadhi è bâbâ panèka:Seḍerhana; kadhâddhiyân malolo mon humorna cè' rasisna; tingkat perkembangan intelektual sè tèngghi èkaton è Yuri; memori sè fantastis; sè èbhândhingaghi ḍâri kancana kalabân rassa parhatian sè tajhem bân èjhârbâ'aghi ḍâ' lingkunganna; imajinasi sè èkembhângaghi kalabân beccè'; reaksi sè ghâncang; rajin, apersiapan kerras ghâbây aktivitas bân latihanna, ngator mekanika langngè' bân rumus matematika kalabân ghâmpang bân cemerlang è matematika canggih; ta' arassa èbâtessi bâkto kodhu abhâla suḍut pandangna mon ngangghep dhibi'na bendher; akaton lebbi ngarte artena oḍi' ḍâri sabâgiyân bânnya' kancana.

## Sombher