Olet

**Olet** iyâ arèya kakanan tradisional dâri Kecamatan Lenteng, Kabupaten Sumenep, Polo Madhurâ, Provinsi Jhâbâ Tèmor. Kakanan panèka èghâbây dâri singkong (sabrang) parot sè ètoap (èkukus)  kalabân palotan ètem, terros èsajhiaghi kalabân nyèor parot bân ghula mèra sè caèr. Olet andi' rassa sè manès bân seddha' kalabân tèkstur sè alos, bân èkennal mènangka ghântèna jhâjan otabâ sarapan kaa'angghuy orèng Madhurâ è dhisa.

**Asal-usul bân Sejarah**

Kakanan ka’dhinto ampon badhâ molaè gi’ kona, maskè gi’ jaman karaja’an Madhurâ. Metorot Munir (52), warga Disa Lenteng sè gi’ aktif agabay Olet, kakanan panèka lamba’ daddhi kakanan pokok amargha nase’ ban jagung malarat se èkaollè.

È jaman kona, sabrang (bâdâ sè nyebbhut tengghang) aropa’agi kakanan poko’ dha’ masyarakat. Awwallâ, sabrang coma èkonsumsi kalabâ è kella otabâ èpangghang, namong polana bhusen, orèng molaè aghâbây inovasi kalabân ècamporaghi ka berras palotan ètem bân èkukus kantos èola. Dâri prosès panèka kalowar produk sè èkennal mènangka Olet.

**Bahan-bahan Dhâsar**

Bahan otama dâlem aghâbây Olet panèka sabrang konèng, sè èkennal jhughân kalabân sabrang mentega otabâ sabrang karèt. Jenis sabrang  panèka èpèlè polana andi' bauna sè lebbi ro'om bân tèkstur sè lebbi ghali dâri sabrang potè. Salaènna polè, bahan pelengkap laènna tamaso' beras palotan ètem, gula mèra, bân nyèor parot.

Menorot para tokang Olet è Lenteng, aghâdhui sabrang konèng panèka parlo kaangghuy ajaga rassa bân aroma sè khas. Umbiyah, sala sèttong tokang tradisional Olet, biasana ngangghuy sabrang dâri kebbunna dhibi'. Manabi persediaan korang, maka mellè bahan-bahan dâri pasar Lènteng.

**Lat-Alat Tradisional**

Produksi Olet umumma ajaga pakakas dhapor tradisional. Kompor bân pengukus sè èghunaaghi èghâbây dâri tana, sanajan alat galuyya panèka angghuy konco'na kaju. Aèng sè èkagabay kukus èsaba’ è dhalem baddhana lempong sè ènyamaè polok. Sabrang sè èkukus èpasang è attas karanjhang dhari perrèng sè èlapèsè kalaban dâun geddhang.

Pangangghuy pakakas tradisional èparcajâ bisa ajâgâ aroma bân rassa Olet sè asli. Manabi proses amassa' ngangghuy kompor gas otabâ pakakas aluminium, aroma khas dâri okos kaju bhâkal èlang.

**Proses Produksi**

Proses aghâbây Olet èghunaaghi ra-kèra empa' jhâm. Tatacarana tamaso':

1. Ngolèt kolè'na bân macco sabrang kalabân bharsè.

2. Marot ngangghuy parotan otabâ alat tradisional.

3. Kukus sabrang sè ampon è parot ka dhâlem panci tana ra-kèra sa jhâm, kalabhan èghaluy sasakalè ka'angghuy mastèaghi massa'na rata.

4. Nyampor sareng palotan ètem, elakonè èbagto sabrâng massa' ban èpakalowar dhari panci. Camporan lajhu èpapolong sampe' rata è attas dâun gheddhang è dâlem karanjang sè esadiyaaghi.

5. Pacellep adhunan ghâpanèka ra-kèra sa jhâm sabellunna èkettok nè-kèni' bân ètoraghi.

Hasèl ahèrra panèka Olet konèng kacoklatan, kalabhan camporan berras palotan ètem, sè aghâbây kontras warna sè èkasennengi. Kakanan panèka biasana èsandhingaghi kalabhan taburan nyèor parot bân èsèram aèng ghulâ mèra.

**Nilai Budaya bân Sosial**

Olet ta' coma èangghep kakanan tradisional, namong jhughân aropaaghi warisan kuliner sè ècerminaghi kreativitas orèng Madhurâ dâlem ngobâ bahan-bahan sèderhana dhâddhi kakanan sè bergizi bân ngaandi' cita rassa sè tèngghi. Monggu orèng Lenteng, Olet dhaddi simbol kasederhanaan bân kebersamaan, karna serrèng èsajiaghi è kompolan keluarga, kompolan sosial dhisa, bân paraya'an lokal.

Maske è jaman modern, visual kakanan ampon dhâddhi pamègha' otama è media sosial, Olet ghi' pagghun aghâdhui pesona lèbât rassa sè asli bân nilai-nilai tradisional. sanajân penampilanna sèderhana dhari pangabhasan, rassa Olet sè seddha', manès, bân lembu' aghâbây èkasennengi masyarakat lokal.

## Sombher