Kiai Saleh Lateng

Kiai Saleh Lateng, juga dikenal sebagai KH Kiagus Muhammad Saleh Syamsuddin, merupakan ulama kharismatik dan pejuang kemerdekaan Indonesia dari Banyuwangi, Jhâbâ Tèmor. Lahir è taon 1862 è Kampung Mandar, èpabhâjheng è lingkungan agama bân sosial sè abhânto komitmenna dâ' dakwah Islam, pendidikan pesantren Islam, bân perjuangan è bâbâna penjajahan. Sampè' seda è taon 1952 è omor 93 taon, Kiai Saleh Lateng èkennal mènangka tokoh sè ros-terrosan ngabdiaghi odi'na ghâbây ra'yat bân bhângsa. Peran sejarahna ècerminaghi bânnè namong dâlem karya ilmiahna namong jhughân dâlem kontribusina kaangghuy abhânto èbentuk kasadaran sosial bân politik orèng Islam è awal abad ke-20. È taon 1910, èpadhâddhi Pondhuk Islam Lateng, sè èkembhângaghi dhâddhi pusat pendidikan Islam bân pengembangan kader-kader ulama bân aktivis gerakan. Lebat pesantren Islam ka’dinto, Kiai Saleh Lateng namenaghi nilai-nilai Islam, nasionalisme, sareng jiwa kamardika’an dha’ generasi ngodha.

È dâlem konteks gerakan nasional, Kiai Saleh Lateng èkennal polana partisipasina aktif è tahap-tahap awal Nahdlatul Ulama (NU) bân Sarekat Islam, duwâ' organisasi penting sè aghâdhui peran strategis è dâlem dinamika sosial-agama bân perjuangan kamardika'an Indonesia. Karjâna mabâdâhaghi Kiai Saleh Lateng mènangka tokoh sè nyambung antara dunnya pesantren Islam (pesantren), gerakan Islam modern, bân perjuangan nasional, sè madhâddhiyâghi sala sèttong tokoh lokal sè palèng berpengaruh è dâlem jhâjhârbâ'ân Indonesia.

## Kaodi'en
Kiai Saleh Lateng èlahèrraghi è tanggal 7 Maret 1862, sè bertepatan sareng Ramadhan 6, 1278 Hijriyah, mènangka pottrana Ki Agus Abdul Hadi sareng Aisyah. Salerana asalla dâri kalowarga sè agama kalabân garis keturunan sè, menorot tradisi lisan bân sumber keluarga, bisa ètelusuri dâri Fatahillah bân sacara silsilah èkabâli ka Nabi Muhammad, garis keturunan sè aghâbây kontribusi kaangghuy makowat otoritas moral bân agamana è dâlem masyarakat. Dhari gi’ ngodha, Kiai Saleh nerrossagi pendidikan Islam e pan-saponapan pusat pangajharan. Fase sè parlo è dâlem pembentukan intelektual bân rohani èngghi panèka ajhâr sareng Syaichona Kholil Bangkalan è Madhurâ, ulama terkemuka sè èkennal mènangka ghuru para pendiri Nahdlatul Ulama. E babana bimbingan tokoh karismatik ka’dinto, Kiai Saleh banne namong ngaji fiqih Islam (fiqh) tor tasawuf (tasawuf), namong jugan nyerep tradisi pesantren Islam (pesantren) se negga’agi tatakrama se sae, ikhlas, tor bakte dha’ masyarakat.

Kaangghuy madalem pangataowanna, Kiai Saleh lajhu nerrossaghi pangajian e Mekka ban neptep e Tanah Socce ra-kera pettong taon abidda. E dhissa', salerana ajhâr sareng pan-bârâmpan ulama sè èkennal, è antarana Syekh Khatib, bân èpabhâjheng pangataowan ilmiah bân jaringan ulama è Nusantara. E bakto mole dhari Mekka e bakto aomor ra-kera 38 taon, Kiai Saleh abali ka Banyuwangi kalaban tekad ngabdiyagi elmona dha’ masyarakat. Molaè ka'ḍinto, salerana aktif nyebbâlaghhi ajaran Islam kalabân cara dakwah, ngajhâri, bân maddek lembaga pendidikan, sè saterrossa bhâkal madhâddhi salerana sala sèttong ulama sè palèng berpengaruh è wilayah palèng tèmor Jâbâ.

## Karirre
Kiai Saleh Lateng ngadeggagi Pesantren Islam Lateng (Pesantren Lateng) mènangka pusat dakwah bân pendidikan Islam, sè aghâdhui peran penting dâlem transformasi sosial Banyuwangi. E bâkto jârèya, wilayah panèka èkennal polana konflik sosial sè rèng-sèreng bân praktek-praktek agama lokal sè kuat ècamporaghi takhayul. Kalabân cara sè persuasif dâlem dakwah, pendidikan asrama Islam, bân conto moral, Kiai Saleh on-laon ngobâ Banyuwangi dâddhi wilayah sè lebbi agama sè èorientasiaghi dâ' pencerahan Islam. Asrama Islamna dhâddhi titik acuan penting ghâbây masyarakat bân ngasèllaghi bânnya' mored sè bhâkal dhâddhi sarjana bân aktivis sè èkennal. 

È bidang sosial-politik, Kiai Saleh Lateng aktif è Persatuan Islam (Sarekat Islam), è antarana mimpin bân hadir è bânnya' rapat penting, sala sèttongnga rapat Sarekat Islam è Glenmore è taon 1913. Peran panèka nojjhuaghi keterlibatanna dâlem upaya kaangghuy maènga' kasadaran è antara orèng Islam tentang keadilan sosial bân penindasan kolonial. È taon 1928, salerana èpassra'aghi kaangghuy dhâddhi mustasyar (penasehat) Dewan Pelaksana Nahdlatul Ulama (PBNU), sè mamastheaghi jabatanna mènangka ulama senior sè èhormati è tingkat nasional. Perjuanganna alaban kolonialisme Balanda ta’ ambu e ranah pemikiran tor organisasi. Kiai Saleh aktif memobilisasi jaringan ulama (ulama Islam) bân santri (mahasiswa Islam) kaangghuy nolonge dakwah Islam bân perjuangan kemerdekaan. È bâkto Revolusi, salerana noro' jhâjhârbâ'ân para ulama bân pejuang è Resolusi Jihad è Sorbajâ è taon 1945. È bâkto situasi sè kritis, salerana èlang-alèng èkejar sareng otoritas kolonial kalabân ngèbâ è wilayah Pakistaji, kaangghuy ajaga kelangsungan perjuangan bân kaamananna jaringan perlawanan.

Salaèn jârèya, Kiai Saleh Lateng panèka sala sèttong ulama sè noro' maddek Nahdlatul Ulama è taon 1926, èbârengngè tokoh-tokoh kalonta akadhi KH Hasyim Asy'ari bân KH Wahab Chasbullah. Asrama Islam Lateng jhughân aghâdhui kegiatan awal GP Ansor, sè nandha'aghi peranna dâlem mabâdâhaghi generasi ngodâ Nahdliyin bân makowat basis sosial NU è Jawa Tèmor. Kiai Saleh Lateng adinggal dunnya tanggal 20 Agustus 1952, bertepatan sareng tanggal 29 Dzulqadah 1371 Hijriyah, ban ekoburragi e semma'na kennengan ngajhar tor dakwah. Sampè' satèya, masjid Lateng bân Pondhuk Islam pagghun dhâddhi landmark budaya bân agama è Banyuwangi, alambangaghi warisan sèttong ulama sè ngabdiaghi odi'na kaangghuy dakwah Islam, pendidikan pesantren Islam, bân kamardika'an Indonesia.

## Sombher