open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alexander Graham Bell

**Alexander Graham Bell** (lahèr **Alexander Bell**; Maret 1847 - 2 Agustus 1922) iyâ arèya ilmuwan, penemu, bân insinyur kalahèran Skotlandia. Salèrana jhughân majhâghâ American Telephone and Telegraph Company (AT&AT) è taon 1885. salaèn karjâna ḍâlem teknologi telekomunikasi, salèrana jhughân nyombhângngaghi kamajhuwân penting ḍâlem teknologi penerbangan bân hidrofoil.

Rama, emba, bân tarètan lalakè'na Bell noro' terlibat ḍâlem lalakon sè anḍi' kaitan kalabân kamampowan acaca bân pidato, bân èbhu serta binèna iyâ arèya orèng sè ta' mampo ngaèdingè sowara; hal rèya abèri' pangaro sè rajâ ka lalakonna Bell ḍâlem oḍi'na.

## Kaoḍi'ân Pribadina

Bell lahèr è Edinburgh, Skotlandia tangghâl 3 Maret 1847. Bengkona kalowarga rèya bâḍâ è South Charlotte Strèt, bân anḍi' prasasti bâto sè nanḍhâ'âgi jârèya mènangka tempat kalahèranna Bell. Salèrana anḍi' ḍuwâ'ân tarètan lalakè': Melville James Bell (1845-1870) bân Edward Charles Bell (1848-1867), jârèya sè kaḍuwâ adhingghâl omor polana tuberkulosis. Ramana iyâ arèya lexander Melville Bell, ahli forensik, bân èbhuna iyâ arèya Eliza Grace Bell (*née* Symonds). Lahèr ghun pèra' mènangka "Alexander ell", bâkto omor 10, salèrana ngajuwâghi permohonan ka ramana ka'angghuy nyama tengnga ènga' ḍâḍuwâ' tarètan lalakè'na.

## Referensi


## Pranala luar

* (Inggris) Bell Homestead, National Historic Site 
* (Inggris) Alexander Bell.com - Telecom Pionneers by Phonebook of the World.com 
* (Inggris) Pidato Bell Diarsipkan 2004-11-13 di Wayback Machine.
Thomas Djiwandono

**Thomas Aquinas Muliatna Djiwanḍono** (lahèr 7 Mei 1972), sè èkennal kalabân **Tommy**, panèka politisi, sejarawan, bân ekonom sè ampon dhâddhi Benḍahara Partai Gerinḍra molaè taon 2014.Thomas panèka ponakanna Prabowo Subianto, Presiḍen Inḍonèsia samangkèn. Salèrana èangka' dhâddhi Bâkkèl Mentri Keuangan II, atugas è pèngghirrâ Suahasil Nazara, èbârengi Mentri Keuangan Sri Mulyani è tangghâl 18 Juli 2024. Tommy ampon lastarè Sarjana S -1 Sejarah è Haverforḍ College bân Magister è Hubungan Internasional bân Ekonomi Internasional è Universitas Johns Hopkins, Amerika Serikat. Salèrana jhughân èangka' dhâddhi ḍewan pangawas Museum bân Warisân Bhudhâjâ.

## Kaoḍi'ân Pribaḍi
Thomas paneka pottra sarèyangnga Yusup Soeḍraḍjad Ḍjiwanḍono (Ramana) bân Biantiningsih Miḍerawati Djojohadikusumo (èbhuna). Ramana Thomas aropa'aghi Gubernur Bank Inḍonèsia molaè taon 1993 kantos taon 1998, èbhuna panèka ale'na Prabowo Subianto.

Salèrana  a sakola è SMP Kanisius è Menteng, Jakarta, bân saterrossa ajhâr sejarah è Haverford College, Pennsylvania, ḍâri taon 1990 kantos 1995, bân Hubungan Internasional bân Ekonomi Internasional è *Johns Hopkins University School of Advanced International Studies, Washington, AS*. Salèrana molaè karir dhâddhi wartawan neng è Tempo koran è taon 1993 bân saterrossa noro' Inḍonèsia Business Weekly è taon 1994. Salèrana jhughân alako dhâddhi analis kauangan è *Wheelock NatWest Securities* è Hong Kong.

Salèrana anḍi' ana' tello'.

## Penḍiḍighân
Thomas ollè ghellâr Sarjana Sejarah (B.A.) ḍâri Haverford College, AS è taon 1994. È taon 2003, salèrana ollè M.A. è Hubungan Internasional bân Ekonomi Internasional ḍâri Universitas Johns Hopkins, AS.

## Sejarah Penḍiḍighân

* Kanisius College, Jakarta
* S-1 èlmo Sejarah (B.A.), Haverford College
* S-2 Hubungan Internasional bân Ekonomi (M.A.), Universitas Johns Hopkins

## Sombher
Saifullah Yusuf

Saifullah Yusuf (lahèr 28 Agustus 1964), lebbi èkennal kalabân Gus Ipul, panèka politikus Indonesia sè ajabat mènangka Menteri Sosial sejjhâk 11 September 2024 aghentè'è Tri Rismaharini. Salèrana sabelluna ajabat mènangka Wali Kottah Pasuruan tangghâl 26 Februari 2021 kantos 11 September 2024 saèngghâna èlanti' dhâddhi Menteri Sosial. Salèrana jhughân toman ajabat mènangka Bekkèl Gubernur Jhâbâ Tèmor 2 periode, dâri taon 2009 kantos 2019. Saifullah Yusuf jhughân toman ajabat mènangka Menteri Pembangunan Daerah Tertinggal Indonesia tangghâl 21 Oktober 2004 kantos 9 Mei 2007. Salèrana ajabat mènangka Sekretaris Jenderal Pengurus Rajâ Nahdlatul Ulama periode 2022-2025 èghentè'è Amin Said Husni sejjhâk 28 November 2025.

## Pendidikan
Salèrana alanjut pendidikan sarjana è Fakultas Èlmo Sosial bân Politik, Universitas Nasional, Jakarta taon 1985. Taon 1990 kantos 1992 salèrana è kaparcajâ mènangka Katua Umum Himpunan Mahasiswa Islam (HMI) Cabang Jakarta. È taon sè padâ, salèrana èkaparcajâ mènangka Katua Pimpinan Pusat Ikatan Pelajar Nahdlatul Ulama (IPNU) periode 1990-1995. Salèrana alanjut karirra è Gerrakan Pemuda Ansor. 

## Karir politik

### Awwâl karir
Karirra èmolaè dâri organisasi GP Ansor. Salèrana dhâddhi Katua Umum GP Ansor duwâ' periode: 2000-2005 bân èlanjut taon 2005-2010. Sabelluna salèrana dhâddhi pelaksana harian Katua Umum GP Ansor aghentè'è Iqbal Assegaf sè sèdhâ taon 1999. Saellana mamarè ajhâlâni tugassa mènangka Katua Umum PP GP Ansor salèrana kapèlè dhâddhi sala sèttong Katua è  PBNU è pamarènta'anna KH. Said Aqil Siraj.

### Dhâddhi Menteri
Salèrana toman ajabat Menteri Negara Percepatan Pembangunan Daerah Tertinggal è Kabinèt Indonesia Bersatu dâri Oktober 2004 kantos Mei 2007. Konflik è PKB madhâddhi  Saifullah Yusuf èpatoron dâri jabadhân Sekjen PKB sè pas merrè ka jabadhânna mènangka  menteri ka'dinto. Polana ta' èyangghep polè mènangka representasi PKB polè, maka pas èghentè sareng Lukman Edy sè jhughân aghentè Gus Ipul mènangka Sekjen PKB.

### Dhâddhi Bekkèl Gubernur Jhâbâ Tèmor
Salèrana èpèlè dhâddhi Bekkèl Gubernur Jhâbâ Tèmor ngèrèngè Soekarwo dâlem pèlèyan umum Gubernur Jhâbâ Tèmor taon 2008 sè èlakonè duwâ' poterran (partama 23 Juli 2008 bân sè kaduwâ' 4 November 2008) sareng pèlèyan ulang poterran kaduwâ' è kabhupatèn  Bhângkalan tor Sampang tangghâl 21 Januari 2009. Salèrana èlanti' tangghâl 12 Februari 2009 sareng Menteri Dâlem Naghârâ Mardiyanto.

## Pangarghâ'ân

* Bintang Mahaputera Adipurna (25 Agustus 2025)
* Bintang Mahaputera Adipradana (13 Oktober 2014)
* Lencana Melati (Pramuka) (2011)
* Wredatama Nugraha Utama (2014)

## Sombher-sombher
Suḍaryono

Suḍaryono (lahèr, 23 Jânuwari 1985) panèka sala sèttong politisi Indonesia sè lahèr è Grobogan. Salèrana ngabdhi dhâddhi angghuta Partai Gerinḍra tor Katowa Ḍewan  Perwakilan Ḍaerah (ḌPḌ) Gerinḍra ka'angguy Jhâbâ Tengnga. Tangghâl 18 Juli 2024, èangka' dhâddhi Bâkkèl Mentri Pertanian sareng Presiḍen Inḍonèsia Joko Wiḍoḍo.

## Kaoḍi'ân Awwâl
È bâkto ghi' kènè', Salèrana pottrana orèng tanè dâri Dukuh Mangunrejo, dhisa Tambirejo, Kacamadhân Toroh, Kabupaten Grobogan, Jhâbâ Tengnga. Salèrana ana' sèttong bân abhânto orèng towana è ḍâlem lalakonna molaè ghi' kènè'. Suḍaryono etugasè ngangka’ dhârâmèyan ḍâri sabâ ka romana ka'angguy pakanna sapeè.

Salèrana asakola è SMA Taruna Nusantara. Saellana jâriya, Suḍaryono nerrossaghi pangajharan è Akaḍemi Pertahanan Nasional Jeppang bân lulus è taon 2009. Saellana jâriya Suḍaryono ajhâr è Universitas Swiss-Jerman ka'angghuy ghellâr Business Administration. Suḍaryono ngaollè ghellâr ḍoktor ḍâri Institut Pertanian Bogor.

## Lako
Suḍaryono amolaè karir profesional è taon 2014 dhâddhi Sekretaris Perusaha'an è Nusantara Energy, saterrossa dhâddhi CEO Garuḍa TV è taon 2018. Saterrossa dhâddhi CEO PT Nusantara Telematics System molaè taon 2019 bân Katowa PT Sahabat Sejati Sejahtera Farma molaè taon 2020.

È bâbâna pimpinanna, penonton Garuḍa TV ros-terrosan ètambâi 0,20 per bulân, saèngghâ ngaollèTV *share* 0,70 è bulân Jânuwari 2024. ḍâri segi liputan, Garuḍa TV ampon ajangkau ḍâ' ka sakabbhina wilayah Inḍonèsia. Satiya, peringkat panonton Garuḍa TV jhughân ampon ongghâ ḍâri 33 ḍâ' 17.

Saḍâr ḍâ' ka kaparlowanna penḍiḍighân, sè bisa ngobâ nasib orèng laèn, akadhi sè èalamaghi, Suḍaryono fokus ḍâ’ Garuda TV ka'angguy ngajhâri na’-kana’ è Inḍonèsia lèbât penḍiḍighân  Garuḍa TV, kalaban tagline, “Mencerahkan kehidupan bangsa dari Sabang sampai Merauke.”

Program panèka èfokusaghi ka'angghuy ngèmbangaghi penḍiḍighân lèbât siaran televisi sè terintegrasi bân aplikasi sè bâḍâ è HP. Program sè ètabâraghhi tamaso' Program Eksplorasi Sains, Program Kompetisi Pènter, bân Program Bhântowan Sakola'an. Samangkèn, bâḍâ 304 sakola'an è bhân sabhân Inḍonèsia sè èbhânto bân program panèka.

## Sombher
Sjafrie Sjamsoeddin

Sjafrie Sjamsoeddin (EYD: Syafrie Syamsuddin, lahèr 30 Oktober 1952) panèka perwira militèr bân politikus Indonesia sè ajabat mènangka  Menteri Pertahanan sejjhâk taon 2024. Dâri taon 2010 kantos 2014, salèrana ajabat mènangka Bekkèl Menteri pertahanan. salèrana toman dhâddhi tokang kawal pribadi Soeharto bân sala sèttong orèng kaparcajâ'ânna sè palèng setia kantos toronna soeharto, tor jhughân kanca abiddhâ  Prèsidèn Indonesia samangkèn, Prabowo Subianto, sè aropa'aghi kanca kellassâ è akademi militer.

## Kaodi'ân Awwâl bân pendidikan
Sjafrie lahèr è Ujungpandang tangghâl 30 Oktober 1952. salèrana ana' ka -6 dâri 11 satarètanan dâri eppa' anyama Sjamsoeddin Koernia, mantan tentara bân Hamdana. Sjafrie maso' Akademi Angkatan Bersenjata Republik Indonesia taon 1971 bân lulus taon 1974 . salèrana panèka kanca sèttong angkadhânna Prabowo Subianto bân Ryamizard Ryacudu. È taon 1989, salèrana noro'  pendidikan Sakolah Staf bân Komando Angkatan Dhârât è taon 1989.

## Karir
Bâkto lulussâ, salèrana ollè Adhi Makayasa bân dhâddhi bâgiyân dâri satuan Infanteri Komando Pasukan Khusus È taon 1975. Jabadhân partamana panèka komandan peleton Grup 1 Komando Pasukan. bân ajabat mènangka  Komandan Nanggala X È taon 1976. Bâkto ghi' apangkat Letnan Sèttong, salèrana mimpin  tim sè ètugasaghi ngoni'èh Teungku Daud Beureueh è Aceh ghâbây èkèbâ ka Jakarta è tangghâl 1 Mei 1978.

Sjafri toman ajabat mènangka Bekkèl Menteri Pertahanan Indonesia dâri 6 Januari 2010 kantos 20 Oktober 2014 angèrèngè Purrnomo Yusgiantoro sabelluna ajabat mènangka  Menteri Pertahanan Republik Indonesia sejjhâk tangghâl 21 Oktober 2024. tangghâl 10 Agustus 2025, salèrana èberri'i pangarghâ'ân  pangkat kahormadhân dhâddhi Jenderal (kahormadhân) sareng presiden Prabowo Subianto.

## Kaodi'ân Pribadi
Salèrana akabin sareng Etty Sudiyati bân andi' duwâ' ana'. Salèrana jhughân kaka' dâri Maroef Sjamsoeddin

## Sombher
Agus Harimurti Yudhoyono

Agus Harimurti Yudhoyono (lahèr 10 Agustus 1978), otabâ èkennal kalabân inisial AHY, panèka politikus Indonesia sè ajabat mènangka  Menteri Koordinator Bidang Infrastruktur bân Pembangunan Kewilayahan sejjhâk 21 Oktober 2024, sabelluna AHY ajabat mènangka  Menteri Agraria bân Tata Ruang tor arangkap mènangka Kepala Badan Pertanahan Nasional. Salèrana jhughân ajabat Katua Umum Partai Demokrat sejjhâk taon 2020 aghentè'è eppa'na, mantan Prèsiden Susilo Bambang Yudhoyono (SBY).

Pottra sulung Prèsiden SBY ka'dinto ajabat mènangka Direktur Eksekutif The Yudhoyono Institute (TYI), pamaddhek AHY Foundation bân pamaddhek Komunitas Overlanding Indonesia, panèka komunitas ghâbây sè ajelajah alam nusantara.

AHY jhughân aghâbây buku Tetralogi Transformasi AHY È taob 2023, sè aèssè empa' buku, iyâ arèya: vol. 1 “TNI Hebat, Negara Kuat”, vol.2 “Mewujudkan Indonesia Emas 2045”, vol.3 “Merayakan Demokrasi Tanpa Polarisasi”, tor vol.4 “Bersama Kita Kuat, Bersatu Kita Bangkit”.

È pèlèyan umum taon 2024, AHY sè mimpin  proses mennangnga pèlèyan umum  Legislatif 2024 Partai Demokrat, jhughân dâlem proses pèlèyan Prèsidèn Prabowo-Gibran, sè pas suksès mennang pèlèyan umum sèttong poterran vèrsi hasèl ngètong ceppet (21 Februari 2024).

Sabelluna, salèrana akarir mènangka tentara matra Angkatan Dhârât (TNI AD) bâdâ 16 taon. AHY dhâddhi lulusan palèng bhâghus dâri Akademi Militer taon 2000, ollè pangarghâ'ân  Adhi Makayasa bân Pedang Trisakti Wiratama.

È bâkto adinas è TNI AD, AHY andi' tugas  Operasi Pemulihan Keamanan è Aceh taon 2002 bân Operasi Perdamaian PBB è Libanon taon 2006. Salèrana dhâddhi sala sèttong pamaddhek Universitas Pertahanan Indonesia. Taon 2015, AHY mimpin sala sèttong Satuan Pengamanan Ibu Kottah, mènangka Komandan Batalyon Infanteri Mekanis 203/Arya Kamuning, è bâbâna Brigif 1/PIK, Kodam Jaya.

Taon 2016, AHY èdaulat sareng Partai Demokrat, Partai Kebangkitan Bangsa (PKB), Partai Persatuan Pembangunan (PPP), bân Partai Amanat Nasional (PAN) dhâddhi Calon Gubernur DKI Jakarta. Sejjhâk jârèya, salèrana  aktif apolitik è  Partai Demokrat bân èberri'  tugas mènangka Komandan Komando Tugas Bersama (Kogasma) ghâbây pamennangan  Pileg 2019, kalabân targèt 5-10 persèn. AHY kapèlè dhâddhi Katua Umum Partai Demokrat Periode 2020–2025 sacara aklamasi dâlem Kongrès Ka V Partai Demokrat è tangghâl 15 Maret 2020 è Jakarta Convention Center.

AHY akabin sareng Annisa Larasati Pohan taon 2005, bân andi' sèttong pottrè anyama Almira Tunggadewi Yudhoyono.

## Sombher-sombher
Tan Aspan

**Mayor Jenderal TNI (Purn.) Tan Aspan**, (lahèr 27 Juli 1954)  panèka pansiyunan perwira tèngghi Tentara Nasional Indonesia-AD sè lolos ḍâri Akademi Militer Indonèsia è taon 1976. E tangghâl 7 April 2010 kantos 2012, salèrana ngântè'è sèniyorra, Mayor Jenderal TNI Tono Suratman. Kaparcajâ’ân sè èparèngaghi ḍâ’ salèrana ka'angghuy ngabḍhi ḍhâḍḍhi Pangdam VI/Mulawarman ètandhâi kalabân pamasra’an Bhândhirâ Komando Daèra Militèr VI/Mulawarman sareng Kasad Jènderal TNI George Toisutta dâ’ Mayor Jenderal TNI Tan Aspan.  

Tan Aspan, lolosân dâri AKABRI taon 1976, aghâdhuwi pangalaman è bidang Infanteri. Sajjhek ḍhâḍḍhi prajurit, salèrana ampon noro’ pan-saponapan pendidikan, è antarana Pendidikan dan Pembangunan Umum (Dikbangum), èngghi panèka Sussarcab Inf (1977), Susstaf Pur (1987), Seskoad (1996), Sesko TNI (2000), Lemhanas (2009). Samentara jârèya, Dikbangspes sè toman èlakonè èngghi panèka Sus Intel Yon (1982), Sus Intel Strat (1985), Sus Danyonif (1991), bân Susdanrem (2003).

## Riwayât Kalaghungan

* Danton Ki A Yonif-751 (1977)
* ADC Pangdam XVII/Cend (1978)
* Danki B Yonif-751 (1980)
* Dankiban Yonif-751 (1981)
* Kasi-1/ Intel Yonif-751 (1982)
* Pasi Intel Dim-1701/Japra (1985)
* Kasi-1/Intel Brigif-6 Divif-2/Kostrad (1987)
* Wadan Yonif-515/9 Kostrad (1990)
* Danyonif 623/BWU Dam VI/Tpr (1992)
* Kasi Intel Rem 091/ASN Dam VI/Tpr (1994)
* Pbdy-1/Progar Pbn-1 Spamad (1996)
* Asintel Kasdif-2 Kostrad (1998)
* Asintel Kasdam VII/Wrb (2002)
* Danrem 143/HO Dam VII/Wrb (2003)
* Paban IV/Pambragiat Spamad (2005)
* Asdep 2/IV Hanneg Kemenkopolhukkam (2006)
* Kasdam VI/Tpr (2009)
* Pangdam VI/Tpr (2010)
* Pangdam VI/Mlw (2010)

## Sombher
Teuku Beny Firmansyah

Brigadir Jenderal TNI (Purn.) **Teuku Benny Firmansyah**, S.IP. (lahèr 16 Agustus 1964) panèka perwira Tentara Nasional Indonesia-AD sè ampon pansiyun sè palèng ahèr atugas mènangka Widyaiswara Bid. Pertahanan Nasional Seskoad.

Beny, lolosân Akademi Militer (1988-A) ḍâri cabang Infanteri. Posisi palèng ahèrra jènderal bintang sèttong panèka Staf Khusus Kasad.

## Riwayât Pendidikan

* Akabri (1988-A)
* Sussarcab Inf (1988)
* Sussar Para (1988)
* Suslapa I/ Inf (1988)
* Diklapa II/ Inf (1998)
* Seskoad (2002)
* Sus Danyon (2004)

## Riwayât Kalaghungan

### Lètnan ḍuwâ'-Lètnan Sèttong

* Danton Yonif 202/TM (01—08—1988)
* Danton II/A Yonif 202/TM (01—09—1989)
* Danton I/A Yonif 202/TM (01—09—1990)
* Danton MO 81 Kiban Yonif 202/TM (13—05—1991)
* Kasi 4/Log Yonif 202/TM (01—06—1993)
* Danki A Yonif 202/TM (01—04—1995)
* Danki B Yonif 203/AK (01—06—1995)

### Kaptèn

* Danramil 03/Tanjung Priuk Dim 0502 (01—12—1995)
* Pama Kodim 0502/Jakarta Utara Dam Jaya (01—06—1997)
* PS. Wakatim Gumil Rindam IX/UDY (23—02—1998)

### Mayor

* Kasdim 1637/Ermera Dam IX/UDY (01—09—1998)
* Wakatim Gumil Rindam IX/UDY (01—09—1998)
* Kasdim 1625/Ngada Dam IX/UDY (01—12—1999)
* Pabandya Binkamwil Sterdam Jaya (24—01—2003)
* Pabandya Ops Sops Dam Jaya (01—11—2003)

### Letnan Kolonèl

* Danyonif 201/Jaya Sakti Dam Jaya (15—11—2004)
* Dandodiklatpur Miljuang Rindam Jaya (15—03—2006)
* Dandim 0505/Jakarta Timur Dam Jaya (01—10—2006)
* Wairdam Jaya (15—03—2008)
* Kabaglog Set Kodiklat TNI AD (28—03—2012)

### Kolonèl

* Aslog Kasdam IM (20—09—2013)
* Dandenma Mabesad (16—12—2014)
* Dandenma Mabes TNI (26—08—2015)

### Brigadir Jènderal

* Dandenma Mabes TNI (Validasi Orgas) (03—08—2016)
* Kasdam I/ Bukit Barisan (05—12–2017)
* Staf Khusus Kasad (02—07—2018)
* Widyaiswara Bid. Tahnas Seskoad (09—04—2020)

## Sombher
Bima Wisnu Nugraha

Mayor Jènderal dr. **Bima Wisnu Nugraha**, Sp.THT., M.Kes., M.A.R.S. (lahèr 17 Juli 1968) panèka perwira tèngghi TNI-AD sè sajjhe' 14 Maret 2025 alaghungè mènangka Kepala Pusat Kesehaḍhân Angkatan Darat.

Bima panèka lolosân Sèpa PK taon 1990 sè asalla ḍâri kecabangan Korps Kesehaḍhân (Ckm). Kalaghungan palèng ahèrra jènderal bintang ḍuwâ panèka mènangka Diryankes RSPAD Gatot Subroto.

## Riwayât Kalaghungan

* Kakesdam IV/Diponegoro (2022—2023)
* Paban VII/Kes Slogad (2023—2024)
* Dirprofnakes RSPAD Gatot Subroto (2024)
* Diryankes RSPAD Gatot Subroto (2024—2025)
* Kapuskesad (2025—Samangkèn)

## Pangarghâ'ân

## Sombher
Kasoltanan Ḍemmak

**Kasoltanan Ḍemmak** otabâ Kraton Ḍemmak panèka kraton Islam lu-ghâllu è Jhâbâ sè manjheng è saparapat ahèr abad ka-15 è Ḍemmak. Ḍemmak sabellumma aropa'aghi Kaḍipatèn Majapahit sè ampon lemma è bâkto ka'ḍissa ḍâlem pan-bârâmpan taon, sabellumma mèsa ḍâri Majapahit. Ḍâlem carèta tradisional Jhâbâ sè muncul sè sèttong arè, kraton panèka èpaddhek sareng Raden Patah, sè èyakowè mènangka katoronan ḍâri kalowarga ḍinasti Majapahit.

## Sajhârâ
Asal-mowasalla Kasoltanan panèka ta' bisa èkataowè kalabân jellas. *Sejarawan* M. C. Ricklefs nolès jhâ' Ḍemmak panèka, cora' èpaddhek è bagiyân ahèr taon 1400-an sareng orèng Muslim  lowar, sè kamongkèna orèng Tionghoa, sè anyama Cek-ko-po. Ana'an cora' orèng sè èsebbhut sareng Tomé Pires è ḍâlem *Suma Oriental,* mènangka "*Rodim*".

## Sombher
Aswismarmo

Mayor Jenderal TNI (Purn.) **Aswismarmo** (27 Nopèmber 1925 – Tangghâl 12 Jânuwari 2011)  panèka sala sèttong jènderal militèr Indonèsia. Salèrana atugas mènangka Sekretaris Jènderal Kementerian Dâlem Negeri dâri taon 1984 kantos 1988. È ahèr masa kalaghunganna, Aswismarmo èberri' pengarghâ'ân Bintang Mahaputera Otama. 

## Pendidighân

* RK HIS (1934)
* Gouvernenment HIK (1942)
* SMT Negeri Yogyakarta (1945)
* Palatèyan Basis Militèr (1946)
* Kursus Atase Militèr (1955)
* Sakola Intelijen è Okinawa, Jepang (1960)
* Sakola Intelijen di Jèrman Barat (1961)
* Kursus Lanjudhân Perwira (1967)
* Kursus Singkat è Sakola Staf bân Komando Angkatan Darat (1968)

## Riwayât Kalaghungan

* Perwira Manengnga è Staf Umum I/Pengamanan Angkatan Darat (sampè' 1970)
* Perwira Manengnga è Staf Intelijen Departemen Pertahanan bân Keamanan (1970-1972)
* Deputi Chief of Mission (Wakil Duta Besar) pada Kedutaan Besar Republik Indonesia di Singapura (1972-1976)
* Duta Besar Indonesia untuk Italia (1976-1978)
* Deputi 3 Badan Koordinasi Intelijen Nâghârâ (1978-1982)
* Direktur Jeènderal Perusahaan Umum Pengembangan Keuangan Koperasi, Departemen Keuangan (1982-1983)
* Sekretaris Jenderal Departemen Dâlem Negeri (1984-1988)
* Duta Rajâ Indonesia ghâbây Vietnam (1988-1992)

## Sombher
Djoko Santoso

Jenḍeral TNI (Pansionan) **Djoko Santoso,** M.Sc. (8 Sèptèmber 1952 – 10 Mei 2020) panèka Komanḍan Angkatdhâan Bersenjata Nasional Inḍonèsia ḍâri tangghâl 28 Ḍèsèmber 2007, kantos 28 Sèptèmber 2010, bân aktivis politik Inḍonèsia. Sabellunna, Djoko dhâddhi Kapala Staf Angkatdhân Dhârâ' Inḍonèsia molaè tangghâl 18 Pèbruari 2005, kantos tangghâl 28 Ḍèsèmber 2007. Karir militèr Djoko èmolaè dhâddhi Komanḍan Pleton 1 Kompi Senapan A, Batalyon Infanteri 121/Macan Kumbang. dhâddhi perwira tengghi, molaè karir dhâddhi Bâkkèl Kapala Staf Angkatdhân Bersenjata Nasional Inḍonèsia (1998), Panglima Komanḍo  Militer IV/Ḍiponegoro (2000), bân Komanḍan Ḍivisi 2/Kostraḍ (2001).

Kasohoranna Djoko Santoso èmolaè sa'amponna atugas dhâddhi Panglima Komanḍo  Militer Ḍaerah XVI/Pattimura bân Panglima Komanḍo  Operasi Pemulihan Ka'amanan (Pangkoopslihkam) ḍâri taon 2002 kantos 2003, kalabân sukses maḍamai konflik è Maluku. Saterrossa atugas dhâddhi Panglima Komanḍo Militer Ḍaerah Jaya molaè bulan Maret 2003 kantos Oktober 2003.

Karir Djoko Santoso saterrossa ongghâ, dhâddhi Bâkkèl Kapala Staf Angkatdhân Dhârâ' Inḍonèsia (Wakasaḍ) è taon 2003, Kapala Staf Angkatdhân Dhârâ' Inḍonèsia (Kasad) è taon 2005, bân akherra Komandan Angkatdhân Bersenjata Nasional Inḍonèsia (TNI) ḍâri taon 2007 kantos 2012

## Penḍiḍighân
Djoko Santoso ampon mamarè Sakola'anna è SMA Negeri 1 Surakarta. Saterrossa maso' ka Akaḍemi Militer Inḍonèsia (Akabri) bân lulus è taon 1975. Salèrana jhughân haḍèr è Kursus Cabang Infanteri Dasar (Sussarcabif) è taon 1976, Kursus Perwira Tempur Lanjutan (Suslapapur) è taon 1987, Perguruan Tèngghi Staf bân Komando Angkatdhân Dhârâ' (Seskoad) è taon 1990, bân Institut Ketahanan Nasional (Lemhannas) è taon 2005 jhughân èterrossaghi ghellâr Sarjana S-1.  èlmo Politik bân sarjana (Manajemen Politik) è Universitas Terbuka, Jakarta.

## Perjuangan Politik
Karir politik Djoko Santoso èmolaè è taon 2017, è bâkto noro' tim kampanye tiket Anies Basweḍan bân Sandiaga Uno è pemilu gubernur Jakarta 2017. Jhughân noro'  Partai Gerakan Inḍonèsia Raya (Gerinḍra) dhâddhi Bâkkèl Katowa Ḍewan Penasehat.

## Sombher
Marthin Balalembang

**Marthin Balalembang** (27 Juli 1937 – Tangghâl 25 Agustus 2015) panèka perwira pangkat tengnga bân politisi ḍâri Inḍonèsia. Salèrana atugas mènangka angghuta Dewan Perwakilan Ra'yat dâri taon 1987 kantos 1991.

## Pendidikan

### Umum

* 1945-1951 SD, lolos
* 1951-1954 SMP, lolos
* 1954-1957 SMA B, lolos

### Militèr

* 1961 AMN
* 1972 SESKOAD
* 1983 SESKOGAB
* 1977 SUS MANAJEMEN HANKAM
* 1971 SUS Bhâsa Jerman
* 1977 Sus Bhâsa lnggris
* 1983 P-4 (BP 7 Jakarta)
* 1985 SUSYAWAN LEGISLATIF I

## Karir Militèr

* 1962 Dan Ton Yonif 125 Kodam II/BB
* 1964 Dan Ki Yonif 125 Kodam II/BB
* 1965 Pasi Yonif 203 Kodam II/BB
* 1966 Guru Pusdikif
* 1969 Kasub Ro Suad-l
* 1970 Paur G-1/Intel Hankam
* 1972 Dan Yonif 641 Kodam XII/TJPR
* 1974 Karo DISDALKAR - AD
* 1977 WAASPERS KODAHANKAM TIM-TIM
* 1978 ASPEN KODAM III/17 AG
* 1981 DAN REM 161/WS KODAM XVI/UD
* 1984 ASTER KOWILHAN III
* 1985 PABAN IV/BINWATPERS SPERSAD
* 1988 Angghuta DPR ḍâri ḍaèra pamèlèyan Nusa Tenggara Tèmor (1987-1990 è Komisi VII, 1990-1991 è Komisi VIII)

## Operasi Militèr

* 1972 Operasi PGRS/PARAKU di Kalbar
* 1977 Operasi Tim-Tim
* 1963 Anggota Garuda III/Kongo
* 1975 Anggota Garuda VII/Vietnam

## Riwayât Organisasi

* Kerukunan Keluarga Sulawesi Selatan, Ketua (1980)
* Persatuan Hockey Seluruh Indonesia, Ketua (1980)
* Persatuan Tinju Amatir (PERTINA), Ketua (1984)

## Ka'oḍi'ân Pribaḍi
Marthin Balalembang akabin sareng Asvina Asna bân andi’ ana’ duwâ'. Sa'amponna Asvina Asna sedhâ, lajhu akabin sareng A. Suzanna Rerung bân andi’ ana’ bine’ anyama Yohana Dandan Balalembang. Salèrana orèng Kristen Protestan.

## Sombher
Hardani Lukitanta Adi

Brigadir Jenderal TNI (Purn.) **Hardani Lukitanta Adi** (lahèr 1965) panèka purnawirawan TNI-AD sè palèng ahèr alaghungè mènangka Kepala Intelijen ghâbây Kalimantan Tèmor. 

Hardani, lolosân Akademi Militer Indonesia (Akmil) taon 1988 dâri cabang Infanteri. Kalaghungan palèng ahèrra jènderal bintang sèttong panèka mènangka Agen Tengnga è Direktorat Maluku bân Papua, Bâkkèl Intelijen Dâlem Negeri è BIN. 

## Riwayât Kalaghungan

* Komandan Detasemen Intelijen Kodam VI/Tanjungpura
* Komandan Kodim 0906/Tenggarong (2006—2009)
* Waasintel Kasdam VI/Tanjungpura (2009)
* Asintel Kasdivif 1/Kostrad
* Paban IV/Pambragiat Spamad
* Komandan Korem 081/Dhirotsaha Jaya (2015—2016)
* Irdam I/Bukit Barisan (2016—2018)
* Agen Madya è Binda DKI Jakarta
* Kabinda Papua Barat BIN (2019—2021) ☆
* Agen Madya è Direktorat Maluku bân Papua, Deputi Dâlem Negeri BIN (2021—2022) ☆
* Kabinda Kalimantan Tèmor (2022—2023) ☆

## Sombher
Friedrich II ḍâri Prusia

**Friedrich II** **ḍâri Prusia** otabâ **Frederick II** (24 Jânuwari 1712 – 17 Agustus 1786) ḍâri dinasti Hohe zollern marènta Karajhâ'ân Prusia antara 1740 sampè' 1786. Bâkto marènta, salèrana ella ngaolè kamennangan-kamennangan militer, reorganisasi ketentaraan Prusia, kontribusina ḍâlem seni bân Pencerahan Karajhâ'ân Prusia, bân kesuksesanna ḍâlem mabâli kabâḍâ'ânna bâkto Perrang Pèttong Taon. Atas prestasi-prestasina kasebhut, salèrana èkennal mènangka **Frederick yang Agung** (*Friedrich der Große*) bân èjhulughi Fritz Tua (*Der Alte Fritz)* moso rakyaddhâ Prusia.

## Riwayat awal
Friedrich aropa'aghi potra ḍâri pasangan Potra Mahkota Friedrich Wilhelm ḍâri Prusia bân Binèna, Sophia Dorothea of Hanover. Friedrich èlahèrraghi bâkto pokol 11.00 sampè' 12.00 tangghâl 24 Jânuwari 1712 è Istana Kottha Berlin. Salèrana èbaptis kalabân nyama *Friedrich* moso Benjamin Ursinus von Bär è tangghâl 31 Jânuwari.  Kalahèranna èkasennengngè moso embana, Friedrich I, nga'-ènga' ka ḍâ-ḍuwâ' kompoyya sè lalakè' sabellunma adhingghâl omor bâkto ghi' kènè'. Saellana Friedrich I sèdhâ è taon 1713, Friedrich Wilhelm I dhâddhi "Rato è Prusia", saèngghâ Friedrich anḍi' sangang tarètan sè ghi' oḍi' sampè' dhibâsa. Salèrana anḍi' nem tarètan bâbinè'. Kaka'na sè sarèyang iyâ arèya Wilhelmine, sè jhughâ dhâddhi tarètan sè palèng semma' moso jârèya. Friedrich jhughân anḍi' tello'an alè' lalakè', ènga' August Wilhelm bân Heinrich.Friedrich Wilhelm I terro sopajâ na'-kana'na ta' èdidik mènangka ana'na kalowarga karajhâ'ân, tapè mènangka rakyat jelata. Na'-kana'na èbimbing moso bâbinè' Prancis, Madame de Montbail, sè jhughân perna adidik Friedrich Wilhelm.

Friedrich Wilhelm I, sè èkennal kalabân jhulughân "Sang Rato Prajurit", ella majhâghâ angkatan darat sè rajâ bân kowat. Anglatan darat rèya anḍi' resimen sè kasohor, iyâ arèya "Raksasa Potsdam". Friedrich Wilhelm I jhughân ngelola kekayaan naghârâna kalabân talèktè bân ngalakonè sentralisasi pamarènta'an. Salèrana jhughân ghâmpang pegghel bân mimpin Brandenburg-Prusia kalabân sakabbhina kakobâsa'an. Nangèng, Èbhuna Friedrich, Sophia (sè aropa'aghi potrè ḍâri Georg Ludwigh Brunswick-Lüneburg yang menjadi sè dhâddhi Rato Iggris è taon 1714) anḍi' bâbâtek sè sopan, bân akantha orèng sè bânnya' ajhâr. Bhidhâ politik bân kepribadian è antara èbhu bân ramana Friedrich madhâddhi ketegangan, sè paghi' ngobâ ḍâ' ka carana Friedrich apimpin, sèpaddhâ ḍâ' ka seni bhudhâjâ, bân hubunganna kalabân ramana.

## Referensi


## Pranala Lowar
Azhar

Brigadir Jenderal TNI **Azhar**, SH, M.Kn. (lahèr 13 Juli 1968) panèka perwira Tentara Nasional Indonèsia sè apangkat tèngghi sè molaè tangghâl 30 Sèptèmber 2025 èparcajâ mènangka Bâkkèl Kepala Badan Pembângunan Hokom Angkadhân Bersenjata Nasional Indonèsia.

Azhar dâri cabang Korps Hukum (Chk). Posisi terakhir jenderal bintang sèttong panèka Staf Khusus ghâbây Kepala Staf Angkatan Darat. 

## Riwayât Kalaghungan

* Kabidum Babinkum TNI
* Kaotmilti III Sorbhâjâ (2021–2022)
* Kaotmilti I Medan (2022)
* Kapuslemasmil Babinkum TNI (2022–2023)
* Staf Khusus Kasad (2023—2025)
* Wakababinkum TNI (2025—Samangkèn)

## Pangarghâ'ân

## Sombher
Atos Pratama

**Mayor CZI (Purn.) Atos Pratama**  (lahèr 18 Sèptèmber 1976) panèka Bâkkèl Bupati Kabhupatèn Pasaman, Somattra Bârâ' ghâbây pèriode 2016–2021. Salèrana aropa’aghi bâkkèlla Bupati Pasaman, Yusuf Lubis.

## Riwayât Pendidighân

### Pendidighân Formal

* SD Lubuk Sikaping (1988)
* SMP Kumpulan, Kec. Bonjol (1991)
* SMA Lubuk Sikaping (1994)
* D3 Politeknik Unand Padang (1998)

### Pendidighân Informal

* Semapa Pk Akmil Magelang (1999)
* Kombat Intel Pusdikintel Bogor (2000)
* Sesarcabzi Pusdikzi Bogor (2001)
* Suspatihzi Pusdikzi Bogor (2001)
* Suspa Waslapyek Pusdikzi Bogor (2007)
* Sus SCUBA DIVER Jakarta (2011)
* Diklapa II Pusdikzi Bogor (2011)
* Pendidighan LKPP Perpres No.54 Jakarta (2012)

## Riwayât Kalaghungan

* Danton Denzipur-1/DA Kodam I/BB (2000–2002)
* Kaur Rendal Simatzi Zidam Iskandar Muda (2002–2004)
* Kaur Bangmil Zidam Iskandar Muda (2004–2010)
* Paur Denmadam Iskandar Muda (2010–2011)
* Kasi Matzi Zidam I/BB (2011–2013)
* Wadandenzibang-3 Zidam I/BB (2013–2014)
* Kasi Matzi Zidam I/BB (2014–2016)
* Bâkkèl Bupati Pasaman (2016–)

## Riwayât Panugasân

* Operasi Cinta Meunasah Acèh (2000)
* Operasi Pemuliyân bân Keamanan Acèh (2002)

## Pangarghâ'ân

* Satyalancana Kebaktian Sosial Tsunami Acèh sareng Prèsidèn RI
* Sertifikat Ahli Pengada'an Nasional sareng LKPBJP RI
* Sertifikat Pendâleman Materi Perpres No.54 Jakarta sareng Kasad
* Piyagam Menyongsong Acèh Damai sareng Danrem 011/LW
* International Certificate SCUBA DIVER sareng World Underwater Fed
* Kâtowa Alumni SMP/SMA 1988/1991 Lubuk Sikaping (2013)
* Kâtowa PSSI Kabhupatèn Pasaman (2016–)
* Kâtowa PMI Kabhupatèn Pasaman (2016–)

## Sombher
Abḍul Wachiḍ

**Abḍul Wachiḍ**  (lahèr 12 Mei 1961)panèka angghuta ḌPR RI neng è perioḍe 2009-2014 ḍâri fraksi Gerindra, ngawakilè Jhâbâ Tengnga. Sabellunna, Abḍul Wachiḍ  kalonta dhâddhi pangusaha tebbhu sè sukses bân katowa Asosiasi Petani Tebbhu Inḍonesia (APTRI). Abḍul Wachiḍ  jhughân dhâddhi katowa Ḍewan Perwakilan Ḍaèrah (DPD) Gerindra ghâbây Jhâbâ Tengnga, sè abâhas masalah petani. Salèrana ètugasaghi ḍâ' Komisi IV ḌPR RI, sè ngator Pertanian, Perkebunan, Kehutanan, Urusan Maritim, Perikanan, bân Pangan.

## Latar belakang
Abḍul Wachiḍ  èpèlè polè ka ḌPR RI è perioḍe 2014-2019 ḍâri Partai Gerakan Inḍonesia Raya (Gerinḍra), sè abâkkèlaghi kacamadhân pamèlèyan Jhâbâ Tengnga II sa'amponna èkaolle 65.925 sowara. ḍâri taon 2009-2014, Abḍul Wachiḍ  atugas è Komisi IV, sè ngawasè pertanian, perkebunan, kehutanan, perikanan, bân pangan.

Abḍul Wachiḍ  panèka angghuta sè maddhek Persatuan Petani Tebbhu Inḍonesia bân aktif è Persatuan Petani Inḍonesia (HKTI). Ka'ahlianna è ḍâlem ngajhâri orèng tanè madhâddhi katowa Gerinḍra Prabowo Subianto, sè saterrossa èsoro dhâddhi pendiri Partai Gerinḍra è jhâbâ Tengnga. Abḍul Wachiḍ  aropa'aghi katowa Ḍewan Pemimpin  Ḍaèrah Gerindra (ḌPḌ) è Provinsi Jhâbâ Tengnga.

Abḍul Wachiḍ  panèka pengusaha tebbhu sè sukses bân katowa Persatuan orèng tanè Tebbhu Inḍonesia (APTRI). Salèrana anḍi' pan-bârâmpan perusaha'an, è antarana PT Sarana Makmur Sejahtera (ḍistributor motor VIAR) bân PT Tiara Abadi Mas (proḍusen pakakas berrâ').

È bâkto 2014-2016, Abḍul Wachiḍ  atugas è Komisi VI, sè ngawasi investasi, BUMN, koperasi, inḍustri, bân pardhâghângan.

## Rèwayat Penḍiḍighân

* SMP Pecanga'an 01, SMA Sultan Agung, dhisa Kriyan, Jepara (1982)

## Parjhâlânan Politik

* Katowa Umum Asosiasi Petani Tebu Inḍonesia (APTRI) (2009 - Samangkèn)
* bâkkèl Katowa Persatuan Tani Jhâbâ Tengnga (HKTI) (2009 s/d Samangkèn)
* katowa ḍewan Perwakilan Ḍaerah jhâbâ Tengnga Partai Gerinḍra (2009 s/d samangkèn)
* Angghuta ḌPR Inḍonesia (2009-2014, 2014-2019, 2019-2024, 2024-2029)

## Sombher
Charles Honoris

**Charles Honoris** (lahèr, 23 Juli 1984) panèka angghuta ḌPR RI ḍâri kecamatan pemilihan Partai Demokrat Perjuangan Inḍonèsia (PḌI-P) (Jakarta III) (Jakarta Lao', Jakarta Bârâ', bân Kepulauan Sèbuh). Charles la akabin bi' Irene Bertina Irawan bân tatemmo è Jakarta Bârâ'. Charles panèka angghuta ngoḍâ ḍâri Partai Perjuangan Ḍemokrasi Inḍonèsia (PḌI-P). Salèrana èpèlè ḍâ' ḌPR RI è pemilu 2014, narèma 96.842 sowara. È pemilu 2019, Charles èpèlè polè kalabân 102.408 sowara.

Charles samangkèn atugas dhâddhi bâkkèl Katowa Komisi IX ḌPR RI, sè ngawasè kasehatdhân bân ketenagakerja'an.

Charles ajhâr èlmo politik è Universitas Kristen Internasional è Tokyo, Jeppang. E bâkto ajhâr è Jeppang, Charles Honoris cè' terlibatdhâ è organisasi mahasiswa sè èbâgi ḍâ' mahasiswa ḍâri bhân-sabbhân naghara. Molaè kuliah, Charles Honoris ampon aktif nolès parkara politik, HAM, bân hubungan internasional è pan-bârâmpan meḍia nasional Inḍonèsia. 

## Kalowarga
Charles panèka pottra sè ka lema' ḍâri Lutungan Honoris, pengusaha nasional sè, èbârengi Bill Gates bân petto' pengusaha nasional laènna, èlaporaghi aberri' ḍonasi US$80 juta ghâbây program kasehatdhân nasional è Inḍonèsia. Luntungan Honoris ècanthet dhâddhi presiḍen komisaris Moḍernland bân angghuta Ḍewan Perlinḍungan Keharmonisan Kalowarga Sulawesi lao'.

angghuta ḌPR Inḍonèsia (ḌPR RI) 2014-2019

Charles Honoris mennang sowara sè palèng bânnya' è ḍaera pemilu ḌKI III kalabân 96.842 sowara, makala seniorna, Effenḍi Simbolon, bân Katowa ḌPR RI Marzuki Alie (ḍâri Partai Demokrat). Charles ètugasaghi ḍâ' Komisi I ḌPR RI, sè ngawasi Pertahanan, Urusan Luar Negeri, Intelijen, bân Komunikasi Informasi.

## Sombher
Bahlil Lahadalia

Bahlil Lahadalia (lahèr 7 Agustus 1976) panèka pangusaha bân politikus Indonesia sè ajabat mènangka Menteri Ènergi bân Sombher Daya Mineral sejjhâk 19 Agustus 2024 bân katua umum Partai Golongan Karya sejjhâk 21 Agustus 2024. Sabelluna, salèrana ajabat mènangka Kapala Bhâdhân Koordinasi Penanaman Modal (BKPM) sè èlanti' tangghâl 23 Oktober 2019 sè aghentè nyama tangghâl 28 April 2021 dhâddhi Kamenterian Invèstasi kantos salèrana èlanti' mènangka Menteri Invèstasi è arè sè padâ. Salaènna panèka, Bahlil panèka Katua Umum Bhâdhân Pangurus Pusat Himpunan Pangusaha Ngodâ Indonesia (BPP HIPMI) periode 2015–2019 bân dhâddhi angghuta sejjhâk taon 2003.

## Karir awwâl bân pendidikan
Salèrana amolaè asakola è SDN 1 Seram Tèmor bân alanjut ka SMPN 1 Seram Tèmor. Salèrana apinda ka Fakfak bân lanjut asakola è SMA YAPIS Fakfak. Salèrana ajhuwâlân kue bâkto ghi' SD, kondèktur angkot bâkto SMP bân akhèrra dhâddhi sopir angkot bâkto asakola SMA.

Saellana lulus, salèrana alanjut studina è Sakolah Tèngghi Èlmo Èkonomi Port Numbay è Jayapura bân lulus è omor 26 taon polana bâdâ kadhâddhiyân Mei 1998. Bâkto dhâddhi  mahasiswa, salèrana aktif è Himpunan Mahasiswa Islam è Papua bân sempet ajabat mènangka Bendahara Umum Pangurus Rajâ Himpunan Mahasiswa Islam è periode 2001-2003. Salèrana sempet alako è Sucofindo saellana lulus sarjana. Saellana ambu alako, salèrana pas maddhek tello'  perusahaan anyama PT Rifa Capital, PT Bersama Papua Unggul bân PT Dwijati Sukses.

Salèrana ajhâlâni pendidikan è Universitas Cenderawasih bân ollè gellar Magister Sains è bidang Èkonomi. È taon 2024, Bahlil ngaollè Gellar doktor dâri Sakolah Kajian Stratejik bân Global Universitas Indonesia. tapè, gellar ka'dinto è ghi' ta' èresmiyaghi sareng UI.

## Karir politik
Bâkto pèlèyan umum Prèsidèn Indonesia 2019, Bahlil nyokong Joko Widodo ghâbây nyalon È periode kaduwâ' mènangka Prèsidèn. salèrana dhâddhi Direktur Direktorat Penggalang Pemilih Ngodâ tim kampanye Jokowi sareng Ma'ruf Amin. Saellana panèka, salèrana èyangka' dhâddhi kapala Bhâdhân Koordinasi Penanaman Modal tangghâl 29 Oktober 2019. Salèrana èlanti' mènangka menteri Invèstasi partama Indonesia tangghâl 28 April 2021 saellana pamaddheghân Kamenterian Invèstasi.

Tangghâl 4 Februari 2022, Menteri Ènergi bân Sombher Daya Mineral, Arifin Tasrif o-taona èghentè ka Bahlil mènangka menteri ad interim polana alesan mas'alah kasehadhân sè dhâddhi rahasia. Parghentèan kasebbhut efektif molaè 3 Februari 2022. Pas akhèrra, alesan saongghuna polana Tasrif èperrè Covid-19. Tangghâl 19 Agustus 2024, Bahlil èlanti' sareng  Joko Widodo aghentè'è Tasrif.

Bahlil resmi dhâddhi Katua Umum Partai Golkar aghentè'è Airlangga Hartarto sè nyorot È tangghâl 9 Agustus 2024. Kapotosan ka'dinto adhâsar hasèl Rapat Pimpinan Nasional ka XXI Partai Golkar è Jakarta.

## Sombher-sombher
Widiyanti Putri Wardhana

Widiyanti Putri Wardhana (lahèr 8 Desember 1970) panèka pangusaha, filantropis, bân politikus Indonesia. Salèrana molaè èkennal publik lèbât kontribusina è dhunnya usaha mènangka sala sèttong pamaddhek bân pimpinan Teladan Group, panèka perusahaan invèstasi kalabân portofolio bisnis sè èdiversifikasi. Salèrana samangkèn ajabat mènangka Menteri Pariwisata Indonesia dâlem Kabinèt Merah Putih sejjhâk 21 Oktober 2024 è dâlem pamarènta'an Prèsidèn Prabowo Subianto.

## Kaodi'ân Awwâl bân Pendidikan
Salèrana lahèr è tangghâl 8 Desember 1970 è Singapura. salèrana panèka ana' partama dâri eppa'na anyama Wiwoho Basuki Tjokronegoro bân èbhuna anyama Kartini Basuki. Eppa'na èkennal mènangka pamaddhek pan-bârâmpan  perusahaan ènergi nasional, akadhi Imeco Inter Sarana, Indoturbine, bân Tripatra Engineers & Constructors, tor èbhuna panèka mantan atlet nasional sè pas èkennal mènangka ahli lukis.

Salèrana ajhâlâni pendidikan SMP-SMA è  Collège du Léman, Swiss. Pas alanjut ka pendidikan tèngghi è Universitas Pepperdine è taon 1993 bân ollè Gellar Sarjana Sains è jurusan Administrasi Bisnis. Salèrana lulus kalabân Gellar Bachelor of Science in Business Administration.

È kampus ka'dintk salèrana atemmo sareng Wisnu Wardhana, sè pas dhâddhi lakèna tor  mitra dâlem kaodi'ân bân parjhâlânan bisnissâ.

## Karir

### Dhunnya Usaha
Saellana mamarè pendidikan, salèrana toman alako è sèktor keuangan internasional è New York bân Hong Kong. Salèrana pas abâli ka Indonesia bân amolaè karir è PT Imeco Inter Sarana. Taon 2004, salèrana asareng kalowarghâ maddhek Teladan Group, panèka perusahaan investasi sè samangkèn fokus è agrobisnis, ènergi, industri, properti, bân media.

Salèrana toman ajabat è PT Teladan Aprima Agro mènangka direktur dâri 2012 kantos 2021 bân mènangka komisaris sejjhâk 2021. Salèrana jhughân toman ajabat mènangka Chief Operating Officer PT Teladan Resources kantos 2024.

## Kalakowan Sosial
Salèrana ajabat mènangka Sekretaris Jenderal Yayasan Jantung Indonesia (YJI) ghâbây periode 2018-2024, sè andi' program edukasi kasehadhân jantung bân penggalangan dana ghâbây kagiadhân kasehadhân masyarakat.

Taon 2015, salèrana maddhek Yayasan Teladan Utama sè fokus è bidang pendidikan bân budhâjâ, bân sejjhâk 2024 salèrana ècatet mènangka angghuta Yayasan Wârisan Budhâjâ Indonesia. È Yayasan Kawula Madani salèrana dhâddhi Dèwan Pangawas sè agerra' è bidang pendidikan, seni-budhâjâ, tor pemberdayaan ana' bân bâbinè'.

## Menteri Pariwisata
Salèrana èlanti' tangghâl 21 Oktober 2024 mènangka Menteri Pariwisata Indonesia dâlem Kabinèt Merah Putih.

## Pangarghâ'ân
È taon 2019, majalah Globe Asia nyatet Widi dâlem daftar 99 Most Inspiring Women.

## Sombher
Firman Achmadi

**Brigadir Jenderal TNI (Purn.) Firman Achmadi** (lahèr 13 Juni 1959) panèka pensiyunan perwira TNI-AD sè apangkat tèngghi sè sabellunna atugas mènangka Kepala Percobaan bân Hubungan Masyarakat Sekretariat Jenderal Wantannas.

Firman, alumni Akmil taon 1985, andi' pangalaman è Polisi Militèr (CPM). Posisi ahèrra jènderal bintang sèttong panèka dhâddhi Direktur Pemeliharaan bân Ketertibân (Dirbin Hartib) è Pusat Kepolisian Militèr (Puspomad).

## Operasi Panangkâbbhân
Firman, toman dhâddhi Kepala Tim Unit Penyelidikan bân Kâamanan Puspomad, sè ètugasè mimpin operasi nangkep Kopral (Marinir) Suud Rusli sè buru. Orèng sè matè'è jhârâghânna PT. Aneka Sakti Bhakti Boedyharto Angsono ampon pan-bârâmpan kalè lolos dâri tahanan bân ahèrra ètangkep polè sareng tim sè èpimpin Firman è sèttong roma è tengnga sabâ è kampong Susukan Girang Hamlet, Dhisa Gunung Sari, Kacamadhân Pegaden, Subang, Jhâbâ Bârâ'. 

## Karir Militèr

* Dandenpom II/3 Lampung (2002-2005)
* Ka Timsat Litdik dan Keamanan Puspomad (2005-2005)
* Danpom Kostrad (2007-2009)
* Danpomdam V/Brawijaya (2009-2012)
* Dirbin Hartib Puspomad (2012-2015)
* Karo Humas Setjen Wantannas (2015-2017)

## Sombher
Rini Widyantini

Rini Widyantini (lahèr 29 Mei 1965) panèka  birokrat Indonesia sè ajabat mènangka Menteri Pendayagunaan Aparatur Naghârâ bân Reformasi Birokrasi (MenPAN-RB) sejjhâk 21 Oktober 2024. Sabelluna salèrana ajabat mènangka Sekretaris KemenPAN-RB sejjhâk taon 2022. Salèrana akarir è kamenterian kasebbhut sejjhâk taon 1997.

## Kaodi'ân Awwâl
Rini Widyantini èlahèrraghi è Bandung, Jhâbâ Bârâ' tangghâl 29 Mei 1965. Salèrana asakola è  SD Tikukur IV Bandung (1976), SMP Santa Angela Bandung (1980), bân SMA Santa Angela Bandung (1983). Salèrana ngaollè Gellar Sarjana Hokom dâri Universitas Padjadjaran taon 1988 bân Master of Public Management dâri Universitas Flinders taon 1999.

## Karir
Rini Widyantini molaè karir pagawai naghârâ sipil È tangghâl 2 Juli 1997 mènangka Analis Kabijaghân dâlem Asisten Deputi Urusan Pelaksanaan Kabijaghân Kamenterian Pendayagunaan Aparatur Naghârâ. Tangghâl 2 Desember 2000, salèrana èyangka' dhâddhi  Kapala Subbidang Penyusunan Kabijaghân Kelembagaan Non Departemen. Tangghâl 14 Mei 2001 salèrana èyangka' dhâddhi Kapala Bidang Penyusunan Kabijaghân Kelembagaan Non Departemen. Tangghâl 25 Januari 2002 salèrana èpinda dhâddhi Kapala Bidang Desain Kelembagaan Non Departemen. Ennem taon saellana, tangghâl 6 Mei 2008 salèrana èyangka' dhâddhi Asistèn Deputi Kelembagaan Perekonomian. Tangghâl 12 Januari 2009 salèrana èyangka' dhâddhi Asistèn Deputi Kelembagaan Perekonomian I. Tangghâl 8 Juni 2010 salèrana èyangka' dhâddhi Asistèn Deputi Perumusan Kabijaghân Kelembagaan.

Taon 2011 Rini èyangka' dhâddhi Staf Ahli Menteri PANRB Bidang Hokom. Taon 2012 salèrana èyangka' dhâddhi Deputi Bidang Kelembagaan. Taon 2013 salèrana èyangka' dhâddhi Deputi Bidang Kelembagaan bân Tata Laksana. Sangang taon saellana, tangghâl 3 Januari 2022 salèrana èyangka' dhâddhi Sekretaris Kamenterian PANRB. tangghâl 9 Januari 2020, salèrana èyangka' dhâddhi Komisaris PT Pegadaian.

## Kontrovèrsi
Rini Widyantini ngalakonè kalakowan kontroversial È tangghâl 7 bân 8 Maret 2025 kalabân makalowar sorat èdaran No. 8/1043/M.SM.01.00/2025 perihal tindak lanjut panyesuaian jadwal pangangka'an CASN T.A. 2024 bân sorat èdaran No. 2793/B-KS.04.01/SD/K/2025 perihal panyesuaian jadwal sèlèksi calon ASN kabhutowan taon 2024 èssèna sè abhâreng ka'dinto èkaghâbây ta' kalabân urgensi, ka'dinto matakerjhât CPNS bân CPPPK angkadhân 2024 sè ènyata'aghi lulus ghâbây alako samestèna èbitong molaè tangghâl (TMT) dâri 1 maret 2025 (bâdâ È sorat Deputi Bidang Penyelenggaraan Layanan Manajemen ASN No. 1239/B-MP.01/SD/D/2025 tangghâl 14 januari 2025 perihal usul paneptebbhân NIP ASN TA. 2024). Salèrana nyata'aghi KemenPAN RB Komisi 2 nunda bân TMT abhâreng CPNS bhâkal èlanti' tangghâl 1 oktober bân CPPPK bhâkal èlanti' tangghâl 1 maret È taon saellana, sè aghâbây komèntar negatif, dhuka, bân kakecèwa'an dâ' pamarènta'an Prabowo - Gibran, sè ta' ngurus dâ' masyarakat sè lulus tès kasebbhut, para CPNS bân CPPPK bâgiyân 1, taon 2024. 'Sè pas èpabâdâ dèmo tangghâl 10 maret 2025 sareng 4 juta cpns/cpppk'.

## Sombher-sombher
Eḍhy Prabowo

Eḍhy Prabowo (lahèr è tangghâl 24 Ḍèsèmber 1972) panèka sala sèttong politisi Inḍonèsia ḍâri Partai Gerakan Inḍonèsia Raya (Partai Gerinḍra). Eḍhy ajabat dhâddhi Mentri Kelautan bân Perikanan è Kabinet Inḍonèsia m ajjhuèbâbâna Presiḍen Joko Wiḍoḍo bân bâkkèl Presiḍen Ma'ruf Amin molaè tangghâl 23 Oktober 2019, kantos nyorot ḍâri jabatdhân è tangghâl 25 November 2020. Salèrana jhughân dhâddhi Katowa Komisi IV DPR bân Katowa fraksi Gerinḍra è Majelis Musyawarah Rakyat (MPR RI) ḍâri taon 2014 kantos taon 2019.

## Biografi
Eḍhy sabellunna atlet pencak silat nasional. Salaèn suksès è Pekan Olahraga Nasional (PON), salèrana jhughân ampon noro' kejuara'an internasional. Karir Eḍhy èmolaè taon 1991. Ètarèma maso' ka Akaḍemi Militer Inḍonèsia (Akabri) è Magelang, Jhâbâ Tengnga. Sayangnga, penḍiḍighânna è Akmil coma abitdhâ ḍutaon. Eḍhy èpakalowar polana sanksi pelanggaran sè èlakoni.

Sa'amponna ghâpaneka arantau ka Jakarta tor ekennallagi ḍâ’ Prabowo Subianto, sè bâkto ghâpanèka ghi’ dhâddhi Letnan Kolonel tor Komandan Golongan III Pasukghân Khusus Inḍonèsia (Kopassus). Eḍhy èkennalaghi ka Prabowo sareng Pak Yul è pesta è area Pantai Ancol.

Prabowo akhèrra ngajhâk Eḍhy bân ca-kancana maso'. Salèrana mabiayaè penḍiḍighân Eḍhy è Fakultas Ekonomi è Universitas Moestopo. Jhughân nyoro Eḍhy ka'angguy ajhâr silat sabbhân aher minggu è Batujajar, Banḍung.

Sajân abit, Eḍhy akhèrra dhâddhi orèng kaparcajâ'ânna Prabowo. Salèrana noro'è è bâkto è Jerman bân Yorḍania, è bâkto Prabowo molaè alako è naghârâ-naghârâ jâriya.

Sa'amponna Prabowo maddhek Partai Gerinḍra, akhèrra Eḍhy nyaba’ acalon legislatif è kampong asalla, è ḍaèra pamèl!eyan somattra ḍâjâ II. E ḍissa’, Eḍhy kodhu asaèngan ban pan-bârâmpan orèng politisi senior akadhi Mustafa Kamal, Ḍoḍi Alex Nurḍin, tor Nazaruḍin Kiemas. Eḍhy jhughân sukses dhâddhi calon legislatif nomer lèma' sè narèma sowara sè palèng bânnya'.

Maske ampon dhâddhi angghuta ḌPRḌ, Edhy pagghun aktif ngator sakola’an silat Satria Muḍa Inḍonèsia tor pan-saponapan usaha laenna.

è bâjâ lagghuh tangghâl 25 Novèmber 2020, Edhy Prabowo, dhâddhi Menteri Kelautan bân Perikanan, ètahan èbârengngè binèna bân ḍuwâ' angghuta staf sareng para penyiḍik ​​ḍâri Komisi Pemberantasan Korupsi (KPK) polana ècurigai korupsi è ḍâlem èkspor benur  sa'amponna kunjungan karjâ ka Amèrika Serikat. Edhy dhâddhi mentri sè lughâllu bân sè palèng ghâncang ètangkep è bâbâna pamarènta'an Presiḍen Joko Wiḍoḍo bân bâkkèl Presiḍen Ma'ruf Amin.

## Sombher
Brian Yuliarto

Brian Yuliarto (lahèr 27 Juli 1975) panèka  akademisi bân paneliti Indonesia bidang nanoteknologi è Institut Teknologi Bandung. Samangkèn salèrana ajabat mènangka Menteri Pendidikan Tèngghi, Sains, bân Teknologi Indonesia sejjhâk 19 Februari 2025.

Sabelluna, Brian ajabat mènangka Dèkan Fakultas Teknologi Industri periode 2020-2024 bân Bekkèl Rektor Bidang Risèt bân Inovasi Institut Teknologi Bandung periode 2025–2030. Sabbhân arèna, salèrana panèka sala sèttong dosèn bân ghuru rajâ è Fakultas Teknologi Industri ITB.

## Kaodi'ân
Brian Yuliarto lahèr tangghâl 27 Juli 1975, è Jakarta, Indonesia. Salèrana mamarè SMA è SMAN 14 Jakarta bân studi sarjanana è Institut Teknologi Bandung è taon 1999 bân alanjutaghi pendidikan magister tor doktoralla è bidang Teknik Kuantum bân Èlmo Sistem è Universitas Tokyo, Jeppang bâng-sèbâng è taon 2002 bân taon 2005.

Brian ajabat mènangka Dèkan Fakultas Teknologi Industri è ITB dâri taon 2020 kantos taon 2024. Salaènna ngajhâr è Fakultas Teknologi Industri ITB, samangkèn salèrana jhughân ajabat mènangka Profèsor tamoy è Universitas Tsukuba, jabadhân sè ètegghu' sejjhâk taon 2021. Salaènna kontribusi bidang  akademik, panelitian Brian fokus dâ' pangembhângan sènsor abasis nanoteknologi ghâbây adeteksi gas bhâbhâjâ, polutan lingkungan, bân adiagnosis panyakèt akadhi  kanker, hepatitis, bân demam berdarah.

Brian ampon nolès lebbi dâri 326 publikasi è jurnal internasional sè ampon indeks Scopus, kalabân 5.506 sitasi bân h-indeks 43. È Google Cendekia, salèrana ampon nolès 410 publikasi kalabân 6.600 sitasi. Pangarghâ'ân sè toman È tarèma panèka Habibie Award È taon 2024, pangakowan mènangka paneliti palèng bhâghus è bidang Nanosains & Nanoteknologi è Indonesia è taon 2023, bân maso' dâlem daftar 2% ilmuwan palèng bhâghus sa-dhunnya è taon  2024. Salèrana èakoè mènangka paneliti palèng bhâghus è ITB taon 2021 bân narèma pangarghâ'ân dosèn kalabân prèstasi è bidang sains bân teknologi è ITB taon 2017.

Brian jhughân ajabat mènangka Katua Pimpinan Cabang Muhammadiyah Cibeunying Kaler, Bandung 2023–2027 bân Katua Lembaga Kajian Kerja Sama Strategis Pimpinan Wilayah Muhammadiyah Jhâbâ Bârâ' 2023–2027.

È tangghâl 19 Februari 2025, Brian èlanti' mènangka Menteri Pendidikan Tèngghi, Sains, bân Teknologi (Mendiktisaintek), aghentè'è Satryo Brodjonegoro. sabelluna, bâdâ kalompo' rèng seppo morèd sè narèma Beasiswa Indonesia Maju (BIM) bâgiyân ka-4 sè mabâdâ aksi protès è kompleks Kamenterian Pendidikan bân Kabudhâjâ'ân, Jakarta polana kobetèr kalabân bâdâna èfisiènsi  anggaran è Kemendiktisaintek.

## Sombher
Edy Rahmayadi

Edy Rahmayadi sè aghâdu'i gellâr Datuk Laksamana Nara Diraja (lahèr 10 Maret 1961) panèka *politikus* bân *purnawirawan perwira* tèngghi *TNI Angkatan* Dârât sè ajabât mènangka Gubernur Somattra Ḍâjâ pèriode 2018–2023. Adhâsarraghi Sorat Kapotosan *Panglima TNI Nomor Kep/12/I/2018*, tangghâl 4 Januwari 2018 parkara maambu ḍâri bân pangangkadhân ḍâlem jabadhân è lingkungan *TNI*, panjhânnânganèpon ètattappaghi ḍhâddhi *Pati Mabes TNI AD* (ḍâlem rângka pènsiun dhimèn). Sabellunna, panjhânnânganèpon ajabât mènangka *Pangkostrad*  aghântè Jenderal TNI Mulyono agântèaghi Jènderal TNI Mulyono sè naè’ jabatân dhâddhi *KSAD*.

Edy Rahmayadi panèka lulusân *Akademi Militer* taon 1985 sè aghâdu'i bânnya’ pangalaman è bidhâng *infanteri*. Jabatân sabellunna panèka Panglima Kodam I/Bukit Barisan. Edy Rahmayadi pèrna ajabât mènangka Komandan Yonif Linud 100/Prajurit Setia sè amarkas è Namu Sira-Sira, Langkat, Provinsi Somatra Ḍâjâ.

## Kaoḍi'ân Awwâl
Edy lahèr è Sabang, Acèh è tangghâl 10 Maret 1961. Ramana, Kapten Kal. (Purn.) Rachman Ishaq panèka *prajurit TNI-AU* katoronan *Melayu Deli* sè ètugassaghi è ḍissa' , samentara èbhuna katoronan Jhâbâ .

Edy nempuh panḍhiḍhighân dhâsar è SD Slako A, Madiun, Jhâbâ Tèmor taon 1966-1972. Saterrossa panjhânnânganèpon asakola è SMP Angkasa Mèdan taon 1972-1975 bân SMA Negeri 1 Mèdan taon 1975-1979.

Samarèna lulus SMA è Medan, panjhânnânganèpon maso' universitas è Universitas Islam Somattra Ḍâjâ. 

## Sombher