Zainal Mustafa

KH Zainal Mustafa, sè èkennal jhughân kalabân nyama Zaenal Mustafa, panèka ulama kharismatik dâri Tasikmalaya, Jhâbâ Bârâ', sè èkaenga'è mènangka pahlawan nasional Indonesia polana peranna è dâlem mimpin perlawanan rakyat è bâbâna pendudukan Jeppang è bâkto Perang Dunia II. bâgiyân sè ta' bisa èpèsah dâri kawajiban moral bân imanna.

È dâlem kontèks pendudukan Jepang sè represif, KH Zainal Mustafa muncul mènangka tokoh sè akompolaghi kepemimpinan agama, keberanian politik, bân perlawanan anti-kolonial. Nolak praktek seikerei (hormat ka Kaisar Jepang) bân kabijakan militer Jepang laènna aghâbây gerakan sè èpimpin bânnè namong konflik lokal, namong simbol perlawanan Muslim ghâbây penindasan bân paksaan ideologis.2 Sikap panèka aghâdhui posisi mènangka ulama prajurit sè nyambung agama, martabat manossa, bân kamardika'an nasional.

## Kaodi'en
KH Zainal Mustafa lahir Hudaemi tanggal 1 Januari 1899, e Sukamanah, Singaparna, Tasikmalaya, dari kalowarga tane andhap asor. Latar sosial panèka mabâdâhaghi sensitivitasna dâ' kasossa'an orèng biasa bân madhâddhiyâghi sakola'an asrama Islamna (pesantren) bânnè namong kennengngan ghâbây pendidikan agama namong jhughân kennengngan ghâbây mabâdâhaghi kasadaran sosial.

E taon 1927, salerana alampa’agi haji ka Mekkah. Pangalaman rohani bân intelektual ka'dinto malebbar pemahamanna dâ' dunnya Islam bân makowat pamangghi jhâ' agama ta' bisa èpèsah dâri perjuangan alaban penindasan. E bakto mole dhari Tanah Socce, aba’na ngadeggagi Pesantren Islam Sukamanah, se akembang dhaddhi pusat pendidikan Islam se penting e Priangan Temor. È sakola'an asrama panèka, pangajharan aliran fiqh Syafi'i èpadhâddhi sèttong kalabân penanaman nasionalisme bân keberanian moral è dâlem ngadhebbi ketidakadilan kolonial.

Keterlibatanna è organisasi agama jhughân nojjhuaghi orientasi sosial-politikna. Taon 1933, KH Zainal Mustafa agabung sareng Nahdlatul Ulama (NU) ban eangkat daddi Wakil Ketua cabang Tasikmalaya NU. Lebat NU, èpon ajhârbâ'aghi perspektif Islam sè èkasennengi orèng bân nolak dominasi kolonial, sambi èpabhâjheng jaringan ulama sè bhâkal aperan è dâlem perlawanan. 

## Karirre
Molaè awal taon 1930-an, KH Zainal Mustafa èkennal mènangka khotib sè terrang-terrangan ngritik kabijakan-kabijakan penjajahan Bâlândhâ. Khotbah-khotbahna bhunten namong abhâhas parkara agama namong jhughân parkara ekonomi sè ta' adil, eksploitasi orèng, bân kawajiban orèng Islam kaangghuy nolak penindasan. Khotbah-khotbah gapaneka sakone’-sakone’ nombuwagi kasadaran nasional e antarana santre-santre (santri) tor masyarakat disa e Tasikmalaya.

Kagiatan-kagiatan panèka aghâbây èpon èpantau sareng pamarèntah kolonial. È bulân November 1941, otoritas Hindia Belanda nangkep KH Zainal Mustafa bân pan-bârâmpan ulama laènna, è antarana KH Ruhiat, ètuduh ngajhâk pemberontakan.4 Salerana ètahan sakejja' è penjara è Tasikmalaya bân Bandung, sabellunna akhèrra èbebasaghi è bulân Januari 1942, ètemmoè kalabân ronto'na pamarenta'an Bâlândhâ è bâbâna invasi Jepang. Pangarep jhâ' Jeppang bhâkal dhâddhi "pembebas Asia" ghâgghâr robbhu. E babana penjajahan Jeppang, KH Zainal Mustafa nolak cem-macemma kabijakan se eanggep penindasan tor alaban dha’ ajaran Islam, khusussa praktek seikeirei (sojud dha’ Kaisar Jepang), se eanggep pelanggaran prinsip monoteisme.

Puncak perlawanan kadhâddhiyân è tanggal 25 Februari 1944 (1 Maulud, 1363 H), è bâkto èpon mimpin pemberontakan rakyat è Singaparna. Areng-sareng sareng mored dâri Asrama Islam Sukamanah, èpon rèncanaaghi aksi sè tamaso' penculikan pejabat Jepang, sabotase jalur komunikasi, bân nyoba' mabebas tahanan politik. Namong, pasukan militer Jepang sè jhâu lebbi bhâghus berhasil ngajhâk perlawanan. Ra-kèra 86 orèng èlaporaghi matè è dâlem represi, sè dhâddhiyâghi kadhâddhiyân Singaparna sala sèttong pemberontakan rakyat sè palèng bhâghus è bâbâna Jeppang è Jawa Bârâ'.

KH Zainal Mustafa ètangkep polè è bulan Sèptèmber 1944 bân èsiksa berra' è bâkto ètahan, tamaso' è Penjara Banceuy, Bandung. Saterrossa èpindahaghi ka Jakarta bân èeksekusi sareng regu penembak è tanggal 25 Oktober 1944, è Penjara Glodok. Saellana merdeka, perjuanganna èkennal sareng naghara mènangka wujud perlawanan sè nyatuaghi iman, martabat manossa, bân patriotisme. Pamarèntah Indonesia secara resmi ènyataaghi mènangka Pahlawan Nasional, madhâddhiyâghi KH Zainal Mustafa dhâddhi lambang para ulama prajurit sè aghunaaghi pesantren Islam mènangka pangkalan jihad alaban penjajahan bân penindasan.

## Sombher