Sapolo Parènta ḍâlem Aghâma Katolik

Sapolo Parènta Allah dhâlem agâma Katolik panèka jhâ-jhâring moral bân religius sè èyakoè kalabân sèttong dhâsar moral è dâlem pan-bârâmpan agâma Abarahamik tamaso' Katolisisme. Èpolè dâri deskripsi ketab kaloaran ban tôju' è parjanjian kona, parènta Allah panèka bâgiyan dâri parjanjian sè ètoddhuaghi Allah de' ka orèng Israel kaangghuy abebasaghi orèng Israel dâri pangabbi'an dosa. Èpolè *Katekismus Gereja Katolik* katerangan resmi dâri kayakenan Kristiani Gereja Katolik. Parènta Allah panèka epandhâng penting kaangghuy patombhuân bân kasehatan rohani se saè, sareng dhaddhi dhâsar kaadhilan sosial Katolik. patoju'an ka sapolo parènta Allah panèka sala sèttong cara sè palèng umum dâlem pamarèksaan dâlem sè èlakonè sareng orèng Katolik sabelluna narèma Sakramen Tobat.

Sapolo parènta Allah èbahas è dâlem serradhân-serradhân Gereja sè palèng toju'; *Kateskimus* anyata'aghi Sapolo parènta Allah panèka ampon "mangghen kennengngan sè otama" dâlem pangajhârân iman molaen zaman Agustinus dâri Hippo (taon 354-430 M). Gereja ta' aghâduen standar remi kaangghuy pangajhâran kaaghâmaan kantos Konsili Lateran IV è taon 1212; tengghun-tènghhun anyataaghi bahwa parènta panèka eghuna'aghi dhâlem pangajha'an Kristen dâlem Gereja perdana bân saomorra abad petengaan, namong kalabân penekanan sè ta' konsisten. Kakorangan pangajhârân kasebbhut è dhâlem sajumlah kauskupan dhâddhi dhâsar dâri sala sèttong kritik sè èlansir dâ' ka Gereja sareng para reformis Protestan. Saellana jarèya, kateskimus lhu-ghallu sè èghuna'aghi kalabân luas dâlem Gereja è taon 1556 panèka nyadia'aghi "parembhâghân sè nyaloroh mengenai sèttong-sèttong parènta", namong aberri' penekanan sè lebbi rajeh de' ka pètto' sakramen.*Kateskimus* sè anyar anyedia'aghi bâgiyân sè cokop lanjheng sè anafsèrraghi sèttong-sèttongnga parènta dâlem sapolo parènta Allah 

Ajhârân Gereja takae' Sapolo Parènta Allah otamana adhâsar de' kasapakadhân anyar bân lajuh sareng serradhân-serradhân Bapa Gereja awal. Dâlem kasapakdhân anyar, Yesus ngakoe keabsahannya bân aberri' pètodhu de' ka morèddha kaangghuy ngelakonè sè lebbi jhâu, anontot kabajighân sè lebbi kalabân sè   ètegghu' ahli kitab bân kaom Farisi. Sapolo parènta Allah atodhuaghi de' ka sadhejenah orèng kaangghuy andi' hubungan dâlem kasih dâ' ka Allah bân kasih dâ' ka sesama menorot rangkuman Yesus dâlem duwe' "Parènta sè otama". Tello' parènta pertama dâri sapolo parènta Allah anuntut penghormadhân dâ' ka asma Allah, pringatan arè Tuhan, bân alarang dâ' ka aibâdhâ allah sè laèn. Parènta laènna akaedhing sareng hubungan antara orèng manossa, akadhiye orèng seppo bân anak; parènta-parènta laèn panèka tamaso' larangan lecek, ngeco', mate'è, azina, bân pangaterrona ka hal-hal se èlarang.

## Penomoran
Kasapakadhân lajuh mengacu dâ' sapolo parènta individual, sanajhân bâdâ sè lebbi dâri sapolo kalimat parènta moral dâlem duwe' teks sè relevan è kaloaran 20:1-17 bân ujiân 5:6-21. Kasapakdhân lajuh ta' ajelas'aghi kadhiponapa becaan-becaan kasebbhut kodhunah èbâgi dhâddhi sapolo parènta. Menorot tradisi, bâgiyân sè èghuna'aghi sareng Gereja Katolik Roma bân Lutheran asalla dâri Agustinus dâri Hippo (354-430), ramana Gereja Latin, Dâlem buku *Pertanyaan-Pertanyaan tentang Keluaran* (*Quæstionum in Heptateuchum libri VII*, Buku II, Pertanyaan lxxi) lalakonna. Komunitas Kristen laènna, akadhi Gereja Ortodoks bân bennya' gereja Protestan, aghuna'aghi rumusan sè èbakukan kalabân para ramanah Gereja Yunani bân dâri Kekristenan Timur. Duwâ' bhângon panèka sakoni' bhida è dâlem nomer, namong andi' substansi sè persis padhâ, sanajân bâdâ orèng Protestan sè ngoca' sabalikkepon. Penomoran Yahudi Rabiniki lebbi mirip sareng tradisi Gereja Timur, nganggep teks alaban napso menangka larangan tunggal, namong bhida sareng denominasi-denomasi Kristen dâlem hal se kasebbhut prolog etemmo sareng bannya' oreng Kristen menangka sadajana parenta se kapeng settong. 

## Sejarah
Sapolo parènta Allah èakoe sèttong dhâsar moral kalabân aghâma Yahudi (Yudaisme), Kristen, dan Islam. Parènta-parènta panèka ètampèlaghi kaangghuy pertama kalèna dâlem kitab kaloaran sè è dâlemma nyarèta'aghi bahwa Musa, ngalakonnè manorot parèntana Allah, abebasaghi suku Israel dâri perbudakan fisik è Mesir. Manorot ajhârân Gereja, Allah anaberraghi sèttong kasapakadhân sè mencakup Sapolo Parènta Allah  kaangghuy bebasaghi rèng-orèng rowa dâri "perbudakan spiritual" dosa. Sajumlah sejarawan ajhârbâ'aghi panèka kalabân "peristiwa sentral dâlem sejarah Israel konah".

Manorot Peter Kreeft, dhâtengnga Yesus èbâdâ'aghi sareng ghârèja Katolik menangka katerranganna janjina Allah ka ommat Yahudi peleyanna kaangghuy " Nodhhuaghi Allah sè bhender dâ' ka dunnya". Yesus ngakoè bâdâna Parènta Allah kasebhut bân angajhârraghi dâ' ka pengikutnya kaangghuy alakonè sè lebbi jhâu, sè bhuto,

## Sombher