Soepomo

Prof. Dr. Mr. **Soepomo** (Madhurâ: *ꦱꦺꦴꦲꦼꦥꦺꦴꦩꦺꦴ*) iya arèya sorang politikus bân pengacara Indonèsia sè ajabat mènangka Menteri Kehakiman Pertama naghârâ rowa ḍâri Agustus sampèk Novèmber 1945 bân polè ḍâri Ḍèsèmberr 1949 sampèk 6 September 1950. È kènal mènangka eppa’ konstitusi Indonèsia, dhibi’en secara anumerta è nyataaghi mènangka Pahlawan Nasional Indonèsia sarèng presiden Soekarno ka taon 1965. Soepomo èkenal mènangka perancang Undang-Undang dasar 1945 kalabân Muhammad Yamin bân Soekarno.

## Oḍi' bân sakola
Soepomo èlahèraghi 22 Januari 1903, è Sukoharjo, Hindia Belandhâ (satèya Indonèsia). Dhibi’èn asalla ḍâri bhâlâ priyayi. Kaè dâri embu’ bân eppa’ keduwèna iya arèya pejabat tèngghi pamarènta. Dhibién amolaè pendidkan ka taon 1917, bilâ dhibién terdaftar è Europeesche Lagere School (ELS) è Boyolali. Dhibi’èn lulus ka taon 1920. Bân alanjut aghi studi na dâ meer Uitgebreid Lager Onderwijs (MULO) è Surakarta. Ka taon 1923, dhíbi’èn alle dâ Batavia (satèya Jakarta) bân asakola è bataviasche rechtsschool. Saampon lulus dâri dissa, dhibi’èn alako è sebuah pengadilan negeri è Surakarta. Sabèllun mangkat dâ belandhâ kaangghuy alanjut aghi pendidikan. È belandhâ dhibi’èn adaftar è Universitas Leiden, bân ajhâr hokom è bâbâna Cornelis Van Vollenhoven.

Dhibi’èn lulus ka taon 1927, kalabân tesise sè ajudul “Reformasi Sistem Agraria è wilayah Surakarta, sè aèssè uraian tentang sistem agrarian è Surakarta bân kritik terselubung mongghu kolonialisme Belandhâ. SÈ abelinah dâ roma, dhibi’èn dhâddhi pegawai pengadilan Yogyakarta, pas èallè ḍâ’ Ḍèpartemen Kehakiman è Batavia. Saat atugas è departemen kehakiman, dhibi’èn ngalak kalakoan sampingan mènangka dosen tamu è Rechtshoogeschool. Dhibi’`en pas agabung kalabân asosiasi pemuda Jong Java, bân nolès sebuah makalah ajudul “Perempuan Indonesia Dalam Hukum”, sè dhibi’èn kalabân perdana menteri è pas arè Ali Sastroamidjojo dâ kongres bini’1928.

## Pemakluman konstitusi
Ka tangghâl 1 Maret 1945, taon ahèr pendudukan jepang Indonèsia, pamarènta jepang abentu’ badan penyelidik usaha-usaha persiapan kemerdekaan indonèsia (BPUPKI) dâ tangghâl 1 Maret 1945 kaangghuy ngerjaaghi “persiapan kemerdekaan è wilayah pamarènta Pulau Jhâbâ rèya”. Soepomo dhâddhi sala sèttong dâri 62 anggota. dâ sidang pertama sè berlangsung dâri 29 Mèi sampè’ 1 Juni, dhibi’`en anyataaghi dukungan ah kaangghuy masa depan indonèsia dhâddhi Naghârâ kesatuan sè kowat, kalabân alasan bahwa rowa sesuai kalabân norma-norma masyarakat indonèsia. Dhibi’èn kèya acaca menentang gagasan naghârâ Islam. Ka tangghâl 1 juni 1945, presiden è masa depan Soekarno apidato, è dimma dhibi’`en menguraikan dasar naghârâ masa depan, lema’ sila pancasila. Ka masa reses BPUPKI, hal arèya pas è pamaso’ aghi kè dâlèm pembukaan konstitusi masa depan, piagam Jakarta sarèng panitia Sembilan, sè ta’ tamaso’ Soepomo.

Bilâ BPUPKI asidang bâli kaangghuy sidang kedua, sè èmulai ka 10 juli, sebuah komite beranggotakan 19 orèng èbentuk kaangghuy ngasèl aghi rancangan undang-undang, bân soepomo amaèn aghi peran dominan dâlâm pembahas nah, sè berlangsung selama tello’ arè. Dhibi’èn tèngngèt ngasèl aghi konstitusi sè ngaandi’ pamarènta pusat se kowat kalabân kekuasaan terkonsentrasi ka presiden, bân tanpa sistem checks and balances sè jèllas, sejalan kalabân pendapat eh. Secara khusus, dhibi’èn adukung totalitarianism integralis è dhâsar aghi ideologi bhâlâ bân angusul aghi naghârâ Indonèsia è model aghi ka nazi jerman bân kekaisaran jepang.

Dhibi’`en ayakèn aghi sistem arèya bhâdhih ghlibhâti kepentingan antara pamarènta bân masyarakat. Dâlâm diskusi rowa, dhibi’`en è tèntang kajâh sarèng Mohammad Yamin, sè menyerukan demokrasi ala bârâ’ kalabân jaminan hak asasi manossa. Bâkkèl presiden masa depan Hatta kèya tèrro deklarasi hak-hak kaangghuy èpamasok, angèng Soekarno amihak Soepomo. Kompromi mencapai pasal 28 sè anyataaghi hak asasi manossa bâkal èator sarèng undang-undang. Saampon diskusi panas, khusus eh ngennèng peran aghâma dâlam berta naghârâ, rancangan konstitusi bân pembukaan ah è tarèma ka 16 Juli. Saampon jepang nyèra, ka tangghâl 17 Agustus 1945, Soekarno bân Hatta a proklamasi aghi kemerdekaan Indonèsia.   Kalagghu’na, panitia persiapan kemerdekaan indonèsia (PPKI) sè èlla èbèntu’ ka 7 Agustus, atèmmo bân apèttok aghi rancangan undang-undang sè è hasèl aghi saarèng panitia BPUPKI. Konstitusi jughân anḍi’ penjelasan sè aberri’ informasi lebbi derder tentang pembukaan bân èssè, sè kèya è tolès sarèng Soepomo. Polana rèya benni produk BPUPKI otabâ PPKI, status hokomma ta’ pastè.

## Pamèkkèran
Para’ tade’ biografi tentang Soepomo, jhâbhâh sèttong sè è kalakoni Soegito (1977) èdhâsaraghi proyek departemen pendidikan bân kebudayaan. Marsilam Simanjuntak apendapat bahwa Soepomo arèya sombher dâri dâdârâ fasisme è Indonèsia. Soepomo lèbur sistem pamarènta Jerman bân Jepang. Simanjuntak anilai naghârâ “Orde Baru” ala Jendral Soeharto arèya bhângon naghârâ sè palèng semma’ sarèng ideal Soepomo, kesimpulan sè parlo èdebataghi polè.

## Sombher