open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ມະຫາວິທະຍາໄລມະຫິດົນ

**ມະຫາວິທະຍາໄລມະຫິດົນ** () ແມ່ນສະຖາບັນທີ່ມີມາຈາກການເປັນໂຮງຮຽນແພດ ນະ ໂຮງໝໍສິລິລາດ ຊື່ວ່າ "ໂຮງຮຽນແພດທະຍາກອນ" ເຊິ່ງກໍ່ຕັ້ງຂຶ້ນໃນປີ ພ.ສ. 2432 ໃນລາຊະສະໄໝພະບາດສົມເດັດພະຈຸລະຈອມເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ຫຼັງຈາກນັ້ນວັນທີ 2 ກຸມພາ ພ.ສ. 2486 ຈຶງໄດ້ຮັບການສະຖາປະນາຂຶ້ນແມ່ນ '''ມະຫາວິທະຍາໄລແພດສາດ

## ອ້າງອິງ 
ໝວດ:ມະຫາວິທະຍາໄລໃນປະເທດໄທ
Kabbalah

Kabbalah (**קבלה**) ເປັນ ຢິວ ມົນ ຂອງ . :en:Kabbalah ໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນໃນສະຕະວັດທີ 1 ໂດຍ :en:Simeon Bar Yochai. ມັນສືບຕໍ່ໃນສະຕະວັດທີ 13 ໃນ ສະເປນ ໂດຍ Rabbi :en:Moses de León. ມັນພະຍາຍາມອະທິບາຍວິທີການບາງສິ່ງບາງຢ່າງນອກເຫນືອຄວາມຄິດແລະຈິນຕະນາການຍັງສາມາດໄດ້ຮັບການເຫັນແລະຮູ້ສຶກ. :en:Kabbalah ມີອິດທິພົນຢ່າງໃຫຍ່ຫຼວງຕໍ່ຊີວິດທາງວິນຍານຢິວໄດ້. ມັນແມ່ນອີງໃສ່ການເຄື່ອນໄຫວທາງວິນຍານຕ່າງໆ.

## ການເດິນທາງ 
* Cabala - 1906 Jewish Encyclopedia's scholarship view
* Kabbalah Red Bracelets  - Information about Kabbalah Bracelets, history and meaining
* Don Karr's Bibliographic Surveys  of contemporary academic scholarship on all traditions of Kabbalah
* Kabbalah and Jewish Mysticism - Kabbalah article at JewFaq.org
* Kabbalah.com - Official site of the Kabbalah Centre
* Kabbalaonline.org - Orthodox kabbalah reference portal

ໝວດ:ອິດສະຣາເອນ
ສະໜາມບິນນານາຊາດເບນກູຣຽນ

**ສະໜາມບິນນານາຊາດເບນກູຣຽນ** () (**נְמַל הַתְּעוּפָה בֵּן גּוּרְיוֹן**) ເປັນສະຫນາມບິນຕ່າງປະເທດ ໃນ :en:Tel Aviv, ອິດສະຣາເອນ ສະຫນາມບິນນີ້ແມ່ນສະຫນາມບິນສາກົນຕົ້ນຕໍໃນອິດສະຣາເອນແລະສະຫນາມບິນທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດຢູ່ໃນສ

## ການເດິນທາງ 
*Ben Gurion International Airport, iaa.gov.il
*Israeli Aviation Charts for flight simulation (including Ben Gurion) , vatil.or

ໝວດ:ອິດສະຣາເອນ
ໝວດ:ສະໜາມບິນ
ພະເຈົ້າບໍຣົມວົງເທີ ພະອົງເຈົ້າອຸນາກັນອະນັນຕະນໍຣະໄຊ

**ພະເຈົ້າບໍລົມວົງເທີ ພະອົງເຈົ້າອຸນາກັນອະນັນຕະນໍລະໄຊ** () (22 ກຸມພາ ຄ.ສ. 1856 - 29 ມີນາ ຄ.ສ. 1873) ພະລາຊະໂອລົດໃນພະບາດສົມເດັດພະຈອມເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ທີ່ປະສູດແຕ່ສົມເດັດພະປິຍະມາວະດີ ສີພັດຊະລິນມາຕາ (ເຈົ້າຈອມມານດາປ່ຽມ) ປະສູດປີ ຄ.ສ. 1856 ແມ່ນພະເຈົ້າລູກເທີ ລຳດັບທີ 29 ໃນຈຳນວນທັງໝົດ 82 ພະອົງ ສິ້ນພະຊົນເມື່ອພະຊັນສາ 18 ປີ

ໝວດ:ພະອົງເຈົ້າ
ໝວດ:ບຸກຄົນຈາກບາງກອກ
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເສຍຊີວິດແລ້ວ
ພະເຈົ້າບໍຣົມວົງເທີ ພະອົງເຈົ້າອຸຣຸພົງຣັດຊະສົມໂພດ

**พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอุรุพงศ์รัชสมโภช** (15 ตุลาคม พ.ศ. 2436 — 20 กันยายน พ.ศ. 2452) เป็นพระราชบุตรพระองค์ที่ 95 ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาเลื่อน

ໝວດ:ບຸກຄົນຈາກບາງກອກ
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເສຍຊີວິດແລ້ວ
ນະຄອນດາວິດ

thumb|250px|right|ruins of city of david
**ນະຄອນດາວິດ** (**City of David - עיר דוד**) ເປັນ ເວັບໄຊໂບຮານຄະດີ ໃນ Jerusalem. ມັນເປັນໄປກັບແຈພາກໃຕ້, ພາກຕາເວັນອອກຂອງຝາຂອງ  ໄດ້. ເວັບໄຊດັ່ງກ່າວແມ່ນປະກອບກັບ ເລຊ ຂອງຄົນ ດາວິດ, ແລະປະກອບດ້ວຍອຸໂມງນ້ໍາທີ່ຖືກສ້າງຂຶ້ນໂດຍບໍ່ໄດ້ ເອເຊເກຍເຊ.

## ການເດິນທາງ 
* City of David
* From Shiloah to Silwan project 
* Did I Find King David's Palace?  Biblical Archaeology Review

ໝວດ:ອິດສະຣາເອນ
Mini Israel

thumb|250px|right|
thumb|250px|right|
**Mini Israel** (**מיני ישראל**) ເປັນ :en:Miniature Park ຕັ້ງຢູ່ໃນ :en:Ayalon Valley, ຢູ່ໃກ້ກັບ :en:Latrun, ອິດສະຣາເອນ. park ແມ່ນຢູ່ໃນຮູບຮ່າງຂອງ :en:Star of David. ມັນມີ 385 ແບບຫຼາຍກວ່າແລະສູນການຄ້າຂະຫນາດນ້ອຍທີ່ມີຫ້ອງວາງສະແດງ. ການ park ໄດ້ເປີດໃນປີ 2002 ແລະໄດ້ຖືກເປີດຂຶ້ນຢ່າງເປັນທາງການໃນເດືອນເມສາ 7, 2003.

## ການເດິນທາງ 
* Mini Israel 

ໝວດ:ອິດສະຣາເອນ
ຄ.ສ. 1927

ກົງກັບພຸດທະສັກຫຼາດ 2470

## ຜູ້ນຳ 
## ເຫດການ 
## ວັນເກີດ 
## ເຖິງແກ່ກຳ 
## ອ້າງອິງ
ອາສາສະໝັກ

**ອາສາສະໝັກ** () ແມ່ນຜູ້ທີ່ສະໝັກໃຈເຮັດວຽກເພື່ອປະໂຫຍດຂອງປະຊາຊົນແລະສັງຄົມ ໂດຍບໍ່ຫວັງຜົນຕອບແທນໃດໆ ຫຼື ບຸກຄົນທີ່ອາສາເຂົ້າມາຊ່ວຍເຫຼືອສັງຄົມດ້ວຍຄວາມສະໝັກໃຈ ເສຍສະຫຼະ ເພື່ອຊ່ວຍເຫຼືອຜູ້ອື່ນ ປ້ອງກັນ ແກ້ໄຂບັນຫາ ແລະພັດທະນາສັງຄົມ ໂດຍບໍ່ຫວັງຜົນຕອບແທນ.
15 ມັງກອນ

**15 ມັງກອນ** ເປນມື້ທີ່ 106 ຂອງປີ (ມື້ທີ່ 107 ໃນປີອະທິກະສູລະທິນ) ເມີອຮອດມື້ນີ້ຈະເຫຼືອ 259 ວັນໃນປີນັ້ນ

## ເຫດການ 
## ວັນເກີດ
ລາໂກສຕ໌

**ລາໂກສຕ໌** () ແມ່ນບໍລິສັດຄ້າຂາຍເສື້ອຜ້າ ກໍ່ຕັ້ງຂຶ້ນເມື່ອ ຄ.ສ. 1933. ມີສິນຄ້າຫຼັກແມ່ນ ເສື້ອຜ້າ, ນ້ຳຫອມ, ແລະອື່ນໆອີກ.

ໝວດ:ເສື້ອຜ້າ
ຈິມ ທອມຊັນ

**ຈິມ ທອມຊັນ** ຫຼືຊື່ເຕັມວ່າ **ເຈມສ໌ ແຮຣິຊັນ ວິລຊັນ ທອມຊັນ** () ແມ່ນນັກທຸລະກິດຊາວອາເມລິກັນ ທີ່ມີຊື່ສຽງຈາກການດຳເນີນທຸລະກິດຜ້າໄໝໃນປະເທດໄທ ແລະໄດ້ກໍ່ຕັ້ງບໍລິສັດທີ່ມີຊື່ຂອງເຂົາຂຶ້ນ ເພື່ອຮອງຮັບກິດຈະການການຄ້າຜ້າໄໝດັ່ງກ່າວ.
ກະແລມ

**ກະແລມ** () ແມ່ນເຄື່ອງຫວານແຊ່ແຂງຊະນິດໜຶ່ງ ໄດ້ມາຈາກການລວມເອົາສ່ວນປະກອບຕ່າງໆເຂົ້າກັນ ແລ້ວເອົາໄປຜ່ານການຂ້າເຊື້ອ ແລ້ວເອົາໄປປັ່ນໃນບ່ອນທີ່ເຢັນຈັດ ເພື່ອເຕີມອາກາດເຂົ້າໄປພ້ອມກັບຫຼຸດອຸນຫະພູມ ໂດຍອາໄສເຄື່ອງປັ່ນກະແລມ.

ໝວດ:ຂອງຫວານ
ວິນໂດ 95

**ວິນໂດ 95** (, ຊື່ລະຫັດ: Chicago) ແມ່ນລະບົບປະຕິບັດການແບບມີສ່ວນຕໍ່ປະສານກຣາຟິກກັບຜູ້ໃຊ້ ໂດຍອອກແບບມາສຳລັບຜູ້ໃຊ້ທົ່ວໄປ ພັດທະນາໂດຍໄມໂຄຣຊອບ ແລະວາງຈຳໜ່າຍເມື່ອວັນທີ່ 24 ສິງຫາ ຄ.ສ. 1995. ວິນໂດ 95 ປະສົບຄວາມສຳເລັດຢ່າງປຽບທຽບບໍ່ໄດ້ ໂດຍພາຍໃນ 1-2 ປີ, ວິນໂດ 95 ແມ່ນຖືເປັນລະບົບປະຕິບັດການທີ່ປະສົບຄວາມສຳເລັດຫຼາຍທີ່ສຸດຕັ້ງແຕ່ມີມາ.
ເຫດໂຈມຕີໄນຕ໌ຄລັບອິສະຕັນບູນ ຄ.ສ. 2017

ເມື່ອວັນທີ່ 1 ມັງກອນ ຄ.ສ. 2017, ເກີດເຫດກາດຍິງຢູ່ໄນຕ໌ຄລັບໃນເບຊິກທັຊຈາກເມືອງອິສະຕັນບູນ, ປະເທດຕວກກີ. ການໂຈມຕີເກີດຂຶ້ນເມື່ອເວລາ 01:15 FET (UTC+3) ໂດຍປະມານ ຢູ່ໄຣຍ໌ນາໄນຕ໌ຄລັບ ໃນຂະນະທີ່ຜູ້ທີ່ຢູ່ໃນເຫດການຈຳນວນນັບຮ້ອຍຄົນກຳລັງສະຫຼອງເທສະການປີໃໝ່. ມີຜູ້ຖືກຍິງເສຍຊີວິດຢ່າງນ້ອຍ 39 ຄົນ ແລະບາດເຈັບຢ່າງນ້ອຍ 70 ຄົນ. ຕໍ່ມາໄອຊິດໄດ້ອອກຖະແຫຼງການ ໂດຍອ້າງວ່າຕົນແມ່ນຜູ້ທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງຂອງເຫດໂຈມຕີທີ່ເກີດຂຶ້ນ.

## ການໂຈມຕີ 
ຜູ້ກໍ່ເຫດໄດ້ສວມຊຸດຊານຕາຄອດແລະໄດ້ເປີດສາກຍິງໃນໄນຕ໌ຄລັບເມື່ອເວລາປະມານ 01:15. ຈາກລາຍງານໄດ້ລະບຸວ່າ ຜູ້ກໍ່ເຫດໄດ້ຖືເອເຄ 47 ຫຼັງຈາກນັ້ນໄດ້ຂ້າເຈົ້າໜ້າທີ່ຕຳລວດແລະຜູ້ທີ່ຢືນເບິ່ງຢູ່ແຖວໆປະຕູ ກ່ອນທີ່ຈະຍ່າງເຂົ້າໄປຂ້າງໃນໄນຕ໌ຄລັບ. ຜູ້ກໍ່ເຫດໄດ້ເວົ້າກ່ຽວກັບເຫດການທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍພາສາອາຣັບ, ແລະໄດ້ຕະໂກນຂຶ້ນຂະນະທີ່ກຳລັງໂຈມຕີວ່າ "*ອາລໍ ອັກບາຣ໌*".

## ອ້າງອິງ 
ໝວດ:ການກໍ່ການຮ້າຍໃນປະເທດຕວກກີ
ໝວດ:ການກໍ່ການຮ້າຍໃນປີ ຄ.ສ. 2017
ມອສໂກ

**ມອສໂກ** ເປັນນະຄອນຫຼວງຂອງປະເທດລັດເຊຍ.

## ອ້າງອີງ
ຊັນ​ຕິ​ອາ​ໂກ

thumb|425x425px
**ຊັນ​ຕິ​ອາ​ໂກ**ແມ່ນນະຄອນຫຼວງຂອງປະເທດຊີລີ.
ບັນປາ​ລາ​ອີ​ໂຊ

thumb|427x427px
**ປາ​ລາ​ອີ​ໂຊ**ເປັນຕົວເມືອງຂອງປະເທດຊີລີ.
ມະຫາວິທະຍາໄລລາຊະພັດສວນສຸນັນທາ

**ມະຫາວິທະຍາໄລລາຊະພັດສວນສຸນັນທາ** () ; () ແມ່ນມະຫາວິທະຍາໄລຂອງລັດ ເຊິ່ງຕັ້ງຢູ່ໃນພື້ນທີ່ວັງສວນສຸນັນທາ ອັນເຄີຍເປັນເຂດພະລາຊະຖານຂອງພະລາຊະວັງດຸສິດໃນລາຊະການທີ່ 5  ມາກ່ອນ

ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງນີ້ມີຮາກຖານມາຈາກການສະຖາປະນາ "ໂຮງຮຽນສວນສຸນັນທາວິທະຍາໄລ" ເມື່ອວັນທີ 17 ພຶດສະພາ ພ.ສ. 2480 ເປີດສອນ ປະກາດສະນີຍະບັດປະໂຍກຄູປະຖົມ (ປ.ປ.) ຕໍ່ມາເຈິ່ງຍົກຖານະຂຶ້ນແມ່ນ "ວິທະຍາໄລຄູສວນສຸນັນທາ" ໃນປີ ພ.ສ. 2518 ຕາມພະລາຊະບັນຍັດວິທະຍາໄລຄູ ພ.ສ. 2518 ເປີດສອນຮອດລະດັບປະລິນຍາຕີຫຼັກສູດຄຸສາດບັນດິດ

ໝວດ:ມະຫາວິທະຍາໄລໃນປະເທດໄທ
ໝວດ:ມະຫາວິທະຍາໄລລາຊະພັດ
ມິວສະລີ

**ມິວສະລີ** () ຫຼື ແມ່ນອາຫານເຊົ້າແລະອາຫານທີ່ເປັນທັງອາຫານເຊົ້າແລະທ່ຽງ (brunch) ປະກອບໄປດ້ວຍເຂົ້າໂອ້ດຊະນິດເກັດ (rolled oats) ແລະສ່ວນປະກອບອື່ນ ໆ ລວມໄປເຖິງທັນຍະພືດ ໝາກໄມ້ສົດແລະແຫ້ງ ເມັດພັນແລະຖົ່ວ ແລະອາດປະສົມກັບນົມງົວ ນົມຖົ່ວເຫຼືອງ ນົມອໍມັນ ນົມຈາກພືດແບບອື່ນ ໆ ໂຢເກິດ ຫຼືນ້ຳໝາກໄມ້. ມີການບັນຈຸມິວສະລີທັງໃນຮູບແບບແຫ້ງພ້ອມຮັບປະທານ ຫຼືແບບເຮັດໃໝ່. ໃນປະເທດສະວິດແລະເຢຍລະມັນຍັງນິຍົມຮັບປະທານມິວສະລີເປັນອາຫານມື້ເບົາກ່ອນອາຫານແລງອີກນຳ.
## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ອາຫານເຊົ້າ
ໝວດ:ອາຫານທ່ຽງ
ໄອຊັກ ແອຊິມອບ

**ໄອຊັກ ແອຊິມອບ** (;  *Ayzek Azimov*; IPA: ; 2 ມັງກອນ 1920 – 6 ເມສາ, 1992) ເປັນນັກຂຽນແລະນັກຊີວະເຄມີຊາວອາເມລິກັນເຊື້ອສາຍລັດເຊຍທີ່ປະສົບຄວາມສຳເລັດຢ່າງສູງ. ມີຊື່ສຽງຮູ້ຈັກກັນດີໃນຖານະນັກຂຽນນິຍາຍວິທະຍາສາດ ແລະປຶ້ມແນວວິທະຍາສາດສຳລັບບຸກຄົນທົ່ວໄປ. ຜົນງານທີ່ມີຊື່ສຽງທີ່ສຸດ ແມ່ນ ປຶ້ມຊຸດສະຖາບັນສະຖາປະນາ ລວມທັງປຶ້ມອີກ 2 ຊຸດ ແມ່ນ ປຶ້ມຊຸດຈັກກະວັດເອັມໄພ ແລະ ປຶ້ມຊຸດຫຸ່ນຍົນ. ນອກຈາກນີ້ ຍັງໄດ້ຂຽນນິຍາຍແນວລຶກລັບແລະແຟນຕາຊີ ລວມທັງສາລະຄະດີອີກຈຳນວນຫຼາຍ. ໄດ້ຂຽນປຶ້ມໃນໝວດໃຫຍ່ໆ ຂອງລະບົບທົດສະນິຍົມດິວອີ້ທຸກແນວເນື້ອຫາ ເວັ້ນແຕ່ແນວປັດຍາເທົ່ານັ້ນ.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ນັກຂຽນອາເມລິກັນ
ອາຍາສິດ

**ອາຍາສິດ** ຫຼື **ອາດຊະຍາສິດ** ໝາຍຄວາມວ່າ ອຳນາດເດັດຂາດ ຄື ສິດທິທີ່ແມ່ທັບໄດ້ຮັບພະລາຊະທານຈາກພະເຈົ້າແຜ່ນດິນໃນເວລາໄປສົງຄາມ ຫຼືທີ່ຂ້າລາຊະການຊັ້ນສູງໄດ້ຮັບພະລາຊະທານຈາກພະເຈົ້າແຜ່ນດິນໃຫ້ເຮັດການບາງຢ່າງເປັນຕົ້ນ ໂດຍມີສິ່ງສຳຄັນຄືພະແສງດາບແມ່ນເຄື່ອງໝາຍ ເອິ້ນວ່າ ພະແສງອາຍາສິດ ພະອາດຊະຍາສິດ ພະແສງກະບີ່ອາຍາສິດ ຫຼື ກະບີ່ອາຍາສິດ ກໍມີ
ນາງພະຍາແມ່ຢູ່ຫົວສີສຸດາຈັນ

**ນາງພະຍາແມ່ຢູ່ຫົວສີສຸດາຈັນ** () ແມ່ນພະມະເຫສີຝ່າຍຊ້າຍໃນສົມເດັດພະໄຊລາຊາທິລາດ ພະອັກຄະລະມະເຫສີໃນຂຸນວໍລະວົງສາທິລາດ ແລະພະລາຊະມານດາໃນພະຍອດຟ້າແລະພະສີສິນ 

## ພະປະຫວັດ
ມີການສັນນິດຖານກ່ຽວກັບພະຊາດກຳເໜີດຂອງທ້າວສີສຸດາຈັນວ່າສືບເຊື້ອສາຍມາຈາກລາຊະວົງອູ່ທອງ ໂດຍສືບເຊື້ອມາຈາກສົມເດັດພະຮາມລາຊາທິລາດທີ່ເສຍລາຊະສົມບັດແລ້ວຖືກສົ່ງໄປຢູ່ທີ່ເມືອງປະທາຄູຈາມ ເຊິ່ງພິເສດ ເຈຍຈັນພົງ ໄດ້ໃຫ້ຂໍ້ສັງເກດວ່າລາຊະວົງດັງກ່າວອາດຖືກລະເວັ້ນໄວ້ໃນຖານະທີ່ເປັນຕະກູນສັກສິດ ຜູ້ສືບເຊື້ອສາຍລາຊະວົງດັງກ່າວຈຶງໄດ້ຮັບການລ້ຽງດູສືບມາໃຫ້ມາເຮັດໜ້າທີ່ສຳຄັນໃນລາຊະສຳນັກ ເຊິ່ງສອດຄ້ອງກັບຈົດໝາຍເຫດວັນວະລິດທີ່ໃຫ້ຂໍ້ມູນກ່ຽວກັບຂຸນວໍລະວົງສາທິລາດ ບ່ອນເດີມແມ່ນພະນັກງານເຝົ້າຫໍພະມາກ່ອນ ວ່າເປັນໝໍຜີມີໜ້າທີ່ອ່ານແປໜັງສືພົງສາວະດານຂອງຕ່າງປະເທດໃຫ້ແກ່ພະເຈົ້າຢູ່ຫົວ ເຊິ່ງສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າຂຸນວໍລະວົງສາທິລາດແລະຮວມໄປເຖິງທ້າວສີສຸດາຈັນທີ່ມີສັກເປັນຍາດ ບໍ່ໄດ້ມາຈາກຕະກູນຊັ້ນຕ່ຳ ແຕ່ແມ່ນລະດັບຜູ້ຮູ້ ແລະຢູ່ໃນຖານະລະດັບປຸໂລຫິດທີ່ມີໜ້າທີ່ກ່ຽວກັບພະລາຊະພິທີໃນລາຊະສຳນັກ

ຂຸນວໍລະວົງສາທິລາດມີນ້ອງຊາຍຄືນາຍຈັນ ບ້ານມະຫາໂລກ ເຊິ່ງແມ່ນໝູ່ບ້ານດັງກ່າວແມ່ນໝູ່ບ້ານຂະເໝນດັງນັ້ນຕະກູນຂອງເຂົາອາດມີຄວາມສັມພັນກັບຂະເໝນນຳ ເຊິ່ງເອກະສານປອກຕຸຍະການໄດ້ກ່າວເຖິງນາຍຈັນວ່າເປັນຊ່າງເຫຼັກ ເຊິ່ງເຕັກໂນໂລຊີຜະລິດເຄື່ອງມືເຫຼັກໃນສະໄໝນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງທີ່ໄຜກໍເຮັດໄດ້ງ່າຍ ໆ ເຊິ່ງຕ້ອງອາໄສຜູ້ຊຳນານສະສົມມາເປັນເວລານານ ເຊິ່ງຢັ້ງຢືນວ່າຕະກູນຂອງນາຍຈັນບໍ່ແມ່ນຕະກູນຊັ້ນຕ່ຳແຕ່ຢ່າງໃດ

## ການຄອງອຳນາດ
ດ້ວຍເຫດທີ່ພະນາງມີພະລາຊະໂອລົດຄືພະຍອດຟ້າ ພະນາງຈຶງມີຖານະທີ່ສູງກວ່າພະຊາຍາອື່ນອີກ 3 ພະອົງ  ຕໍ່ມາສົມເດັດພະໄຊລາຊາທິລາດ ພະສະຫວາມີໄດ້ສະເດັດກັບຈາກລາຊະການສົງຄາມ ຊົງພະປະຊວນແລະສະເດັດສະຫວັນຄົດ ຈຶງໄດ້ມີການຍົກພະຍອດຟ້າ ພະລາຊະໂອລົດຄອງລາດຕໍ່ມາໃນປີ ພ.ສ. 2089 ໂດຍມີນາງພະຍາແມ່ຢູ່ຫົວສີສຸດາຈັນເປັນຜູ້ສຳເລັດລາຊະການແທນພະອົງ

ໃນປີ ພ.ສ. 2091 ນາງພະຍາແມ່ຢູ່ຫົວສີສຸດາຈັນຊົງອ້າງວ່າພະຍອດຟ້າຍັງຊົງພະເຍົາ ຫົວເມືອງເໜືອກໍບໍ່ເປັນປົກກະຕິຈຶງປຶກສາກັບຂຸນນາງຈະໃຫ້ຂຸນວໍລະວົງສາທິລາດວ່າລາຊະການແຜ່ນດິນຈົນກະທັ່ງພະຍອດຟ້າຊົງຈະເລີນພະຊົນມາຍຸ ເຫຼົ່າຂຸນນາງກໍເຫັນຊອບນຳ ເມື່ອຂຸນວໍລະວົງສາທິລາດຂຶ້ນຄອງລາດແລ້ວ ກໍສະຖາປະນານາຍຈັນ ຜູ້ເປັນນ້ອງຊາຍທີ່ຢູ່ບ້ານມະຫາໂລກຂຶ້ນເປັນພະມະຫາອຸປະຫຼາດ ແລ້ວນຳພະຍອດຟ້າໄປສຳເລັດໂທດທີ່ວັດໂຄກພະຍາ ສ່ວນພະສີສິນພະລາຊະໂອລົດອີກພະອົງເຊິ່ງໃນຂະນະນັ້ນມີພະຊົນມາຍຸໄດ້ 7 ພັນສາ ຊົງລ້ຽງໄວ້

## ສິ້ນພະຊົນ
ຫຼັງຈາກການຄອງລາດຂອງຂຸນວໍລະວົງສາທິລາດກໍມີກຸ່ມຂຸນນາງຜູ້ໃຫຍ່ທີ່ບໍ່ເຫັນດ້ວຍກັບການຄອງລາດນັ້ນ ນຳໂດຍຂຸນພິເຣນທໍລະເທບ (ຕໍ່ມາຄືສົມເດັດພະມະຫາທຳມະລາຊາ) ໄດ້ຮ່ວມກັນວາງແຜນຫຼອກລໍ່ໃຫ້ຂຸນວໍລະວົງສາທິລາດວ່າມີຊ້າງເຜືອກຕິດຜະເໜີຍດຫາກຂຸນວໍລະວົງສາທິລາດສະເດັດໄປຄ້ອງຊ້າງກໍຈະເກີດບາລະມີແລະສິດທິທຳໃນການຄອງລາດ

ຕໍ່ມາເມື່ອຮອດວັນທີ່ສະເດັດທາງຊົນລະມາກຕາມລຳຄອງສະບົວເພື່ອໄປຄ້ອງຊ້າງເຖື່ອນທີ່ພະໜຽດວັດຊອງທີ່ຢ່ານຫົວລໍ ຝ່າຍຂຸນພິເຣນທໍລະເທບກໍນຳກຳລັງດັກຊຸ້ມທີ່ຄອງບາງປາໝໍ ເມື່ອເຮືອລ່ອງມາຮອດບໍລິເວນປາກຄອງສະບົວທີ່ບັນຈົບກັບຄອງບາງປາໝໍ (ສັນນິດຖານວ່າປະລິມົນທົນດັງກ່າວໃນປັດຈຸບັນຄືວັດເຈົ້າຍ່າ) ກໍມີການສະກັດຈັບຂຸນວໍລະວົງສາທິລາດກັບນາງພະຍາແມ່ຢູ່ຫົວສີສຸດາຈັນພ້ອມດ້ວຍບຸດປົງພະຊົນເສຍແລ້ວນຳພະສົບໄປສຽບປະຈານທີ່ວັດແຮ້ງ ແລ້ວຈຶງໄປທູນເຊີນພະທຽນລາຊາເຊິ່ງບວດຢູ່ທີ່ວັດລາຊະປະດິດສະຖານ ລາສິກຂາບົດມາຄອງລາດແມ່ນສົມເດັດພະມະຫາຈັກກະພັດ

## ອ້າງອິງ
ສະບາຍດີຫຼວງພະບາງ

**ສະບາຍດີ ຫຼວງພະບາງ**  ແມ່ນຮູບເງົາຮ່ວມທຸນລະຫວ່າງໄທ-ລາວ ຖືເປັນຮູບເງົາລາວເອກະຊົນເລື່ອງທຳອິດໃນຮອບ 33 ປີ ກຳກັບໂດຍ ສັກຊາຍ ດີນານ ແລະອະນຸສອນ ສິລິສັກດາ ຈັດທຳໂດຍ ບໍລິສັດ ສະປາຕ້າ ຄຣີເອທີຟ ແລະບໍລິສັດຄ່າຍເພງຍັກໃຫຍ່ ບໍລິສັດ ລາວອາຣ໌ຕ ມີເດຍ ນຳສະແດງໂດຍ ອະນັນດາ ເອເວີຣິ່ງແຮມ ເຊິ່ງຮ່ວມລົງທຶນສ້າງນຳ ແລະນາງເອກຊາວລາວ ອາລີ່ ຄຳລີ່ ພິລາວົງ ອອກສາຍໃນປະເທດໄທເມື່ອວັນທີ່ 5 ມິຖຸນາ ພ.ສ. 2551 ຮູບເງົາເລື່ອງນີ້ຖ່າຍທຳໃນວຽງຈັນ ຫຼວງພະບາງ ແລະຈຳປາສັກໃຊ້ເວລາຖ່າຍທຳ 13 ມື້ ເຮັດລາຍໄດ້ໃນສັບດາທຳອິດ 5.4 ລ້ານບາດ

ໝວດ:ຮູບເງົາ
ບຸນອອກພັນສາ ປະວໍລະນາ

**ບຸນອອກພັນສາ ປະວໍລະນາ**

ຄຳວ່າ ອອກພັນສາ ນັ້ນໄດ້ແກ່ ການອະນຸຍາດ ໃຫ້ພະພິກຂຸສົງ ອອກຈາກເຂດຈຳກັດ ຫລັງຈາກການ ເຂົ້າຈຳພັນສາຄົບ 3 ເດືອນ ເພື່ອອອກໄປ ປະຕິບັດໜ້າທີ່ ຢູ່ບ່ອນອື່ນໄດ້ ເອີ້ນອີກຢ່າງໜຶ້ງວ່າ ການອອກຈາກ ລະດູຝົນ. ເມື່ອເຖິງມື້ຂຶ້ນ 14 ຄ່ຳ ຂອງເດືອນ 11 ຊາວພຸດທັງຫລາຍ ພາກັນຈັດຫາ ວັດຖຸທານຕ່າງໆ ມາໄວ້ຖວາຍທານ ຕາມກຳລັງສັດທາ ຂອງຕົນ. ເມື່ອເຖິງມື້ເພັງ 15 ຄ່ຳ ເດືອນ 11 ຕອນເຊົ້າມວນຊົນ ຊາວພຸດກໍມາ ເຕົ້າໂຮມກັນ ຖວາຍຂອງທານ ທີ່ໄດ້ກະກຽມໄວ້ ດ້ວຍການຕັກບາດຢູ່ ໃນວັດພ້ອມ ທັງຖວາຍ ຜ້າຈີວອນ ຫລື ຜ້າຈຳນຳ ພັນສາໃຫ້ແກ່ ພະພິກຂຸສົງ.

ຕາມປະເພນີລາວ ແຕ່ເກົ່າແລ້ວ ເວລາໄກ້ຈະຮອດ ວັນບຸນອອກພັນສາ ຊາວບ້ານໄດ້ກະກຽມ ເຮັດໝາກກະໂພກ ແລະ ບັ້ງໄຟດອກ ໂດຍນຳໃຊ້ຂີ້ໝື້, ຂີ້ເຈຍມາຕຳ ປະສົມກັນໃຫ້ ເປັນເຊື້ອເພີງ ແລະ ນຳມາຫໍ່ດ້ວຍ ໃບລານແຫ້ງ, ພໍຕົກຄ່ຳມາຂອງມື້ ເພັງຊາວບ້ານ ກໍພາກັນມາເຕົ້າໂຮມ ກັນຢູ່ວັດ ເພື່ອພ້ອມກັນສ້າງ ເຮືອໄຟໂຄກ, ວຽນທຽນ, ຈູດໝາກກະໂພກ, ຈູດບັ້ງໄຟດອກ ແລະ ໄຕ້ໄຟບູຊາຄຸນ ພະພຸດພະທຳ ແລະ ພະສົງ. ນອກຈາກນັ້ນ ແຕ່ລະຄອບຄົວ ຍັງໄດ້ສ້າງເຮືອໄຟໂຄກ ຢູ່ທີ່ເຮືອນຂອງໃຜ ລາວ ເພື່ອບູຊາຄຸນ ພະພຸດພະທຳ ແລະ ພະສົງ. ອີກຢ່າງໜຶ່ງທີ່ ຊາວບ້ານໄດ້ກະກຽມ ແມ່ນເຮືອໄຟນ້ຳ ເຊິ່ງປົກກະຕິແມ່ນ ສ້າງຂຶ້ນໃນຕອນບ່າຍ ຂອງມື້ເພັງເອງ. ບາງບ້ານກໍເຮັດ ແບບງ່າຍດາຍ ຈາກທ່ອນກ້ວຍ ເປັນຕົ້ນຕໍ ເສີມດ້ວຍແຜ່ນ ໄມ້ນ້ອຍໆເປັນ ຮູບຍາວຄ້າຍຮູບເຮືອ ເຊິ່ງເພິ່ນເອົາມັດຢອງ ໃສ່ແພທ່ອນກ້ວຍ. ຈາກນັ້ນເພິ່ນເອົາ ຕົ້ນກາລະພຶກ ຕັ້ງໄວ້ຢູ່ເທິງກາງ ຂອງແຜ່ນໄມ້ແລ້ວ ຈຶ່ງໄຕ້ກະບອງລຽນ ໃສ່ເຮືອໄຟ ເພື່ອໃຫ້ແນມເຫັນແສງໄຟ ໃນຄືນວັນເພັງ ແລະ ແລ້ວຊາວບ້ານກໍ ພ້ອມກັນອະທິຖານ ຕ່າງໆນາໆເຊັ່ນວ່າ:  ຂໍໃຫ້ຊີວິດ ມີຄວາມສຸກ, ປັດສະຈາກໂລກ ໄພໄຂ້ເຈັບ, ປະສົບຜົນສຳເລັດ ໃນໜ້າທີ່ການງານ ແລະ ອື່ນໆ ແລ້ວກໍປ່ອຍເຮືອໄຟ ອອກສູ່ແລວນ້ຳ, ເພິ່ນເອີ້ນຂະບວນ ການນີ້ວ່າ “ການໄຫລເຮືອໄຟ”. ອີກບາງບ້ານ ກໍເຮັດດ້ວຍໄມ້ໃຜ່ມັດ ເຂົ້າກັນເປັນ ຮູບຊົງເຮືອໃຫຍ່ ມີການກະກຽມ ຫລາຍວັນ. ຢູ່ຕາມລຳນ້ຳຖ້າວ່າ ຜູ້ໃດຫາກລັດ ເອົາເຮືອໄຟດັ່ງກ່າວ ໄດ້ຕົ້ນກາລະພຶກ ກໍຈະເປັນຂອງຜູ້ນັ້ນ ເຊິ່ງເປັນຜູ້ມີໂຊກໄຊ ເຫລືອຫລາຍ, ມີຄວາມເຊື່ອວ່າ ຄອບຄົວຂອງ ຜູ້ນັ້ນຈະມີຊີວິດ ທີ່ປາສະຈາກ ໂລກໄພໄຂ້ເຈັບ ທັງຫລາຍທັງປວງ ໃນປີນັ້ນ. ແຕ່ໃນປັດຈຸບັນ ຢູ່ຕາມຕົວເມືອງ ໂດຍສະເພາະ ຊາວໜຸ່ມໄດ້ ນຳເຮືອໄຟນ້ອຍ ທີ່ເຮັດດ້ວຍທ່ອນກ້ວຍ ປະດັບປະດາ ດ້ວຍທູບທຽນ ແລະ ດອກໄມ້ ເຊິ່ງແມ່ນຮູບແບບ ປະຍຸກໃໝ່ ໄປລອຍນ້ຳຫລັງ ຈາກທີ່ໃຫ້ພະສູດ ແລະ ວຽນທຽນ ຢູ່ໃນວັດແລ້ວ ພ້ອມທັງອະທິຖານ ຕ່າງໆນາໆ.

ພໍຮອດມື້ຕໍ່ມາ ຄືມື້ແຮມ 1 ຄ່ຳ ກໍມີການຈັດຊ່ວງເຮືອ ລະຫວ່າງຊຸມຊົນຕ່າງໆ ແລະ ຄົບງັນກັນຕາມປະເພນີ ຕະຫລອດທັງຄືນ. ຈຸດປະສົງຂອງ ການຊ່ວງເຮືອ ແລະ ການໄຫລເຮືອໄຟ ແມ່ນເພື່ອສົມມາ ຄາລະວະ ພ້ອມທັງບວງສວງ ຂໍໂຊກຂໍລາບ ຈາກພະຍານາກ ແລະ ເທວະດາ ອົງທີ່ໄດ້ປົກປັກຮັກສາ ແມ່ນ້ຳລຳເຊ ຕະຫລອດຮອດ ຫ້ວຍຮ່ອງຄອງບຶງ ບ່ອນທີ່ຊາວພຸດ ທັງຫລາຍໄດ້ທຳມາ ຫາກິນຢ່າງສະຫງົບສຸກ.
ບຸນຫໍ່ເຂົ້າສະຫລາກ

ບຸນ​ຫໍ່​ເຂົ້າ​ສະ​ຫລາກ ໝາຍ​ເຖິງບຸນ​ທີ່​ພະ​ສົງ​ ສາ​ມະ​ເນນ​ໄດ້​ຈັບ​ສະ​ຫລາກ​ ເພື່ອ​ເອົາ​ປັດ​ໄຈ​ຖວາຍ​ທານ ແລະ ເຄື່ອງ​ຢູ່​ຂອງ​ກິນ​ ທີ່​ອອກ​ຕົນ​ຍາດ​ໂຍມ ​ນຳ​ເອົາ​ມາ​ຖວາຍ ແລະ ບຸນ​ນີ້​ຈະ​ເຮັດ​ຂຶ້ນ ​ໃນ​ມື້​ເພັງ​ເດືອນ​ສິບ ​ຈຶ່ງ​ເອີ້ນ​ອີກ​ຢ່າງ​ໜຶ່ງວ່າ: ບຸນ​ເດືອນ​ສິບ ເຊິ່ງ​ປີ​ນີ້​ກົງ​ກັບ​ວັນ​ສຸກ ທີ 16 ກັນ​ຍາ 2016 ນີ້.

ພະອາ​ຈານ​ຄຳ​ເພົາ ວົງ​ແສງ​ສີ ຢູ່​ວັດ​ຊຽງ​​ຍືນ ​ນະ​ຄອນ​ຫລວງວຽງ​ຈັນ ໃຫ້​ຮູ້​ວ່າ: ການ​ເຮັດ​ບຸນ ​ຫໍ່​ເຂົ້າ​ສະ​ຫລາກ ແມ່ນ​ການ​ປະ​ຕິ​ບັດ ​ຮີດ​ຄອງ​ປະ​ເພ​ນີ​ ອັນ​ດີ​ງາມ​ຂອງ​ຄົນ​ລາວ​ ຊາວ​ພຸດ​ທີ່​ໄດ້​ປະ​ຕິ​ບັດ​ ກັນ​ມາ​ແຕ່​ລຸ້ນ​ປູ່​ຍ່າ​ຕາ​ຍາຍ ແລະ ຕາມ​ການບອກ​ເລົ່າ​ຕໍ່ກັນ​ມາ​ວ່າ​ການ​ເຮັດ​ບຸນ​ນີ້​ ແມ່ນ​ການ​ສົ່ງ​ຄືນ ດວງວິນ​ຍານ​ທີ່​ໄຮ້ ຍາດ​ຂາດ​ມິດ​ສັດ​ນະ​ຮົກ (ເຜດ) ທັງ​ຫລາຍ​ກັບ​ຄືນ​ສູ່​ນະ​ຮົກ ແລະ ຍັງ​ເປັນ​ການ​ອຸ​ທິດ​ ບຸນ​ກຸ​ສົນ​ໃຫ້​ຍາດ​ຕິ​ພີ່​ນ້ອງ, ເຈົ້າ​ກຳ​ນາຍ​ເວນ ແລະ ສັດ​ເດຍ​ລະ​ສານ​ຕ່າງໆ ​ໃຫ້​ໄດ້​ຮັບ​ບຸນ​ກຸ​ສົນ​ ທີ່​ຍາດ​ຕິ​ພີ່​ນ້ອງ​ເຮັດ​ໃຫ້​ໃນ​ຄັ້ງ​ນີ້.

ສຳ​ລັບ​ການ​ປະ​ຕິ​ບັດ ​ຮີດ​ຄອງ​ປະ​ເພ​ນີ​ຕ່າງໆ ​ລວມ​ທັງ​ບຸນ​ຫໍ່​ເຂົ້າ​ສະ​ຫລາກ​ ນີ້​ຖື​ວ່າ​ຖືກ​ຕາມ​ຮີດ​ຄອງ​ ປະ​ເພ​ນີ​ພໍ​ສົມ​ຄວນ, ແຕ່​ກໍ​ຍັງ​ມີ​ຫລາຍ​ຢ່າງ ​ທີ່​ຍັງ​ຂາດ​ຕົກ​ບົກ​ພ່ອງ ໂດຍ​ສະ​ເພາະ​ແມ່ນ​ ການ​ນຸ່ງ​ຖື​ບາງ​ຄົນ​ຍັງ​ບໍ່​ທັນ ​ເປັນ​ລະ​ບຽບ​ຮຽບ​ຮ້ອຍ, ຍັງ​ມີ​ການ​ນຸ່ງ​ເຄື່ອງ​ທີ່​ສັ້ນ​, ເປີດ​ເຮືອນ​ຮ່າງ​ເຂົ້າ​ວັດ​ກໍ່​ມີ ເຊິ່ງ​ບໍ່​ເໝາະ​ສົມ ແລະ ບໍ່​ຖື​ກ​ກັບ​ກາ​ລະ​ເວ​ລາ, ສະ​ຖານ​ທີ່ ແລະ ຮີດ​ຄອງ​ປະ​ເພ​ນີ​ທີ່​ເຄີຍ​ເຮັດ​ມາ.

​ພະ​ຄຳອາ​ຈານ​ເພົາ ຍັງ​ໃຫ້​ຮູ້​ຕື່ມ​ວ່າ: ການ​ເຮັດ​ບຸນ​ ຫໍ່​ເຂົ້າ​ສະ​ຫລາກ​ນີ້​ ແມ່ນ​ການ​ຮັກ​ສາ​ຮີດ​ຄອງ​ ປະ​ເພ​ນີ​ອັນ​ດີ​ງາມ​ ຂອງ​ຄົນ​ລາວ​ຊາວ​ພຸດ​ແລ້ວ ​ຍັງ​ສອນ​ໃຫ້​ຮູ້​ເຖິງ​ຄວາມ​ກະ​ຕັນ​ຍູ່ ​ກະ​ຕະ​ເວ​ທີ ​ຕໍ່​ຍາດ​ຕິ​ພີ່​ນ້ອງ, ພໍ່​ແມ່​ຜູ້​ທີ່​ລ່ວງ​ລັບ​ໄປ​ແລ້ວ, ນອກ​ຈາກ​ນີ້​ແລ້ວ​ຍັງ​ເປັນ​ການ​ສ້າງ​ຄຸນ​ງາມ ​ຄວາມ​ດີ​ດ້ວຍ​ການ​ເຂົ້າ​ວັດ ​ຟັງ​ທຳ​ຕາມ​ຄຳ​ສັ່ງ​ສອນ​ ຂອງ​ພະ​ພຸດ​ທະ​ສາສະ​ໜາ.
ກອບ

**ຄຳ “ກອບ” ​ໃນ​ພາສາລາ​ວ**

ຄັງສາງຄຳສັບໃນພາສາລາວ ກໍ່ຄືພາສາອື່ນໆ ຂອງໂລກມີການຂະຫຍາຍຕົວ ໄປຕາມຈັງຫວະ ການພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ ໃນແຕ່ລະ ໄລຍະ, ຕາມຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການຂອງການ ຄົບຄ້າສະມາຄົມ ຂອງຄົນໃນສັງຄົມ ກໍ່ຄືຕໍ່ ການຄົ້ນຄວ້າ-ຮໍ່າຮຽນ.

ກ່ຽວຂ້ອງກັບ ຫົວບົດ, ຄຳ “ກອບ” ໃນພາລາລາວ ເປັນໄດ້ ຫລື ເຮັດໜ້າທີ່ ໄດ້ທັງຄຳນາມ, ກຳມະຫລື ກິລິຍາ ແລະ ຄຳຄຸນນາມ ຫລື ວິເສດ ຕາມແຕ່ລະບໍລິບົດ ຂອງການສື່ຄວາມໝາຍ. ໃນພົດຈະນານຸກົມ ພາສາລາວຂອງທ່ານ ດຣ. ທອງຄຳ ອ່ອນມະນີສອນ ພິມປີ 2008 ໄດ້ບັນຈຸຄຳ “ກອບ” ເອົາໄວ້ໃນໜ້າທີ 84-85 ຄື:  

ກອບ(1) ໃນຄວາມໝາຍ ທີ່ເປັນຄຳນາມ, ໝາຍເຖິງມາດຕາຕວງ ຄື ສອງກຳເປັນໜຶ່ກອບ; 

ກອບ(2) ໃນຄວາມໝາຍ ຄຳກຳມະ, ໝາຍເຖິງຕັກ ຫລື ກຳ ດ້ວຍມືທັງສອງຂ້າງ ລວມກັນ ເອີ້ນວ່າ ກອບ; 

ກອບ(3) ໃນຄວາມໝາຍ ຄຳຄຸນນາມ ຫລື ວິເສດ, ໝາຍເຖິງຂອບ ເຊັ່ນ ຕາກຢາໃຫ້ກອບ ຫລື ຂອບກໍ່ວ່າ.

ໃນຄວາມໝາຍ ທາງວັດຈະນະ ຕາມການສຶກສາ, ຄຳ “ກອບ” ທີ່ເຮັດໜ້າທີ່ ເປັນຄຳນາມ, ໝາຍເຖິງ ລັກສະນະນາມ, ນິຍົມໃຊ້ໃນວະລີ, ປະໂຫຍກດັ່ງວ່າ: ເຂົ້າເປືອກໜຶ່ງ ກອບກັບເຂົ້າຝ້າງໜຶ່ງກຳ, ໃນກະບຸງເຫລືອ ເຂົ້າສານແຕ່ສອງ ກອບ…ດັ່ງນີ້ເປັນຕົ້ນ. ຄຳ “ກອບ” ເຮັດໜ້າທີ່ເປັນກຳມະ, ໝາຍເຖິງອາການ ຂອງຄົນໃຊ້ມືສອງເບື້ອງແບອອກ ແລ້ວເອົາມາ ຕິດໂກບກັນ ໃນລັກສະນະ ເປັນຄືໂອ່ງ ເພື່ອໂຕ່ງ, ຊວ້ານ, ຕັກເອົາວັດຖຸໃດໜຶ່ງ ທີ່ມີລັກສະນະເປັນຝຸ່ນ, ເມັດ, ແກ່ນ, ນໍ້າ… ສ່ວນຄຳ “ກອບ” ເຮັດໜ້າທີ່ ເປັນຄຸນນາມ, ໝາຍເຖິງຄຸນລັກສະນະ ຂອງນາມໃດໜຶ່ງ ເປັນຕົ້ນຈຳພວກອາຫານປີ້ງ, ຈີ່, ຈືນ ຈົນພ່ອຍ ເອີ້ນວ່າ  ກອບ ຫລື ຂອບ ເຊິ່ງອາດຈະເກີດ-ກຳນົດ ຄຳຕາມສຽງ ຫລື ຄ້າຍຄື ຈຳພວກ ຄຳສອນສຽງ(ສັດ), ເວລາຫຍໍ້າອາຫານປີ້ງ, ຈີ່, ຈືນທີ່ ແຫ້ງຜ່ອຍ(ແຕກ, ຫັກ, ຫຍໍ້າງ່າຍ) ສຽງດັງກອບ, ຂອບ…(ມະໂນ ຕາມສຽງ) ຫລື ຈຳພວກໃບ, ກ້າງ-ກິ່ງໄມ້, ໃບຢາ… ແຫ້ງດ້ວຍການ ຕາກແດດ, ຢ້າງໄຟ…ແຫ້ງຫລາຍ  ໃຊ້ວ່າ “ກອບ” ເຊັ່ນ: ຕາກຢາຈົນ ແຫ້ງກອບດັ່ງນີ້ເປັນຕົ້ນ.
ນ້ຳຖ້ວມ

**ຄຳທີ່ໃຊ້ ໃນຄວາມໝາຍ “ນ້ຳຖ້ວມ” ໃນພາສາລາວ**

ເພື່ອໃຫ້ເຂົ້າບັນຍາກາດຍາມຝົນມີນໍ້າອັ່ງ, ນໍ້ານອງ, ນໍ້າຖ້ວມ, ນໍ້າໄຫລຊຸ…ມື້ນີ້ນຳເອົາຄຳລາວທີ່ ມີເຄົ້າຈາກພາສາປາລີ ໃຊ້ໃນຄວາມໝາຍກວມເຖິງ“ນໍ້າຖ້ວມ” ສ້າງຄວາມເສຍຫາຍຫລາຍອັນມາສະເໜີນັ້ນແມ່ນຄຳທີ່ເຫັນເລື້ອຍໆຄື “ອຸທົກກະໄພ”.

ໃນຕໍາລາຮຽນໄວຍາກອນລາວ ໄດ້ເວົ້າເຖິງການສົນທິຄຳອະທິບາຍ ແຈ້ງໃນລະດັບໜຶ່ງ ກ່ຽວກັບຄຳທີ່ຍົກຂຶ້ນຂ້າງເທິງນີ້ ຄື: ອຸທະກະ+ ພະຍະ= ອຸທະກະໄພ (ພະຍະເປັນໄພ, Xະ ສອງຕົວແປງເປັນຮູບໄມ້ກັນ=ພັຍ, ແຕ່ອັກສອນລາວມີຮູບ ໄX= ໄພ). ສ່ວນຄຳ “ອຸທະ ກະ” ເຊິ່ງໝາຍເຖິງ “ນໍ້າ, ແມ່ນໍ້າ…” ກໍ່ແປງຮູບສະຫລະ ຕາມຫລັກແປງອັກສອນ: ທະກະ, ສະຫລະ Xະ ສອງຕົວຊ້ອນກັນ...ແປງເປັນໄມ້ກົງ (ໃນກໍລະນີຄຳທີ່ຍົກຂຶ້ນ) ເປັນອຸທົກ; ການໃຊ້ໃນຕົວຈິງສ່ວນຫລາຍ ຈຶ່ງນິຍົມຮູບຄຳ “ອຸທົກກະໄພ”, ແຕ່ຈະ ໃຊ້ໃນຮູບ “ອຸທະ ກະໄພ” ກໍ່ໄດ້ ຄວາມໝາຍ ແລະ ພົບເຫັນການໃຊ້ ໃນພາສາກະວີ ແລະ ເປັນສຳນວນບາງຄັ້ງຄາວ.

ໃນພົດຈະນານຸກົມ ພາສາລາວ ຂອງທ່ານ ດຣ. ທອງຄຳ ອ່ອນມະນີສອນ ພິມປີ 2008 ແລະ ຂອງ ທ່ານ ສີວຽງແຂກ ກອນນີວົງ ພິມປີ 2005 ໄດ້ບັນຈຸຄຳ “ອຸທົກກະໄພ” ໄວ້ເຊັ່ນດຽວກັນ ໂດຍອະທິບາຍ ຄວາມໝາຍທາງວັດຈະນະວ່າ: ອຸທະກະໄພ ເປັນຄຳນາມ (ເຄົ້າມາຈາກພາສາປາລີ) ຄວາມໝາຍ: ໄພອັນຕະລາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນຈາກນໍ້າຖ້ວມ. ອຸທົກກະໄພ ກໍ່ວ່າ.
ອໍ

**ຄຳ "ອໍ" ໃນພາສາລາວ**

ຄຳ “ອໍ” ເປັນຄຳລາວແທ້, ສັງເກດໄດ້ງ່າຍຄື ເປັນຄຳປ່ຽວ, ຄຳທີ່ເປັນພະຍາງດຽວ (ຄວາມຈິງພາສາລາວ ກໍ່ມີທັງຄຳປ່ຽວ ແລະ ຄຳປະສົມ), ບໍຈຳເປັນຕື່ມ ຄຳອື່ນກໍ່ມີ ຄວາມໝາຍ ແລະ ຖ້າປະກອບເປັນວະລີ ແລະ ປະໂຫຍກ ກໍ່ຍິ່ງໄດ້ຄວາມໝາຍ ຕາມຄວາມຕ້ອງການ ຂອງການ ສື່ສານ ນັ້ນໆຍິ່ງຂຶ້ນຕື່ມ.

ຄຳ “ອໍ” ເປັນຄຳກຳມະ, ໝາຍເຖິງອາການຂອງຄົນ, ສັດ, ພາຫະນະ, ຊັບພະສິ່ງຕາມທຳມະຊາດ ມີຈຳນວນຫລາຍ (ຖ້າເປັນຄົນກໍ່ແມ່ນ ຫລາຍໆຄົນ, ສັດກໍ່ຫລາຍໆຕົວ, ພາຫະນະກໍ່ຫລາຍໆຄັນ…) ໄປໂຮມ ຫລື ເຕົ້າໂຮມຢູ່ນໍາກັນ ຫລວງຫລາຍ ເພື່ອເບິ່ງຊົມເຫດ ການສິ່ງໃດໜຶ່ງ, ເພື່ອແຜ່ຂະຫຍາຍພັນ ເພື່ອກິນອາຫານ (ສັດ)  ຫລື ໄປໂຮມກັນ ໂດຍມີທັງແບບບໍ່ໄດ້ມີ ການວາງແຜນຕັ້ງໃຈ ແລະ ເປັນໄປເກີດຂຶ້ນ ຕາມທຳມະຊາດບັງເອີນ. ຕາມປຶ້ມພົດຈະນານຸກົມ ພາສາລາວ ຂອງທ່ານ ດຣ. ທອງຄຳ ອ່ອນມະນີສອນ, ພິມປີ  2008 ບັນຈຸຄຳນີ້ໄວ້ ໃນໜ້າທີ 827 ຄື: ເປັນເປັນກຳມະ, ອະທິບາຍຄວາມໝາຍ: ອັ່ງ,  ໂຮມ, ຄັບຄັ່ງ ເຊັ່ນ: ປາທີ່ມາອໍອັ່ງກັນ ຢູ່ໜ້າຕ້ອນໜ້າໄຊ ຮຽກວ່າປາອໍທໍຕ້ອນກໍ່ວ່າ ດັ່ງວ່າ “ເຫັນວ່າປາທໍຕ້ອນຊິຄອງ ຕຳປາແດກ ບໍ່ເປັນໃດ”(ຜະຫຍາ).

ຄຳ “ອໍ” ຍັງໃຊ້ກັບບໍລິບົດອື່ນ ເພື່ອສື່ຄວາມໝາຍ ການໂຮມຂອງຄົນ ຈໍານວນຫລາຍເບິ່ງສິ່ງໃດໜຶ່ງ, ເຫດການໃດໜຶ່ງເຊັ່ນ: ຄົນອໍກັນ ເບິ່ງລົດຕໍາກັນ ຈົນເຕັມທາງ, ປາຂຶ້ນອໍໃນຍາມເຂົ້າພັນສາ, ຝູງລີງອໍກິນ ນໍ້າແຄມທ່າ…ນອກນັ້ນຄໍາ “ອໍ” ຍັງນິຍົມໃຊ້ປະສົມ ກັບຄຳອື່ນ ເປັນຄຳ ປະສົມ ເພື່ອໃຫ້ໄດ້ຄວາມໝາຍ ໃນການສື່ສານຂຶ້ນຕື່ມ ກໍ່ມີດັ່ງຄຳ: ລົດອັ່ງອໍເຕັມຢູ່ສີ່ແຍກ...ຍ້ອນນໍ້າຖ້ວມທາງ, ແຕ່ຄຳ “ລະອໍ” ບໍ່ແມ່ນຄຳ ປະສົມໃນພາສາລາວ, ມັນເປັນຄຳມາຈາກ ພາສາຂະແມ ເຮັດໜ້າທີ່ຂະຫຍາຍຄວາມ, ມີຄວາມໝາຍ ກົງກັບຄຳ“ງາມ, ຈົບງາມ” ໃນພາສາ ລາວ ນິຍົມໃຊ້ເປັນວະວີ ເຊັ່ນ: ລະອຽດລະອໍ.

ຄຳ “ອໍ” ສ່ວນໃຫຍ່ໃຊ້ເພື່ອ ບົ່ງບອກອາການຂອງ ສິ່ງທີ່ນັບຈຳນວນໄດ້ ເຖິງວ່າບໍ່ລະອຽດເທົ່າໃດກໍ່ຕາມ, ແຕ່ສຳລັບສິ່ງທີ່ນັບບໍ່ໄດ້ ເຊັ່ນນໍ້ານິຍົມໃຊ້ ນໍ້າອັ່ງ-ຖ້ວມ, ອັ່ງລົ້ນ; ບໍ່ນິຍົມໃຊ້ນໍ້າອໍ ຫລື ນໍ້າອັ່ງອໍ ດັ່ງນີ້ເປັນຕົ້ນ.
ເຜົ່າກະ​ຕູ

ກົກ​ເຄົ້າ​ເຫງົ້າ​ກໍ​ ຂອງ​ຊົນ​ເຜົ່າກະ​ຕູ ​ແມ່ນ​ມາ​ຈາກ​ກະ​ຕູ​ຢ່ວນ, ອາຕວກ ຟາກສາຍ​ພູ​ຫລວງ ເບື້ອງຫວຽດ​ນາມ, ຫວຽດ​ນາມ ເອີ້ນ​ເຂົາ​ເຈົ້າ​ວ່າ “ໂບ​ຕອກ​ກະ​ຕູ” ເມື່ອ​ຖືກ​ການ​ຕັດ ​ແບ່ງ​ດິນ​ແດນ​ກະຕູ​ ຖືກ​ດຳ​ລົງ​ຊີ​ວິດ ​ບ່ອນ​ເດີມ​ຈຳ​ນວນ​ໜຶ່ງ, ຈຳ​ນວນ​ໜຶ່ງ​ມີ​ການ​ຫຍັບ​ຍ້າຍ ​ດຳ​ລົງ​ຊີ​ວິດ​ເກັບ​ຜັກ​ປ່າ, ຫາ​ໝາກ​ໄມ້​ທຳ​ມະ​ຊາດ ​ຕາມຍອດຫ້ວຍ​ຮ່ອມ​ພູ, ຕັ້ງ​ຕູບ​ປຸກ​ຖຽງ​ ຢູ່​ອາ​ໄສ​ຕາມ​ໄຮ່, ສວນເຂດ​ອາ​ເຣິງ-ອາບານ ພາກ​ຕາ​ເວັນ​ອອກ​ ສາຍ​ພູ​ຫລວງຫ່າງ​ໄກ​ ບ້ານ​ບໍ່​ຢາກ​ກັບ​ຄືນ.

ແນວ​ຄິດ​ຢາກ​ເປັນ​ເຈົ້າ​ຖິ່ນ ​ເຈົ້າ​ຖານ​ການ​ຕັ້ງ​ຊື່​ບ້ານ​​ ຈຶ່ງ​ເອົາຕາມ​ຜູ້​ກົກ​ເຫລົ່າ, ຊື່​ເຜົ່າ ຫລື ກຸ່ມ​ພາ​ສາ​ຕາມ ​ຊື່​ພູ​ຜາ​ຫ້ວຍ​ນ້ຳຜັກ ປ່າໝາກ​ໄມ້ສຽງ​ສັດຮ້ອງ ແລະ ສິ່ງ​ບັງ​ເອີນອື່ນໆ ເປັນ​ຊື່ຮຽກ​ເຜົ່າ ຫລື ກຸ່ມ​ພາ​ສາ​ຕະ​ກຸນ​ ຂອງຕົນ​ຕາມ​ ທຳ​ມະ​ຊາດ​ຄື: ຫ້ວຍ​   ຕ​ຣິ້ວ, ດາກ​ກັງ ແລະ ຫ້ວຍ​ຣາກ​ແງ່ ຫລື ສຽງນົກກົກ​ຮ້ອງ( ນົກ​ອາເຣົາ ແລະ ກຶນ ກຶວ! ກຶນ​ກຶວ), ສຽງຈັກ​ຈັ່ນ​ຮ້ອງ (ແວ່!ແວ່). ການ​ຫຍັບຍ້າຍ ຈາກ​ບ່ອນ​ເກົ່າ​ໄປ​ບ່ອນ​ໃໝ່​ ຍ່ອມ​ມີ​ການ​ສູນ​ເສຍ​ຊັບ ແລະ ຊີ​ວິດເມື່ອ​ຫິວ​ໂຫຍ ​ເຈັບ​ປວດ​ລົ້ມຕາຍຖື​ວ່າ ປ່າ​ເຂັດ​ດິນ​ຂວາງ, ເມື່ອ​ແນວນັ້ນເກີດ ​ມີ​ການບະ​ຜີ ເພື່ອ​ຊູ​ກຳລັງໃຈ ​ຜູ້​ເຈັບປ່ວຍແຕ່​ບໍ່​ທັນສິ້ນ​ສຸດ ຈາກ​ຄວາມ​ຢາກ​ມີ​ຊີ​ວິດ​ຕໍ່​ໄປ​ ຕ້ອງ​ປະຮ້າງບ່ອນ​ເກົ່າ ຍົກ​ຍ້າຍ​ຫຍັບ​ວຽນ​ໄປ- ມາ​ເຂດ​ເຄີຍ​ທຳ​ມາ​ຫາ​ກິນ ເຖິງເຂດ​ອາ​ເຣິງ ອາ​ບາ​ລ ປະ​ນາງ ອາ ບວ​ລ ອາ​ຕຽດຈະ​ກົງ, ປັດ​ຈຸ​ບັນ​ເອີ້ນ​ວ່າ​ ກະ​ຕູ​ອາ​ສານຈາກອາບວລ ຈະ​ກົງ​ໄປ​ຕັ້ງ​ຖິ່ນ​ຖານ ​ບ້ານໃຫຍ່ເຂດ​ພູ​ຕາງ​ອາ​ລາງ ເກີດ​ມີ​ຄວາມເອີ້ນ​ກັນ​ວ່າ ​ກະ​ຕູ​ຕາງ, ກະ​ຕູ​ຕ​ຣິ້ວ ແລະ ດາກ​ກັງ ກໍຍ້ອນ​ການ​ອົບ​ພະ​ຍົບ ຈາກ​ກະ​ຕູ​ອາ​ເຣິງ, ອາ​ລັງ​ພາກ​ຫວຽດ​ນາມ ມາ​ປີ ຄສ 1830, ຍ້ອນ​ອຶດ​ຫິວ​ລົ້ມ​ຕາຍ ຕ້ອງ​ຍ້າຍ​ຖິ່ນ​ຖານ ​ບ້ານ​ເຮືອນ​ມາ​ເຂດ​ຫ້ວຍ​ຕ​ຣິ້ວ ​ເມືອງ​ດາກ​ຈຶງ ປັດ​ຈຸ​ບັນ, ສ່ວນ​ກະ​ຕູ​ດາກ​ກັງ ໄດ້​ແຍກ​ຈາກ​ບ້ານ​ຕ​ຣິ້ວ ຍ້າຍ​ຢູ່​ຫ້ວຍ​ກັງ ເລີຍ​ເອີ້ນ​ວ່າ ດາກ​ກັງ​ຕະ​ຫລອດ​ ປັດ​ຈຸ​ບັນ.

*ທາງ​ດ້ານ​ວັດ​ທະ​ນະ​ທຳ- ສັງ​ຄົມ ແລະ ດ້ານ​ເສດ​ຖະ​ກິດ​ ຊົນ​ເຜົ່າ​ກະ​ຕູ ປະ​ກອບ​ມີ​ແຊງ ແລະ ກຸ່ມ​ພາ​ສາ​ຄື:* ແຊງ​ຕ​ຣິ້ວ ແລະ ດາກ​ກັງ, ກຸ່ມ​ພາ​ສາ​ເຄີຍ​ເອີ້ນ​ວ່າ: ກະ​ຕູ​ອາ​ສານ​ໂດ, ກະ​ຕູ​ຕາງ ຫລື ປ​ຣັ​ລ​ເວ​ລ, ກະ​ຕະ​ນົກ ຫລື ຣາກ​ແງ່(ເອີ້ນ​ວ່າ ກະ​ຕູ​ອາ​ໂນ), ກະ​ຕູ​ແວ ຫລື ອາ​ຫວາງ​ແສງ, ກະ​ຕູ​ປັ້ນ​ໝໍ້ ຫລື ກະ​ຕູ​ແຣງ, ກະ​ຕູ​ເປືອງ​ອາ​ຕອກ.

ກະ​ຕູ​ຣາກ​ແງ່ (ກະ​ຕູ​ນົກ) ກໍ​ມາ​ຈາກ​ອາ​ບາ​ລ​ປະ​ນາງ, ປະ​ນອນ​ຫຍັບ​ຍ້າຍ ​ຕາມ​ລຳ​ລະ​ແງ່​ເລີຍ​ເອີ້ນ​ກັນ​ວ່າ​ ກະ​ຕູ​ຣາກ​ແງ່ (ກະ​ຕູ​ນົກ​ອາ​ເຣົາ ແລະ ກຶນ​ກຶວ) ກະ​ຕູ​ອາ​ຫວາງ​ແສງ (ກະ​ຕູ​ແວ່) ກ່ອນ​ນີ້​ຫລາຍ​ພັນ​ປີ​ ເຂົາ​ເຈົ້າ​ດຳ​ລົງ​ຊີ​ວິດ ​ຢູ່​ຝັ່ງ​ທະ​ເລ​ເຫວ່​ອາ​ເລື້ອຍ​ຕາມ​ນິ​ທານ ​ເຜົ່າ​ກະ​ຕູ​ເລົ່າ​ຕໍ່​ກັນ​ມາ​ວ່າ ລະ​ງີທະ​ເລ​ຖ້ວມ​ໂລກ, ເຜົ່າ​ກະ​ຕູ​ເປືອງ​ ທີ່​ດຳ​ລົງ​ຊີ​ວິດ​ຫາ​ປາ ​ໂດຍ​ເຮືອ​ມົນ​ໝໍ້​ຂາງ 10 ຫູ​ໄດ້​ຟູຫຍັບ​ຫາ​ຝັ່ງ​ ຟູ​ສູງ​ເຖິງ​ຮ່ອມ ຍອດ​ຫ້ວຍ​ໂຕ​ລ, ອາ​ຊາບ​ມາ​ຝັ່ງ​ນີ້ ນ້ຳ​ບົກ​ລົງ​ເຮືອ​ ກໍ​ໄດ້​ຄ້າງ​ໂຄກ ​ຈຳ​ນວນ​ຄົນ​ ໃນ​ເຮືອ​ດັ່ງ​ກ່າວ​ໄດ້​ເລີ່ມ​ຕັ້ງ​ຕົ້ນ​ຕັ້ງ​ຕົວ​ ໃນ​ການ​ປຸກ​ສ້າງ​ເຮືອນ​ບ້ານ ແລະ ທຳ​ມາ​ຫາ​ກິນ​ ຢູ່​ຟາກ​ພູ​ຫລວງ​ເບື້ອງນີ້.

ຫລາຍ​ສະ​ຕະ​ວັດ​ ເຖິງ​ປັດ​ຈຸບັນ ​ສະ​ພາບ​ການ​ຫຍັບ​ຍ້າຍ​ບ້ານ ແລະ ພົນ​ລະ​ເມືອງ ​ເຜົ່າ​ກະ​ຕູ​ຕາງ (ປ​ຣັລ ເວ​ລ) ແລະ ກະ​ຕູ​ອື່ນໆ ໄດ້​ຢູ່​ສະ​ຫລັບສັບ ຊ້ອນ​ກັບ​ເຜົ່າ​ອື່​ນຄື: ເມືອງ​ເລົ່າ​ງາມ, ເມືອງ​ສາ​ລະວັນ; ເມືອງ​ປາກ​ຊ່ອງ, ບາ​ຈຽງ, ປາກ​ເຊ ແຂວງ​ຈຳ​ປາ​ສັກ; ເມືອງ​ທ່າ​ແຕງ ແລະ ລະ​ມາມມ​ແຂວງ​ເຊກອງ.

## ອ້າງອີງ 
## ບັນນານຸກົມ
ເສື່ອ

**ຄຳ: ເສື່ອ ແລະ ສາດ ໃນພາສາລາວ**

ໃນກຸ່ມຄຳທີ່ເປັນຄຳນາມ ບອກເຖິງຊື່ເອີ້ນວັດຖຸ ທີ່ຄົນເຮົາປະດິດຂຶ້ນ ແລະ ໃຊ້ປູນອນໃນພາສາລາວຫລັກໆ ແຕ່ເດີມດາມາມີຄຳ: ສາດ, ເສື່ອ ເຊິ່ງເປັນຄຳໂດດພະຍາງດຽວ, ໃຊ້ແລ້ວກໍ່ໄດ້ຄວາມໝາຍ ຄົບຖ້ວນໃນຕົວຂອງມັນ ໂດຍບໍ່ຈຳເປັນອະທິບາຍຕື່ມກໍ່ໄດ້.

ຄຳ “ເສື່ອ”,  ພົດຈະນານຸກົມພາ ສາລາວຂອງ ດຣ. ທອງຄຳ ອ່ອນມະນີສອນ ພິມ ປີ 2008 ລະບຸວ່າ ເປັນຄຳນາມ, ໝາຍເຖິງ ເຄື່ອງປູນອນ, ຫຍິບດ້ວຍ ຜ້າແພແລ້ວ ຍັດດ້ວຍນຸ່ນ, ມີຄຳກອນພື້ນທ້າວ ຮຸ່ງ ທ້າວ ເຈືອງ ເປັນຕົວຢ່າງວ່າ: “…ຄີງແພງນອນເສື່ອ ພຽງທຽມທ້າວ”.

ແຕ່ໃດມາການໃຊ້ຄຳວ່າ ເສື່ອ ໃນພາສາລາວ, ເຖິງວ່າບໍ່ມີຄຳວ່າ ປູນອນ ຫລື ນອນ ມາປະກອບຕໍ່ທ້າຍ ກໍ່ໄດ້ຄວາມໝາຍ ຫລື ສາມາດສື່ ຄວາມໝາຍ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຕ້ອງ ອະທິບາຍ, ຍ້ອນຄຳ “ເສື່ອ” ໂດຍພື້ນຖານແລ້ວ ແມ່ນໃຊ້ປູນອນ ໂດຍສັງເກດຈາກຮູບຊົງ ນ້ອຍໃຫຍ່ແລ້ວແຕ່ ຜູ້ເຮັດຕ້ອງການ, ແຕ່ຈຸດລວມທີ່ຄືກັນນັ້ນ ແມ່ນຄວາມ ຍາວທີ່ຕ້ອງຖື ເອົາຄວາມຍາວຂອງລຳຕົວ ຫລື ຮ່າງຂອງຄົນເຮົາ ເປັນພື້ນຖານ ໃນການເຮັດເສື່ອ. ຕັ້ງແຕ່ເດີມດາມາ ແມ່ນເຮັດຂຶ້ນມາ ເພື່ອປູນອນ, ແຕ່ປັດຈຸບັນ ກໍ່ມີບາງຄັ້ງຄາວ ທີ່ເສື່ອຖືກນຳໄປໃຊ້ປູນັ່ງ ເພື່ອໃຫ້ນັ່ງໄດ້ ຫລາຍລຽນກັນ (ບາງເທື່ອເຫັນໃຊ້ປູ ໃຫ້ພະສົງນັ່ງ ໃນເວລານິມົນເພິ່ນ ໄປບຸນເຮືອນ...) ໃນກໍລະນີທີ່ບໍ່ມີແນວປູນັ່ງ ຫລື ສະໜາ (ບາງທ້ອງ ຖິ່ນ ກໍ່ວ່າຜ້ານັ່ງ).

ປັດຈຸບັນເຮົາເຫັນ ການໂrສະນາຂາຍ ເສື່ອບາງກໍລະນີພິມຄຳ: ເສື່ອນອນ, ຄຳຕໍ່ທ້າຍຄິດວ່າ ຜູ້ທີ່ສື່ຄວາມໝາຍ ຕ້ອງການໃຫ້ແຈ້ງຂຶ້ນ ຫລືບໍ່, ແຕ່ໃນຄວາມໝາຍຂອງ ພາສາລາວແລ້ວໃຊ້ຄຳ: ເສື່ອ ຄົນລາວເຂົ້າໃຈດີວ່າ ເປັນເຄື່ອງໃຊ້ປູນອນ. ສົມທຽບຄຳນີ້ ໃນກຸ່ມພາສາລາວ-ໄຕ, ໃນພາສາໄທຄຳນີ້ ມີຄວາມໝາຍກົງກັບຄຳ “ສາດ” ໃນ ພາສາລາວ.

ສ່ວນຄຳ “ສາດ” ໃນພົດຈະນານຸກົມ ພາສາລາວ ຂອງທ່ານ ດຣ ທອງຄຳ ອ່ອນມະນີສອນ ໄດ້ລະບຸຄວາມໝາຍໄວ້ 3 ກໍລະນີຄື: ເປັນຄຳນາມ 1 : ເຄື່ອງປູນອນ ແລະ ນັ່ງ ເປັນຜືນ, ຕໍ່າ ຫລື ສານດ້ວຍຜື, ປໍກ້ວຍ, ຫຍ້າຕອກ, ຫວາຍ; ເປັນ ຄຳນາມ 2: ໝາຍເຖິງ ຕຳລາວິຊາການ, ຄວາມຮູ້ວິຊາການ (ໃນຄວາມໝາຍນີ້ ມາຈາກເຄົ້າພາສາ ສັນສະກິດ); ໃນກໍລະນີ ເປັນຄຳກຳ ມະໝາຍເຖິງອາການ ຫລື ການກະທຳຂອງຄົນ ໃຊ້ມືຈັບໂອ, ຊາມ, ຫມໍ້…ທີ່ມີນ້ຳແກວ່ງແຂນ ໄປໜ້າຢ່າງແຮງ ເພື່ອໃຫ້ນ້ຳອອກ ຈາກໃນໂອ, ຊາມ, ໝໍ້ໃຫ້ກະຈາຍອອກ ດັ່ງນີ້ເປັນຕົ້ນ.
Šiprage

**ປ່າ** (Šiprage) ເປັນຫມູ່ບ້ານໃນ ບອດເນຍແລະເຮີ, ເທດສະບານ Kotor Varos.

## ພູ​ມິ​ອາ​ກາດ
## ເອກະສານ
## ລິ້ງຄ໌ພາຍນອກ
* [http://opstinakotorvaros.com/ ]
*http://www.maplandia.com/bosnia-and-herzegovina/republika-srpska/siprage/ Maplandia
*http://www.satellitecitymaps.com/europe-map/bosnia-and-herzegovina-map/federation-of-bosnia-and-herzegovina-map/%C5%A1iprage-map/
*http://www.distancesfrom.com/distance-from-Siprage-to-Banja-Luka-Bosna-i-Hercegovina/DistanceHistory/5243320.aspx
*http://www.maplandia.com/bosnia-and-herzegovina/republika-srpska/siprage/ Maplandia
*http://www.satellitecitymaps.com/europe-map/bosnia-and-herzegovina-map/federation-of-bosnia-and-herzegovina-map/%C5%A1iprage-map/
*http://www.distancesfrom.com/distance-from-Siprage-to-Banja-Luka-Bosna-i-Hercegovina/DistanceHistory/5243320.aspx
*http://www.udaljenosti.com/bosna/- Distances in B&H
ໝວດ:ປະເທດບົດສະນີແຮກເຊໂກວີນ
ຢ້າງ

**ຄໍາ "ຢ້າງ " ໃນພາສາລາວ**

ໃນພາສາລາວ ມີຄຳທີ່ໃຊ້ ບົ່ງບອກອາການ, ລັກສະນະການໃຊ້ໄຟ ເຂົ້າໃນການປຸງແຕ່ງ, ຮັກສາອາຫານ ແບບລາວມີຫລາຍ ເຊິ່ງໄປຕາມລັກ ສະນະຕົວຈິງນັ້ນໆ. ພ້ອມດຽວກັນໃນຄຳລາວ ທ້ອງຖິ່ນຕ່າງໆ ກໍ່ຍັງມີຄວາມຫລາກຫລາຍ ພໍສົມຄວນເຊິ່ງຖືວ່າຄົນລາວເຮົາ ມີຄວາມຊຳນານ ໃນການໃຊ້ໄຟ ໃນການດຳລົງຊີວິດ ມາແຕ່ດຶກດຳບັນ ແລະ ປະດິດຄຳຂຶ້ນມາ ໃຊ້ຢ່າງເໝາະສົມ ເຊັ່ນຄຳ : ຢ້າງ, ປີ້ງ, ຈີ່, ຂາງ, ລົນ, ເຜົາ, ຈູດ… ດັ່ງນີ້ເປັນຕົ້ນ.

ມື້ນີ້ ຂໍຍົກຄຳ “ ຢ້າງ “ ມາແລກປ່ຽນກັບທ່ານຜູ້ອ່ານ ທີ່ຮອບຮູ້ ແລະ ຮັກພາສາແມ່. ຕາມວັດຈະນຸກົມ ພາສາລາວ ທີ່ຄົ້ນຄວ້າຮິບໂຮມ ແລະ ຮຽບຮຽງໂດຍ ທ່ານ ສີວຽງແຂກ ກອນນິວົງ, ພິມປີ 2005 ບັນຈຸຄຳ “ຢ້າງ” ໄວ້ວ່າເປັນຄຳກຳມະ, ໝາຍເຖິງເອົາຊີ້ນ ຫລື ປາໃສ່ຫິ້ງຂາງເທິງ ໄຟໃຫ້ແຫ້ງ ເອີ້ນ ຢ້າງຊີ້ນ, ຢ້າງປາ ຫລື ອັງ ກໍ່ວ່າ. ແຕ່ຖ້າເປັນຄຳນາມຊໍ້າພັດ ເປັນຊື້ເອີ້ນຂອງ ແມງໄມ້ຊະນິດໜຶ່ງ ໃນຕະກຸນແມງມຸມ ຕົວດຳມີລາຍ ແຊກສີເຫລືອງ ສ້າງໃຍຢູ່ຕາມຕົ້ນໄມ້ ເອີ້ນແມງຢ້າງຊີ້ນ.

ແນວໃດກໍ່ຕາມ ໃນຄວາມໝາຍ ຕາມລັກສະນະ ອາການຂອງການໃຊ້ໄຟ ຂອງຄົນເຮົາ ເພື່ອຮັກສາອາຫານ ປະເພດຊີ້ນ, ປາ … ໄວ້ໃຊ້ຍາວ ນານນັ້ນແຕ່ໃດມາມີຄຳ “ຢ້າງ”. ຄວາມໝາຍແທ້ຈິງ ແລະ ດັ້ງເດີມນັ້ນອາຫານທີ່ນຳມາ “ຢ້າງ”ແມ່ນອາຫານດິບ, ຈຸດປະສົງການ “ຢ້າງ” ແມ່ນເພື່ອໃຫ້ອາຫານ ປະເທດນັ້ນແຫ້ງ ແລະ ສາມາດເອົາໄວ້ໄດ້ດົນ (ໃຫ້ນ້ຳທີ່ຢູ່ໃນຊີ້ນ ຫລື ປາ, ໜໍ່ໄມ້…ອອກໝົດ) ໂດຍໃຊ້ຫິ້ງ ຫລື ຂ່າ ຢູ່ ເທິງເຕົາໄຟ (ຄີໄຟກໍ່ວ່າ) ເປັນບ່ອນວາງ, ຢອງ, ຫ້ອຍ ຊີ້ນ, ປາຫ່າງຈາກໄຟ ນັບແຕ່ສອງ ສອກຂຶ້ນໄປ ເພື່ອໃຫ້ແປວ ແລະ ຄວັນໄຟຂຶ້ນ ໄປເທົ້າໃສ່ຊີ້ນ ຫລື ປາ, ປະໄວ້ຄືແນວນັ້ນຫລາຍມື້, ເປັນເດືອນສອງເດືອນ ຫລືຫລາຍກວ່ານັ້ນຈົນຊີ້ນ ຫລື ປານັ້ນແຫ້ງ ກະແດ້ງຫົດ ແລະ ນ້ອຍເຂົ້າ. (ຫິ້ງ ຫລື ຂ່າເປັນບ່ອນເກັບມ້ຽນ ຫລື ບ່ອນຢອງສິ່ງ ຂອງຈຳພວກອາຫານ, ແນວພັນພືດ ຂອງຄົນລາວດັ້ງເດີມ, ປັດຈຸບັນຢູ່ຕາມ ຊົນນະບົດ ເຊິ່ງເປັນເຮືອນ ແບບປະຖົມປະຖານ ຍັງເຫັນມີຫລາຍ. ຫິ້ງມີຮູບຊົງແຕກຕ່າງກັນໄປ, ເຮັດດ້ວຍໄມ້ປ່ອງສ່ວນໃຫຍ່, ສານເປັນ ຕາຄືກະແຕະ ຫລື ເຮັດເປັນລັກສະນະ ຖ້ານຮູບຊົງສີ່ຫລ່ຽມ, ມົນກົມຫ້ອຍໃສ່ຂື່ເຮືອນ ຫລື ຂ້າວເຮືອນດ້ວຍສາຍເຊືອກ ຈາກທຳມະຊາດ ຫລື ໃຊ້ໄມ້ມັດຈ່ອງໄວ້ກັບຂື່ ຫລື ຂ້າວເຮືອນ. ຫິ້ງ ຫລື ຂ່າຢູ່ທາງເທິງ ຂອງເຕົາໄຟ ຫລື ຄີໄຟສະເໝີ ຫລື ບາງທ້ອງຖິ່ນ ກໍ່ໃຊ້ໄມ້ເປັນລຳ ວາງລຽນກັນ ກ້ອງຫລັງຄາ ຫລື ຕາມຂື່ເຮືອນ ເປັນບ່ອນເກັບມ້ຽນສິ່ງຂອງ…ຄືດັ່ງໄດ້ກ່າວ). ໃນກໍລະ ນີໃຊ້ແສງແດດ ຫລື ຕາກແດດເຮັດ ໃຫ້ຊີ້ນ-ປາ ແຫ້ງລົງ ເອີ້ນຕາກ ຊີ້ນຕາກປາ, ເມື່ອໄດ້ຊີ້ນ ຫລື ປາຕາມຈຸດປະສົງໃຫ້ແຫ້ງ ເອີ້ນ: ຊີ້ນ-ປາແຫ້ງ.

ຈຸດປະສົງຂອງການ “ຢ້າງ” ໃນພາສາລາວ ບໍ່ແມ່ນໃຫ້ອາຫານນັ້ນໆສຸກ ເພື່ອເອົາກິນ, ແຕ່ແມ່ນວິທີການຖະໜອມ ຫລື ຮັກສາອາຫານ ເພື່ອເກັບມ້ຽນ ໄວ້ກິນດົນນັ້ນເອງ. ການໃຊ້ຄຳ “ຢ້າງ” ໃນຊີວິດປະຈຳວັນ ຖ້າໄປເຂດແຂວງຊົນນະບົດ, ເຂົາເຈົ້າໃຊ້ຖືກຫລາຍ, ຕາມອາການ ແລະ ຄວາມໝາຍ ຂອງພາສາລາວດັ້ງເດີມ ແລະ ເຂົ້າໃຈດີວ່າຊີ້ນ ຫລື ປາທີ່ຖືກຢ້າງແລ້ວນັ້ນຈະບໍ່ ທັນສາມາດກິນທັນທີໄດ້, ຕ້ອງ ນຳໄປປຸງ ແຕ່ງອີກເທື່ອໜຶ່ງດ້ວຍ ການນໍາໄປເຮັດເອາະ, ຫລາມ, ປີ້ງ, ຈືນ…ລວມທັງວິທີທີ່ເຮັດໃຫ້ແຫ້ງ ດ້ວຍການຕາກແດດຄື ຊີ້ນ-ປາ ແຫ້ງຕ້ອງ ໄດ້ປຸງແຕ່ງອີກເທື່ອໜຶ່ງ (ຕາມຄົນລາວດັ້ງເດີມ) ກ່າວຄືບໍ່ ທັນສຸກນັ້ນເອງ.
ຫຼ

**ພະຍັນຊະນະ "ຫລ, ຫຼ" ໃນພາສາລາວ**

ເພື່ອນຜູ້ອ່ານຫລາຍຄົນ ປະກອບຄວາມເຫັນ ໃຫ້ກອງບັນນາທິການ ປະເທດລາວ ໃຫ້ເອົານຳໄປຄົ້ນຄິດ ແລະ ສ່ອງແສງ ໃຫ້ສັງຄົມວ່າ ການໃຊ້ພະຍັນຊະນະຕົວ ລ ຫ້ອຍ ຍັງໄປຕາມຄວາມຄິດ ແລະ ເຂົ້າໃຈຂອງໃຜລາວ, ໂດຍສະເພາະມັກພົບເຫັນ ການໃຊ້ກັບຄຳທັບສັບ ຫລື ຄຳຢືມຈາກພາສາອື່ນ ເຊັ່ນ:  ຄຼີນິກ, ຄຣີນິກເປັນປ້າຍ ໂຄສະນາ ເອກະຊົນ ຫລື ທຸລະກິດບຸກຄົນ… ສະນັ້ນມື້ນີ້ ຈຶ່ງຂໍນຳມາແລກ ປ່ຽນ ນໍາບັນດາທ່ານ ຜູ້ຮອບຮູ້ພາສາລາວ ບາງອັນຄືດັ່ງນີ້: 

ຕາມການສຶກສາ ເບິ່ງໄວຍາກອນລາວ ທັງສະບັບໃຊ້ຢູ່ດຽວນີ້ ແລະ ແຕ່ປາງກ່ອນ (ກ່ອນ 1975), ການກຳນົດຮູບອັກສອນ ລ ຫ້ອຍບໍ່ໄດ້ຕ່າງກັນ ຫລື ໄປຕາມຍຸກ ສະໄໝການພັດທະນາ ເຊິ່ງໄດ້ກຳນົດ ໃຊ້ກັບ ພະຍັນຊະນະປະສົມ ຫລ ສະເພາະມີສອງຮູບຂຽນຄື ຫລ ແລະ ຫຼ  ມີເຄື່ອງໝາຍອັກສອນ ຕາມການຈົດສຽງສາກົນຄື /l/. ໃນຄວາມເຂົ້າໃຈ ຂອງຜູ້ຂຽນ, ການພົບເຫັນໃຊ້ ລ ຫ້ອຍແທນສຽງ ຣ ອາດເປັນຄວາມເຂົ້າໃຈ ສະເພາະຂອງຜູ້ໃຊ້ ເຊິ່ງອາດຈະມາຈາກ ຍັງຊິນເຄີຍ ສະພາບແວດລ້ອມ ໃນໄລຍະກ່ອນນີ້ ຫລາຍສິບປີ ທີ່ໄວຍາກອນລາວ ບໍ່ໄດ້ກຳນົດເອົາຮູບ ພະຍັນຊະນະ ຫລື ອັກສອນ ຣ ໄວ້ເນື່ອງຈາກເຫດຜົນບາງປະການ, ແຕ່ຕອນນັ້ນກໍ່ບໍ່ພົບວ່າ ໃຫ້ໃຊ້ ລ ຫ້ອຍແທນຕົວ ຣ, ພົບແຕ່ການຂຽນທັບ ສັບພາສາຕ່າງປະເທດ ທີ່ອອກສຽງ ຣ /r/ປ່ຽນເປັນ “ລ”, ແຕ່ບໍ່ຄ່ອຍໃຊ້ຮູບ ລ ຫ້ອຍ. ຫລາຍປີມານີ້ ຂະແໜງການກ່ຽວຂ້ອງ ໄດ້ບັນຈຸພະຍັນຊະນະ “ຣ” ໄວ້ໃນປຶ້ມໄວຍາກອນລາວ ເປັນພະຍັນຊະນະພິເສດ ຍ້ອນຄວາມຮຽກຮ້ອງ ຕ້ອງການທາງດ້ານວິຊາການ. ດຽວນີ້ບໍ່ສະເພາະຕົວ “ຣ”, ຍັງມີການ ເພີ່ມ ຕົວສະກົດພິເສດອີກ 3 ຕົວຄື: ສ, ຟ, ລ ເຊິ່ງ ຕຳລາສິດສອນ ວິຊາອັກຂະຫລະ ວິທີຂອງມະຫາ ວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດ ກໍ່ອະທິບາຍໄວ້ວ່າ: ໂຕສະກົດພິເສດນີ້ ອະນຸຍາດ ໃຫ້ໃຊ້ສຳລັບຂຽນ ທັບສັບທີ່ຢືມ ມາຈາກພາສາຕ່າງປະເທດເທົ່ານັ້ນ , ໂດຍບໍ່ໄດ້ກວມເອົາ ເຄົ້າສັບທີ່ມາຈາກ ພາສາປາລີ-ສັນສະກິດ… ສະເພາະຮູບ ຫລ ຫລື ຫຼ ບໍ່ມີຍັງປ່ຽນແປງ ຍັງຮັກສາໄວ້ສຽງ /l/ ແລະ ບໍ່ໄດ້ແທນ ຕົວ “ຣ” ແຕ່ປະການໃດ.

ພາສາລາວ ປັດຈຸບັນພວມຢູ່ ໃນໄລຍະການພັດທະນາ, ທຸກພາກສ່ວນ ຂອງພາສາລາວ ນັບແຕ່ອັກຂະຫລະ, ວັດຈະນາ ແລະ ໄວຍາກອນພວມ ໄດ້ຮັບການສົນທະນາ, ຖົກຖຽງກັນດຸເດືອດ ພໍສົມຄວນ ທັງຢູ່ຕາມສະຖາບັນ ການສຶກສາ, ສຳນັກງານ-ອົງການ, ຕະຫລອດສະພາກາເຟ ແລະ ອື່ນໆ ເຊິ່ງສິ່ງດັ່ງກ່າວ ລ້ວນແຕ່ສະທ້ອນ ຄວາມຮັກ ທີ່ມີຕໍ່ພາສາແມ່.
ຂັບງື່ມ

**ຕົ້ນກຳເນີດຂັບງື່ມ**

ປະຊາຊົນພົນລະເມືອງລາວເຮົາ ນັບເປັນພັນກວ່າປີກ່ອນນີ້ ພາກັນຖືຜີໃນຫລາຍຮູບແບບເພື່ອເປັນທີ່ເພິ່ງທາງໃຈ ເນື່ອງຈາກແຕ່ກ່ອນລະດັບທາງດ້ານວິທະຍາສາດຂອງຄົນເຮົາຍັງບໍ່ທັນສູງ ແລະບໍ່ຮູ້ຈັກວິເຄາະເຖິງປະກົດການທາງທໍາມະຊາດ, ຈາກນັ້ນຈຶ່ງພາກັນງຶດງໍ້ອັດສະຈັນປະກົດການຕ່າງໆ, ທັງຄິດວ່າຜີສາງ ຫລື ເທວະດາຟ້າແຖນເປັນຜູ້ກໍ່ຂຶ້ນເພື່ອສ້າງກໍາທຳເວນໃຫ້ຄົນເຮົາ, ສິ່ງເຫລົ່ານັ້ນຈຶ່ງເປັນສາເຫດພາໃຫ້ຄົນເຮົາໄດ້ພາກັນຖືສາສະໜາຜີ ແລະ ຕໍ່ມາຈຶ່ງພາກັນຖືສາສະໜາພາມ(ຮິນດູ)ແລະ ຖັດຈາກນັ້ນມາຈຶ່ງພາກັນຖືສາສະໜາພຸດ (ໃນປີ ຄສ 1353).

     ໃນພິທີກໍາຕ່າງໆກ່ຽວກັບການຖືຜີນັ້ນ, ລ້ວນແລ້ວແຕ່ໄດ້ເອີ່ຍຄໍາວິງວອນຮ້ອງ​ຂໍໂດຍໄດ້ສະແດງອອກເປັນສຽງ ຫລື ສໍານຽງເກາະກ່າຍກັນ ເຊິ່ງມາໃນທໍານອງຮ້ອຍກອງ ຫລື ຮ້ອຍແກ້ວເພື່ອເປັນການຂໍຂະມາລາໂທດຫລື ຂໍຄວາມຊ່ວຍເຫລື​ອຈາກຟ້າແຖນເຊັ່ນ: ການເຢົາຜີເພື່ອໄຖ່ຖອນເອົາຜູ້ເຈັບປ່ວຍໃຫ້​ເ​ຊົາດີ, ເຂົ້າໃຈວ່າຜີສາງເປັນຜູ້ລົງໂທດຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ປ່ວຍໂຊ.

      ພຶດຕິກໍາທີ່ເຮັດກັບຜີດັ່ງກ່າວນີ້ລ້ວນແລ້ວແຕ່ອ່ອນນ້ອມ, ພຽບພ້ອມໄປດ້ວຍກິລິຍາທີ່ດີງາມ.

ຍ້ອນຄວາມວິ​ງວອນທີ່ສະທ້ອນອອກມາພ້ອມກັບບຸກຄະລິກກະພາບອັນອ່ອນນ້ອມນັ້ນເອງເປັນເງື່ອນໄຂ ​ແລະ ພື້ນຖານທາງດ້ານສິລະປະວັນນະຄະດີ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນສຽງ ຫລື ສໍານຽງໄດ້ກາຍມາ​ເປັນ​ຈຸດ​ເລີ່​ມຕົ້ນສູ່ການຕັ້ງສັນຊາດທະຍານ ແລ້ວກ້າວໄປສູ່ການປະດິດຄິດຄົ້ນຂຶ້ນມາອີກຫລາຍຮູບແບບຂອງສໍານຽງ

ສຽງຂັບລໍາໃຫ້ອຸດົມສົມບູນຂຶ້ນໃນປັດຈຸບັນ. ສະນັ້ນ, ຂັບງື່ມ ຫລື ສຳານຽງສຽງຂັບງື່ມກໍໄດ້ຖືເອົາການກໍາເນີດມາຈາກການໄຫວ້ວອນຜີດັ່ງດຽວກັນກັບຂັບລໍາອື່ນໆພາຍໃນປະເທດຂອງພວກເຮົາ.

      ແຂວງວຽຈັນ ເປັນແຂວງທີ່ໃຫຍ່ມີອານາເຂດກວ້າງໄກ, ມີພົນລະເມືອງອາໄສຢູ່ຢ່າງໜາແໜ້ນທີ່ປະກອບດ້ວຍຫລາຍຊົນເຜົ່າ ແລະ ມີຄວາມສາມັກຄີກັນຢ່າງເປັນປຶກແຜ່ນ. ​ເປັນ​ແຂວງທີ່ມີຕົວເມືອງເກົ່າແກ່ຫລາຍຕົວເມືອງ, ມີປະຫວັດສາດຍາວນານທີ່ຍັງປະກົດຕົວເປັນຮູບເປັນຮອຍເຖິງປັດຈຸບັນນີ້ເຊັ່ນ:​ເມືອງເກົ່າປາກແຈ້ງ, ເມືອງວຽງຄໍາ…ຍ້ອນແຂວງວຽງຈັນເປັນເຂດແຄວ້ນແດນອານາ​ເຂດເກົ່າແກ່ ປະຊາຊົນພົນລະເມືອງຈຶ່ງຕິດພັນຢູ່ກັບການເຊື່ອຖືສາສະໜາພຸຸດມາຫລາຍເຊັ່ນຄົນ ລະ ເປັນປັດ​ໄຈເຮັດໃຫ້ແຂວງດັ່ງກ່າວມີມູນມໍລະດົກດ້ານວັດທະນະທໍາຫລາຍອັນທີ່ໄດ້ປະກົດຕົວຈົນເຖິງທຸກວັນນີ້ເຊັ່ນ:​ມີຮີດຄອງປະເພນີອັນດີງາມ, ມີການພົວພັນຊ່ວຍເຫລືອເຊິ່ງກັນ ແລະກັນ, ມີມາລະຍາດສັງຄົມທີ່ດີ, ພ້ອມດຽວກັນນັ້ນ, ເຂົາເຈົ້າຍັງໄດ້ຜູກພັນຢູ່ກັບຮີດ 12 ຢ່າງບໍ່ໄດ້ລົດລະ ເພາະຮີດ 12 ນີ້ ເປັນມໍລະດົກອັນໜຶ່ງທີ່ສໍາຄັນທາງດ້ານວັດທະນະທໍາຮີດຄອງປະເພນີອັນດີງາມຂອງຊາດລາວເຮົາ. ສັນຍາລັກພິເສດທາງດ້ານວັດທະນະທໍາ ຫລື ບຸກຄະລິກຂອງປະຊາຊົນຊາວແຂວງວຽງຈັນນີ້, ເຂົາເຈົ້າເປັນຄົນຍິ້ມຫວານຂານມ່ວນ, ບໍ່ອວດອົ່ງທະນົງຕົວ, ແຕ່ມີມາລະຍາດທາງສັງຄົມຢ່າງໜ້າຮັກໄຄ່. ສິ່ງດັ່ງກ່າວນັ້ນ, ໄດ້ສະທ້ອນອອກມາທາງດ້ານກາຍະອິນຊີຄື: ກາຍ, ວາຈາ ແລະ ໃຈທີ່ຮຽບຮ້ອຍຢູ່ສະເໝີ, ສັນຍາລັກນີ້ຕົກທອດມາແຕ່ບູຮານນະການຈຶ່ງໄດ້ປູກຈິດສໍານຶກບັນຫາເຫລົ່ານີ້ໄວ້ໃຫ້ລູກໃຫ້ຫລານສືບທອດກັນມາ.

    ລັກສະນະພິເສດທາງດ້ານວັດທະນະທໍາ ທີ່ເປັນອາຫານດ້ານຈິດໃຈທີ່ບໍ່ເຄີຍເຫືອດແຫ້ງໄປຈາກຊາວແຂວງວຽງຈັນນັ້ນກໍຄື: “ຂັບງື່ມ” ​ເຊິ່ງເປັນພື້ນຖານດ້ານສິລະປະວັນນະຄະດີທີ່ມີຄ່ານິຍົມຕະຫລອດມາ ແລະ ເປັນອາຫານດ້ານຈິດໃຈທີ່ໃຫ້ຄວາມບັນເທີງມາຫລາຍເຊັ່ນຄົນແລ້ວ. ແຂວງ​ນີ້ ຈຶ່ງມີໝໍ​ລຳ​ຂັບ​ງື່ມທີ່​ເປັນ​ຕົ້ນ​ຕຳ​ລັບ​ຫລາຍ​ຄະນະ ທີ່​ໄດ້ຮັບ​ເຊີນ​ເຂົ້າ​ຮ່ວມ​ໃນງານປະເພນີ ທີ່ມີການຄົບງັນຕ່າງໆ​ພາຍ​ໃນ​ແຂວງ ​ແລະ ​ແຂວງ​ອື່ນໆ. ຖ້າຫາກຂາດຂັບງື່ມໄປ, ກໍເໝືອນກັບວ່າ ງານນັ້ນກໍຈະງຽບເຫງົາບໍ່ມີບັນຍາກາດ ຂາດຄວາມມ່ວນຊື່ນລື່ນເລິງ. ສະນັ້ນ, ຂັບງື່ມຈຶ່ງເປັນພື້ນຖານແຫ່ງຄວາມບັນເທີງທີ່​ຕ້ອງຕາຕ້ອງໃຈ ແລະ ໂດດເດັ່ນກວ່າລໍາອື່ນໆໃນແຂວງວຽງຈັນ.  ໂດຍ: ຊາຍພະເນຈອນ.
ເສັ້ນຂະໜານທີ່ 1

**เส้นขนานที่ 1** ອາຈຫມາຍເຖິງ:
* ເສັ້ນຂະໜານທີ່ 1 ອົງສາເຫນືອ
* ເສັ້ນຂະໜານທີ່ 1 ອົງສາໃຕ້
ຊານົນ ສັນຕິນະທອນກຸນ

**ຊານົນ ສັນຕິນະທອນກຸນ** ເປັນນັກສະແດງຊາວໄທ

## ผลงาน 
### ภาพยนตร์ 
### ซีรีส์/ซิตคอม/ละคร 
### ซีรีส์จีน 
### ภาพยนตร์สั้น 
### เพลง 
### มิวสิควิดีโอ 
## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
ໝວດ:ນັກສະແດງໄທ
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ຄ.ສ. 1996
ໝວດ:ບຸກຄົນຈາກໂຮງຮຽນກຸງເທບຄຣິສຕຽນວິທະຍາໄລ
ໝວດ:ບຸກຄົນຈາກວິທະຍາໄລນານາຊາດ ມະຫາວິທະຍາໄລມະຫິດົນ
ບັນນາລັກສາດແລະສາລະນິເທດສາດ

**ບັນນາລັກສາດແລະສາລະນິເທດສາດ** (: LIS) ແມ່ນການສຶກສາເລື່ອງທີ່ກ່ຽວກັບການຈັດເກັບ ສິ່ງພິມ, ຂໍ້ມູນ, ແລະສື່ ທັງພາຍໃນແລະພາຍນອກຫ້ອງສະໝຸດ ລວມໄປເຖິງການຮຽນຮູ້ທາງວິຊາການ ໃນແງ່ຂອງຊັບພະຍາກອນເພື່ອການຮຽນຮູ້ ວ່າຜູ້ໃຊ້ໃຊ້ລະບົບຫ້ອງສະໝຸດແລະລະບົບການຮຽນຮູ້ອື່ນໆແນວໃດ.

ເປົ້າໝາຍຫຼັກຂອງ ງານຄົ້ນຄວ້າດ້ານບັນນາລັກສາດແລະສາລະນິເທດສາດ ມຸ່ງໄປທີ່ການຈັດການອົງຄວາມຮູ້ ເພື່ອການດຶງຂໍ້ມູນມາໃຊ້ໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິພາບ ໂດຍອາດລວມເຖິງຫົວຂໍ້ອື່ນໄດ້ແກ່ ການໄດ້ມາ, ການສ້າງລາຍການຊື່, ການຈັດໝວດ, ການເກັບຮັກສາ, ແລະ ການເບິ່ງແຍງຂໍ້ມູນແລະຊັບພະຍາກອນຫ້ອງສະໝຸດ.

ການສຶກສາອີກຂະແໜງໜຶ່ງ ທີ່ສຶກສາເລື່ອງໃກ້ຄຽງກັນ ແຕ່ໄດ້ພັດທະນາໄປອີກທາງ ແມ່ນ ການສຶກສາໂຄງສ້າງຂອງຂໍ້ມູນ ແລະ ທິດສະດີຂໍ້ມູນ (Information Theory) ເຊິ່ງແມ່ນການສຶກສາເຊີງຄະນິດສາດ ກ່ຽວກັບແນວຄິດຂອງຂໍ້ມູນສາລະສົນເທດ.

## ເບິ່ງຕື່ມ 
* ສາລະສົນເທດສາດ
* ວາລະສານສາດສື່ປະສົມ


ໝວດ:ວິທະຍາການສາລະສົນເທດ
ຄິດຕະສະຕະວັດທີ່ 18

**ຄິດຕະສະຕະວັດທີ່ 18** ຢູ່ລະຫວ່າງປີ ຄ.ສ. 1701 ເຖິງ ຄ.ສ. 1800

## ທົດສະວັດແລະປີຄິດຕະສັກກະຫຼາດ 
ໝວດ:ຄິດຕະສະຫັດສະວັດທີ່ 2
ຄິດຕະສະຕະວັດທີ່ 18
ຄິດຕະສະຕະວັດທີ່ 20

**ຄິດຕະສະຕະວັດທີ່ 20** ຢູ່ລະຫວ່າງປີ ຄ.ສ. 1901 ถึง ຄ.ສ. 2000

## ທົດສະວັດແລະປີຄິດຕະສັກກະຫຼາດ 
ໝວດ:ຄິດຕະສະຫັດສະວັດທີ່ 2
ຄິດຕະສະຕະວັດທີ່ 20
ຜີ

ຕາມຄວາມເຊື່ອແລະບັນເທີງຄະດີແຕ່ບູຮານ **ຜີ** () ເປັນວິນຍານ (soul) ຫຼືສະປິລິດ (spirit) ຂອງຄົນຫຼືສັດທີ່ຕາຍ ເຊິ່ງສາມາດປາກົດໃຫ້ຄົນເປັນເຫັນໄດ້. ບໍ່ວ່າຈະໃນຮູບທີ່ເບິ່ງເຫັນໄດ້ຫຼືສຳແດງອອກມາໃນຮູບອື່ນ. ລາຍລະອຽດການປາກົດໂຕຂອງຜີ ແມ່ນມີຫຼາກຫຼາຍຫຼາຍຕັ້ງແຕ່ການສະແດງຕົນແບບເບິ່ງບໍ່ເຫັນ ປາກົດເປັນຮູບຮ່າງບອບບາງທີ່ໂປ່ງແສງຫຼືແທບເບິ່ງບໍ່ເຫັນ ໄປຈົນເຖິງການເຫັນພາບສົມຈິງດຸດມີຊີວິດ.

ຄວາມເຊື່ອໃນການສະແດງຕົນຂອງວິນຍານຜູ້ຕາຍ ແມ່ນມີແພ່ຫຼາຍ ຢ້ອນໄປຕັ້ງແຕ່ວິນຍານນິຍົມຫຼືການບູຊາບັນພະບຸລຸດໃນວັດທະນະທຳກ່ອນຮູ້ປຶ້ມ. ຫຼັກໃນບາງສາສະໜາ ເຊັ່ນ ພິທີກຳງານສົບ ພິທີໄລ່ຜີ ຫຼັກເຈຕະນິຍົມບາງປະການແລະເວດມົນ ໄດ້ຮັບການອອກແບບມາເພື່ອປອບວິນຍານຂອງຜູ້ຕາຍໃຫ້ສະຫງົບໂດຍສະເພາະ. ຜີມັກໄດ້ຮັບການອະທິບາຍວ່າ ແມ່ນສິ່ງທີ່ຢູ່ໂດດດ່ຽວເຊິ່ງສິງສູ່ໃນສະຖານທີ່ ວັດຖຸຫຼືບຸກຄົນໜຶ່ງ ໆ ທີ່ຜີຜູກພັນຍາມມີຊີວິດຢູ່.

ໝວດ:ຜີ
ຈຕຸພຮ ພມພິນ

thumb
**ຈຕູພຮ ພມພິນ** (ຕູ່) ເປນປະທານແນວຮ່ວມປຮະຊາທຶປະໄຕຕ່ອຕ້ານຜະເດດການແຫ່ງຊາດ ອດີດສມາຊຶກສຖາຜຼ້ແທນປະຊາຊນ ພີກເພື່ອໄທ
ພງພຶສຸດ ຜຶວອ່ອນ

thumb
**ພງພຶສຸດ ຜຶວອ່ອນ** ເປນນິກຟຸຕບອລຊາວໄທ ເກຶດເມື່ອວິນທີ່ 18 ຕຸລາ ຄ.ສ. 1985
ພີຣະສັກ ພໍຈິດ

**ພີຣະສັກ ພໍຈິດ** ອະດີດຮອງປະທານສະພານິຕິບັນຢັດແຫ່ງຊາດຄົນທີ 2 ຂອງປະເທດໄທ

ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ພ.ສ. 2503
ເສັ້ນຂະໜານທີ່ 11

** ເສັ້ນຂະໜານທີ່ 11** ອາຈຫມາຍເຖິງ:
* ເສັ້ນຂະໜານທີ່ 11 ອົງສາເຫນືອ
* ເສັ້ນຂະໜານທີ່ 11 ອົງສາໃຕ້

ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ສົມສັກ ກຽດສຸຣະນົນ

**ສມສິກ ກຽດສຸຣະນນ **ເປນປະທານຣັດຖະສະພາໄທ
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
ສຸຣະໄຊ ລ້ຽງບຸນເລີດໄຊ

**ສຸຣະໄຊ ເລີ້ຍງບຸນເລຶດໄຊ** ເປນຣອງປະທານສະພານຶຕຶບິນຫຍິດແຫ່ງຊາດໄທ

ໝວດ:ບຸກຄົນຈາກບາງກອກ
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
9/10

**9/10** ອາຈຫມາຍເຖິງ:
* 9 ຕຸລາ
* 10 ກັນຍາ
ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
9/1

**9/1**  ອາຈຫມາຍເຖິງ:
* 9 ມັງກອນ
* 1 ກັນຍາ
ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ແອມານູເອລ ມາຄຣັອງ

thumb
**ແອມານູເອລ ຊັອງ-ມີແຊລ ເຟຣເດຣິກ ມາຄຣັອງ** (, ເກີດ 21 ທັນວາ 1977) ແມ່ນນັກການເມືອງແລະເຈົ້າໜ້າທີ່ພົນລະເຮືອນລະດັບສູງຊາວຝະຣັ່ງ. ລາວແມ່ນດຳລົງຕຳແໜ່ງເປັນປະທານາທິບໍດີຝະຣັ່ງນັບແຕ່ປີ 2017 ແລະ ເຈົ້າຜູ້ຮ່ວມຄອງແອນໂດຣາແຕ່ປີ 2017, ເຄີຍເປັນລັດຖະມົນຕີກະຊວງເສດຖະກິດແລະການເງິນແຕ່ປີ 2014-2016.

ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ຄ.ສ. 1977
ໝວດ:ນັກການເມືອງຝະລັ່ງ
12/1

**12/1** ອາຈຫມາຍເຖິງ:
* 12 ມັງກອນ
* 1 ທັນວາ
ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ຄອງ ຈັນດາວງ

**ຄອງ ຈັນດາວງ** (28 ມັງກອນ 1908 - 31 ພຶດສະພາ 1961) ນັກໂທດການເມືອງ ໃນລັດຖະບານ ສະຫຼິດ ທະນະລັດ ເຈ້າຊອງຄຳເວົ້າ "ຜະເດັດການຈົງພິນາດ ປະຊາທິປະໄຕຈົງຈະເລີນ"
ທອງອຶນ ພູຮຶພັດ

**ນາຍທອງອິນ ພູຣິພັດ** ເປັນນັກການເມືອງຊາວໄທ ຫນື່ງໃນສີ່ຮິດຖະມນຕີທີ່ຖູກສັງຫານເມື່ອປີ 1949 ປະກອບດ້ວຍ ຈຳລອງ ດາວເຮືອງ, ທອງອຶນ ພູຮຶພັດ ທອງເປລວ ຊນລະພູມ ແລະ ຖະຫວຶນ ອະດຸນ

ໝວດ:ບົດຄວາມກ່ຽວກັບ ຊີວະປະຫວັດ ທີ່ຍັງບໍ່ສົມບູນ
ຖະຫວິນ ອຸດຸນ

**ຖະຫວຶນ ອະດຸນ **(3 ພະຈຶກ 1909 - 4 ມີນາ 1949) ເປນນັກການເມືອງຊາວໄທ ຫນື່ງໃນສີ່ຮິດຖະມນຕີທີ່ຖູກສັງຫານເມື່ອປີ 1949 ປະກອບດ້ວຍ ຈຳລອງ ດາວເຮືອງ, ທອງອຶນ ພູຮຶພັດ, ທອງເປລວ ຊນລະພູມ ແລະ ຖະຫວຶນ ອະດຸນ

ໝວດ:ບົດຄວາມກ່ຽວກັບ ຊີວະປະຫວັດ ທີ່ຍັງບໍ່ສົມບູນ
ໄຄແຊຣ໌ລີເຊີ ມາຣີເນີ

***ໄຄແຊຣ໌ລີເຊີ ມາຣີເນີ*** ( "ຈັກກະພັດນາວີ") ແມ່ນກອງທັບເຮືອແຫ່ງຈັກກະວັດເຢຍລະມັນ ໂດຍມີຮາກຖານຈາກກອງທັບເຮືອປຣັດເຊຍ. ຕໍ່ມາໃນປີ ຄ.ສ. 1867, ໄດ້ມີການຈັດຕັ້ງເປັນ  ນອດດອຍເຊີ ບຸນເດສມາຣີເນີ ເຮັດໜ້າທີ່ຮັກສາຊາຍຝັ່ງ ແລະ ໄດ້ຮັບການຍົກສະຖານະເປັນກອງທັບເຮືອເມື່ອປີ ຄ.ສ. 1871.

## ປະຫວັດ 
## ໂຄງສ້າງ 
## ເບິ່ງຕື່ມ 
* ໄຣຊ໌ສຟລັອດເທີ
* ໄຣຊ໌ສມາຣີເນີ
* ຄຣີກສມາຣີເນີ
* ກອງທັບເຮືອປະຊາຊົນແຫ່ງຊາດ
* ກອງທັບເຮືອເຢຍລະມັນ
* ສັນນິບາດນາວີ (ເຢຍລະມັນ)

## ອ້າງອິງ ແລະ ໝາຍເຫດ 
## ໜັງສືອ່ານຕື່ມ 
* Bird, Keith. "The Tirpitz Legacy: The Political Ideology of German Sea Power," *Journal of Military History,* July 2005, Vol. 69 Issue 3, pp 821–825
* Bönker, Dirk. *Militarism in a Global Age: Naval Ambitions in Germany and the United States before World War I* (2012)        excerpt and text search; online review
* Epkenhans, Michael. *Tirpitz: Architect of the German High Seas Fleet*
* Kelly, Patrick J. "Strategy, Tactics, and Turf Wars: Tirpitz and the Oberkommando der Marine, 1892-1895," *Journal of Military History,*  Oct 2002, Vol. 66 Issue 4, pp.&nbsp;1033–1060
* 
* Kennedy, Paul. *The Rise and Fall of the Great Powers* (1989)
* Kennedy, Paul. *The Rise And Fall of British Naval Mastery* (2006)
* 
* Franks, Norman; Bailey, Frank W.; Guest, Russell. *Above the Lines: The Aces and Fighter Units of the German Air Service, Naval Air Service and Flanders Marine Corps, 1914–1918*. Grub Street, 1993. ISBN 0-948817-73-9, ISBN 978-0-948817-73-1.
* 
* 

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ 
*Imperial German Navy in World War I
*German Naval History WW1
*Kaiserliche Marine Deployment 1914
*U-boat War in World War One
*Hoch Deutschlands Flotte! On Amazon
*Hoch Deutschlands Flotte! Music of the Imperial German Navy in Archival Recordings, 1907–1917 
*Historical footage of various vessels of the Imperial German Navy, filmportal.de

ໝວດ:Military units and formations established in 1871
ໝວດ:1919 disestablishments
ໝວດ:ກອງທັບເຮືອເຢຍລະມັນ

ໝວດ:ປະຫວັດສາດທະຫານເຮືອຂອງເຢຍລະມັນ
ໝວດ:Disbanded navies
ຕຽງ ສິຣິຂັນ

**ຕຽງ ສຶຮຶຂັນ **(5 ທັນວາ 1909 - 13 ທັນວາ 1952) ເປນນັກການເມືອງຊາຍາ *ຂຸນພນພູພານ* ຕຽງ ສຶຮຶຂັນ ຖູກຄ່າຣັດຄອແລະເຜາສບທຶ້ງເມື່ອ 13 ທັນວາ 1952 ສມັຍແປລກ ພຶບູນສງຄຮາມ

ໝວດ:ບົດຄວາມກ່ຽວກັບ ຊີວະປະຫວັດ ທີ່ຍັງບໍ່ສົມບູນ
.ai

**.ai** ແມ່ນໂດເມນອິນເຕີເນັດລະດັບສູງສຸດຕາມລະຫັດປະເທດ (ccTLD) ສໍາລັບເກາະຂອງແອງກະວຶລລາ
ຫໍປູ່ຕາ

ຄວາມເຊື່ອກ່ຽວກັບ

## ຫໍປູ່ຕາ 
ຊາວບ້ານເມືອງນ້ອຍນັບແຕ່ອະດີດເຖີງປະຈຸບັນຍັງຕິດພັນກັບເລື່ອງຄວາມເຊື່ອທາງດ້ານຜີສາງ, ເຊີ່ງກໍ່ຖືວ່າແມ່ນທີ່ເພີ່ງທາງໃຈຂອງຊາວບ້ານກໍ່ວ່າໄດ້. ການທີ່ຊາວບ້ານຍັງເຊື່ອຖືສິ່ງດັ່ງກ່າວແມ່ນບໍ່ໄດ້ຖື
ວ່າງົມງວາຍແຕ່ຢ່ງໃດຫາກແຕ່ແມ່ນໄດ້ມີການປະຕິບັດກັນມາແຕ່ບູຮານນະການຈົນເຖິງປະຈຸບັນແລະຈະປະຕິບັດກັນໄປແບບບໍ່ມີວັນສິ້ນສຸດຕາບໃດທີ່ຊາວບ້ານເມືອງນ້ອຍຍັງໃຫ້ຄວາມສຳຄັນຕໍ່ກັບມໍລະ
ດົກທາງດ້ານຮີດຄອງທີ່ປູ່ຍ່າຕາຍາຍໄດ້ສືບທອດກັນມາ. ແລະຍ້ອນຄວາມເຊື່ອດັ່ງກ່າວມັນໄດ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດມີສິ່ງສັກສິດຕ່າງໆເພື່ອໃຫ້ໄທບ້ານໄດ້ສັກກາລະບູຊາ ແລະ ນົບໄຫວ້, ມີທັງສະຖານທີ່ສັກສິດເຊັ່ນ: 
ວັດວາອາຮາມ, ກົກໄມໃຫຍ່, ຫໍໂຮງຕ່າງໆ, ແລະ ສິ່ງທີ່ຈະນຳສະເຫນີຕໍ່ໄປນີ້ແມ່ນ **(ຫໍປູ່ຕາ)**

**(ຫໍປູ່ຕາ)** ແມ່ນບ່ອນສັກກາລະບູຊາຂອງຊາວບ້ານເມືອງນ້ອຍ, ບ້ານໂນນຫວາຍ ແລະ ບ້ານຊຽງດາ. ເຊີ່ງເປັນທີ່ເຊື່ອຖືກັນວ່າມີຄວາມສັກສິດຫລາຍຈົນປະຈຸບັນໄດ້ມີຄົນທີ່ມາຈາກຫລາຍ
ທ້ອງຖີ່ນມາສັກກາລະບູຊາ. ແຕ່ລະປີນາຍບ້ານ ແລະ ການຈັດຕັ້ງຈະໄດ້ເກັບເງິນຈາກແຕ່ລະເຮືອນເພື່ອໄປຊື້ ຫມູ ແລະ ເຄື່ອງເສັ້ນໄຫວ້ອື່ນໆມາລ້ຽງຫໍປູ່ຕາ ຫລື ທີ່ເອີ້ນກັນຈົນຕິດປາກວ່າ (ລ້ຽງບ້ານ) 
ເຊີ່ງທຸກຄົນໃນບ້ານຈະຕ້ອງເຮັດ ແລະ ຂາດບໍ່ໄດ້. 
ສວ່ນວ່າເຮືອນໃດຕ້ອງການໃຫ້ປູ່ຕາມາປກປັກຮັກສາກໍ່ສາມາດເອີ້ນໃສ່ເພີ່ນໃຫ້ຊ່ວຍເບິ່ງແຍງ, ແຕ່ທ້າຍປີຈະຕ້ອງໄດ້ມາແກ້ບະ ເພາະການທີ່ເຮົາເອີ້ນໃສ່ແມ່ນເປັນການບະແລ້ວ. ຢູ່ນຳບ້ານຈະມີຜູ້
ເຖົ້າຜູ້ແກ່ທີ່ສາມາດຊ່ວຍໃຫ້ຄຳປຶກສາ ແລະ ນຳພາໃນການບະ ແລະ ແກ້ບະ. ມີຫລາຍຄົນທີ່ມາບະເພື່ອຕ້ອງການຢາກຂາຍດິນ, ບະເຮັດວຽກ, ບະໄປຮຽນຕໍ່ຕ່າງປະເທດ ແລະ ອື່ນໆ.

## ການລ້ຽງຫໍປູ່ຕາ ຫລື ລ້ຽງບ້ານ 
## ການບະ 
## ການແກ້ບະ
ລໍເບີດ ອະແດ

**ໂລເບີດ ອະແດ** ຫຼື **ລໍເບີດ ອະແດ** ເປັນນັກສະແດງຊາວອັງກິດ.

## ຜົນງານ 
* ''Journey's End* (1930)
* *The Dover Road* (1934)
* *The Ticket of Leave Man* (1937)
* *What a Man!* (1938)
* *The Face at the Window* (1939)
* *Portrait of Clare* (1950)
* *There Is Another Sun* (1951)
* *There Was a Young Lady* (1953)
* *Park Plaza 605* (1953)
* *Eight O'Clock Walk'' (1954)

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ນັກສະແດງອັງກິດ
ທອງເປລວ ຊນລະພູມ

**ທອງເປລວ ຊນລະພູມ** (6 ກຸມພາ ຄ.ສ. 2455- 4 ມີນາ ຄ.ສ. 2492) ເປນນັກການເມືອງຊາວໄທ ຫນື່ງໃນສີ່ຮິດຖະມນຕີທີ່ຖູກສັງຫານເມື່ອປີ 1949 ປະກອບດ້ວຍ ຈຳລອງ ດາວເຮືອງ, ທອງອຶນ ພູຮຶພັດ ທອງເປລວ ຊນລະພູມ ແລະ ຖະຫວຶນ ອະດຸນ

ໝວດ:ຊາວໄທທີ່ຖຶກລອບສັງຫານ
28 ຕຸລາ

**28 ຕຸລາ** ເປນວັນທີ່ 301 ຊອງປີຕາມປະຕິທິນສຸລິຍະຄະຕິ 

## ແຫລ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ 
* BBC: On This Day
* Today in History: October 28
20 ຕຸລາ

20 ຕຸລາ ເປນວັນທີ່ 293 ຊອງປີຕາມປະຕິທິນສຸລິຍະຄະຕິ
## ເຫດການສຳຄັນ
## ວັນເກີດ
## ວັນເສຍຊີວິດ
4 ເມສາ

4 ເມສາ ເປນວັນທີ່ 94 ຊອງປີຕາມປະຕິທິນສຸລິຍະຄະຕິ

## ເພຶ່ມເຕຶມ 
* BBC: On This Day 
* Today in History: February 2
ເສັ້ນຂະໜານທີ່ 24

** ເສັ້ນຂະໜານທີ່ 24** ອາຈຫມາຍເຖິງ:
* ເສັ້ນຂະໜານທີ່ 24 ອົງສາເຫນືອ
* ເສັ້ນຂະໜານທີ່ 24 ອົງສາໃຕ້

ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
25 ເມສາ

**25 ເມສາ** ເປນມື້ທີ່ 115 ຂອງປີ (ມື້ທີ່ 116  ໃນປີອະທິກະສູລະທິນ)
## ເຫດການສຳຄັນ
## ວັນເກີດ
## ວັນຕາຍ
1 ກໍລະກົດ

1 ກໍລະກົດ ແມ່ນວັນທີ່ 182 ຊອງປີຕາມປະຕິທິນສຸລິຍະຄະຕິ

## ເຫດການສຳຄັນ
## ວັນເກີດ
## ວັນເສຍຊີວິດ
2 ກໍລະກົດ

2 ກໍຣກົດ ເປັນວັນທີ 183 ຂອງປີຕາມປຕິທິນສຸຣິຍຄຕິ

## ເຫດການສຳຄັນ
## ວັນເກີດ
## ວັນຕາຍ
ສິຣິໂຊກ ໂສພາ

ສຶຣຶໂຊກ ໂສພາ ເປນນັກການເມືອງໄທຍພົກປະຊາທຶປັດ

ໝວດ:ຊາວໄທເຊື້ອສາຍຈີນ
ໝວດ:ບຸກຄົນຈາກບາງກອກ
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
ເຊນ ເທືອກສຸບັນ

ເຊນ ເທືອກສຸບັນ ເປນນັກການເມືອງໄທຍພົກປະຊາທຶປັດ

ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
2 ມັງກອນ

**2 ມັງກອນ** ແມ່ນມື້ທີ່ 2 ຂອງປີຕາມປະຕິທິນສຸລິຍະຄະຕິ
4 ມັງກອນ

**4 ມັງກອນ** ເປນວັນທີ່ 4 ຊອງປີຕາມປະຕິທິນສຸລິຍະຄະຕິ
11 ມັງກອນ

**11 ມັງກອນ** ເປນວັນທີ່ 11 ຊອງປີຕາມປະຕິທິນສຸລິຍະຄະຕິ
7 ກຸມພາ

**7 ກຸມພາ** ເປັນວັນທີ 38 ຂອງປີຕາມປຕິທິນສຸຣິຍຄຕິ
29 ກຸມພາ

**29 ກຸມພາ** ເປນວັນທີ່ 60 ຊອງປີຕາມປະຕິທິນຈົນທະຮະຄະຕິ
17 ກໍລະກົດ

17 ກໍລະກົດ ແມ່ນວັນທີ່ 198 ຊອງປີຕາມປະຕິທິນສຸລິຍະຄະຕິ

## ເຫດການສຳຄັນ
## ວັນເກີດ
## ວັນເສຍຊີວິດ
ຄາປູຊິໂນ

**ຄາປູຊິໂນ** () ແມ່ນໜຶ່ງໃນເຄື່ອງດື່ມປະເພດກາເຟ ເຊິ່ງມີຕົ້ນກຳເນີດຈາກປະເທດອິຕາລີ. ຄາປູຊິໂນມີສ່ວນປະກອບຫຼັກແມ່ນເອສເປຣສໂຊແລະນົມ.

ໝວດ:ກາເຟ
ໝວດ:ເຄື່ອງດື່ມ
ເອສເປຣສໂຊ

**ເອສເປຣສໂຊ** () ແມ່ນກາເຟທີ່ມີລົດແກ່ແລະເຂັ້ມ ມີວິທີການຊົງໂດຍໃຊ້ແຮງອັດໄອນ້ຳຫຼືນ້ຳຮ້ອນຜ່ານເມັດກາເຟທີ່ຂົ້ວບົດລະອຽດ. ທີ່ມາຂອງຊື່ *ເອສເປຣສໂຊ* ມາຈາກຄຳພາສາອິຕາລີ "espresso" ແປວ່າ ເລັ່ງດ່ວນ.

ເອສເປຣສໂຊແມ່ນກາເຟທີ່ນິຍົມຫຼາຍທີ່ສຸດໃນແຖບປະເທດເອີຣົບຕອນໃຕ້ ໂດຍສະເພາະໃນປະເທດອິຕາລີ ເຊິ່ງການສັ່ງກາເຟຫຼື "ຄັບແຟ" () ໃນຮ້ານໂດຍທົ່ວໄປກໍແມ່ນສັ່ງເອສເປຣສໂຊ.

ໝວດ:ກາເຟ
ລາດເຕ

**ລາດເຕ** ຫຼື **ແລດເຕ** () ແມ່ນເຄື່ອງດື່ມກາເຟທີ່ກຽມດ້ວຍນົມຮ້ອນ ໂດຍເທເອສເປຣສໂຊ 1/3 ສ່ວນ ແລະນົມຮ້ອນທີ່ຕີດ້ວຍໄອນ້ຳຈາກເຄື່ອງຊົງ 2/3 ສ່ວນ ລົງໃນຖ້ວຍພ້ອມໆກັນ ແລະຈະຢອດຟອງນົມໜາປະມານ 1 ຊັງຕີແມັດ ທັບຂ້າງເທິງ. ກາເຟຊະນິດນີ້ມີໜ້າຕາຄ້າຍກັບກາເຟໂອແລຂອງປະເທດຝະຣັ່ງຫຼາຍ ແຕ່ກາເຟໂອແລມັກກຽມຈາກກາເຟດຳທີ່ຊົງແບບຢອດ ຜະສົມເຂົ້າກັບນົມທີ່ອຸ່ນໃຫ້ຮ້ອນໃນອັດຕາສ່ວນທີ່ເທົ່າກັນ.

## ລາຍການອ້າງອິງ 
ໝວດ:ກາເຟ
14 ຕຸລາ

14 ຕຸລາ ເປນວັນທີ່ 287 ຊອງປີຕາມປະຕິທິນສຸລິຍະຄະຕິ
## ເຫດການສຳຄັນ
# ພ.ສ. 2516 (ຄ.ສ. 1973) - ເຫດການ 14 ຕຸລາ: ລັດຖະບານໃຊ້ກຳລັງທະຫານແລະຕຳຫຼວດປາດປາມປະຊາຊົນພູ້ຊຸມນຸມຮຽກຮ້ອງລັດຖະທຳມະນູນ ທຳ​ໃຫ້ມີພູ້​ເສຍ​ຊີວິດ 77 ຄົນ ມາກກວ່າ​​ບາດ​ເຈັບ 800 ຄົນ ​ເມື່ອຈອມພົນ ຖະໜອມ ກິດຕິຂະຈອນ ລາ​ອອກ​ຈາກ​ຕຳ​ແໜ່ງ​ນາ​ຍົກ​ລັດ​ຖະ​ມົນ​ຕີແລ້ວ ພະບາດສົມເດັດພະປໍຣະມິນມະຫາພູມິພົນອະດຸນຍະເດດ ໂປຣດເກລ້າຯ ແຕ່ງຕັ້ງນາຍສັນຍາ ທຳມະສັກ ເປັນນາຍົກລັດຖະມົນຕີໄທຄົນທີ 12

## ວັນເກີດ
## ວັນເສຍຊີວິດ
2 ຕຸລາ

2 ຕຸລາ ເປນວັນທີ່ 275 ຊອງປີຕາມປະຕິທິນສຸລິຍະຄະຕິ
## ເຫດການສຳຄັນ
## ວັນເກີດ
## ວັນເສຍຊີວິດ
ລາຍຊື່ປີໃນປະສະວິດ

## ຄິດຕະສະຕະວັດທີ່ 21
## ຄິດຕະສະຕະວັດທີ່ 20 
## ຄິດຕະສະຕະວັດທີ່ 19 
## ຄິດຕະສະຕະວັດທີ່ 18 
ໝວດ:ປະຫວັດສາດສະວິດ
2 ທັນວາ

**2 ທັນວາ** ເປນວັນທີ່ 336 ຊອງປີຕາມປະຕິທິນສຸລິຍະຄະຕິ
## ເຫດການສຳຄັນ
# ພ.ສ. 2518 (ຄ.ສ. 1975) - ພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວນຳໂດຍ ໄກສອນ ພົມວິຫານ ລົ້ມລ້າງລະບອບລາຊາທິປະໄຕແລະສະຖາປະນາສາທາລະນະລັດປະຊາທິປະໄຕປະຊາຊົນລາວ

## ວັນເກີດ
## ວັນເສຍຊີວິດ
ສົມຊາຍ ສະແຫວງການ

**ສົມຊາຍ ສະແຫວງການ** (ເກຶດ 12 ເມສາ ຄ.ສ. 1962) ເປັນນັກການເມືອງຊາວໄທ ປະຈຸບັນດຳລົງຕຳແໜ່ງສະມາຊິກວຸທິສະພາໄທ
11 ກັນຍາ

**11 ກັນຍາ** ເປນວັນທີ່ 255 ຊອງປີຕາມປະຕິທິນສຸລິຍະຄະຕິ
## ເຫດການສຳຄັນ
* 2001 - ເຫດກໍ່ການຮ້າຍ 11 ກັນຍາ, ​ເປັນ​ການ​ໂຈມ​ຕີ​ຂອງ​ພວກ​ກໍ່​ການ​ຮ້າຍ​ທີ່​​ໄດ້​ສັງຫານເກືອບ 3,000 ຄົນ ​ໂດຍ​ໃຊ້​ເຮືອບິນ 4 ລຳ ​ໂດຍ​ສະມາຊິກ 19 ຄົນ​ຂອງ​ກຸ່ມ ອະກໍອິດະ. ເຮືອບິນ 2 ລຳ ຕົກໃສ່ສູນການຄ້າໂລກໃນນະຄອນນິວຢອກ, ລຳທີ 3 ຕົກໃສ່ຕຶກ Pentagon ໃນ Arlington County, Virginia, ແລະລຳທີສີ່ຕົກໃສ່ສະໜາມກິລາໃກ້ກັບ Shanksville, Pennsylvania.[25]

## ວັນເກີດ
## ວັນເສຍຊີວິດ
ທາວິນ ເຍົາວະພົນກຸນ

**ທາວິນ ເຍົາວະພົນກຸນ** (ເກຶດ 20 ກໍລະກົດ ຄ.ສ. 1985) ນັກສະແດງຊາວໄທ ເປັນພີ່ຊາຍຊອງມາວິນ ເຍົາວະພົນກຸນ
ປະສົງ ສຸ່ນສິຣິ

**ປະສົງ ສຸ່ນສິຣິ **ເປນນັກການເມືອງຊາວໄທ ເກິດ 11 ສິງຫາ 1927

ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່່ເກີດໃນປີ ຄ.ສ. 1927
ນາວິນ ເຍົາວະພົນກຸນ

**ນາວຶນ ເຍາວະພນກູນ **ເປນອາຈານ ແລະ ນັກຣ້ອງຊາວໄທ

## ผลงานบันเทิง 
### ผลงานอัลบั้ม 
*อัลบั้มพิเศษ*
# ปี 2542 เพลง 3 เศร้า (นาวิน ตาร์ /แมทธิว ดีน /ไบรโอนี่)
# ปี 2554 เพลง รักแท้หรือคนแก้เหงา อัลบั้ม Love Status
# ปี 2557 เพลง ลูกไม้ของพ่อ เพลงประกอบละคร ลูกไม้ของพ่อ

### ผลงานละครโทรทัศน์ 
### ผลงานภาพยนตร์ 
* The Innocent Killer รักอันตราย คนอันตราย (2006) รับบท ...คิม
* บังเอิญ .... รักไม่สิ้นสุด (2009)  รับบท ...ขจร
* Single Lady เพราะเคยมีแฟน (2015)  รับบท ...เคน
* คนอกหัก LoveH2O (2015)  รับบท ...โจ
* บุปผาอาริกาโตะ (2016)

### มิวสิกวิดีโอ 
พิธีกร
ความจริงไม่ตาย Thaipbs

ໝວດ:ນັກຮ້ອງໄທ
ໝວດ:ນັກສະແດງໄທ
ໝວດ:ບຸກຄົນຈາກບາງກອກ
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
ໝ່ອມລາຊະວົງບຸດສະບາ ສະທະນະພົງ

**ທ່ານຜູ້ຍິງບຸດສະບາ ສະທະນະພົງ** (ນາມເດີມ:ໝ່ອມລາຊະວົງບຸດສະບາ ກິຕິຍາກອນ; 2 ສິງຫາ ຄ.ສ. 1934) ແມ່ນພະທິດາໃນພະວໍລະວົງເທີ ກົມມະໝື່ນຈັນທະບຸລີສຸລະນາດກັບໝ່ອມຫຼວງບົວ ກິຕິຍາກອນ ແມ່ນນ້ອງສາວຂອງສົມເດັດພະນາງເຈົ້າສິຣິກິດ ພະບໍລົມລາຊິນີນາດ

## ອ້າງອິງ 
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ພ.ສ. 2477
ໝວດ:ທ່ານຜູ້ຍິງ
ໝວດ:ໝ່ອມລາຊະວົງ
ໝວດ:ລາຊະສະກຸນກິຕິຍາກອນ
ໝວດ:ບຸກຄົນຈາກໂຮງຮຽນລາຊິນີ
ໝວດ:ບຸກຄົນຈາກໂຮງຮຽນເຊັນຟຣັງຊີສຊາເວຍຄອນແວນ
ໝວດ:ສະມາຊິກເຄື່ອງລາດອິສະລິຍາພອນ ປ.ມ.
ໝວດ:ສະມາຊິກເຄື່ອງລາດອິສະລິຍາພອນ ທ.ຈ.ວ. (ຝ່າຍໃນ)
ໝວດ:ສະມາຊິກເຄື່ອງລາດອິສະລິຍາພອນ ທ.ຊ.
ໝວດ:ສະມາຊິກຫຼຽນລັດຕະນາພອນ ພ.ປ.ຣ 2
ໝວດ:ພຸດທະສາສະນິກກະຊົນຊາວໄທ
1/2

**1/2 **ອາຈຫມາຍເຖິງ:
* 1 ກຸມພາ
* 2 ມັງກອນ
ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
1/3

**1/3** ອາຈຫມາຍເຖິງ:
* 1 ມີນາ
* 3 ມັງກອນ 
ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
2/1

2/1 ອາຈຫມາຍເຖິງ
* 2 ມັງກອນ
* 1 ກຸມພາ
ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ທັກສິນ ຊິນນະວັດ

**ທັກສິນ ຊິນນະວັດ** (ໄທ: ทักษิณ ชินวัตร, *ທັກສິນ ຊິນວັຕຣ*; ເກີດ 26 ກໍລະກົດ ຄ.ສ. 1949) ແມ່ນນັກທຸລະກິດແລະນັກການເມືອງຊາວໄທ ອະດີດນາຍົກລັດຖະມົນຕີໄທຄົນທີ 23 ດຳລົງຕຳແໜ່ງຕັ້ງແຕ່ ຄ.ສ. 2001 ຈົນເຖິງ ຄ.ສ. 2006 ທ່ານດຳເນິນທຸລະກິດໂທລະຄົມມະນະຄົມແລະການສື່ສານ ຜູ້ສ້າງຕັ້ງກຸ່ມບໍລິສັດ ຊິນ ຄອຣ໌ປອເຣຊັ່ນ ຈຳກັດ (ມະຫາຊົນ) ອະດີດເຈົ້າຂອງແລະປະທານສະໂມສອນ ແມນເຊສເຕີ ຊີຕີ້ ມີສັນຊາດໄທໂດຍການເກິດ ປັດຈຸບັນກັບຄືນມາໄທ ແລະ ໄດ້ຮັບອະໄພໂທດຫລັງຈາກອາໄສຢູ່ນອກປະເທດເປັນເວລາ 17 ປີ.

ໝວດ:ຊາວໄທ
ໝວດ:ຜູ້ໜີຄະດີ