Lariangi

Tarian Lariangi panèka tarian tradisional Indonesia sè asalla dâri Kaledupa, sala sèttong polo è Kepulauan Wakatobi, Sulawesi Tèmor Lao'. Biasana èlakoni sareng kalompo' penari kalabân gerakan sè anggun bân harmonis, sè nojjhuaghi koordinasi tanang-badan sè alos. Salaèn hiburan, tarian Lariangi aropaaghi media ghâbây nyampaiaghi informasi bân nasehat, kalabân gerak bân ekspresi para penari nyampaiaghi pessen-pessen moral, nilai-nilai sosial, bân hekmat lokal orèng Kaledupa. È dâlem penampilanna, Tarian Lariangi serrèng èserrèng sareng musik tradisional lokal, sè ètekanaghi ritme sè alos bân merdu, sè maèlang suasana seni bân pessen sè èsampaiaghi. Tarian panèka serrèng èlampaaghi è acara-acara tradisional, festival budaya, bân kompolan-kompolan masyarakat, bân jhughân abâdâhaghi cara kaangghuy ajhâr budaya ghâbây generasi ngodâ. Kalabân Tarian Lariangi, orèng Kaledupa bânnè namong ajaga tradisi namong jhughân aghâdhui jati diri budaya bân nilai-nilai sosial sè èwarisaghi dâri bangatowana.

## Asal-Usul
Tarian Lariangi bisa ètelusuri molaè abad ke-14, è bâkto penobatan Rato Wakaaka, rato pertama Kaledupa, otabâ bisa èkembhângaghi è abad ke-17 è bâbâna Kesultanan Buton. Èmolaè èlakonè è karaton karajaan, è budhi arè èpanèbar lisan dâri generasi ka generasi mènangka bagiyân dâri tradisi budaya Kaledupa. Nyama Lariangi aghâdhui arte simbolis: lari artena kaangghuy maèyas, manabi angi èmaksod dâ' orèng sè èhias, ècerminaghè peran tari mènangka media kaangghuy nyampaiaghi pessen, hiburan, bân nasehat lèbât ghâlimpo' badan bân nyanyian. È ḍâlem penampilanna, Tari Lariangi biasana èlakoni sareng 10-12 orèng penari binè' ra-kèra 10 mènit kalabân gerak-gerik sè anggun bân ritmis, èerengi sareng musik tradisional sè aropa gendang, gong, bân bonang. Para penari ngangghuy kalambi sè èhias kalabân manik-manik simbolis, logam sè èukir, bân kaen tradisional, sè makowat arte simbolis bân estetika tarian. Lariangi èghunaaghi dâlem upacara adhât, paraya'an, bân nyambut tamoy, sambi ajhâgâ tradisi lisan Wakatobi asareng tarian laèn akadhi eja-eja bân badanda. Tarian panèka ètentukan mènangka Warisan Budaya Nasional è taon 2013 bân èusulaghâghi kaangghuy èkaollè status Warisan Budaya Tak Berwujud UNESCO, sè ènyataaghi peranna mènangka simbol identitas budaya Wakatobi.

## Kostum
È Tarian Lariangi, kostum para penari aghâdhui peran penting dâlem maèlang gerakan ekspresif bân makna simbolis tarian. Para penari biasana ngangghuy kalambi tradisional sè bârna tera' èlengkapi manik-manik, gelang, ikat pinggang, bân hiasan kepala, sè bânnè namong maèlang penampilan namong jhughân nyampaiaghi identitas budaya bân semangat masyarakat lokal. Aksesoris panèka èrancang kaangghuy mabâli para penari bebas abâdâh è bâkto tarian sè ritmis bân bermakna, sambi jhughân ningkataghi estetika visual kaangghuy nyampaiaghi pessen carèta bân budaya. Alat peraga sè èghunaaghi è Tarian Lariangi cèndhâng sèderhana, èfokusaghi dâ' ornamen sè èghunaaghi sareng para penari. Musik sè èserrèng, sè èkompolaghi dâri pakakas tradisional akadhi gong, gendang, bân tambur, aghâbây ritme sè khas. Irama ka’dinto acocokkagi gerak-gerik para penari tor nyepta’agi suasana samangat tor kasennengngan. Musik sè rancak bân dinamis bânnè namong èbârengi langkah-langkah tari, namong jhughân ngajak panonton kaangghuy ngalame nuansa tradisional sè unik bân kobâsa dâri acara-acara tradisional bân pertunjukan budaya.

## Sombher