open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ບານໂລກ 2026

**ການແຂ່ງຂັນເຕະບານໂລກ FIFA 2026** ຈະເປັນ ການແຂ່ງຂັນເຕະບານໂລກ FIFA ຄັ້ງທີ 23, ເຊິ່ງເປັນການແຂ່ງຂັນ ເຕະບານ ຊາຍລະດັບສາກົນ ສີ່ປີຄັ້ງ ເຊິ່ງເຂົ້າຮ່ວມແຂ່ງຂັນໂດຍ ທີມຊາດ ຂອງສະມາຊິກຂອງ FIFA . ການແຂ່ງຂັນຈະຈັດຂຶ້ນໃນວັນທີ 11 ມິຖຸນາ ຫາ 19 ກໍລະກົດ 2026.  ງານບານໂລກຈະຖືກເປັນເຈົ້າພາບຮ່ວມກັນໂດຍສິບຫົກເມືອງຄື: ສິບເອັດເມືອງໃນ ສະຫະລັດອາເມລິກາ, ສາມເມືອງໃນ ເມັກຊິໂກ, ແລະສອງເມືອງໃນ ການາດາ. ການແຂ່ງຂັນດັ່ງກ່າວຈະເປັນການແຂ່ງຂັນເຕະບານໂລກ FIFA ຄັ້ງທຳອິດທີ່ຈັດໂດຍສາມປະເທດ, ແລະເປັນຄັ້ງທຳອິດທີ່ມີ 48 ທີມ, ເຊິ່ງເປັນການຂະຫຍາຍຈາກ 32 ທີມ.

ການສະເໜີຂໍເປັນເຈົ້າພາບຈັດການແຂ່ງຂັນ ເຕະບານໂລກ ຄັ້ງທີ 2026 ແບບຮ່ວມ (United 2026 bid) ໄດ້ເອົາຊະນະຄູ່ແຂ່ງໂມຣັອກໂຄ ໃນລະຫວ່າງການລົງຄະແນນສຽງຄັ້ງສຸດທ້າຍທີ່ ກອງປະຊຸມ FIFA ຄັ້ງທີ 68 ທີ່ນະຄອນຫຼວງມົສກູ. ນີ້ຈະເປັນການແຂ່ງຂັນເຕະບານໂລກປະເພດຊາຍຄັ້ງທຳອິດນັບຕັ້ງແຕ່ ປີ 2002 ທີ່ໄດ້ຮ່ວມເປັນເຈົ້າພາບໂດຍຫຼາຍປະເທດ. ດ້ວຍການເປັນເຈົ້າພາບຈັດການແຂ່ງຂັນໃນ ປີ 1970 ແລະ 1986 ໃນອະດີດ, ເມັກຊິໂກຈະກາຍເປັນປະເທດທຳອິດທີ່ເປັນເຈົ້າພາບ ຫຼື ຮ່ວມເປັນເຈົ້າພາບຈັດການແຂ່ງຂັນເຕະບານໂລກປະເພດຊາຍສາມຄັ້ງ. ສະຫະລັດອາເມລິກາເຄີຍເປັນເຈົ້າພາບຈັດການແຂ່ງຂັນເຕະບານໂລກປະເພດຊາຍໃນ ປີ 1994. ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ, ມັນຈະເປັນຄັ້ງທຳອິດຂອງການາດາທີ່ເປັນເຈົ້າພາບ ຫຼື ຮ່ວມເປັນເຈົ້າພາບຈັດການແຂ່ງຂັນເຕະບານໂລກປະເພດຊາຍ. ກິດຈະກຳດັ່ງກ່າວຈະກັບຄືນສູ່ຕາຕະລາງລະດູຮ້ອນແບບດັ້ງເດີມຂອງ ຊີກໂລກເໜືອ ຫຼັງຈາກການແຂ່ງ ຂັນເຕະບານໂລກປີ 2022 ທີ່ ກາຕາ ໄດ້ຈັດຂຶ້ນໃນເດືອນພະຈິກ ແລະ ທັນວາ.

ໃນຖານະທີ່ເປັນເຈົ້າພາບ, ການາດາ, ເມັກຊິໂກ ແລະ ສະຫະລັດອາເມລິກາ ລ້ວນແຕ່ໄດ້ຜ່ານເຂົ້າຮອບໂດຍອັດຕະໂນມັດ. ເຄບເວີດ, ຄູຣາເຊົາ, ຈໍແດນ ແລະ ອຸສເບກິສະຖານ ລ້ວນແຕ່ຈະເຂົ້າຮ່ວມການແຂ່ງຂັນເຕະບານໂລກຄັ້ງທຳອິດ. ອາເຈນຕິນາ ເປັນ ທີມປ້ອງກັນແຊ້ມ, ໂດຍໄດ້ຊະນະເລີດເຕະບານໂລກຄັ້ງທີສາມໃນປີ 2022.
ທະເລແດງ

**ທະເລແດງ** ເປັນ ທາງເຂົ້າ ຂອງ ມະຫາສະໝຸດອິນເດຍ, ຕັ້ງຢູ່ລະຫວ່າງອາຟຣິກາ ແລະ ອາຊີ. ການເຊື່ອມຕໍ່ຂອງມັນກັບມະຫາສະໝຸດແມ່ນຢູ່ທາງທິດໃຕ້, ຜ່ານຊ່ອງແຄບ ບາບ-ເອວ-ມັນເດບ ແລະ ອ່າວເອເດນ. ໄປທາງທິດເໜືອຂອງທະເລແດງແມ່ນ ແຫຼມຊີນາຍ, ອ່າວອາກາບາ, ແລະ ອ່າວຊູເອສ, ເຊິ່ງນຳໄປສູ່ ຄອງຊູເອສ. ມັນຕັ້ງຢູ່ບົນ ຮອຍເລື່ອນທະເລແດງ, ເຊິ່ງເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງ ເກຣດຣິຟທ໌ວາເລ .

ທະເລແດງມີເນື້ອທີ່ປະມານ 438,000 ຕາກິໂລແມັດ  , ແມ່ນປະມານ 2,250 ກິໂລແມັດ (1,400 ໄມລ໌) ຍາວ, ແລະ 355 ກິໂລແມັດ (221 ໄມລ໌) ຢູ່ຈຸດທີ່ກວ້າງທີ່ສຸດ. ມັນມີຄວາມເລິກສະເລ່ຍ 490 ມ (1,610 ຟຸດ), ແລະ ຢູ່ໃນຮ່ອງ Suakin ທາງກາງ, ມັນມີຄວາມເລິກສູງສຸດເຖິງ 2,730 ມ (8,960 ຟຸດ) 

ທະເລແດງແມ່ນຂ້ອນຂ້າງຕື້ນ, ໂດຍປະມານ 40% ຂອງພື້ນທີ່ຂອງມັນມີຄວາມເລິກຂະໜາດນ້ອຍກວ່າ 100 ມ (330 ຟຸດ), ແລະ ເລິກປະມານ 25% ໜ້ອຍກວ່າ 50 ມ (160 ຟຸດ). ຊັ້ນຄວາມຕື້ນທີ່ກວ້າງຂວາງແມ່ນເປັນທີ່ຮູ້ຈັກສຳລັບສິ່ງມີຊີວິດທາງທະເລ ແລະ ປະກາລັງ. ມີສັດ ທີ່ບໍ່ມີກະດູກສັນຫຼັງ ຫຼາຍກວ່າ 1,000 ຊະນິດ ແລະ ປະກາລັງອ່ອນ ແລະ ແຂງ 200 ຊະນິດອາໄສຢູ່ໃນທະເລ. ທະເລແດງແມ່ນທະເລ ເຂດຮ້ອນທີ່ ຢູ່ທາງທິດເໜືອສຸດຂອງໂລກ ແລະ ໄດ້ຖືກກໍານົດໃຫ້ເປັນພາກພື້ນນິເວດວິທະຍາຂອງ ໂລກ 200.
ມະຫາສະໝຸດອິນເດຍ

**ມະຫາສະໝຸດອິນເດຍ** ແມ່ນມະຫາສະໝຸດທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດອັນດັບສາມໃນຫ້າ ມະຫາສະໝຸດ ຂອງໂລກ, ກວມເອົາເນື້ອທີ່    ຫຼື ປະມານ 20% ຂອງພື້ນທີ່ນ້ຳຂອງ ໜ້າໂລກ .  ມັນຕິດກັບອາຊີໄປທາງທິດເໜືອ, ອາຟຣິກາໄປທາງທິດຕາເວັນຕົກ ແລະ ອົດສະຕຣາລີ ໄປທາງທິດຕາເວັນອອກ. ໄປທາງທິດໃຕ້ມັນຕິດກັບ ມະຫາສະໝຸດໃຕ້ ຫຼື ອັນຕາກຕິກ, ຂຶ້ນກັບຄຳນິຍາມທີ່ນຳໃຊ້.  ມະຫາສະໝຸດອິນເດຍມີທະເລ ຂອບ ຫຼື ທະເລພາກພື້ນຂະໜາດໃຫຍ່, ລວມທັງ ທະເລອັນດາມັນ, ທະເລອາຣາເບຍ, ອ່າວເບງການ, ແລະ ທະເລລັກຄາດີຟ.
ໝວດ:ອາຊີຕາເວັນຕົກ
ໝວດ:ມະຫາສະໝຸດ
ເຢເມນ

**ເຢເມນ**, ມີຊື່ທາງການວ່າ **ສາທາລະນະລັດເຢເມນ**,  ເປັນປະເທດໃນ ອາຊີຕາເວັນຕົກ.  ລວມທັງ ໝູ່ເກາະໂຊໂກຕຣາ, ເຢເມນແຜ່ນດິນໃຫຍ່ຕັ້ງຢູ່ ອາຣາເບຍໃຕ້ ; ມີຊາຍແດນຕິດກັບ ຊາອຸດິອາຣາເບຍ ທາງ ທິດເໜືອ, ໂອມານ ທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບ ທາງພາກຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ຂອງ ທະເລອາຣາເບຍ, ຕິດກັບ ອ່າວເອເດນ ທາງທິດໃຕ້, ແລະ ທະເລແດງ ທາງທິດຕາເວັນຕົກ, ມີ ຊາຍແດນທາງທະເລ ກັບ ຈີບູຕີ, ເອຣິເທຣຍ, ໂຊມາລີແລນ ແລະ ໂຊມາເລຍ ໃນ Horn of Africa. ມີເນື້ອທີ່ປະມານ 455,503 ຕາລາງກິໂລແມັດ (175,871 ຕາລາງໄມ),  ມີຊາຍຝັ່ງທະເລປະມານ , ເຢເມນເປັນປະເທດທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດອັນດັບສອງໃນແຫຼມອາຣາເບຍຕາມພື້ນທີ່,  ແລະ ໃຫຍ່ທີ່ສຸດຕາມປະຊາກອນ.

ໝວດ:ປະເທດໃນອາຊີຕາເວັນຕົກ
ໝວດ:ປະເທດໃນອາຊີ
ລູບລີຍານາ

**ລູບລີຍານາ (Ljubljana)**  ( ສະໂລເວເນຍພາສາເວົ້າ: *Lublana* ; ຮູ້ຈັກກັນໃນ ຊື່ທາງປະຫວັດສາດ ອື່ນໆ) ແມ່ນ ນະຄອນຫຼວງ ແລະ ເມືອງໃຫຍ່ທີ່ສຸດ ຂອງປະເທດ ສະໂລເວເນຍ,   ຕັ້ງຢູ່ຕາມເສັ້ນທາງການຄ້າລະຫວ່າງ ທະເລ Adriatic ທາງພາກເໜືອ ແລະ ພາກພື້ນ Danube,  ທາງທິດເໜືອຂອງ ໜອງນ້ຳທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດຂອງປະເທດ, ມີຜູ້ຄົນອາໄສຢູ່ຕັ້ງແຕ່ສະໄໝກ່ອນປະຫວັດສາດ. ມັນເປັນສູນກາງວັດທະນະທຳ, ການສຶກສາ, ເສດຖະກິດ, ການເມືອງ ແລະ ການບໍລິຫານຂອງປະເທດ ແລະ ເປັນທີ່ຕັ້ງຂອງ ເທດສະບານເມືອງ Ljubljana .

ໃນສະໄໝບູຮານ, ເມືອງ ໂລມັນ ທີ່ມີຊື່ວ່າ Emona ໄດ້ຕັ້ງຢູ່ໃນພື້ນທີ່ດັ່ງກ່າວ.  ເມືອງດັ່ງກ່າວໄດ້ຖືກກ່າວເຖິງເປັນຄັ້ງທຳອິດໃນຊ່ວງເຄິ່ງແຮກຂອງ ສະຕະວັດທີ 12. ມັນເປັນນະຄອນຫຼວງທາງປະຫວັດສາດຂອງ Carniola,  ໜຶ່ງໃນພາກສ່ວນທີ່ມີ ຊາວສະໂລເວເນຍ ອາໄສຢູ່ໃນ ລາຊະວົງ Habsburg.  ມັນຢູ່ພາຍໃຕ້ການປົກຄອງ ຂອງ Habsburg ຕັ້ງແຕ່ຍຸກກາງຈົນຮອດການລົ້ມລະລາຍຂອງອານາຈັກ Austro-Hungarian ໃນປີ ຄສ 1918. ຫຼັງຈາກ ສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີສອງ, Ljubljana ໄດ້ກາຍເປັນນະຄອນຫຼວງຂອງ ສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມສະໂລເວເນຍ, ເຊິ່ງເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງ ສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມສະຫະພັນຢູໂກສະລາເວຍ. ເມືອງດັ່ງກ່າວຍັງຄົງຮັກສາສະຖານະພາບນີ້ໄວ້ຈົນກວ່າສະໂລເວເນຍຈະໄດ້ຮັບເອກະລາດໃນປີ 1991 ແລະ Ljubljana ໄດ້ກາຍເປັນນະຄອນຫຼວງຂອງປະເທດທີ່ສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໃໝ່. 

## ຊື່ 
thumb|ຮູບແຕ້ມເຄື່ອງໝາຍປະຈຳຕົວຂອງເມືອງທີ່ມີ ມັງກອນ ຢູ່ເບື້ອງເທິງສຸດຂອງ ປາສາດ, ຈາກ *ນະວະນິຍາຍ The Glory of the Duchy of Carniola of Valvasor* , 1689.

ໝວດ:ນະຄອນຫຼວງໃນເອີຣົບ
ບຣາຕິສລາວາ

**ບຣາຕິສລາວາ (Bratislava)**  (       )  ເປັນ ນະຄອນຫຼວງ ແລະ ເປັນເມືອງໃຫຍ່ທີ່ສຸດຂອງ ປະເທດສະໂລວາເກຍ ແລະ ເປັນເມືອງໃຫຍ່ອັນດັບສີ່ຂອງທຸກ ເມືອງທີ່ຢູ່ແຄມແມ່ນ້ຳດານູບ. ຢ່າງເປັນທາງການ, ປະຊາກອນຂອງເມືອງຕົວຈິງແມ່ນປະມານ 479,000 ຄົນ, ພາກພື້ນບຣາຕິສລາວາ ມີຜູ້ຢູ່ອາໄສເກີນ 732,000 ຄົນ.  ເຂດນະຄອນຫຼວງ ມີປະຊາກອນປະມານ 1.3 ລ້ານຄົນ.  
ໝວດ:ນະຄອນຫຼວງໃນເອີຣົບ
ສາຍພົວພັນລາວ-ຍີ່ປຸ່ນ

**ການພົວພັນຍີ່ປຸ່ນ-ລາວ** () ໝາຍເຖິງສາຍພົວພັນໃນປະຈຸບັນ ແລະ ປະຫວັດສາດລະຫວ່າງປະເທດຍີ່ປຸ່ນ ແລະປະເທດລາວ. ລາວມີສະຖານທູດຢູ່ໂຕກຽວ. ຍີ່ປຸ່ນມີສະຖານທູດຢູ່ວຽງຈັນ. ສາຍພົວພັນທາງການທູດໄດ້ຖືກສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໃນປີ 1955.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ການພົວພັນຕ່າງປະເທດຂອງລາວ
ໝາກເຫັບ

thumb|ໝາກເຫັບໃຫຍ່ປະມານ 6cm ຂອງເສັ້ນຜ່າສູນກາງ**ໝາກເຫັບ** ແມ່ນກ້ອນນ້ຳກ້ອນທີ່ຕົກລົງມາຈາກທ້ອງຟ້າພ້ອມກັບພາຍຸຝົນຟ້າຄະນອງ ມີຮູບຊົງກົມ ຫຼື ບໍ່ສະໝ່ຳສະເໝີກັນ ແລະ ມີຂະໜາດແຕກຕ່າງກັນ ຕັ້ງແຕ່ນ້ອຍຄືເມັດຖົ່ວ ໄປຈົນຮອດໃຫຍ່ຄືລູກກ໋ອຟ ແຕ່ລະກ້ອນເອີ້ນວ່າໝາກເຫັບ ຫຼື ລູກເຫັບ. ໝາກເຫັບໂດຍທົ່ວໄປແມ່ນຈະຕົກໃນພື້ນທີ່ທີ່ມີສະພາບອາກາດໜາວ, ໃນຂະນະທີ່ການເຕີບໂຕຂອງລູກເຫັບຈະຖືກຂັດຂວາງຢ່າງຫຼວງຫຼາຍໃນຊ່ວງທີ່ອຸນຫະພູມຜິວດິນຕໍ່າ.

ໝາກເຫັບເກີດຂຶ້ນໃນເມກຝົນຟ້າຄະນອງຂະໜາດໃຫຍ່ ທີ່ເອີ້ນວ່າ "Cumulonimbus"'''''' ເຊິ່ງສູງຫຼາຍຈົນເຖິງຊັ້ນທີ່ອຸນຫະພູມຕໍ່າກວ່າ 0°C ພາຍໃນເມກນີ້ ມີກະແສລົມທີ່ພັດຂຶ້ນດ້ານເທິງຢ່າງແຮງ ເຊິ່ງຈະດູດເອົາເມັດນ້ຳຂຶ້ນໄປສູງ ເມື່ອເມັດນ້ຳຖືກພັດຂຶ້ນໄປໃນຊັ້ນທີ່ໜາວຫຼາຍ ມັນຈະແຂງຕົວກາຍເປັນກ້ອນນ້ຳກ້ອນຂະໜາດນ້ອຍ ກ້ອນນ້ຳກ້ອນນ້ອຍນີ້ຈະຖືກພັດຂຶ້ນ-ລົງ ຊໍ້າແລ້ວຊໍ້າອີກ ແຕ່ລະຮອບທີ່ຜ່ານໄປ ນ້ຳກ້ອນໃໝ່ຈະຫຸ້ມສະສົມຢູ່ຂ້າງນອກ ເຮັດໃຫ້ໝາກເຫັບໃຫຍ່ຂຶ້ນເລື້ອຍໆ ຄືກັບການໂຕ້ຂອງຫົວຜັກທຽມ ເມື່ອໝາກເຫັບໜັກພໍ ທີ່ກະແສລົມພັດຂຶ້ນດ້ານເທິງບໍ່ສາມາດຍົກໄວ້ໄດ້ອີກຕໍ່ໄປ ມັນຈະຕົກລົງມາເຖິງພື້ນດິນ

## ອ້າງອິງ
ສາຍພົວພັນລາວ-ສະຫະລັດ

ສາຍພົວພັນລະຫວ່າງປະເທດລາວ ແລະສະຫະລັດອາເມລິກາ ໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນຢ່າງເປັນທາງການ ເມື່ອສະຫະລັດອາເມລິກາໄດ້ເປີດສຳນັກງານຢູ່ໃນລາວໃນປີ 1950, ເມື່ອລາວເປັນລັດເຄິ່ງປົກຄອງຕົນເອງພາຍໃນອິນດູຈີນຝຣັ່ງ. ສາຍພົວພັນນີ້ໄດ້ຮັບການຮັກສາໄວ້ຫຼັງຈາກລາວໄດ້ຮັບເອກະລາດໃນເດືອນຕຸລາ 1953.
thumb|ແຜນທີ່ສະແດງສະຖານທີ່ຂອງປະເທດລາວ ແລະ ສະຫະລັດອາເມລິກາ

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ການພົວພັນຕ່າງປະເທດຂອງລາວ
ລັດເສດ

**ລັດເສດ** () ແມ່ນລັດທີ່ເຫຼືອຢູ່ຂອງລັດທີ່ເຄີຍມີຂະໜາດໃຫຍ່ກວ່າ ເຊິ່ງໄດ້ຫຼຸດລົງຫຼັງຈາກການຜະນຶກເຂົ້າກັນ, ການຍຶດຄອງ, ການແຍກຕົວ, ການປົດອານານິຄົມ, ການກໍ່ລັດຖະປະຫານ ຫຼື ການປະຕິວັດທີ່ປະສົບຜົນສຳເລັດໃນບາງສ່ວນຂອງດິນແດນເດີມຂອງຕົນ. ໃນກໍລະນີສຸດທ້າຍ, ລັດຖະບານບໍ່ໄດ້ຖືກເນລະເທດ ເພາະມັນຄວບຄຸມບາງສ່ວນຂອງດິນແດນທີ່ເຫຼືອຂອງຕົນ.

## ອ້າງອີງ
ພຣິນຊິພາລິຕີ

**ພຣິນຊິພາລິຕີ** () ຫຼື **ພຣິນຊ໌ດອມ** (Princedom) ແມ່ນລັດປະເພດໜຶ່ງທີ່ມີລະບອບລາຊາທິປະໄຕ ຫຼື ເຂດແດນສັກດີນາ ທີ່ປົກຄອງໂດຍ ເຈົ້າຊາຍ ຫຼື ເຈົ້າຍິງ . ມັນສາມາດເປັນລັດອະທິປະໄຕ ຫຼື ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງໜ່ວຍງານທາງການເມືອງທີ່ໃຫຍ່ກວ່າ. ຄຳວ່າ "ລັດທິອານານິຄົມ" ມັກຖືກໃຊ້ເພື່ອອະທິບາຍເຖິງລັດທິຂະໜາດນ້ອຍ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນລັດໃນເອີຣົບ, ບ່ອນທີ່ຜູ້ປົກຄອງດຳລົງຕຳແໜ່ງເປັນເຈົ້າຊາຍ ຫຼື ທຽບເທົ່າ.