open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Puan Maharani

**Puan Maharani Nakshatra Kusyala Devi** (lahèr 6 Sèptèmber 1973) panèka politikus Partai Dèmokrasi Indonèsia Parjuwangan (PDI-P) sè samangkèn ajabat mènangka Katua Dèwan Bekkèl Ra'yat Republik Indonèsia (Ketua DPR RI) periode 2024–2029. Puan panèka bâbinè' partama bân orèng palèng ngodâ katello' saellana Achmad Sjaichu bân I Gusti Gde Subamia, sè toman ajabat dhâddhi Katua DPR sè teptep; salèrana aomor 46 taon bâkto èlanti'. Puan jhughân ècatet mènangka  Katua DPR partama salastarèna jhâman Rèformasi sè suksès ajabat saabiddhâ ḍuwâ' periode ros-terrossan (2019-2024 bân 2024-2029). Sabelluna, salèrana panèka Menteri Koordinator Bidang Pamaddheghân Manossa bân Kebudhâjâ'an Indonèsia antarana 2014 kantos 2019, ḍâlem prosessa jhughân dhâddhi bâbinè' partama bân orèng palèng ngodâ sè ajabat mènangka menteri koordinator.

Puan panèka ana' bungso bân tong-sèttongnga pottrè mantan prèsidèn bân pamimpin PDI-P samangkèn, Megawati Sukarnoputri, tor kompoyya mantan Prèsidèn Soekarno. Èppa'na, Taufiq Kiemas, panèka politikus sè ajabat mènangka Katua Majelis Parmusyawaratan Ra'yat dâri taon 2009 kantos sèdhâna taon 2013.

## Kaodi'ân
Puan Maharani Nakshatra Kusyala Devi lahèr è 6 Sèptèmber 1973. Èbhuna mantan prèsidèn bân pamimpin PDI-P samangkèn, panèka Megawati Soekarnoputri, pottrè prèsidèn sè kapèng sèttong Indonesia, Soekarno. Eppa'na panèka Taufiq Kiemas, jhughân politisi sè ajabat mènangka Katua Majelis Parmusyawaratan Ra'yat dâri taon 2009 kantos sèdhâna taon 2013.

## Pendidikan
Kantos sakolah ḍhâsar (SD), Puan ajhâlâni kaodi'ân sè normal bân lancar, maskè èpon panèka kompoyya mantan prèsidèn, Soekarno. Saèngghâna è sakolah SMP, è bâkto èbhuna, Megawati, aktif è ḍâlem politik Indonesia è pamarènta'an Orde Anyar. Salèrana lulus dâri Sakolah SMA Parghuruwân Cikini è taon 1991, bân maso' Univèrsitas Indonèsia ghâbây ajhâr komunikasi massa. Salèrana lulus taon 1997. È tangghâl 14 Fèbruari 2020, Puan ollè gellar kahormadhân Doktor Honoris Causa dâri Univèrsitas Diponegoro, proses ngaollè gellar jârèya ajhâlân ḍuwâ' taon.

## Karir è politik
Nyosol Pèlèyan Umum Indonèsia è April 2019 , hasèlla nojjhuwaghi jhâ' PDIP ollè sowara paleng bânnya'. Puan èbhut-sebbhut dhâddhi Katua DPR periode 2019–2024, dhâddhi katua bâbinè' partama è Dèwan Bekkèl Ra'yat Indonesia. Salèrana jhughân nyimpulaghi jhâ' mongkèn èpon bhâkal nyalon abâ'na dhibi' è pèlèyan prèsidèn taon 2024. Sacara individual, salèrana ngaollè sowara bânnya'na 404.034 sowara ghâbây tikèt ka Dèwan Bekkèl Ra'yat, palèng bânnya' dâri calon-calon legislatif laènna salanjhângnga odi' è naghârâ nèka. Salèrana èyangka' dhâddhi Katua è tangghâl 1 Oktober 2019, dhâddhi bâbinè' partama sè negghu' jabadhân ghâpanèka.

## Sombher-sombher
Nyonya Meneer

**Lauw Ping Nio** otabâ **Nyonya Meneer** (lahèr è Siḍoarjo, Jhâbâ Tèmor, è taon 1895 - wafat è taon 1978 è omor 83 taon) panèka sala sèttong pengusaha è industri obat herbal è Indonesia. Nyamana asalla dâri *nase' menir*, butèr nase' alos samarèna nombhuk padih. Embu’na arassa ngidam bân ngakan nasè’ rèya sampè’ bâkto bhâji’ sè èkandungi lahèr,ènyamaè *Menir*. Polana pangaro èjhâ'ân Bhâsa Bâlândhâ, èjhâ'ân *Menir* aobâ dhâddhi *Meneer*.

## Sejarah awwal maddek perusahaan jhâmu
Ibu Meneer panèka ana' katello' dâri lema' satarètanan. Abinih Ong Bian Wan, oreng Sorbhâjâ, samarèna ngallè ka Semarang. È bâkto pendudukan Bâlândhâ è taon 1900-an, è bâkto masa-masa malarat,, lakèna sakè' sarah, bân bânnya' usaha kaangghuy mabârâs tapè adèk hasèlla. Ibu Meneer nyoba’ acampor obhât jhâmu Jhâbâ sè èajhari orèng towana, ban lakèna pas bârâs. Molaè jârèya, Ibu Meneer lebbi aktif è dâlem nyampor obat herbal Jhâbâ kaangghuy abhânto kalowarga, tatangghâ, bhâlah tangghâ, bân masyarakat è sekitar sè bhuto. Salèrana nyaba' nyamana bân fotonah è bungkosan obhât hèrbal sè èghâbây kalabân tojjuwan kaangghuy lebbi akrab hubungan bân lebbi semma' dâ' masyarakat sè lebbi luas. Kalabân pakakas dâpor biasa, usaha keluarga panèka terros èpanyebbar jualan ka kottah-kottah è sekitarra.

È taon 1919, kalabân dorongan dâri kalowargana, Jhâmu Cap Potrèt Nyonya Meneer èpaddek, sè salastarèna dhâddhi sala sèttong industri obhât herbal sè palèng bhâghus è Indonesia. Salaèn maddek pabrik, Ny Meneer jhughân mokka’ bârung è Jhâlân Pedamaran 92, Semarang. Usaha keluarga panèka terros berkembang kalabân bhântowan ana'na sè ampon rajeh.

È tanangnga embu' bân pottra, Bu' Meneer bân Hans Ramana, perusahaan ghâpanèka tombu cè' ceppètta. Bu Meneer sèdhâ è taon 1978, generasi kaduwâ', èngghi panèka pottrana, Hans Ramana (Ong Han Houw), sè jhughân ngator usaha kalabân èbhuna, sèdhâ pertama è taon 1976. Operasi perusahaan saterrossa èterrossaghi sareng generasi katello', èngghi panèka ponakanna Bu Meneer sè lèma'.

## Sombher
Bunga Citra Lestari

**Bunga Citra Lestari**, lebbi èkennal kalabân inisial **BCL** (lahèr 22 Maret 1983) panèka sala sèttong penyanyi, aktris, bân modèl asal Inḍonèsia.

## Kaodi'ân awwal
Bunga Citra Lestari èlahèrraghi dâri pendatang Minangkabau, Muchlis Rusli bân Emmy Sjarif dâri Galuang, Nagari Sungai Pua, Sumatra Bârâ'. Ramana alako è Bank Indonesia, bân èbhuna dokter gigi. Emba lakè'na dâri ebuna panèka Sjarif Usman, pejuang kamardhikaan.

### Pamolangan

* SMP Negeri 1 Lhokseumawe (1995—1998)
* SMA Negeri 70 Jakarta (1998—2001)
* Universitas Trisakti, S-1 Manajemen (ambu)

## Karir
BCL dhâddhi model è video klip lagu Jikustik sè èjudhul *Seribu Tahun Lamanya* è taon 1999 bân ollè peran Sri remaja è serial tivi *Bukan Perempuan Biasa* è taon 1997. Bunga jhughân dhâddhi model majalah *Hai*.

È taon 2004, karir dhâddhi panyanyi BCL èmolaè mènangka *featuring singer* dâri PAS Band bân Fikuistik è bâkto penampilan è acara PESMABA. Molaè jârèya, BCL ampon fokus dâ' industri musik bân makalowar bânnya' lagu hit. Salèrana ampon alako areng-bhâreng sareng musisi Indonesia bân internasional sè èkennal, akadhi Christian Bautista bân Julio Iglesias.

BCL amolè debut aktingah è filèm Cinta Pertama (Cinta Pertama). Èbârengaghi kalabân filem panèkah, salèrana makalowar *single* pertamana, Cinta Pertama (Sunny), mènangka *soundtrack* filèm aslina. 'Cinta Pertama' aoba dhâddhi *superstar* sè èkasennengi bân abhuktèyaghi reputasina mènangka sala sèttong artis terkenal è Indonesia.

È taon 2012, BCL dhâddhi bintang filèm è filem *box office* sè palèng bhâghus è bâkto jârèya "Habibie & Ainun", filèm sè acarètah kisah cinta presiden Indonesia nomer 3, BJ Habibie bân binèna, Ainun Habibie. Film panèka èkennal kalabân 4,6 juta panonton bân dhâddhi tonggak sejarah ghâbây BCL. È bulân Maret 2017, BCL polè aghâbây terobosan è dhunnya hiburan kalabân mennang bân ngasèllaghi konser solo "It's Me BCL Concert" sè èsebbhut konser kalabân biaya produksi sè palèng tèngghi è Indonesia, akolaborasi abhâreng sareng *direktur kreatif* sè bâdâ è Los Angeles, The Squared Division. Bânnya' sè mojhih, bân jhughân The Jakarta Post makalowar ulasan bân nolès, "BCL ampon ngangka' standar".

## Sombher
Michelle Santoso

**Michelle Santoso** (lahèr November 1988) panèka koki, pengusaha, bân pencipta konten kuliner Inḍonèsia. Salèrana panèka sè andi' usaha sandwich *Rocket Deli* bân *bar salad The Roots* sè bâdâ è Jakarta. Nyamana molaè èkennal sareng orèng bânnya' saamponna aktif asowara perjuangan orèng Palestina lèbât akun media sosialla. Michelle andi' cara sè unik kaangghuy aghâdhui sokongan, èngghi panèka kalabân aghâbây kakanan khas Palestina. Polana parduli bân aktivis sosialna, salèrana narèma penghargaan *Friends of Palestine Indonesia*, è kategori *Influencer of Humanity* è taon 2025.

## Kaodi'ân awwal bân pamolangan
Michelle odi'  bân biyasa kalabân budaya sè bânnya' macemma. Salèrana panèka warga Indonesia keturunan Cènah sè lahèr è Hong Kong è bulân November 1988. Bâkto ghi' ngodâ, salèrana apinda ka Shanghai bân saterrossa pinda ka Jakarta. Saellana abit è Indonesia, salèrana abâli ka Shanghai kaangghuy ajhâr mode bân desain è kampus *Raffles College of Design and Commerce* Shanghai. Parkara hobina sè amassa', salèrana ngako jhâ' ampon cè' sennengnga molaè ghi' ngodâ.

## Karir bân aktivisme
Sabellunna maso' ka industri kuliner è taon 2014, Michelle alako è bidang iklan bân ritel. Salèrana amolaè usaha *katering* saellana ngalahèrraghi ana'na sè partama, bân para' pettong taon, salèrana ngator usaha kakanan vegetarian *Forking Clean*. Tapè, usahana kodhu ambu è bâkto pandemi Covid-19 nyebbar ka Indonesia. Saellana jârèya, salèrana aoba kalabân mokka' toko sandwich sè ènyamaè *Rocket Deli*, ètoro'è sareng bisnis restoran bar salad, *The Roots*.

Hobi bân bisnis kulinèrra saterrossa nyokong kaangghuy lebbi dâlem ngaoningih bhudâjâ pangan bân sejarah naghârâ laèn, è antarana Timur Tengah bân Palestina. Sacara onlaon, salèrana molaè sadar dâ' masalah sè akaè' sareng perjuangan Palestina, sè sabellunna namong ènga' sakalèrabhân. Salèrana ngungkap'aghi jhâ' sabellunna taon 2021, salèrana ghi' ta' parduli dâ' masalah Palestina. Pengeboman Masjid Al-Qasa è taon 2021 panèka titik awal dâri kakobâtèranna. Molaè aher taon 2023, salèrana ampon èkennal mènangka pencipta konten sè aktif aberri' resep Palestina bân nyarèta'aghi careta tentang asal mowasallah masakan Palestina bân Arab, sejarah, bân bhudhâjâ.

## Sombher
Politeknik Statistika STIS

**Politeknik Statistik STIS** (èsingkat **Polstat STIS** ) panèka perguruan tinggi statistik sè èjhâlânaghi sareng Badan Statistik Pusat (BPS). Polstat STIS èpaddek è tangghâl 11 Agustus 1958, mènangka Akademi Ilmu Statistik (AIS). Polstat STIS aghâdhui tojjuwân kaangghuy ngèmbangaghi bân nyebbâraghhi èlmo pangataowan, khusussa è dâlem statistik bân komputasi statistik, kalabân ngajhâri para mahasiswa kaangghuy dhâddhi ahli statistik è dâlem Badan Statistik Pusat.

Kurikulum panèka èrancang kaangghuy nojjhuaghi perkembangan è bidang ekonomi, demografi, èlmo sosial, bân teknologi informasi. Proses bân metode ajhâr aghâdhui penekanan ghâbây ngèmbangaghi katerampilan è dâlem statistik bân komputasi statistik. Dhâddhi saèngghâna, lulusan STIS panèka buruh sè siap bân sanggup rèncanaaghi bân ngalakonè penelitian, ngalakonè analisis è bidang sosial - ekonomi bân rèncanaaghi bân ngèmbangaghi sistem informasi.

## Jurusanna
Polstat STIS nyâdhiyaaghi duwâ' departemen: Statistik (Ekonomi bân Sosio-Populasi) bân Komputasi Statistik. Departemen Statistik ngasèllaghi ahli statistik ekonomi bân ahli statistik sosial-populasi, è bâkto Departemen Komputasi Statistik ngasèllaghi ahli komputasi bân sistem informasi. Staf guru panèka lulusan universitas domestik bân internasional kalabân gelar Master bân Doktor. Lulusan D-IV Polstat STIS narèma gelar Sarjana Statistik Terapan (èsingkat S.Tr.Stat), è bâkto lulusan D-III narèma gelar *Associate of Statistics* (èsingkat A.Md.Stat).

## Sejarana
Politeknik Statistik STIS panèka lembaga pendidikan dinas sipil sè èbâbâna naungan Badan Statistik Pusat bân ampon èpaènga' dâri Akademi Statistik (AIS) dâ' Fakultas Statistik (STIS). AIS èpaddek atas dhâsar dâri Keputusan Perdana Menteri Indonesia (è bâkto jârèya, Ir. Juanda) Nomor 37/PM/1958, tanggal 11 Agustus 1958. È jhâman awwal, AIS narèma pendanaan bân bhântowan ahli dâri Perserikatan Bangsa-Bangsa (PBB). Bhântowan panèka èsaluraghhi lèbât Pusat Penelitian bân Pengembangan Statistik, panèka lembaga sè èpadhâddhi sareng pamarèntah Indonesia. BPS alako abhâreng sareng Program Pembangunan Perserikatan Bangsa-Bangsa (UNDP). È taon 1964, BPS mokka' Statistics Science College (PTIS) kalabân dosen (ghuru) sè èdukung sareng alumni Perserikatan Bangsa-Bangsa (PBB) bân AIS. È taon 1965, sokongan panèka èpaambu lantaran Indonesia kalowar dâri PBB, bân PTIS sajjk ka'dissa' ètotop. Maskè PTIS la ètotop, AIS terros alaksanaaghi pangajhârân. È taon 1995-1996, èusahaaghi kaangghuy ningkat'aghi pangajhârân ahli statistik asosiasi (D-III) dâ' ahli statistik (D-IV) mènangka rèspons dâ' era ekonomi digital .

## Sombher
Alalabang

**Alalabang** èngghi panèka senni partunjhu'an tradisi lisan sè asalna dâri Kabupatèn Songennep, Madhurâ, Jhâbâ Tèmor, sè apadhuwaghi unsur macapat, wayang, bân topèng. È dhalem kasenniyan panèka, pangarang carèta otabâ dhalang acarèta sambi atari kalabân iringngan musik, bân segghut aghuna'aghi pantun minangka mèdia panyampaian carèta, sanajjân samangkèn kasenniyan panèka ngaddhâbbhi tantangan dâri jhaman modèrn. Secara ètimologis, Alalabang dhalem Bhâsa Madhurâ asalna dâri oca' "labang" sè artèna pinto, sè amaksod dâteng dâri labâng ka labâng, otabâ aropa'aghi jennis kasenniyan sè nyajiyaghi sastra lisan dâri sèttong bengkoy ka bengkoy laènna.

Bhângon kasenniyan panèka man-gaman, bâdâ sè anyanyi tanpa iringngan musik, bâdâ sè alantunaghi syi'ir-syi'ir aghâma kalabân tabbhuwân tello' buwâ terbhang, bân bâdâ jhughân aropa rombongan na'-kana' kènnè' è ka'dimma duwâ' ana' è adha' ngaghungè pakoyan pangantèn samentara sè laènna atinḍâ' minangka panyanyi cèli'. Sabbhân wilayah aghâdhuwân bhângon alalabang sè bèdâ-bèdâ, namong rombongan alalabang bhâkal bânnya' narèk paratèyan panongton nalèka rombongan gâpanèka ngibâ kasenniyan Topèng Dhalang.

È moso panèn, kasenniyan panèka bhâkal rammè ollè onjhângan ka'angghuy nonjhu'aghi kabisa'anna, amarghâ è bâkto gâpanèka masyarakat padisâ'ân asokkor gumbhirâ atas nèkmat sè èparèngaghi Pangèran. Biyasana, jâu sabellunna kasenniyan alalabang panèka èdâtengngaghi, masyarakat aghâbây acara tasyakuran kalabân ngonjhâng pan-bârâmpan toko masyarakat bân aghâma ka'angghuy noro' adu'â sarta asokkor atas hasèl panèn sè melimpah, sè dhalem hal panèka masyarakat nyebbhut acara gâpanèka "along-polong", kantos pan-bârâmpan arè saterrossa èdâtengngaghi jennis kasenniyan alalabang.

Konsèp panggungnga aghuna'aghi lajâr topèng dhalang bân èyirèngè musik saronèn, siter, saron, gender, saparangkat gamelan, salenthem, gendhâng, bân siak (kècrèk). Jennis ghendhing sè èghuna'aghi antarana kennong tello’, sarama’an, giroan (ghendhing kasar), bân kèjhungngan, samentara toko topèng sè ètampillaghi aropa Anoman bân pasukanna, Indrajit bân pasukanna, sarta Trijata. Nayaga bân para pamaèn tamaso' dhalang bân *panegghâs* ta' langsèng bâdâ è panggung, namong nalèka musik gamelan bân saronèn molaè ètabbhu, rombongan musik èyirèngè kalabân baca'an tembhâng, para pamaèn ajhâlân nonjhu ka arèna pamentasan.

## Sombher
Manasai

**Manasai** èngghi panèka sala sèttong jennis tari parghaolan sè bâdâ è masyarakat Dayak è Kalimantan Tengnga, sè aropa'aghi tari perlambâng kagumbhira'an bân biyasana ètampillaghi minangka tari salamet dâteng kaghâbây tamoy-tamoy sè alèngghi ka Kalimantan Tengah. Tarian panèka èlakonè sarèng pan-bârâmpan orèng paserta, lalakè' bân babine' sè ngaddhek asellang-sèlling dhalem sèttong lèngkerran, èmolaè kalabân ngadhep ka dhalem lèngkerran, saterrossa moter ka ara kanan sambi alakonè gherra' majhu agherra' alabanan ara jarum jam, pas ngadhep ka ara lowar lèngkerran, moter polè ka ara kèba sambi alakonè gherra' majhu, sapanèka saterrossa sambi moter terros alabanan ara jarum jam kalabân noro' irama laghu parghaolan sè ajudul padhâ, laghu Manasai. 

Sabbhân gherra' sokoh dhalem tarian panèka mèrip sarèng gherra' dhalem irama *Cha-Cha*, bân paserta tarian panèka ta' èbâtesse sarèng omor, pasèra bhâin bân dhalem omor saponapa bhâin èparèngaghi agabung ka dhalem lèngkerran tari bila bhâin kalabân noro' irama laghu. Kalabân atambâna paserta sè noro' agabung, maka lèngkerran tari jugân bhâkal sajân rajâ bân sajân bânnya' paserta tari, saèngghâ irama musik jugân bisa sajân èpaceppet bân swasana gumbhirâ sarta meriah bhâkal kabentuk bân kacèpta. 

Tari Manasai jhughân biyasana èpentasaghi è acara fèstival budhâjâ *Isen Mulang*, èngghi panèka acara taonan sè èsalengghâra'aghi sarèng pamarènta daèrah bân èbhânto sarèng Dinas Pariwisata sarta dinas-dinas sè akaèt, kalabân tojjuwân narèk minat wisatawan ka'angghuy alèngghi sarta ngennalaghi bân alestariaghi budhâjâ daèrah saèngghâ masyarakat lowar jhughân onèng budhâjâ dâri daèrah laèn, sè hal gâpanèka bhâkal marajâ Budhâjâ Nasional Bhângsa Indonesia.

Bâdâ nilai-nilai tasirat (*Belom Bahadat*) sè èprèsentasiyaghi è tarian panèka, è antarana nilai pandidighân karakter akadhi rèligius, jojhur, tolèransi, krèatif, mandiri, asahabat otabâ komunikatif, cinta damai, cinta tana aèr, ghutong royong, bân tangghung jâwâb. Konsèpsi panèka jhughân èuraiaghi dhalem falsafah "Budhâjâ Betang" sè aka'dhimma dâri empa' pilar, èngghi panèka sè kapèng sèttong orèng Dayak odi' jojhur bân ataqwa dâ' Gustè Pangèran Sè Maha Èsa, kapèng duwâ' orèng Dayak odi' dhalem kasatara'an, kapèng tello' orèng Dayak odi' dhalem kabârengngan, bân sè dhi-budi orèng Dayak gâpanèka Abdi Hokom.

## Sombher
Sukmawati Soekarnoputri

**Diah Mutiara Sukmawati Sukarnoputri** (lahèr 26 Oktober 1951) panèka senniman bân politikus Indonèsia. Salèrana panèka pottrèna prèsidèn partama Rèpublik Indonèsia, Soekarno. Sukmawati jhughân alè' dâri Megawati Soekarnoputri, prèsidèn ka-5 Republik Indonesia.

## Pendidikan
Sukmawati asakola è Sakolah Ra'yat (SR) bân tammat è taon 1964. Salèrana alanjutaghi dâ' Akademi Tari è LPKJ Jakarta antarana taon 1970-1974. Saellana panèka, è taon 2003 salèrana akuliyah ngala' jurusan Hubungan Internasional (HI), Fakultas Èlmo Sosial bân Politik (Fisip), Univèrsitas Bung Karno (UBK), Jakarta.

## Karir politik
Taon 1998, salèrana maddhek polè Partai Nasional Indonèsia kalabân nyama PNI Soepeni. Nyama PNI Soepeni èobâ dhâddhi PNI Marhaenisme è taon 2002 bân Sukmawati èyangka' dhâddhi katua umum.

Taon 2011, salèrana nolès kasaksèan sajârâ tentang odi'ân saabiddhâ 15 taon è karaton Mardhika ḍâlem buku ajudul *Creeping Coup D'Tat Mayjen Suharto*. Buku jârèya nyarèta'aghi kaodi'ânna Sukmawati sejjhâk èlahèraghi è karaton Mardhika bân nyarèta'aghi sajârâ kudèta sè bâḍâ è jhâman Soekarno è taon 1965–1967.

Sukmawati parcajâ jhâ' kudèta ghâpanèka èlakonè sareng Pangkostrad Mayjen Soeharto (bâkto ghânèka pas dhâddhi Prèsidèn Soeharto aghentè'è Bung karno) sareng angghuta-angghuta militèr laènna, kalabân Sorat Parènta 11 Maret 1966. Salèrana ngako jhâ' èpon ta' bhâkal nyapora Soeharto polana ampon ngalakonè palangghârân HAM salastarèna kadhâddhiyân 1965.

## Kaodi'ân
Sukmawati akabin sareng Pottra Mahkota Kadipaten Mangkunegara, panèka Pangèran Sujiwa Kusuma (samangkèn èsebbhut Adipati Mangkunegara) è taon 1974. pan-bârâmpan taon saellana, è taon 1984, salèrana bân Sujiwa Kusuma acerrai. È pan-bârâmpan arè saellana, Pangèran Kusuma ongghâ tahta bân anḍi' gellar Kanjeng Gusti Pangèran Adipati Arya Mangkunegara IX.

È 26 Oktober 2021, Sukmawati apinda dâ' aghâma Hindu noro'è aghâmana emba binè'na, Ida Ayu Nyoman Rai di Bali.

## Kontrovèrsi

### Ijazah palsu
È 13 Novèmber 2008, Sukmawati èteptep'aghi mènangka tersangka ijazah palsu sè èghunaaghi mènangka syarat nyalon è pèlèyan 2009 calon Angghuta DPR RI dâri PNI Marhaenisme daèrah pèlèyan Bhâli. Salèrana ngangghuy fotokopi ijazah SMA 3 Jakarta sè lulus taon 1970, tapè ta' èlègalisasi. Sakolah ta' narèma lègalisasi polana Sukmawati ghun coma asakola kantos kellas II bân ta' asakola saellana akabin. Salèrana dhâddhi tersangka bân ta' ètahan ḍâlem kasus sè è paambu kasebbhut. Èkataowè jhâ' è pèlèyan umum 2004 èpon ngangghuy ijazah SMA 22 Jakarta taon lulus 1969 saèngghâ èpon andi' duwâ' ijazah sè dhâ-bhidhâ taon lulus. Akhèrra Sukmawati nyorot mènangka calon.

## Sombher-sombher
Tortor Manduda

**Tortor Manduda** èngghi panèka sala sèttong tarian masyarakat Batak Simalungun dâri Somattra Ḍâjâ, Indonesia. Artè "manduda" kaghâbây masyarakat Batak Simalungun èngghi panèka "nuttuk padhi sè mangkèna dhâddhi berrâs", saèngghâ Tortor panèka èbâdâ'aghi dhalem rangkèyan pèsta *Horja Harangan*, èngghi panèka pèsta panèn. Tarian panèka aropa'aghi tarian sè aghâmbhârraghi parasa'an gumbhirâ nalèka panèn padhi kadhâddhiyân. Tari Manduda èngghi panèka sala sèttong dâri bânnya'na senni tari tradisi budhâjâ è Simalungun sè ampon bâdâ dâri jhaman dhimèn, èngghi panèka è jhaman karaja'an Simalungun. Adapun gherra' tari akadhi gherra' motong padhi, ngirik, bân nampis padhi taghâmbhâr lèbat motif-motif gherra'na sè lemmes gemulai bân lincah. Makna dâri tarian Manduda bân musik pangirèng èngghi panèka asahabat otabâ komunikatif, alako areng, krèatif, mandiri, santun, hormat, jojhur, tolèran, disiplin, paduli, sopan, cinta damai, bân dèmokrasi, kalabân tèknik tarian sè èbâghi dhâddhi duwâ', èngghi panèka Tèknik Simalungun Attas bân Tèknik Simalungun Bâbâ.

È dhasarra tèknik è Tari Manduda è Simalungun Attas bân Simalungun Bâbâ èngghi panèka padhâ, akadhi *ondok, herbang, manerser,* bân *eot* sè aropa'aghi empa' tèknik sè èajhârraghi sarèng Taralamsyah Saragih. Benni namong letak gèografis sè apangarui pabidâ'ân antara gaya gherra' è Simalungun Attas bân è Simalungun Bâbâ, namong pola aktivitas, pangkabâ'ân (mata pencaharian), sarta suku pandâteng jhughân nyebabaghi paobâ'ân gaya gherra' tari Manduda è kaduwâ' wilayah gâpanèka. Tèknik aropa'aghi atoran-atoran sè bâdâ è masyarakatna, bân ahubungân sarèng pambâgiyân wilayah sacara gèografis, gaya tari panèka dhâddhi bèdâ sè èsabâbaghi sarèng bâdâna camporan suku-suku pandâteng è Simalungun Bâbâ. Suku Simalungun asli lebbi bânnya' ngone è daèrah Simalungun Attas, dhinèng daèrah Simalungun Bâbâ lebbi acampor sarèng panduduk sè amigrasi ka daèrah gâpanèka, akadhi suku Jhâbâ, Melayu, bân Cina, saèngghâ kanyata'an gâpanèka dhâddhi sala sèttong sabâb bâdâna pabidâ'ân gaya dhalem ngibâ'aghi tarian akadhi è tari Manduda.

Tari Manduda aropa'aghi tari krèasi sè ampon atradisi minangka hasèl dâri pambâba'an gaya masyarakat gâpanèka dibi'. Tari Manduda dhimènna asalna dâri ilah sè aropa'aghi laghu rakyat masyarakat Simalungun sè ènyanyiaghi sarèng sakalompok orèng kalabân nada sè èkalowarraghi dâri teppogghân tanang. Dâri ka'dinto, masyarakat Simalungun saterrossa aghâbây dhâddhi sèttong laghu otabâ doding kalabân judul Manduda. Doding Manduda panèka saterrossa dhâddhi pangantarkan tari Manduda sè ngandung pessen sopajâ kaum ngodâ ahormat dâ' kaum sè lebbi towa.

## Sombher
Tari Jurit Ampil Kridha Warastra

**Tari Jurit Ampil Kridha Warastra** èngghi panèka tarian klasik sè asalna dâri Kottha Salatiga sè aghâmbhârraghi pasukan *ghârwâ ampil* (sèller) dâri Mangkunegara I otabâ Radèn Mas Said (Pangèran Samber Nyawa) dhalem Pajhânjhiian Salatiga. Tarian panèka aghâdhuwân ma'na, èngghi panèka *jurit* sè artèna "prajurit", *ghârwâ ampil* sè artèna "sèller", bân *warastra* sè artèna "gendèwa". Sacara umum, tarian gâpanèka aghâmbhârraghi pasukan sèller dâri Mangkunegara I dhalem Pajhânjhiian Salatiga sè èlaksana'aghi tangghâl 17 Maret 1757, è ka'dimma sabbhân pèhak (Hamengkubuwana I, Pakubuwana III, bân Mangkunegara I) asapakât ka'angghuy ngibâ bân nonjhu'aghi kakowadân pasukan èpon, bân Mangkunegara I nonjhu'aghi pan-bârâmpan *bregada* (kasatuwan prajurit) sè èbâkta, sala sèttongnga èngghi panèka Jurit Ampil, kasatuwan prajurit potrè para sèllerra.

Tarian gâpanèka kagolong minangka tarian leppas, artèna kèngèng ètampillaghi sacara akalompo' (beregu), apasangan, bân kadhibi' (tunggal). Unsur klasik tarian gâpanèka bâdâ dhalem gherra', iringngan laghu, pakoyan, bân tata rias, namong samangkèn ampon èpadhuwaghi sarèng unsur-unsur anyar sè noro' parkembângan jhaman. Tarian panèka jhughân aropa'aghi padhuwân dâri tari klasik gaya Surakarta bân tari rakyat, sè bânnya' ngala' gherra'an dâri tari Prajuritan. Iringngan musik è dhalemma aghuna'aghi gamelan Jhâbâ laras pèlog sè alipudhi *gender, kendhâng, demung, saron, kenong, kempul,* bân *gong*, dhinèng bhângon ghendhingnga èngghi panèka *lancaran, srepeg,* bân *palaran*.

Pakoyan otabâ ageman sè èyangghuy dhalem tarian gâpanèka èngghi panèka pakoyan prajurit potrè kalabân obu' sè ègellung kènnè' bân aghuna'aghi mahkota abârna kaemmasan. Kalambi otamana abârna biru lengngen pèndâ' kalabân hiyasan emmas, sabuk, bân *dodot*, samentara sarwalla satotot sokoh. Ka'angghuy sanjhâtana aghuna'aghi *jemparing* (panahan), *endhong, nyenyep, gendèwa,* bân *cundrik*, sarta tata rias para paraghâ aghâdhuwân tojjuwân ka'angghuy abhânto pambentughân karakter bân panjiwâ'ân dâri sorang prajurit.

## Sombher
Ayu Ting Ting

Ayu Rosmalina, sè lèbhi èkenal maso nyama panggung Ayu Ting Ting (lahèr 20 Junè 1992) orèng aktris, presente, pelawa, penyanyi dangdut bân sala sèttong diva dangdut berkebangsaan Indonesia katoronan Betawi.
Dewi Fortuna Anwar

Prof. Ḍewi Fortuna Anwar, M.A., Ph.Ḍ. (lahèr 22 Mei 1958) panèka sala sèttong ilmuwan, peneliti, bân jhuru oca' Inḍonèsia. Ḍewi dhâddhi ḍeputi sekretaris bâkkèl Presiḍen inḍonesia è taon 2017. Ḍewi Fortuna Anwar jhughân ḍirektur penelitiân è Pusat Habibie, peneliti politik è Institut Ilmu inḍonesia.

## Carèta kaoḍi'ân

### Kalowarga
Ḍewi Fortuna lahèr ḍâri Khaiḍir Anwar sareng Wahiḍar, kaḍuwa’na orèng Minangkabau. Ramana ḍâri Lintau Buo, Tana ḍatar, bân Ebhuna ḍâri VII Koto Talago, Lima Puluh Kota. ḍuwâ' orèng towana akaḍemisi bân ilmiah. Ramana panèka sosiolinguis bân ngajhâr 20 taon è Universitas Lonḍon. alè'na, Ḍesi Anwar, panèka pembawa berita sè kalonta.

### Penḍiḍighân
Ḍewi Fortuna Anwar molaè Penḍiḍighân menengah è Lonḍon, Inggris, è ḍissa' Ḍewi mamarè *seconḍary school* sabellunna nerrossaghi Penḍiḍighân tèngghi. samarèna Penḍiḍighân menengah, Ḍewi nerrossaghi asakola è School of Oriental and African Studies (SOAS), Universitas Lonḍon, Inggris, ka'angghuy ngaollè ghellâr Sarjana. Penḍiḍighânna è SOAS makowat pemahamanna tentang stuḍi Asia bân Afrika, sè dhâddhi fokus akaḍemikgha. Ḍewi nerrossaghi sakola'anna è perguruan tinggi sè paḍâ bân ollè ijazah Master (MA) ḍâri SOAS, Universitas Lonḍon, Inggris. Stuḍi pascasarjanana lebbi maḍâlem pangatowan akaḍemikghâ ḍâlem èlmo sosial bân politik. Ka'angghuy lebbi malowas pangataowanna, Ḍewi nerrossaghi ghellaâr doktoral è Universitas Monash, Melbourne, Australia. È taon 1990, Ḍewi ollè ghellâr Ḍoktor Filsafat (Ph.Ḍ.), kalabân pangarghâ'ân Sarjana Seni (Kehormatan) (BA Hons). Ghellâr panèka dhâddhi tandhâ prestasi akaḍemikghâ bân dhâddhi landhu'ân ka alako è biḍang penelitian, kebijakan publik, bân hubungan internasional.

## Kalakoan
Ḍewi molaè alako dhâddhi PNS (PNS) è Institut Ilmu inḍonesia (LIPI) è tangghâl 1 Maret 1984. È LIPI èkennal kalabân Pengamat Politik bân salastarèna atugas dhâddhi Profesor Penelitian. Ḍewi jhughân atugas dhâddhi Bâkkèl Katowa Ḍepartemen Ilmu Sosial bân Kemanusia'an LIPI para' sapolo taon, ḍâri taon 2001 kantos 2010. È biḍang kebijakan, Ḍewi alako dhâddhi Asisten Presiḍen neng è Urusân Politik Internasional è bâkto aḍministrasi Presiḍen B.J. Habibie (Mei–Juli 1998). samarèna jâriya, Ḍewi èangghep dhâddhi Asisten Mentri Naghârâ Sekretaris Hubungan Luar Negeri molaè Agustus 1998 kantos Novèmber 1999, sambi jhughân alako dhâddhi Jhuru oca'ân Presiḍen. Salastarèna jhâman Habibie, Ḍewi pagghun aktif è dâlem pamarènta'an. È jhâman Presiḍen Susilo Bambang Yudhoyono bân Joko Wiḍoḍo, Ḍewi èkaparcajâ ka'angghuy atugas dhâddhi ḍeputi Sekretaris bâkkèl Presiḍen ka'angghuy Ḍukungan Program Pamarèntah molaè 25 Oktober 2010. Salaèn aktif è dhunnya pamarènta'an bân penelitian, Ḍewi jhughân aktif è pan-bârâmpan lembaga akaḍemik bân organisasi internasional. Ḍewi atugas dhâddhi Profesor èlmo Politik è Universitas inḍonesia bân dhâddhi Profesor Kunjungan è Universitas Johns Hopkins, Washington ḌC ḍâri bulân Januwâri kantos Mei 2007.

## Sombher
Dyah Pitaloka Citraresmi

**Dyah Pitaloka Citraresmi** otabâ **Citra Rashmi** (1340–1357) èngghi panèka sorang potrè Karaja'an Sunda Galuh. Manut *[[Pararaton]]*, salèrana èpajodoaghi sarèng Hayam Wuruk, rato Majapahit sè cè' terrona adhadhiaghi salèrana paramèswari, namong dhalem tragèdi Perrang Bubat, potrè Rato Sunda panèka abunu diri saampona ngagali ramanèpon (Prabu Maharaja) bân sadhâjâ pangirèng rombongan sèdhâ.

Tradisi nyebbhutaghi Dyah Pitaloka minangka paraban sè cè' raddhinna. Parnikahan panèka èdhasari alâsan politik, è ka'dimma Hayam Wuruk terro adhadhiaghi potrè Citra Rashmi minangka rajina, akadhi sè èsebbhut dhalem Kètab *Pararaton* jhâ' Hayam Wuruk ngotos Patè Madhu dâteng ka Karaja'an Sunda ka'angghuy majodoaghi bân ngrabâ toan potrè Sunda. È sisi laèn, manut sombher akadhi Wim Van Zaten bân J Noorduyn, è bâkto gâpanèka wilayah Jhâbâ èpandeng aghâdhuwân budhâjâ bân lembaga pandidighân aghâma sè lebbi tèngghi sarèng masyarakat Sunda, saèngghâ bânnya' masyarakat Sunda ajhâr ka Jhâbâ bân ngadopsi pan-bârâmpan aspèk budhâjâ Jhâbâ. Hal panèka èyongkappaghi dhalem *Carita Parahyangan* sè nyebbhutaghi jhâ' potrè ta' pormon alakè è Karaja'an Sunda, saèngghâ Rato Sunda kalabân bhunga atè sarta ngatèngal pajodoan panèka minangka kasempathân ka'angghuy ngèkket parsekutuan sarèng Majapahit, aparèng pangèsto bân ngaterraghi potrèna ka Majapahit è taon 1357.

Saampona napa' è Majapahit, rombongan Karaja'an Sunda addhek pasanggrahan è Lapangan Bubat, Trowulan, ngantos jemputan bân upacara karaja'an sè pantes. Namong, pèhak Karaja'an Majapahit ngaddhâbbhi dilèma. Manut catethân *Pustaka Rajyarajya* dâri Cirebon, kèyaèna Hayam Wuruk èngghi panèka Radèn Wijaya aropa'aghi potra dâri Rakyan Jayadarma (potra makota Karaja'an Sunda), saèngghâ Hayam Wuruk èyangghâp ghi' aghâdhuwân hubungân kerabhât semma' sarèng calon paramèswari. Gajah Mada nyampaèyaghi jhâ' parkawinan gâpanèka ta' kèngèng èlaksana'aghi, sè anyebabaghi rombongan Sunda arasa èpamalo bân mèli aperrang dhemi ajâgâ kahormatan. Samentara gâpanèka, manut Arkèolog Agus Aris Munandar sè nafsèraghi *Panji Angreni*, panyebab laèn èngghi panèka ramanèpon Hayam Wuruk, Krtawarddhana, kaberrâdhân sarèng parnikahan kasebbhut amarghâ Hayam Wuruk ampon èpajodoaghi sarèng Indudèwi dâri Daha (Kediri), saèngghâ Krtawarddhana marènta Gajah Mada ka'angghuy mabhâttal parnikahan gâpanèka.

## Sombher
Ani Yudhoyono

Kristiani Herrawati (6 Juli 1952–Juni 2019), otabâ lèbhi èkenal sarèng nyama Ani Yudhoyono, iyâ arèya èbhu Naghârâ Republik Indonesia sampèk 20 oktobèr 2004 sampèk 20 oktobèr 2014.
Mooryati Soedibyo

**Mooryati Soedibyo** (5 Januari 1928 – 24 April 2024) èngghi panèka sorang politikus, pangusaha, bân pakar kacantè'an Indonèsia. Salèrana aropa'aghi angghuta kaluwarga Kasunanan Surakarta, sè dhâddhi pandiri sakalangkong prèsidèn dirèktur Mustika Ratu, sarta menjabat minangka Wakil Katowa II Majelis Permusyawaratan Rakyat Republik Indonesia pèriode 2004-2009. Ghellâr Bendara Raden Ayu èngghi panèka ghellâr bangsawân sè èsandhâng sarèng para cocco rato è Keraton Surakarta, bân salèrana èngghi panèka cocco dâri Sahandhap Dalem Sampeyan Dalem Sri Susuhunan Pakubuwana X. Salèrana jhughân aropa'aghi sosok sè aghâghâs panyalengghârâ'ân kontès kacantè'an Puteri Indonesia, sè ngirèmaghi kontèstan ka ajang Miss Universe, Miss International, bân Miss Supranational. È taon 2007, salèrana menduduki peringkat kapèng-7 dhalem daftar 99 babine' palèng apangarow è Indonèsia vèrsi majalah Globe Asia, sarta tacatheth è Museum Rèkor Dhunnya Indonèsia minangka paraè ghellâr doktor palèng seppo è Indonèsia bân minangka "Empu Jamu".

Mooryati lahèr è Surakarta, Jhâbâ Tengnga bân èparajâ è istana Kasunanan Surakarta. Salèrana ajhâr parkara jamu bân kosmetik tradisional Jhâbâ dâri embana; pangataowan tradisional sè èlestariaghi sarèng kaluwarga karaja'an èyangghâp lebbi unggul èbhândhingaghi pangataowan sè èkaonèngè sarèng masyarakat awam. Soedibyo ollè ghellâr sarjana sastra Inggris dâri Universitas Terbuka, ghellâr magister sastra Inggris dâri Universitas Sebelas Maret, bân ghellâr doktor dhalem bidhâng manajèmèn stratègis dâri Fakultas Èkonomi Universitas Indonèsia (2004–2007).

Cocco Sri Susuhunan Pakoe Boewono X Keraton Surakarta panèka terkenal kalabân sadhâjâ hal sè akaèt sarèng kacantè'an, jamu tradisional, bân lingkungan karaton. Molaè omor 3 taon, salèrana alèngghi è Keraton Surakarta sè èkenal minangka sombher kabudhâjâ'ân Jhâbâ. È karaton gâpanèka, salèrana ollè pandidighân sacara tradisional sè nakanaghi dâ' tata krama, senni tari klasik, karawitan, ambâthik, *ngadi saliro ngadi busono*, ngennal tombu-tombuwân mabhâjhra (berkhasiat), ngerra' jamu, bân kosmetika tradisional dâri bahan alami, bhâsa sastra Jhâbâ, tembhâng kalabân langgam mocopat, aksara Jhâbâ Kona, bân bidhâng senni laènna.

È taon 1973, ramuwan ressèp Keraton Surakarta kasebbhut ahèrra èkembângaghi minangka usaha. Èmolaè kalabân mukka' gerai jamu è garasi compo'na, bisnisna terros akembâng dhâddhi rajâ. Produkna molaè è-èkspor ka korang lebbi 20 naghârâ, è antarana Rusia, Bâlândhâ, Jeppang, Afrika Lao', Tèmor Tengnga, Malaysia, bân Brunei. Produkna jhughân akembâng dhâddhi 800 buwâ produk, molaè dâri balita, umum, super, bân prèmium, sè è-awwâli dâri produk ka'angghuy orèng towa kantos rèmaja putrè. Mooryati Soedibyo maddhek parusaha'an kosmetik Mustika Ratu è taon 1975. Parusaha'an gâpanèka jhughân ngoperasiyaghi rèsor spa andhi'na dibi' sè èparèngè asma Taman Sari Royal Heritage Spa, bân è taon 2002, salèrana ènobataghi minangka Entrepreneur of the Year sarèng Ernst & Young Indonèsia.

## Sombher
Melissa Sunjaya

**Melissa Sunjaya** (lahèr 21 Juli 1974) èngghi panèka pangusaha, dèsainer, bân ilustrator asal Indonèsia. Salèrana aropa'aghi pamilik *jenama* (mèrk) Tulisan sè addhek molaè taon 2010. Labèl panèka ahususaghi dâ' produk mode èksklusif gâbhâyân tanang bân aghuna'aghi ilustrasi karya seniman. Salèrana nerapaghi modèl bisnis akalanjutan dhalem ngembângaghi usahana, bân pan-bârâmpan karyana ampon èghuna'aghi minangka propèrti dhalem drama Korea *My Spring Days* è taon 2014.

Produk Tulisan antarana aropa tas, dompèt, sèrbèt tèh (*tea towel*), clemek (*apron*), alas pèrèng, taplak mèjhâ, bân sarong bhântal. Salèrana ngalowarraghi èdisi husus kalabân mètode sèrigrafi sè segghut èsebbhut tèknik sablon. Karakter dominan dâri karyana èngghi panèka bârna-bârni sarta anuansa terrang bân riyang. Tulisan ampon bânnya' njangkou pasar lowar naghârâ, akadhi Amèrika Serikat, Hong Kong, Korèa, Singapura, Swiss, Jerman, bân Australia. È taon 2013, salèrana narèma panghargâ'ân Ernst & Young Entrepreneurial Winning Women.

Salèrana lahèr bân rajâ è Jakarta. Èbhuna aghâdhuwân kasennengngan andèkorasi compo' kalabân *pernak-pernik* gâbhâyân dibi' bân embana aghâdhuwân kasennengngan ajhi'i. Melissa sempet alèngghi è lowar naghârâ sabellunna abâli ka Indonèsia bân amolaè bisnisna. Salèrana anyelesaiaghi sakola manengnga è SMA Tarakanita 1, laju ajhâr senni grafis è Universitas Trisakti bân Art Center College of Design, Pasadena, California, Amèrika Serikat. 

Salèrana arintis Tulisan asareng èbhuna kalabân modal lèma' juta rupiya è taon 2010. Pèssè gâpanèka èghuna'aghi ka'angghuy ngagali katun kanvas murni sabânnya' 100 *yard* è settong toko semma' Palabbhuwân Sunda Kelapa. Kalabân amanfa'ataghi garasi compo'na minangka studio, namong dhalem tello taon, Tulisan ampon aghâbây omzèt kantos Rp10 miliar per taon. Sabellunna aghâdhuwân butik dibi' è Darmawangsa Square, salèrana rajhin noro' bazar otamana sè nyasar komunitas èkspatriat è Jakarta. Produk Tulisan jhughân èkèrèm ka lowar naghârâ, bhâghus lèbat toko dharing (*online*), otabâ toko-toko sè asabbhâr è pan-bârâmpan naghârâ, è antarana Amèrika Serikat, Swiss, Jerman, Hong Kong, Jeppang, Taiwan, bân Singapura.

## Sombher
Jajang C. Noer

**Lidia Djunita Pamoentjak** (lahèr 28 Juni 1952), otabâ sè lebbi èkennal minangka **Jajang C. Noer,** èngghi panèka pameran Indonèsia sè èkennal minangka pameran pandukung sarta dialekna sè has. Jajang alakôn dhalem bânnya' film dâri partengnga'an dekade 1990-an kantos awwâl 2000-an. Èkennal amarghâ panggâmbhârrân karakterra sè èksèntrik, anget, bân *bersahaja*, Jajang èpojhâ bân èyangghâp minangka sala sèttong pameran palèng saè è gènerasina. Panampilan aktingnga sè maghâsem (mangesankan) ollè pojhiyân kritis, akadhi dhalem drama komèdi romantis *Cintaku di Rumah Susun* (1987) bân drama romantis *Bibir Mer* (1991). Dhalem karier sè abentang lebbi dâri lèma' dekade, Jajang ampon narèma bânnya' panghargâ'ân, akadhi ènominasiyaghi sabânnya' bârâmpan kalè kaghâbây Piala Citra è Fèstival Film Indonèsia, sè hal panèka adhâddhiyaghi Jajang minangka sala sèttong pameran babine' sè palèng bânnya' ènominasiyaghi dhalem sajhârâ acara gâpanèka.

Jajang lahèr è Paris, Prancis è tangghâl 28 Juni 1952 kalabân asma Lidia Djunita Pamoentjak. Salèrana aropa'aghi potrè tongghâl dâri Nazir Datuk Pamoentjak, duta besar Indonèsia kaghâbây Prancis sè kapèng sèttong, bân kaluwargana asalna dâri Minangkabau. Molaè aomor lèma' taon, Jajang ampon akennalan sarèng kasenniyan. È Manila, nalèka ramana adhâddhi duta besar kaghâbây Filipina, Jajang senneng atari tari payung, tari pèrèng, bân sakalèyan tampil ngawakklè Indonèsia. È masa SMA, salèrana senneng nongghu tèater, ajhâr gamelan, bân agabung ka dhalem grup pamaèn drum. Saampona lulus dâri SMA, Jajang sempet akuliah è Fakultas Èlmo-Èlmo Sosial Universitas Indonèsia bân ampon onèng adhâddhi demonstran dhalem Peristiwa Malari è taon 1974.

Dhalem parjâlânan karierra, Jajang adhâddhi angghuta Teater Kecil pimpinan rakana, Arifin C. Noer, è taon 1972. Nalèka rakana, Arifin C. Noer, aghâbây film *Suci Sang Primadona* è taon 1977, salèrana ètugasaghi minangka pancathèt skrip. Berkat peranna dhalem film *Bibir Mer*, Jajang araè Piala Citra minangka Pameran Pembantu Terbaik è Fèstival Film Indonèsia taon 1992. Nalèka Arifin sèdhâ, salèrana ningghâllaghi warisan aropa naskah sinètron *Bukan Perempuan Biasa* sè bhuru èproduksi pèttok èpisode. Saampona ollè rèkomèndasi dâri panolès naskah Ahmad Yusuf, Jajang alanjuttaghi sinètron gâpanèka, bân è Fèstival Sinètron Indonèsia taon 1997, sinètron kasebbhut araè Piala Vidia minangka drama sèri palèng saè.

## Sombher
Chusnul Mar'iyah

Ḍra. **Chusnul Mar'iyah**, M.Sc, Ph.Ḍ. (lahèr 17 Oktober 1961) panèka sala sèttong peneliti, aktivis bâbinè'an, ḍosen, bân tokoh bâbinè'an inḍonesia sè spesialisasi è bidang akademik bân elmo politik. Chusnul Mar'iyah jhughân dhâddhi *President Direktur Center of Election and Political Party* (CEPP) Fakultas lmu Sosial bân Ilmu Politik, Universitas Inḍonesia, sè aropa'aghi lembaga kampus kalabân tojjhuwân neggu' ḍemokrasi perwakilan è inḍonesia bân makowat kinerja lembaga-lembaga ḍemokrasi.

## Latar belakang
Chusnul Mar'iyah èlahèrraghi è Kottah Lamongan, Jhâbâ Tèmor, è tangghâl 17 Oktober 1961. Sabellunna maso' ka perguruan tengghi, akuliah è Perguruan tengghi Ghuru Negeri Lamongan, lulus è taon 1979. Satèrrossa Chusnul Mar'iyah ollè ghellâr sarjana è biḍang elmo politik ḍâri Fakultas Ilmu Sosial bân Politik, Universitas inḍonesia, lulus è taon 1987. samarèna jâriya Chusnul Mar'iyah nerrossaghi Penḍiḍighân è Universitas Sydney, Chusnul Mar'iyah ollè ghellâr ḍoktor è taon 1998. Ḍisertasina ajuḍul "Konflik Politik Perkotaan: Pembangunan Kembali Inner Syḍney." Chusnul Mar'iyah ampon aktif dhâddhi aktivis molaè bâkto mahasiswa è Universitas inḍonesia. Chusnul Mar'iyah jhughân tamaso' angghuta penḍiri Koalisi Keaḍilân bân Ḍemokrasi Bâbinè' inḍonesia sè èbentuk è taon 1998.

## Kalakowan
Keterlibatdhân Chusnul Mar'iyah èfokusaghi ḍâ' masalah bâbinè' bân fènomena ḍemokrasi è inḍonesia. salèrana aropa’aghi ḍosen senior è Jurusân èlmo Politik, Universitas inḍonesia, ban ampon èkaparcaja neng è jabatdhân panèka molaè taon 1982. Salaèn ghâpanèka, è taon 2000, salèrana dhaâddhi Kapala Program Pascasarjana èlmo Politik sareng Hubungan Internasional è Fakultas Ilmu Sosial bân Politik, Universitas inḍonesia, ḍutaon abiddhâ. ḍari taon 2001 kantos 2007, salèrana dhâddhi komisaris è Komisi Pemilu Umum inḍonesia (KPU), sè alaksana'aghi pemilu presiḍen langsong sè lu-ghâllu neng è presiḍen terpilih Susilo Bambang Yudhoyono. salèrana jhughân èangkat dhâddhi Kapala Institut Ḍemokrasi, Pertahanan, sareng Stuḍi Strategis (IḌḌSS) è Jakarta e taon 2006, è ka'ḍissa' salèrana pagghun sampè' taon 2012. neng è taon 2008, salèrana dhâddhi peneliti è Universitas Victoria, Melbourne, tor tello taon samarèna, ḍâri taon 2011 kantos samangkèn, salèrana atugas è Pusat Pesan Fakultas è Ḍewan Sosial bân èlmo Politik, Universitas inḍonesia. salèrana jhughân aropa'aghi angghuta aktif ḍâri Kapamimpinan Pusat Aisyiyah, cabang ḍâri organisasi Islam sè rajâ neng è Muhammadiyah.

## Sombher
Ani Idrus

**Ani Idrus** (25 November 1918 – 9 Januari 1999) èngghi panèka sorang wartawati senior sè maddhek Harian Waspada asareng rakana H. Mohamad Said è taon 1947. Salèrana èsarèyaghi è Pamakamam Umum Jalan Thamrin, Medan, bân sabellunna sèdhâ, salèrana menjabat minangka Pamimpin Umum otabâ Pamimpin Rèdaksi Harian Waspada bân Majalah Dunia Wanita è Medan. Salaèn akacimpung dhalem dhunnya jurnalistik, salèrana jhughân maddhek bân mimpin lembaga pandidighân sè aong è bâbâna Yayasan Pendidikan Ani Idrus. È aher hayatta, salèrana jhughân menjabat Katowa Umum Sakola Sepak Bola WASPADA, Medan, Direktur PT Prakarsa Abadi Press, Medan, sarta Katowa Yayasan Asma Cabang Somattra Ḍâjâ.

Ani Idrus lahèr è Kottha Sawahlunto, Sumatera Bârâ' è tangghâl 25 November 1918. Salèrana aropa'aghi potra dâri pasangngan Siti Djalisah bân Sidi Idrus, namong Ani Idrus odi' asareng rama tèrèna sè asmaèpon Misan. Salèrana aropa'aghi potra kapèng duwâ' dâri pasangngan gâpanèka, è ka'dimma ramana alako minangka juru tolès kaghâbây sèttong kantor pertambangan batu bara Ombilin, dhinèng èbhuna èngghi panèka raji kapèng duwâ' dâri ramana sè alako minangka èbhu ruma tangghâ. Apaduwân sè atoro'-toro' sè aherra nuju parceraian rama bân èbhuna sè èkatèngalè gâpanèka aparèng pandangan dâ' salèrana parkara parnikahan sè ta' idèal, amarghâ salèrana ngatèngal jhâ' para lakè è kennengnganna gâpanèka senneng atinḍâ' sakahanda'na dibi' bân kabiyasa'anna nambâ raji. Salèrana anyelesaiaghi pandidighân dhasar è kennengngan kalahèrranna bân alanjuttaghi pandidighânna è madrasah ka'angghuy aningkattaghi pangataowanna parkara aghâma Islam.

Saampona parceraian rama bân èbhuna, Ani asareng èbhu bân alè'na allè ka Medan è taon 1929. Salèrana alanjuttaghi sakolana ka sakola madrasah è Jalan Antara Ujung, bân terros alanjuttaghi sakola è Methodist English School. Saterrossa è taon 1962-1965, salèrana adhâddhi mahasiswa è Fakultas Hokom Universitas Islam Sumatera Utara (UISU) bân è taon 1975 minangka mahasiswa Fakultas Èlmo Sosial bân Èlmo Politik è paguruwan tèngghi sè padhâ. È tangghâl 19 Juli 1990, Ani anyelesaiaghi sidang aher dhalem rangka ollè ghellâr doktoranda kaghâbây jurusan èlmo sosial politik è UISU.

## Sombher
Miranty Abidin

**Miranty abiḍin** (lahèr è tangghâl 29 Maret 1945) panèka sala sèttong ahli humas Inḍonèsia . Miranty abiḍin narèma *Lifetime Achievement Awarḍ* polana ḍeḍikasi bân prestasina è biḍang humas. pangarghâ'ân panèka èparèngaghi ban Agung Laksamana, Katowa Umum Baḍan Pengurus Pusat Perhimpunan Humas (BPP Perhumas), è taon 2018.

Sajjhegghâ mamarè asakola è Fakultas Matematika bân èlmo Alam, Institut Teknologi banḍung, Miranty ètarèk ḍâ' biḍang komunikasi humas. samarèna jâriya, Miranty abiḍin ajhâr Hubungan Masyarakat è Frank Jefkins School of Public Relations, Lonḍon. È biḍang komunikasi, Miranty mimpin Majalah Cakrawala (1973), atugas dhâddhi Manajer Umum PT Kreasi Ḍinamika (1977), bân dhâddhi Ḍirektur PT Aḍwitiya Alembana (1983). Saterrossa, Miranty alako dhâddhi pengusaha iklan è PT Fortune Pramana Rancang (1989).

Miranty marè makalowar buku "***Mencari Makna Hidup: Renungan Pengusaha Muslimah***", aktif è pan-bârâmpan organisasi iklan, akadhi APPRI, IPRA, bân Perhumas. Miranty jhughân ngajhâri è pan-bârâmpan lembaga penḍiḍighân. Miranty abiḍin jhughân èangka' dhâddhi Katowa Kelompok kerja ḌKI Jakarta Bazis bân Kapala Unit Komunikasi bân Pembangunan Strategis ICMI.

È taon 1998, Miranty maso' ka politik kalabân noro' Partai Amanat Nasional (PAN). Areng-sareng pan-saponapan kancana, è taon 2000, beliau molae maddhek *Kaukus Politik Perempuan* Inḍonèsia (KPPI), se tojjhuwânna mabânnya’ kamampowan politik parabân. Organisasi panèka èbentuk sareng politisi binè' ḍâri 15 partai politik è Inḍonèsia .

## Kalowarga
Miranty abiḍin panèka binèna Inḍra abiḍin, pengusaha iklan bân Presiḍen Ḍirektur & CEO PT Fortune Inḍonèsia Tbk. Inḍra kanca kellassâ è banḍung Institute of Technology (ITB) jurusân Ḍesain Grafis. Miranty abiḍin akabin è taon 1968.

è dâlem pakabinan ghânika ampon èbherkadhi kalabân tello' potra: Inḍira Ratna Ḍewi Inḍira abiḍin; Firzi Syailenḍra; bân Iqbal Anḍriansyah.

## Penḍiḍighân
Molana, Miranty ngajhâr è jurusân biologi è Fakultas Matematika bân èlmo Alam è Institut Teknologi banḍung. samarèna lulus è taon 1973, Miranty nerrossaghi karir è biḍang komunikasi. È taon 1985, Miranty abiḍin molaè ajhâr ḍâ' ka èlmo Public Relations è Lonḍon, neng  è Frank Jefkins School of Public Relations.

## Sombher
Eniya Listiani

Eniya Listiani Dewi (èlahèraghi 14 Juni 1974) panèka salah sèttong èlmuwan, panaliti, bân akademisi bini' Indonesia è dâlem biḍâng Tèknik Kimia bân Ènèrgi Sè *Terbarukan*. Samangkèn, panjhânnângèpon aghâḍhuwi *jabatan* mènangka Direktur Jenderal Ènèrgi Anyar, Terbarukan, bân Konservasi Ènèrgi è Kamenterian Ènèrgi bân Somber Dhâjhâ Mineral (ESDM). Sabelumma dhâddhi Direktur Jenderal EBTKE, Dewi (sapaânna) ḍhâddhi Panaliti Ahli Utama/Profesor Riset, Organisasi Ènèrgi bân Manufaktur, Badan Riset bân Inovasi Nasional (BRIN) (2021-2024), Deputi Biḍâng Teknologi Informasi Ènèrgi bân Material BPPT (2018-2021), sarta Deputi Biḍâng Teknologi Agroindustri bân Bioteknologi BPPT (2015-2018).

Mènangka sala sèttong èlmuwan bini' sè kalonta è Indonesia, panèka narèma bânnya' pènyalèyan (penghargaan) sè aghângsi è tingkat nasional sarta internasional, antarana Habibie Award mènangka sè narema palèng ngoḍâ è taon 2010, *General Electric Inspiring Woman in STEM Award* (2019) bân *Excellent Woman in Renewable Energy* dâlem *R.A Kartini Award 2024* sè èberri' sareng Yayasan Kartini Heritage Cènter abâreng bi' Trans Mèdia Group, sarta pan-berampan pènyalèyan laènna. Panjhânnângèpon jhughân èkennal polana inovasina dâlem pangâmbângan sèl *bahan bakar* sè adhasar hidrogen sè ḍhâddhi *solusi* ènèrgi sè ramah dâ' kabhâḍâ’ân (*lingkungan*) ghâbây masa depan.

## Sombher
Mien R. Uno

Mien Rachman Uno (èlahèraghi 23 Mèi 1941) panèka sala sèttong tokoh Indonèsia è ḍâlem biḍâng pandidighân bân pakar è dâlem biḍâng ètikèt. È taon 1980 kantos 1997, panèka aktif mènangka pangajhâr bân pabhicara è macem-macem daèra sarta organisasi è Indonèsia kantos manca naghârâ. Mien R. Uno panèka sala sèttong panolès sè rajin. Macem-macem pènyalèyan (*penghargaan*) ampon èberri' dâ' Mien R. Uno polana jâsana è ḍâlem biḍâng pandidighân.

## Kalowarga
Mien R. Uno lahèraghi è Indramayu, Jhâbâ Bârâ' è tangghâl 23 Mèi 1942. Rama èpon  asmana Raden Abdullah Rachman bân Èbu èpon asmana Siti Koersilah. Kalowargana alako è dâlem biḍâng pandidighân kalabân profèsi mènangka ghuru.

Mien akalowarga sareng Razif Halik Uno, bân aghâḍhuwi dhuwâ' orèng putra asmana Indra Cahya Uno bân Sandiaga Salahuddin Uno.

## Sombher
Tan Shot Yen

Tan Shot Yen (èlahèraghi 17 Sèptèmber 1964) panèka ḍokter, *ahli gizi*, panolès, bân intelektual publik Indonesia. Panjhânnângèpon èkennal mènangka pakar kasèhadhân sè vokal abahas parkara kasèhadhân bân *gaya hidup*. Tan segghut mabhâgi pamekkèranna parkara gizi bân kasèhadhân lèbhât macem-macem mèdia, akadhi forum bân ḍiskusi èlmiah, mèdia massa, mèdia sosial, kantos noles kolom kasèhadhân è harian Kompas bân nyètha' pan-berampan buku.

## Kaoḍiân Awwâl bân Pandhidhighân
Tan Shot Yen èlahèraghi è tangghâl 17 Sèptèmber 1964 è Bèijing bân rajâ è Jakarta. Panèka nempuh pandidighân S1 koḍokteran è Fakultas Kedokteran Universitas Tarumanagara ḍâri taon 1983 kantos 1990. Salastarèna jârèya, panèka nerrosaghi profèsi koḍokteran lèbât program Profèsi Koḍokteran Naghârâ è Fakultas Kedokteran Universitas Indonesia (FKUI) è taon 1991. Panèka jhughân nuro' program pandidighân S2 è dâlem biḍâng *Instructional Physiotherapy* è Perth, Australia (1992) bân program diploma è dâlem biḍâng Panyakè' Menular Seksual bân HIV-AIDS è Thailand (1996). Selaèn pandidighân sè akaitân bi' kasèhadhân, Tan jhughân akarep ḍâ' èlmo filsafat. Panjhânnângèpon mamarè pandidighân magister filsafat ḍâri Sekolah Tèngghi Filsafat Driyarkara, Jakarta, è taon 2009. Sajjhek kuliah filsafat, panèka dhâddhi akarep ḍâ' aspèk masarakat ḍâri èlmo gizi. È taon 2014, panèka ngaollè ghellâr doktor è biḍâng Èlmo Gizi ḍâri Universitas Indonesia salastarèna nempuh sakola salama empa' taon.

## Sombher