ສົມບັດ ສົມພອນ

**ສົມບັດ ສົມພອນ**  ເປັນນັກພັດທະນາສັງຄົມຊາວລາວແລະເຈົ້າຂອງລາງວັນແມັກໄຊໄຊ ເຊີ່ງໄດ້ຫາຍຕົວໄປຍ້ອນຖືກລັກພາໂຕ ຢູ່ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນໃນມື້ທີ່ 15 ທັນວາ ປີ 2012 ແມ້ວ່າລັດຖະບານລາວປະຕິເສດການເຊື່ອມໂຍງແລະອ້າງວ່າບໍ່ມີສ່ວນຮູ້ເຫັນ ແຕ່ເຊື່ອວ່າມີທິດສະດີສົມຄົບຄິດຫຼາຍພໍທີ່ເຮັດໃຫ້ເຊື່ອວ່າລັດຖະບານລາວວາງແຜນການລັກພາຕົວ ເນື່ອງຈາກວ່າບໍ່ເຄີຍຍອມເປີດເຜີຍການລັກພາຕົວເລີຍແມ້ແຕ່ນ້ອຍ

## ປະຫວັດ
ທ່ານສົມບັດ ສົມພອນ ເກີດເມື່ອມື້ທີ່ 17 ກຸມພາ ປີ 1952 ຢູ່ບ້ານດອນຂຽວ ເມືອງໜອງບົກ ແຂວງຄຳມ່ວນ ປະເທດລາວ ເພີ່ນໄດ້ເກີດໃນຄອບຄົວທີ່ຍາກຈົນ ແລະເປັນລູກກົກຂອງພີ່ນ້ອງທັ້ງໝົດ ຕໍ່ມາ ເພີ່ນໄດ້ທືນຮຽນຕໍ່ຢູ່ສະຫະລັດອະເມລິກາແລະໄດ້ຮຽນໃນລະດັບຊັ້ນມັດທະຍົມສືກສາຢູ່ ລັດວິດສະຄອນຊິນ ສະຫະລັດອະເມລິກາ ຕໍ່ມາ ໃນຊຸມຕົ້ນທົດສະວັດທີ່ 70 ເພີ່ນໄດ້ຮັບທືນຮຽນຕໍ່ຢູ່ ມະຫາວິທະຍາໄລຮາວາຍ ແລະໄດ້ຮຽນຈົບປະລິນຍາຕີສາຂາການສືກສາໃນປີ 1974 ແລະປະລິນຍາໂທສາຂາກະເສດຕະກຳໃນປີ 1978.

ຕໍ່ມາ ທ່ານສົມບັດໄດ້ກັບມາປະເທດລາວຫຼັງຈາກການປ່ຽນແປງລະບອບການປົກຄອງແລ້ວໃນຊຸມປີ 1981 ວຽກທຳອິດທີ່ເພີ່ນໄດ້ເຮັດແມ່ນ ການສອນວິທີການເຮັດກະເສດຢ່າງຍັ່ງຍືນ ເພື່ອສົ່ງເສີມຄວາມປອດໄພຂອງອາຫານທີ່ມາຈາກການກະເສດ ນອກຈາກນີ້ເພີ່ນຍັງເປັນຜູ້ບຸກເບີກການໃຊ້ເຕັກນິກການປະເມີນໃນຊົນນະບົດແບບມີສ່ວນຮ່ວມໃນລາວດ້ວຍ ໃນປີ 1996 ເພີ່ນໄດ້ຮັບອະນຸຍາດຈາກກະຊວງສືກສາທິການຂອງປະເທດລາວໃຫ້ເຮັດການກໍ່ຕັ້ງສູນອົບຮົມຮ່ວມພັດທະນາ (PADETC) ເພື່ອຝືກການອົບຣົມໄວໜຸ່ມແລະເຈົ້າໜ້າທີ່ພັດທະນາທ້ອງຖີ່ນ.

ຕາມຊີວະປະຫວັດຂອງເພີ່ນທີ່ມີການເຜີຍແຜ່ໃນປີ 2005 PADETC ໄດ້ດຳເນີນການເລີ່ມຫຼາຍໆໂຄງການເພື່ອສົ່ງເສີມການໃຊ້ເຕັກໂນໂລຈີທີ່ເປັນມິດກັບສິ່ງແວດລ້ອມແລະສົ່ງເສີມຜູ້ປະກອບການຣາຍຍ່ອຍ ໂຮມໄປເຖີງການແນະນຳການໃຊ້ປຸ໋ຍອິນຊີ, ການຣີໄຊເຄີນຂີ້ເຫຢື່ອແລະເຕົານ້ຳມັນເຊື້ອເພີງທີ່ມີປະສິດທິພາບ ແລະການປະເມີນຜົນຮູບແບບໃໝ່ສຳລັບອົງກອນທຸລະກິດການກະເສດລາຍເລັກ ໂຄງການນີ້ໄດ້ດຳເນີນວຽກໃນຖານະສ່ວນໜື່ງຊອງການຝືກອົບຮົມອາສາສະໝັກໄວໜຸ່ມແລະການຝືກຮຽນຮູ້ໃນຊັ້ນຮຽນ (ຕັ້ງແຕ່ໃນລະດັບມັດທະຍົມສືກສາ, ວິທະຍາໄລ ແລະ ບັນດິດວິທະຍາໄລ) PADETC ໄດ້ສອນໃຫ້ອາສາສະໝັກໄວໜຸ່ມໄດ້ມີປະສົບການໃນການຮຽນຮູ້ຄວາມເປັນຜູ້ນຳ,ການເຮັດວຽກເປັນທີມ,ການບໍລິຫານຈັດການໂຄງງານ ແລະ ຄວາມຫຼາກຫຼານໃນການດຳລົງຊີວິດ ເຣື່ອງຣາວຄວາມຮູ້ໃນທ້ອງຖີ່ນ, ການຕະໜັກເຖີງສິ່ງແວດລ້ອມ, ການເຮັດກະເສດທີ່ດີ, ການເປັນຜູ້ປະກອບການ ແລະບັນຫາທີ່ຄວນແກ້ໄຂຢ່າງໄວ ເຊັ່ນ ບັນຫາດ້ານຢາເສບຕິດ.

ຕະຫຼອດຊີວິດຂອງທ່ານສົມບັດນັ້ນ ເພີ່ນໄດ້ພະຍະຍາມທີ່ຈະຫຼີກລ່ຽງເຣື່ອງຣາວທາງການເມືອງຫຼືການມີສ່ວນຮ່ວມທາງການເມືອງໃດໆມາຕະຫຼອດ ໃນປີ 2013 ພັນລະຍາຂອງເພີ່ນໄດ້ກ່າວວ່າ "ໃນບົດຄວາມທີ່ຜ່ານມາຈຳນວນຫຼາຍແລະຖະແຫຼງການທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບການຫາຍຕົວໄປຂອງສົມບັດ ບາງເທື່ອເພີ່ນໄດ້ຖືກຮຽກເກັບເງີນຈາກການເປັນນັກຕໍ່ສູ້ເພື່ອສິດທິມະນຸດສະຍະຊົນ ແລະນັກເຄື່ອນໄຫວເພື່ອສັງຄົມ ຄຳນີ້ບໍ່ຕ້ອງເວົ້າເຖີງສົມບັດ ຕົວເພີ່ນຫຼືວຽກຂອງເພີ່ນເລີຍ ມັນແມ່ນຄວາມຈິງທີ່ສົມບັດໄດ້ຜ່ານການເຮັດວຽກຢ່າງບໍ່ມີເໜື່ອຍເພື່ອກ້າວໄປສູ່ຄວາມຢູ່ດີກິນດີ ແລະ ສະໜັບສະໜຸນການສ້າງຂີດຄວາມສາມາດໃນການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດຂອງຄົນຍາກຈົນໃນຊົນນະບົດ ແຕ່ງານຂອງສົມບັດບໍ່ເຄີຍໄດ້ຄາດຄັ້ນຫຼືເປັນສັດຕູກັບນະໂຍບາຍຂອງລັດຖະບານເລີຍ ທຸກໂຄງການແລະກິດຈະກຳທີ່ສົມບັດໄດ້ດຳເນີນການທຸກຢ່າງ ໄດ້ຮັບຄວາມເຫັນຊອບຈາກໜ່ວຍງານພາກລັດທີ່ກ່ຽວຂ້ອງແລະໄດ້ຮັບຄວາມຮ່ວມມືຈາກເຈົ້າໜ້າທີ່ທ້ອງຖີ່ນ".

ປີຕໍ່ມາ ທ່ານສົມບັດໄດ້ມີບົດບາດສຳຄັນໃນການແນະນຳແນວຄິດດັດຊະນີຄວາມສຸກມວນໂຮມມາຍັງລາວ ໃນປີ 2007 ເພີ່ນໄດ້ເປັນ 1 ໃນຜູ້ຈັດການກອງປະຊຸມນານາຊາດວ່າດ້ວຍຄວາມສຸກມວນໂຮມປະຊາຊາດ ເທື່ອທີ່ 3 ຂະນະທີ່ປີ 2012 ເພີ່ນໄດ້ເປັນທີ່ປືກສາອາວຸໂສໃນຮູບເງົາສັ້ນເຣື່ອງ ຄວາມສຸກຂອງປະເທດລາວ ເຊີ່ງໄດ້ສາຍໃນກອງປະຊຸມເວທີປະຊາຊົນອາຊີ-ຍຸຣົບ ເທື່ອທີ່ 9 ງານນີ້ມີຄວາມໃກ້ຊິດກັບການມີສ່ວນຮ່ວມຂອງທ່ານສົມບັດໃນເຄືອຂ່າຍພຸດທະສາດສະນິກສັມພັນເພື່ອສັງຄົມ ເຊີ່ງຕັ້ງໂດຍ ທ່ານ ສຸລັກ ສິວະລັກ ເພື່ອນຂອງເພີ່ນ.

## ການຍອມຮັບ 
thumb|350px|right|ທ່ານສົມບັດ ສົມພອນ ກັບທ່ານເດດມອນ ຕູຕູ ໃນປີ 2006

ໃນປີ 2001 ທ່ານສົມບັດ ສົມພອນ ໄດ້ຮັບລາງວັນການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດຈາກການເສີມສ້າງສັກກະຍະພາບຂອງຄົນຍາກຈົນໃນຊົນນະບົດຂອງລາວຈາກ ຄະນະກຳມາທິການເສດຖະກິດແລະສັງຄົມສຳລັບອາຊີແລະປາຊິຟິກແຫ່ງສະຫະປະຊາຊາດ.

ໃນປີ 2005 ເພີ່ນໄດ້ຮັບລາງວັນແມັກໄຊໄຊສຳລັບການເປັນຜູ້ນຳຊຸມຊົນ ຈາກການທີ່ເພີ່ນ ໄດ້ຕະໜັກເຖີງຄວາມພະຍາຍາມຂອງເພີ່ນທີ່ຈະສົ່ງເສີມການພັດທະນາຢ່າງຍັ່ງຍືນໃນປະເທດລາວໂດຍການຝືກອົບຮົມແລະສ້າງແຮງຈູງໃຈໃຫ້ຄົນໄວໜຸ່ມທີ່ຈະກາຍເປັນຄົນຣຸ່ນຜູ້ນຳ ທ່ານສົມບັດຍັງເປັນຄົນລາວພຽງຄົນດຽວທີ່ໄດ້ຮັບລາງວັນນີ້.

ໃນປີ 2010 ສູນອີດສຕ໌-ເວດສຕ໌ ໄດ້ຍອມຮັບການເຮັດວຽກເພື່ອສັງຄົມຂອງເພີ່ນຜ່ານການເຜີຍແຜ່ 50 ປີ 50 ເຣື່ອງ  ໃນປີ 2011 ເພີ່ນຍັງໄດ້ກ່າວສຸນທອນພົດຢູ່ກອງປະຊຸມເຊີງປະຕິບັດການລະດັບພູມິພາກ ເອພີໄອ ເທື່ອທີ່ 10; ເອພີໄອ  ແມ່ນເຄືອຂ່າຍຂອງປັນຍາຊົນສາທາລະນະແຫ່ງອາຊີໂດຍໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜຸນທືນຈາກມູນນິທິນິບປອນ ໃນປີ 2012 ເພີ່ນຍັງໄດ້ກ່າວສຸນທອນພົດໃນກອງປະຊຸມເວທີປະຊາຊົນອາຊີ-ຍຸຣົບ ເທື່ອທີ່ 9 ຢູ່ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ຄະນະກຳມາການຈັດການແຂ່ງຂັນລະຫວ່າງປະເທດຂອງ ເອອີພີເອຟ ໄດ້ກ່າວວ່າທ່ານສົມບັດແມ່ນ ໜື່ງໃນຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບການຍອມຮັບຫຼາຍທີ່ສຸດແລະມີອິດທິພົນລະຍະຍາວສຳລັບປະຊາຊົນ ເປັນສູນກາງແລະໄດ້ພັດທະນາເສດຖະກິດແລະສັງຄົມໃນປະເທດລາວ.

## ການຫາຍຕົວໄປແລະການຕອບສະໜອງ 
ທ່ານສົມບັດຖືກລັກພາຕົວໄປໃນນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ໃນຊຸມແລງຂອງມື້ທີ່ 15 ທັນວາ 2012 ກ້ອງວົງຈອນປິດ ໄດ້ສະແດງພາບທີ່ມີຕຳຫຼວດຮຽກເພີ່ນລົງມາຈາກລົດແລະນຳເພີ່ນຂື້ນລົດປິ໊ກອັບໄປລັດຖະບານລາວໄດ້ປະຕິເສດການຮັບຜິດຊອບຂອງການຫາຍຕົວໄປຂອງເພີ່ນທັນທີ.

ການຫາຍຕົວໄປຂອງທ່ານສົມບັດ ສົມພອນສ້າງຄວາມກັງວົນໃຫ້ກັບຄົນແລະລັດຖະບານທົ່ວໂລກ ຜູ້ແທນລະດັບສູງຂອງສະຫະພາບຍຸຣົບດ້ານການຕ່າງປະເທດ, ສຳນັກງານຂ້າຫຼວງໃຫຍ່ເພື່ອສິດທິມະນຸດສະຍະຊົນແຫ່ງສະຫະປະຊາຊົນ, ສະມາຊິກສະພາຈາກອາຊີແລະຍຸຣົບ ອົງກອນພັດທະນາເອກກະຊົນລະຫວ່າງປະເທດ (ເອັນຈີໂອ) ແລະອີກຫຼາຍໆອົງກອນ ໄດ້ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ລັດຖະບານລາວດຳເນີນການທີ່ຄວນຈຳເປັນ ເພື່ອໃຫ້ແນ່ໃຈໃນການປ່ອຍຕົວຢ່າງປອດໄພຂອງເພີ່ນ ເດດມອນ ຕູຕູ ບິຊອບແຫ່ງອາຟິກາໃຕ້ ໄດ້ຂຽນຈົດໝາຍໄປຍັງ ທ່ານທອງສິງ ທຳມະວົງ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີລາວ ໃຫ້ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ມີການກວດສອບຢ່າງຟ້າວດ່ວນ ແຕ່ວ່າບໍ່ມີການຕອບສະໜອງຫຍັງເລີຍຈາກລັດຖະບານລາວ.

ໃນເດືອນມັງກອນ 2013 ອົງການນິລະໂທດສະກຳສາກົນ ຮຽກຮ້ອງລັດຖະບານໃຫ້ດຳເນີນການກ່ຽວກັບເຣື່ອງນີ້ໂດຍດ່ວນ ຕາມມາດ້ວຍການເຜີຍແຜ່ເອກະສານສະຫຼຸບການບັນຍາ 26 ໜ້າເຣື່ອງ *ລາວ ຈັບຈາກກ້ອງ ການບັງຄັບການຫາຍຕົວຂອງທ່ານສົມບັດ ສົມພອນ* (Laos: Caught on Camera - the enforced disappearance of Sombath Somphone).

ສູນວິເຄາະນະໂຍບາຍສາທາລະນະໃນ ວໍຊິງຕັນ ດີ.ຊີ. ແລະເຂດພູມິພາກອາຊີຕະເວັນອອກສຽງໃຕ້, ອົງກອນວິໄຈນະໂຍບາຍສາທາລະນະເອກກະຊົນ (ເອັນຈີໂອ) ໄດ້ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ລັດຖະບານລາວແລະໜ່ວຍຄວາມປອດໄພປ່ອຍຕົວທ່ານສົມບັດ ສົມພອນ ຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ສູນວິເຄາະນະໂຍບາຍສາທາລະນະຍັງຍົກປະເດັນທ່ານສົມບັດ ສົມພອນວ່າເປັນການລະເມີດສິດທິ ມະນຸດສະຍະຊົນທີ່ຮຸນແຮງຄືກັບທີ່ເຄີຍເກີດຂື້ນກັບການຂ້າລ້າງຊາວລາວແລະຊາວມົ້ງແລະຄວາມຂັດແຍ້ງທາງສາດສະໜາໃນລາວ.

ໜື່ງເດືອນຫຼັງການຫາຍຕົວໄປຂອງເພີ່ນ ລັດຖະມົນຕີວ່າການກະຊວງຕ່າງປະເທດ ຮິນລາຣີ ຄລິນຕັນ ອອກຖະແຫຼງການຮຽກຮ້ອງໃຫ້ລັດຖະບານລາວ ກວດສອບຄວາມໂປ່ງໃສຂອງເຫດການທີ່ເກີດຂື້ນນີ້ແລະເຮັດທຸກຢ່າງໃນອຳນາດຂອງຕົນເພື່ອທີ່ຈະດຳເນີນການເຣື່ອງທັນທີແລະປ່ອຍຕົວທ່ານສົມບັດກັບບ້ານໄປຫາຄອບຄົວເພີ່ນ ມື້ທີ່ 24 ມີນາ, ຈອນ ແຄຣີ ລັດຖະມົນຕີວ່າການກະຊວງການຕ່າງປະເທດຄົນໃໝ່ ໄດ້ອອກຖະແຫຼງການໃນມື້ຄົບຮອບ 100 ມື້ການຫາຍຕົວໄປວ່າ ເປັນເຣື່ອງທີ່ເປັນຕາເສຍໃຈຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ການຫາຍຕົວໄປຢ່າງອະທິບາຍບໍ່ໄດ້ຂອງທ່ານສົມບັດ ສົມພອນ ຜູ້ທີ່ເຊີ່ງໄດ້ຮັບການນັບຖືຢ່າງກວ້າງຂວາງແລະສ້າງແຮງບັນດານໃຈໃຫ້ພົນລະເມືອງລາວເຊີ່ງໄດ້ສ້າງຄຸນນະປະໂຫຍດຢ່າງຫຼາຍຂື້ນໃນປະເທດຂອງເຂົາ ກໍ່ໃຫ້ເກີດຄຳຖາມກ່ຽວກັບການເຮັດຜິດຂອງລັດຖະບານລາວໃນການໃຊ້ກົດໝາຍແລະການມີສ່ວນຮ່ວມຮັບຜິດຊອບກັບໂລກນີ້.

ສາມຄະນະຜູ້ແທນຂອງສະມາຊິກລັດຖະສະພາຈາກອາຊີແລະຍຸຣົບເດີນທາງມາຍັງນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນໃນປີ 2013 ເພື່ອຫາລືກ່ຽວກັບການຫາຍຕົວໄປຂອງທ່ານສົມບັດກັບລັດຖະບານລາວ ການຢ້ຽມຢາມເທື່ອທຳອິດໃນເດືອນມັງກອນ ວັນເດນ ເບນໂລ ສະມາຊິກສະພາຄອງເກຣດຈາກຟິລິບປິນແລະຜູ້ສ້າງຕັ້ງ ໂຟກັດອອນເດິໂກບອນເຊາທ໌ (Focus on the Global South) ກ່າວວ່າ ເຮາຢູ່ໄກຈາກຄວາມພໍໃຈຈາກຄຳຕອບທີ່ໄດ້ ວຸດທິສະພາດັດຊ໌ ທູ ເອວຊິຟາ ກ່າວຫຼັງຈາກການໄປຢ້ຽມຢາມໃນເດືອນມີນາ ຖ້າເຈົ້າໜ້າທີ່ລາວຄິດວ່າບັນຫາການຫາຍຕົວໄປຂອງທ່ານສົມບັດຈະເຮັດໃຫ້ບັນຫາໝົດໄປ ເຂົາເຈົ້າຄິດຜິດໃນເດືອນກັນຍາ 3 ຄະນະຜູ້ແທນ ປະກອບດ້ວຍຜູ້ແທນຈາກເດນມາກແລະເບວຢຽມ ໄດ້ຂໍ້ສະຫຼຸບວ່າ ທາງການລາວເບີ່ງໄກແລະບໍ່ໄດ້ສະແດງຄວາມໃຫ້ເຫັນເຖີງຄວາມຕັ້ງໃຈຫຼືຄວາມສາມາດພຽງພໍທີ່ຈະຫາທາງອອກກັບກໍລະນີນີ້ແລະໄດ້ປະຕິເສດຂໍ້ສະເໜີການໃຫ້ຄວາມຊ່ວຍເຫຼືອທາງເຕັກນິກໃດໆເພື່ອກວດສອບເຣື່ອງນີ້.

ລະຫວ່າງກອງປະຊຸມລະດັບສູງກັບລັດຖະບານລາວທີ່ຈັດຂື້ນຢູ່ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນໃນເດືອນພືດສະຈິກ ປີ 2013 ຈຳນວນຂອງຜູ້ບໍລິຈາກຕ່າງປະເທດສະແດງຄວາມກັງວົນຂອງພວກເຂົາກ່ຽວກັບການຫາຍຕົວໄປຂອງທ່ານສົມບັດ ຄຳສັ່ງຈາກອົງການພັດທະນາຍຸຣົບຮຽກຮ້ອງໃຫ້ລັດຖະບານລາວ ດຳເນີນການກວດສອບຢ່າງຄອບຄຸມແລະໃຫ້ມີຄວາມໂປ່ງໃສຂອງຄະດີນີ້ຢ່າງເຕັມທີ່ແລະໃຫ້ຄວາມຮ່ວມມືກັບໜ່ວຍງານຂອງສະຫະປະຊາຊາດ ເຊັ່ນ ຄະນະທີ່ເຮັດວຽກກ່ຽວກັບການບັງຄັບຄົນໃຫ້ສູນຫາຍໃນເຈນີວາ.

ໃນມື້ທີ່ 15 ທັນວາ ປີ 2013 ຄົບຮອບໜື່ງປີຂອງການຫາຍສາບສູນຂອງທ່ານສົມບັດ ສົມພອນ ໄດ້ຖືກປະກາດໄວ້ໂດຍຖະແຫຼງການຂອງລັດຖະບານ ສະວິດເຊີແລນ,ອັງກິດ ແລະສະຫະລັດອະເມລິກາ ແລະການເດີນຂະບວນປະທ້ວງສະຖານທູດລາວໃນບາງກອກ ໂຕກຽວ ແລະແຄນເບີລາ ອົງການນິລະໂທດສະກຳສາກົນອອກມາຮຽກຮ້ອງອີກເທື່ອເພື່ອໃຫ້ມີການດຳເນີນການເຣື່ອງນີ້ ຂະນະທີ່ເອັນຈິໂອອາຊີ 62 ກຸາມ ໄດ້ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ມີການສອບສວນໃໝ່ ຂະນະທີ່ ຄະນະລາຍງານພິເສດກ່ຽວກັບສິດທິເສລີພາບໃນການຊຸມນຸມໂດຍສະຫງົບແຫ່ງສະຫະປະຊາຊາດ ໄດ້ຂໍໃຫ້ລັດຖະບານລາວ ໃຫ້ຄວາມຮ່ວມມືເຕັມທີ່ກັບ ຄະນະມົນຕີສິດທິມະນຸດສະຍະຊົນແຫ່ງສະຫະປະຊາຊາດ.

ສື່ນານາຊາດຍັງໄດ້ລາຍງານການຫາຍຕົວໄປຂອງທ່ານສົມບັດ ເຊັ່ນ ບີບີຊີ, ອັນ ຈາຊີຣ່າ ຟ໊ອກຊ໌ນິວສ໌, ດອຍຊ໌ ເວເລຍ໌, ເລີມງ, ເດິ ກາດຽນ, ເດິວໍສະຕີດເຈິນັລ, ເອບີຊີ ອອສເຕຣເລຍ ແລະສື່ອື່ນໆອີກຫຼາຍ.

## ອ້າງອິງ 
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນໆ 
* Website dedicated to the safe return of Sombath Somphone
* Website of the Training Center founded by Sombath Somphone
* Amnesty International briefing on the disappearance of Sombath Somphone
* The Centre for Public Policy Analysis, Washington, D.C. 

ໝວດ:ນັກເຄື່ອນໄຫວສັງຄົມຊາວລາວ
ໝວດ:ຜູ້ໄດ້ຮັບລາງວັນແມັກໄຊໄຊ
ໝວດ:ນັກສິດທິມະນຸດສະຍະຊົນ
ໝວດ:ຊາວຄຳມ່ວນ
ໝວດ:ຜູ້ທີ່ຫາຍສາບສູນ