Atèisme

**Atèisme** (bentu' adjektival atèis) iyâ arèya pandangan filosofi sè nola' parcajâ otabâ ta' parcajâ ka bâḍâna Pangèran bân ḍèwa-ḍèwi otabâ penolakghân ka tèisme sè ta' è ako. Ḍâlem artè sè lebbi lowas, Atèisme iyâ arèya nola' parcajâ tanpa negghâssè otabâ ta' parcajâ, bahwa ta' parcajâ ka bâḍâ na Pangèran bân ḍèwa-ḍèwi.

Istila Atèisme asalla ḍâri bhâsa Yunani ἄθεος (átheos) sè sacara peyoratif è ghuna'aghi kaangghuy aroju' ka pamahamânna orèng sè bertentangan dengan aghâma/kaparcajâân sè la bhâghus è lingkungânna. Kalabân kasebbarra pamèkkèran bhibhâs, skèptisime ilmiah bân kritik ka aghâma, Istila Atèis molay è spesifikasi kaangghuy aroju' ka orèng sè ta' parcajâ ka Pangèran. Orèng sè pertama kalè ngako "atèis" kalowar è abâd ka-18. È jhâman satèya, ra-kèra 2,3% populasi dhunnya ngako atèis, manakala 11,9% ngako nontèis. Ra-kèra 65% orèng jeppang ngako atèis, agnostik otabâ orèng sè ta' anḍi' aghâma; bân ra-kèra 48% na è Rusia. Persentase Komunitas kasebbhut è Uni Èropa ra-kèra 6% (Italia) sampè' 85% (Swedia).

Bânnya' atèis asèkap skèptis ka kabâḍâân fenomena paranormal karna korangnga bhuktè empiris. Sè laèn aberri' argumen kalabân dhâsar filosofis, sosial otabâ sajjhârâ. È kabhudhâjâan Bârâ', atèis malolo è asumsiyaghi ta' anḍi' aghâma (ireligius). Pan-bârâmpan alèrân Aghâma Bhuḍḍhâ ta' perna nyebbhuttaghi Istila 'Pangèran' ḍâlem upacara ritual, tapè ḍâlem aghâma Bhuḍḍhâ konsèp kapangèranan sè è maksod aghunaaghi Istila Nirwana. Karna arèya, aghâma segghut è sebbhut aghâma atèistik. Maskè bânnya' sè ngartèyaghi dhibi' na atèis cenderung ka filosofi sekuler kanta humanisme bân naturalisme, ta' iḍèologi otabâ tèngka spèsifik sè è jhunjhung bi' sakabbhina atèis.

## Etimologi
È jhâman Yunani Kona, oca' sèpat atheos **ἄθεος**, asalla ḍâri awalan **ἀ- + θεός** "Pangèran"). Oca' rèya atodhu ka panolakghân ka Pangèran sè è tengnget bân aktif è abâd ka-5 SM, kalabân artè "memutuskan hubungan dengan tuhan/dewa" otabâ "menolak tuhan/dewa". Artè modern è teks-teks klasik kadhâng ngartèyaghi atheos dhâddhi "atèistik". Sebagai nomina abstrak, bâḍâ kèya **ἀθεότης** (atheotēs), sè artèna "Atèisme". Cicero mentraslisasikan oca' Yunani kasebbhut ka dalemo bhâsa Latin atheos. Istilah rèya segghut è ghuna'aghi è perdebatan antara ummat Krèsten awwâl bân para panganut aghâma Yunani Kona (Hèlènis), sè pihak nyebbhuttaghi sèttong atèis sacara peyoratif.

Atèisme pertama kalè è ghuna'aghi kaangghuy aroju' ka"kaparcajâân tersendiri " è ahèr abâd ka-18 è Èropa, otama na aroju' la kata'parcajâân ka Pangèran monotèis. È abâd ka-20, globalisasi malowas definisi Istilah rèya kaangghuy aroju' ka"ketidapercayaan pada semua tuhan/dewa", maskè pagghun umum kaangghuy aroju' atèisme sebagai *"ketidapercayaan pada Tuhan (monotèis)"*. Ahèr-ahèr rèya, bâḍâ bherdheghân ḍâlem kalompo' filosofi tanto kaangghuy ngartèyaghi ulang atèisme sebagai "ketidapercayaan pada dewa atau Dewi", daripada atèisme sebagai kepercayaan rowa dhibi'. Artè rèya sanget è kennal è antara Komunitas atèis, maskè penggunaanna pagghun sanget kabâtes.

### Definisi dan pembedaan
Para tokang tolès, bhidhâ ḍâlem ngartèyaghi bân mengklasifikasi atèisme, yakni apakah atèisme aropaaghi suatu kaparcajâân tersendiri otabâ coma ta' parcajâ bân atèisme parlo panolakghân sè sacara sadar ban eksplisit è kalako. Bânnya' bhângsa marè è ajhuwwaghi kaangghuy nyoba abidhâi jhennis bentu' atèisme. 

### Ruang lingkup
Bânnya' ambiguitas bân kontroversi sè kalèbât ḍâlem pendefinisian atèisme bâḍâ è malaratdhâ ḍâpa' ka konsensus ḍâlem mendefinisikan oca' kanta dewa bân Pangèran. Pluralitas ḍâlem konsèp kapangèranan bân ḍèwa nyebbâbbhâghi perbedaan pamèkkèran ka panerrapan oca' atèisme. Ḍâlem konteks tèisme è artèyaghi sebagai kaparcajâân ka Pangèran na monotèis, orèng sè parcaja ka ḍèwa-ḍèwi laènna bhâkal è klasifikasi sebagai atèis. Sabhâligghâ, orèng Romawi Kona jhughâ menuduh ummat Krèsten sebagai atèis polana ta' nyembhâ ḍèwa-ḍèwi paganisme. È abâd ka-20, pandangan rèya è molay è dhingghâl salerressâ bâkto è angghâp tèisme sakabbhina kaparcajâân ka dewa/Pangèran.

Aghânthong ka para atèis sè tolak, panolakghân atèisme bisa akèsar ḍâri panolakghân bâḍâ na Pangèran/ḍèwa sampè' kabâḍâ'anna konsèp-konsèp spiritual bân paranormal akanta sè bâḍâ è aghâma Hinḍu bân aghâma Bhuḍḍhâ.

### Implisit dan eksplisit
Definisi atèisme jhughâ amacem ḍâlem hal orèng kodhu ngala' kennengngan mengenai gagasan kabâḍâ'anna Pangèran kaangghuy è angghâp sebagai atèis. Atèisme torkadhâng è artèyaghi secara lowas kaangghuy meliputi taḍâ' na kaparcajâân ka bâḍâ na Pangèran/ḍèwa. Artè sè lebbi lowas rèya bhâkal è maso'è orèng sè ta' anḍi' konsèp tèisme sebagai atèis.

È taon 1772, Baron d'Holbach ngoca' *"*Sakabbhina na'-kana' è lahèrraghi atèis polana ta' tao ka Pangèran*".* George H. Smith (1979) paḍâ ngoca' *"*Orèng sè ta' kennal ka tèisme iyâ arèya atèism polana ta' parcajâ ka pangèran. Bhângsa arèya jhughâ ta' mamaso' ana' kalabân kapasitas konseptual kaangghuy ngartè issu kasebbhut (dhâddhi atèis). Fakta bahwa ana' rowa ta' parcajâ ka pangèran pantes è sebbhut atèis*"*. Smith aghâbây Istilah atèisme implisit kaangghuy aroju' ka *"ketiadaan kepercayaan teistik tanpa yang secara sadar di lakukan"* dan ateisme eksplisit kaangghuy aroju' ka definisi ketidapercayaan yang dilakukan secara sadar.

Ḍâlem Kabhudhâjâan Bârâ', pandangan bahwa anak-anak dilahirkan sebagai atèis aropaaghi pamèkkèran sè anyar. Sabellun abâd ka-18, kabâḍâân Pangèran è tarèma secara sanget lowas sedemikian kabâḍâ'anna atèisme sè lakar ongghu-ongghu ta' parcajâ ka Pangèran è pertanyaaghi kabâḍâ'anna. Hal rèya è sebbhut theistic innatism (pembawaan lahir teistik), yâknè suatu nosi bahwa sakabbhina orèng parcajâ ka Pangèran ḍâri lahèr. Pandangan rèya anḍi' konotasi bahwa para atèis coma nyangkal dhibi'. Bâḍâ kennengngan sè ngako bahwa atèis parcajâ ka Pangèran bâkto krisis, bahwa atèis parcajâ ka Pangèran bâkto matè otabâ adhingghâl dhunnya otabâ bahwa *"tidak ada ateis dalam lubang perlindungan perang (no atheists in foxholes)"*. Pan-bârâmpan pendukung pandangan rèya ngako bahwa kaontongan antropologis aghâma aghâbây manossa bisa ngatasè kabâḍâân malarat sajân bhâghus. Pan-bârâmpan atèis *menitikberatkan* fakta bahwa bâḍâ bânnya' conto sè abhuktèyaghi sabhâligghâ, è antarana conto "ateis sè ongghu-ongghu bâḍâ è lobâng  perlindungan perrang*".*

## Sombher