Ghunong Èverèst

Ghunong Èverèst (bhâsa Ènggris: Mount Everest) iyâ arèya titik palèng tèngghi è dhunnya. Ghunong reya aropaaghi ghunong palèng tèngghi nomer tello' è dhunnya samarèna Mauna Kea ban Mauna Loa lamon tèngghi na è okor ḍâri dhâsar tasè', namong ghunong palèng tèngghi nomer sèttong è dhunnya lamon ta' è okor ḍâri dhâsar tasè'. Rabung konco' na nandhâaghi perbatasan antara Nèpal bân Tibèt, Tiongkok; konco' na bede è Tibèt. È Nèpal, ghunong rèya è sebbhut Sagarmatha (सगरमाथा, bhâsa Sanskerta kaangghuy "kepala langit") bân delem bhâsa Tibèt Chomolangma otabâ Qomolangma ("Ibunda Semesta"), è lafaddaghi delem bhâsa Tionghoa 珠穆朗瑪峰 (pinyin: Zhūmùlǎngmǎ Fēng).

Ghunong rèya ollè nyama bhâsa Ènggris ḍâri nyama Sir George Everest. Nyama rèya è berri' bi' Sir Andrew Waugh, kopala jhuru okor India berkebangsaan Ènggris, penerus Èverèst. Konco' Èverèst aropaaghi sala sèttong ḍâri pètto' konco' benua palèng tèngghi è dhunnya.

## Nyama
Nyama Tibèt kaangghuy Èverèst iyâ arèya Qomolangma (ཇོ་མོ་གླང་མ, lit.  "Bunda Suci"). Nyama rèya pertama kali e rekkam kalabân transkripsi Tionghoa è Atlas Kangxi 1721 è masa pemerintahan Kaisar Kangxi ḍâri Dinasti Qing, bân muncul sebagai "Tchoumour Lancma" è taon 1733 sè è terbittaghi è Paris bi' ahli geografi Prancis D'Anville berdasarkan peta sabellunna. Penyebutan ghunong rèya jhughâ è kennal è romanisasi sebagai Chomolangma bân (dalam Wylie) Jo-mo-glang-ma. Transkripsi Tionghoa resmè iyâ arèya 珠穆朗玛峰 (t 珠穆朗瑪峰), sè delem bentu' pinyin iyâ arèya Zhūmùlǎngmǎ Fēng. Samentara nyama Tiongkok laènna tamaso' Shèngmǔ Fēng (t 聖母峰, s 圣母峰, lit. "Holy Mother Peak"), nyama-nyama rèya sabâgiyân rajâ è kosot sajjhek Mèi 1952 bi' Kementrian Dalam Negeri Tiongkok makalowar kapotosân kaangghuy mengadopsi 珠穆朗玛峰 sebagai satu-satunya nyama (romanisasi: Ghunong Qomolangma). Nyama lokal sè terdokumentasi tamaso' "Deodungha" ("Gunung Suci"), tapè ta' jellas è angghuy apa njek. 

È taon 1849, survei Ènggris terro mempertahankan nyama lokal jika memungkinkan (mis., Kangchenjunga bân Dhaulagiri), bân Andrew Waugh, Surveyor Jenderal Inḍia Ènggris berargumen bahwa dia ta' bisa ollè nyama lokal sè malolo è angghuy, polana pencariannya kaangghuy nyama lokal terhambat bi' Nèpal bân Tibèt sè ta' mamaso' orèng asèng. Waugh berargumen karna bânnya' nyama lokal, bhakal malarat kaangghuy milè settong nyama; Waugh motossaghi bahwa puncak XV kodhu è nyamai mètorot Surveyor General India. Èverèst menentang nyama sè è saranaghi bi' Waugh bân ngoca' ka Lembaga Geografi Kerajaan è taon 1857 bahwa "Èverèst" ta' bisa è tolès delem bhâsa Hindi otabâ è oca' bi' "penduduk asli India". Nyama sè è osollaghi Waugh mennang maskè bâḍâ pan-bârâmpan sè aromasa berre'. Bân è taon 1865, Lembaga Geografi Kerajaan secara resmi mengadopsi nyama Èverèst ghâbây nyaman ghunong palèng tèngghi è dhunnya. Sedangkan pangeccabhân modern Èverèst (/ˈɛvərɪst/) bhidhâ ḍâri pangeccabhân nyama budi Sir George (/ˈiːvrɪst/).  Artikel kalabân Pernyataan sè ta' è sertakan rujukan è ahèr abad ka-19, bânnya' kartografer Èropa sala parcaje bahwa nyama aslè ghunong tersebut Gaurishankar sè aropaaghi ghunong è antara Kathmandu bân Èverèst.

È awwâl taon 1960-an, pamarènta Nèpal aghâbây nyama Sagarmāthā (transkripsi IAST) otabâ Sagar -Matha ḍâlem Nèpal सगर-माथा, [sʌɡʌrmatʰa], lit. "goddess of the sky",[20] sè artè na  "Kepala di Langit Biru Besar", asalla ḍâri सगर (sagar), artèna "langit", bân माथा (māthā), artèna "kepala".

### Nyama laenna

* Puncak XV (Survei Kerajaan Ènggris) 
* Nyama Kona Darjeeling "Deodungha"
* "Gauri Shankar" otabe "Gaurishankar", è jhâman modern nyama rèya è angghuy untuk Puncak sè bhide bân berlokasi 30 mil (48 kilometer) jhâu na, tapè torkadhâng è angghuy sampè' sekitar taon 1900.
È taon 1802, Ènggris amolay Survey Trigonomètri Rajâ è Inḍia kaangghuy nepteppaghi kennengngan., tèngghi na bân nyama ghunong palèng tèngghi è dhunnya. È molaè ḍâri Inḍia Lao', tim Survey agerra' ka Ḍâjâ ngangghuy teodolit raksasa kalabân masèng-masèng berre' na 500 kg (1.100 pon) bân bhuto 12 orèng kaangghuy ngèbâ, hal rèya è kalako kaangghuy ngokor tèngghi na sè lebbi akorat. Orèng ḍâpa' ks soko na bukit Himalaya è taon 1840-an, tapè Nèpal ta' maghi èdhi ka Ènggris kaangghuy maso' naghârâ rowo polana curiga ka niatdhâ, bân pan-bârâmpan parmèntaan Surveyor kaangghuy maso' Nèpal è tola'.

## Sombher