Erwin Schrödinger

**Erwin Rudolf Josef Alexander Schrödinger** (12 Agustus 1887 – 4 Januari 1961) iyâ arèya fisikawan Australia.

Èbuna asalla dâri Inggris bân bapa’na asalla dâri Australia. Erwin ollè gelar doktor è kota jeria neng bimbinganna mantan morèd Ludwig Blotzmann. Schrödinger, kaḍâng-kaḍâng ètolès dhâddhi Schroedinger otabâ Schrodinger. Seccara khosos, dhibi’na èkenal polana ngenḍaliaghi parsama’an Schrödinger, parsama’an sè nyadie’aghi cara ka’angghuy ngitong fungsi gelombâng suatu sistem bân ḍâ’remma dhibi’na ngobâ seccara ḍinamis seiring bhâkto. Schrödinger aghâbây istilah “keterikatan kuantum” è taon 1935.

Teppa’na Perang Dunia I, dhibi’na dhâddhi perwira artileri. Samarena perang dhibi’na ngajâr è Zürich, Swiss. È dissa’, dhibi’na ngaolle pangartèan Louis-Victor Pierre Raymond de Broglie sè anyata’aghi jhâ’ partikel sè aghuli andhi’ sèfat gelombang bân angembângaghi pangartèan jeria dhâddhi sèttong teori sè èrinci kalabhân teppa’. Samarena dhibi’na nemmu kapadâ’en sè kasohor, dhibi’na bân èlmwoan laènna mamecca kapaâ’en jeria ka’angguy abâgi masalah; èdinna’ kuantitas kaluar seccara alami, misalla dâlem masala talè sè aghuli. Sataon sabelunna Werner Karl Heisenberg la ngabhele formulasi mekanika kuantum, tape perumusanna cokop mlarat èkataoe èlmowan masa jeria. Schrödinger matao jhâ’ due’ formulasi jeria padâ mènorot matematis.

Schrödinger agentè Max Planck è Berlin teppa’ 1927, tapè è 1933, teppa’ Nazi akoasa, dhibi’na nyèngla dâri Jerman. Dâlem taon jeria dhibi’na narèma Hadiah Nobel Fisika abhereng kalabhân Dirac. Teppa’ 1939 sampè’ 1956 dhibi’na alako è Institute for Advanced Study è Dublin, pas abheli ka Austria.

Salaèn fisika teoritis, Schrödinger jhugân ajhâr è fisika laènna, akanta mekanika statistik, termodinamika, teori bârna, elektrodinamika, relativitas umum bân kasomologi. Dâlem bukuna sè ajudul What Is Life?, Schrödinger ajhâr parsoalan genitika èabhes dâri fisika. Dhibi’na jugân kalabhân parcoba’an pèkkeranna “Kocèng Schrödinger”.

Schrödinger angembhângahi sèttong tèori tentang penjelasan dhâ’ elektron ngangguy kapadâ’en gelombang biasa. Dhibi’na ngaè’aghi dâri teori Louis-Victor Pierre Raymond de Brouglie soal mekanika gelombang. Kapadâ’en ria pas èkenal dhâddhi Persamaan Schrödinger.

## Biografi

### Awwâl kaoḍi’en
Schrödinger lahèr è Erdberg, Wina, Austria, è 12 Agustus 1887, ḍâri pasangan Rudolf Schrödinger (produsèn kaèn sarabut, ahli botani) bân Georgine Emilia Brenda Schrödinger (née Bauer) (potrè Alexander Bauer [de], profesor kimia, TU Wien). dhibi’na ana’ tongghâlla

Èbuna iyâ arèya katoronan Austrria bân Inggris; eppa’na Katolik bân èbuna Lutheran. Dhibi’na iyâ arèya seorang ateis.13 Namong, dhibi’na anḍi’ minat sè koat ḍâ’ aghâma-aghâma tèmor bân panteisme, bân dhibi’na aghuna’aghi simolisme aghâma ḍâlem karya-karyana. Dhibi’na jhughân parcajhâ jhâ’ karya ilmiana iyâ arèya pendekatan ḍâ’ ka keilahian ḍâlem artè intelèktual.

Dhibi’na jhughân ajhâr bhâsa Inggris è loar sakola’anna, polana nyai ḍâri piha’ èbunya iyâ arèya orèng Inggris. Antara taon 1906 bân 1910 (taon dhibi’na ollè gelar doktorra) Schrödinger ajhâr è Universitas Wina è bimbing fisikawan Franz S. Exner (1849–1926) bân Friedrich Hasenöhrl (1874–1915). Dhibi’na ngaolle gelar doktorra è Wina è bimbinganna Hasenöhrl. Dhibi’na jhughân nyoba’ èksperimèntal kalabân Karl Wilhelm Friedrich "Fritz" Kohlrausch. È taon 1911, Schrödinger dhâddhi asisten Exner.

## Sombher