open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kraton Kalinyamat

**Kraton Kalinyamat** (jhughân èkennal mènangka Kraton Jeppara) panèka kraton Jhâbâ è abad ka-16 sè aposat è Jeppara. Kalinyamat otabâ Jeppara awwâllâ panèka ḍuwâ' kaḍipatèn tapèsa sè tonḍu' ḍâ' Kraton Ḍemmak. Sè pasèdhâna Pangèran Trenggana, Kalinyamat ngaollè Jeppara, Pati, Juwana, bân Rembang.

## Sajhârâ
Wilajâ Kalinyamat ra-kèra 18 km ka ara paḍâlemman ḍâri Jeppara. È abad ka-16, wilajâ ghânèka dhâddhi kennengngan pamarènta'an kotta palabbhuwân Jeppara. Mènorot sala sèttong catettan naska, Kalinyamat èpaddhek sareng *nahkoda* ḍâri Tiongkok anyama Wintang (sa'amponna èobâ Jhâbâ) sè kapalla tandhâs è pèngghir tasè' Jeppara. Sapaḍâpa'an è Jeppara (*Jung mara*) ḍâlem kabâḍâ'ân malarat, Wintang èbhânto ḍâlem ajhâr bhâsana orèng Jeppara sareng orèng sabhângsana sè ampon lebbi awwâl maso' Islam. Saterrossa Wintang èpaislam sareng Sunan Kudus bân aghântè nyamana dhâddhi Rakit. Pan-bârâmpan arè salastarèna, Wintang maddhek pandhuko è pèngghir jhâlân antara Kudus bân Jeppara sè saccara aondhâk dhâddhi kennengngan sè majjhu bân akembhâng pessat. Saterrossa, Wintang ngabdhi ḍâ' Sultan Trenggana ḍâri Ḍemmak bân ngaollè sala sèttong pottrèna Sultan Trenggana mènangka rajina. Mènorot sèlsèla Kraton Ḍemmak, pottrè kasebbhut ècatet mènangka Ratu Aria Jeppara otabâ sè ḍâlem bhâbhâd tana Jhâbâ èsebbhut mènangka Ratu Kalinyamat.

## Sombher
Laksmi Pamuntjak

**Laksmi Pamuntjak** (lahèr 22 Ḍèsèmber 1971) panèka novelis, penyair, jurnalis, bân kritikus kakanan sè bisa abhâsa ḍuwâ' bhâsa. È taon 2016, terjemahan Jerman ḍâri novel lughâlluna, "*Amba*," mennang pangarghâ'an sastra Jerman LiBeraturpreis. È taon 2018, filem sè adhâsaraghi ḍâri novel kaḍuwâ'na, "*Aruna dan Lidahnya*," èrilis è Inḍonesia bân mennang ḍuwâ' Citra Awards è Indonesian *Film Festiva*l (FFI). È taon 2020, novel katello'na, "*Fall Baby*," mennang Singapore Book Award ka'angghuy karya sastra sè palèng bhâgus. Laksmi jhughân serrèng nolès parkara seni, kabhudhâjâ'an, bân politik ka'angghuy pan-bârâmpan meḍia Inḍonesia, akadhi majalah TEMPO bân *Jakarta Post*, bân jhughân meḍia internasional akadhi *South China Morning* Post bân *The Guardian*.

## Sejarah
Laksmi panèka pottrana arsitek Ḍipl. Ing. Ir. Mustafa Pamuntjak, arsitek, bân Enḍang Soejono Martowarḍojo. Katerlibâtanna è dhunnya buku èwarisaghi ḍâri èmbana, Kasuma Sutan Pamuntjak, sè dhâddhi ḍirektur Balai Pustaka è taon 1940-an bân maddhèk perusaha'an panerbitdhân CV. Djambatan.

Saellana lastarè SMA è *United World College of Southeast Asia* è Singapura bân *Presbyterian Ladies' College è Perth*, Australia Bârâ', Laksmi nerrossaghi pangajian sarjana è *Universitas Murdoch*, lulus kalabân BA è Asian Stuḍies (kalabân First Class Honors).

Laksmi anḍi' pottra settong, Naḍia Larasati (lahèr taon 1996 è Jakarta).

## Kalakoan
Laksmi molaè alako nolès è taon 1994, nolès ka'angghuy jurnal Prisma bân majalah TEMPO. Laksmi jhughân segghut nolès ulasan filem, buku, musik klasik, bân rèstoran ka'angghuy Jakarta Post. È taon 2015, Laksmi molaè nolès tentang politik bân bhudhâjâ ka'angghuy *The Guardian*. Tolesanna ampon kalowar è South China Morning Post, Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung (èarsip 2016-10-07 è Wayback Machine), bân Die Welt.

È taon 2001, Laksmi co-founder Toko Buku Aksara kalabân ḍuwâ' kancana, Winfred Hutabarat bân Ḍavy Djohan. E taon sè paḍâ, Laksmi makalowar Jakarta Gooḍ Fooḍ Guiḍe (JGFG), sèri panḍuan rèstoran komprehensif bân manḍiri sè lughâlluna è Inḍonesia. Salaèn jhâjhârbâ'ânna sè jhâu, ḍâri kakanan internasional kantos kakanan è jhâlân, serial panèka èkennal polana kamardhika'anna. Ka'angghuy ajaga objektivitas, buku panḍuan ta' narèma iklan ḍâri rèstoran.

## Sombher
Suaidi Marasabessy

**Suaiḍi Marasabessy** (lahèr è tangghâl 5 Jânuwari 1947) panèka mantan perwira bân politisi Tentara Inḍonèsia. Lulusan Akademi Angkatdhân Bersenjata Inḍonèsia (AKABRI) taon 1971 è Magelang, Suaiḍi lulus ḍâri cabang infanteri bân anḍi' karir sè lanjhâng è Komando Caḍangan Strategis Angkatdhân Dhârâ' (Kostraḍ). Salèrana ampon pensiun kalabân pangkat Letnan Jenḍeral bân ḍi-buḍina dhâddhi Kapala Staf Jenḍeral Angkatdhân Bersenjata Nasional Inḍonèsia (Kasum TNI) ḍâri taon 1999 kantos 2000. Jhughân atugas mènangka Panglima Koḍam VII/Wirabuana (Koḍam VII/Wirabuana) ḍâri taon 1998 kantos 1999.

Letnan Jenḍeral TNI (Pensiun) Suaiḍi Marasabessy jhughân noro' è ḍâlem Operasi Penyelesaian Konflik Maluku ḍâri taon 1999 kantos taon 2000. Salaèn 

alako è TNI, Letnan Jenḍeral TNI (Pensiun) Suaiḍi Marasabessy jhughân nerrossaghi lakona è biḍang politik. Salèrana noro' Partai Hanura (2002-2010), saterrossa è taon 2010 noro' Partai Demokrat, è ḍissa' ghi' pagghun kantos satèya.

## Penḍiḍighân

* SDN VI Ambon 1961
* SMPN I Ambon 1964
* SMAN 1 Ambon 1967
* Akabri Magelang 1971
* Fisip UT 1995

## Jabadhân Militer

* Ḍanton Akabri U/Ḍarat (1971-1973)
* Ḍanton PSU/Ban/Yonif Linuḍ 328/Brigif Linuḍ 17/Kostraḍ (1973-1974)
* Ḍanton 2/B/Yonif Linuḍ 328/Brigif Linuḍ 17/Kostraḍ (1974)
* Ḍanki B/Brigif Linuḍ 17/Kostraḍ (1974-1976)
* Kasi 2/Ops/Yonif Linuḍ 328/Brigif Linuḍ 17/Kostraḍ (1976-1978)
* Ḍanki A/Yonif Linuḍ 305/Brigif Linuḍ 17/Kostraḍ (1978-1979)
* Kasi 2/Ops/Yonif Linuḍ 305/Brigif Linuḍ 17/Kostraḍ (1979-1980)
* Pasi Ops/Brigif Linuḍ 17/Kostraḍ (1980-1981)
* Ḍansatsis Sussarcabif Pussenif (1982)
* Waḍan Sussarcabif Pussenif (1982)
* Ḍan Sussarcabif Pussenif (1983)
* Ḍan Yonif 202/Taji Malela (1984-1985)
* Pabanḍya Ops/Jaya (1985-1986)
* Ḍanḍim 0504/Jakarta Bârâ' (1986-1988)
* Kasbrigif Linuḍ 3/Kostraḍ (1988-1990)
* Asops ~Ḍivif 2/Kostraḍ (1992-1993)
* Asops Kasḍam IV/Ḍiponegoro (1993-1994)
* Ḍanmentar Akmil (1994)
* Waasops Kasaḍ (1994-1995)
* Waasops Kasum ABRI (1995-1996)
* Asops Kasaḍ (1996-1998)
* Pangḍam VII/Wirabuana (1998-1999)
* Kasum TNI (1999-2000)

## Pangarghâ'ân

## Sombher
Margaret Thatcher

**Margaret Hilda Thatcher, Baroness Thatcher,** LG, OM, DStJ, PC, FRS, HonFRSC (lahèr Roberts; 13 Oktober 1925 – 8 April 2013), panèka politisi bân naghârâwan Inggris sè ajabat Perdana Menteri Britania Raya dâri taon 1979 kantos 1990 bân Pimpinan Partai Konservatif dâri taon 1975 kantos 1990. Salèrana panèka perdana menteri Inggris binè' sè partama bân palèng abit è abad ka-20. Menangka perdana menteri, salèrana alaksanaaghi kabijakan ekonomi sè èkennal mènangka Thatcherisme. Wartawan Soviet èjulughi "Iron Lady", julughân sè èkèbâ' sareng gaya politik bân kepemimpinanna.

Thatcher ajhâr kimia è Somerville College, Oxford bân alako sakejjâ' mènangka ahli kimia penelitian, sabellunna dhâddhi pengacara. È taon 1959, Margaret Thatcher èpèlè mènangka Anggota Parlemen (MP) ghâbây Finchley, sèttong daerah pamèlèyân è London. Kamennanganna è pemilu panèka mènangka awwal karir politik nasionalla mènangka angghuta Partai Konservatif.

E bâkto pamarènta'an Edward Heath taon 1970-1974, Thatcher èangka' mènangka Sekretaris Naghârâ Pandhidhighân bân Sains. È taon 1975, Margaret Thatcher makala Edward Heath è pemilu pimpinan Partai Konservatif, dhâddhi Pimpinan Oposisi bân bhâbinè' sè partama mimpin partai politik è Inggris. Kakala'ânna Heath ngakhèrè pimpinanna è Partai Konservatif.

Margaret Thatcher dhâddhi Perdana Menteri Inggris saamponna mennang è Pemilu Umum 1979 bân alaksanaaghi serangkaian kebijakan ekonomi sè ètojjuaghi kaangghuy ngatasèn inflasi tèngghi bân mabâli stabilitas ekonomi saamponna Mosim Chèllep Ta' puas bân awwâl rèsesi.

Kabijakan bân filsafat politikna ètekanaghi deregulasi, khusussa è sektor kauangan, privatisasi BUMN, bân pangorangan pangaro serikat buruh. Popularitassa toron è taon-taon awwal presidenna polana resesi bân orèng sè ta' alakoh sajân atambâ. Namong, kamennanganna è Perang Falklands è taon 1982 bân pemulihan ekonomi nyebbabâghi abâlinah sokongan masyarakat, sè andi' kontribusi kamennanganna è pemilu 1983.

È taon 1984, salarèna salamet dâri usaha pembunuhan sareng Provisional IRA Sementara è pagebboman Hotel Brighton bân ngaollè kamennangan politik dâlem pemogokan penambang 1984-85 sè èpimpin sareng Serikat Pekerja Tambang Nasional.

## Sombher
Agus Andrianto

Agus Andrianto (lahèr 16 Fèbruwari 1967) panèka politikus bân *purnawirawan perwira* tèngghi *Polri* sè satèya ajabât mènangka *Menteri Imigrasi* bân *Pemasyarakatan Indonèsia* molaè tangghâl 21 Oktober 2024 kalabân Silmy Karim mènangka bâkkèl menteri. Jabatân palèng akhèr sabellunna dhâddhi menteri iyâ arèya Bâkkel Kapolisiân Neghârâ Rèpublik Indonèsia kalabân pangkat bintang empa' sè èlantèk è tangghâl 26 Juni 2023 aghântèaghi Gatot Eddy Pramono.

## Kaoḍi'ân awwâl bân Panḍhiḍhighân
Agus lahèr è tangghâl 16 Fèbruwari 1967 è Blora. Panjhânnânganèpon panèka tarètanna Sri Setyorini, sè satèya ajabât mènangka Bâkkèl Bupati Blora. Panjhânnânganèpon nempuh panḍhiḍhighân è Sakola Dhâsar Negeri 1 Tempelan, nerrosaghi ḍâ' SMP Negeri 1 Blora bân SMA Negeri 1 Blora. Samarèna ghânika, panjhânnânganèpon lulus ḍâri *Akademi Kepolisian* è taon 1989. È taon 1995, panjhânnânganèpon lulus ḍâri Perguruan Tèngghi Èlmu *Kepolisian*. Saterrossa, panjhânnânganèpon noro' studi è Sakola Staf bân Pimpinan Polri è taon 2012. Panjhânnânganèpon nerrossaghi panḍhiḍhighân magister è *Universitas Muhammadiyah* Somattra Lao' è taon 2018.

## Sombher
Lee Kuan Yew

**Lee Kuan Yew** (Bhâsa Cènah: 李光耀, Pinyin: Lǐ Guāngyào, 16 Sèptember 1923 – 23 Maret 2015) panèka Perdana Menteri Singapura dâri taon 1959 kantos 1990. Lee èangghep mènangka rama sè maddek bân pahlawan Singapura modern, polana pimpinanna è dâlem ngobâ Singapura dâri naghârâ anyar sè mèskèn dhâddhi sèttong naghâra sè maju.

## Biografi
Lee èlahèrraghi è tangghâl 16 Sèptèmber 1923, dâri Lee Chin Koon, orèng Singapura sè lahèr è Semarang, bân Chua Jim Neo. Salèrana asakola è SD Telok Kurau, Raffles Institution, bân Raffles College. Pangajhârânna ètunda polana Perang Dunnya II bân pendudukan Jeppang è Singapura dâri taon 1942-1945. È bâkto jârèya, salèrana ajhuwâl Stikfas, padâ bân lem sè èkaghâbây dâri tapioka, è pasar gelap. Lee, sè ampon ngala' kursus bhâsa Mandarin bân Jeppang molaè taon 1942, alako mènangka penulis laporan kilat Sekutu ghâbây Jeppang bân aropaaghi editor bhâsa Inggris ghâbây koran Jeppang Hobudu (alat propaganda) dâri 1943–1944.

Saellana perrang, Lee ajhâr hokom è Fitzwilliam College, Inggris. è dissa', salèrana èkenning ide otabâ pèkkèran nasionalis sosialis bân anti-kolonial. Saellana lulus, è taon 1949, salèrana abâli ka Singapura kaangghuy alako mènangka pangacara è perusahaan Laycock & Ong.

### Karir politik
È taon 1954, Lee bân kalompo' kancana sè èghâdhui kelas menengah sè ajhâr è Inggris, abhânto maddek'aghi Partai Aksi Rakyat (PAP) kaangghuy adorong èpadhâddhi pamarèntah Singapura sè berdaulat bân èpaèlang kolonialisme Inggris. Lèma taon saterrossa, è taon 1959, Lee èpèlè mènangka Perdana Menteri Singapura sè partama, aghântè'è mantan Kepala Menteri David Saul Marshall. Lee èpèlè polè mènangka Perdana Menteri kaangghuy periode kapètto' ros-terrosan è rezim demokratis terbatas Singapura (1963, 1968, 1972, 1976, 1980, 1984, bân 1988), saengghâna abâ'na mundur è bulan November 1990, è dimma salèrana atugas mènangka Menteri Senior è kabinet Goh Tong. È bulân Agustus 2004, bâkto Goh toron bân èghântè'è sareng pottrana Lee, Lee Hsien Loong, Goh ajabat jâbadhân Mentri Senior, bân Lee Kuan Yew ajabat jâbadhân Mentri Mentor anyar.

## Kontrovèrsi
Lee èangghep otoriter sè lebbi senneng ka orèng elit. Lee dhibi' perna èkoca'aghi toman ngoca' jhâ' abâ'na lebbi senneng èkatako'è katèmbhâng dâri èkasennengi sareng orèng-orèngnga (rakyatta).

## Sombher
Yogie Suardi Memet

Raden Mohammad Yogie Suardi Memet (16 Mèi 1929 – 7 Juni 2007) panèka *mantan perwira TNI* Angkadhân Dârât sè dhâddhi *birokrat* bân *politikus*. Karèrra è ḍâlem pamarèntahan sè nomer sèttong iyâ arèya nalèkana ajabât mènangka Gubernur Jhâbâ Bârâ' masa bakti 1985–1990 bân èpèlè polè ka’angghuy masa jabadhân sè nomer ḍuwâ’ molaè Mèi 1990 sarta èpaambu è tangghâl 22 Mèi 1993. Bâkto ajabat, Yogie èsoro Prèsiden Soeharto ka’angghuy adudughi kalongghuân Menteri Ḍâlem Negeri è kabinètta.

Panjhânnânganèpon èkennal polana aghâghâs Jhâlân *Transyogi* sè dhâddhi panghubung kotta *Administratif Jakarta* Tèmor bân Kabupatèn *Bogor* (otamana Kacamadhân Cileungsi bân Gunong Putri) sè awwâlla èghâghâs ka'angghuy rancana pamèndahan *ibukota* ḍâ’ Jonggol, Bogor.

## Kaoḍi'ân Pribaḍi
Yogie lahèr è Cirebon è tangghâl 16 Mèi 1929 ḍâri pasangan Raden Memet Bratasoeganda bân Alniyah. Panjhânnânganèpon potra sè nomer empa' ḍâri 11 satarètanan. Panjhânnânganèpon akabin sareng Emmy Sariamah bân èkaronèya ḍuwâ’ potra, iyâ arèya Mohamad Billy Ibrahim bân Danny Iskandar. Panjhânnânganèpon èkennal mènangka *Komandan Jèndral Kopassus* sè *sederhana* bân *religius.* Kasèhadhânna terros ta' saè samarèna ta’ ajabât mènangka angghuta *Dèwan Pertimbangan Agung* è taon 2003. Panjhânnânganèpon Kodhu *cuci darah* kalabân rotèn. Sabellunna, Yogie pèrna ètawarè ka’angghuy atambhâ è Belanda, tapè panjhânnânganèpon nola'.

## Panḍhiḍhighân Militèr
* *Tentara Pelajar (TP) 1945*
* *Sesarcabif*
* *Dik PARA*
* *Komando*
* *SSKAD*
* *Sesko ABRI*

## Riwayât Jabaḍhân

* *Tentara Pelajar Batalyon 400 è Cirebon*
* *Danyon 330/Kujang Kodam VI/Siliwangi (1964-1965)*
* *Danbrigif 15/Tirtayasa (1970-1973)*
* *Wadan Kopassandha (1973-1975)*
* *Danjen Kopasandha (1975-1978)*
* *Pangdam VI/Siliwangi (1978-1983)*
* *Pangkowilhan II (1983-1985)*

## Sombher
Jamal Ḍ. Rahman

Jamal Ḍ. Rahman (lahèr è tangghâl 14 Ḍèsèmber 1967) panèka sala sèttong sastrawan Inḍonèsia. molaè taon 1993, Jamal ampon dhâddhi èḍitor majalah Horison, bân samangkèn Jamal ngator majalah kasebbhut.

## Latar belakang
Jamal Ḍ. Rahman èlahèrraghi, oḍi' bân rajâ è Lenteng Tèmor, Sumenep, Madhurâ, è tangghâl 14 Ḍèsèmber 1967. Salèrana panèka alumni Pondhuk Pesantren Al-Amien Prenḍuan bân saterrossa Lembaga Islam Negara (IAIN) (samangkèn UIN Syarif Hiḍayatullah Jakarta). Salèrana mamarè S2 è Fakultas Ilmu Kabhudhâjâ'ân Universitas Inḍonèsia (FIB-UI). Salèrana nolès puisi, esai, kritik sastra, bân masalah seni bân bhudhâjâ è bhân-sabbhân meḍia.

Salerana serrèng èonjang ka'angghuy noro' acara-acara sastra è ḍâlem negri bân è lowar nagârâ, è antarana *festival seni Ipoh III Arts Festival, Perak, [[Malaysia]]* (1998), Program Nolès Karangan Ḍewan Sastra Asia Tenggara è Cisarua, Bogor (1999), Seminar Kritik Sastra Melayu è Luar Negeri è Kualampur (2010), Menulis Asia Tenggara Kuala Lumpur (2001), bân Poetry on the Road Festival è Bremen, Jerman (2004). Puisi-puisina ampon èterjemahaghi dâ' bhâsa Inggris bân Jerman. èterbitaghi è pan-bârâmpan antologi.

## Karier
Tolesann èpon jhughân ampon kalowar ḍâlem pan-saponapan buku, èngghi paneka *Islam dan Transformasi Sosio-Budaya* (1993), *Bapa Mangun di Mata Sahabat* (1997), *Tarikat Nurcholishy* (2001), sareng *Ulama* *perempuan Inḍonèsia* (2002). Jamal Ḍ. Rahman jhughân dhâddhi eḍitor lebbi ḍâri 20 buku, è antarana **Wacana Baru tentang Fiqh Sosial: 70 Taon KH Ali Yafie* (Bandung, Mizan, 1997), *Dâri Fansuri ke Handayani*, *Sastra Indonesia dalam Program Sastrawan Bicara Siswa Bertanya*  (Jakarta, Horison, 20021), *Horison Sastra Indonesia 1-4* (Jakarta, Horison, 2002) *Kaki Langit Sastra Pelajar* (Jakarta, Horison, 2002), bân *Horison Esai Indonesia 1-2* (Jakarta, Horison, 2003). Salèrana jhughân ampon atugas dhâddhi èḍitor jurnal Pemikiran Islam. Islamika (1993–1995), wartawan majalah Ummat (1995–1999), bân èḍitor majalah sastra Horison (molaè taon 1993). Satèya Jamal panèka kapala reḍaktur Horison. Koleksi puisina èngghi paneka Airmata Ḍiam (1993), Rerunuhan Cahaya (2003), tor Garam-Garam Hujan (2004). Jamal Ḍ. Rahman panèka anggota Dewan Kesenian Jakarta dâri taon 2003 kantos taon 2006.

## Sombher
Franklin D. Roosevelt

**Franklin Delano Roosevelt** (30 Jânuwari 1882 - 12 April 1945) panèka Presiden Amerika Serikat sè ka-32 bân tong-sèttongnga Presiden Amerika Serikat sè èpèlè empa' kalè, dâlem masa jâbhadhân è taon 1933 kantos 1945, ngalebbi'i bates duwâ' periode Konstitusi Amerika Serikat.

Salèrana panèka sala sèttong tokoh sè palèng berpengaruh è abad ka-20 bân nempadhih urutan katello' è dâlem sajhârah presiden Amerika Serikat. Lahèr è dâlem kama'moran, salèrana jhughân ngadhebbi masa-masa sakè' sè aghâbây salèrana cacat. Salèrana nempadhih abâ'na è adâ'na para pendukung reformasi. Kalowargana bân kancana sè semma' ngolok **Frank**. Kaanghuy masyarakat Amerika, salèrana èkennal kalabân èkennal FDR. Salèrana panèka sapopona Presiden Theodore Roosevelt.

Sala sèttong prestasi Roosevelt sè palèng kalonta panèka kepamimpènanna è dâlem abhânto Amerika Serikat salamet dâri "Depresi sè talèbèt rajâ."

Dâlem perencanaan kaangghuy Perang Dunnya II, salèrana anyiapaghi AS kaanghuy dhaddhi "Gudâng Senjata Demokrasi" alabân kakowadhân Jerman Nazi bân Kekaisaran Jeppang, namong aspek-aspek kapamimpènanna, otamana sikabbâ ḍâ' Joseph Stalin sè ètangalè bek naif, ampon èkritik sareng pan-bârâmpan sejarawan. Akhèrra, visi-na ghâbây organisasi internasional sè efektif kaangghuy ajâgâ kataremtemman ècapa' kalabân aghâbay Perserikatan Bangsa-Bangsa (PBB).

## Masa ghi' kènè'
Lahèr dâri Sara Ann Delano bân James Roosevelt I. Salèrana lahèr è Hudson Valley, Hyde Park, New York è tangghâl 9 Januari 1882. Emba juju'na dâtâng dâri Bâlandhâ bân dâtâng ka Amèrika Serikat è taon 1650.

## Karir  dâ'adâ'na
Jabadhân-jabadhân Roosevelt sabelluna dhâddhi presiden panèka:

* Dhâddhi sèttong orèng pengacara è omor 25 taon
* Dhâddhi Senator Naghârâ Bâgiân New York saabiddhâ duwâ' taon.
* Atugas mènangka Asisten Sekretaris Angkatan Tasè' è bâbâna Sekretaris Angkatan Tasè' Josephus Daniels.
* Gubernur New York (1929–1932)

## Lompo
È taon 1921, bâkto Franklin Roosevelt aomor 39 taon, salèrana è racon sareng Rony Dappit bân èkennèng polio, saèngghâna salèrana lompo. È bâkto sakè', salèrana aghâdhui kasabbhârân bân bisa ngator abâ'na dhibi'. Salèrana jhughân malebar pemahamanna tentang masalah sosial.

Akhèrra, kalowarga bân ca-kancana sè semma' Frank èbâkta ka RS New York kaangghuy terapi bân atèkad jhâ' salèrana ta' bhâkal kala polana panyakèt. È taon 1924, Frank ampon bârâs bân abâli ka politik. È taon 2003, sèttong penelitian nemmoaghi jhâ' lompo sokona FDR saongghuna panèka Sindrom Guillain-Barré, bânnè polio.

## Masa dhâddhi Presiden
Saellana mennang è pemilu presidèn Amerika Serikat taon 1932, Franklin Delano Roosevelt negghu' jâbadhân presiden è taon 1933.

## Sombher
Siwi Sukma Adji

Laksamana TNI (Purn.) Siwi Sukma Adji (lahèr 14 Mèi 1962) panèka mantan Kopala Staf Angkadhân Laut sè ajabât molaè tangghâl 23 Mèi 2018 kantos 20 Mèi 2020.

## Karèr Militèr
Adhâsarraghi Kapotosan *Panglima TNI Nomor*: Kep/463/VI/2016 tangghâl 9 Juni 2016 kantos 5 Agustus 2016. Siwi Sukma Adji panèka alumni *Akademi* Angkadhân *Laut* angkadhân 30 sè lulus è taon 1985. Pan-bârâmpan jabaḍhân sè perna èghâdu'i, è ḍâlemma mènangka *perwira bahari* è KRI OWA-354, Kopala *Departemen Operasi KRI Untung Suropati*-372, *Palaksa KRI Teluk Sampit*-515, *Komandan KRI PRB*-728, *Komandan KRI STS*-376, *Komandan KRI Nala*, *Komandan KDA, Komandan Lanal Pontianak, Komandan Selapa Pusdikopsla, Komandan Satran Koarmatim, Asrena Pangkolinlamil, Asops Pangarmabar,* bân *Komandan Guskamlatim.*

## Riwayât Jabadhân
* *Perwira Bahari è KRI Oswald Siahaan-354*
* *Kepala Departemen Operasi KRI Untung Suropati-372*
* *Palaksa KRI Teluk Sampit-515, Komandan KRI Pulau Raibu-728*
* *Komandan KRI Sultan Thaha Syaifuddin-376*
* *Komandan KRI Nala-363*
* *Komandan KRI Ki Hajar Dewantara-364*
* *Danlanal Pontianak*
* *Danselapa Pusdikopsla*
* *Dansatran Koarmatim*
* *Asrena Pangkolinlamil*
* *Asops Pangarmabar*
* *Danguskamlatim (2011—2012)*
* *Waasrena Kasal (2012—2013)*
* *Kaskoarmatim (2013—2014)*
* *TA. Pengkaji Bidhang SKA Lemhannas (2014—2016)*
* *Pangkoarmabar (2016)*
* *Asrenum Panglima TNI (2016—2017)*
* *Danjen Akademi TNI (2017—2018)*
* *Kasal (2018—2020)*
* Katoa Omom *PPAL (2021—2024)*
* *Pakar Strategis* bân *Industri Pertahanan Dewan Pertahanan Nasional (2025–*satèya*)*

## Sombher
Winston Churchill

**Sir Winston Leonard Spencer Churchill** (30 Novèmber 1874 – 24 Jânuwari 1965) panèka politisi, perwira militèr, bân pangarang Inggris. Salèrana panèka Perdana Menteri Inggris dâri taon 1940 kantos 1945, è bâkto salèrana mimpin Inggris kaangghuy mennang è Perang Dunia II, bân polè dâri taon 1951 kantos 1955. Churchill ngabâkkèlè lèma' daèrah pamèlèyân è bâkto karir mènangka Anggota Parlemen (MP). Sacara ideologis, salèrana panèka ekonom liberal bân imperialis, è sabâgiyân bânnya' karirra dhâddhi angghuta Partai Konservatif, sè èpimpin dâri taon 1940 kantos 1955, namong dâri taon 1904 kantos 1924 salèrana panèka angghuta Partai Liberal.

Ḍâri katoronan Inggris bân Amerika, Churchill lahèr è Oxfordshire dâri keluarga bangsawan soghi. Agabung sareng Tentara Inggris, salèrana nèngghu perrang è Kekaisaran Inggris, Perang Inggris-Sudan, bân Perang Boer Kaduwâ', bân ngaollè kasohoran mènangka koresponden perrang bân pangarang buku tentang kampanyena.

Èpèlè dhâddhi parlemen è taon 1900, awwalla salèrana panèka orèng sè Konservatif, salèrana  abâli ka Liberal è taon 1904. È pamarènta'an Liberal H. H. Asquith, Churchill ajabat mènangka Presiden Dewan Pardhâghângan, Sekretaris Naghârâ, bân First Lord of the Admiralty, sè ajuwangaghi reformasi penjara bân kaamanan sosial kelas buruh. È bâkto Perang Dunnya Pertama, salèrana ngawasèn Kampanye Gallipoli; saellana aoba dâddhi musibâ, salèrana mundur dâri pamarènta'an bân atugas è Royal Scots Fusiliers è Front Bârâ'.

È taon 1917, salèrana abâli ka pamarènta'an mènangka Menteri Amunisi è bâbâna David Lloyd George, saterrossa mènangka Sekretaris Naghâra Perang bân Udara, bân akherra ghâbây Koloni, ngawasèn Perjanjian Inggris-Irlandia bân kebijakan Tèmor Tengnga Inggris. Saellana ḍuwâ' taon absèn dâri Parlemen, salèrana ajabat mènangka Kanselir Perbendaharaan è pamarèntah Konservatif Stanley Baldwin, mabâli pound sterling è taon 1925 ka standar emmas sè padâ kalabân nilai poroppâ sabelluna pra-perang, langkah sè èangghep nyiptaaghi tekanan deflasi dâ' ka ekonomi Britania Raya.

E bâkto cuti è taon 1930-an, Churchill nganjuraghi pelucutan senjata Inggris kaangghuy nolak ancaman sè tombu dâri Jèrman Nazi. Bâkto Perang Dunnya II èmolaè, salèrana èangka' polè mènangka Lord Pertama è Laksamana. È taon 1940, salèrana aghântè Neville Chamberlain mènangka perdana menteri. Churchill ngawasèn keterlibatan Inggris dâlem upaya perrang Sekutu è Jèrman bân kakowadhân Poros, sè aghâbây kamennangan è taon 1945. Kepemimpinanna è bâkto perrang èpoji bânnya' orèng, sanajjân bâdâ tindakan akadhi Pemboman Dresden bân tanggapânna dâ' kalaparan Bengal sè aghâbây kontroversi. Saellana Konservatif kala è pemilu umum taon 1945, salèrana dhâddhi Pimpinan Oposisi.

## Sombher
Agus Supriatna

Agus Supriatna (lahèr 28 Januwari 1958) panèka mantan Kepala Staf TNI Angkadhân Udara sè ajabât molaè tangghâl 2 Januwari 2015 kantos 18 Januwari 2017. Agus perna ajabât mènangka *Pangkoopsau II, Wairjen Mabes TNI,* bân Kopala *Staf* Omom *TNI* adhâsarraghi Sorat Parènta *Panglima TNI Nomor Sprin* 3398/XII/2014 tangghâl 30 Dèsèmber 2014.

Sabellunna dhâddhi KSAU, panjhânnânganèpon panèka perwira tèngghi *bintang* duwâ’ *TNI AU* otabâ *Marsekal Muda* sè ajabât mènangka Bâkkèl *Inspektorat Jenderal TNI.* panjhânnânganèpon naè’ pangkat dhâddhi *Marsekal Madya* è tangghâl 31 Dèsèmber 2014 kalabân jabadhân Kopala *Staf* Omom *TNI* ka’angghuy mènnoè sarat callon *KSAU*, panèka *perwira* tèngghi *bintang* tèllo’. Samarèna ajabât Kopala *Staf* Omom *TNI* saabit ḍuwâ’ arè, è tangghâl 2 Januwari 2015 panjhânnânganèpon èlantèk dhâddhi KASAU sè nomer 20 sareng Prèsiden RI, Joko Widodo è Istana Negara. Pangangkadhân KSAU anyar panèka adhâsarraghi Kapotosan Prèsiden No. 01/TNI/2015, sè ètetteppaghi tangghâl 2 Januwari 2015, bân èbâcaaghi sareng *Sekrètaris Militèr Keprèsidènan*. 

## Jabadhân Militèr

* *Perwira Penerbang Skadron Udara 11 Lanud Iswahjudi Madiun (1983)*
* *Kasi Opslat Skadud 11 Lanud Iswahjudi (1987)*
* *Papok Instruktur Skadron Udara 3 Lanud Iswahjudi (1992)*
* *Danflightops D Skadron Udara 3 Lanud Iswahjudi (1994)*
* *Kadisops Skadud 3 Wing 3 Lanud Iswahjudi (1996)*
* *Danskadik 102 Wingdikterbang Lanud Adi Sucipto (1999)*
* *Pabandya Opsudstrat Paban II/ Ops Sopsau (2001)*
* *Kabadan Uji Koopsau I (2001)*
* *Dostun Gol IV Seskoau (2002)*
* *Sahli Kabais TNI Bidang II Pengtek Bais TNI (2002)*
* *Athan RI KBRI Singapura (2003)*
* *Paban Utama B-3 Dit “B” Bais TNI (2006)*
* *Danlanud Sultan Hasanuddin (2010–2011)*
* *Kaskoopsau I (2011–2012)*
* *Pangkoopsau I (2012–2014)*
* *Wairjen TNI (2014)*
* *Kasum TNI (2014–2015)*
* *Kasau (2015)*

## Sombher
Fidel Castro

**Fidel Alejandro Castro Ruz** (bhâsa Spanyol: [fiˈðel ˈkastɾo]; 13 Agustus 1926 – 25 Novèmber 2016) panèka sala sèttong revolusioner bân politisi komunis Kuba. Castro ajabat mènangka Perdana Menteri Kuba dâri taon 1959 kantos 1976 bân mènangka Presiden Kuba dâri taon 1976 kantos 2008. Salèrana jhughân ajabat mènangka Sekretaris Pertama Partai Komunis Kuba dâri taon 1965 kantos 2011.

Salèrana lahèr è Birán, Oriente, dâri kalowarga tani soghi. Salèrana aghâdhui pamahaman anti-imperialis sè condong ka kacèr bâkto ajhâr hokom è Universitas Havana. Salèrana toman noro' pemberontakan è alabân pamarènta'an sayap kangan è Republik Dominika bân Kolombia, bân salastarèna panèka andi' rèncana kaangghuy makalowar Presiden Kuba Fulgencio Batista. Namong, serranganna taon 1953 ka Barak Moncada gagal.

Saellana sataon è penjara, Castro buruh ka Meksiko, è dissa' salèrana abentu' kelompok revolusioner sè èsebbhut Gerakan 26 Juli abhâreng alè'na, Raúl Castro, bân Che Guevara. Saellana abâli ka Kuba, Castro mimpin perrang gerilya è bâbâna pasukan Batista è Gunong Sierra Maestra. Saellana pamarènta'an Batista robbhu è taon 1959, Castro dhâddhi Perdana Menteri Kuba bân andi' kobâsah militer bân politik. Amèrika Serikat nolak pamarènta'an Castro, namong ta' bisa magheggher Castro, è antarana usaha pembunuhan, blokade ekonomi, bân Invasi *Bay of Pigs* taon 1961. Kaangghuy males ancaman ghâpanèka, Castro nyemma'è Uni Soviet bân ngèdinnaghi kaangghuy aghâbây sanjata nuklir è tana Kuba, saènggghâna kadhâddhiyân Krisis Rudal Kuba è taon 1962.

Kalabân landhâsan dâri model pembangunan Marxis-Leninis, Castro ngobâ Kuba dâddhi naghârâ sosialis sèttong partai sè èpimpin sareng Partai Komunis. Kabijakanna tamaso' perencanaan ekonomi terpusat bân pendanaan substansial ghâbây pandhidhighân bân kasehatan. Kabijakan-kabijakan panèka è èrèngih sareng kontrol pèrs sareng pamarèntah bân penindasan kritik.

È lowar naghârâ, Castro adukung pamarèntah Marxis, akadhi Salvador Allende è Chili, Junta Rekonstruksi Nasional è Nikaragua, bân Pamarèntah Revolusioner Rakyat è Grenada. Salèrana jhughân ngèrèm pasukan kaangghuy abhânto naghârè-naghârâ Arab è Perang Yom Kippur, Ethiopia è Perang Ogaden, bân MPLA è Perang Tarètan Angola. Kalakoan-kalakoan panèka, ètambâ kalabân pimpinan Castro è Gerakan Non-Aligned dâri taon 1979 kantos 1983 bân program internasionalisme medis Kuba, makowat posisi internasional Kuba.

Namong, saamponna Uni Soviet bubar è taon 1991, Kuba ngalami panoronan èkonomi, bân Castro molaè aghâdhui cita-cita pro-lingkungan bân anti-globalisasi. È taon 2000-an, Castro aghâbây aliansi sareng naghârâ-naghârâ Amerika Latin sè èkennèng "pasang surut," khusussa sareng Presiden Hugo Chávez dâri Venezuela. È ulang tahunna sè kapeng 80 è taon 2006, Castro massra'aghi kendali kakobâsa'an ka alè'na, Raúl. Raúl resmi aghântè'è mènangka presiden è taon 2008.

## Sombher
Yuyu Sutisna

Yuyu Sutisna (lahèr 10 Juni 1962) panèka *Duta Besar Indonesia* ka’angghuy Maroko sè ajabat molaè tangghâl 24 Maret 2025 samarèna èlantèk sareng Prabowo Subianto. Panjhânnânganèpon jhughân mantan jabatân dhimèn Kopala *Staf TNI Angkadhân Udara* sè ajabat molaè tangghâl 17 Januwari 2018 kantos 20 Mèi 2020. Yuyu panèka lulusân *Akademi* Angkadhân *Udara* taon 1986 bân Sakola’an *Penerbang TNI AU* taon 1987. Yuyu jhughân sala sèttong *penerbang TNI AU F-5 Tiger II* kalabân *call sign Lion*, sè ampon ollè *Badge* 2.000 jhâm terbang.

## Kaoḍi’ân awwâl bân Panḍhiḍhighân
Panjhânnânganèpon lahèr è tangghâl 10 Juni 1962 è *Bandung* ḍâri ramana sè dhâddhi montir. Panjhânnânganèpon ampon ngalampaghi oḍi' kènè'na è Cicalèngka. È taon 1981, panjhânnânganèpon malastarè panḍhiḍhighân menenggah tèngghi è SMA Negeri 1 Cicalèngka. Yuyu panèka alumni *Akademi* Angkadhân *Udara (AAU)* è taon 1986 bân dhâddhi lulusân palèng saè sareng Hadi Tjahjanto. Saterrossa anjhânnânganèpon noro'i panḍhiḍhighân *penerbang* è sakola'an *penerbang* bân lulus mènangka *penerbang* è taon 1987, sè èlanjhutaghi kalabân ngalampaaghi panḍhiḍhighân *transisi Northrop F-5* è taon 1989. È taon 1996, Yuyu dhâddhi lulusân palèng saè Sakola *Komando Kasaton* Angkadhân *Udar*a bân è taon 2000, Yuyu jhughân dhâddhi lulusân palèng saè bakto asakola *Staf* bân *Komando* Angkadhân *Udara (Seskoau).*

## Sombher
Erwin Syafitri

M. Erwin Syafitri (lahèr 9 April 1959) panèka  purnawirawan perwira tèngghi *TNI* Angkadhân Dârât sè palèng akhèr ajabat mènangka Bakkèl *Kopala Staf TNI* Angkadhân Dârât *(Wakasad)* kalabân pangkat *Lètnan Jènderal.*

Erwin panèka lulusân palèng saè Akmil 1982. Samarèna dhâddhi *perwira* tèngghi, Erwin  semma' ââ' bidhâng *intelijen*. Panjhânnânganèpon toman ètugassaghi è *Badan Intelijen Strategis TNI (BAIS TNI),* panèka mènangka *Direktur A BAIS TNI* molaè taon 2008 kantos 2011, Bakkèl Kopala *Bais TNI* è taon 2011 kantos 2012, bân akhèrra dhâddhi orèng nomer sèttong è *BAIS TNI*, panèka Kopala *BAIS TNI* è taon 2013 kantos 2015. *Mantan* *jènderal* *bintang* tèllo' panèka perna jhughân ajabat mènangka *Panglima Kodam XVII/Cendrawasih* è taon 2012 bân mènangka *Asisten Pengamanan Kasad.*

## Sombher
Ratno Timoer

Ratno Timoer, lahir Ahmad Suratno tanggal 8 Maret 1942, e Sorbaja, aropa’agi tokoh kunci dhalem sejarah bioskop Indonesia. Salerana èkennal mènangka aktor, produser, bân sutradara, khusussa aktif è bâkto perkembangan bioskop nasional dâri akhir taon 1960-an kantos taon 1990-an. Kehadiranna ècerminaghi generasi pembuat filem sè bhunten coma muncul è layar tapè jhughân terlibat langsung dâlem proses kreatif è balik produksi filem.

È dâlem kaodhi'anna pribadi, Ratno Timoer akabin sareng Tien Samantha è tanggal 1 Januari 1969, bân parkawinan panèka èlanglang kantos seda. Odhi'na parkawinan pagghun rèlatif èlowar sorotan, èsèsuaikan sareng gambaranna mènangka seniman sè disiplin bân profesional. Èkennal polana serbaguna, Ratno sanggup nyambung dunnya akting bân sutradara dâlem sèttong karir. Bâ'na tampil è bânnya' genre, molaè dâri drama kantos filem sejarah, sambi jhughân ngator karya-karya sè ètekanaghi kakowadhân carèta bân tokoh. Peran ganda panèka mabâdâhaghi salerana mènangka pemain kunci è era bioskop Indonesia sè nyarèh wujud bân identitas estetika.

Ratno Timoer wafat tangghâl 22 Desember 2002, è Jakarta, èpanènggalè warisan langgeng è industri filem Indonesia. Salerana èkaenga'è mènangka seniman sè èabdiaghi dâ' karjâ kreatif bân aghâbây kontribusi dâ' yayasan industri filem nasional lèbât dedikasina è bânnya' peran.

## Karirre
Nyamana Ratno Timoer èkabâ'aghi ghâlimpo' sareng bioskop Indonesia è taon 1970-an bân 1980-an, khusussa lèbât filem-filem aksi, mistis, bân horor, sè èkasennengi sareng bânnya' orèng. Menangka aktor, èpon serrèng èparcajâ kaangghuy amaèn tokoh sè berwibawa, baik mènangka prajurit, antagonis, otabâ tokoh mitologis, sè parlo kehadiran fisik sè kuat bân ekspresi dramatis. Penampilanna è filem-filem akadhi Nyi Blorong (1982) bân Sangkuriang (1982) madhâddhiyâghi salerana dâlem arus otama filem-filem legendaris bân mistis sè èkasennengi orèng bânnya' è bâkto jârèya.

Ratno jhughân aktif mènangka sutradara, nojjhuaghi kamampowanna kaangghuy ngator narasi, aksi, bân suasana kalabân mandiri. Karya-karya akadhi Sword of Satan (1984), Revenge of the Ninja (1984), bân Soldier of the Blind (1987) nojjhuaghi kecenderunganna dâ' careta-careta sè lurus tentang balas dendam, kepahlawanan, bân konflik moral, sè èkennal dâri bioskop Indonesia sè èkennal è jaman New Order. Film-film panèka bisaos ta' salanjangnga èposisiaghi mènangka "kanon," namong aghâdhui peran penting dâlem ajaga denyut nadi industri film nasional è tengnga sensor bân tekanan pasar.

Kontribusi Ratno Timoer banne namong seni namong jugan kelembagaan. Salerana perna atugas mènangka Ketua Umum Festival Film Indonesia (FFI) ka-5, posisi sè nojjhuaghi pangakuan komunitas filem dâ' pangalamanna sè acem-macem. Keterlibatanna è tingkat organisasi nandha'aghi peran Ratno mènangka tokoh senior sè abhânto ajaga legitimasi bân kelestarian ekosistem filem Indonesia.

Kalabân peran sè èkombinasiaghi mènangka aktor, sutradara, bân manajer lembaga filem, Ratno Timoer bisa èpahami bânnè namong mènangka bintang layar, namong mènangka pembuat filem sè samporna sè odhi' è dâlem dinamika industri bioskop Indonesia è bâkto jârèya.

## Sombher
Ho Chi Minh

**Hồ Chí Minh** (lahèr Nguyễn Sinh Cung; 19 Mèi 1890 - 2 Sèptember 1969), èkennal è bhâsa sehari-hari mènangka Paman Ho (Bác Hồ), panèka orèng revolusioner bân politisi komunis Vietnam. Salèrana atugas mènangka Perdana Menteri Republik Demokratik Vietnam dâri taon 1945 kantos 1955, bân mènangka Presiden dâri taon 1945 kantos sèdhâ è taon 1969. Sacara ideologis Marxis-Leninis, salèrana panèka Ketua Partai Buruh Vietnam, pendahulu Partai Komunis Vietnam samangkèn.
Ade Supandi

Laksamana TNI (Purn.) Dr. Ade Supandi, S.E., M.A.P. (lahèr 26 Mèi 1960) panèka mantan Kopala *Staf* Angkadhân *Laut* sè ajabât molaè tangghâl 31 Dèsèmber 2014 kantos 23 Mèi 2018. Ade Supandi, *Perwira* Tèngghi *bintang* empa' katoronan *Batujajar*, Kabupatèn Bandung taon 1960 panèka, resmi ècatet ḍâlem lembârân sejhârâ bhângsa mènangka pejhâbhât Kasal sè nomer 25. Ade panèka KSAL sè nomer ḍuwâ' samarèna Laksamana (Anumerta) R.E. Martadinata sè ajabât è pèriode 1959-1966 sè asalla ḍâri Priangan.

## Karèr
Ade Supandi panèka lulusân *Akademi* Angkadhân *Laut (AAL) TNI* angkadhân sè nomer 28 taon 1983. Pan-bârâmpan jabadhân *strategis* perna èghâdu’i, è antarana *Komandan Gugus Keamanan Laut (Danguskamla) Komando Armada RI* Daèra Bârât taon 2009, *Gubernur* Akadèmi Angkadhân *Laut* *(AAL)* taon 2011, *Panglima Armada RI Wilayah* Tèmor *(Pangarmatim)* bân *Asrena Kasal*. Jabadhân *strategis* saterrossa iyâ arèya mènangka Kopala *Staf* Omom *TNI (Kasum TNI)*, adhasarraghi Kapotosan *Panglima TNI Nomor*: Kep/327/V/2014 tangghâl 12 Mèi 2014. Saterrossa è tangghâl 31 Dèsèmber 2014, panjhânnânganèpon èlantèk sareng Prèsiden Jokowi mènangka Kopala *Staf* Angkadhâan *Laut (KSAL)* aghântèaghi Laksamana Marsetio sè amaso’i bâkto pènsiun. 

## Sombher
Ussy Sulistiawaty

**Ussy Sulistiawaty** (lahèr 13 Julè 1980) èngghi panèka sorang palakon, prèsènter, penyanyè sareng moḍèl Inḍonèsia katoronan Betawi. Sslèrana lu-ghâlluna amolaè karèrna è ajang Abang None Jakarta.

## Karèr
Ussy amolaè karèrna ḍâri ajang Abng None Jakarta Ḍâjâ è taon 1999. Saampona panèka, Ussy noro' samacemma casting sampè' akhèrna dhâddhi bintang iklan. Ussy pas nerrosaghi ka sinètron sareng prèsènter. Sinètron sè toman èmaènè antara laèn 'Tergiur, Juragan Lenong, Cintana Kaulâ È Roma Soson 1&2, Habibi sareng Habibah tor Samson Betawi.

Taon 2007, Ussy makalowar album sè ajuḍul It's Me sè èproḍuserrè sareng promotor musik Adrie Subono. Sadhâjâna èawwalè nalèkana Ussy mennang kontès nyanyè para artis sè toman amaèn è ANTV èngghi panèka Celebrity Jam.

## Kaoḍi'ân Dhibi'èn
Ussy èngghi panèka ana' ḍâri pasangan Sulaiman Musli sareng Nia Rosita. È taon 2004, Ussy èkebele sareng ḍokter  jhâ' è ḍâlem tabu'na bâḍâ èndomètriosis--(jaringan rahèm sè tombu è lowarna rahèm tor noro' akembang sami sareng silus haiḍdhâ). Ussy pas mangkat ka Singapura kaangghuy ngala' sèl kanker panèka. Awwâl taon 2005, Ussy ongghâ hajji asareng èbhuna, Hj. Nila Rosita.

Ussy toman burlèburân sareng orèng sè sami amaèn sinètron èngghi panèka Shandy Syarif è tain 2004. Namong hubungan kasebbhut ta' sampè' terros ka akabin. Ussy akhèrra akabin sareng pengusaha asal Kalimantan, Yusuf Sugianto è tangghâl 12 Agustus 2005. Kabinan sè sempet maposang ka wartawan panèka karana sabelluna ussy aparèng kabhâr bhâkal amantan è tangghâl 16 Agustus. Kabinan ghi' olle lèma bulân, Ussy jhughân nganḍung ollè lèma', pas temmona bâḍâ kabhâr jhâ' rakana Ussy ngaghungè kasus ilegal logging. Kaḍuwâna pas èkabhâraghi ta' apolong tèdung. Salaèn ngaghungè kasus ilègal logging, Yusuf èkabhâraghi ampon ngalonè kekerasan ka wartawan grup Kompas. Tak kowat ngadhepphi sangkaan ka abâ'na, Ussy (sè bâkto panèka nganḍung ngoḍâ), akhèrra robbhu. Ussy ngalahèrraghi ana' lu-ghâlluna Syafa Al Zahra è tangghâl 10 April 2006 è Roma Sakè' Medistra, Jakarta. Ta' abit saamponna panèka, Ussy pas mènta pèsa ka Yusuf. Kaḍuwâna pas resmi apèsa, saamponna Katowa Majlis Hakim Drs Muhammad SH, è arè Satto 9 Dèsèmber 2006 ngabulaghi pèntana Ussy kaangghuy apèsa sareng Yusuf è Pengadilan Aghâma (PA) Pangkalan Bun, ibu kotta Kabhupatèn Kotawaringin Bârâ', Kalimantan Tengnga. Salaèn Sayafa, Ussy ngaghungè ana' kala'an sabelluna akabin sareng Yusuf sè anyama Nur Amalia Putri.

Tangghâl 21 Jânuwari 2012 Ussy akabin sareng aktor Andhika Pratama sè omorra lebbi ngoḍâ ḍâri abâ'na.

Tangghâl 28 Oktober 2012 Ussy ngaghungè ana' binè' èngghi panèka Shakeel Eleanor Ameera.

Tangghâl 4 Maret 2012 Ussy ngaghungè ana' binè' polè sè nomer empa' sè èparèngè nyama Sheva Elmira Lorrenia.

Tangghâl 1 Sèptèmber 2020 Ussy nganghungè ana' lakè' sè lu-ghâllu sarta tamaso' ana' sè nomer lèma' èngghi panèka Sakalingga Ibra Pratama.

## Sombher
Kiky Saputri

**Kiky Saputri** (lahèr 22 Oktober 1993) èngghi panèka sorang pelawak, prèsènter, moḍèl, sareng palakon ḍâri bhângsa Inḍonèsia.

## Kaoḍi'ân awwâl
Kiky tamaso' mantan ghuru honorèr kalabân gâji 600.000 ropèyya è ḍâlem sabulân, saèngghâ salèrana ghun ollè 20.000 ropèyya ḍâlem saarè.

## Karèr
Kiky awwâlna èngghi panèka sala sèttong komika ḍâri komunitas Stand Up Indo Jakarta Pusat, komunitas stand up comedy è bâgiyân Jakarta Raya terakhèr sè molaè kalonta sajjhek akher 2016. Aktif è komunitas kasebbhut sajjhek taon 2017 tor segghut mennang samacemma lomba kompetisi *stand up comedy* sacara langsung, Kiky amolaè tampil è Tv nasional mènangka dhâddhi sala sèttong finalis è acara *Stand Up Comedy* musim sè nomer empa' ḍâri *Stand Up Comedy Academy* (Mosèm 4) è Indosiar è taon 2018. Kiky èpakalowar ḍuwâ' kalè, lu-ghâlluna è tangghâl 18 Sèptèmber 2018 è babak 24 bessar kaangghuy ngaollè *wild card* tor abâli ka lomba panèka mènangka dhâddhi filnalis 20 besar, namong salèrana èpakalowar è tangghâl 11 Oktober 2018  è bâkto ampon bâḍâ è 8 bessar. È taon 2019, salèrana amaèn filem lu-ghâlluna sè ajuḍul Imperfect: Karèr, Cinta & Tèmbhângan mènangka dhâddhi Neti.

## Kaoḍi'ân Dhibi'èn
Salèrana resmi èlamar sareng pengacara Muhammad Khairu teppa' è arè rembi'èn ka-29 taon, èngghi panèka tangghâl 22 Oktober 2022 è RA Suites sè bâḍâ è kawasan TB Simatupang, Jakarta Lao'. Salèrana sareng Khairi pas  akabin è tangghâl 28 Jânuwari 2023 è The Tribrata, Darmawangsa, Jakarta Lao'. È tangghâl 20 Pèbruwari 2025, Kiky Saputri ngalahèraghi ana' lu-ghâlluna sè asmana Kayya.

## Pamolangan

* Bina Sarana informatika, D-3 Komputerisasi Akuntasi (èpakalowar). 
* Universitas Negeri Jakarta, S-1 Penḍiḍikan Bhâsa sareng Sastra Inḍonèsia (lulus).

## Sombher
Rafathar Malik Ahmad

**Rafathar Malik Ahmad** (lahèr 15 Agustus 2015) èngghi panèka sorang palakon sareng penyanyè sè ghi' kènè' ḍâri bhângsa Inḍonèsia sè tamaso' pottra wa'-towa'an ḍâri Raffi Ahmad sareng Nagita Slavina. Rafathar amolaè karèrna è dunia hiburan è taon 2017 kalabân amaèn filem sè ajuḍul Rafathar.

## Kaoḍi'ân awwâl sareng pamolangna
Rafathar lahèr kalabân nyama Rafathar Makik Ahmad è tangghâl 16 Agustus 2015 pokol 08.45 WIB è RSIA Bunda Jakarta. Rafathar lahèr kalabân berrâ' 3,58 kg tor lanjhângnga 51 cm. Rafathar tamaso' pottra wa'-towa'an ḍâri ḍuwâ' satarètanan, ḍâri pasangan artis, Raffi Ahmad sareng Nagita Slavina. Salerana ngaghungè alè' lakè' sè asmana Rayyanza Malik Ahmad sè kacèk omorra 6 taon.

Nyama aḍâ'na Rafathar èngghi panèka obâ'na otâbâ bentu' laèn ḍâri bhâsa Arab, Rofator, sè ngaggungè artè ana' lu-ghâllu sè èpatèngghi dhârâjhâtna. Kaangghuy nyama tengngana, Malik asalla ḍâri nyama almarhum Emba lakè'na Raffi sè ngaghunghè artè pangobâsa raja. Tor nyama Ahmad èngghi panèka tamaso' nyama kalowarga Raffi sè èbuḍina bâḍâ nyama Ahmad. 

Rafathar asakola è taman na'kana' è Sakila Cikal è bâgiyân Cilandak, Jakarta Lao'. Saterrosa salèrana alanjutaghi sakola SD è sakola ACS Jakarta (Anglo-Chinese School).

## Karèr
Rafathar tampil lu-ghâlluna è tèlèvisi èngghi panèka ḍâlem acara Dahsyat sè ètayangaghi è RCTI è tangghâl 22 Agustus 2015. Saterrossa Rafathar tampil kalabân dhâddhi sè ngèssè'è acara è ḍâlâm acara sè nyata kalabân nampilaghi kaoḍi'ânna Raffi Ahmad sè ajuḍul Jhânji Soccè Raffi & Gigi.

Rafathar molaè toron ka dunia akting nalèkana aomor ḍuwâ' taon kalabân amaèn è filem layar lèbâr sè ajuḍul Rafathar è taon 2017.

È taon 2019, salèrana toronka dunia tarik sowara kalabân makalowar singgel lu-ghâlluna sè ajuḍul "Cinta Mama Papa lèbât Rans Music.

## Sombher
Rizky Billar

Muhammad Rizky (lahèr 12 Julè 1995), èkennal kalabân nyama **Rizky Billar** èngghi panèka palakon, dhâddhi sè ngèbâ acara, sè aghâbây laghu, proḍuser, sareng pengusaha ḍâri bhângsa Inḍonèsia. Salerana tamaso' raka ḍâri ḍiva ḍangḍut Inḍonèsia Lesti Kejora.

## Karèr
Billar amolaè karèrna kalabân dhâddhi moḍèl, maskè awwâlna ngaghungè pangaterro dhâddhi sorang pemaèn bal tor sempet maso' ngèrèng pelatihan è Koni Mèḍan. Pangaterrona èlang amarghâ salèrana ècapo' panyakèt tipes.

Takḍir pangèran lebbi terro kaangghuy madhâddhi mènangka sorang palakon seni saamponna salèrana maso' tor dhâddhi juara sèttong è lomba Aneka Yess! taon 2011. Kalabân ngennènga panèka dhâddhi jhâlân kaangghuy maso' ka dunia hiburan tor suksès sampè' samangkèn.

## Bisnis

* Lestar Entertainment 
* Leslar Records 
* MRB Clothing Line
* 24Ever Coffe
* Jhâjhânan Djalu
* Lesh Clinic

## Kaoḍi'ân dhibi'èn
Lahèr ḍâri rama sè asmana Daniel Eddy sareng èbhu Rosmala Dewi, Rizky Billar sè katoronan Minangkabau tamaso' ana' ḍi-buḍi ḍâri 6 satarètanan. Billar katoronan ḍârâ Minang ḍâri orèng towa ḍuwâ'na sè asalla ḍâri Bukittèngghi, Sumatra Bârâ'.

Billar resmi abhekalan kalabân Lesti Kejora saamponna acara lamaran sè èlaksanaaghi tangghâl 13 Junè 2021 è Gedong Putih, Lembang, Bandung. Acara lamaran panèka ngangghuy adhât Sunda. Sadhâjâna acara lamaran ètayangaghi kalabân èlang-ulang è Indosiar. Lamarna Lesti & Billar bâḍâ è posisi nomer tello' kalabân TVR 5,5 tor audience share 37,8 persèn. Acara perjhaâlânan Cinta Kiyut Lesti & Billar bâḍâ è peringkat nomer empa' kalabân TVR 5,4 tor share 26,1 persèn. Manabi Restu Kalowarga Leslar sè tayang pokol 18.30 WIB bâḍâ è posisi nomer lèma' kalabân TVR 5,3 tor share 19.8 persèn.

Ḍâlem acara Konsèr Leslar Pamimpinna Sampèan è tangghâl 29 Junè 2022, Billar sareng Lestu aparèng onèng sadhâjâna acara kabinan kaḍuwâna èngghi panèka pangajhiyân sareng Sèraman (21 Julè 2021, 09.00 WIB), Akad Kabinan kaḍuwâna (23 Julè 2022, 09.00 WIB), tor acara rajâna èngghi panèka salametna kabinan Lesti & Billar (24 Julè 2021, 18.30 WIB) sè èsiaraghi langsung è Indosiar sareng Video. Namong, kabinan kaḍuwâna ètunda karana penerrapan Pemberlakuan Pembetes Kegiatan Maghârsarè (PPKM) Ḍârurot. Nalèkana kasus COVID-19 è Inḍonèsia molaè toron, pasangan panèka pas mabâḍâ acara pra-kabin atajuk Cinta Abdi Leslar sè ètayangaghi langsung è ANTV molaè tangghâl 7 Agustus 2022, sè ḍâteng ḍâlem empa' acara, èngghi panèka Ngètong Are pokol 08.39 WIB tpr èlanjutaghi kalabân acara Leppas Lajâng, Calon Pamimpinna Sampèan sareng Kaḍo sè Palèng Lèbur Kaangghuy Lesti sè èmolaè pokol 15.30 WIB. Pas, acara pra-kabin laènna èngghi panèka pangajhiyân sareng upacara adhât è siaraghi langsung è stasiun tèlèvisi sè sami è tangghâl 14 sampè' 15 Agustus 2021. Sadhâjâna acara kabinan sè ètayangaghi è Indosiar sareng Video pas aobâ tangghâl dhâddhi 18 Agustus 2021 kaangghuy pangajhiyân sareng sèraman, 19 Agustus 2021 kaangghuy akad kabin, sarta 29 Agustus 2021 kaangghuy salamâdhdhân kabinan kaḍuwâna.

## Sombher
Gading Marten

**Gading Marten** (lahèr 8 Mèi 1982) èngghi paneka palakon, prèsènter, pengusaha, penyanyè, fotografer sareng proḍuser ḍâri bhângsa Inḍonèsia. Gading tamaso' prèsiḍèn klub Persik Kediri. Salèrana èngghi panèka pottra ḍâri Roy Marten, sarta panakan ḍâri Rudy Salam sareng Chris Salam.

## Karèr
Awwâlna, Gading èngghi panèka mantan pamaèn bal sè toman amaèn è Persitara Jakarta Ḍâjâ. Namong, salèrana akhèrna noro' lalampan ramana kaangghuy toron ka dunia hiburan. Salèrana jhughân adukung filem taon 2003, Love.

È Fèstival Filem Inḍonèsia 2018, Gading bisa ngaollè Piala Citra lu-ghâlluna mènangka dhâddhi Palakon Otama Lakè' Palèng Saé è ḍâlem filem taon 2018, Love for Sale.

## Kaoḍi'ânna Dhibi'èn
Salèrana toman carpacaran sareng pan-saponapan artis, akadhi moḍèl sè asamana Aline, sarta artis Astrid Tiar tor Nirina Zubir. Gading jhughân toman apacaran salama 7 bulân kalabân Renny Sutiyoso, pottrèna Gubernur DKI Jakarta prioḍe 1997-2007, Sutiyoso.

È awwâl taon 2007, Gading toman ngadhepphi ancemman èpatè'enna lèbât SMS. Aline, sè è bâkto ka'rowa ampon dhâddhi mantar pacar Gading, aparèng pendapat tentang masala panèka. Mètorot Aline, orèng sè ngancem panèka tamaso' orèng lakè' sè ngalakonè bhârâng ènga' panèka karana terro aparèngna peringatan ka Gading. Aline nyebbhut jha' orèng sè nèror pegghel karana pacarna èrebbhu' Gading. Masalah panèka akhèrra èlaporaghi sareng Gading Ka Polda Metro Jaya tpr ènyataaghi lastarè saamponna orèng sè nèror sè nyamana ainisial "OL" ètemmo.

Gading jhughân sempet apacaran kalabân Narova Norina Sinaga è taon 2010, orèng sè anyanyè è grup Geisha. Namong, hubungan kaḍuwâna ampon lastarè.

È tangghâl 10 April 2012, è bâkto ngèssè'è acara è Inbox, Gadung resmu nyataaghi cintana ḍâ' runner-up ḍâri Inḍonèsian Idol kapèng lèma', èngghi panèka Gisella Anastasia, sè langsung ètarèma sareng Gisel. Kaḍuwâna akabin è tangghâl 14 Sèptèmber 2013 è Tirtha Luhur, Bhâli. Kaḍuwâna alanjutaghi salamâdhdhân kabinan è Jakarta kalabân ngonjhâng 600 orèng. Kaḍuwâna ampon ngaghunghè sèttong pottrè sè asamana Gempita Noura Marteen, sè lahèr tangghâl 16 Jânuwari 2015 pokol 11.00 WIB è roma sakè' MMV Kuningan, Jakarta Lao'. Gempita lahèr kalabân berrâ' 2,85 kilo tor lanjhângnga 47 cm kalabân operasi sesar. Kaḍuwâna resmi apèsa è tangghâl 23 Jânuwari 2019 saamponna Gisella mènta pèsa ka Gading tangghâl 19 Nopèmber 2018.

## Sombher
Rizky Febian

**Rizky Febian** Adriansyah Sutisna (lahèr 25 Pèbruwari 1998) èngghi panèka sorang penyanyè, tokang aghâbây laghu, tokang maèn filem, sareng orèng sè tokang ngèbâ acara ḍâri bhângsa Inḍonèsia. Salèrana kalonta saamponna makalowar singgel lu-ghâlluna mènangka dhâddhi penyanyè sè ampon rajâ sè ajuḍul "Sampornana Cita" è taon 2015.

È awwâl karèrna mènangka dhâddhi penyanyè, Rizki ampon ngaollè samacemma penghargaan, tamasok ḍuwâ' Anugrah Musik Inḍonèsia 2016 mènangka dhâddhi penḍâteng Anyar Palèng saè sareng Tokang Ghâbây Laghu pop Palèng  Saè, sarta sèttong Anugrah Planèt Muzik 2016 mènangka dhâddhi Artis Anyar Lakè' Palèng Saé.

## Kaoḍi'ân awwâlna sareng pamolangna
Rizky lahèr kalabân asma Rizky Febian Adriansyah Sutisna 3 tangghâl 25 Pèbruwari 1998 è Kacamadhân Cileunyi, Kabhupatèn Bandung, Propènsi Jhâbâ Bârâ'. Rizky tamaso' potrra sè wa'-towa'an ḍâri empa' satarètanan, ḍâri pasangan komèḍiân Sule sareng penyanyè Lina Jubaedah. Salerana lahèr ḍâri kalowarga Muslim sè katoronan bhângsa Sunda.

Rizky lahèr ḍâlem kabâḍâ'ân prèmatur kalabân berrâ' korang ḍâri 2 kilo tor sempet èkabele omorra ta' kèra abit sampè' 6 bulân. Namong, karana kabâḍâ'ân èkonomi orèng towana ghi' malarat, Rizky bâkto ka'rowa ta' ngaollè perawatan è roma sakè' tor èobhâtè sacara traḍisional akadhi ajâm atellor.

Rizky ngaghungè alè' binè' sè asmana Putru Delina sè jhughân dhâddhi penyanyè sarta ḍuwâ' alè' lakè' sè asmana Rizwan Fadillah Ardiansyah sareng Ferdian Adriansyah Sutisna. Samarèna orèng towana apèsa è taon 2018, salèrana jhughân ngaghunghè alè' tiri binè' ḍâri kabinan èbhuna sè nomer ḍuwâ' kalabân Teddy sè èparèngè asma Delina Bintang Aura Putri sarta alè' tiri lakè' ḍâri kabinan ramana sareng Nathalie Holscher sè asmana Azam Adriansyah Sutisna.

## Sombher