Sigmund Freud

**Sigmund Freud** (6 Mei 1856 – 23 September 1939) iyâ arèya seorang Austria katoronan Yahudo bân sè majhâghâ aliran psikoanalisis ḍâlem biḍang èlmo psikolgi. Mènorot Freud, kaoḍi’ân jiwa anḍi’ tello’ onḍâghân kasaḍaran, iyâ arèya sadâr (*conscious*) prasadâr (*preconscious*) bân ta’ sadâr (*unconscious*). Konsèp ḍâri tèori Freud sè palèng kasohor iyâ arèya tentang bâḍena alam bâbâ sadâr sè ngendaliaghi sabhâgien bânnya’ kalakoan. Salaèn jerèya, dhibi’na jhughân aberri’ parnyata’an jhâ’ kalakoan manossa èḍâsarè ka rassa sèksualitas (eros) sè awwâlla èrassa’aghi so manossa molaè kini’ ḍâri èbuna.

Pangalaman sèksual ḍâri èbu akanta nyoso. Saterossa ngalami panghembhângan otabâ tersublimasi, sampè’ makaluar pan berempan kalakoan laèn sè èsesuaiaghi kalabân atoan norma masyarakat otabâ norma eppa’. Samarèna cakanca kalakoanna sè anyama Alfred Adler ngongkapaghi bâḍâna insting matè è ḍâlem abâ’na manossa, maskè Freud awwâlla nola’ parnyata’an Adler kasabbhut kalabhân nyangkal sa kal-nyangkalla. È akhèrra, Freud mapaḍâ otabhâ ta’ manongghâl instting sèksual malolo sè bâḍe èḍâlem abâ’na manossa, tape èsandhingaghi kalabân insting matè (Thanatos). Maske ḍâ’iyyeh, dhibi’na ta’ perna nyinggung jhâ’ saongghuna asal tèori kasebbhut molana èsampèaghi so Adler.

Freud lèbur bân ajâr hipnosis è Prancis, pas eghuna’aghi ka’angghuy abânto sè sakè’ mental. Freud pas aningghâlaghi hipnosis samarèna dhibi’na bisa aghuna’aghi metoḍe anyar ka’angghuy mabâres sè sakè’ tekana psikologis, iyâ arèya asosiasi bèbas bân analisi mèmpè. ḍâsar bâḍâna metode kasebbhut asalla ḍâri konsep bâbâ sadâr. Asosiasi bèbas iyâ arèya mètoḍè sè èghuna’aghi ka’angghuy mateppa’ masalah-masalah sè ètekan so abâ; dhibi’ tapè teros nyoro kaluar tanpa èsaḍari sâènggha anyebab’aghi masalah, mon analisis mèmpè èghuna’aghi so Freud ḍâri pamahamanna jhâ’ mèmpè aropa’aghi pesen alam bâbâ sadâr sè abstrak ḍâ’ alam saḍâr. Pesen-pesen rèya aèssè katerroan, katako’an, bân samacemma kalakoan  èmosi laèn sampè’ kalakoan sè sama sakalè ta’ èsaḍari, polana jerèya, mètode analisis mèmpè bisa èghuna’aghi ka’angghuy ngongkap’aghi pesen bâbâ sadâr otabâ masalah sè èsèmpen, akanta hasrat, katako’an, kakobâtèran, bân kapegghelen sè ta’ èsaḍari polana ètekan so orèng. Monlah masalah-masalah bâbâ sadâr rèya la bisa èongkap, pamare’anna bisa lebbi gâmpang èpamarè.

Hal-hal rèya èkalako ka’angghuy ngembhângahi sèttong hal sè satèya èkenal dhâddhi “obat kalabân acaca”. Hal-hal rèya dhâddhi unsur otama psikoanalisis. Freud terotama terro ḍâ’ kabâḍe’ân sè lambâ’ èsebbhut histeria bân satèya èsebbhut sindrom konversi.
Tèori-tèori Freud serta carana ngobati pasien nimbulaghi masalah è Wina abad ka-19 bân ghi’ èdebataghi sampè satèya. Pamèkkeran Freud biasana èbahas bân è analisa dhaddhi kkarya sastra, filsafat, bân kabiasa’an umum, salèn dhaddhi debat sè ros-terosan dhaddhi risalah ilmiah bân kadokteran rèya.
Freud aropa’aghi toko kasohor terkaèt kalabân pendapat-pendapatdha è biḍang psikolgi. Bânnya’ istilah-istilah sè èghuna’aghi so bânnya’ orèng, misalla: ego, super ego, bân kompleks Oedipus.

## Kaluargâ
Sigmund Freud lahèr è Freiberg è tangghâl 6 Mei 1856. Kaluargana aropa’aghi katoronan Yahudi. Eppa’na anyama Yakub Freud mon èbuna anyama Amalia Natashon. Èbuna anika kalabân eppa’na teppa’ èbuna aomor 19 taon. Eppa’na anḍi’ bini due’. Dhibi’na aropa’aghi anak sarèang ḍâri eppa’na kalabân èbu ḍâri bini nomer due’. Eppakna Freud alako dhaddhi dhâgâng. Èbuna èkabin teppa’ anak ḍâri bini pertamana la aomor dhibâsa. Freud anḍi; ḍue’ kaka’ tiri lake’ ḍâri bini pertama eppa’na. Omor kaka’ tirina para’ padâ kalabân omorra èbuna. Teppa’ ghi’ kèni’, Freud amain kalabân ponakanna sè aropa’aghi anak ḍâri kakak tirina sè palèng toa. Margâ kabâdâ’en ekonomi sè teros ta’ bhâghus, kaluargana ngallè ka Wina teppa’ Freud ghi; aomor 4 taon.

## Pendidikan
Sigmund Freud asakola è sèttong tempat sè sattingkat kalabhan SMA. Tempat rèya èsebbhut gymnase. È tempat rèya, dhibi’na olle pangajhâren klasik tentang kabiasa’an Yunani bân kabiasa’an Romawi kona. Dhibi’na jhughân narèma pangajhâren tentang humanisme. Samolaè asakola, Freud ajhâr pan berempan bhâsa, iyâ arèya bhâsa latèn, bhâsa Prancis, bân bhâsa Inggris. Bhâsa Prancis bân bhâsa Inggris èkoasaè kalabân bhâgus. Samentara è romana, dhibi’na narema bâbulengan aghâma kalabân ajhâr bhâsa Ibrani, bhâsa Italia, bân bhâsa Spanyol.

## Pemkerran-pamekkeran

### Alam bâbâ sadâr
Freud abâgi kabâde’en jiwa manossa dhaddhi ḍue’ bâgien kalahân tello’ ondhâghân. Bâgiienna iyâ arèya kasaḍâren bân kata’sadâren. Kasadâren rèya èbâgi dhâddhi ḍue’ ondhâghân, iyâ arèya sadâr bân pra-sadâr. Mon kata’sadâren dhâddhi ondhaghan dhibi’. Freud anyata’aghi jhâ alam bâbâ sadâr aropa’aghi bâgien ḍâri pèkkèran. alam bâbâ sadâr aropa’aghi tempat nyèmpen pamèkkèran- pamèkkèran sè malarat akanta napso, insting, kenangan, otabâ èmosi sè bâḍe margâ trauma.  Alam bâbâ sadâr mon ka Freud aropa’aghi sombher motivasi ḍâ; hasrat individu sè anḍi’ sèfat saderhana sampè’ anḍi’ sèfat kreatif. Mènorot Freud, sombher alam bâbâ sadâr arèya asalla ḍâri sangkolan filogenetika. Sangkolan rèya aberri’ pangalaman-pangalaman sè ngalami pangulangan seccara genitika. Mankana, sabâgien kalakoanna manossa sè terbentu’ kalabân kakoatan psikologi ta’ mampu èsaḍari kabâde’enna. Hal rèya jhugân adhaddhiaghi manossa ta’ mampu mangartè motivasi abâ’na.
### Tèori Kapribadian
Pamèkkèran Sigmud Freud tentang kapribadian ahubungan kalabân tèorina sè laèn tentang mèmpè, jhâ’ sakbbhinna kalakoanna manossa sanget èpangaroè so alam bâbâ sadâr. Kasèmpolan rèya berlaku ḍâ ka kalakoanna manossa sè asèfat normal otabhâna ta’ normal. Neng è bitongan tartanto, bâḍâna mèmpè nandhâ’aghi jhâ’ sakabbhinna manossa ngidap neorosis. Kalakoan manossa sè ngalami anḍi’ katerkaitan sè sangèt cekka’ ḍâ ka mèmpè sè asalla ḍâri alam bâbâ sadâr. Tekanan kasebbhut aobhâ dhâddhi kalakoan anèh bân kabiasa’an neorosis laènna èdâlem mèmpè.

Tèori kapribadian manossa sè èkembhângaghi so Freud asalla ḍâri pangalamanna-pangalamanna ḍâlem nangani pasièn sè perna ngalami mèmpè. Dhibi’na jhugân ngalami langsung mèmpè-mèmpè sè pas èanalisa. Tèori kapribadian manossa sè èkembhângahi so Freud aropa’aghi hasèl ḍâri bânnya’ bâca’an Freud è bidang èlmo bân humaniora. Freud ngobâ tèori kapribadian sè èghâbây dhibi’ abiddha 50 taon sè tapongsor ḍâri masa oḍi’na.

Freaud apendapat jhâ’ parbhidhâ’en karakteristrik fisik adhaddhiaghi kapribadian antara lakè’ bân bini’ jhugân bhidhâ. Mènorotdhâ, parbhidhâ’en rèya la dhâddhi takdir ḍâri Tuhan sè ta’ bisa èobâ, èporop bân èprotès. Dhibi’na jhugân ayakini jhâ’ alabân kodrat ḍâ’ hal rèya aropa’aghi kalakoan sè aḍâb. Mankana, Freud anyata’aghi jhâ’ disposisi fisiologi bân biologi iyâ arèya takdir.

### Psikoanalisis
Sigmund Freud dhâddhi pamolan pertama soal tèori psikoanalisis. Tèori rèya èguna’aghi ka’angghuy aberri’ katerrangan tentan kapribadian individu seccara sistematis èdâsaraghi kualitas kajiwa’anna. Psikoanalisis jhugân èsebbhut psikolgi ḍâlem. Alasanna iyâ arèya katerrangan sè èbâghi ta’ gun kapribadian sè ètangalè ḍâri loar, tapè jhughân kapribadian sè bâḍe è ḍâlem abâ’na individu sè sèfatdhâ ta’ èsaḍari.

Dhibi’na nguca’ jhâ’ kata’sadâren aropa’aghi faktor se penting ḍâlem pèkkèran manossa. Dhibi’na anḍi’ minat ḍâ’ ka èksplorasi psikoanalitik. Penelitianna tentang psikoanalisis tojjuenna ka’angghuy nemmu cara pèkkèran manossa bisa aguna seccara normal. Pamèkkèran awwâl soal psikoanalisis èkoca’aghi è taon 1893 so Freud abâreng kalabân Josef Breuer. Sè kadue nerbataghi sèttong buku ajuḍul Studi Tentang Hiisteria.

ḍâlem karyana sè ajuḍul Ego dan Id (1923), Feud abhidhâ’aghi kalakoan manossa dhaddhi due’ bagien iyâ arèya kasadâren bân kata’sadâren. Bâḍe bâgien sè kaloar bân bâgien sè nyèllem. Bâgien kasadâren iyâ arèya bâgien gunung es sè ètangalè, samentara bâgien kata’sadâren iyâ arèya gunung es sè ta’ ètangalè. Okoran bâgien sè ta ètangalè rèya lebbi rajâ ebânḍinganghi kalabân bâgien gunung es sè ètangale. Ompana èarteaghi jhâ’ kata’sadâren aropa’aghi bâgien sè anḍi’ bânnya’ insting sè nyebabaghi kaluarra sakabbhinna kalakoan manossa. Konsèp kasadâren bân kata’sadâren so Freud èobâ pole ka’agghuy degghi’ èkenalaghi dhaddhi id, ego, bân super ego.

Freud jhugân abâgi tèori psikoanalisis dhaddhi tello’ aspèk sè bhidhâ, iyâ arèya struktur kapribadian, dinamika kapribadian, bân pangembhângan kapribadian. Struktur kapribadian iyâ arèua oraian tentang sistem-sistem psikolagis ḍâlem aba’na manossa. Dinamika kapribadian iyâ arèya cara kalakoan sè salèng apangaro è antara sistem-sistem psikologi sè bâḍe è ḍâlem struktur kapribadian. Tojjhuenna iyâ arèya ka’angghuy ngorangi kangètèghân. Samentara pangembhângan kapribadian eârte’aghi seccara gâmpang dhaddhi panerapan ḍâri sistem-sistem ppsikolgi ḍâlem oḍi’na manossa.

### Id, ego, bân super-ego
Id, ego, bân super-ego aropa’aghi struktur kapribadian manossa sè eator so Freud. Id bâḍè hubunganna kalabân prinsip kani’matan bân kasennengan. Ego ahubungan kalabân kasaḍâren bân tannghepbân ḍâ’ kanyata’an saènggâ ngasèllaghi cara ngala’ kapotosan. Samentara super-ego ahubungan kalabân panèlaian nèlai-nèlai otabâ norma-norma sè èkaètaghi kalabân kabâghusen otabâ kajubhâ’en. Id abentu’ kabhutoan alami bân kabhutoan biologis manossa, akanta kakanan, ènoman, bân sèksual. Ego aropa’aghi pananto ḍâ’ kanyata’an sè sèfatdhâ psikologis. Acaokopaghi kabhutoan Id seccara sosial ètarèma. Samentara katarèma’an super-ego ètantoaghi kalabân moral. Super-ego bisa abâtessè id bân maksa ego. Freud netepaghi jhâ’ dominasi èkaollè so id. Masalah sè kadhâddhien antara id, ego bân super-ego mènorot Freud aropa’aghi panyebâb dhaddhina masala ḍâ’ kapribadian manossa.

Asosiasi bèbas bân analisi impian
Molaè pertama, tèori psikoanalisis sè èkembhângaghi so Fruued gun dhaddhi tèori kapribadian. Namong, è pangembhângan saterossa, psikoanalisis jhugân dhâddhi sala sèttong mètoḍè ḍâlem psikoterapi. Freud aghuna’aghi psikoanalisis sè èkembhângaghi dhâddhi mètode perawatan mèdis bân tèrapi ḍâ’ penderita panyakè’ saraf bân penḍeita gângguen jiwa.

Freaud pas mabâḍe tèrapa kalabân due’ mètode otama, iyâ arèya asosiasi bèbas bân analisis impian. Asosiasi bèbas aropa’aghi mètode sè èkalako samarèna tèrapa pertama mare. Pasièn èsoro ka’angghuy nyampèaghi hal apa bhâi sè èkaenga’i ḍâlem pèkkerna samarèna narèma tèrapi. Hal-hal rèya pas è analisis ḍâlem hubungan asosiasi ka’angghuy lebbi ḍâlem. Hal-hal rèya biasana abentu’ ca’-oca’an. ḍâsarra asosiasi bèbas iyâ arèya asumsi umum jhâ’ masalah individu biasana lèbât ḍâlem oca’. Samentara mètode analisis impian aghuna’aghi tèma-tèma tartanto sè èpèlè so pasièn  bân tèma sè kaluar teppa’na pasièn ngalami mèmpè. Mètode rèya ḍâ’ ka bâḍena impian sè terro èkaollè individu ḍâlem mamarè permasalahan sè palèng ḍâsar bân palèng ḍâlem sè èjhâleni. Permasalahan rèya ollè rèprèsi sè koat bân èpakaluar ḍâlem bentu’ panyakè’ otabâ kondisi bâdhân.

### Tèori parkembhângan psikosèksual
Tèori parkembhângan psikosèksual anyata’aghi jhâ bâde parkembhângan kapribadian sè èhasèllaghi ḍâri pan berempan tahapan masa na’-kana’. Kapribadian rèya dhaddhi margâ bâdena tojjuen kasennengan-energi ḍâri id sè masèttong ḍâ’ arèa sèsitif sèksual tartanto. Padhaddhien kapriabadian individu mènorot Freud terjadi è omor lèma taon pertama manossa. Pakrkembhângan awwâl rèya pas terros èpangaroè kalakoan individu è masa deggi’. Tèori parkembhângan psikoseksual èḍukung so bânnya’ ahli psikolagi parkembhângan. Namong, tèori rèya jhugân aropa’aghi sala sèttong tèori sè palèng amasalah.

### Agâma
Segmund Freud aropa’aghi sala sèttong pamekkèr sè araghu’aghi kabâḍe’enna agâma. sèkap Feud ḍâ’ ka agâma bân spiritual sanget pesimis. ḍâlem tèori kapribadianna, dhibi’na ajelasaghi jhâ’ agâma bân spiritualitas aropa’aghi fènomèna sè anyata’aghi kata’bisa’an manossa ḍâlem mamarè masala oḍi’. Mènorotdhâ, manossa yakin agâma bân spiritualitas gun dhâddhi bentu’ pertahanan abâ’na bân pangorangan beban kaoḍi’en.

Freud mèle ngubungaghi antara agâma bân kondisi alam bâbâ sadâr manossa. Dhibi’na ngaètaghi agâma kalabân sistem kajiwa’an sè ekaghâbây iyâ arèya id, ègo, bân super ègo. ḍâem hal rèya, Freud ngubungaghi agâma kalabân psikoanalisis. Dhibi’na ngusaha’aghi nemmu persama’an antara konḍisi kajiwa’an pasien neurosis kalabân mitos-mitos anropologi kabiasa’an è masayarakat.

### Parkembângan manossa
Freud angongkapaghi sèttiong oca’ jhâ’ na’-kana’ iyâ arèya eppa’ ḍâ’ ka manossa. Oca’ rèya anḍi’ artè jhâ’ masa na’-kana’ sanget nantoaghi parkembângan manossa è masa dhibâsa. Freud ngaètaghi kaoḍi’en masa kèni’ dhaddhi pananto kalakoan manossa è rajena. Freud ayakini jhâ’ kadhibâsa’an seccara biologis epangaroè parkembângan psikologi manossa. Dhibi’na jhugân yakin jhâ’ kadhibâsa’an individu èpangaroè sareng konḍisi lingkungan sosial.

È laèn hal, Freud ngabes hakèkat manossa seccara materialisme, mekanisme bân pesimisme. Freud anḍi’ panângan jhâ’ manossa hakèkatdhâ èlahiraghi ḍâlem kabâ’ḍe’en jahat. Kalakoan-kalakoan sè asèfat negatif otabâ marosak aropa’aghi sabâb ḍâri kalakoan manossa. Pamèkkèran sè adâsarè iyâ arèya bâḍena kacemasan, rasa amosoan bân agrèsi. Manossa gun bisa tombhu ka ara positif mon bâḍe pendamping seccara interpersonal. Freud anyata’aghi jhâ’ kalakoan agrèsif la dhaddhi ghibâ’en lahèr ḍâri manossa.

### Kriminalitas
Kimininalitas ḍâlem pandângan Freud iyâ arèya hasèl ḍâri atè nurani sè sanget berlebihan ḍâem mèkkèrè sèttong hal. Kondisir rèya pas nyebab’aghi rassa kalèro sè bisa è tahan sareng individu. Rassa kalèro rèya adorong individu ka’angghuy alako jahat kalabân tojjhuen ka’angghuy ollè okoman. Rassa kalèro rèya pas molaè marè samarèna individu ollè okoman.

### Tèori psikolgi ḍâlem
Tèori psikolgi ḍâlem aroap’aghi tèori sè ajelasaghi tentang in-mainan. Tèori èya ekembhângaghi abhâreng Freud bân Alfred Adler. Freud anyata’aghi jhâ’ in-mainan aropa’aghi pernyata’an ḍâri napso-napso sè bâde è alam bâbâ sadâr. Sombher napso rèya menorotdha iyâ arèya napso sèksual.

## Pangaro pamèkkèran
Psikoanalisis sè è pajheghâ sareng Freud aropa’aghi sala sèttong alèran psikologi sè apangaro è dunia bere’ otabâ dunia muslim. Panarèma’an atas pamèkkèran rèya abentu’ panerapan psikoanlisis kalabân basis otama ḍâlem kajian tentang kalakoan bân kajiwa’an manossa. Panarèma’an rèya berlaku èdimma bhei, bângsa dimma bheii, benua dimma bhei, tapè jhugân apangaroè dâ’ bidang filsafat, agama, seni, sastra, antropologi dan politik.

### Julia Kristeva
Konsep Freud tentang eppa’ ḍâlem prasajâre individu ekembhângaghi lebi lanjut sareng Julia Kristeva dhaddhi eppa’ imajinèr. Hal rèya èokapaghi langsung sareng Kristeva è ḍâlem bukuna sè ajudul Tales of Love.  Dhibi’na ayakini jhâ’ konsep Freud rèya aopa’aghi pernyataan tentang bâḍena eppa’ sè kasem-sem. Margena pangara Freud, Kristeva ngomèntarè Jasques Lacan sè ta’ mampo ngataoè konsèp eppa’ sè sanget kasem-sem ḍâri konsep Freud.

### Psikologi sastra
Freud aropa’aghi sala sèttong tokoh sè akaji hubungan antara psikologi bân sastra. Psikologi sastra aropa’aghi hasèl ḍâri perpaduan antara psikologi bân sastra. Analisis ḍâ’ psikologi sastra èdâsarè kalabân psikoanalisis Freud, khosossa tèori kapribadian. Psikologi sastra eghuna’aghi ka’angghuy ngataoè gangguan jiwa sè èalami tokoh otama è ḍâlem sètong karya sastra.

### Literatur bibliotèrapi afèksi
Literatur bibliotèrapi afèksi aropa’aghi jenis biblioterapi sè bânnya’ èteapaghi dâ ka na’-kana’. Biblioterapi afeksi abhânto tokang maca terhubung ḍâ’ pangalaman èmosi bân konḍisi manossa alèbadhi proses identifikasi. Mèdiana aropa carèta fiksi bân literatur sè malarat. Tèori-tèori psikodinamik dhâddhi ḍâsar ḍâ’ biblioterapi afeksi. Tèori-tèori rèya molana ḍâri Sigmund Freud bân Anna Freud.

## Kritik

### Karen Horney
Karen Horney ngritik pamèkkèran ḍâri Freud teppa’ dhibi’na bhuru molaè karirra è bidang psikologi bini’. È taon 1922, dhibi’na ngembhângaghi pamèkkeranna dhibi’ tentang psikologi bini’. È tao sè paḍè, dhibi’na ḍâteng ḍâ’ Konres Psikologi Internasional è Berlin. Horney dhaddhi bini’ pertama sè apersentasi makalah è konres rèya. È pertemian arèya, Feud dhaddhi pimpinan sidang. Kritik Horney ḍâ’ Freud akaitan kalabân iri penis. 
Dhibi’na anyataghi jhâ’ pendapat Freud rèya ta’ anḍi’ data sè adekuat. Alasanna iyâ arèya bini’ sè è wawancaraè sareng Freud ka’angghuy ajelasaghi iri penis aropa’aghi bini’ sè sakè’ neurosis.

Wafat
Tantara Jerman Nazi la ngoasaè Austria è taon 1938. Sigmund Freud dhaddhi sala sèttong sasaran ḍâri kakerasan tantara rèya. Margena dhibi’na aropa’aghi katoronan Yahudi. Mankana, Freud amanfaataghi hubunganna ḍâlem skala mancanagâre ka’angghuy mabâḍe panerbangan ka London. Dhibi’na pas netep è London sampè’ akher oḍi’na. Rakèra 80 taon ḍâri omorra èlèbadhi è kota Wina. Freud wafat è tangghâl 23 September 1939.

## sombher