open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bagong Kussudiardja

Bagong Kussuḍiardja (9 Oktober 1928 – 15 Juni 2004) panèka sala sèttong penari, koreografer, pelukis, bân aktor. Saleèrana ngasèllaghi bânnya' karya, è antarana sketsa, lukisan, bân bânnya' tarian.

## Carèta Kaoḍi'ân
Bagong Kussuḍiardja èlahèrraghi è arè Salasa Kliwon, 9 Oktober 1928 (19 arè sabellunna Ikrar Pemuḍa). lahèr ḍari Raḍen Bekel Atma Tjondro Sentono bân Siti Aminah. Bagong ana’ se nomer ḍuwa’. Tan-taretanna sè laen iyâ arèya Kus Sumarbirah, Hanḍung Kussuḍyarsana, ban Lilut Kussuḍyarto. Carèta kaoḍi'ân kalowarga Bagong Kussuḍiardja anḍi' ghâris ḍâri jhâman bhâgsawan Istana Yogyakarta. Ramana panèka pottrana G.P.H. Djuminah, kaka' binè'en Sri Sultan Hamengkubuwono VIII. Maske lahèr ḍâri kalowarga sè molja, kalowarga panèka ngaḍhep ka kanyataan oḍi' sè malarat polana okoman Kuranthil, sè aropa'aghi pangasingan otabâ èkorong è roma. okoman panèka èberri' bân Istana Yogyakarta ka'angghuy G.P.H. Djuminah polana Potra Mahkota Sri Sultan Hamengkubuwono VII sempat abèlot. Eppa’na, pelukis bâjâng ban panuolès naskah Jhâbâ, ta’ sanggup nolongè kalowargana. Bagong koḍhu alako cem-macemma kalakoan, akaḍhi mabecce' ban bân alako anḍong (kèrèta jhârân).

Bagong Kussuḍiardja akabin sareng oreng bine’ se anyama Soetina. ḍâri hubunganna paneka Bagong anḍi’ ana’ pètto' orèng. Tello’ ana’en Bagong noro’ ḍâ’ dhunnyana seni: Otok Bima Siḍharta, Butet Kertareḍjasa, ban Djaḍuk Ferianto. Otok panèka musisi gamelan sè jhughân ngajhâri bagong alukis. Sala sèttong lukisanna anyama "È bâbâ kakobâsa'an Gareng." Butet Kertareḍjasa panèka aktor bân komeḍian teater sè kalonta. Samangkèn, Butet dhâddhi pimpinan Pusat Kesenian Bagong Kussuḍiardja (PSBK). Sabâtara, Djaḍuk Ferianto tamaso' angghutana grup musik Kua Etnika, grup musik humor Sinten Ramen, ban Tèater Ganḍrik. Djaḍuk ampon ngarang musik ghâbây bânnya' sinetron, jingle iklan, musik ka'angghuy panampilân tèater, bân laènna. Saellana Soetiana sèdhâ, Bagong Kussuḍiardja akabin pole kalabân oreng bine’ sè anyama Yuli Sri Hastuti. Bagong akabin sareng Yuli Sri Hastuti taon 2003, sataon sabellunna sèdhâ.

## Sombher
Ali Emran

Brigadir Jenderal TNI (Purn.) Dr. **Ali Emran** (lahèr 16 April 1919) panèka ḍokter militèr bân perwira tentara sè apangkat tèngghi ḍâri Inḍonèsia. Salèrana ampon ètugas mènangka ḍokter militèr è pan-bârâmpan kâsatuwân.

## Ka'oḍi'ân Awwâl bân Pendidikan
Ali Emran èlahèrraghi è Bukittinggi è tangghâl 16 April 1919, mènangka ana' bungso dâri Datuk Kakayo bân Siti Rawiah. Ramana iyâ arèya Tuanku Laras Pariangan.  Salèrana panèka alè'na Djamaloeddin bân Harun Al-Rasyid Sutan Bandaro. 

Sa'amponna mamarè pendidikan SD è *Hollandsch-Inlandsche School* bân pendidikan manengnga è Meer Uitgebreid Lager Onderwijs, salèrana nerrossaghi ka Ika Daigaku (Parghuruwân Tèngghi Kaḍokterân) è Jakarta sè samangkèn ḍhâḍḍhi Fakultas Kedokteran, Universitas Indonesia (FKUI). 

Ali Emran lolos dâri FKUI mènangka dokter è taon 1952 bân ampon lastarè spesialisasi è bidang bedah urologis è Amsterdam.  

## Sombher
Shahih Muslim

**Al-Jami**' otabâ biasana èkennal kalabân **Shahih Muslim** panèka sala sèttong kètab kompolan haḍits sè èsoson sareng Muslim bin al-Hajjaj sè oḍi' antara taon 202 bân 261 Hijriyah. Salèrana panèka morèddhâ Imam Bukhari.

Kompolan haḍits è antarana muslim Sunni ka’ḍinto aropa’aghi kompolan sè palèng saè nomer ḍuwâ’ samarèna Sahih Bukhari. ḍâri ra-kèra 300.000 haḍits sè èkompolaghina, coma ra-kèra 4000 sè ella èteliti è jhâman oḍi'na bân bisa ètarèma shahih.

Sahih muslim èbagi dhâddhi pan-bârâmpan kètab sè bhân-sabbhân kètab bâḍâ ḍâri pan-bârâmpan bab. Juḍul bab ka’ḍinto nandhâ’aghi fiqih Imam Muslim mengenai haḍits-haḍits se bâḍâ è ḍâlemma. Sahih Bukhari bân Sahih Muslim ièsebbhut kalabân *Shahihain* (ḍwâ' kètab sohih rujughân otama). ḍâlem nyoson kètab Sahih èpon, Imam Muslim ta’ aparèng angka. Saterrossa, angka-angka ètamba'aghi ḍâ' Sahih Muslim ka'angghuy dhâddhi referensi haḍits, akaḍhi sè èjhârbâ'aghi è bâbâ panèka:

## Panomeran Al-Alamiyah (5362)
Rujughân haḍits è ḍâlem penomoran al-Alamiyah èḍhâsarragi ḍâ’ sanaḍ haḍist. Bâng-sèbâng sanaḍ narawi è bitong sèttong haḍits.

## Panomeran Abḍul Baqi (3033)
Referensi haḍits èpon èponḍut ḍâri penomoran sè èparèngè sareng Abḍul Baqi è bâkto abâ’na marèksa (marèksa, mabecce’, ngeḍit, tor manomorragi haḍits) Sahih Muslim. Panomoranna bâḍâ ḍâri haḍits sè paḍâ. Salèrana ngètong bhân-sabbhân haḍits sè paḍâ mènangka sèttong haḍits. Panomoranna bânnya' èghuna'aghi ka'angghuy nolès kètab, buku, bân artikel Islam.

Ètolès sareng : Èriwayataghi sareng Muslim (nomor haḍits), artèna haḍits sè riwayataghi sareng Imam muslim è Sahih-na è nomer sè ampon ètantoaghi.

Bhidhâna penomoran ngasèlaghi bhiḍhâna ètongna jumlah haḍits è Sahih muslim. Menorot panomoran al-Alamiyah, aḍa 5362 haḍits ḍâlem Sahih Muslim. alaèn hal ka'ḍinto, mènorot Abḍul Baqi haḍits bâḍâ 3.033. Bâḍâna parbhiḍhâ'ân ka'ḍinto èmolaè polana sistem panomoran al-Alamiyah èbitong bhân-sabbhân sanaḍ ḍâri sèttong haḍits dhâddhi sèttong haḍits; manabi sistem panomoran Abḍul Baqi èbitong bhân-sabbhân haḍits sè paḍâ dhâadhi sèttong haḍits, sanajjân haḍits kasebbhut bâḍâ pan-bârâmpan sanaḍ. Mèlana, jumlah haḍits mènorot sistem penomoran al-Alamiyah langkong bânnya' ḍâri sè menorot Abḍul Baqi.

## Sombher


## Pranala lowar

* ***' Sunnah 9 Kitab Imam Hadis dalam bahasa Indonesia
* ***' Shahih Muslim , lengkap dengan sanad, penomoran al-Alamiyah.
* ***' Sahih Muslim , dengan teks Arab.
* ***' Translation of Sahih Muslim , tanpa teks Arab.
* **** Translation of Sahih Muslim
Bambang Ratmanto

**Bambang Ratmanto** panèka perwira tèngghi Angkatan Darat Indonesia sè menjabat mènangka Direktur Keuangan Angkatan Darat dâri taon 2010 kantos 2013. Bambang lulus dâri Akademi Militer è taon 1980. 

Bambang sabellunna alaghungè ḍhâḍḍhi Kepala Pusat Keuangan I Ditkuad. Salèrana èyangka' mènangka Direktur Keuangan Angkatan Darat è tangghâl 20 Mèi 2010  bân apangkat brigadir jenderal è tangghâl 29 Juni  Salèrana ampon lastarè masa kalaghunganna mènangka direktur kauangan è tangghâl 16 Sèptèmber 2013 bân èghântè'è sareng Yus Adi Kamrullah.  Sa'ellana jârèya, èsabe' è Markas Besar Angkatan Darat mènangka Staf Khusus ghâbây Kepala Staf Angkatan Darat. Salèrana pansiyun ḍâri militèr è ahèr taon 2014. 

## Sombher
Musnad Ahmad

**Musnaḍ Ahmaḍ** (Arab: مسند احمد) otabâ èkennal èngghi panèka **al-Musnaḍ** panèka sala sèttong kètab haḍits Nabi sè palèng kalonta bân èjhârbâ'aghi, bân posisina aghâḍhui posisi sè èkasennengi è antarana Ahlus Sunnah mènangka titik acuan è antarana. Salaèn jâriya, al-Musnaḍ jhughân èkennal mènangka musnaḍ sè palèng kalonta, bân para ahli èlmo haḍits nyaba' al-Musnaḍ è nomer 3 sa'amponna Shahihain bân Sunan Empa'. Nyama Musnaḍ Ahmaḍ èdhâsaraghi ḍâri nyamana Abu Abḍullah Ahmaḍ bin Muhammaḍ bin Hanbal ash-Syaibani aḍz-Ḍzuhli (164-241 H/780-855 M). ètong-bitong para ahli haḍits nandhâ’aghi jhâ’ baḍâ ra-kera 40 èbu haḍits kalabân rincianna 10 èbu sè elang-ulangè ètoles tor-ator mènorot nyamana para sahabat Nabi Muhammaḍ sè riwayat haḍist, ḍâlem orotan se èlampa’aghi beliau abaḍhi riwayat sabbhân sahabat ghâḍhuwân sèttong kennengngan, ban nomer sahabat se è riwayat è ka’dhinto 904 orèng. Kètab kasebbhut èbâgi ḍâḍdhi 18 bagian, bân bagian sè pertama èngghi panèka musnaḍ sapolo orèng sè èjhânjhiaghi maso' ka sowarga, bân bagian sè terakhir èngghi panèka musnaḍ para sohabhât bini'na Nabi (shahabiyah). Ban è ka’ḍissa’, bannya’ haḍits-haḍits sah sè ta’ èpanggi ḍâlem Sahihain (èngghi paneka riwayat Bukhari sareng Muslim).

Imam ta’ kasokan ḍâ’ tolesan-tolesan laèn sabâb ta’ kasokan mabeban ra’yat tor coma cokop kalabân bimbingan Al-Qur’an tor Sunnah. Kalabân alasan ka’ḍinto, beliau mèlè haḍits-haḍis sè riwayataghi ḍâri syekh/guru haḍist al-Musnaḍ  kalabân te-ngate, sopajâ ummat bhâkal arujuk ḍâ’ bhuktè-bhuktè sè ḍâtâng ḍâri haḍits-haḍis sè riwayataghi. polana jâriya, Imam aḍhabu, "Kaulâh aghâbây kètab panèka sopajâ manabi orèng-orèng bâḍâ sè atokar parkara haḍits Rasulullah, rèng-orèng panèka bisa ngajhâri kètab panèka." Para ulama ngangghep sah saḍhâjâ èssèna kètab ka’ḍinto: mènorot Abu Musa al-Maḍini saḍhâjâ èssèna kètab ka’ḍinto aropa’aghi hujjah; Ibnu Jauzi, al-Iraqi bân Ibnu Kathir aḍhabu jhâ' è ḍâlem kètab panèka bâḍâ haḍits sè sah, lemma (ḍaif) bân palsu (mauḍhu); Ibnu Taimiyah, aḍz-Dzahabi, Ibnu Hajar al-Asqalani, sareng As-Suyuthi aḍhabu jhâ’ haḍits sè bâḍâ è ḍâlem ketab ka’ḍinto sahih, lemma, tor haḍits sè semma’ sareng hasan, tor taḍâ’ haḍits sè lemma. Abḍullah bin Ahmaḍ bin Hanbal nyaḍhiya'aghi haḍits tambâ'ân ghâbây kètab panèka, sè lebbi èkennal mènangka Zawaiḍ Abḍullah. Salaèn ka’dhinto, bâḍâ Abubakr al-Qathi’i sè aparèng Zawaiḍ sè ta’ ecatet sareng Imam Ahmaḍ sareng pottrana Abḍullah.

## Sombher
Achmadi Hadisoemarto

Mayor Jenderal TNI (Purn.) **Achmadi Hadisoemarto** ( EYD: **Akhmadi Hadisumarto**; 5 Juni 1927 – 2 Jânuwari 1984)  panèka prajurit bân politisi Indonèsia.

## Riwayât Odi'
E bakto aomor 14 taon, salèrana apinda dâri kampong asalla Ngawi ka Surakarta. E bâkto omor 18 taon, salèrana èparcajâ ka'angghuy mimpin *Laskar Kere*, sèttong kalompo' milisi kènè' è bâkto Revolusi Nasional Indonèsia. E taon 1948, Sukarno aparèng pangkat mayor tor èyangka' dhâddhi panglima Batalyon 2 KRO (Kesatoean Cadangan Oemoem) TNI. Salastarèna reorganisasi militèr, salèrana dhâddhi komandan Detasemen II Brigade XVII TNI, bân jhughân komandan Komando Daèra Militèr Kottha Solo (KMK), bân komandan Batalyon Mahasiswa Brigade V KRU. Salèrana mimpin Serangan Omom Surakarta sè bisa nyerrang pasughân Bâlândhâ.

## Menteri
Mayor Jenderal Achmadi saterrossa atugas mènangka Mentri Informasi è Kabinet Dwikora sè èpakowat. Salèrana sempât ètahan è jhâman Orde Anyar  10 taon. Sèdhâ è tangghâl 2 Jânuwari 1984 bân èkobhur è Taman Pemakaman Umum Tana Kosèr, Jakarta. Mènangka tandhâ pangarghâ’an dâ’ parjuwanganna, pamarènta Kottha Surakarta maddhek patong Mayor Achmadi sè èresmi'aghi è tangghâl 7 Agustus 2010, bhâreng sareng Serangan Umum Surakarta.

## Sombher


## Jhâlling jhughân
* Slamet Rijadi
* Serangan Umum Surakarta
Sèyongan

**Sèyongan** (bhâsa Inḍonèsia: ikan lele otabâ ikan keli) panèka sèttong kalowarga sè oḍi' è aèng tabâr. Sèyongan ghâmpang èkennalè karana bhâdhânna sè lècèn, abâk pèppè' lanjhâng, sarta anḍi' ḍuwâ' songot sè lanjhâng, paddhâng ḍâri seddhi'in colo'on. Sèyongan bânnya' èdhâ'âr karana rassana sè nyaman manabi èmessa' bân biasana èghuring otabâ èpangghâng.

## Nyama-nyamana Sèyongan è Nusantara
Sèyongan, saccara ilmiah bâḍâ bânnya' spèsiès. Ta' kasambu' manabi sèyongan anḍi' bânnya' nyama ḍaèra è Nusantara. pan-bârâmpan è antarana panèka *ikan limbek* (Somatra Bârâ'), *ikan kalang* (Somatra Lao'), *ikan maut* (Gayo), *ikan seungko* (Acèh), *ikan sibakut* (Karo), *ikan pintet* (Kalimantan Lao'), *ikan keling* (Makassar), *ikan cepi* (Sulawesi Lao'), *ikan lele* otabâ *lindi* (Jhâbâ Tengnga) otabâ *ikan keli* (Malaysia), *ikan 'keli*' ka'angghuy sèongan sè sobung patèlla bân èsebbhut **penang''<nowiki/>' ka'angghung sèyongan sè anḍi' patèl ([[Kalimantan Tèmor]]).

È naghârâ laèn, sèyongan èkennal kalabân nyama ''mali'' ([[Afrika]]), ''pla mond'' ([[Thailand]]), ''gura magura'' ([[Srilangka]]), bân 鲇形目 ([[Tiongkok]]). Ḍâlem bhâsa Inggris èsebbhut ''airbreathing catfish'', ''siluroid'', ''mudfish'' bân ''walking catfish''. Nyama ilmiah-na, ***Clariidae**', asalla ḍâri bhâsa Yunani *chlaros*, sè artèna "ghâsèk", "kowat", bân aroju' ḍâ' kamampowan ka'angghuy teptep oḍi' bân aghuli è lowarra aèng.

== Katerrangan ==
Jhuko'-jhuko' kalowarga *Clariidae* èkennalè ḍâri bhâdhânna sè lècèn lanjhâng ta' asèssè', kalabân klèpat è tengngana bân klèpat è buri'in sè jhughân lanjhâng, sè kadhâng manyèttong bân klèpat è bunto'on. Sèyongan anḍi' bhâdhân sè lanjhângnga akadhi *torpedo* otabâ sanget lanjhâng akadhi *sidat'' panḍâ'. Cètakka ghâli atolang bâgiyân attassa, kalabân mata sè kènè' bân colo' sè lèbâr sè bâḍâ èkonco'on muncongnga, ghenna' kalabân empa' pasang songot paraghâ sè cè' aghunana ka'angghuy aghuli è aèng sè lekko. Pan-bârâmpan spèsiès sèyongan ta' bisa ngabâs.

Sèyongan jhughân anḍi' alat tambâ'ân ka'angghuy anyabâ, ropana busur insang sè beccè'an sè mungkènnaghi sabâgiyân sèyongan bisa oḍi' è dhârât.

## Sombher
Yudha Airlangga

Mayor Jènderal TNI Yudha Airlangga (lahèr tangghâl 26 Juli 1976) panèka sèttong perwira tèngghi *TNI-AD* sè sajjhek tangghâl 27 Mèi 2025 aghâḍhuwân amanat mènangka *Komandan Komando Opèrasi* Khosos *TNI.*

Yudha panèka lulusan Akmil taon 1997 dâri kachabhângan *Infanteri (Kopassus).* Jhâbhâtân palèng ahèr ḍâri jènderal bintang duwâ' panèka iyâ arèya Bhâkkèl Komandan Jhènderal Komando Pasukan Khosos *(Wadanjen Kopassus).* 

## Karèr Militèr
Panjhânnângèpon panèka orèng sè ghâḍhuwân bânnyâ' prèstasi, maskè nyamana maso' ḍâ' *Musèum Rekor Dunia Indonesia (MURI)* duwâ' kalè. Rekor ghânika iyâ arèya pangibaran bânḍèra mèra potè palèng rajâ sè okoranna 33,5 mèter (m) X 22,5 m è Batujajar, Banḍung Bârâ' è tangghâl 11 April 2015. Batujajar dhâddhi sakshè biso Yudha sè nyatet nyamana è MURI polè. Panjhânnângèpon dhâddhi sala sèttong ḍâri 14 peterjun sè ngibarraghi bânḍèra mèra potè palèng rajâ okoran 9x6 mèter è tangghâl 19 Maret 2019. 

## Riwâyat Paḍhiḍhighân

* *Akmil (1997)*
* *Sesarcabif*
* *Dik PARA*
* *Komando*
* *Gultor*
* *Dik PARA Otama*
* *Dik Free Fall*
* *Dik Paska*
* *Diklapa-I*
* *Selapa II*
* *Seskoad (2011)*
* *Sesko TNI (2019)*

## Riwâyat Jhâbhâtân

* *Danyon 811/Aksus Sat-81 Kopassus (2012—2013)*
* *Dansepara Pusdikpassus (2013)*
* *Danseko Pusdikpassus (2015)*
* *Asren Danjen Kopassus (2017—2018)*
* *Dansat-81/Kopassus (2018—2019)*
* *Asops Kasdam VI/Mulawarman*** (2019—2021)*
* *Wadanrindam II/Sriwijaya (2021—2022)*
* *Danrem 071/Wijayakusuma (2022—2023)*
* *Danpusdiklatpassus Kopassus (2023)*
* *Wadanjen Kopassus (2023—2025)*
* *Dankoopssus TNI (2025—satèya)''

## Sombher
Mulyo Aji

Lètnan Jhènderal TNI (Purn.) Mulyo Aji, M.A. (lahèr tangghâl 28 Juli 1964) panèka sèttong Purnawirawan TNI-AD sè palèng ahèr ajhâbhât mènangka *Sesmenko Polhukam*.

Mulyo Aji panèka lulusân *Akademi Militer* 1987 sè sèttong angkadhân sareng Panglèma TNI Jhènderal TNI Andika Perkasa, sarta *mahir* è ḍâlem bidhâng *Infanteri*. Jhâbhâtân palèng ahèr ḍâri jhènderal bintang tèllo' panèka iyâ arèya Panglèma *Kodam Jaya*.

## Riwâyat Paḍhiḍhighân

### Paḍhiḍhighân umom
* *SD (1976)*
* *SMP (1979)*
* *SMA (1983)*
* *S1 (1998)*
* *S2 (2005)*

### Paḍhiḍhighân Militèr
* *Akmil (1987)*
* *Sesarcabif*
* *Suslapa I/Inf (1995)*
* *Diklapa II/Inf (2000)*
* *Seskoad (2003)*
* *Sesko TNI (2010)*
* *Lemhannas*

## Riwâyat Jhâbhâtân

### Lètnan Dhuwâ’ kantos Lètnan Sèttong

* *Danton STTB Kompi Bhântowan Yonif 411/Pandawa (1987)*
* *Kasi 2/Ops Yonif 411/Pandawa*
* *Danki A Yonif 411/Pandawa*
* *Danki C Yonif 411/Pandawa*

### ''Kaptèn''

* *Kaprimkopad Yonif 413/Bremoro*
* *PS Kasi 3 Pers Brigif 6/Tri Sakti Balajaya*
* *Pama Mabes TNI*

### ''Mayor''

* *Pabandya Data Paban I/Jakrenstra Srenum TNI*
* *Dhosèn Golongan V/Seskoad*

### ''Lètnan Kolonèl''

* *Dandim 0824/Jember*
* *Pabandya 2/Kompers Spaban I/Ren Spersad*
* *Katowa Departemèn Sosial & Bhâsa Akmil*

### ''Kolonèl''

* *Pamen Ahli Golongan IV Akademi Militer*
* *Danrindam Iskandar Muda (2010—2011)*
* *Paban III/Binkar Spersad (2011—2012)*
* *Danrem 074/Warastratama (2012—2014)*
* *Irdam III/Siliwangi (2014-2016)*

### ''Brigadir Jhènderal''

* *Irben Itjenad (2016-2018)*
* *Kadislitbangad (2018—2020)*

### ''Mayor Jhènderal''

* *Aspers Kasad (2020—2021)*
* *Pangdam Jaya (2021—2022)*

### ''Lètnan Jhènderal''

* *Sesmenko Polhukam (2022)*

## Riwâyat Panoghâsân

### Ḍâlem Naghârâ

* *Opèrasi Timor Timur (1989)*
* *Opèrasi Timor Timur (1992)*
* *Opèrasi Timor Timur (1999)* 

### Lowar Naghârâ

* *Kamboja (1993)*
* *Ènggris Rayâ (1998)*
* *Belândhâ (2002)*
* *Singapura (2005)*
* *Filipina (2011)*
* *Kolombia (2011)*

## Sombher
Imron Anwari

**Jenḍeral TNI** (Ret.) Dr. H. M. Imron Anwari, S.H., Sp.N., M.H. (Lahèr 8 Desember 1944) mènangka perwira Tentara Inḍonèsia sè ampon pensiun. Pangkat èpon sabellun purna tugas èngghi panèka Hakim Agung Kamar Militer Mahkamah Agung. Sabellunna, salèrana kaparcajâ dhâddhi Hakim Agung RI. kalabân pangkat tor kaparcajâân panèka, salèrana kellar kaangghuy ngopènè bhângsa, tokoh panèka tantoèpon dhâddhi panodhân. 

## Dhâddhi Hakim Mahkamah Aghung
Imron Anwari dhâddhi Hakim Mahkamah Aghung tantona lèbhât pangalaman lanjhâng sè èjhâlânè sabellunna. Salèrana èresmiaghi mènangka Hakim Mahkamah Agung è tanggal 18 Juni 2003, bân ampon atugas mènangka Hakim Agung è roma Militer Mahkamah Agung molaè 23 September 2011, aghântè German Hoediarto, S.H., sè ampon pensiun. Salèrana ampon ngaollè pan-saponapan jabatan otama, è antara èpon dhâddhi Wakil Hakim Agung Mahkamah Agung Militer  sarta ngaollè gelar Sarjana Hukum bân Master Hukum ḍâri kennengan akuliyâ sè paḍâ, èngghi panèka Fakultas Hukum Militer, bân Doktor Hukum ḍâri Universitas Padjadjaran è taon 2012.

## Riwayat èpon Kalakowan

* Bhâkkèl Pelaksana Hakim Aghung Mahkamah Agung Militer
* Hakim Aghung Republik Inḍonèsia (2003–2015)
* Kapala Hakim Kamar Militer Mahkamah Aghung (2011–2015)

## Ngaollè Gellar Doktor
Salaèn ghâpanèka, tantona Imron Anwari, SH, Sp.N., MH, jughân gathè kellar matotok akuliya kalabân disertasi doktoral è Program Studi Hukum, Fakultas Hukum, Universitas Padjadjaran, è Gedung Pascasarjana Unpad è arè Juma'at, 30 Nopember 2012. Imron ngaollè Yudisium Cumlaude saamponna lastarè aghâbây disertasi "Akhèrra, Status Hukum Korban Kajahatan ḍâlem Sistem Peradilan Pidana Inḍonèsia lèbât kaputusan Mahkamah Pidana." 

È ḍâlem pidato saamponna ènyataaghi ampon resmi lulus, Imron ta' loppa kaangghuy ngatorragi rasa sokkor ḍâ' orèng towa sè ampon arabhât bân kalowargana kabbhi. Sidangnga kaangghuy ngaollè doktoral èhadiri bânnè namong sareng bhâlâ tangghâ namong jhughân tamoy ḍâri Mahkamah Agung sè jughân kasokan kaangghuy rabu nekkanè hajaddâ. Tantona ponapa sè èlakonè è ḍâlem nyarè èlmo dhâddhi panodhân ḍâ' sadhâjâna masyarakat tor ngangodhâ-dhân.

## Sombher
Bhândheng

Jhuko' bhândheng (***Chanos chanos***) panèka jhuko' pangan sè kalonta è Asia Tenggara bân  Oseania. Jhuko' bhândheng aropa'aghi sèttong-sèttongnga spèsiès sè ghi' bâḍâ ḍâlem kalowarga *Chanidae* (bhâreng ennem genus tambâ'ân sè èlaporraghi toman bâḍâ tapè ampon pona). Ḍâlem bhâsa Inḍonèsia panèka *ikan bandeng*, ḍâlem bhâsa Bugis bân Makassar èkennal mènangka *ikan bolu*, ḍâlem bhâsa Filipina mènangka *bangus*, ḍâlem bhâsa Malaysia mènangka *ikan susu*, bân ḍâlem bhâsa Inggris mènangka *milkfish*).

Jhuko' bhândheng oḍi' è Samudra Hindia bân Samudra Pasifik bân sèjèk nengneng è ḍhi'-seddhi'in pasèsèr bân polo-polo kalabân bâto karang. Jhuko' sè ghi' ngoḍâ bân ghi' bhuru teddhâs oḍi' è tasè' sa'abiddhâ 2 kantos 3 minggu, terros ngallè ka rawa aèng accèn. Bhândheng anyar, abâli ka tasè' manabi ampon ḍibâsa bân bisa abuḍu'.

Jhuko' bhândheng sè ngoḍâ èsebbhut *nener* (bhâsa Inḍonèsia) (IPA: nənər) èpakompol ḍâri songay bân èyobu è bhlânan (tambhâ' jhuko'). È kennengngan tambhâ', jhuko' bhândheng èbherri' ngakan napa'a bhèi bân rajâ kalabân lekkas. Sa'amponna cokop rajâ (biasana ra-kèra 25 kantos 30 cm) bhândheng èjhuwâl ḍâlem kabâḍâ'ân seggher otabâ sè èpabekku. Bhândheng èyola kalabân cara èghuring, èpangghâng, ètowap, èpèndhâng, otabâ coma èkokosè.

## Pamanpa'atan
Bhândheng èkanyamanè mènangka kakanan karana rassana sè seddhâ', rassa dhâghingnga ta' accèn akadhi jhuko' tasè' bân ta' lekkas ancor manabi èmessa'è. Ḍâri arghâ, bhândheng tamaso' jhuko' kellas manengnga ka attas. Ḍâlem paraya'an *Tahun Baru Imlèk*, messa'an bhândheng dhâddhi bâgiyân traḍisi wâjib ḍâ' warga Tionghoa asli Jakarta bân dhi'-seddhi'in. Bâḍâ ḍuwâ sè korang èkalèburi ḍâri jhuko' bhândheng panèka: dhâghingnga aḍuri bân kadhâng abâu cellot/tana.

### Ḍurina bhândheng
Ḍurina bhândheng sanyatana panèka tolang. Ḍurina panèka aganggu ḍâ' kanyamananna nalèkana adhâ'âr dhâghingnga. Tapè gângguwân panèka bisa èyatasè kalabân aghuna'aghi presto ḍâlem bâkto tatanto, saèngghâ ḍurina dhâddhi powa bân bsa èpaancor nalèkana èkaèl.

### Bâu cellot
Bâuna cellot neng è bhândheng bânnya' ètemmoè è bhândheng sè bâḍâ è tambhâ'. Bhândheng sè èpèyara è karamba ta' patè bâu cellot.

## Sombher
Daniel Ambat

Mayor Jenderal TNI (Purn.) **Daniel Ambat** (lahèr 1 Dèsèmber 1956) panèka perwira pansiyunan Angkatan Darat Indonèsia sè atugas mènangka Staf Khusus Kepala Staf Angkatan Darat. Staf Khusus Kepala Staf Angkatan Darat atugas ka'angghuy ngosollaghi bân abahas arah kebijaghân sè sèfatna hosos ghâbây pimpinan dâlem ngala' kapotosan.

Daniel, lolosân Akmil taon 1983, dâri cabang Infanteri (Kopassus). Posisi sabellunna jenḍeral bintang ḍuwâ' panèka Komandan Divisi Infanteri 1/Kostrad. 

## Pâmbèbasân Sanḍera
Salèrana panèka prajurit TNI sè fènomenal, è taon 1997, bisa mabèbas sanḍera sè anyama Markimin ḍâri OPM è Arso, Papua. Sè luwar biyasa, Daniel Ambat, sè bâkto jârèya ghi' apangkat Letnan Kolonèl bân atugas mènangka Komandan Satgas Kopassus è Papua, bisa abèbasaghi sanḍera kalabân aman, taḍâ' sabutèr pâluru sè ètemba' bâ pamimpin rombongan sanḍera kantos toron ḍâri ghunong ka'angguy abâli ka NKRI.

Carèta sè sa'ongghuna ècarèta'aghi è bukuna Daniel Ambat, *The Golden Hearted General*, sè èterbi'aghi è taon 2013. Pânolèssa, Maria Dominique, ḍâteng langsung ka Papua ka'angghuy nemmonè Markimin bân pan-bârâmpan mantan angghuta OPM sè16 taon sabellunna aropa'aghi saksèh bân orèng sè nyanḍera.

## Karir Militèr
Daniel Ambat panèka mantan Komandan Satuwân-81, sè sabellunna èkennal kalabân nyama Sat-81/Gultor. Salèrana atugas è Kopassus ra-kèra 23 taon, bân aghâdhui posisi struktural palèng ahèr mènangka Komandan Divisi Infanteri 1/Kostrad (Pangdivif-1/K) molaè Juli 2012 kantos Maret 2014.

## Ka'oḍi'an Pribaḍi
Sa'ellana Daniel Ambat akabin sareng Margarita Adel Makaluas, kaduwâ'na anḍi' pottra lake' bân binè' èngghi panèka Anitha Stephanie Ambat bân Michael Americo Ambat.

## Sombher
Soeria Atmadja

**Pangeran aḍipati Aria Soeria Atmaḍja** (11 Januari 1851 – 1 Juni 1921) panèka Bupati Sumeḍang ka-29, ajabat taon 1883 kantos taon 1919. Soeria panèka Bupati Sumeḍang sè kapèng dhimin sè narèma ghellâr pangeran. lahèr kalabân nyama aslina Saḍeli, Soeria mataḍâ' masa na' kana; en ka'angghuy ajhâr akhlak bân aghâma. Bâkto ghi' ngoḍâ, Soeria ngala' magang bân ajhâr bhâsa. Saellana magang, Soeria molaè alako mènangka Kaliwon (kalèbun). Saellana jâriya dhâddhi Weḍana Ciawi. Sa'amponna ghâpanèka ngabdhi dhâddhi Patih Sukapura.

Tangghâl 30 Ḍèsember 1882, Soeria èangka' Bupati Sumeḍang, aghântè ramana sè sèdhâ. Salèrana èresmiaghi è tangghâl 31 Jânuwari 1883. È bâkto dhâddhi Bupati Sumeḍang, èkennal kalabân kabiyasa'an blusughân. Sa'abiḍḍa dhâddhi pimpinan, Sumeḍang ngalamè kamajjhuân è biḍang pertanian, ternak, ekonomi, kasehatdhân, infrastruktur, ban kesenian. Atas prestasina, salèrana kèngeèg pangharga'an ḍâri pamarènta Hinḍia bâlândhâ tor jughan dhâddhi koorḍinator bupati è wilayah Priangan.

Soeria motossaghi nyorot dhâddhi Bupati Sumeḍang taon 1919 karana ampon pensiun. Samarèna ambu, salèrana ngabdhi ka Sinḍang Taman. Taon 1921, beliau mèyos ka Mekka ka'angghuy alaksana'aghi ibaḍa hajji. Namong, salèrana sèdhâ è bâkto ḍâpa’ ka Mekka tor èkobhuraghi è Jannatul Mu’alla. Ka'angghuy prestasina è bâkto ajabat bupati, pamarènta Hinḍia Bâlândhâ maḍdhek lingga ka'angghuy ngenga'è salèrana.

## Kaoḍi'ân awwâl bân kalowarga
Salèrana lahèr è Sumeḍang tangghâl 11 Jânuwari 1851, asmana Raḍen Saḍeli. Salèrana paneka ana' se nomer empa' ḍâri Pangeran Aria Soeria Koesoemah aḍinata, Bupati Sumeḍang, sareng Raḍen Ajoe Ratnaningrat. È bâkto ghi' kènè', ramana ngajhâri tentang akhlak sè beccè'. Saellana aomor bâllung taon, Soeria ajhâr Islam ḍâ' ka sèttong ulama' sè anyama K.H. Asyrofuḍin. Saterrossa, è omorra 14 taon, Soeria ngalakonè magang saènggâ Soeria bisa abhâsa bhâsa manca, èngghi panèka bhâsa Inggris, Perancis bân Bâlândhâ. Salaèn jâriya, Soeria jhughân èkennal anḍi' kepribaḍian sè malo ḍâ' bâbinè'an. Soeria akabin sareng Raḍen Ajoe Raḍja Ningroem se jhughân pottrana Raḍen aḍipati Aria aḍiwiḍjaḍja. Soeria anḍi' sèttong ana' binè' engghi panèka Raḍen Ajoe Djogdjainten Djoebaeḍah.

## Sombher
Acrocanthosaurus

***Acrocanthosaurus*** (palapalan bhâsa Inggris: /ˌækroʊˌkænθəˈsɔːrəs/ sè artèna "kaddhâl atolang tèngghi") panèka *genus dinosaurus* ḍâri kalowarga *[[Carcharodontosauridae]]* sè oḍi' è awwâl masa Periode Kapor è Amèrika Ḍâjâ. Fosillâ ètemmo è Texas, Oklahoma, bân kamungkenan è Maryland karana nemmo fosil ghighi sè èyaranè anḍi'in *Acrocanthosaurus*. *Acrocanthosaurus* aropa'aghi pamangsa palèng rajâ sè palèng awwâl è AmèrikaḌâjâ abit sabellumma *[[Tyrannosaurus]]* bâḍâ.

Acrocanthosaurus panèka pamangsa *bipedal*. Akadhi nyamana, donosaurus panèka èkataowè ḍâri tolang buḍi sè sarappa tèngghi sè nojjhul è attassa tolang tengngana.

## Katerrangan

*Acrocanthosaurus* aropa'aghi pamangsa sè rajâ sè lanjhângnga nyapa' 11 mèter, kalowarga ḍâri *Acrocanthosaurus* jhughân sala sèttong theropoda palèng rajâ akadhi *[[Giganotosaurus]]* è Amèrika Lao', bân *[[Carcharodontosaurus]]* è Afrika. *[[Acrocanthosaurus]]* mungkèn abhuru *Tenontosaurus* mènangka kakanan otamana. Kadhâng *Acrocanthosaurus* abhuru dinosaurus sè lebbi rajâ akadhi *Sauroposeidon*, sè è masana tamaso' pamangsa palèng attas. 

## Sombher
Nicolás Maduro

**Nicolás Maḍuro Moros** (bhâsa Spanyol: [nikoˈlas maˈðuɾo ˈmoɾos]  lahèr 23 Novèmber 1962) panèka politisi Venezuela sè dhâddhi Presiḍen Venezuela ka-65 molaè taon 2013. Sabellunna atugas è bâbâna Presiḍen Hugo Chávez dhâddhi Mentri Luar Negeri molaè taon 2016 bân 2013 Bâkkèl Presiḍen Venezuela ḍari 2012 s/d 2013.

Mantan sopir bis, è buḍi arè dhâddhi pimpinan serikat buruh, sabellunna èpèlè ka Majelis Nasional è taon 2000. Èangghep è pan-bârâmpan posisi è Pamarènta'an Venezuela è bâbâna Chávez, è antarana Menteri Luar Negeri è taon 2006 bân bâkkèl Presiḍen è taon 2012. Èjhârbâ'aghi dhâddhi "aḍministrator bân politisi sè palèng mampu è ḍâlem lingkaran Chávez". Saellana Chávez sèdhâ èomommaghi è tangghâl 5 Maret 2013, Maḍuro èasumsiaghi kalabân pamennang kakobâsa'an bân tanggung jawab dhâddhi presiḍen. Pemilu khusus èlaksana'aghi è tangghâl 14 April 2013, ka'angghuy mèlè presiḍen anyar, bân Nicolás Maḍuro mennang kalabân 50,62% sowara dhâddhi calon Partai Sosialis Bersatu Venezuela. Nicolas èresmiaghi è tangghâl 19 April 2013.

molaè èpèlè dhâddhi presiḍen, Maḍuro ampon nerrossaghi bânnya' kabijakghân Chávez, sè aghâbây status sosial ekonomi Venezuela toron, kalabân kriminalitas, inflasi, kamèskènan, bân kalaparan sè terros ogghâ cè' ceppètdhâ. Kakorangan sè kadhâddhiyân è Venezuela bân taraf oḍi' sè toron aghâbây protes sè èmolaè è taon 2014, sè èpabânnya' ḍâddhi gejolak è bhân sabbhân naghara sè èterrossaghi kantos taon 2016. Maḍuro èangghep dhâddhi moḍel ka'angghuy Chávez, sè ngaḍopsi gaya kepemimpinan otoriter.

## Panangkepbhân
è arè Sabto, 3 Jânuwari 2026, militer Amerika Serikat mèghâ' Maḍuro polana todḍhuwân mimpin organisasi perḍagangan narkoba internasional. Venezuela ètuḍuh jhâ' Amèrika Serikat ampon abit ngèncer caḍangan minyak bân gas Venezuela sè cè' ngontongaghina.

Venezuela èkaparcajâ aghâdhui caḍangan mènnya' bân gas sè bânnya', bâḍâ sè èparcajâ mènnya' bân gas è Venezuela dhâddhi sè palèng bhâghus è dhunnya.

## Sombher
Tyrannosaurus

***Tyrannosaurus*** panèka *genus* dinosaurus teropoda sè maso' ka golongan *klad Coelurosauria*. Spèsiès ***Tyrannosaurus rex*** (segghut èjhulughi **T. rex** otabâ **T-Rex**; "rex" artèna "rato" ḍâlem bhâsa Latin) panèka sala sèttong *theropoda* rajâ sè palèng èkennal. *Tyrannosaurus* oḍi' è benua sè èkennal kalabân nyama Laramidia, sè samangkèn aobâ dhâddhi Amerika Ḍâjâ. Tyrannosaurus lebbi tasebbhâr katèmbhâng kèbân-kèbân *[[Tyrannosauridae]]* laènna.

## Katerrangan
Akadhi kèbân-kèbân *Tyrannosauridae* laènna, *Tyrannosaurus* panèka *karnivora* *bipedal* kalabân tengkora' rajâ sè èmbâng sareng bunto'on sè berrâ' bân lanjhâng.*Tyrannosaurus* anḍi' kèkèl buḍi sè kowat bân rajâ, sabâtara kèkèl sè aḍâ' panèka panḍâ' bân coma anḍi' ḍuwâ' ghârigghi'. *Spesimen* *Tyrannosaurus* sè palèng ghenna' anḍi' lanjhâng 14 m, tèngghina 4 m è bâgiyân panggullâ (titi' palèng tèngghi *Tyrannosaurus* karana kèbân panèka ta' bisa manjheng sèpa'), bân mènorot parkèra'an sè palèng modern anḍi' berrâ' antarana 8,4 kantos 14 ton.

## Sombher
Jhâman Kapor

**Jhâman Kapor** otabâ (bhâsa Inḍonèsia: Zaman kapur / Periode Kapur), (bhâsa Inggris:  *Cretaceous Period*), aropa'aghi sala sèttong ḍâri tello' periode ḍâlem jhâman Mesozoikum, sè bâḍâ antara ra-kèra 145 juta kantos 66 juta taon sè kalonta. Jhâman panèka aropa'aghi jhâman palèng lanjhâng ḍâri jhâman Mesozoikum, sè èmolaè sa'amponna Periode jura bân marè kalabân sala sèttong kadhâddhiyân kapona'an sè areng-bhâreng ḍâlem sajhârâ bhumè. Nyama Kapor èkala' ḍâri istila Latin creta, sè artèna kapor, aroju' ḍâ' pangendhebbhân bâto kapor sè ètemmuè è bânnya' wilajâ, otamana è Èropa.

Sa'abiddhâ jhâman Kapor, Bhumè ngalamè ka'aobâ'ân sè pancet ḍâlem geologi, iklim, bân kaoḍi'ân. È periode panèka, benua-benua saccara atahap aghuli nojjhu ḍâ' posisi sè lebbi semma' akadhi sè bisa èyabâs manossa samangkèn. Salaèn ghânèka, kadhâddhiyân pamèsa'an benua super Gondwana bân Laurasia sè abhângon benua-benua anyar.

## Sombher
Kim Jong Un

Kim Jong Un (bhâsa Inggris: /ˌkɪm dʒɒŋˈʊn, -ˈuːn/; Hangul: 김정은, Korean: [kim.dʑɔŋ.ɯːn]; lahèr tangghâl 8 Januari 1982, 1983 otabâ 1984 ) panèka  Pamimpin Aghung Palèng tèngghi Republik Demokratik Ra'yat Korea, otabâ sè masyhur èkennal  Korea Dâjâ. Salèrana panèka pottrana Kim Jong-il (1941–2011) bâb kompoyya dâri Kim Il-sung (1912–1994).

Sabelluna ongghâ kakobâsa'an, Kim Jong-un èkennal kalabân nyama  Kim Jong-woon otabâ Kim Jung-woon. Nyamana awwâlla èsebbhut mènangka  김정운 (Hanja: 金正雲; lit. awan yang cerah), kamongkènan polana  bâdâ kasala'an tarjemahan; bhâsa Jeppang ta' bisa abhidhâ'aghi antarana 운 (/un/) bân 은 (/ɯn/). Sombher partama sè aberri' tao nyamana panèka mantan koki pribadi Kim Jong-il, Kenji Fujimoto, sèttong dâri sakoni' orèng  sè andi' aksès dâ' ka kalowarghâna Pamimpin Korea Dâjâ. Tor media RRT anyamaè kalabân  김정은 (Hanja: 金正恩; lit. rahmat yang benar).

## Kalowarghâ
È tangghâl 25 Juli 2012, media naghârâ  Korea Dâjâ alaporaghi ghâbây partama kalèna jhâ'  Kim Jong-un andi' binè nyamana Ri Sol-ju (리설주). Ri, sè ra-kèra aomor  20-an, ampon adampingi Kim Jong-un È adâ'na masyarakat pan-bârâmpan minggu sabelluna èresmiyaghi mènangka Pamimpin Korea Dâjâ. BBC, nyatet oca'na orèng sè dhâddhi sombher, sè acaca dâ' ka media Korea Lao' The Korea Times, alaporaghi jhâ'  Kim Jong-il ru-kabhuru ngator pakabinanna pottrana saellana salèrana èperrè panyakèt  stroke è taon 2008. Sombher laènna abâlâ jhâ' Jong-Un bân binèna akabin taon  2009 bân Ri arèmbi' pottrè è taon 2012.

Kim Jong-un andi' duwâ' tarètan tiri bân sèttong kaka' padâ eppa'-èbhu. Salèrana jhughân andi' alè' binè' anyama  Kim Yo-jong sè kadhâng jhughân adampingi.

## Sombher-sombher
Hillary Clinton

Hillary Diane Rodham Clinton (nyama bâkto parabân panèka Rodham; lahèr 26 Oktober 1947) panèka  politikus, pangacara bân diplomat Amerika. Salèrana panèka Menteri Lowar Naghârâ Amerika Serikat ka-67 dâlem pamarènta'anna  Barack Obama dâri taon  2009 kantos 2013, salèrana jhughân  Senator AS sè abekkèlè  New York dâri taon 2001 kantos 2009, bân èbhu Naghârâ  Amerika Serikat mènangka binèna  Bill Clinton dâri taon 1993 kantos 2001. 

È tangghâl  12 April 2015, Clinton sacara resmi ngomommaghi abâ'na nyalon mènangka prèsidèn È pèlèyan umum taon  2016. salèrana andi'  kampanye sè ghi' adântos hal-hal panèka, akadhi  jaringan donor sè rajâ, koperasi bânnya' pangalaman, bân komite aksi politik Ready for Hillary tor Priorities USA Action, bân  infrastruktur laènna. Markas kampanye èpaddhek è borough Kottah New York Brooklyn. Fokus dâri kampanyena panèka maongghâ dana kellas nga-nengnga, aghâbây  prasakolah universal, aghâbây kuliyah lebbi bhâghus, mateppa' Undang-Undang Layanan Kasèhadhân Terjangkau (Affordable Care Act). Awwâlla èyangghep mènangka favorit ghâbây mennang è  nominasi Partai Demokrat, Clinton ngaddhebbhi tangtangan sè ta' èkapèkkèr sè kowat dâri Senator Bernie Sanders dâri Vermont sè ngako abâ'na  sosialis demokratis, sè kalakowanna nangtang pangaro perusahaan tor orèng soghi dâlem politik Amerika, sè kontras dâ' ka hubungânna  Clinton sareng Wall Street.

Clinton narèma lebbi bânnya' sowara ra'yat dâri  Trump, madhâddhiyâghi abâ'na calon prèsidèn sè kalema' ghâbây mennang sowara, tapè kala è dâlem pèlèyan. Saminggu saellana pèlèyan umum, bitongan sowara ra'yat noddhuwaghi jhâ' abâ'na mimpin lebbi dâri sèttong juta sowara, kalabân bânnya' sowara sè ghi' ta' èbitong.

## Sombher-sombher
Armedi Agus

**Armedi Agus** panèka perwira militèr Inḍonèsia sè dhâḍdhi mènangka Wâlli Kotta Bukit Tèngghi ḍuwâ' periode ḍâri taon 1989 kantos 1999.

## Parjhâlânan Oḍi'

### Awwâl Kaoḍi'ân
Armedi Agus rèmbi' è Atas Ngarai, Bukit Tèngghi è tangghâl 18 Oktober 1942. Kalowaran SD taon 1954 bân SMP taon 1960 è Maninjau, Agam . Lolos SMA è Jakarta è taon 1963. Saterrossa ètarèma mènangka kader è Akademi Militèr Nasional bân èangkat mènangka perwira nguḍâ è taon 1967, è taon sè paḍâ sareng AM Hendropriyono.

### Lalakon Militèr
Armedi amolaè karir mènangka komandan Plèton antara taon 1968 bân 1969, bân bâkkèl komandan kompi antara taon 1969 bân 1970. Kaḍuwâ'na è Salatiga . È taon 1970, èpon èpaènga' dhâḍdhi komandan kompi è Wèleri kantos taon 1972. èpon èallè polè ka Salatiga kalabân kalaghungan Pa Ops, Kasi I, bân Kasi II ḍâri Komando Resort Militèr Salatiga è antara taon 1972 bân 1977. È taon 1978, Armedi èpaènga' dhâḍdhi Bâkkèl Komandan Batalyon Infanteri 403/5 Yogyakarta (Yonif). Ḍuwâ' taon saterrossa, Armedi alalakon mènangka Komandan Batalyon Infanteri 403/4 Cilacap . È taon 1982 èyangghep Komandan ḍistrik Militèr Pati 0718 (Dandim) kantos taon 1983. Taon 1983, Armedi epanyèngla dhâḍdhi Kopala Dinas Olah Yudha Komando Palatèyan ḍaèra Militèr Padang III. È taon 1984, Armedi alalakon mènangka Dandim 0305 Pasaman bân taon salastarèna dhâḍdhi Dandim 0304 Agam kantos taon 1987. È taon 1988, Armedi èpaènga' dhâḍdhi Bâkkèl Asistèn Sosial Politik Komando Ḍaèra Militèr Bukit Bhârisân I è Medan.

### Lalakon politik
Tangghâl 12 Juni 1989, Armedi èpèlè mènangka Bâkkèl Kotta Bukittèngghi è ḍâlem pemilu sè èlaksana'aghi sareng Ḍèwan Pabâkkèlan Rakyat Ḍaèra Koyta Bukittèngghi. Armedi ngaollè sowara 15, dhinèng calon sè laèn, Azwir Arifin ngaollè sowara 3 bân Ali Munir Putra ollè sowara 2. Tangghâl 6 Juli 1989, Armedi èresmiyaghi dhâḍdhi Wâlli Kotta Bukittèngghi sareng Gubernur Soamattra Bârâ', Hasan Basri Durin . È bâkto kalaghunganna, Bukittèngghi City mennang Parasamya Pelita V award. È taon 1994, Armedi èpèlè polè bân èresmiyaghi ka'angghuy ngajhâk kalaghungan Wâlli Kotta ka'angghuy periode kaḍuwâ'.

## Sombher
Ampi Tanudjiwa

**Ampi Nurkamal Tanudjiwa** (rèmbi' 21 April 1948) panèka perwira militèr bân politisi tèngghi ḍâri Inḍonèsia. Kalaghungan militèr sè palèng dhimin èngghi panèka Bâkkèl Komandan Parghuruwân Tèngghi Komando bân Staf Angkatan Bersenjata Inḍonèsia ḍâri taon 1998 kantos 2000, manabi kalaghungan politik sè palèng dhimin panèka mènangka angghuta Ḍèwan Pabâkkèlan Rakyat Inḍonèsia ḍâri taon 2000 kantos 2003.

## Parjhâlânan Oḍi' bân Sakola'ânna
Ampi rèmbi' è tangghâl 21 April 1948 è Sukabumi, Jhâbâ Bârâ' . Ramana, KHRNAL Tanudjiwa, polisi pangkat tengnga soko Sunda - Banten kalabân pangkat ahèr Kolonèl, dhinèng ebhuna, RA Tejaningsih Calmi, Soko Sunda- Palembang. Ampi molaè asakola è SD bân lolos è taon 1959. Saterrossa èterrossaghi ka SMP Negeri 9 Jakarta taon 1959 kantos 1962 bân SMA Negeri taon 1962 kantos 1965. Saabiḍdhâ alalakon Militèr, Ampi nerrossaghi sakola’ânna è man-ḍimman Parghuruwân Tèngghi. Ampi ollè gelar sarjana Administrasi Publik è taon 1995 ḍâri Univèrsitas Iskandar Muda, gelar sarjana hokom dâri AHM-PTHM Military Law College è taon 1996, bân gelar master è bidang manajemen pamasaran ḍâri American World University è taon 1998.

## Lalakon Militèr
Ampi molaè alako è Angkatan Dhârât sajjhek maso' ka Akademi Angkatan Bersenjata Inḍonèsia Jènḍral bân Divisi Angkatan Dhârât è taon 1969. Ampi Ampon lilos bân èyangghep mènangka Lètnan Kaḍuwâ' è tangghâl 16 Ḍèsèmber 1972.  Ta' abit saellana èyangghep, Ampi èpasang è Mempawah mènangka komandan Plèton è Batalion 244 . Ampi èpaènga' dhâḍdhi komandan kompi è batalion sè paḍâ è taon 1976 bân alalakon kantos taon 1978. Sataon salastarèna, Ampi èallè ka Komando Distrik Militèr Sambas bân alalakon mènangka kopala bâgiyân Intelijèn sataon abiḍdhâ. Saterrossa èpon noro' kursus perwira lanjutan kantos taon 1982. Saellana lastarè kursus kasebbhut, Ampi èallè ka Komando Pabhângonan Pendidikan bân Palatèyan (Kobangdiklat) bân alalakon mènangka Kopala Biro Ka'amanan Personil Posat Pabhângonan Wilaya kantos taon 1984. Ampi narèma promosi bân èpaènga' dhâḍdhi Kopala Ka'amanan Teritorial Posat Pabhângonan. Sa'ampona negghu’ kalaghungan è Kalimantan Bârâ' sareng Kobangdiklat, Ampi molè ka propinsi asalla. Salèrana èyangka’ dhâḍdhi Bâkkèl Komandan Batalyon 315 sareng panglima batalyon Iping Somantri. Sataon saellana jârèya, taon 1989, Ampi aghântè Iping Somantri bân dhâḍdhi Panglèma batalyon. Kalaghunganna mènangka komandan batalion ta' abit, polana è taon 1990 Ampi èparènta'aghi ka'angghuy nerrossaghi palatèyan Militèr è Army Staff and Command College (Seskoad). 

## Sombher
Amris

**Amris**, S.Sy. ( 29 Ḍèsèmber 1957 – April 2021 ) panèka perwira bân politisi Tentara Inḍonèsia sè ampon pènsiun sè ampon alako mènangka pangosaha bân mantan Bâkkèl Wâllikotta Dumai ghâbây periode 2021. salèrana alalakon mènangka Bâkkèl Wâllikotta Dumai sè èbhârengi Paisal namong 2 bulân bân sa'amponna jârèya salèrana èrabât è RS Syafira, Pekanbaru bân èdiagnosis sareng dokter Positip COVID-19 kantos salèrana sèdhâ polana panyakè' coronavirus 2019 è tangghâl 29 April 2021 è omor 63 taon.

## Parjhâlânan Oḍi'
Amris molaè alako mènangka angghuta Angkatan Dhârât Nasional Inḍonèsia è taon 1979 bân pènsiun è taon 2006. Amris panèka angghuta Ḍèwan Pabâkkèlan Rakyat Ḍaèra Kotta Dumai ghâbây periode 2009–2014 ḍâri Partai Pabhângonan Bersatu, sambi pagghun aktip mènangka pangosaha.

## Parjhâlânan Sakola'an

* SD Negeri Bengkalis 5 (1963-1969)
* SMP Negeri Sei Apit (1969-1972)
* SMA Negeri 129 Bengkalis (1973-1976)
* S1 Sarjana Syariah, Jurusân Syariah, Muamalah Study Program, STAI Tafaqquh Fiddin Dumai (2010-2013) 

## Parjhâlânan Organisasi

* Katowa Pasèttongan Bhâlâ Padang Lanjhâng (2003-2007)
* Kopala LMPK Dhisa Bhumi Ayu (2006-2009)
* Katowa Pasèttongan Bhâlâ Tana Datar (IKTD) (2007-2017)
* Katowa Cabang Kotta Dumai Partai Rèpublik Nusantara (2008-2014)
* Bâkkèl Katowa Pasèttongan Bhâlâ Riau Minangkabau (IKMR) Kotta Dumai (2010-2014)
* Katowa Ḍèwan Kahormadhân DPRD Kotta Dumai (2012-2014)
* Katowa FKPPI Cabang 0404 Dumai (2013-2014)
* Bâkkèl Katowa Pasèttongan Pènsiunna Perwira Angkatan Bersenjata (PEPABRI) Dumai (2016-2021)
* Katowa kapengurusân Masjid Al-Mukarromah Kel Bhumi Ayu Dumai (2016-2021)
* Advisor to the Riau Minangkabau Family Association (IKMR) of Dumai City (2017-2021)
* Katowa Pasèttongan Pènsiunna Perwira Angkatan Dhârât (PPAD) (2019-2021)
* Katowa Pasèttongan Pènsiunna Perwira Angkatan Bersenjata (PEPABRI) Kota Dumai (2019 – 2024).

## Parjhâlânan lalakon

* Angghuta Batalyon Infanteri 132 (1979-2006)
* Angghuta Kodim 0303 Bengkalis (1988-2006)
* Angghuta DPRD Dumai (2009-2014)
* Wiraswasta (2014-2021)
* Bâkkèl Wâllikotta Dumai (Pèbruari-April 2021)

## Sombher
Andjar Wiratma

**Andjar Wiratma** (rèmbi' 21 Pèbruari 1965) panèka perwira Tentara Inḍonèsia sè ampon pènsiun sè ḍibuḍina alalakon mènangka Asistèn Perwira Intelijen ghâbây Komandan TNI. Andjar, kalowaran Akmil taon 1987, anḍi' pangalaman è Kopassus bân Kostrad . Posisi ḍibuḍina Jènḍral bintang ḍuwâ' panèka Bâkkèl Kopala Bais TNI .

## Ghâmbhârân Oḍi'
Lalakon militèrra èmolaè bâkto maso' ka Komando Pasokan Hosos Angkatan Dhârât Inḍonèsia ( Kopassus ). Salèrana alalakon è pan-bârâmpan zona konflik, è antarana Oprasi Seroja è Timor Tèmor (Samangkèn Timor Lèste ). Salèrana aghâdhui pan-bârâmpan posisi penting è ḍâlem Kopassus, sabellunna noro' Komando Cadangan Strategis Angkatan Dhârât ( Kostrad ). Lalakon mènangka perwira tengnga sajân camerlang è Kostrad èbhârengi prèstasi kerrèng sè salanjhângnga ètojjhuâghi è bhân-sabbhân lalakona, hal kainto èbhuktèyaghi kalabân aghâdhui pan-bârâmpan posisi stratègis, è antarana: Komandan Detasemen Markas Rajâ (Dandenma) Brigif Linud 17/Kujang I ; Commander of the 330th Airborne Infanteri Battalion (Yonif Linud 330/Tri Dharma); Asistèn Intelijen Kopala Staf Divisi Infanteri 1/Kostrad ; Asistèn Tèritorial Kopala Staf Kostrad . akadhi jhughân lalakon Pabhângonan Wilaya, akadhi: Komandan Kodim 0615/Koningan Jhâbâ Bârâ' ; Territorial Assistant to the Chief of Staff of Kodam XII/Tanjungpura Kalimantan . Polana parjhâlânan militèr, kompetensi, bân pangalaman lalakon Andjar, è taon 2001, pèmpènan Angkatan Dhârât Inḍonèsia, hosossa pèmpènan Kostrad è bâkto jârèya, Andjar èpasra'aghi mènangka sala sèttong instruktur ghâbây pabentu'ân Pasoghân Èlit Kostrad, Plèton Pangintayan Tempur (èsingkat: Kostrad) sè èparesmi è tangghâl 4 Agustus 2001. Sala sèttong lalakon bân uji coba pertama Tontaipur Kostrad panèka Oprasi Pamolèan Ka'amanan è Acèh (NAD) è ahèr taon 2001, hasèlla bisa èkoca'aghi alhamdulilah ahasèl.

## Prèstasi Lalakona
È taon 2001 - 2002, Batalyon Infanteri Udara 330 ètugasaghi ka'angghuy Oprasi Mabâli Ka'amanan è Acèh (NAD) , èpèmpèn langsong sareng Lètnan Kolonel Inf. Andjar Wiratma sè è bâkto jârèya aropaa'ghi Komandan Batalyon Infanteri Udara 330 . È bâkto alalakon, Pasoghân Ghâraghân Acèh bhibhâs (èsingkat: GAM ) ngalakonè palabânan bersenjata, sè ngasèlaghi kontak bersenjata antara Pasoghân TNI bân Pasoghân GAM sè ngasèlaghi Komandan GAM sè palèng èkatako'è è bâkto jârèya, Tengku Abdullah Syafi'i èpate'è è serbuan sareng angghuta sè èkabâsa'aghi Battalion Infanteri Udara 330 Tim II/C kalabân kakowadhân 20 orèng sè èkatowaè Sersan I. Ketut Muliastra è ḍaèra Cubo, Acèh, tangghâl 22 Jânuwari 2002 pokol 9.00 WIB

## Sombher
Wismoyo Arismunandar

**Wismoyo Arismundar** (Pèbruari – Jânuwâri 2021 ) panèka pensiunan perwira tèngghi Angkatan Dhârât Inḍonèsia sè ajhâbât mènangka Kopala Staf Angkatan Dhârât Inḍonèsia ḍâri taon 1993 kantos 1995 bân Pangkostrad taon 1990 kantos 1993. Wismoyo lolos ḍâri Akademi Militèr Nasional taon 1963. Wismoyo panèka pottrana Sri Wurjan bân Arismunandar. Salastarèna pènsiun èkennal mènangka Katowa Panitia Olahraga Nasional Inḍonèsia (KONI) sè adhâḍdhiyâghi Inḍonèsia dhâḍdhi Juara Sakabbhina SEA Games taon 1997 è Jakarta.

## Ghâmbhârân Oḍi'
Wismoyo Arismunandar rèmbi' è Bondowoso è tangghâl 10 Pèbruari taon 1940, ana' bungso ḍâri ennem potra panèka R. Arismunandar bân Sri Wuryan. Wismoyo panèka potrana pongghâba sè bâḍâ è ḍâlem pamarènta’an Bâlândhâ sè alako e ḍaèra Bondowoso, Jhâbâ Tèmor. Mènangka na'-kana' dhisa, Wismoyo kodhu nangghung kasossa'an oḍi' è bâkto rèvolusi Kamardhika'an. Abhâreng orèng towana, Wismoyo, sè ghi' aomor 7 taon è bâkto jârèya, kodhu buru ka kennengngan sè lebbi aman. È kamp pangongsè 1,5 taon, Wismoyo ngajhâlânè arè-arèna kalabân ngèbâ embi'. Saellana maso' ka sakola'an, Wismoyo asakola è SD (SD), sè èkennal mènangka Sakola'an Rakyat (SR), è ḍaèra Bondowoso. Salastarèna SD, Wismoyo nerrossaghi sakola'anna è SMP è Semarang è taon 1954. Wismoyo ngallè ka Semarang ka'angghuy noro'è ramana sè ella èallè. È sakola’an, Wismoyo rèya morèḍ sè pènter, martabhât, bân èhormatè ca-kancana. Sa'amponna lolos ḍâri SMP, Wismoyo nerrossaghi sakola’an è SMAN 1 Semarang . Orèng towana ros-terrosan negghâ’aghi pentingnga pendidikan. È sakola'an panèka, karakter bân kapribadiânna Wismoyo tombu dhâḍdhi orèng sè bângal, tangghung jâwâb, disiplin, bân rajin alako.

## Bhâlâ
Wismoyo Arismunandar panèka pottra bungso ḍâri ennem tarètan ḍâri rèng seppona Raḍèn Arismunandar bân Sri Wuryan, tarètan laènna. :

* Prof. Dr. Artono Arismunandar panèka mantan Direktur Jènḍral Listrik bân Energi Anyar, Departemen Pertambangan bân Energi, ngajhâri è FT UI.
* Prof. Ir. Wiranto Arismunandar panèka Profèsor Termodinamika è ITB, sè aropa'aghi Rèktor ITB (1988-1997), bân jhughân mènangka Mântrè Pendidikan (1998).
* Budiono Arismunandar, sè asakola e Akademi Pakebbhunan, toman dhâḍdhi Ḍirèktur PT. Pakebbhunan Nusantara è Jhâbâ Tèmor sareng Acèh.
* Titi Rarasati asakola è UGM bân dhâḍdhi ghuru Èlmo (matematika bân fisika) è SMA 1 Negeri.
* Retnowati, asakola è UGM bân dhâḍdhi ghuru èlmo (matematika bân fisika) è SMA 1 Negeri.

## Sombher
Angela Merkel

Angela Dorothea Merkel (lahèr 17 Juli 1954) panèka politikus bân mantan ilmuwan paneliti Jèrman sè ajabat mènangka Kanselir Jèrman periode 2005 kantos 2021 bân katua Persatuan Demokrat Kristen (CDU) periode 2000 kantos 2018. Merkel panèka bâbinè' partama sè negghu' duwâ' jabadhân kasebbhut.

Saellana pèlèyan umum federal 2005, Merkel èpèlè mènangka  Kanselir Jèrman Bâbinè' partama tor Pamimpin koalisi rajâ sè èantarana  CDU; partai andi'na tarètanna è Bayern, Parsèttongan Sosial Bayern (CSU); bân Partai Demokrat Sosial Jèrman (SPD). Dâlem pèlèyan umum federal 2009, CDU ngaollè bitongan sowara sè palèng bânnya', bân  Merkel bisa abentu' pamarènta'an Koalisi polana bhântowan dâri Partai Demokrat Bèbas (FDP). È pèlèyan umum federal 2013, Merkel ollè  41,5% sowara bân abentu' koalisi rajâ sè kaduwâ' sareng SPD saellana  FDP kaèlangan sakabbhina korsèna è Bundestag.

Taon  2007, Merkel èpèlè mènangka  Prèsidèn Dèwan Èropa bân mimpin forum G8. Salèrana andi' kontribusi otama dâlem musyawarah Parjhânjhiyân Lisbon bân Deklarasi Berlin. Sala sèttong prioritas otamana panèka makowat  hubungan ekonomi transatlantik lèbât panèkennan Parjhânjhiyân Dèwan Ekonomi Transatlantik tangghâl 30 April 2007. Merkel jhughân andi' kontribusi dâlem mas'alah krisis keuangan neng è Èropa bân internasional. Dâlem krisis kasebbhut, salèrana ollè julughân   "sang pengambil keputusan". salèrana èpèlè mènangka tokoh pangobâsa palèng kowat kaduwâ' è dhunnya mètorot majalah Forbes taon 2012 bân 2015, pangkat palèng tèngghi sè toman èkaollè bâbinè'. Bulân Desember 2015, majalah Time mèlè Merkel mènangka Person of the Year kalabân  julughân "Kanselir Dunia Bebas." Tangghâl 26 Maret 2014, Merkel sacara resmi dhâddhi kapala pamarènta'an  petahana kalabân periode jabadhân palèng abit è  Uni Eropa. Salèrana panèka Pamimpin senior  G7. bulân Mei 2015, salèrana èpèlè mènangka bâbinè' pangobâsa palèng kowat è dhunnya ka-9 kalèna mètorot  majalah Forbes.

## Sombher-sombher
Antonius Josef Witono Sarsanto

Lètnan Jènḍral TNI **Antonius Josef Witono Sarsanto** (10 Mèi 1925 – 25 Agustus 1989) panèka mantan perwira Angkatan Dhârât Inḍonèsia. Salèrana jhughân alalakon mènangka Duta Rajâ Inḍonèsia ka Jeppang .

## Ghâmbhârân Oḍi' bân Sakola'an
Antonius Josef Witono Sarsanto rèmbi' è tangghâl 10 Mèi 1925 è Yogyakarta City . È ḍâlem 7 taon, Witono asakola è Hollandsch-Inlandsche School (HIS) è Blitar City . Saterrossa asakola è Meer Uitgebreid Lager Onderwijs (MULO) sè badiha ei Kotta Malang abiḍdhâ 1 taon. Witono saterrossa nerrossaghi sakola'ânna è Hollandsch Inlandsche Kweekschool (HIK) sè bâḍâ è Ḍistrik Muntilan 2 taon. Saellana maso' ka HIK, èmolaè maso' ka Parghuruwân Tèngghi ghuru è Blitar City ka'angghuy dhâḍdhi ghuru, namong èpaèlang è taon 1945 ka'angghuy nerrossaghi lalakon militèr sa'amponna Inḍonèsia mardhika.  È taon 1960 bân èparènta'aghi ka'angghuy ajhâr è Australian Staff College kalabân Edward Wellington Pahala Tambunan è taon 1961 bân lolos ḍâri Parghuruwân Tèngghi è taon 1963.

## Lako

* Kompi 3 Batalyon Nasuhi
* Kopala staf militèr è wilaya Ciamis.
* Komandan Batalyon Bhâjâ Potè ka-323
* Commander of the Sunan Ghunong Jhâtè Military Region (1963)
* Kasdam Jhâja (10 Nopèmber-17 Maret 1966)
* Bâkkèl Asistèn IV (Logistik) ghâbây Panglèma Angkatan Dhârât.
* Komandan Kacamadhân Militèr Tanjungpura (1967-1969).
* Komandan Wilaya Militèr VI/Siliwangi (1969-1972)
* Pangkowilhan III (26 Sèptèmber 1972-7 Juni 1975)
* Duta Rajâ Lowar Biasa bân Pangobâsa Inḍonèsia ka-7 ka Jepang (17 Jânuwâri 1976-1979).

## Kapatèyan
Witono sèdhâ è tangghâl 25 Agustus 1989, è RS Primaya PGI Cikini, Jakarta. Salèrana ampon ngadhâbbhi kanker paro-paro ḍuwâ' taon sabellunna matè. Salèrana èkobhur è Kobhurân Pahlawan Kalibata kalabân panghormadhân militèr sè èkatowaè sareng Kopala Staf Angkatan Dhârât Edi Sudradjat. 

## Kaoḍi'ân
Witono akabin sareng Caecilia Maria Prayuni è tangghâl 1 Jânuwâri 1957. ḍâri pakabinan panèka, rèng-orèng panèka anḍi' ana' bâllu'.

## Sombher