Sunan Bonang

## Sunan Bonang: Biografi Awal sarâng Pendidikan
**Raden Makdum Ibrahim** otabâ **Sunan Bonang** laér e sorbhajâ taon **1465 M**. Salerana dhâddhi potra sè kapèng empa' dâri **Sunan Ampel** (Raden Rahmat), sè ngadiri Pesantren Ampel denta, dâri parbinéyan sareng **Nyai Ageng Manila**, pottrèna Bupati Tuban, Arya Teja.

Tombu e lingkungan nèngrat sè agamis, Raden Makdum Ibrahim narema pendidikan Islam sè ka'-bhâkalan dâri ramana dhibi' e Pesantren Ampel denta. Dâgghi' dhalem ghânca'anna, salerana terros jhellâh ka naghara **Pasai, Aceh**, bân aghuru ka **Syekh Maulana Ishak**, ramanah Sunan Giri.

Katèllèghân bân kakonnèssanna mènangka orèng èlmo sè samporna, polana mumpuni e bârâng-bârâng èlmo, tamaso' **fikih, ushuluddin, tasawuf, seni, sastra, arsitektur, ban bèla dhiri silat**. Kakoncèn silat èpon dâgghi' èghuna'aghi ka'angghuy ngalè'è sèkèngaghi orèng nyama **Raden Said**, sè dâgghi' tobat, daddi murèt èpon, ban kaghânna' daddi **Sunan Kalijaga**.
----

## Asal Molana Nyama ban Dakwah
Ghelâr **Sunan Bonang** èbhâgiyaghi ka Raden Makdum Ibrahim lèbât duwâ' versi sè palèng kènnèng:

* **Pangèdhiri Tèttèan Mosik Bonang:** Mon èkonon, salerana pangèdhiri sala sèttong parèngghèn **gamelan** sè ngaghâdhuwân tonjolân e bagiyan tongnga' (Bonang). Salerana ngaghuna'aghi tèttèan mosik ka'dhinto mènangka sèngghân dakwah.
* **Kennèngngan Èngghâl e Dhèmak:** Versi sè laèn anyama'aghi bânnè' ghèlar ka'dhinto asala dâri **Dhisa Bonang**, kennèngngan èpon èngghâl nalèka daddi imam **Masjid Dhèmak** atas panyona **Raden Patah**, pangèdhiri Kasultanan Dhèmak.

Awal dakwah Sunan Bonang èmolé dâri **Kediri, Jawa Timur**, kennèngngan èpon ngadhiri langghâr otabâ mosalla e tèngghèr Songay Brantas, Dhisa Singkal. E ka'dhinto, salerana ta' tèmpas ngislamaghi Adipati Kediri, Arya Wiranatapada, sareng pottrènna. Sa'amponna dâri Kediri, salerana terros dakwah ka Demak.
----

## Dhakwah lèbât Seni ban Sastra
Sunan Bonang èkaghâli mènangka ulama sè dakwah lèbât **sèngghân séni ban buḍaya** ka'angghuy narèk simpati masarakat jhâbâh.

* **Tèttèan Mosik Gamelan:** Salerana ngaghuna'aghi tèttèan mosik **Bonang**, parèngghèn mosik kètto' sè bunto' ban ngaghâdhuwân tonjolân e tongnga'na. Sèttonganna arèp dhâri gamelan sè èyoladhi Sunan Bonang narèk partèyan orèng dhisa, sè dâgghi' arame-rame dhateng ban mèrnèngaghi tembang-tembang sè ngangguy ajhârân Islam.
* **Karya Sastra:** Sunan Bonang ngarang sa'èco tembang tengnga'an **macapat**, kabbhi kabbhi **Kidung Bonang**. Karya sastrana sè palèng kaonangngan iyâ arèya **Suluk Wujil**, sè èakoni mènangka sala sèttong karya sastra palèng raja e Nusantara. Naskah asli *Suluk Wujil* samangkèn èsèmpen e parpustakaan Universitas Leiden, Bâlândhâ.
* **Wayang:** Salerana jughân mampan ngoladhi **wayang**, sareng nambahaghi *ricikan* (détail) kabbhi kabbhi jhârân, ghâjâh, macan, garuḍa, karèta perrang, bân *rampogani* ka'angghuy mamporna'aghi oladhânna bân nyèlèbbhi ajhârân Islam.

Sunan Bonang fokus sanget dâlem ngègâbâ'aghi paranna mènangka ulama' bân seniman, bân salerana ta' sempat abinè' kantos wafat è taon **1525 M**. Bhuju' èpon èbhâḍâ'âghi e kompleks parbhujukan Dhisa Kutorejo, Tuban, e sâddhi'en bârâ' alun-alun dhâmpè' Masjid Agung Tuban.