Cheng Ho

Laksamana **Chèng Ho** otabâ **Zhèng He** èngghi panèka sala sèttong *pelaut* ḍâri Tiongkok, tokang ajelajah, diplomat, laksamana armaḍa, bân kabulâna maligi è awwâl jhâman Dinasti Ming segghut èangghep mènangka laksamana palèng mantèrèng ḍâlem sajara Tiongkok. Chèng Ho awwâlla bhâbhâr mènangka **Ma He** è kalowarga muslim bân kamoḍiyân ngala' asma kalowarga Zhèng sè èparèngè bân kaisar Yongle.  Èparèngè tugas sareng kaisar Yongle bân kamoḍiyan Kaisar Xuande, Zhèng marènta pètto' kapal arta karun ḍâ' Asia Tenggara, Asia Lao', Asia Bârâ', bân Afrika Tèmor sajjhek taon 1405 kantos 1433. Mènorot carèta konah, kapalla sè lebbi rajâ abhâkta atosan orèng è empa' dek bân lanjhângnga para' ḍukalèna ḍâri sadhâjâna kapa kaju sè pernah èkaghâbây.

## Biografi

Chèng Ho panèka sala sèttong kabulâ sè dhâddhi orèng kaparcajâ'ânna Kaisar Yongle ḍâri Tiongkok (1403-1424) kaisar nomer tello' ḍâri Dinasti Ming. Asma aslina panèka Ma He, jhughân èkennal mènangka sebbhutan Ma Sanbao (馬 三保)/Sam Po Bo, asalla ḍâri provinsi Yunnan. Teppa' pasukan Ming ajhejhe Yunnan, **Chèng Ho** ètangkep bân èpadhâddhi kabulâ. Chèng Ho panèka katoronan bhângsa Hui, bhângsa sè bhâdhânna para' paḍâ'â bân bhângsa Han tapè aghamana islam.

Chèng Ho alajâr ḍâ' Malaka è abad ka-15.

## ''Penjelajahan''

**Chèng Ho** alajârân ḍâ' pan-bârâmpan kennengan è Asia bân Afrika, antarana:

* Vietnam
* Taiwan
* Malaka/bâgiyân ḍâri Malaysia
* Palèmbang, Sumatra/bâgiyân ḍâri Inḍonèsia
* Sri Lanka
* India begiyân lao'
* Persia
* Teluk Persia
* Arab
* Tasè' Mèra, terros ka dâjâ kantos Mesir
* Afrika, ka lao' kantos Selat Mozambik

Chèng Ho mèmpèn pètto' *ekspèdisi* ka kennengan sè èsebbhut ***Samudera Bârâ***' (Samudera Inḍonèsia). Èpon jhughân abhâkta bânnya' haḍia bân lebbi ḍâri 30 otosan karajaan ka Tiongkok tamaso' Radhin Alagonakka ḍâri Sri Lanka, sè ḍâteng ḍâ' Tiongkok ka'angghuy asapora ḍâ' Kaisar.

## ''Armada''

*Armada* Chèng Ho è antarana 27.000 ana' buwâ kapal bân 307 (*armada*) kapal tasè' sè rajâ bân kènè', molaè ḍâri kapal sè bâḍâ tello' tiang lajâr kantos sanga' tiang lajâr. Kapal palèng rajâ okoranna 5.000 *liao* aghâduwi lanjhâng sakètar 70,75 m, lèbârrâ 15,24 m, bân sarat aèng 6,16 m, nangèng kapal sè okoran 2.000 *liao* aghâduwi lanjhâng sakètar 52,24 m, lèbârrâ 11,32 m, bân sarat aèng 4,6 m, kapal sè okoran 1.500 *liao* aghâduwi lanjhâng 47,71 m, lèbârrâ 10,26 m, bân sarat aèng 4,17 m.  Rangkana lajâr kapal èghâbây ḍâri perrèng Tiongkok. salagghi'na alajârân, rèng-orèng ka'dissa abhâkta sango sè cem-macem tamaso' kèbân akadhi sapè, ajâm, bân embè' sè dâgghi' bisa èbhelli ka'angghuy sadhâjâna ana' buwâ kapal salaggi' alajâr. Salaèn ka'dissa, jhughân abhâkta bânnya' perrèng Tiongkok mènangka caḍangan manabi bâḍâ rangka tiang sè rosak. Ta' lopot jhughân abhâkta kaèn sotra ka'angghuy èjhuwâl.

## Rèkor

Sorat kabhâr *Life* mèlè laksamana Chèng Ho mènangka orèng palèng pentèng ka-14 ḍâlem melènium palèng akhèr. perjhâlânan Chèng Ho ngasèllaghi *Peta Navigasi Chèng Ho* sè bisa ngobâ pèta *navigasi* dhunnya sampè' abâd ka-15. Ḍâlem buku kasebbhut bâḍâ 24 *peta navigasi* tentang arah ka'angghuy alajâr, jâra' tasè', bân bânyya' palabbhuwân.

Chèng Ho panèka *penjelajah* kalabân kapal palèng bânnya' ḍâlem sajara dhunnya sè pernah ècatet. Salaèn ka'dissa èpon èkennal mènangka pamimpèn sè bhâghus, sabâb kalabân armada kapal sè bânnya', Chèng Ho bân ana' buwâna ta' perna ajhâjhâ naghârâ otabâ kennengan ka'dimma bisaos sè perna è ḍâtengè.

## Chèng Ho bân Inḍonèsia

Chèng Ho mèyos ḍâ' Nusantara (kapolowan Inḍonèsia) sabânnya' pèttong kalè. Teppa' ambu è Samudera Pasai, èpon aparèng sèttong loncèng rajâ "Cakra Donya" ḍâ' Sultan Acèh, sè kantos samangkèn èsèmpen è mosèom Banda Acèh.

Chèng Ho jhughân sempat mèyos ḍâ' Karajaan Majapahit è jhâman pamarèntaanna Radhin Wikramawardhana.

## Sombher