ຈັງຫວັດບຸລີລຳ

**ຈັງຫວັດບຸລີລຳ** ແມ່ນຈັງຫວັດໃນພາກຕາເວັນອອກສຽງເໜືອຕອນລ່າງ ມີຈຳນວນປະຊາກອນຫຼາຍເປັນອັນດັບ 6 ແລະມີພື້ນທີ່ກວ້າງເປັນອັນດັບທີ່ 17 ຂອງປະເທດໄທ ໃນສະໄໝກ່ອນບຸລີລຳເຄີຍເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງອານາຈັກໂຄດຕະບູນແລະອານາຈັກທະວາຣະວະດີເຄີຍເປັນເມືອງຂຶ້ນກັບເມືອງນະຄອນລາຊະສີມາ

## ປະຫວັດ 
]]
ບຸລີລຳເປັນເມືອງແຫ່ງຄວາມຣື່ນຣົມຕາມຄວາມໝາຍຂອງຊື່ເມືອງທີ່ນ່າຢູ່ສຳລັບທ້ອງຖິ່ນແລະເປັນເມືອງທີ່ນ່າມາເຍືອນສຳລັບຄົນຕ່າງຖິ່ນ ເມືອງປາສາດຫິນໃນເຂດຈັງຫວັດບຸລີລຳມີປາສາດຫິນໃຫຍ່ໜ້ອຍ ອັນໝາຍເຖິງຄວາມຣຸ່ງເຣືອງມາແຕ່ອະດີດ ຈາກການສຶກສາຂອງນັກໂບຮານຄະດີພົບຫຼັກຖານການຢູ່ອາໄສຂອງມະນຸດມາຕັ້ງແຕ່ສະໄໝກ່ອນປະຫວັດສາດສະໄໝທະວາຣະວະດີແລະທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດພົບກະຈາຍຢູ່ທົ່ວໄປໃນຈັງຫວັດບຸລີລຳຫຼາຍຄື ຫຼັກຖານທາງວັດທະນະທຳຂອງຂະເໝນບູຮານເຊິ່ງມີປາສາດອິດ ແລະປາສາດຫິນເປັນຈຳນວນຫຼາຍກວ່າ 60 ແຫ່ງ ຮວມໄດ້ທັ້ງພົບແຫຼ່ງໂບຮານຄະດີທີ່ສຳຄັນຄືເຕົາເຜົາ ພາຊະນະດິນເຜົາ ແລະພາຊະນະດິນເຜົາແບບທີ່ຮຽກວ່າເຄື່ອງຖ້ວຍຂະເໝນເຊິ່ງກຳໜົດອາຍຸໄດ້ປະມານພຸດທະສະຕະວັດທີ່ 15 ເຖິງ 18 ຢູ່ທົ່ວໄປຫຼັງຈາກສະໄໝຂອງວັດທະນະທຳຂອມຫຼືຂະເໝນບູຮານແລ້ວຫຼັກຖານທາງປະຫວັດສາດຂອງຈັງຫວັດບຸລີລຳ ເລິ່ມມີຂຶ້ນອີກຄັ້ງຕອນປາຍສະໄໝກຸງສີອະຍຸທະຍາ ໂດຍປະກົດຊື່ວ່າເປັນເມືອງຂຶ້ນຂອງເມືອງນະຄອນລາຊະສີມາແລະປະກົດຊື່ຕໍ່ມາໃນສະໄໝກຸງທົນບຸລີຮອດສະໄໝກຸງລັດຕະນະໂກສິນວ່າບຸລີລຳມີຖານະເປັນເມືອງໆ ໜຶ່ງຈົນຮອດ ຄ.ສ. 1933 ໄດ້ມີການຈັດລະບຽບລາຊະການບໍລິຫານສ່ວນພາກພື້ນໃໝ່ຈຶ່ງໄດ້ຊື່ເປັນຈັງຫວັດບຸລີລຳມາຈົນຮອດປັດຈຸບັນນີ້ຊື່ເມືອງບຸລີລຳບໍ່ປະກົດໃນເອກະສານປະຫວັດສາດສະໄໝອະຍຸທະຍາແລະທົນບຸລີສະເພາະຊື່ເມືອງອື່ນ ເຊິ່ງປັດຈຸບັນເປັນອຳເພີໃນຈັງຫວັດບຸລີລຳ ໄດ້ແກ່ ເມືອງນາງຮອງ ເມືອງພຸດໄທສົງແລະເມືອງປະໂຄນໄຊ ຄ.ສ. 1776

ລາຊະສະໄໝສົມເດັດພະເຈົ້າຕາກສິນມະຫາລາດກຸງທົນບຸລີ ກົມການເມືອງນະຄອນລາຊະສີມາ ມີໃບຍອກເຂົ້າມາວ່າ ພະຍານາງຮອງຄົບຄິດເປັນກະບົດຮ່ວມກັບເຈົ້າໂອ ເຈົ້າອິນ ແລະອຸປະຮາດເມືອງຈຳປາສັກ ຈຶງໂປດໃຫ້ພະບາດສົມເດັດພະພຸດທະຍອດຟ້າຈຸລາໂລກມະຫາລາດ ເມື່ອຍັງດຳລົງຕຳແໜ່ງ ເຈົ້າພະຍາຈັກກີເປັນແມ່ທັບໄປປາບຈັບຕົວພະຍານາງຮອງປະຫານຊີວິດແລະສົມທົບເຈົ້າພະຍາສຸລະສີ (ສົມເດັດພະບໍວອນລາດເຈົ້າມະຫາສຸລະສິງຫະນາດ) ຄຸມກອງທັບຫົວເມືອງຝ່າຍເໜືອຍົກໄປຕີເມືອງຈຳປາສັກ ເມືອງໂຂງ ແລະເມືອງອັດຕະປື ໄດ້ທັງ 3 ເມືອງ ປະຫານຊີວິດ ເຈົ້າໂອ ເຈົ້າອິນ ອຸປະຮາດ ເມືອງຈຳປາສັກ ແລ້ວເກ້ຍກ່ອມເມືອງຕ່າງ ໆ ໄກ້ຄຽງໃຫ້ສະຫວາມິພັກ ໄດ້ແກ່ ຂະເໝນປ່າດົງ ຕະລຸງ ສຸລິນ ສັງຂະ ເມືອງຂຸຂັນ ຮວບຮວມຜູ້ຄົນຕັ້ງເມືອງຂຶ້ນໃນເຂດຂອມ ເອິ້ນວ່າ ເມືອງແປະ ແຕ່ງຕັ້ງບຸລີລຳ ແລະໃຫ້ບຸດເຈົ້າເມືອງຜະໄທສະມັນແຫ່ງພຸດໄທສົງເປັນເຈົ້າເມືອງຄົນທຳອິດ

ຕໍ່ມາປະມານ ພ.ສ. 2440-2441 ເມືອງບຸລີລຳໄດ້ກັບໄປຂຶ້ນກັບມົນທົນນະຄອນລາຊະສີມາ ເອິ້ນວ່າ "ບໍລິເວນນາງຮອງ" ປະກອບດ້ວຍ ເມືອງບຸລີລຳ ນາງຮອງ ລັດຕະນະບຸລີ ປະໂຄນໄຊ ແລະພຸດໄທສົງ ພ.ສ. 2442 ມີປະກາດປ່ຽນຊື່ ໃນຄາວນີ້ປ່ຽນຊື່ ບໍລິເວນນາງຮອງແມ່ນ "ເມືອງນາງຮອງ" ມີຖານະແມ່ນ ເມືອງຈັດຕະວາ ຕັ້ງທີ່ວ່າການຢູ່ເມືອງບຸລີລຳ ແຕ່ກາຕຳແໜ່ງແມ່ນກາຜູ້ວ່າການນາງຮອງ ກະຊວງມະຫາດໄທຈຶງໄດ້ປະກາດປ່ຽນຊື່ເມືອງແມ່ນ "ເມືອງບຸລີລຳ" ແລະປ່ຽນກາຕຳແໜ່ງແມ່ນຜູ້ວ່າການເມືອງບຸລີລຳ ຕັ້ງແຕ່ວັນທີ່ 3 ສິງຫາ ພ.ສ. 2444 ເປັນຕົ້ນມາ

ຄ.ສ. 1907 ກະຊວງມະຫາດໄທປັບປຸງຫົວເມືອງໃນພາກຕາເວັນອອກສຽງເໜືອ ໃຫ້ມົນທົນນະຄອນລາຊະສີມາປະກອບດ້ວຍ 3 ເມືອງ 17 ອຳເພີ ຄືເມືອງນະຄອນລາຊະສີມາ 10 ອຳເພີ ເມືອງໄຊຍະພູມ 3 ອຳເພີ ແລະເມືອງບຸລີລຳ 4 ອຳເພີ ຄື
* ນາງຮອງ
* ພຸດໄທສົງ
* ປະໂຄນໄຊ
* ລັດຕະນະບຸລີ

ຕໍ່ມາໄດ້ມີການຕາພະລາຊະບັນຍັດລະບຽບບໍລິຫານແຫ່ງລາຊະອານາຈັກສະຫຍາມ ຄ.ສ. 1933 ຂຶ້ນ ຍຸບມົນທົນນະຄອນລາຊະສີມາ ຈັດລະບຽບບໍລິຫານລາຊະການສ່ວນພາກພື້ນອອກເປັນຈັງຫວັດແລະອຳເພີ ເມືອງບຸລີລຳຈຶງມີຖານະແມ່ນ **ຈັງຫວັດບຸລີລຳ** ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນເປັນຕົ້ນມາ

## ສັນຍາລັກປະຈຳຈັງຫວັດ 
; ອັກສອນຫຍໍ້ຈັງ
ບຣ

; ກາປະຈຳຈັງຫວັດ
ແມ່ນຮູບເທວະດາຮຳແລະປາສາດຫິນ
* **ເທວະດາຮຳ** ໝາຍເຖິງດິນແຫ່ງເທບພະເຈົ້າຜູ້ສ້າງ ຜູ້ປາບຍຸກເຂັນ ແລະຜູ້ປາສາດສູກ
* **ທ່າຮຳ** ໝາຍເຖິງຄວາມສຳຮານຊື່ນຊົມຍິນດີ ເຊິ່ງກົງກັບພະຍາງສຸດທ້າຍຂອງຊື່ຈັງຫວັດ
* **ປາສາດຫິນ** ຄືປາສາດເຂົາພະນົມຮຸ້ງເຊິ່ງມີກຳແພງລ້ອມຮອບ ພາຍໃນທ້ອງພະໂຮງມີເທວະສະຖານ

; ຄຳຂວັນປະຈຳຈັງຫວັດ

; ຄວາມໝາຍຂອງຄຳຂວັນ
* **ເມືອງປາສາດຫິນ** ໝາຍເຖິງບຸລີລຳມີປາສາດຫິນເຂົາພະນົມຮຸ້ງ ແມ່ນເອກະລັກຂອງຈັງຫວັດ
* **ຖິ່ນພູເຂົາໄຟ** ໝາຍເຖິງ ບຸລີລຳມີພູເຂົາໄຟທີ່ດັບສະນິດແລ້ວຫຼາຍແຫ່ງ
* **ຜ້າໄໝສວຍ** ໝາຍເຖິງ ບຸລີລຳມີການທໍຜ້າໄໝຂຶ້ນຊື່ ທີ່ອຳເພີນາໂພ
* **ຣວຍວັດທະນະທຳ** ໝາຍເຖິງ ບຸລີລຳມີເທດສະການງານປະເພນີທີ່ຮຸ່ງເຮືອງມາຫຼາຍປີ

; **ພັນໄມ້ມົງຄົນພະລາຊະທານປະຈຳຈັງຫວັດ
ຕົ້ນການພຶກ ()

; ຕົ້ນໄມ້ປະຈຳຈັງຫວັດ
ຕົ້ນແປະ ()

; ດອກໄມ້ປະຈຳຈັງຫວັດ

ດອກສຸພັນນິກາ ()

; ສັດນ້ຳປະຈຳຫວັດ
ກຸ້ງຝອຍນ້ຳຈືດຊະນິດ 

; ທຸງປະຈຳຈັງຫວັດ
ທຸງພື້ນສີມ່ວງ-ແສດ ແບ່ງເຄິ່ງຕາມແນວຕັ້ງ ກາງທຸງມໍລະຕາເທບພະຍະດາຟ້ອນຮຳໜ້າປາສາດຫິນພະນົມຮຸ້ງ

## ໜ່ວຍການປົກຄອງ 
### ການປົກຄອງສ່ວນພູມິພາກ 
ການປົກຄອງແບ່ງອອກເປັນ 23 ອຳເພີ 189 ຕຳບົນ 2,212 ໝູ່ບ້ານ ເຊິ່ງອຳເພີທັງ 23 ອຳເພີມີດັງນີ້

### ການປົກຄອງສ່ວນທ້ອງຖິ່ນ 
ແບ່ງອອກເປັນ 3 ເທດສະບານເມືອງ 59 ເທດສະບານຕຳບົນ 1 ອົງການບໍລິຫານສ່ວນຈັງຫວັດ ແລະ 146 ອົງການບໍລິຫານສ່ວນຕຳບົນ ໂດຍມີລາຍຊື່ເທດສະບານດັ່ງນີ້

## ປະຊາກອນໃນຈັງຫວັດ 
: 
: 

## ບ່ອນຕັ້ງແລະອານາເຂດ 
### ລັກສະນະພູມມິສາດ 
ຈັງຫວັດບຸລີລຳ ຕັ້ງຢູ່ໃນພາກຕາເວັນອອກສຽງເໜືອຕອນລຸ່ມຂອງປະເທດໄທ ລະຫວ່າງເສັ້ນຮຸ້ງທີ 14 ອົງສາ 15 ລິບດາເໜືອກັບ 15 ອົງສາ 45 ລິບດາເໜືອ ເສັ້ນແວງທີ 102 ອົງສາ 30 ລິບດາກັບ 103 ອົງສາ 45 ລິບດາຕາເວັນອອກ ຫ່າງຈາກບາງກອກໂດຍທາງລົດຍົນປະມານ 412 ກິໂລແມັດ ທາງລົດໄຟປະມານ 376 ກິໂລແມັດ ມີອານາເຂດຕິດຕໍ່ກັບຈັງຫວັດແລະປະເທດໄກ້ຄຽງດັ່ງນີ້

* **ທິດເໜືອ** ຕິດຕໍ່ກັບຈັງຫວັດຂອນແກ່ນ ຈັງຫວັດມະຫາສາລະຄາມ ແລະຈັງຫວັດສຸລິນ
* **ທິດຕາເວັນອອກ** ຕິດຕໍ່ກັບຈັງຫວັດສຸລິນ
* **ທິດໃຕ້** ຕິດຕໍ່ກັບຈັງຫວັດສະແກ້ວ ແລະປະເທດກຳປູເຈຍ
* **ທິດຕາເວັນຕົກ''' ຕິດຕໍ່ກັບຈັງຫວັດນະຄອນລາຊະສີມາ

ຈັງຫວັດບຸລີລຳ ມີເນື້ອທີ່ຮວມ 10,322,885 ຕາລາງກິໂລແມັດ ຫຼື 6,451,178,125 ໄຣ່ ຄິດເປັນຮ້ອຍລະ 6.11 ຂອງພື້ນທີ່ພາກຕາເວັນອອກສຽງເໜືອ ແລະຮ້ອຍລະ 2.01 ຂອງພື້ນທີ່ປະເທດ

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ຈັງຫວັດໃນປະເທດໄທ