open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marciano Norman

Marciano Norman (lahèr 28 Oktober 1954) panèka Kopala *Badan Intelijen Negara* sajjhek 19 Oktober 2011 kantos 8 Juli 2015. Saterrossa abâ'na èghântè sareng Sutiyoso. Marciano panèka pottrana Mayjèn TNI (Purn) Norman Sasono, *mantan Pangdam Jaya* bân *Danpaswalpres*. Sabellunna ḍhâḍḍhi Kopala *BIN,* Marciano ajabat mènangka *Pangdam Jaya* bân *Komandan Kodiklat TNI-AD* sajjhek 26 April 2011.

## Lampa’an Karièr
Marciano panèka lolosân *Akademi Militer* taon 1978. abâ'na amolaè karièr neng Kasatowan *Kavaleri TNI Angkatan Darat* mènangka *Komandan Peleton Yonkav 7 Kodam Jaya, Komandan Kompi Serbu 73 Yonkav 7 Kodam Jaya, Komandan Kavaleri Batalyon 7 Kodam Jaya*, bân pas ḍhâḍḍhi *Komandan Kompi Serbu 73 Yonkav 7 Kodam Jaya.*

Marciano pas èparcajâ ajabat neng posisi pentèng neng pan-saponapan kasatowan *TNI AD*, panèka *Komandan Kodim 1633/Nainaro*, Bâkkèl Asistèn *Operasi Kaskargartap I/Jakarta,* Bâkkèl Asistèn *Operasi Kasdam Jaya,* Asistèn *Operasi Kasgartap I Jakarta,* Asistèn *Operasi Kasdam Jaya, Danrem 121/ABW Kodam Tanjungpura,* Dirèktur *Analisis Lingkungan* Stratègis Ditjèn Stratègi *Pertahanan Departemen Pertahanan, Komandan Pasukan Pengamanan* Prèsidèn sajjhek taon 2008, *Pangdam Jaya* (èlantik neng tangghâl 29 Juni 2010), bân *Komandan Kodiklat TNI-AD* sajjhek 26 April 2011.

## Sombher
Nono Sampono

Lètnan Jènderal TNI (Mar) (Purn.) Nono Sampono (lahèr 1 Maret 1953) panèka sèttong tokoh militèr Indonèsia bân jhughân mantan Kopala *Basarnas* Indonèsia, sarèng *Dankormar* sè kapèng-16. Ka’dinto adhâsar ḍâ’ Kapotosan Panglèma TNI Nomor Kep/38/V/2007 tangghal 1 Mèi 2007.

Abâ'na perna ngalakonè panḍhiḍhighân *Pasukan* khosos anti tèror neng Detasemèn 81 *Penanggulangan Teror (Kopassus) TNI Angkatan Darat*. Salaèn ḍâri ka’dinto, Nono jhughân perna ollè panḍhiḍhighân *Pasukan* khosos neng Hawaii, AS, bân Korèa Lao'.

Samangkèn, Lètnan Jènderal TNI (Mar) (Purn) DR. Nono Sampono, S.Pi., M.Si ajabat mènangka Dirèktur *Utama Agung Sedayu Group.*

## Panḍhiḍhighân Militèr
* *Akademi Angkatan Laut (1976)*
* Panḍhiḍhighân *Komando Marinir*
* Panḍhiḍhighân Spèsialis *Perwira*
* Panḍhiḍhighân *Taifib*
* Panḍhiḍhighân *PTAL I (1984)*
* Panḍhiḍhighân *Pasukan* Khosos *Anti* Tèror neng *Den 81/Gultor Kopassus*
* Panḍhiḍhighân *Pasukan* Khosos neng Hawaii, Amèrika Serikat
* Panḍhiḍhighân *Pasukan* Khosos neng Korèa Lao'
* Sakola *Staf* bân *Komando Angkatan Darat*
* Sakola *Staf* bân *Komando ABRI A-XXII*

## Riwayât Jabadhân Militèr
* *Komandan Peleton MO-81 (1976–1978)*
* *Komandan Peleton 2 Ki F (1978–1979)*
* *Komandan Peleton Markas (1979)*
* *Ajudan Pangab Jenderal TNI L.B. Moerdani*
* *Komandan Denjaka (1988–1993)*
* *Komandan Yonif 4/Marinir (1993–1995)*
* *Wakil Danpaspampres (2000–2001)*
* *Komandan Paspampres (2001–2003)*
* *Gubernur Akademi Angkatan Laut (2003–2006)*
* *Inspektur Jenderal Mabes TNI AL (2006)*
* *Komandan Korps Marinir (2006–2007)*
* *Danjen Akademi TNI (2007–2011)*
* *Kabasarnas (2011)*

## Riwayât Jabadhân Politik
* Angghuta Dèwan *Perwakilan Daerah RI Perwakilan Maluku (2014–2019)*
* Bâkkèl Katowa Dèwan *Perwakilan Daerah RI (2017–2019)*
* Angghuta Dèwan *Perwakilan Daerah Perwakilan RI Maluku (2019–2024)*
* Bâkkèl Katowa Dèwan *Perwakilan Daerah RI (2019*–samangkèn)

## Sombher
Suhartono

Suhartono (lahèr 15 April 1966) panèka *purnawirawan TNI-AL* sè palèng akhèr ajabat mènangka Inspèktur Jènderal *TNI*.

Suhartono panèka *alumnus Akademi Angkatan Laut (AAL)* angkadhân sè kapèng-XXXIV/taon 1988. Jabadhân palèng bakhèr ḍâri jènderal bintang tèllo' panèka *Komandan Kodiklatal* sè kapèng-48.

## Riwayât Jabadhân
Lètnan Ḍuwâ' kantos Kaptèn

* *DPB Kodikal (1988—1989)*
* *Danton 2 Ki C Yonif 2 Marinir (1989—1990)*
* *Wadantim B Denjaka (1990—1993)*
* *PS Tim Tekhnik Denjaka (1993—1996)*
* *Dan Tim Tekhnik Denjaka (1996—1996)*
* *Pasops Denjaka (1996—2000)*
* *Pasi 2 Yonif 2 Marinir (2000—2001)*

*Mayor*

* *Wadandenjaka (2001—2001)*
* *DPB Denmako Kormar/Dikseskoal (2001—2002)*
* *Pabandya Lat/Sops Paspampres (2002—2003)*
* *Danden Pamsus Grup A Paspampres (2003—2004)*
* *Danden Walpri Grup A Paspampres (2004—2005)*

Lètnan Kolonèl

* *Dandenjaka (2005—2008)*
* *Kastaf Brigif 2 Marinir (2008—2011)*
* *Kastaf Brigif 2 Marinir (Penugasan STK/141/2008)*

Kolonèl

* *Asintel Danlantamal VIII/Manado (2008—2010)*
* *Danlanal Biak (2010—2011)*
* *Dandenjaka (2011—2012)*
* *Danbrigif 2/Marinir (2013—2014)*
* *Sahli Pang B Han Koarmabar (Dikreg XL Sesko TNI TA. 2013) (2014)*
* *Asrena Dankormar (2014—2015)*
* *Danmen AAL (2015—2016)*

*Brigadir* Jènderal

* *Danlantamal XI/Merauke* *(2016—2017)*

*Mayor* Jènderal

* *Danpaspampres* *(2017—2018)*
* *Dankormar (2018—2022)*

Lètnan Jènderal

* *Dankodiklatal (2022—2023)*
* *Irjen TNI (2023—2024)*

## Sombher
Suroyo Gino

Suroyo Gino panèka sèttong *purnawirawan perwira* tèngghi *TNI Angkatan Darat* sè perna ajabat mènangka Panglèma *Komando* Daèrah Militèr III/Siliwangi sajjhek taon 2007 kantos 2008 bân *Komandan Pasukan Pengamanan* Prèsidèn (Paspamprès) neng taon 2006 kantos 2007.

## Lampa’an Militèr
Suroyo mare'è panḍhiḍhighân militèrra neng *Akademi Angkatan Bersenjata* Rèpublik Indonèsia Bâgiyân Dârât (samangkèn anyama *Akademi* Militèr) neng taon 1976, bakto ka'dinto bâ'na èlantik mènangka *perwira remaja* sè apangkat lètnan ḍuwâ' *infanteri*.

Cem-macem panugasân mènangka *perwira pertama* ampon perna èlakonè, akaḍhi ḍhâḍḍhi *komandan* plèton, *kompi* kantos *batalyon*. Bâkto ghi' apangkat mayor, Suroyo noro' *Kursus* Regulèr sè kapèng-XXIX neng Sakola *Staf* bân *Komando Angkatan Darat* bân lolos neng taon 1992.

Akhèr-akhèr taon 1996, Suroyo ètugasaghi ḍhâḍḍhi *Komandan* *Brigade Infanteri Lintas Udara 17/Kujang I* sè amarkas neng kawasân Cijantung, Jakarta, pangkaddhâ bâkto jârèyâ èngghi panèka kolonèl. Neng bulân Juni 1998, Suroyo èghantèaghi sareng Geerhan Lantara ḍhâḍḍhi *komandan brigade* sè anyar. 

Neng bulân April 1999, Suroyo èpinda ḍâ' Kottha Malang ètugassaghi ḍhâḍḍhi *Komandan* Rèsor Militèr 083/Baladhika Jaya.. Korang lebbi ḍuwâ' taon abâ'na amèmpèn neng dissa kantos èghântèaghi sareng Sugeng Hariyadi neng taon 2001.

Neng bulân Mèi 2003, Prèsidèn Mègawati Soekarnoputri makalowar atorân dârurat militèr neng Provinsi Nanggroe Acèh Darussalam. Hal ghânika maḍhaḍḍhi Suroyo ètugassaghi ḍâ' dissa ḍhâḍḍhi Bâkkèl *Panglima Komando Operasi Darurat Sipil Nanggroe* Acèh *Darussalam*. Pangkaddhâ bâkto jârèyâ ampon ḍâpa' ḍâ' perwira tèngghi, èngghi panèka brigadir jènderal. Palèng sakonè'na, abâ'na atugas neng dissa kantos akher taon 2005.

## Sombher
Didan Fitrasakti

**Ḍiḍan Fitrasakti**, èkennal jhughân kalabân **Ḍiḍan** (lahèr 1 Oktober 1975), panèka sala sèttong panyanyi, sportscaster, moḍel, penyiar, bân parèntèng lampa raḍio ḍâri Inḍonesia. Ḍiḍan panèka angghuta grup vokal lakè' M.E. Voices bân ḍuo vokal Ḍenny ḍiḍan.

## Kaoḍi'ân Awwâl
Katertarighân Ḍiḍan ḍâ' musik bân olah raga èmolaè bâkto nonton pertanḍingan olah raga è TV è omor lèma taon. Saellana jâriya, Ḍiḍan noro' è bânnya' kegiatdhân sè akaè' olah raga, akadhi karate, bal-balan, bân basket, sè Ḍiḍan noro' molaè SD kantos SMA. Salaèn aktivitas olah raga sè aktif, Ḍiḍan jhughân tertarik ḍâ' musik. Ḍiḍan molaè noro' festival kelompok vokal sakola'an bâkto ghi' SMA. salaèn aktif è olahraga Jhughân abadhi grup rap abhâreng ca-kancana è SMA 5 Banḍung. Jhâlânna ka musik dhâddhi lebbi tabukka', è bâkto Ḍiḍan noro' lomba cover boy ghâbây majalah moḍe è taon 1992.

## Kalakoan
Ḍiḍan Fitrasakti molaè karir dhâddhi moḍel neng è majalah Moḍe è taon 1992 sabellunna maso' ka dhunnya musik. Salaèn nyanyi, Ḍiḍan jhughân aktif dhâddhi panyiar olah raga, ampon aghâdhui pan-bârâmpan program televisi, khusussa è biḍang olah raga. Ḍiḍan jhughân dhâddhi komentator olah raga ghâbây WWF dhâddhi komentator bhâsa Inḍonesia. Sabellunna ampon atugas dhâddhi komentator bhâsa Inḍonesia ghâbây Fox Sports Asia pettong taon bân jhughân aktif dhâddhi parèntèng lampa.

Ḍiḍan jhughân aktif dhâddhi penyiar radio è Harḍ Rock FM Banḍung, namong motossaghi ka'angghuy ambu saellana ra-kèra 13 taon. È taon 2022, Ḍiḍan abâli dhâddhi penyiar raḍio è Voks Raḍio Banḍung. Salerana sakejjhâ' ajhâlânaghi lakona dhâddhi aktor è sinetron "*Let the Stars* *Ḍance*." 

## Kaoḍi'ân Pribḍi
Ḍiḍan resmi akabin sareng Vivien Triana è taon 2013. Bâḍâ sèttong ana', Orlanḍo Arkan.

## Sombher
Tarra Budiman

**Tarra Buḍiman** (lahèr è tangghâl 22 Sèptèmber 1986) panèka aktor, pelawak, parèntèng lampa, pangusaha, moḍel, panyanyi, bân panyiar raḍio Inḍonèsia.

## Kalakoan
È taon 2006, Tarra molaè alako hiburân kalabân noro' proses casting neng è serial 13 episoḍe *"My Friends, My Dreams"* è TV7—satèya èoba nyamana Trans 7. Tarra sukses lulus bân resmi aghâbây ḍebut aktingnga. Saellana jâriya, Tarra èonjhâng sareng *majalah* *remaja* è Jakarta ka'angghuy foto è taon sè paḍâ. Majalah panèka èbâca sareng Sony Gaokasak, sè ngator filem "*Tentang Cinta*," bân Tarra èpèlè dhâddhi sala sèttong aktor.

Tarra èkennal è taon 2009, bâkto ègabung è grup vokal sè èsebbhut Treeji kalabân Rizky Alatas bân Jiseph Hakim. Namong, Tarra kalowar ḍâri grup panèka è tangghâl 1 Juni 2012, bân agabung è grup musik Olga 'n Friends.

Tarra jhughân ampon ajhâlânaghi usaha. tarra molaè usaha moḍe sè èsebbhut *Shining Bright*. È taon 2020, Tarra bân Simhae Group aluncuraghi usaha kuliner sè èsebbhut Komorebi. Usaha panèka ngosong konsèp kakanan ghâncang Jeppang ḍâlem bhângon mangkok nase'.

## Kaoḍi'ân Pribaḍi
Tarra perna asakola è penḍiḍighân tèngghi bân ngala' jurusân D-3 periklanan è IMAGO *School of Moḍern Aḍvertising* è Jakarta, jurusân Ḍ-3 Aḍvertising.

È arè Sabto, 22 April 2017, Tarra akabin sareng Gya Pramadisty Saḍiqah, sapopona aktor tor parèntèng lampa Raffi Ahmaḍ, è Banḍung, Jhâbâ Bârâ'. tarra nyambut pottra binè', Kalea Jaḍa Agyra, è are Jum'at, 28 Jânuwari 2018.

## Filmografi

### Film

## Sombher
Kaddhâl

**Kaddhâl** (bhâsa Inḍonèsia: Kadal otabâ *bengkarung*) panèka kalompo' reptilia asèssè' sè asoko empa' (pan-bârâmpan spesies ta' asoko bân paḍâ so olar, tapè bânni olar) sè tasebbhâr sanget bânnya' è dhunnya. Saccara ilmiah, kalompo' kaddhâl sè rajâ panèka èkennal mènangka *subordo* otabâ ana' bhângsa *Lacertilia* (pan-bârâmpan sombher nyebbhuttaghi  *Sauria*) sè aropa'aghi angghuta ḍâri bhângsa *reptilia* asèssè' (*Squamata*) abhâreng kalabân olar.

## Cem-Macemma Kaddhâl

Samangkèn, bhângsana kaddhâl panèka bâḍâ ra-kèra 40 suku, kalabân bhângon bhâdhân, bârna, bân okoran bhân-sabbhân jennissa sè acem-macem. Sabâgiyân jennis anḍi' sèssè' sè alos bân agernyap akadhi èlapèsè minnya', tapè saongghuna sèssè'èn ghânèka kerrèng karana kaddhâl ta' aḍi' *pori-pori* è kolè'èn ka'angghuy makalowar pello otabâ minnya'. Pan-bârâmpan jennis kaddhâl akadhi cekcek otabâ tekko' anḍi' setae khusus è pa'-dhâpa' sokona sè afungsi mènangka parekka' nalèkana arambât è ka'-bhungka'an otabâ gheddhung.

Sabâgiyân bânnya' spèsiès kaddhâl anḍi' kèkèl, namong bâḍâ pan-bârâmpan sè ta' anḍi' bân bhâdhânna nyaropaè olar. Contona *Anguis fragilis*, sè anḍi' bhâdhân lanjhâng ta' kalabân kèkèl. Kaddhâl-kaddhâl sè ta' anḍi' kèkèl ghi' bisa èbhidhâ'aghi kalabân olar, ḍâri jhilâna sè acangka ḍuwâ' tapè okoranna panḍâ' bân pèppè' (manabi olar, jhilâna acangka ḍuwâ' bân lanjhâng, bân bisa èjhulur ḍâlem kabâḍâ'ân akèkep). Sè kaḍuwâ' lobâng kopèng, olar ta' anḍi' lobâng kopèng bân ta' bisa ngèḍing. Sè nomer tello' blâkottanna mata, olar ta' anḍi' blâkottanna mata. Kaemmpa' bunto', kaddhâl anḍi' bunto' sè lebbi lanjhâng ètèmbhâng bhâdhânna, seddhâng olar sabhâligghâ. Sè kalèma' panèka sèssè'èn kaddhâl ta' lonjhung, sabâtara olar panèka sèssè'èn biasana lebbi lonjhung.

## Sombher
Abidzar Al-Ghifari

**Mohammaḍ Abiḍzar Al-Ghifari** (lahèr è tangghâl 13 April 2001) panèka sala sèttong aktor bân panyanyi asal Inḍonèsia.

## Kaoḍi'ân Awwâl
Abiḍzar paneka pottra nomer ḍuwâ’ ḍâri empa’ satarètan sè èlahirraghi penḍakwah Jefri Al Buchori sareng Pipik Ḍian Irawati. Abiḍzar jhughân anḍi' tarètan binè', Aḍiba Khanza, sè jhughân terlibat è inḍustri hiburân, bân ḍuwâ' tarètan binè', Ayla Azuhro bân Attaya Bilal Rizkillah.

Abiḍzar lulus ḍâri SMP Insan Cenḍekia Maḍani è Banten. Abiḍzar ambu SMA è taon kaḍuwâ'na ka'angghuy fokus ka lakona è inḍustri hiburân bân èkataoè ngala' program kelompok ajhâr Paket C è taon 2024.

## Kaoḍi'ân Pribaḍi

### Kadhâddhiyân Kebakaran Rumah
è arè Jum'at, 20 Juni 2014, bengkona kalowargana Jefri Al Buchori ekello' apoy. èmolaè pokol 03:00 WIB bâkto ngèḍing leddhu' bân okos ḍâri ḍâlem roma. Apoy ghâncang nyebbhâr polana bânnya' sofa bân kertas gheddhung sè ngèasè roma. Pokol satengnga tello’ ghu-lagghu, Pipik jhâghâ polana alarm romana ghâncang bân arassa panas. Sa'amponna kalowar ḍâri pangkèng, ternyata roang tamoyya la èkello' apoy. pipik langsung ajhâghâi ana'na. Polana taḍâ’ cara laèn, akhèrra Pipik ban ana’na sè katello alonca’ ḍâri lèncak ḍuwâ’. Ontong, taḍâ' orèng sè matè, namong sokona Abiḍzar keseleo bân aoba bhiru, bân Pipik, sè ngalamè seksek nyabâna bân sokona potong, saèngghâ kodhu è ghibâ ka RS.

## Filmografi

### Film

## Sombher
Denny Didan

**Ḍenny Ḍiḍan** aropa'aghi ḍuo vokal Inḍonesia sè sè è paddhek neng è taon 1999. neng è grup panèka bâḍâ Ḍenny Saba bân Ḍiḍan Fitrasakti. è salanjhângan lakona, Kaḍuwâna la makalowar ḍuwâ' album stuḍio.

## Sejarah

### Awwâl alako
Ḍiḍan Fitrasakti bân Ḍenny Saba maddhek grup vokal sè èsebbhut Ḍenny Ḍiḍan è taon 1999 sa'amponna M.E. bubar, makompol kabbhi kabângalan ka'angghuy maddhek ḍuo vokal, sè bâkto jâriya ghi' ta' èdhingghâl è blantika musik Inḍonesia.

### Karier Musik (2000 - 2005)
Ḍenny Ḍiḍan molaè alako kalabân èrilis album lughâlluna, sè ajuḍul Karunia, è bulân Ḍèsèmber 1999. Ḍenny Ḍiḍan makalowar album kaḍuwâ'na, sè ajuḍul Seluas Angkasa, è bulân Novèmber 2002.

Ḍenny Ḍiḍan  sakejjhâ' ajhâlânaghi akting, mèlaè film Baḍ Wolves è taon 2005. Saellana makalowar album kaḍuwâ'na bân amaèn è sèttong filem, saterrossa rèng-orèng rowa lebbi bânnya' tampil è bânnya' acara sabellunna rèng-orèng rowa motosaghi istirahat è taon 2009 polana jaḍwal sè sibuk è M.E bân jaḍwal sè sibuk.

## Angghuta

## Diskografi

### Album stuḍio

### Singel

## Sombher
Raza Adhanzio

**Raza Aḍhanzio** (lahèr è tangghâl 24 Maret 1999) panèka aktor bân panyanyi asal Inḍonèsia.

## Kaoḍi'ân Pribaḍi
Tangghâl 1 Novèmber 2024, Raza akabin sareng pacarra Arum Novia Murfiani.

## Viḍeo Musik

* *Sahabat (2011)*
* *Go Green! (2012)*

## Filmografi

### Film

### Serial televisi

#### Film televisi

* *Best Frienḍ Forever (2012) dhâddhi Raza*
* *Telolet Cinta Sang Sopir Bus (2017)* *dhâddhi Andi*

### Buku

* *Bersama Meraih Mimpi (2013)*

## Ḍiskografi

### Album

### Singel

## Pangarghâ'ân bân nominasi

## Sombher
Hendrik C. van de Hulst

**Hendrik Christoffel van de Hulst** (19 Nopèmber 1918 - 31 Juli 2000) panèka astronom bân astrofisikawan Bâlândhâ sè èkennal karana parkèra'an *teoretis*-sa tentang kabâḍâ'ân ghâris *èmisi gelombang mikro* ḍâri *atom hidrogen netral* ḍâ' lanjhângnga *gelombang* 21 cm. Panemmowan sè ghu'-lagghu'en dhâddhi panandhâ otama ḍâlem parkembhângan *radioastronomi* modern.

## Lako bân Dhurrun Ilmiah
Hendrik C. van de Hulst molaè pamolanganna è Universitas Utrecht. Universitas panèka aropa'aghi kennengngan sè madhâddhi Hendrik lèbur ḍâ' bidang *astrofisika* bân *difraksi cahaya*. È omor 23 taon, Hendrik markèra'aghi jhâ' *atom hidrogen netral* è rowang *antarbintang* bisa nyonarraghi *gelombang radio* salanjhângnga 21,1 cm mènangka hasèl *transisi hiperhalus*.

Hendrik ollè pangkat mènangka profesor è Universitas Leiden bân dhâddhi sala sèttong tokoh otama ḍâlem *kebangkitan astronomi* Bâlândhâ samarèna Perrang dhunnya II. Hendrik jhughân anḍi' pangkat mènangka prèsiḍèn *International Astronomical Union* (IAU) ḍâri taon 1970 kantos 1973.

## Pangarghâ'ân
Hendrik narèma cem-macem pangarghâ'ân ilmiah, tamaso':

* *Henry Draper Medal* ḍâri *National Academy of Sciences* (1955)
* *Gold Medal of the Royal Astronomical Society* (1964)
* *Bruce Medal* ḍâri  *Astronomical Society of the Pacific* (1984)
* Angghuta kaormatan cem-macem akademi èlmo pangataowan, tamaso' BAS bân KNWA.

## Sombher
Sudi Silalahi

Sudi Silalahi (13 Juli 1949 – 25 Oktober 2021) panèka Menteri Sèkretaris Naghârâ Republik Indonesia dâlem Kabinèt Indonesia Bersatu II. Sabelluna salèrana ajabat mènangka Sèkretaris Kabinèt è Kabinèt Indonesia Bersatu.

## Kaodi'ân
Sudi lahèr dâri eppa'na sè dâri ètnis Bata' bân èbhuna dâri ètnis Jhâbâ. Eppa'na, Abdul Azis Silalahi panèka Kapala dhisa è Tanah Jhâbâ, Simalungun. Tor èbhuna dâri kalowarghâ migran sè alako è parkebbhunan Deli è bâkto Hindia Bâlândhâ. Sudi lulus dâri Akabri è taon 1972. Salèrana sempet dhâddhi Pangdam Brawijaya bân mamarè karir militèrra kalabân pangkat Lètnan Jènderal. È bâkto Susilo Bambang Yudhoyono ajabat mènangka Menteri Koordinator Politik Hokom bân HAM è bâbâna pamarènta'an Megawati Soekarnoputri, salèrana èyangka' mènangka sèkretarisnya. È taon 2004, è bâkto Susilo Bambang Yudhoyono dhâddhi Prèsidèn, salèrana abâli èyangka' mènangka Sèkretaris Kabinèt. È periode kaduwâ' pamarènta'an Susilo Bambang Yudhoyono, salèrana dhâddhi Menteri Sèkretaris Naghârâ.

## Kasus rènovasi KBRI Seoul
Tangghâl 20 Januwari 2005, kalabân nyama jabadhânna mènangka Sèkretaris Kabinèt, Sudi Silalahi ngèrèm sorat ka Menteri Lowar Naghârâ RI bân mènta Menteri Lowar Naghârâ ghâbây arèspon bân narèma prèsentasi dâri manajemen PT Sun Hoo Engineering tentang rancana pamaddheghân KBRI è Seoul, Korea Lao'. Sorat jârèya pas nyosol kalabân sorat kaduwâ' è tangghâl 21 Fèbruari 2005, kalabân èssè sè padâ, tapè èkowataghi kalabân parmènta'an 'menindaklanjuti' sè èberri' panekkanan kalabân horof mèrèng. Sorat ka'dinto jhughân alampiraghi empa' berkas proposal bân duwâ' maket.

Sorat-sorat ka'dinto pas èkataoè sareng wartawan, bân èkabhâri ka pan-bârâmpan sorat kabhâr sataon saellana. Bânnya' pihak, antarana  mantan Prèsidèn RI Abdurrahman Wahid, koordinator Indonesia Corruption Watch Teten Masduki sareng angghuta DPR ngangghep sè ampon èlakonè Sudi ka'dinto ampon è lowar bâtes pantessâ mènangka pejabat Naghârâ. Ghâbây mamarè kasus ka'dinto, Sudi alaporaghi ana' buwwana, Aziz Ahmadi, mènangka orèng sè èyangghep ampon malsuaghi sorat-sorat kasebbhut. Dâlem parkembhângan saellana, Aziz èkabhâri ampon ngako bân narèma okoman dâ' kalowarra sorat kasebbhut. 

## Sèdhâ
Sudi Silalahi sèdhâ tangghâl 25 Oktober 2021 kol 23.49 WIB è Roma Sakè' Pusat Angkatan Dhârât Gatot Soebroto, Jakarta. Tangghâl 26 Oktober 2021, salèrana èkobhur è Taman pasarèyan Pahlawan Kalibata. Prèsidèn kaennem Republik Indonesia, Susilo Bambang Yudhoyono sareng mantan bekkèl Prèsidèn RI, Jusuf Kalla bân Boediono noro' hadir ka pangobhurân Sudi.

## Sombher-sombher
Polo Karimunjawa

**Polo Karimunjawa** panèka sala sèttong polo sè aropa'aghi polo palèng rajâ bân polo otama è Kapolowan Karimunjawa, Inḍonèsia. Polo panèka saccara *administratif* tamaso' ka ḍâlem ḍaèra Kacamatan Karimunjawa, Kabupatèn Jeppara, Propinsi Jhâbâ Tengnga. Polo panèka bâḍâ ra-kèra 90 km è bun ḍâjâna Jeppara.

## Nyama
Nyama Karimunjawa ècarèta'aghi asalla ḍâri ongkapan ḍâlem bhâsa Jhâbâ, èngghi ka'ḍinto *kremun-kremun* (samar). Hal ka'ḍinto bâḍâ kaè'enna kalabân Polo Karomunjawa sè abâssenna samar manabi èyabâs ḍâri Polo Jhâbâ. Panyebbhudhân ghânèka ècarèta'aghi abhâreng kalabân carèta Sunan Kudus bân pottrana Sunan Nyamplungan sè mangkat bân nettep è Karimunjawa. Nyama Karimunjawa kadhâng ètolès apèsa (Karimun Jawa).

## Sajhârâ
Carèta ra'yat è Karimunjawa nyebbhuttaghi carèta Amir Hasan (Sunan Nyamplungan), ana'an Sunan Muria sè aropa'aghi sala sèttong ḍâri sangang wâlli. Sala sèttong carèta nyebbhuttaghi jhâ' Sunan Muria ngangghep jhâ' ana'an ghânèka cengkal saèngghâ Sunan Muria matoro' ana'an ka Sunan Kudus. Sa'amponna narèma pamolangan ḍâri Sunan Kudus bân èpabâli ka Sunan Muria, Amir Hasan èparènta sareng ramana ka'angghuy mangkat ka wilajâ laèn kalabân tojjhuwân nyebbhârraghi Islam. Sunan Muria marènta ḍâ' Amir Hasan ka'angghuy mangkat ka sèttong polo sè abâssenna samar ḍâri konco'on Ghunong Muria. Amir Hasan mangkat abhâreng ḍuwâ' abdhi (sombher laèn nyebbhuttaghi santrè) bân èsangowè bighina bhungka *nyamplung* (*Calophyllum inophyllum*) sarta mustaka (hèyasan è konco'on / bubunganna masjid) masjid. È polo ghânèka, ècarèta'aghi jhâ' Amir Hasan aperrang sareng *bajak laut* (rompak). Amir Hasan ghu'-lagghu'en èkennal kalabân asma Sunan Nyamplungan. Ḍaèra kennengenna Amir nettep è Karimunjawa, samangkèn pon anyama Nyamplungan bân bâḍâ pan-bârâmpan bhungkana *nyamplung*.

## Sombher
Anny Ratnawati

Anny Ratnawati (lahèr 24 Fèbruari 1962) panèka akademisi bân èkonom bhângsa Indonesia. Salèrana toman dhâddhi bekkèl Menteri Keuangan Indonesia.

## Kaodi'ân

### Pendidikan
Salèrana ngaollè gellar Sarjana dâri Jurusan Agribisnis, Institut Partanèyan Bogor (1985), Magister Èkonomi Partanèyan, dâri Institut Partanèyan Bogor (1989), bân Doktor Èkonomi Partanèyan, dâri Institut Partanèyan Bogor (1996).

### Karir
Salèrana jhughân ajabat mènangka Dosèn Èkonomi bân Manajemen è Institut Partanèyan Bogor (1987–samangkèn). Sabelluna, salèrana ajabat mènangka Dirèktur Jenderal Anggaran, Kamenterian Keuangan RI (2008–2011), bekkèl Katua Komisi Pangawas SKK Migas (Satuan Karjâ Khusus Pelaksana Kagiadhân Usaha Hulu Minnyak bân Gas Bhumè) (2012–2014), Angghuta Dèwan Komisioner Otoritas Jasa Keuangan Ex-Officio dâri Kamenterian Keuangan (2012–2014) bân bekkèl Menteri Keuangan RI (2010-2014).

Sabelluna dhâddhi bekkèl Menteri Keuangan, salèrana toman ajabat mènangka angghuta Bhâdhân Supervisi Bank Indonesia.

### Bekkèl Menteri Keuangan RI (2010-2014)
Salèrana dhâddhi bekkèl Menteri Keuangan RI aghentè'è Anggito Abimanyu. Bâkto dhâddhi bekkèl Menteri Keuangan, salèrana toman anandatangani kabijaghân kasetara'an gènder bânnya'na Rp 1,7 triliun rupiah sè panèka program dâri MDG's (Millennium Development Goals).

Salèrana jhughân toman èparèksa sareng KPK terkait kasus korupsi pamaddheghân komplèks olahraga Hambalang. Hal ka'dinto polana abâ'na sabelluna ajabat mènangka bekkèl Menteri Keuangan panèka mènangka Dirèktur Jenderal Anggaran Kamenterian Keuangan. Maskè ka'dinto, bâkto salèrana nyaksè'è bâkto èparèksa sareng l KPK, salèrana ngangghuy alesan pendanaan terkait proyèk Hambalang è saroju'i sareng Komisi X DPR RI sè aropa'aghi komisi sè ngurussi urusân olahraga.

Salaènna Hambalang, salèrana jhughân toman èparèksa KPK terkait pendanaan proyèk e-KTP.

Salaènna jârèya, ra'-para' parghentèyan pamarènta è taon 2014, salèrana sempet mènta pamarènta'an sè aghentè'è pamarènta'anna Susilo Bambang Yudhoyono terkait subsidi BBM sopajâ teppa' ka sè è targèddhi.

## Sombher
Tjahjo Kumolo

Tjahjo Kumolo (EYD: Cahyo Kumolo; 1 Dèsèmber 1957 – 1 Juli 2022) panèka politikus Indonesia sè toman ajabat mènangka Menteri Pendayagunaan Aparatur Naghârâ bân Rèformasi Birokrasi è Kabinèt Indonesia Maju dâri Oktober 2019 kantos akhèr odi'na. Dâlem kontribusina è dhunnya politik, salèrana toman dhâddhi Golongan Karya è jhâman Orde Anyar bân akhèrra dhâddhi bâgiyân dâri Partai Dèmokrasi Indonesia Parjuwangan (PDIP) 

Tjahjo sabelluna toman ajabat mènangka Menteri Dâlem Naghârâ Indonesia sè ajabat dâri tangghâl 27 Oktober 2014 kantos 20 Oktober 2019 è Kabinèt Kerja. Salèrana jhughân sala sèttong politikus Indonesia, bân kapèlè dhâddhi angghuta Dèwan Perwakilan Rakyat Republik Indonesia (DPR-RI) periode 2009–2014 dâri Partai Dèmokrasi Indonesia Parjuwangan (PDI-P) kalabân wilayah Pèlèyan Jhâbâ Tengnga I bân dhâddhi Katua Fraksi PDI-P è DPR RI, jhughân dhâddhi angghuta Komisi I sè ngurussi bidang partahanan, Lowar Naghârâ bân informasi è DPR RI.

Tjahjo Kumolo èpèlè sareng Megawati Soekarnoputri mènangka Sekretaris Jenderal DPP Partai Demokrasi Indonesia Parjuwangan periode 2010-2015, sè cokop matakerjhât  sè periode sabelluna ajabat mènangka Katua DPP Bidang Politik PDI-P.

Tjahjo Kumolo sabelluna jhughân toman ècatet mènangka Katua Umum Komite Nasional Dâd-Ngodâdhân Indonesia (KNPI) bân angghuta Partai Golongan Karya (Golkar).

Tjahjo Kumolo sèdhâ è Jakarta tangghâl 1 Juli 2022 saellana èrabât è Roma Sakè' Abdi Waluyo Jakarta Pusat.

## Kaodi'ân Awwâl bân Pendidikan

### Kaodi'ân Awwâl
Tjahjo lahèr è Surakarta (serrèng èsebbhut mènangka Solo) tangghâl 1 Dèsèmber 1957. Salèrana asakola saabiddhâ 12 taon è kottah rajâ Semarang bân odi' è kalurahan Mlatiharjo è bâgiyân Tèmor kottah.  Eppa'na, Bambang Soebandiono, panèka lètnan è Tentara Keamanan Rakyat. Eppa' bân Èbhuna, Toeti Slemoon toman ajabat mènangka Dèwan Perwakilan Rakyat, sè partama ajabat saabiddhâ lèma taon.

### Pendidikan

* Lembaga Katahanan Nasional, 1994
* Fakultas Hokom, Univèrsitas Diponegoro, 1985
* SMAN 1 Semarang, 1976
* SMPN 4 Semarang, 1973
* SD è Semarang, 1970

Saellana lulus SMA, salèrana ajhâr Hokom è Univèrsitas Diponegoro, lulus è taon 1985. Dâlem periode ka'dinto, salèrana èpèlè mènangka Katua Ketua Komite Nasional Dâd-Ngodâdhân Indonesia (KNPI) Jhâbâ Tengnga. Salèrana jhughân ajhâr è Lembaga Katahanan Nasional è taon 1994.

## Sombher
Wishnutama

Wishnutama Kusubandio (lahèr 4 Mèi 1970) panèka pangusaha dâri Indonesia sè toman ajabat mènangka Menteri Pariwisata bân Èkonomi Krèatif bân Kapala Bhâdhân Pariwisata bân Èkonomi Krèatif dâlem Kabinèt Indonesia Maju (2019–2020). Tangghâl 22 Dèsèmber 2020, Wishnutama èreshuffle sareng Prèsidèn Joko Widodo bân jabadhânna èghentè ka Sandiaga Uno. Salèrana panèka sala sèttong pamaddhek NET Mediatama Televisi asareng Agus Lasmono Sudwikatmono dâri Indika Group bân samangkèn ajabat mènangka sala sèttong komisaris Tokopèdia bân Telkomsèl. Sabelluna, salèrana panèka sala sèttong karyawan Indosiar, Dirèktur Otama Trans7, Trans TV, NET., bân jhughân Komisaris Otama NET.

## Kaodi'ân
Tama mamarè pendidikan SMA-na è Kooralbyn International School è Queensland, Australia bân è International School of Singapore. Mamarè kuliyah Liberal Arts è Mount Ida College Boston, Amerika Serikat, tapè lebbi bânnya' ollè èlmo komunikasi bân televisi è bâkto kuliyah è Emerson College, Boston. Salèrana amolaè karir bâbâ mènangka Production Assistant è New England Cable News Amerika Serikat bân dhâddhi Assistant Director On Air Promotion è WHDH-TV, Boston. Tama jhughân toman ajhâlâni pendidikan è The Military College of Vermont, Norwich University.

## Pendidikan

* SMP Tarakanita 5 Jakarta, Indonesia
* Kooralbyn International School Queensland, Australia
* International School Singapore
* Norwich University – The Military College of Vermont, Navy ROTC, Amerika Serikat
* Mount Ida College, jurusan Liberal Arts è Boston, Amerika Serikat
* Emerson College, Television Production è Boston, Amerika Serikat

### Pendidikan Èksekutif

* GE Southeast Asia Executive Program, Crotonville, New York, Amerika Serikat.
* Harvard Business School, Massachusetts, Amerika Serikat.
* Harvard Kennedy School, Massachusetts, Amerika Serikat

## Pangarghâ'ân

### Pangakowan

* Best CEO sareng Majalah SWA taon 2010
* Indonesia Youngster Inc. vèrsi Majalah SWA
* Marketeer of the Year 2015 Indonesia Marketing Champion category: Broadcast,TV, and Media
* The 500 Most Influential CEOs in The World berdasar Richtopia.com tahun 2015
* The Best Chief Strategy Execution Officer Across All Industries sareng Tempo Media Group 
* The Winner of 2016 Strategy-Into-Performance Execution Excellence (SPEX2) Awards
* Best Digital Talent - Digital Business Leader Bubu Awards 2017 Indosat Ooredoo IDByte
* Indonesia's Influential Person in Creative Industry Awards (Tèlèvisi bân Radio) IdeaFest 2017
* The Most Admired CEO in Television Sector vèrsi Warta Ekonomi
* Tokoh Pemberdayaan 2018 sareng Roma Zâkat Indonesia

## Sombher
Fauzi Bahar

Fauzi Bahar (lahèr 16 Agustus 1962) panèka sèttong *politikus Partai NasDem,* pansiunan perwira militèr, bân dosèn Indonèsia. Abâ'na ajabat mènangka Wali Kottha Padang ḍuwâ' pèriyode neng antara taon 2004 kantos 2014. Fauzi èpèlè sè kapèng sèttong ḍhâḍḍhi wali kottha neng taon 2003 ngalangkonè sistèm *perwakilan* neng *DPRD* Kottha Padang. È taon duèbu bellu', abâ'na èpèlè polè ḍhâḍḍhi Walikota Padang è ḍâlem pèlèyan langsung sè ḍâ'-aḍhâ' bi' ra'yat. 

## Asal osolla bân Panḍhiḍhighân
Fauzi èlahèrraghi neng Ikua Koto, Koto Tengnga, Kottha Padang (bakto ka'ḍinto ghi' tamaso' ḍâ' ḍaèrah Kabupatèn Padang Pariaman kantos kaparloasân daèrah kotthâ taon 1980), neng tangghâl 16 Agustus 1962. Fauzi panèka ana' sè kapèng empa' ḍâri ènnem satarètanan. Ramana anyama Baharudin Amin, lebbi èkânnal kalabân sebbhudhân Wali Bahar, polana perna ajabat mènangka klèbun neng jhâman sabellunna. Èbhuna anyama Nurjanah Umar, sèttong ghuru aghâma sakola'an dhâsar neng Ikur Koto sè jhughân aktivis Muhammadiyâh. Sala sèttong kaka'na, Fakhri Bahar, ajabat Angguta *DPRD Kota Padang* pèriyode 2014–2019 ḍâri *PAN*. Manabi alè'na, Kolonèl Laut Fahmi Bahar, panèka perwira sè perna ajabat Komandan Polisi Militèr *(Danpom) Komando Armada I TNI Angkatan Laut*.

## Sombher
Achmad Daniel Chardin

Achmad Daniel Chardin, (lahèr 23 Maret 1967) panèka *purnawirawan TNI-AD* sè palèng akhèr  ajabbat mènangka *Tenaga Ahli Pengajar* Bidhâng *Kewaspadaan Nasional Lemhannas.*

Daniel Chardin panèka lolosân *Akademi* Militèr (1990) sè aghâdhui bânnya' pangalaman ḍâri *kecabangan Infanteri (Kopassus).* Salaèn ḍâri ka’dinto, abâ'na jhughân pottrâ dâèra Somattra  Ḍâjâ sè asalla ḍâri Sungai Ular, Besilam, Padang Tualang, Langkat.

## Kaoḍi'ân Asalla
Achmad Daniel Chardin lahèr ḍâri kalowarga parantau Minangkabau asalla ḍâri Sungai Aro, Kacamadhân Koto Parik Gadang Diateh, Kabupatèn Solok Lao'omattra Bârâ', pas marantau ḍâ’ dâèra Binjai bân Langkat, Somattra Ḍâjâ. Èbhuna asuku Kampai. âbâ'na lahèr neng Makassar bân èparajâ neng Binjai, Somattra Ḍâjâ.

## Riwayak Jabadhân
Lètnan Ḍuwâ kantos Kaptèn

* *Pama Pussenif (1990)*
* *Pama Kopassus (1991)*
* *Danunit Yon 12 Grup 1 Kopassus (1991–1992)*
* *Danunit Yon 31 Grup 3 Kopassus (1992–1994)*
* *Dansubtim Yon 31 Grup 3 Kopassus (1994–1995)*
* *Dantim Yon 31 Grup 3 Kopassus (1995–1996)*
* *Pasi 1/Intel Yon 33 Grup 3 Kopassus (1996–1998)*

*Mayor*

* *Danden Yon 23 Grup 2 Kopassus (1998–2000)*
* *Wadanyon 23 Grup 2 Kopassus (2000–2002)*
* *Kasi 1/Intel Grup 2 Kopassus (2002–2003)*

Lètnan Kolonèl

* *Danyon 33 Grup 3 Kopassus (2004–2005)*
* *Pabandya Sintel Kopassus (2005–2006)*
* *Dandenintel Kostrad (2006–2007)*
* *Danyon Intel Kostrad (2007–2009)*
* *Dandim 0101/*Acèh *Besar (2009–2010)*
* *Waasintel Kasdam Iskandar Muda (2010–2011)*

Kolonèl

* *Asintel Kasdam Iskandar Muda (2011–2012)*
* *Kasrem 031/Wira Bima (2012–2013)*
* *Pamen Denma Mabesad (Dik Sesko TNI) (2013–2014)*
* *Paban Utama A1 Bais TNI (2014–2015)*
* *Danrem 011/Lilawangsa (2015)*

*Brigadir* Jènderal

* *Wadanpussenif Kodiklatad (2015–2016)*
* *Kasdam Iskandar Muda (2016–2020)*

*Mayor* Jènderal

* *Wadanpussenif Kodiklatad (2020–2022)*
* *Pangdam I/Bukit Barisan (2022–2023)*
* *Aster Kasad (2023–2024)*
* *Tenaga Ahli Pengajar* Bidhâng *Kewaspadaan Nasional Lemhanas (2024*—Samangkèn)

## Sombher
Albhukat

**Albhukat**, sè jhughân èkennal mènangka *alligator pear* otabâ *avocado pear* (*Persea americana*), panèka *pohon hijau abadi* (artè harfiah: kan-bhungka'an bhiru sè langghâng) ḍâri kalowarga *laurel* (*Lauraceae*). Albhukat asalla ḍâri Amèrika bân èbudidaya lu-ghâlluna è Mesoamerika lebbi ḍâri 5.000 taon sè kalonta. Albhukat èyarghâi karana buwâna sè rajâ bân anḍi' kanḍungan minnya' sè tèngghi. Bhungkana albhukat cara' asalla ḍâri dhârâdhân tèngghi sè ahubungngaghi Mèksiko bâgiyân tengnga-lao' bân Guatemala. Saccara alami, bhungkana albhukat tombu è wilajâ ḍâri Mèksiko kantos Kosta Rika.

## Katerrangan
Albhukat (Persea americana) panèka kan-bhungka'an sè bisa tombu kalabân tèngghi sè nyapa' 9 kantos 20 mèter (30-66 soko) bân anḍi' ḍiamèter bhungkana ra-kèra 0,3 kantos 0,6 mèter (1-2 soko). Ḍâunna asoson saccara asellang-selling kalabân lanjhângnga ra-kèra 8 kantos 25 cm (3-10 inci).

### Kembhâng
Sabbhân taon albhukat ngasèllaghi èbuwân kembhâng. Kembhângnga albhukat bâḍâ ḍâlem bhângon *rasemus* è semma'an keppè'èn ḍâun, okoranna kènè' bân ta' *mencolok*, kalabân lèbârra ra-kèra 5 kantos 10 mm. Kembhângnga albhukat ta' anḍi' blâkotan (*kelopak*), tapè ḍuwâ' lèngkerran ḍâri tello' *lobus* *periantiun* abulu abârna bhiru ḍâun pocet otabâ konèng abâk ngabhiru. Bhân-sabbhân kembhâng anḍi' 9 *stamen* kalabân 2 *kelenjar nektar* abârna orèn è bâgiyân dhâsarra.

## Sombher
Agung Laksono

Raden Agung Laksono (lahèr 23 Maret 1949) panèka politikus Indonesia sè samangkèn ajabat mènangka angghuta Dèwan Pertimbangan Prèsidèn sejjhâk 13 Dèsèmber 2019. Salèrana jhughân ajabat mènangka Menteri Koordinator Bidang Kesejahteraan Rakyat ghâbây bâkto jabadhân 2009–2014 bân jhughân toman ajabat mènangka Katua Dèwan Perwakilan Rakyat bâkto jabadhân 2004–2009. Dâlem Musyawarah Nasional Partai Golkar è taon 2004 bân 2009, salèrana kapèlè mènangka bekkèl Katua Umum DPP partai. È Musyawarah Nasional IX Partai Golkar è taon 2014 è Jakarta, salèrana kapèlè dhâddhi Katua Umum DPP Partai Golkar aghentè'è Aburizal Bakrie.

## Kaodi'ân
Saellana mamarè pendidikan SMA-na è SMAN 4 Mèdan, salèrana alanjutaghi studi è Univèrsitas Kristen Indonesia è Fakultas Kedokteran bân lulus taon 1972. Periode 1983–1986, salèrana ajabat mènangka Katua Umum BPP HIPMI bân Katua Umum DPP AMPI (1984–1989). Periode 1990–1995, salèrana ajabat mènangka Sèkretaris Jenderal PPK Kosgoro bân Katua Umum PPK Kosgoro 1957 (sejjhâk taon 2000).

Periode 1993–1998, saley ajabat mènangka  Dirèktur Otama PT Cakrawala Andalas Tèlèvisi (antv) bân Menteri Naghârâ Dâd-Ngodâdhân bân  Olahraga dâlem Kabinèt Pembangunan VII (1998) è bâbâna pamarènta'an Prèsidèn Soeharto. Salèrana abâli ajabat dâlem periode 1998–1999 è Kabinèt Rèformasi Pembangunan. Periode 1999–2004, salèrana ajabat mènangka angghuta DPR RI. Salèrana aghentè'è jabadhânna Akbar Tandjung mènangka Katua Dewan Perwakilan Rakyat.

Tangghâl 7 Dèsèmber 2012, salèrana èyangka' sareng Prèsidèn Susilo Bambang Yudhoyono ghâbây ajabat mènangka Pelaksana Tugas Menteri Dâd-Ngodâdhân bân Olahraga aghentè'è Andi Mallarangeng. Andi ngajuwaghi nyorot sacara ngoca' langsung bân lèbât sorat mènangka Menpora saellana èpaambu ghâbây èntar ka Lowar Naghârâ sareng Komisi Pemberantasan Korupsi, polana kasus sangka'an korupsi proyèk pamaddheghân sarana olahraga Hambalang è Bogor, Jhâbâ Bârâ'. È tangghâl 11 Januwari 2013 Prèsidèn Susilo Bambang Yudhoyono ngangka' Roy Suryo mènangka Menpora anyar. Tangghâl 28 Mèi 2014, salèrana jhughân èyangka' mènangka Pelaksana Tugas Menteri Aghâma sareng Prèsidèn Susilo Bambang Yudhoyono aghentè'è Suryadharma Ali sè resmi nyorot polana dhâddhi tarsangka KPK dâ' sangka'an korupsi dana hajji. Tugassa mènangka Plt. Menteri Aghâma èghentè sareng Lukman Hakim Saifuddin sè resmi èlanti' sareng Prèsidèn è tangghâl 9 Juni 2014.

Tangghâl 13 Dèsèmber 2019, Prèsidèn Joko Widodo ngangka' Agung Laksono bân 8 laènna ghâbây dhâddhi angghuta Dèwan Pertimbangan Prèsidèn periode 2019–2024 sareng Wiranto mènangka Katuana.

Samangkèn, salèrana ajabat mènangka Dirèktur Otama Magentic Network bân Sinar Harapan.

## Sombher-sombher
Hatta Rajasa

Muhammad Hatta Rajasa (èja'an Soewandi: Hatta Radjasa, lahèr 18 Dèsèmber 1953) panèka Menteri Koordinator Bidang Perèkonomian Indonesia sè ajabat dâri 22 Oktober 2009 kantos 13 Mèi 2014. Sabelluna salèrana toman ajabat mènangka Menteri Sèkretaris Naghârâ (2007-2009), Menteri Perhubungan (2004-2007), bân Menteri Naghârâ Risèt bân Tèknologi (2001-2004).

Bâkto jabadhânna mènangka Menteri Perhubungan ètandhâi kalabân pan-bârâmpan kamalangan transportasi sè kasohor, è antarana kamalangan Lion Air Pangabbhârân 538, kamalangan Seppur Fajar Otama Ekspres Lampung, Mandala Airlines Pangabbhârân 91, kamalangan KM Digoel, kamalangan KM Sènopati Nusantara, Adam Air Pangabbhârân 574, katonon KM Levina I bân Garuda Indonesia Pangabbhârân 200.

Orèng lakè' sè bhâghus bân toman aktif dâlem organisasi PII (Pelajar Islam Indonesia) bâkto ghi' ngodâ lambâ', tangghâl 9 Januwari 2010, sacara aklamasi, Hatta Rajasa kapèlè dhâddhi Katua Umum DPP PAN periode 2010-2015 aghentè'è Soetrisno Bachir.

Tangghâl 19 Mei 2014, Hatta adeklarasi'aghi abâ'na mènangka calon bekkèl Prèsidèn asareng calon Prèsidèn Prabowo Subianto sè bhâkal majhu dâlem Pèlèyan Umum 2014. Calon ka'dinto èsokong sareng ennem partai politik akadhi Partai Gerindra, PAN, PKS, PPP, PBB bân Partai Golkar. ra'-para' akhèr kampanye Pilpres, Partai Dèmokrat jhughân nyata'aghi sokongânna dâ' calon ka'dinto, tor dhâddhina sè nyokong bâdâ 7 partai.

## Kaodi'ân
Ir. Muhammad Hatta Rajasa lahèr è Palembang, Somattra Lao' è 18 Dèsèmber 1953. Eppa'na anyama H. Muhammad Tohir, asalla dâri dhisa Jejawi, Ogan Komering Ilir Sumsel bân Èbhuna anyama Hj. Aisyah dâri dhisa Adumanis OKU Tèmor Sumsel. Salèrana èlahèrraghi dâri kalowarghâ sederhana. Salèrana panèka ana' kaduwâ' dâri13 satarètanan. Salèrana è bâkto kènè'na ta' toman andi' cita-cita dhâddhi menteri. Eppa'na panèka tentara sè ambu bân mèlè dhâddhi PNS, tor Èbhuna panèka IRT. Sejjhâk kènè'na, Hatta ampon èyajhâri odi' disiplin bân mandiri. Bâkto SMP bân SMA salèrana ampon apèsa dâri rèng seppona. Salèrana odi' bân asakola è Palèmbang bân rèng seppona è Ogan Komering Ilir. Jara'en cokop jhâu, ra-kèra 100 km antarana Ogan Komering Ilir bân Palèmbang. Lulus SMA, Hatta abâli odi' jhâu dâri rèng seppona. Salèrana akuliyah è Institut Tèknologi Bandung (ITB). Bâkto kuliyah, Hatta èkennal aktif è organisasi, salèrana ajabat mènangka katua Kompolan Mahasiswa Tèknik Parminnya'an ITB (HMTM) bân Senator Mahasiswa ITB. Salaènna panèka, salèrana jhughân dhâddhi aktivis Masjid Salman Bandung, jhâu sabelluna jârèya, salèrana aktif dâlem Pelajar Islam Indonesia (PII).

## Karir
Hatta jhughân ongghâ kellas è kapengurusân partai. Dâri sekjen salèrana dhâddhi Katua Umum DPP PAN 2010-2015. Kalabân pan-bârâmpan pangalaman politik sè èka'andi', salèrana ècalonaghi menangka bekkèl wakil Prèsidèn asareng calon Prèsidèn Prabowo Subianto è Pilpres 2014. Tapè ta' suksès, Hatta teptep dhâddhi tokoh penting salastarèna Pilpres, bâkto jârèya salèrana dhâddhi panengnga kakowadhân politik Koalisi Indonesia Hèbat (KIH) panyokong Jokowi bân Koalisi Mèra Potè (KMP) panyokong Prabowo Subianto.

## Sombher-sombher
Angkasa Dipua

Angkasa Dipua (lahèr 21 Sèptèmber 1965) panèka *purnawirawan TNI-AL* sè palèng akhèr ajabatt mènangka Inspèktur Jènderal *TNI*.

Abâ'na panèka *alumnus Akademi Angkatan Laut (AAL)* angkadhân sè kapèng-XXXIII/taon 1988. Jabadhân palèng akhèr ḍâri jènderal bintang tèllo' panèka Asistèn Intelijèn (Asintèl) *Panglima TNI.*

## Lampa’an Militèr
Samarèna lolos ḍâri SMA Negeri 1 Bukittinggi neng taon 1984, Angkasa Dipua ètarèma maso’ ḍâ’ *Akademi Angkatan Bersenjata* Rèpublik Indonèsia Bâgiyân *Laut (AKABRI Laut).* Samarèna ngalakonè panḍhiḍhighân, abâ'na lolos bân èwisuda sareng Prèsiden Soeharto neng taon 1988. Kalabân pangkat Lètnan Ḍuwâ', abâ'na ètuggâssaghi neng *Komando Armada* Tèmor Rèpublik Indonèsia (RI) neng Sorbhâjâ.

Angkasa Dipua perna ètugâssaghi neng *Komando Armada* Bârâ' *(Koarmabar) RI*, *Pangkalan Utama TNI Angkatan Laut (Lantamal) I* Mèdan, *Lantamal IV Tanjungpinang,* bân Asistèn *Komandan Lantamal VIII Manado* kantos taon 2009. Kalabân pangkat Kolonèl, abâ'na ètugâssaghi mènangka *Atase Pertahanan RI* neng *Kedutaan Besar* Rèpublik Indonèsia neng Hanoi, Laos. Abâ'na pas abâli polè ḍâ’ dâlem naghârâ mènangka Asintèl *Koarmabar* neng taon 2016, *Paban I Ren Sintel* Panglèma TNI neng taon 2017, bân Kopala *Dinas Pengamanan Angkatan Laut (Kadispamal).*

## Sombher
Dahlan Djambek

Mohammad Dahlan Djambek (18 Agustus 1917 – 13 Sèptèmber 1961) panèka sèttong tokoh militèr, pajuang kamardhikaan, bân menteri neng ḍâlem Kabinèt Pamarèntaan Rèvolusionèr Rèpublik Indonèsia *(PRRI)*. Neng bâkto penjhâjhâ'ân Jeppang neng Somattra Bârâ', abâ'na ètodhu' dhâddhi Katowa Somattra Chokai.

## Lampa’an Militèr
Neng taon 1944, Dahlan Djambek noro' latèyan callon perwira Giyugun angkadhân sè kapèng sèttong neng Bukit Ambacang, Bukittinggi. âbâ'na èlantik ḍhâḍḍhi perwira sareng Ismael Lengah, Sjarif Usman, Dahlan Ibrahim, A. Thalib, Sjofjan Ibrahim, Munir Latif, Kasim Datuk Malilit Alam, Nurmatias, bân Ahmad Husein. Kasatoan-kasatoan Giyugun èsebbar neng pasèsèr Somattra Bârâ' molaè ḍâri Tiku kantos Mukomuko.

Lètnan Kolonèl Dahlan Djambek mènangka *Komandan Brigade Banteng* Tèritorium Somattra Tenganga narèma bhântowan sanjhâta palèng sakonè'na sa ton ḍâri Anwar Sutan Saidi, pèmpènan *Bank Nasional*. Dahlan nyatet jumlana ḍapa' ḍâ' tello juta *gulden* bhântowan pèssè ḍâri *Bank Nasional* sajjhe' taon 1945 kantos 1950 ghâbây parjhuwangan kamardhika'an.

Neng taon 1946, Dahlan Djambek minangka *Komandan Divisi IX Banteng* ètodhu ḍhaḍḍi Bâkkèl Katowa Dèwan *Pertahanan* Daèrah Somattra Bârâ' abhârengè katowa sè èjabat sareng Rèsidèn Somattra Bârâ' Mohammad Djamil.

## Sombher
MS Fadhilah

Mohamad Sabrar Fadhilah (lahèr 10 Agustus 1965) panèka *purnawirawan TNI-AD* sè palèng akhèr ajabatt mènangka Bâkkèl *Gubernur Lembaga Ketahanan Nasional (Lemhannas).*

Fadhilah panèka lolosân *Akademi* Militèr (1988A) sè asalla ḍâri *kecabangan Infanteri (Kostrad)* bân ècatet perna ajabat bânnya' jabadhân pentèng. Abâ'na panèka Ajudan Bâkkèl Prèsidèn RI Boediono. Samarèna ka’dinto, abâ'na ajabat mènangka *Danrem 143/Halu Oleo, Danrem 072/Pamungkas, Staf* Khosos *Kasad, Kadispenad, Kasdam IV/Diponegoro, Kapuspen TNI, Pangdam I/Bukit Barisan, Pa Sahli Tk. III Kasad Bidang Intekmil* bân *Siber, Tenaga Ahli Pengkaji* Bidhâng *Politik Lemhannas* bân sè palèng akhèr mènangka Bakkèl *Gubernur Lemhannas RI.* Salaèn ḍâri ka’dinto, abâ'na asalla ḍâri kalowarga camporan Lampung bân Padang, Somattra Bârâ’.

## Riwayak Panḍhiḍhighân
* *Akademi* Militèr *(1988)*
* *Sesarcabinf (1988)*
* *Sussar Para (1988)*
* *Selapa I/Inf (1995)*
* *Diklapa II/Inf (1998)*
* *Seskoad (2001)*
* *Susdanyonif (2003)*
* *Susdandim (2003)*
* *Susopsgab TNI (2008)*
* *Dikselam* Militèr *(2012)*
* *Lemhannas (2015)*

## Riwayât Jabadhân
Lètnan Ḍuwâ kantos Kaptèn

* *Danton Yonif Linud 502/Kostrad (1988)*
* *Danton Bant/B Yonif Linud 502/Kostrad (1989)*
* *Kasi 1/Lid Yonif Linud 502/Kostrad (1993)*
* *Kasi 4/Log Yonif Linud 502/Kostrad (1994)*
* *Danki B Yonif Linud 501/Kostrad (1995)*
* *Danki Bantuan Yonif Linud 501/Kostrad (1996)*
* *Kasi Ops Brigif Linud 18/Trisula (1997)*
* *Pasi Sospol Korem 032/Wirabraja (1998)*

*Mayor*

* *Wadanyonif Linud 700/BS (1999)*
* *Gumil Gol VI Depnik Pusdikif (1999)*
* *Gumil Gol VI Depnik Pusdikif (2000)*
* *Kasipamsops Pusdikif (2001)*
* *Dandenwalpri Grup B Paspampres (2002)*
* *Dandenmatan Grup A Paspampres (2003)*

Lètnan Kolonèl
* *Danyonif 509/9/2 Kostrad (2003)*
* *Danyonif Linud 330/17/1 Kujang I Kostrad (2003)*
* *Pabandya Renops Kostrad (2005)*
* *Kaspri Pangkostrad (2005)*
* *Dandim 0618/BS* Kottha *Bandung (2006)*
* *Wadansatgas Konga XXIII/A (2006)*
* *Aster Kasdivif 1/Kostrad (2007)*

Kolonèl

* *Sespri Kasad (2008)*
* *Ajudan Wapres RI (2009)*
* *Danrem 143/Halu Oleo (2012)*

*Brigadir* Jènderal

* *Danrem 072/Pamungkas (2013)*
* *Staf Khusus Kasad (2015)*
* *Kadispenad (2015)*
* *Kasdam IV/Diponegoro (2017)*

*Mayor* Jènderal

* *Kapuspen TNI (2017)*
* *Pangdam I/Bukit Barisan (2018)*
* *Pa Sahli Tk. III Kasad* Bidhâng Intèkmil bân *Siber (2020)*
* *Tenaga Ahli Pengkaji* Bidhâng *Politik Lemhannas (2021)*

Lètnan Jènderal

* Bâkkèl *Gubernur Lemhannas RI (2022)*

## Sombher
Yuhastihar

Yuhastihar *gelar* Datuak Indo Mangkuto (lahèr 30 Juni 1960) panèka *purnawirawan TNI-AL* sè palèng akhèr ajabbat mènangka *Deputi Pemantapan Nilai-Nilai Kebangsaan Lembaga Ketahanan Nasional (Lemhannas) RI.*

Yuhastihar panèka *alumnus Akademi Angkatan Laut (AAL)* angkadhân sè kapèng-XXVIII/taon 1983. Jabadhân palèng akhèr ḍâri jènderal bintang ḍuwâ' panèka *Kadiskomlekal*. Salaèn ḍâri ka'dinto, abâ'na jhughân pottrâ dâèrah Somattra Bârâ' sè asalla ḍâri Balimbing, Rambatan, Tanah Datar.

## Karièr
Yuhastihar èparèngè amânat sareng *PDIP* mènangka *Caleg DPR RI* kaangghuy Dapil Jhâbâ Tèmor I (Sorbhâjâ – Sidoarjo) kalabân nomor urut 3 neng pèmèlèyan omom sè èlakonè areng-bhâreng è tangghâl 17 April 2019. Lolosân palèng saè *Akabri Laut* 1983 ka'dinto mare'è panḍhiḍhighân S1 Jurusân Tèknik Èlèktro STTAL 1994 bân Sèskoal 1997, lolos *Lemhannas* 2012, lolos S2 neng Unkris Jakarta, bân lolos S3 Èlmu Manajemèn neng Universitas Negeri Jakarta 2022. Tèsissâ anyama "Èvaluasi Program Pemantabhân Nèlai-Nèlai *Kebangsaan Lembaga Ketahanan Nasional* Rèpublik Indonèsia *(LEMHANNAS RI)*".

## Sombher
Ferrial Sofyan

Ferrial Sofyan (lahèr 18 Jânuwari 1949) panèka sèttong *purnawirawan TNI-AD*, tokoh militèr, bân politikus bhângsâ Indonèsia. Abâ'na perna ajabat mènangka Bâkkèl Katoa *DPRD Provinsi DKI Jakarta* pèriode 2014—2019 bân Katua *DPRD Provinsi DKI Jakarta* pèriyode 2009—2014.

Ferrial panèka lolosân *Akademi* Militèr (1971) sè asalla ḍâri *kecabangan Infanteri* bân saangkadhân sareng mantan Panglèma TNI (2002—2006), Jènderal TNI Endriartono Sutarto.

## Panḍhiḍhighân
Abâ'na ngalakonè panḍhiḍhighân militèrra neng *AKABRI* (samangkèn anyama Akmil) sajjhek taon 1968 kantos lolos neng taon 1971 kalabân pangkat Lètnan Ḍuwâ ḍâri *kecabangan Infanteri*. Salaèn ḍâri ka’dinto, abâ'na jhughân sala sèttong lolosân Sèskoad taon 1988.

## Karièr

### Karièr Militèr
Bâkto adinas è *TNI-AD*, Ferrial ampon nengghu' jabadhân ḍhâḍḍi *Danyonif Linud 503/Mayangkara (1985—1987), Dandim 1306/Donggala (1989—1991)* bân *Danrem 041/Garuda Emas (1995—1997).* abâ'na resmi marèè dinassa neng kamilitèran saamponna abhakti salama tello polo empa' taon neng *TNI-AD* neng taon 2005 kalabân *pangkat Mayor Jenderal TNI* ḍhâḍḍhi *Koordinator Staf Ahli* Kopala *Staf Angkatan Darat (Koorsahli Kasad)* sè èpangkat sajjhek taon 2002.

### Karièr Politik
Saamponna pènsiun ḍâri dinâs *TNI*, Ferrial maso' ḍâ' dunnyana *politik* lèbât *Partai Demokrat* ḍhaḍḍhi *kendaraan* politikka. Neng pèriode 2009—2014 abâ'na èpèlè ḍhâḍḍhi Katoa *DPRD Jakarta.* Pas neng pèriode saterrossa (2014—2019), abâ'na ajabat ḍhâḍḍhi Bâkkèl Katoa *DPRD DKI Jakarta.* *Sejarah* nyatet abâ'na panèka Angghuta *DPRD DKI Jakarta* sè abiddhâ empa' pèriode ros-terrosân (2009—2014, 2014—2019, 2019—2024 bân 2024—2029).

Bâkto èlantik neng pèriode sè kapèng empa' ḍhâḍḍhi angghuta lègislatif, salèrana panèka Angghuta *DPRD DKI Jakarta* sè palèng seppo kalabân omor pettong polo lèma' taon, pettong bulân, bân bellung arè.
----

## Sombher
Ikasuma Hamid

Ikasuma Hamid gellar Datuak Gadang Batuah (3 Fèbruwari 1944 – 16 Maret 2011) panèka sèttong tokoh militèr Indonèsia. Abâ'na panèka Bupati Tanah Datar ḍuwâ' pèriyode iyâ arèya 1985–1990 bân 1990–1995. Âbâ'na perna ḍhâḍḍhi callon Bâkkèl gubernur abhârengngè Irwan Prayitno neng ḍâlem pèlèyan umum Gubernur Somattra Bârâ' 2005.

## Kaoḍi'ân asalla
Ikasuma Hamid lahèr ḍâri pasangan Abdul Hamid bân Malun mènangka pottra bungso ḍâri ḍuwâ' satarètanan. âbâ'na ngalakonè panḍhiḍhighân neng Sakola Rakyat Kubang Landai bân lolos taon 1955. Saterrossa, abâ'na nerrossaghi panḍhiḍhighân ḍâ' SMP Batusangkar bân lolos taon 1961. âbâ'na mare'è panḍhiḍhighân neng SMA Batusangkar taon 1964. Sabbhen arè salama asakola menenga, abâ'na ajhâlân soko mangkat-molè sejhâu 12 kilomèter.

Samarèna tammat SMA, Ikasuma akuliah neng Jurusân Biologi IKIP Padang taon 1964 kantos 1965. Âbâ'na pas lolos adhaftar maso' Akademi Militèr Nasional taon 1965 bân lulus taon 1968 kalaban pangkat lètnan infantri.

## Tandhâ Jâsa
* *Satya Lencana Kesetiaan VIII* Taon
* *Satya Lencana Kesetiaan XVI* Taon
* *Satya Lencana Kesetiaan XXIV* Taon
* *Satyalancana Kesetiaan XXXII* Taon (1991)
* *Satyalancana Pembangunan* Bidhâng *Koperasi* dâri Prèsidèn RI Taon 1994
* *Satya Lencana Pembangunan* Bidhâng Partanèyan ḍâri Prèsiden RI Taon 1995
* *Satyalancana Wira Karya* ḍâri Prèsiden RI Taon 1991
* *Satya Lencana Dharma Bhakti* ḍâri *Kwarnas Pramuka Taon 1987*
* *Adipura* ḍâri Prèsidèn RI Taon 1993, Taon 1994 bân Taon 1995
* *Wahana Tata Nugraha* ḍâri Prèsidèn RI Taon 1994 bân Taon 1995
* *Manggala Karya Kencana* Kellas IIA ḍâri *Menteri BKKBN* Taon 1989
* Tandhâ Pangharghâ’ân *Lencana Keluarga Berencana* ḍâri Prèsidèn RI Taon 1989
* Tandhâ Pangharghâ’ân *Anugerah Aksara* ḍâri *Menteri* Penḍhiḍhighân bân Kebhudhâjâ'ân Taon 1992
* Jâsa Bhâktè Koperasi ḍâri *Menteri Koperasi* bân *Pembinaan Pengusaha* Kènè' Taon 1993
* *Bintang Kartika Eka Paksi Nararya,* adhâsarraghi Kapotosan Prèsidèn Rèpublik Indonèsia No. 054/TK/Taon 1997 Tangghâl 10 Juli 1997

----

## Sombher