Turkų kalbos gramatika

Straipsnyje pateikiama turkų kalbos gramatika.

Turkų kalba stipriai agliutinacinė - jai būdinga priesagų ir galūnių įvairovė. Kiti kalbai būdingi bruožai - balsių darna, nekaitymas giminėmis.

## Kalbos dalys
Kalbai būdingos 9 **kalbos dalys** (*sözcük türleri*):
# **[[daiktavardis]]** (*isim* arba *ad*);
# **[[įvardis]]** (*zamir* arba *adıl*);
# **[[būdvardis]]** (*sıfat* arba *önad*);
# **[[veiksmažodis]]** (*fiil* arba *eylem*.
# **[[prieveiksmis]]** (*zarf* arba *belirteç*);
# **[[polinksnis]]** (*ilgeç*);
# **[[jungtukas]]** (*bağlaç*);
# **[[dalelytė]]** (*edat*);
# **[[jaustukas]]** (*ünlem*).

## Daiktavardžiai

## Įvardžiai

! Lietuviškai
! Turkiškai
|-----
| Aš
| Ben
|-
| Tu
| Sen
|-----
| Jis
| O
|-
| Ji
| O
|-----
| Mes
| Biz
|-
| Jūs
| Siz
|-----
| Jie
| Onlar
|-
| Jos
| Onlar
|}

## Būdvardžiai

## Veiksmažodžiai

**Bitirmek** : Baigti

*Aš **baigiu** rašyti tekstą : Metni yazmayı bitiriyorum. 
*Ar jau **baigei** žaidimą : Oyunu bitirmedin mi?
*Kada mes **baigsime** skaityti šitą pasaką? : Bu hikâyeyi okumayı ne zaman bitireceğiz? 

**Oy vermek** : Balsuoti

*Ar jūs **balsuojate** per rinkimus? : Seçimler sırasında oy veriyor musun? 
*Jie **balsavo** už Grybauskaitę. : Grybauskaite'ye oy verdiler. 
*Ar žinai, už ką jos **balsuos**? : Kime oy vereceklerini biliyor musun? 

**Koşmak** : Bėgti

*Kur **bėgi**? : Nereye koşuyorsun? 
*Mačiau, kaip vakar **bėgai**. : Dün nasıl koştuğunu gördüm 
***Bėgsi** greitai ar lėtai? : Hızlı mı, yavaş mı koşacaksın?

**İletişim kurmak, aramak** : Bendrauti

*Kodėl jis nebendrauja su manimi? : Neden beni aramıyor? (O-dişil) 
*Aš bendravau su ja. : Onu aradım. (O-dişil) 
*Mes gražiai bendrausime su jumis. : Seninle kolayca iletişim kuracağız. 

**Korkmak** : Bijoti

*Kodėl jo **bijai**? Neden ondan korkuyorsun? (O-eril) 
*Vaikystėje aš **bijojau** kaimyno. : Çocukken komşumdan korkardım. 
*Tikiuosi, manęs niekas **nebijos**. : Umarım kimse benden korkmayacaktır. 

**Kötüleşmek** : Blogėti

*Viskas tik **blogėja**! : Her şey sadece daha kötü oluyor! 
*Atsimeni, kaip **blogėjo** verslas? : İşin nasıl kötüleştiğini hatırlıyor musun? 
*Tikiuosi, kad mano sveikata **neblogės**. : Umarım sağlığım kötüye gitmeyecektir.

**Öpmek** : Bučiuoti

*Ate! **Bučiuoju** tave! : Hoşça kal! Seni öpüyorum! 
*Mantas vakar mane **bučiavo**. : Mantas, dün beni öptü. 
***Pabučiuosi** mane? : Beni öpecek misin? 

**Olmak** : Būti

*Jis **yra** mokytojas. : O bir öğretmen (Erkek) 
*Mes jau **buvome** filme. : Zaten o filme gittik. (Zaten o filmde olduk, bulunduk) 
*Kaip čia **bus**? : Nasıl burada olacak?

**Şüphe etmek** : Abejoti

*Tėvas manimi **abejoja**. : Babam benden şüphe ediyor. 
*Jūs **abejojote**, ar aš teisus. : Doğru yaptığım konusunda şüpheliydin. 
*Mes **abejosime** viskuo. : Herşeyden şüpheleneceğiz. 

**Üzgün olmak, üzülmek** : Apgailestauti

*Aš vis dar **apgailestauju** dėl avarijos. : Kaza için hâlâ üzgünüm. 
*Tada aš **apgailestavau**, kad nėjau į parduotuvę. : Sonra, markete gitmediğim için üzüldüm. 
*Visi vyrai apgailestaus dėl to. : Tüm erkekler buna üzülecek.

**Aldatmak, kandırmak** : Apgauti

*Jis visuomet tave **apgauna**. : O (erkek) seni hep kandırıyor. 
*Kodėl **apgavai** tą berniuką? : Şu çocuğu (erkek) neden kandırdın? 
*Rytoj ji manęs **neapgaus**. : Yarın beni kandırmayacak. (O-dişil) 

**Yaklaşmak** : Artėti

***Artėja** Kalėdos. : Noel yaklaşıyor.
*Kodėl jie **artėjo** prie namo? : Neden eve doğru yaklaşıyorlardı?
*Mes **artėsime** lėtai. : Yavaşça yaklaşıyoruz

**Hatırlamak** : Atsiminti 

*Aš **atsimenu** savo vaikystę. : Çocukluğumu hatırlıyorum.
*Tu **atsiminei**, kad reikia eiti namo. : Eve gitmen gerektiğini hatırladın.
*Rytoj jis tai **atsimins**. : Yarın hatırlayacak. (O-erkek)

**Temsil etmek** : Atstovauti

*Aš **atstovauju** savo mokyklai. : Okulumu temsil ediyorum. 
*Anglijoje jis **atstovavo** Lietuvai. : Litvanya'yı İngiltere'de temsil etti. 
*Manau, kad mes sėkmingai **atstovausime** Afrikai. : Bence Afrika'yı başarıyla temsil edeceğiz.

**Yetiştirmek, eğitmek** : Auklėti

*Aš griežtai **auklėju** savo vaikus! : Kesnlikle çocuklarımı yetiştiriyorum!
*Mes **auklėjome** kaimynų vaiką. : Komşumuzun çocuğunu eğitiyorduk.
*Kaip **auklėsime** šitą berniuką? : Bu erkek çocuğunu nasıl yetiştireceğiz?

**Gitmek, ders görmek** : Eiti

*Kur **eini**, Vytautai? : Nereye gidiyorsun, Vytautas? 
*Kodėl mes **ėjome** taip lėtai? : Neden yavaş gittik? 
*Kitą semestrą studentai **eis** naują kursą. : Sonraki sömestrda öğrenciler yeni bir ders görecekler.

**Endişeli, kızgın olmak** : Jaudintis

*Mes **jaudinamės** dėl egzaminų. : Sınavlar yüzünden sinirliyiz. 
*Tu **jaudinaisi**, vos tik pamatei tą moterį. : Şu kadını görene kadar sinirliydin. 
*Ateityje dar dažnai **jaudinsitės** dėl vaikų. : Gelecekte çocukların için endişeleniyor olacaksın.

**Sürmek (araba), Binmek (at)** : Joti

*Štai jis grakščiai **joja** ant asilo. : Eşeğe harika biniyor. 
*Mes dar **nejojome** ant arklio! : Henüz ata binmedik! 
*Įsivaizduok! Mano tėvas **jos** kupranugariu! : Düşünsene! Babam bir deveye binecek!

**Gülmek** : Juoktis

*Mama, kodėl iš manęs **juokiesi**? : Anne, neden bana gülüyorsun? 
*Kvailiai, ar iš manęs **juokėtės** vakar? : Dün bana mı gülüyordunuz, şapşallar? 
*Pažiūrėsime, ar **juoksitės** rytoj! : Yarın gülecek misin, göreceğiz! 

**Şarkı söylemek** : Dainuoti

*Tu labai gražiai **dainuoji**, Vytautai. : Çok güzel şarkı söylüyorsun, Vytautas. 
*Tau **dainavo** tik trys dainininkai? : Sadece üç şarkıcı mı sana şarkı söyledi? 
*Visada tau **dainuosiu**. : Sana hep şarkı söyleyeceğim.

**Çalışmak** : Darbuotis

*Dabar negaliu kalbėti - aš **darbuojuosi**. : Şimdi konuşamam - Yoğun olarak çalışıyorum. 
*Jis čia sunkiai **darbavosi**. : Burada çok çalıştı (erkek). 
*Šiandien **darbuosiuosi** namuose. : Bugün evde çalışacağım.

**Yapmak** : Daryti

*Ką **darai**? : Ne yapıyorsun? 
*Vakar jie **darė** skrybėles. : Dün şapka yapıyorlardı. 
*Ar jūs **darysite** man valgyti? : Bana yiyecek birşeyler yapacak mısın? 

**Boyamak** : Dažyti

*Agne, kodėl **dažai** sienas? : Agnė, neden duvarları boyuyorsun? 
*Praeitą savaitę Agnė **dažė** savo kambario sieną? : Geçen hafa Agnė odasının duvarlarını boyuyordu. 
*Kas Agnei **dažys** plaukus? Who will dye hair for Agnė?

**Tehdit etmek, korkutmak** : Gąsdinti

*Amerika **gąsdina** karu. : Amerika savaşla tehdit ediyor. 
*Visos šalys **gąsdino** Iraką. : Tüm ülkeler Irak'ı tehdit ediyordu. 
*Vėl mane **gąsdinsi**. : Beni yine korkutacaksın.

**İçmek** : Gerti

*Deja, jis daug **geria**. : Maalesef çok içiyor. (O-erkek) 
*Ir vėl **gėrei** degtinę? : Yine mi votka içiyordun? 
*Ką **gersite**? : Ne içeceksin? 

**Düşmek, çökmek** : Griūti

*Kai jis girtas, jis visąlaik **griūna** ant grindų. : Sarhoşken hep yere düşer. 
*Deja, pastatas su**griuvo**. : Maalesef bina çöktü. 
*Negi **griūsi**? : Gerçekten düşecek misin?

**İkna Etmek** : Įtikinti

*Kaip tu taip lengvai **įtikini** savo žmoną? : Karını nasıl bu kadar kolay ikna ediyorsun? 
*Galų gale jis mane **įtikino**. : Sonunda beni ikna etti. (O-erkek) 
*Na, ar **įtikinsi** mus savo nekaltumu? : Eee, bizi suçsuz olduğuna ikna edecek misin?

**Aramak, bulmaya çalışmak** : Ieškoti

* Ko **ieškai**, berniuk? : Ne arıyorsun oğlum? 
*Tie vyrai čia kažko **ieškojo**. : Şu adamlar burada bir şey arıyorlardı. 
*Aš paslėpsiu piniginę, o tu jos **ieškosi**. : Ben cüzdanı saklayacağım, sen de arayacaksın.

**Dinlenmek** : Ilsėtis

*Ša! Tėvas **ilsisi**! : Şşt! Babam uyuyor! 
*Kol tu ramiai **ilsėjaisi**, kažkas apvogė mūsų butą. : Sen sessizce dinleniyorken biri dairemizi soydu.. 
*Tu tiek daug dirbi! Kada ilsėsiesi? : Çok çalışıyorsun! Ne zaman dinleneceksin? 

**(Hayvanlar için) Yemek** : Ėsti

*Ką tas gyvulys **ėda**? : Şu hayvan ne yiyor? 
***Ėdei** kaip kiaulė! : Bir domuz gibi yiyordun! 
*Mes alkani - **ėsime** kaip kiaulės! : Açız - domuzlar gibi yiyeceğiz!

**Katılmak** : Dalyvauti

*Vyrai **dalyvauja** rinkimuose. : Erkekler seçime katılıyorlar. 
*Ar jūs **dalyvavote** vakarėlyje? : Partiye katıldın mı? 
*Ar jūs **dalyvausite** mūsų pietuose? : Akşam yemeğimize katılacak mısın?

**Emmek, çiğnemek** : Čiulpti

*Vaikas **čiulpia** saldainį. : Çocuk bir şeker çiğniyor.. 
*Vampyras **čiulpė** kraują. : Dün, vampir kan emiyordu. 
*Ar vampyrai mums **čiulps** kraują? : Vampirler kanımızı emecek mi?

**Ötmek, cıvıldamak** : Čiulbėti

***Čiulba** paukščiai. : Kuşlar ötüyor. 
*Ką jūs mums **čiulbėjote**, paukščiai? : (Öterek) Bize ne anlatıyorsunuz kuşlar? 
*Žiemą paukščiai ne**čiulbės**. : Kışın kuşlar ötmeyecek. 

**Denemek** : Pabandyti

**Devam etmek** : Tęsti

**Yemek** : Valgyti

**İçmek** : Gerti

**Uyumak** : Miegoti, Užmigti

**İzlemek** : Sekti, Stebėti, Žiūrėti, Budėti, Tykoti, Laukti 

**Yıkamak** : Nusiprausti

**Yürümek** : Eiti pasivaikščioti (Yürüyüşe çıkmak)

**Pişirmek** : Virti, Kepti

**Görmek** : Matyti, Žiūrėti, Stebėti

**Dinlemek** : Klausyti

## Nuorodos
* Turkų kalbos gramatikos pagrindai 
* Turkų kalbos organizacija  (turkų kalba)
* Turkų kalbos asociacija (turkų kalba)