Jhâbâ Tèmor

**Jhâbâ Tèmor** (Pèghu: جْاْباْ تَيمَور) (Madhurâ: *ꦗꦧꦠꦺꦩꦺꦴꦂ)* iyâ arèya sala sèttong provinsi è tèmor Polo Jâbâ. Loassa korang lebbi 47.922 km² (palèng loas ḍâri sakâbhinna provinsi è Polo Jhâbâ), bân pendudukna korang lebbi 41,15 juta orèng (taon 2022) kalabân kepadatan penduduk 857 orèng/km2). Para' saparapatta orèng Jhâbâ Tèmor oḍi' neng Sorbhâjâ.

Suku Jhâbâ aropa'aghi ètnis sè palèng bânnya' è Jhâbâ Tèmor. Salaèn etnis Jhâbâ, Madhurâ ètnis sè bâḍâ è provinsi arèya. Orèng Madhurâ bânnya' sè neptep è Polo Madhurâ bân sè neptep è bâgiyân tèmor Jhâbâ Tèmor, wilayana èkennal bi' nyama daerah "Tapal Kuda".

Ḍâjâna Jhâbâ Tèmor bâḍâ Tasè' Jhâbâ, bun tèmor bâḍâ Sellat Bhâli (Provinsi Bhâli), bun lao' bâḍâ Samudera Hindia, bun bârâ' bâḍâ Jhâbâ Tengnga. Wilaya Jhâbâ Tèmor iyâ arèya Polo Madhurâ, Polo Bawèan, Polo Kangèan, Kepulauan Kangèan, Kepulauan Masalembu, Polo Sempu dan Nusa Barung.

Kabupaten Tuban abatesse Rembang e bara', Lamongan e temor, Bojonegoro e lao'. Pusat administrasi kabupaten panèka bâdâ 100 km è bârâ' lao' Sorbâjâ, ibukota Propinsi Jhâbâ Tèmor, bân 210 km è tèmor Semarang, ibukota Provinsi Jhâbâ Tengnga. Mèlana, Tuban lamba' dhâddhi palabbuwan otama Kekaisaran Majâpahit bân pusat panyebaran agama Islam sareng orèng Walisongo (Wali Sonngo)

## Prasajârâ
Propinsi Jhâbâ Tèmor ampon èkennengngè manossa molaè jhâman prasajârâ. Hal ka’dinto ebuktèyagi kalabân panemoan rè-karèna fosil Pithecanthropus Mojokertensis è Dhisa Kepuhklagen, Kacamadhân Wringinanom, Kabupaten Gersèk; Pithecanthropus Èrectus è Trinil, Ngawi; bân Homo wajakensis è Wajak, Tulungagung.

## Bâkkèl naghârâ lowar
Neng Sorbhâjâ, Jhâbâ Tèmor bâḍâ bâkkèl naghârâ loar yakni konsulat jenderal, konsulat, bân kantor bâkkèl khusus. Lengkappa bâḍâ è bâbâ kakḍinto:

#### Konsulat Jenderal

* Amèrika Serikat (Konsulat Jenderal Amèrika Serikat)
* Australia (Konsulat Jenderal Persemakmuran Australia)
* Jeppang (Konsulat Jenderal Jeppang)
* Tiongkok (Konsulat Jenderal Republik Rakyat Tiongkok)

#### Konsulat Kehormatan

* Blandhâ (Konsulat Kehormatan Kerajaan Blandhâ)
* Bèlarus (Konsulat Kehormatan Rèpublik Bèlarus)
* Austria (Konsulat Kehormatan Austria)
* Bèlgia (Konsulat Kehormatan Bèlgia)
* Britania Raya (Konsulat Kehormatan Kerajaan Bersatu Britania Raya bân Irlandia Utara)
* Ḍènmark (Konsulat Kehormatan Kerajaan Ḍènmark)
* Filipina (Konsulat Kehormatan Rèpublik Filipina)
* Filanḍia (Konsulat Kehormatan Rèpublik Finlanḍia)
* Hungaria (Konsulat Kehormatan Hungaria)
* Jerman (Konsulat Kehormatan Rèpublik Federal Jerman)
* Kanaḍa (Konsulat Kehormatan Kanaḍa)
* Korea Laok (Konsulat Kehormatan Rèpublik Korea)
* Maroko (Konsulat Kehormatan Kerajaan Maroko)
* Mongolia (Konsulat Kehormatan Mongolia)
* Prancis (Konsulat Kehormatan Rèpublik Prancis)
* Polandia (Konsulat Kehormatan Rèpublik Polandia)
* Rèpublik Cèko (Konsulat Kehormatan Rèpublik Cèko)
* Rusia (Konsulat Kehormatan Federasi Rusia)
* Selanḍia Anyar (Konsulat Kehormatan Selanḍia Anyar)
* Slowakia (Konsulat Kehormatan Republik Slovakia)
* Sri Lanka (Konsulat Kehormatan Republik Sri Lanka)
* Swèḍia (Konsulat Kehormatan Kerajaan Swèḍia)
* Swiss (Konsulat Kehormatan Konfederasi Swiss)
* Thailand (Konsulat Kehormatan Kerajaan Thailand)
* Timor Lèste (Konsulat Kehormatan Republik Demokratik Timor Lèste)

#### Kantor bâkkèl
Rèpublik Tiongkok (Kantor Dhâghâng bân Èkonomi Taipèi)

## Kawasan Kotta
Mongghu Rencana Tata Ruang Wilayah (RTRW) Provinsi Jhâbâ Tèmor kotta è bâḍâ 3 tingkat, yakni kotta mègapolitan, metropolitan, tengnga, bân kènèk.

Kotta Mègapolitan iyâ arèya: Gerbangkertosusila (Kotta Sorbhâjâ, Siḍoarjo bân sè semma', Gersèk bân sè semma'.

Kotta Metropolitan iyâ arèya: Malang Raya (Kotta Malang, Kotta Batu, Kepanjen, Singosari bân sè semma').

Tengnga iyâ arèya: Kotta Keḍiri, Kotta Maḍiun, Mojokerto, Blitar, Pasuruan, Probolinggo, Ngawi, Lamongan, Tulungagung, Jombang, Tuban, Bojonegoro, perkotaan Ponorogo,  Jember, Banyuwangi, Bhângkalan, bân Mekkasan.

Kotta kènè'l iyâ arèya: Pacitan, Paron, Nganjuk, Kertosono, Trènggalek, Ngasem/Gumul, Parè, Babat, Wlingi, Mojosari, Bangil, Magetan, Caruban, Lumajang, Bânḍâbâsâ, Situbonḍo, Kraksaan, Sampang bân Songennep.

## Kawasan lindung

### Kawasan suaka alam
Kawasan suaka alam iyâ arèya cagar alam bân suaka margasatwa. È Jhâbâ Tèmor mangkèn bâḍâ 17 cagar alam bân 2 suaka margasatwa. Suaka Margasatwa Dataran Tinggi bâḍâ è Malang, Pasuruan, Probolinggo, Lumajang bân Banyuwangi. Samentara Suaka Margasatwa Polo Bawèan bâḍâ è Gersèk.

### Kawasan pelestarian alam
Kawasan pelestarian alam iyâ arèya taman nasional, taman hutan raya (tahura), bân taman wisata alam.

Jhâbâ Tèmor anḍi' empa' kawasan taman nasional, yakni:

* Taman Nasional Bromo Tengger Semeru è Kabhupatèn Malang, Kabhupatèn Pasuruan, Kabhupatèn Lumajang, bân Kabhupatèn Probolinggo.
* Taman Nasional Baluran è Perbatasan Khabupatèn Situbânḍâ, bân Kabhupatèn Banyuwangi.
* Taman Nasional Meru Betiri è Kabhupatèn Jember bân Kabhupatèn Banyuwangi.
* Taman Nasional Alas Purwo è Kabhupatèn Banyuwangi.

Kawasan hutan raya iyâ arèya Taman Hutan Raya Raden Soerjo è Kabhupatèn Malang, Kotta Batu, Kabhupatèn Pasuruan, Kabhupatèn Mojokerto, Kabhupatèn Jombang.

Taman wisata alam yakni Taman Wisata Kawah Ijèn è Kabhupatèn Banyuwangi bân Kabhupatèn Bândâbâsa, Taman Wisata Alam Gunung Baung è Kabhupatèn Pasuruan.

## Kulinèr
Kakanan Jhâbâ Tèmor kotara bi' satè Madhurâ, bakso mMlang, rawon, bân tahu campur Lamongan. Kakanan laènna iyâ arèya:

* Kabhupatèn Bhângkalan kotara bi' Bhibhik Sinjay.
* Kotta Sorbhâjâ kotara bi' nasè' rawon.
* Kotta Mojokerto kotara bi' Ḍè-onḍè Bo Liem bân klepon.
* Kabhupatèn Banyuwangi kotara bi' nasè' tempong, rojhâk sotto, pecel pitik, bân pecel rawon.
* Kabhupatèn/Kotta Blitar kotara bi' nasè' pecel bân buwâ rambutan.
* Kabhupatèn Bojonegoro kotara bi' ledre, serabi khas Bojonegoro, bân putu bambu.
* Kabhupatèn Bânḍâbâsa kotara bi' tape yang sangat manis.
* Kabhupatèn Gersèk kotara bi' nasè' krawu, tak-otak banḍeng, bonggolan, bân pudak bonggolan.
* Kabhupatèn Jember kotara bi' kakanan ḍâri tapè yakni suwar-suwir, prol tapè sè cè' manissa.
* Kabhupatèn/Kotta Keḍiri kotara bi' tahu takwa, tahu pong, bân getuk ghâddhâng.
* Kabhupatèn Lamongan kotara bi' soto Lamongan, nasè' Boranan, bân wingko babat.
* Kabhupatèn/Kotta Maḍiun kotara bi' nasè' peccel Maḍiun, nasè' jotos, bân brem.
* Madhurâ kotara bi' satè Madhurâ, bân sotto Madhurâ.
* Kabhupatèn/Kotta Malang bân Kotta Batu kotara bi' olahan wâ'-buwâ'ân akadhi apel, keripik tèmpè, bakpao telo, bakso Malang, rawon, bân cwie mie.
* Kabhupatèn Nganjuk kotara bi' nasè' becek, nasè' jhâghung sedudo bân jenang dumbleg.
* Kabhupatèn Ngawi kotara bi' keripik tèmpè, cokelat tèmpè, dodol jhambhu, tahu tepo, bân nasè' lethok.
* Kabhupatèn Ponorogo kotara bi' satè Ponorogo, nasè' peccel iwak kali kalabân cèngè sè peddhis, dawet jabung, jenang mirah, bân tiwul ghuring.
* Kabhupatèn Siḍoarjo kotara bi' kerupuk udang, terasi, bân pettès.
* Kotta Sorbhâjâ kotara bi' rojhâk cingur, semanggi, lontong balap, satè kerang, bân lontong kupang.
* Kabhupatèn Tuban kotara bi' legen, buwâ siwalan, karè rajungan sè peddhis.
* Kabhupatèn Tulungagung kotara bi' jenang syabun bân ayam lodho.

Jhâghung kotara mènangka kakanan wâjib rèng Madhurâ. Samentara ubi kaju, sè èpaddhâdhi gaplek, dhimèn kakanan sabagiyân orèng Pacitan bân Trènggalek.

## Sombher
Bhângsa:Indonesia