open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Denisovan

thumb| Denisova 4, ແຂ້ວກົກ molar
**Denisovans** ຫຼື **Denisova hominins** ເປັນ ສາຍພັນຂອງສິ່ງທີ່ມີຊີວິດ ທີ່ສູນພັນແລ້ວ ຫຼື ສາຍພັນຍ່ອຍ ຂອງ ມະນຸດ ບູຮານຢູ່ທົ່ວເຂດອາຊີ ໃນຊ່ວງ Paleolithic ລຸ່ມ ແລະກາງ . Denisovans ແມ່ນເປັນທີ່ຮູ້ຈັກຈາກຊິ້ນສ່ວນທີ່ຫຼົງເຫຼືອຂອງຮ່າງກາຍ, ແລະ, ສ່ວນໃຫຍ່ຂອງສິ່ງທີ່ຮູ້ກ່ຽວກັບພວກມັນແມ່ນມາຈາກຫຼັກຖານ DNA . ບໍ່​ມີ​ຊື່​ຊະ​ນິດ​ທີ່​ເປັນ​ທາງ​ການ​ໄດ້​ຮັບ​ການ​ສ້າງ​ຂຶ້ນ​ ແລະ ທີ່​ຍັງ​ຄົງ​ລໍຖ້າເອກະສານກ່ຽວກັບ​ຟອດ​ຊີ​ລ​ທີ່​ສົມ​ບູນ​ຫຼາຍກວ່າເດີມ​.
ໂມຮາເມັດ ຊາລາ

**Mohamed Salah Hamed Mahrous Ghaly** (    , ອອກສຽງອາຣັບເອຢິບ: [mæˈħam.mæd sˤɑˈlɑːħ ˈɣæːli] ; ເກີດວັນທີ 15 ມິຖຸນາ 1992) ເປັນນັກ ກິລາບານເຕະ ອາຊີບຊາວອີຢິບທີ່ຫຼິ້ນເປັນກອງໜ້າ ໃຫ້ກັບສະໂມສອນ ລິເວີພູລ ໃນ Premier League ແລະ ເປັນກັບຕັນ ທີມຊາດອີຢິບ . ຖື​ວ່າ​ເປັນ​ຫນຶ່ງ​ໃນ​ຜູ້ຫຼິ້ນ​ທີ່​ດີ​ທີ່​ສຸດ​ຂອງ​ໂລກ​ ແລະ​ໃນ​ບັນ​ດາ​ນັກເຕະ​ອາ​ຟຣິ​ກາ​ທີ່​ຍິ່ງ​ໃຫຍ່​ທີ່​ສຸດ​ຕະຫລອດເວລາ ລາວ​ເປັນ​ທີ່​ຮູ້​ຈັກ​ສໍາ​ລັບ​ການທຳປະຕູ​, ການລໍ້ບານ​ ແລະ​ຄວາມ​ໄວ​.
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
ໝວດ:ນັກເຕະບານ
ຍູວາລດິ, ເທັກຊາສ

**ຍູວາລດິ (Uvalde)** ( /j uː ˈ v æ l d i / yoo-VAL -dee ) ເປັນເມືອງ ແລະ ເມືອງຫລວງຂອງຄາວຕີ້ ຂອງ Uvalde County, Texas, ສະຫະລັດ.  ອີງ​ຕາມ​ຂໍ້​ມູນ​ຫລ້າ​ສຸດ​, ປະ​ຊາ​ກອນມີປະມານ 15,217 ໃນການສຳຫລວດພົນລະເມືອງ ປີ 2020 .  Uvalde ຕັ້ງຢູ່ໃນ Texas Hill Country, 80 ໄມລ໌ (130 ກິໂລແມັດ) ທາງທິດຕາເວັນຕົກຂອງຕົວເມືອງ San Antonio ແລະ 54 ໄມລ໌ (87 ກິໂລແມັດ) ທິດຕາເວັນອອກຂອງ ຊາຍແດນເມັກຊິໂກ - ສະຫະລັດ.
ຊັດຊາດ ສິດທິພັນ

**Chadchart Sittipunt** ( Thai  ชัชชาติ  , RTGS : Chatchat Sitthiphan, pronounced [t͡ɕʰát.t͡ɕʰâːt sìt.tʰí(ʔ).pʰān] ; ເກີດເມື່ອວັນທີ 24 ພຶດສະພາ 1966) ເປັນນັກການເມືອງ, ວິສະວະກອນ, ສາດສະດາຈານ, ເປັນຜູ້ວ່າລາຊະການ ບາງກອກ

ກ່ອນ​ໜ້າ​ນີ້ ທ່ານ​ເຄີຍ​ເປັນ ​ລັດຖະມົນຕີ​ກະຊວງ​ຄົມມະນາຄົມ​ຂົນ​ສົ່ງ ​ແຕ່​ປີ 2012 ຫາ 2014. ​ໃນ​ປີ 2019, ທ່ານ​ໄດ້​ປະກາດ​ຄວາມ​ຕັ້ງ​ໃຈ​ລົງ​ແຂ່ງຂັນ​ໃນ​ການ​ເລືອກ​ຕັ້ງ​ຜູ້ວ່າ ຫຼື ເຈົ້າແຂວງ ​ບາງກອກ​ປີ 2022 ​ໃນ​ຖານະ​ເປັນ​ຜູ້​ລົງສະໝັກ​ຮັບ​ເລືອກ​ຕັ້ງ​ອິດສະຫຼະ. 
ໝວດ:ບຸກຄົນຈາກບາງກອກ
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ຄ.ສ. 1966
ເທັກຊາສ

**ເທັກຊາສ** ເປັນລັດໃນ ພາກກາງ ພາກໃຕ້. ຂອງ ​ສະຫະລັດ . ທີ່ມີເນື້ອທີ່ 268,596 ຕາໄມລ໌ (695,662&nbsp;km 2 ), ແລະມີປະຊາກອນຫຼາຍກວ່າ 29.1 ລ້ານຄົນໃນປີ 2020, ມັນເປັນລັດທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດອັນດັບສອງຂອງ ສະຫະລັດ  (ຮອງຈາກ Alaska ) ແລະ ປະຊາກອນ (ຮອງຈາກ ຄາລິຟໍເນຍ ). ເທັກຊາສມີຊາຍແດນຕິດກັບລັດ Louisiana ໄປທາງທິດຕາເວັນອອກ, Arkansas ໄປທາງທິດຕາເວັນອອກສຽງ ເໜືອ, Oklahoma ໄປທາງທິດ ເໜືອ, New Mexico ທິດຕາເວັນຕົກ, ແລະ ລັດ Mexican ຂອງ Chihuahua, Coahuila, Nuevo León, ແລະ Tamaulipas ໄປທາງທິດໃຕ້ແລະຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້; ແລະມີຊາຍຝັ່ງທະເລກັບ ອ່າວເມັກຊິໂກ ທາງທິດຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້.
ໝວດ:ລັດຂອງສະຫະລັດ
ຊານນາ ມາຣິນ

ນາງ ຊານນາ ມິເຣລລາ ມາຣິນ** (ອອກສຽງພາສາຟິນແລນ: [ˈsɑnːɑ ˈmirelːɑ ˈmɑriːn] ;  ເກີດໃນວັນທີ 16 ພະຈິກ 1985) ອະດີດນັກການເມືອງຊາວຟິນແລນ ທີ່ເຄີຍດຳລົງຕຳແໜ່ງເປັນ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີຂອງຟິນແລນ. ເຄີຍເປັນສະມາຊິກ ​ພັກ​ປະຊາທິປະ​ໄຕ​ສັງຄົມ​ຂອງ​ຟິນ​ແລນ (SDP), ນາງ​ໄດ້​ເຂົ້າ​ເປັນ ​ສະມາຊິກ​ລັດຖະສະພາ ​ນັບ​ແຕ່​ປີ 2015. ຫຼັງຈາກການລາອອກຂອງທ່ານ Antti Rinne ພາຍຫຼັງເກີດ ການຂັດແຍ່ງກ່ຽວກັບການປະທ້ວງທາງໄປສະນີ, Marin ໄດ້ຖືກເລືອກເປັນນາຍົກລັດຖະມົນຕີໃນ ວັນທີ 8 ທັນວາ 2019. ເຂົ້າຮັບຕຳແໜ່ງເມື່ອນາງອາຍຸໄດ້ 34 ປີ, ນາງເປັນບຸກຄົນອາຍຸນ້ອຍທີ່ສຸດທີ່ດຳລົງຕຳແໜ່ງໃນປະຫວັດສາດຂອງຟິນແລນ, ກໍຄືເປັນ ຜູ້ນຳລັດທີ່ໜຸ່ມທີ່ສຸດອັນດັບສາມຂອງໂລກ ຖັດຈາກ Dritan Abazović ຈາກ ມົງເຕເນໂກຣ ແລະ Gabriel Boric ຂອງ ຊີລີ.**

## ອ້າງອິງ 
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
ອາຣວາດາ, ໂຄໂລຣາໂດ

**ເມືອງ Arvada** ( /ɑːr ˈ v æ d ə / ) ເປັນ ເທດສະບານເມືອງໃນລັດໂຄໂລຣາໂດ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນ ເຂດປົກຄອງ Jefferson ແລະ Adams, ລັດ Colorado, ສະຫະລັດ.  ປະຊາກອນຂອງເມືອງນີ້ມີ 124,402 ຄົນ ຈາກການສຳຫລວດ ສໍາມະໂນຄົວສະຫະລັດ 2020, ໂດຍມີ 121,510 ຄົນອາໄສໃນເຂດປົກຄອງ Jefferson ແລະ 2,892 ຄົນອາໄສຢູ່ໃນເຂດປົກຄອງ Adams.  Arvada ແມ່ນ ເມືອງທີ່ມີປະຊາກອນຫຼາຍທີ່ສຸດເປັນອັນດັບທີ 7 ໃນລັດ Colorado. ເມືອງນີ້ເປັນສ່ວນຫນຶ່ງຂອງ Denver-Aurora-Lakewood, CO Metropolitan Statistical Area ແລະ Front Range Urban Corridor . ເມືອງປະຫວັດສາດ Olde Town Arvada ແມ່ນ 7 ໄມລ (11&nbsp;ກິ​ໂລ​ແມັດ​) ທາງ​ທິດ​ຕາ​ເວັນ​ຕົກ​ສຽງ​ເຫນືອ​ຂອງ Colorado State Capitolໃນ Denver.
left|thumb| ຂົວສາຍເຄເບີ້ນຢູ່ສວນສາທາລະນະ Gold Strike Park
ບໍຣິສ ຈອນສັນ

**ອາເລັກຊານເດີ ບໍຣິສ ເດີ ເຟຟເຟລ ຈອນສັນ** ( **Alexander Boris de Pfeffel Johnson**)  ( /ˈ f ɛ f əl / ;  ເກີດ 19 ມິຖຸນາ 1964) ເປັນນັກການເມືອງອັງກິດ ອະດີດນາຍົກລັດຖະມົນຕີຂອງສະຫະລາຊະອານາຈັກ UK ແລະ ອະດີດຜູ້ນໍາຂອງພັກອະນຸລັກນິຍົມ. ທ່ານ​ເຄີຍ​ເປັນ ​ລັດຖະມົນຕີ​ວ່າການ​ກະຊວງ​ການ​ຕ່າງປະ​ເທດ ​ແຕ່​ປີ 2016 ຫາ​ປີ 2018 ​ແລະ ​ເປັນເຈົ້າແຂວງລອນ​ດອນ ​ແຕ່​ປີ 2008 ຫາ​ປີ 2016. Johnson ໄດ້ເປັນ ສະມາຊິກລັດຖະສະພາ (MP) ສໍາລັບ Uxbridge ແລະ South Ruislip ຕັ້ງແຕ່ປີ 2015 ແລະເຄີຍເປັນ MP ສໍາລັບ Henley ຈາກ 2001 ຫາ 2008.

## ອ້າງອີງ 
**ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ພ.ສ. 2507**
ຄາຣໂລ ແອນເຊລອຕຕິ້

**Carlo Ancelotti**  (ເກີດ 10 ເດືອນມິຖຸນາ 1959) ເປັນ ຜູ້ຈັດການບານເຕະ ມືອາຊີບຊາວອິຕາລີ ແລະອະດີດນັກເຕະ ຜູ້ທີ່ເປັນຜູ້ຈັດການຂອງສະໂມສອນ La Liga Real Madrid . ລາວ​ໄດ້​ຮັບ​ຖື​ວ່າ​ເປັນ​ຫນຶ່ງ​ໃນ​ຜູ້​ຈັດ​ການ​ທີ່​ຍິ່ງ​ໃຫຍ່​ທີ່​ສຸດ​ແລະ​ປະສົບ​ຜົນ​ສໍາ​ເລັດ​ທີ່​ສຸດ​ຕະ​ຫຼອດ​ເວ​ລາ​,    ແລະ​ເປັນ ​ຜູ້​ຈັດ​ການສະໂມສອນ UEFA ທີ່ຊະນະເລີດແປດລາຍການ.

ແອນເຊລັອຕຕິ ເປັນ ຜູ້ຈັດການພຽງຄົນດຽວທີ່ໄດ້ແຊ້ມ ຢູ ຟາ ແຊ້ມປ້ຽນລີກ 4 ຄັ້ງ (ສອງຄັ້ງກັບ ເອຊີ ມິລານ ແລະ ຣີລ ມາດຣິດ ສອງຄັ້ງ).

## ອ້າງອິງ 
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ພ.ສ. 2502
ການສັງຫານໝູ່ທີ່ໜານຈິ໋ງ

ການ**​ສັງຫານ** ​ໝູ່​ທີ່ໜານຈິ໋ງ ຫຼື ການ**ຂົ່ມຂືນ​ທີ່ໜານຈິ໋ງ** (ຊື່​ເດີມ ​ເອີ້ນ ​ວ່າ ຫນານ*ກິ່ງ*  ) ​ແມ່ນ​ການ​ສັງຫານ​ພົນລະ​ເຮືອນ​ຈີນ​ຢ່າງ​ຫຼວງຫຼາຍ​ຢູ່​ເມືອງ​ໜານຈິ໋ງ, ນະຄອນຫຼວງ​ຂອງ ​ສາທາລະນະ​ລັດ​ຈີນ, ​​ຫຼັງ​ຈາກ ການຕໍ່ສູ້ແຫ່ງ​ໜານຈິ໋ງ​ໃນ ​ສົງຄາມ​ຈີນ-ຍີ່ປຸ່ນ​ຄັ້ງ​ທີ​ສອງ ໂດຍກອງທັບ​ຈັກກະພັດ ​ຍີ່ປຸ່ນ .     ເລີ່ມ​ແຕ່ ​ວັນ​ທີ 13 ທັນ​ວາ 1937, ການ​ສັງຫານ​ໝູ່​ໄດ້​ແກ່ຍາວ​ເປັນ​ເວລາ 6 ອາທິດ. ພວກ​ກໍ່​ການ​ຮ້າຍ​ຍັງ​ໄດ້​ກະທຳ​ຄວາມ​ໂຫດຮ້າຍ​ອື່ນໆ​ເຊັ່ນ ​ການ​ຂົ່ມຂືນ​ໝູ່, ການ​ລັກລອບ ​ ​ແລະ ການຈູດ​ເຜົາ . [note 1] ການ​ສັງຫານ​ໝູ່​ແມ່ນ​ໜຶ່ງ​ໃນ​ຄວາມ​ໂຫດຮ້າຍ​ທີ່​ຮ້າຍ​ແຮງ​ທີ່​ສຸດ​ທີ່​ໄດ້​ກະທຳ​ໃນຊ່ວງ ​ສົງຄາມ​ໂລກ​ຄັ້ງ​ທີ 2.

## ອ້າງອິງ
ຣີລ ມາດຣິດ

**ສະໂມສອນ ຣີລ ມາດຣິດ (Real Madrid Club de Fútbol)**( Spanish pronunciation: [reˈal maˈðɾið ˈkluβ ðe ˈfuðβol] (ຊຶ່ງຫມາຍຄວາມວ່າ *Royal Madrid Football Club* ), ໂດຍທົ່ວໄປເອີ້ນວ່າ **Real Madrid** ຫຼື ພຽງແຕ່ **Real**, ເປັນສະໂມສອນ ບານເຕະ ມືອາຊີບແອສປາໂຍນຢູ່ໃນ ເມືອງ Madrid.

ໝວດ:ສະໂມສອນເຕະບານ
ວີທີວີ3

VTV3 ​ແມ່ນ​ຊ່ອງ​ກິລາ-​ບັນ​ເທິງ​ທົ່ວ​ໄປ​ຂອງ​ສະຖານີ​ໂທລະພາບ​ຫວຽດນາມ, ອອກ​ອາກາດ​ມາ​ແຕ່​ປີ 1996.

## ປະຫວັດສາດ 
ວີທີວີ 3 ອອກອາກາດຢ່າງເປັນທາງການແຕ່ວັນທີ 31 ມີນາ 1996  ອອກອາກາດທາງຊ່ອງດຽວກັນ VTV1 ແລະ VTV2 ເວລາ 12:00 – 19:00 ໂມງ (ມື້ອາທິດ) ແລະ 10:00 – 19:00 ໂມງ (ທ້າຍອາທິດ). ດ້ວຍ​ບັນດາ​ລາຍການ​ບັນ​ເທິງ​ທີ່​ໜ້າ​ປະ​ທັບ​ໃຈ​ຄື SV 96, ງານ​ກິລາ​ລະຫວ່າງ​ແຂວງ, ຮຸ້ງ 7 ​ສີ ​ໄດ້​ດຶງ​ດູດ​ຜູ້​ຊົມ​ເປັນ​ຈຳນວນ​ຫຼວງ​ຫຼາຍ​ບໍ່​ພຽງ​ແຕ່​ຢູ່ ຫວຽດນາມ ​ເທົ່າ​ນັ້ນ ຫາກ​ຍັງ​ຢູ່​ອາຊີ​ຕາ​ເວັນ​ອອກ​ສ່ຽງ​ໃຕ້​ອີກ​ດ້ວຍ. ເດືອນ​ກໍ​ລະ​ກົດ​ປີ 1996, VTV3 ໄດ້​ອອກ​ອາ​ກາດ​ກ່ຽວ​ກັບ​ດາວ​ທຽມ​ໄທ​com​, ພ້ອມ​ກັບ VTV1 ແລະ VTV2​. ຕັ້ງແຕ່ວັນທີ 1 ຕຸລາ 1997, VTV3 ເລີ່ມແຍກຕົວອອກດາວທຽມ, ແລະ ອະນາລັອກຢູ່ຮ່າໂນ້ຍ ແລະນະຄອນໂຮ່ຈີມິນ. ຢູ່​ນະຄອນ​ໂຮ່ຈິ​ມິນ, ​ໄລຍະ​ເວລາ​ຂອງ​ໂຄງການ​ໄດ້​ຂະຫຍາຍ​ອອກ​ເປັນ 24 ຊົ່ວ​ໂມງ. ເລີ່ມແຕ່ວັນທີ 1 ເມສາ 1998, VTV3 ໄດ້ແຍກອອກອາກາດທາງດາວທຽມ, ອອກອາກາດເປັນຊ່ອງແຍກຕ່າງຫາກ, ອອກອາກາດແຕ່ເວລາ 10 ໂມງເຊົ້າ (ທ້າຍອາທິດ) ຫາ 12 ທ່ຽງ (ມື້ອາທິດ) – 24 ຊົ່ວໂມງ. ເລີ່ມແຕ່ວັນທີ 1 ມັງກອນ 2002, VTV3 ອອກອາກາດ 18 ຊົ່ວໂມງ/ມື້.   ເນື່ອງຈາກມີຄວາມຕ້ອງການຜູ້ເບິ່ງໂທລະພາບສູງ, VTV3 ເລີ່ມອອກອາກາດ 24/24h ເລີ່ມແຕ່ເດືອນກັນຍາ 2006 . ວັນທີ 31 ມີນາ 2013, VTV3 ເລີ່ມອອກອາກາດແບບ HD, ມາຮອດວັນທີ 1 ມິຖຸນາ 2013, ຊ່ອງໄດ້ອອກອາກາດຢ່າງເປັນທາງການໃນຄຸນນະພາບ HD . ເລີ່ມແຕ່ວັນທີ 16 ກັນຍາ 2016, VTV3 ຊິງຄ໌ສະຕຣີມ SD ແລະ HD, ອອກອາກາດດ້ວຍຄຸນນະພາບ 1080i Full HD. ເລີ່ມແຕ່ວັນທີ 19 ມີນາ 2020, ເນື່ອງຈາກການຕໍ່ສູ້ກັບ COVID 19, VTV3 ໄດ້ຫຼຸດໄລຍະເວລາລົງເຫຼືອ 19 ຊົ່ວໂມງ/ມື້. ເລີ່ມ​ແຕ່​ວັນ​ທີ 1 ພຶດສະພາ​ຂອງ​ປີ​ດຽວ​ກັນ, VTV3 ກັບ​ຄືນ​ມາ​ອອກ​ອາກາດ​ໃນ​ວັນ​ທີ 24/24.

## ລາງ 
'''''' ລາຍລະອຽດ: ລາຍການອອກອາກາດຂອງ ອອງນານີລ ວຽດນາມ

ເບິ່ງວີທີວີ 3 ສະບັບເກມ ເຈົ້າມີເງິນຫຼາຍ ເຈົ້າຕ້ອງອ່ານໃຫ້ຈົບ : ທາ
* Ai là triệu phú - Who wants to be a Millionaire 
* Cuộc hẹn cuối tuần
* Hãy yêu nhau đi
* Lạ lắm à nha - The Wall Song
* Nhà vô địch - 10 Fight 10
* Vua tiếng Việt - The Kings of Vietnamese
* Cùng hát lên nào - Sing On
* Tường lửa - The Wall
* Chọn đâu cho đúng - Crush  
* 5 vòng vàng kỳ ảo - 5 Golden Rings
* Giọng hát Việt - The Voice
* Ban nhạc Việt - The Band
* 6 ô cửa bí ẩn - 9 Windows 
* The Wall - Tường lửa   
* Ký ức vui vẻ - De Generatie Show
* Không thỏa hiệp - Divided
* Hành khách cuối cùng - The Last Passenger - O Último Passageiro - El Último Pasajero
* Hãy chọn giá đúng - The Price is Right
* Gương mặt thân quen - Your Face Sounds Familiar
* Vượt thành chiến - Block Out
* Bài hát hay nhất - Sing My Song
* Vượt thành chiến - Block Out
* Đố ai hát được - Sing If You Can
* 5 vòng vàng kỳ ảo - 5 Gold Rings 
* Đêm tiệc cùng sao - Hollywood Game Night  
* Đường lên đỉnh Olympia - Road to Mount Olympia 
* Đấu trường 100 - 1 vs 100 
* Chọn ngay đi - The Best Of All
* Trời sinh một cặp - It Takes 2
* Thương vụ bạc tỷ - Shark Tank  
* Thử thách trốn thoát - The Great Escape
* Vì bạn xứng đáng - You Deverse It...

## ເຄັມ
* ໂທລະພາບຫວຽດນາມ
* ເບິ່ງເພງ VTV3 ຫຼ້າສຸດ
*HTV7
ຍູຟາແຊມປ້ຽນລີກ

**ຢູຟາ ແຊມປ້ຽນລີກ** (ຫຍໍ້ວ່າ **UCL** ) ເປັນການແຂ່ງຂັນ ບານເຕະ ປະຈຳປີຂອງສະໂມສອນທີ່ຈັດໂດຍ ສະຫະພັນບານເຕະເອີຣົບ (UEFA) ແລະ ເຂົ້າແຂ່ງຂັນໂດຍ ສະໂມສອນຊັ້ນນໍາຂອງເອີຣົບ, ຕັດສິນຜູ້ຊະນະການແຂ່ງຂັນຜ່ານຮອບແບ່ງກຸ່ມເພື່ອເຂົ້າຮອບຮອງຊະນະເລີດໃນຮູບແບບແຂ່ງຂັນແບບໄປເຕະໃນນານທີມເຢືອນ ແລະ ທີມເຈົ້າບ້ານ, ແລະ ການແຂ່ງຂັນນັດດຽວໃນຮອບຊີງຊະນະເລີດ. ມັນເປັນຫນຶ່ງໃນການແຂ່ງຂັນບານເຕະທີ່ມີຊື່ສຽງທີ່ສຸດໃນໂລກ ແລະການແຂ່ງຂັນຂອງສະໂມສອນທີ່ມີຊື່ສຽງທີ່ສຸດໃນບານເຕະເອີຣົບ, ເຂົ້າຫຼິ້ນໂດຍແຊ້ມລີກຂອງແຕ່ລະຊາດ (ສໍາລັບບາງປະເທດ, ແມ່ນຮອງແຊ້ມໜຶ່ງທີມ ຫລື ຫລາຍທີມ) ຂອງສະມາຄົມບານເຕະແຫ່ງຊາດຂອງເຂົາເຈົ້າ.
ແອນໂທນີ ບລິນເຄນ

**ແອນໂທນີ ຈອນ ບລິນເຄນ (Antony John Blinken)** (ເກີດໃນວັນທີ 16 ເດືອນເມສາ 1962) ເປັນເຈົ້າຫນ້າທີ່ລັດຖະບານ ແລະນັກການທູດອາເມລິກາທີ່ເຮັດຫນ້າທີ່ເປັນລັດຖະມົນຕີວ່າການກະຊວງການຕ່າງປະເທດສະຫະລັດ ຄົນທີ 71 ນັບຕັ້ງແຕ່ວັນທີ 26 ມັງກອນ 2021. ກ່ອນໜ້ານີ້ ທ່ານເຄີຍເປັນ ​ຮອງ​ທີ່​ປຶກສາ​ດ້ານ​ຄວາມ​ໝັ້ນຄົງ​ແຫ່ງ​ຊາດ ​ແຕ່​ປີ 2013 ຫາ 2015 ​ແລະ ຮອງ​ລັດຖະມົນຕີ​ກະຊວງ​ການ​ຕ່າງປະ​ເທດ ​ແຕ່​ປີ 2015 ຫາ 2017 ພາຍ​ໃຕ້​ການ​ເປັນ​ປະທານາທິບໍດີ ບາຣັກ ໂອບາມາ. 

ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
ຖ້ຽວບິນ 197 ສາຍການບິນຕາຣາ

**Tara Air Flight 197**  ເປັນຖ້ຽວບິນພາຍໃນປະເທດທີ່ຂັບເຄື່ອນໂດຍ Tara Air ບໍລິສັດລູກຂອງ Yeti Airlines ຈາກ ສະຫນາມບິນ Pokhara ໄປຫາ ສະຫນາມບິນ Jomsom ໃນ ເນປານ . ວັນທີ 29 ພຶດສະພາ 2022, ເຮືອບິນ Twin Otter ທີ່ບັນທຸກ 22 ຄົນ (ຜູ້ໂດຍສານ 19 ຄົນ ແລະ ພະນັກງານຈຸບິນ 3 ຄົນ) ໄດ້ອອກເດີນທາງເວລາ 4:10 ໂມງ UTC (9:55 ໂມງ ຕາມເວລາທ້ອງຖິ່ນ ) ແຕ່ຂາດການຕິດຕໍ່ກັບຜູ້ຄວບຄຸມການຈະລາຈອນທາງອາກາດປະມານ 12 ນາທີຕໍ່ມາ ເວລາ 4:22 UTC (10:07 ຕາມເວລາທ້ອງຖິ່ນ).     ຊາກ​ຍົນ​ໄດ້​ຖືກ​ພົບພາຍຫລັງ 22 ຊົ່ວ​ໂມງ​ຕໍ່​ມາ​ ຢູ່​ເທິງ​ພູ​ເຂົາ. ຜູ້​ໂດຍ​ສານ​ ແລະ​ຈຸບິນທັງ​ຫມົດ 22 ຄົນ​ໄດ້​ເສຍ​ຊີ​ວິດ, ໄດ້ເກັບກູ້ຢ່າງ​ຫນ້ອຍ 22 ສົບ.  ນີ້​ແມ່ນ​ອຸ​ປະ​ຕິ​ເຫດ​ຄັ້ງ​ທີ​ສອງ​ຂອງບໍລິສັດການບິນຕາຣາ Tara Air ໃນ​ເສັ້ນ​ທາງ​ນີ້, ຫຼັງ​ຈາກເຫດການ ​ຖ້ຽວ​ບິນ 193 ໃນ​ປີ 2016.

## ອ້າງອິງ
Sagittarius A

thumb| Sgr A ແລະສະພາບແວດລ້ອມ, ດັ່ງທີ່ເຫັນຢູ່ຄວາມຍາວຄື້ນ 90 cm ຕາມ very large Array
**Sagittarius A** ຫຼື **Sgr A** ແມ່ນ ແຫຼ່ງວິທະຍຸ ທີ່ຊັບຊ້ອນຢູ່ ໃຈກາງ ຂອງທາງ ຊ້າງເຜືອກ ເຊິ່ງປະກອບມີ ຫຼຸມດໍາ ຂະໜາດມະໂຫລານ. ມັນຕັ້ງຢູ່ໃນ ກຸ່ມດາວ Sagittarius, ແລະຖືກເຊື່ອງໄວ້ຈາກການເບິ່ງຢູ່ໃນ ຄວາມຍາວຂອງຄື້ນ optical ໂດຍເມກຂະຫນາດໃຫຍ່ຂອງ ຂີ້ຝຸ່ນໂຄສມິກ (cosmic dust) ໃນແຂນແບບວົງກົ້ນຫອຍຂອງທາງຊ້າງເຜືອກ.

ມັນປະກອບດ້ວຍສາມອົງປະກອບ: ທີ່ເຫຼືອຂອງ supernova **Sagittarius A ຕາເວັນອອກ**, ໂຄງສ້າງ ແບບວົງກົ້ນຫອຍ **Sagittarius A West**, ແລະແຫຼ່ງວິທະຍຸທີ່ຫນາແຫນ້ນທີ່ສົດໃສຢູ່ໃຈກາງຂອງວົງກົ້ນຫອຍ, Sagittarius A* ("Sagittarius A-star"). ການຊ້ອນກັນສາມຢ່າງນີ້: Sagittarius A ຕາເວັນອອກແມ່ນໃຫຍ່ທີ່ສຸດ, ຕາເວັນຕົກປາກົດຢູ່ນອກໃຈກາງໃນຂອບເຂດຕາເວັນອອກ, ແລະ A * ຢູ່ໃຈກາງຂອງຕາເວັນຕົກ.
ເຊີເກ ລາບຣົບ

thumb|ເຊີເກ ລາບຣົບ
**ເຊີເກ ວິກຕໍໂຣວີກຊ໌ ລາບຣົບ (Sergey Viktorovich Lavrov)** (    , pronounced [sʲɪrˈɡʲej ˈvʲiktərəvʲɪtɕ lɐˈvrof] ; ເກີດ 21 ມີ​ນາ 1950​) ເປັນ​ນັກ​ການ​ທູດ​ຣັດ​ເຊຍ ​ແລະ​ນັກ​ການ​ເມືອງ​ທີ່ດຳລົງຕຳແໜ່ງລັດ​ຖະ​ມົນ​ຕີ​ການ​ຕ່າງ​ປະ​ເທດ​ຂອງ  ຣັດ​ເຊຍ ​ນັບ​ຕັ້ງ​ແຕ່ 2004​. ໃນ​ຖາ​ນະ​ເປັນ​ສະ​ມາ​ຊິກ​ຂອງ​ພັກ ​ຍູໄນເຕັດຣັດເຊຍ ​, ທ່ານ​ໄດ້ດຳລົງຕຳແໜ່ງ ​ເປັນ​ຜູ້​ຕາງ​ຫນ້າ​ຖາ​ວອນ​ຂອງ​ລັດ​ເຊຍ​ປະ​ຈໍາ​ສະ​ຫະ​ປະ​ຊາ​ຊາດ ​ແຕ່​ປີ 1994 ຫາ​ປີ 2004​.
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ພ.ສ. 2493
ສະໂມສອນຍູດິເນເຊ

**ສະໂມສອນຍູດິເນເຊ** (), ໂດຍທົ່ວໄປເອີ້ນວ່າ ຍູດິເນເຊ  **Udinese**, ແມ່ນສະໂມສອນ ບານເຕະອິຕາລີ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນ Udine, Friuli-Venezia Giulia, ເຊິ່ງປະຈຸບັນຫຼີ້ນໃນ Serie A. ສະໂມສອນໄດ້ຖືກສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໃນວັນທີ 30 ພະຈິກ 1896 ເປັນສະໂມສອນກິລາ ແລະໃນວັນທີ 5 ກໍລະກົດ 1911 ເປັນສະໂມສອນບານເຕະ.

ໝວດ:ສະໂມສອນເຕະບານ
ນະຄອນນິວຢອກ

**ນິວຢອກ** ຫຼື **ນະຄອນນິວຢອກ** (; NYC) ເປັນເມືອງທີ່ໃຫຍ່ສຸດຂອງປະເທດ ສະຫະລັດອາເມລິກາ ເປັນສູນກາງເມືອງຫຼວງຂອງໂລກ ແລະເປັນທີ່ຕັ້ງຂອງສຳນັກງານ ສະຫະປະຊາຊາດ

## ອ້າງອີງ
ຄອນເມບອລ–ຍູຟາ ຄັບ ອອຟ ແຊມປ້ຽນ

ການ**ແຂ່ງຂັນເຕະບານ ຄອນເມບອລ–ຍູຟາ ຄັບ ອອຟ ແຊມປ້ຽນ ຫຼື ຟີນາລິຊີມາ Finalissima**  ກ່ອນໜ້ານີ້ຮູ້ຈັກຢ່າງເປັນທາງການເປັນ ການແຂ່ງຂັນຊິງຖ້ວຍລະຫວ່າງແຊ້ມຂອງ**ເອີຣົບ/ອາເມລິກາໃຕ້**  ແລະ ທົ່ວໄປຮູ້ຈັກຄື **Artemio Franchi Cup**,  ແມ່ນການແຂ່ງຂັນ ບານເຕະ ຊຸບເປີຄັບ ຢ່າງເປັນທາງການທີ່ຈັດໂດຍ CONMEBOL ແລະ UEF ເຊິ່ງແມ່ນການານເຂົ້າຊິງລະຫວ່າງທີມຜູ້ຊະນະຂອງ Copa América ແລະ ທີມທີ່ຊະນະ ຍູໂຣຄັບຂອງສະຫະພັນບານເຕະເອີຣົບ. ຈັດເປັນການແຂ່ງຂັນສີ່ ປີມີຄັ້ງດຽວ ແລະນັດດຽວ ມັນທຽບເທົ່າກັບ ການແຂ່ງຂັນເຕະບານ Intercontinental Cup ທີ່ມີສະໂມສອນແຊ້ມເອີຣົບ ແລະ ອາເມລິກາໃຕ້ເຂົ້າຊິງແຊ້ມກັນ.  ການແຂ່ງຂັນໄດ້ຈັດຂຶ້ນສອງຄັ້ງມາແລ້ວ ໃນ ປີ 1985 ແລະ 1993, ກ່ອນທີ່ຈະຢຸດເຊົາ. ມັນໄດ້ຖືກເລີ່ມຄືນໃຫມ່ປີ 2022 ແລະ ຕັ້ງຊື່ວ່າ **Finalissima** (ຄວາມໝາຍພາສາອີຕາລີວ່າ ຮອບສຸດທ້າຍທີ່ຍິ່ງໃຫ່ຍ) ຫລັງຈາກການລົງນາມໃນ ບົດບັນທຶກຄວາມເຂົ້າໃຈ ລະຫວ່າງ CONMEBOL ແລະ UEFA.

## ອ້າງອິງ
ກອງຍາວ

**ກອງຍາວ ຫລື ກອງຫາງ**ໄດ້ເກີດຂຶ້ນມາພ້ອມກັບການທຳບຸນຕ່າງໆ ໂດຍສະເພາະແມ່ນບູນພະເຫວດ, ບຸນບັ້ງໄຟ
ການເສື່ອມຄ່າຂອງສະກຸນເງິນ

ການເສື່ອມຄ່າຂອງ **ສະກຸນເງິນ** ແມ່ນການສູນເສຍມູນຄ່າຂອງ ສະກຸນເງິນ ຂອງປະເທດທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບ ຫນຶ່ງ ຫຼື ຫຼາຍສະກຸນເງິນຕ່າງປະເທດ, ໂດຍປົກກະຕິແລ້ວ ໃນລະບົບ ອັດຕາແລກປ່ຽນທີ່ເລື່ອນລອຍ ໄດ້ທີ່ບໍ່ມີການເກັບຮັກສາມູນຄ່າສະກຸນເງິນຢ່າງເປັນທາງການ. **ການແຂງຄ່າຂອງສະກຸນເງິນ** ໃນບໍລິບົດດຽວກັນແມ່ນການເພີ່ມຂື້ນຂອງມູນຄ່າຂອງສະກຸນເງິນ. ການປ່ຽນແປງໃນໄລຍະສັ້ນໃນມູນຄ່າຂອງສະກຸນເງິນແມ່ນສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນໃນການປ່ຽນແປງຂອງ ອັດຕາແລກປ່ຽນ .    

## ສາເຫດ 
ໃນລະບົບອັດຕາແລກປ່ຽນທີ່ເລື່ອນລອຍ, ມູນຄ່າຂອງສະກຸນເງິນຈະເພີ່ມຂຶ້ນ (ຫຼື ຫຼຸດລົງ) ຖ້າຄວາມຕ້ອງການຂອງມັນເພີ່ມຂຶ້ນ (ຫຼື ຫນ້ອຍລົງ) ກ່ວາການສະຫນອງ. ໃນໄລຍະສັ້ນ, ນີ້ສາມາດເກີດຂຶ້ນໄດ້ຢ່າງບໍ່ສາມາດຄາດເດົາໄດ້ສໍາລັບເຫດຜົນຕ່າງໆ, ລວມທັງ ຄວາມສົມດຸນຂອງການຄ້າ, ການຄາດເດົາ, ຫຼື ປັດໄຈອື່ນໆໃນ ຕະຫຼາດທຶນສາກົນ . ຕົວຢ່າງ: ການເພີ່ມຂຶ້ນຂອງການຊື້ສິນຄ້າຕ່າງປະເທດໂດຍຜູ້ທີ່ຢູ່ອາໄສໃນປະເທດຈະເຮັດໃຫ້ຄວາມຕ້ອງການເງິນຕາຕ່າງປະເທດເພີ່ມຂຶ້ນທີ່ຈະຈ່າຍສໍາລັບສິນຄ້າເຫຼົ່ານັ້ນ, ເຮັດໃຫ້ເກີດການເສື່ອມລາຄາຂອງເງິນຕາຂອງປະເທດຕົນເອງ.

ສາເຫດອື່ນຂອງການແຂງຄ່າ (ຫຼື ຄ່າເສື່ອມລາຄາ) ຂອງເງິນສະກຸນເງິນ ແມ່ນການເຄື່ອນໄຫວຂອງກອງທຶນທີ່ບໍ່ແນ່ນອນໃນຄວາມເຊື່ອທີ່ວ່າ ສະກຸນເງິນແມ່ນມີຄ່າຕໍ່າກວ່າ (ຫຼື ເກີນ) ແລະ ຄາດວ່າຈະມີ "ການແກ້ໄຂ". ການເຄື່ອນໄຫວດັ່ງກ່າວອາດຈະເຮັດໃຫ້ມູນຄ່າຂອງສະກຸນເງິນມີການປ່ຽນແປງ.

ທ່າອ່ຽງການແຂງຄ່າ (ຫຼື ເສື່ອມ) ໃນໄລຍະຍາວມີແນວໂນ້ມທີ່ຈະເກີດມາຈາກ ອັດຕາເງິນເຟີ້ ຂອງປະເທດທີ່ຕ່ຳກວ່າ(ຫຼື ສູງ) ກວ່າອັດຕາເງິນເຟີ້ໃນປະເທດອື່ນໆໂດຍສະເລ່ຍ, ອີງຕາມຫຼັກການຂອງຄວາມສະເຫມີພາບຂອງ ກໍາລັງການຊື້ ໃນໄລຍະຍາວ. 
ໝວດ:ສະກຸນເງິນ
ພິທີການຈະນາພິເສກ ພະລາຊິນີ ເອລິຊາເບດ II

ພິທີສະເຫຼີມສະຫຼອງ **Platinum Jubilee ຂອງ Elizabeth II** ສະເຫຼີມສະຫຼອງໃນປີ 2022 ໃນ UK ແລະ Commonwealth of Nations ເພື່ອສະເຫຼີມສະຫຼອງ ຄົບຮອບ 70 ປີ ຂອງການຂຶ້ນຄອງຣາດຂອງ Queen Elizabeth II ໃນວັນທີ 6 ກຸມພາ 1952.

## ອ້າງອິງ
ດີລີ

**ດິລີ** (ເຕຕຸມ: Dili; ) ເປັນເມືອງຫຼວງແລະ ເມືອງໃຫຍ່ທີ່ສຸດຂອງປະເທດຕິມໍແລັດສະເຕ ຕັ້ງຢູ່ໃນພາກຕາເວັນອອກສຽງເໜືອຂອງປະເທດ ແລະ ຍັງເປັນສູນກາງການໂຄມະນາຄົມຂົນສົ່ງທີ່ມີປະຊາກອນອາໄສປະມານ 150,000 ຄົນ

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ນະຄອນຫຼວງໃນອາຊີ
ສອນໄຊ ສີພັນດອນ

**ສອນໄຊ ສີພັນດອນ** (ເກີດ 26 ມັງກອນ ຄ.ສ. 1966) ເປັນນັກການເມືອງຊາວລາວ ແລະ ດຳລົງຕຳແໜ່ງເປັນ ກໍາມະການກົມການເມືອງສູນກາງພັກສະໄໝທີ XII, ນາຍົກລັດຖະມົນຕີລາວຄົນທີ 9 ນັບແຕ່ປີ ຄ.ສ. 2022. ທ່ານເຄີຍດຳລົງຕຳແໜ່ງເຈົ້າແຂວງຈຳປາສັກ ແລະ ຮອງນາຍົກລັດຖະມົນຕີ. ທ່ານເປັນສະມາຊິກພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ ແລະ ເປັນບຸດຊາຍຂອງອະດີດປະທານປະເທດ ຄຳໄຕ ສີພັນດອນ.

ທ່ານສອນໄຊ ຖືກເລືອກເປັນສະມາຊິກສະພາແຫ່ງຊາດຊຸດທີ X ປະຈຳເຂດເລືອກຕັ້ງທີ 15 ແຂວງຈຳປາສັກ (ການເລືອກຕັ້ງໃນວັນທີ 22/02/2026)

## ຊິວິດສ່ວນຕົວ 
ທ່ານເກີດເມື່ອວັນທີ 26 ມັງກອນ ຄ.ສ. 1966 ທີ່ ບ້ານນາຫວິດ ມ. ວຽງໄຊ ແຂວງຫົວພັນ.
ທີ່ຢູ່ປັດຈຸບັນ: ບ. ຈອມມະນີ  ມ. ໄຊເສດຖາ ນະຄອນຫລວງວຽງຈັນ

## ການເຄື່ອນໄຫວທາງການເມືອງ 
* ວັນເຂົ້າພັກສົມບູນ 23-09-86
* ເຂົ້າສັງກັດລັດ: 20 ສິງຫາ ຄ.ສ. 1987
* ເຂົ້າພັກສົມບູນ: 23 ກັນຍາ ຄ.ສ. 1985
* ເຄີຍດຳລົງຕຳແໜ່ງເຈົ້າແຂວງຈຳປາສັກ
* ດຳລົງຕຳແໜ່ງຮອງນາຍົກ ແລະ ລັດຖະມົນຕີວ່າການກະຊວງແຜນການ ແລະ ການລົງທຶນ (ປີ ຄ.ສ. 2012)
* ໄດ້ຮັບເລືອກເປັນກຳມະການສູນກາງພັກ (ປີ 2006) ແລະ ກຳມະການກົມການເມືອງ (ປີ 2016)

## ລະດັບການສຶກສາ 
* ມັດທະຍົມຕອນປາຍ (ມ.6)
* ປະລິນຍາຕີ ສາຂາທະຫານລາບ–ຍານເກາະ/ພາສາອັງກິດ
* ລະດັບວິຊາສະເພາະ: ປະລິນຍາໂທ  -ການຄຸ້ມຄອງເສດຖະກິດ
* ທິດສະດີການເມືອງ ຂັ້ນສູງ

## ລາງວັນ 
* ວຸດທິປະລິຍາເອກກິດຕິມະສັກ ຈາກພັກຄອມມຸຍນິດວຽດນາມ (ປີ 2012)
* Distinguished ASEAN Leader Award (ປີ 2024)

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ນາຍົກລັດຖະມົນຕີລາວ
ໝວດ:ບຸກຄົນເກີດປີ 1966
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດ
ເຈົ້າຍິງອິດຊະເບລລາແຫ່ງດານມາກ

**ເຈົ້າຍິງອິດຊະເບລລາແຫ່ງດານມາກ** ແມ່ນເຈົ້າຍິງແຫ່ງປະເທດດານມາກ ແມ່ນພຣະລາດຊະທິດາໃນເຈົ້າຊາຍເຟເດົລິກ ມະກຸດລາດຊະກຸມານແຫ່ງດານມາກ ແລະແມ່ນພຣະລາດຊະປະນັດດາໃນສົມເດັດພະລາຊິນີນາດມາເກເທໍທີ່ 2 ແຫ່ງດານມາກ ພຣະອົງຖູກເອຶ້ນຈາກພຣະລາດຊະຊະນົຫກ ພຣະລາດຊະຊົນນະນີແລະສື່ອມວນຊົນໃນດານມາກວ່າ "Lillepigen" ຊຶ່ງແປລວ່າ *ຍິງສາວຕັວນ້ອຍຜູ້ແມ່ນເປັນທີ່ຮັກ*

ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
ໝວດ:ເຈົ້າຍິງດານມາກ
ລູກບາດ

**ລູກບາດ** ແມ່ນຮູບຊົງສາມມິຕິທີ່ມີ 6 ໜ້າ ແລະມີມຸມ 8 ມຸມ ເສັ້ນຜ່າສູນກາງຂອງລູກບາດມີຄ່າເທົ່າກັບຮາກທີສາມຂອງສາມ
ຊົງສີ່ແຈມຸນສາກ

**ຊົງສີ່ແຈມຸນສາກ** ແມ່ນຮູບຊົງສາມມິຕິທີ່ມີ ໜ້າ 6 ໜ້າ ແລະມີມຸມ 8 ມຸມ ມີສູດຄຳນວນຄື x×y×z
ສອນໄຊ ສົມພັນດອນ

**ສອນໄຊ ສີພັນດອນ**''' (ເກີດວັນທີ 26 ມັງກອນ 1966) ເປັນນັກການເມືອງ ລາວ ແລະ ສະມາຊິກ ພັກປະຊາຊົນ ປະຕິວັດລາວ (LPRP). ເພີ່ນເປັນລູກຊາຍຂອງອະດີດປະທານປະເທດ ທ່ານ ຄໍາໄຕ ສີພັນດອນ ແລະ ອ້າຍນ້ອງຂອງ ທ່ານ ນາງ ວຽງທອງ ສີພັນດອນ .  ປະຈຸບັນດຳລົງຕຳແໜ່ງເປັນຮອງນາຍົກລັດຖະມົນຕີຂອງລາວ.

ລາວ​ໄດ້​ຮັບ​ເລືອກ​ຕັ້ງ​ເປັນ ​ຄະນະ​ກຳມະການ ​ສູນ​ກາງ​ພັກ​ປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ ໃນ​ກອງ​ປະຊຸມ​ໃຫຍ່​ຜູ້​ແທນ​ທົ່ວ​ປະ​ເທດ ​ຄັ້ງ​ທີ 8,  ​ແລະ​ເປັນ​ກຳມະການ ​ກົມ​ການ​ເມືອງ​ສູນກາງພັກ ​ໃນ ​ກອງ​ປະຊຸມ​ໃຫຍ່ ​ຜູ້​ແທນ​ທົ່ວ​ປະ​ເທດ​ຄັ້ງ​ທີ 10.
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ຄ.ສ. 1966
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
ສະພັນຈ໌ບັອບ ສະແຄວຣ໌ແພນສ໌

***ສະພັນຈ໌ບັອບ ສະແຄວຣ໌ແພນສ໌*** () ແມ່ນ ຊຸດໂທລະທັດຂອງສະຫະລັດອາເມລິກາ ທາງຊ່ອງ Nickelodeon ອອກອາກາດຕອນທຳອິດເມື່ອວັນທີ່ 1 ພຶດສະພາ ຄ.ສ. 1999

ໝວດ:ກາຕູນອາເມຣິກັນ
ໝວດ:ໂທລະພາບຂອງສະຫະລັດ
ສົມເດັດພຣະລາຊາທິບະດີອັບດຸນເລາະທີ່ 2 ແຫ່ງອູໂດນີ

**ສົມເດັດພຣະລາຊາທິບະດີອັບດຸນເລາະທີ່ 2 ແຫ່ງອູໂດນີ** ຊົງແມ່ນພຣະມະຫາກະສັດແຫ່ງລາດຊະອານາຈັກອັດຊ໌ໄມຕ໌ອູໂດນີ ຊົງສະເດັດຂິ້ນຄອງລາດຊະສົມບັດຕັ້ງແຕ່ວັນທີ່ 7 ກຸມພາ ຄ. ສ. 1999 ຫຼັງການສະເດັດສະຫວັນນະຄົດຂອງສົມເດັດພຣະລາຊາທິບະດີຮຸດເຊນແຫ່ງອູໂດນີຜູ້ແມ່ນພຣະລາດຊະບິດາຊອງພຣະອົງ ພຣະອົງໄດ້ຮັບການຢກຍ່ອງຈາກສູນສຶກສາວັດທະນະທຳອິດສະລາມວ່າແມ່ນຊົງເປັນມຸດສະລິມທີ່ມີອິດທິພົນຫຼາຍທີ່ສຸດໃນ ຄ. ສ. 2016

## ອ້າງອິງ 
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
ໝວດ:ປະເທດອູໂດນີ
ຊີແລນ

**ຊີແລນ** ຫຼື **ສາທາລະນະລັດ ຊີແລນ** ເປັນປະເທດສົມມຸດ ຕັ້ງຢູ່ເທິງປ້ອມປາການທາງຕອນໃຕ້ຂອງສະຫະລາຊະອານາຈັກ ປະເທດຊີແລນຍັງເອີ້ນວ່າຕົນເປັນປະເທດປະຊາທິປະໄຕ ແລະ ເປັນເອກະລາດ ແຕ່ບໍ່ຖືກຮັບຮອງໂດຍສະຫະປະຊາຊາດ ແລະ ບໍ່ເປັນທີ່ຍອມຮັບຂອງປະເທດທົ່ວໂລກ

ໝວດ:ປະເທດສົມມຸດ
ໂທລະພາບນະຄອນໂຮ່ຈິມິນ

thumb
**ໂທລະພາບນະຄອນໂຮ່ຈິມິນ** (ພາສາອັງກິດ: *Ho Chi Minh City Television*, ພາສາຫວຽດນາມ: *Đài Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh*) ​ແມ່ນ​ເຄືອ​ຂ່າຍ​ໂທລະພາບ​ຫວຽດນາມ ​ໂດຍ​ຄະນະ​ກຳມະການ​ປະຊາຊົນ​ນະຄອນ​ໂຮ່ຈິ​ມິນ.  ​ໄດ້​ອອກ​ອາກາດ​ຄືນ​ໃໝ່​ຊ່ອງ​ທຳ​ອິດ​ໃນ​ປີ 1966, ​ແມ່ນ​ຊ່ອງ​ໂທລະພາບ​ແຫ່ງ​ທຳ​ອິດ​ຂອງ​ຫວຽດນາມ.
ວັນຊາດອີຕາລີ

***Festa della Repubblica*** ( [ˈfɛsta della reˈpubblika] ; ພາສາອັງກິດ: *Republic Day* ) ແມ່ນ ວັນຊາດອີຕາລີ ແລະ ວັນສ້າງຕັ້ງສາທາລະນະລັດອີຕາລີ, ເຊິ່ງໄດ້ສະເຫລີມສະຫລອງໃນວັນທີ 2 ມິຖຸນາ ຂອງທຸກໆປີ, ໂດຍມີການສະເຫຼີມສະຫຼອງຫຼັກໆໃນ Rome . *Festa della Repubblica* ແມ່ນຫນຶ່ງໃນ ສັນຍາລັກແຫ່ງຊາດຂອງອີຕາລີ .

ວັນ​ລະ​ນຶກ​ເຖິງ​ການ ​ລົງ​ປະ​ຊາ​ມະ​ຕິ ກ່ຽວກັບສະ​ຖາ​ບັນ​ທີ່​ຈັດ​ຂຶ້ນ​ໂດຍ​ການ​ລົງ​ຄະ​ແນນ​ສຽງ ​ທົ່ວ​ໄປ ​ໃນ​ປີ 1946, ໃນ​ນັ້ນ​ປະ​ຊາ​ຊົນ​ອີ​ຕາ​ລີ​ໄດ້​ຖືກ​ຮຽກ​ຮ້ອງ​ໃຫ້​ລົງ​ຄະ​ແນນ​ສຽງ​ເພື່ອ​ຕັດ​ສິນ​ໃຈ​ກ່ຽວ​ກັບ​ຮູບ​ແບບ​ຂອງ​ລັດ​ຖະ​ບານ​ ຫຼັງ​ຈາກ ​ສົງ​ຄາມ​ໂລກ​ຄັ້ງ​ທີ​ສອງ ​ແລະ​ການປະລາໄຊ ​ຂອງ ພວກຟາດຊິດ

ພິທີຂອງງານດັ່ງກ່າວ, ໄດ້ຈັດຂື້ນໃນກຸງ ໂຣມ, ປະກອບມີການວາງ ພວງມາລາ laurel ເປັນການລະນຶກເຖິງທະຫານນິລະນາມຂອງອິຕາລີ ທີ່ Altare della Patria ໂດຍ ປະທານປະເທດສາທາລະນະລັດອີຕາລີ ແລະ ຂະບວນແຫ່ທະຫານ ຕາມຖະໜົນຊື່ວ່າ Via dei Fori Imperiali ໃນກຸງ Rome.
ວໍຊິງຕັນ ດີ.ຊີ.

**ວໍຊີງຕັນ ດີ.ຊີ.** (ອັງກິດ: Washington, D.C.) ເປັນນະຄອນຫຼວງຂອງສະຫະລັດອາເມລິກາ

## ອ້າງອີງ
ພີລະມິດ

**ພີລະມິດ** ອາດຫມາຍຮອດ
* ພີລະມິດ (ສິ່ງສ້າງ)
* ພີລະມິດ (ເລຂາຄະນິດ)
ພະບາດສົມເດັດພະໂນຣະດົມ ສີຫານຸ

thumb|ພະບາດສົມເດັດພະໂນຣະດົມ ສີຫານຸ ໃນປີ 1983
**ພະບາດສົມເດັດພະໂນຣະດົມ ສີຫານຸ** (,  ; ປະສູດ 31 ຕຸລາ 1922 - ສະຫວັນຄົດ 15 ຕຸລາ 2012) ແມ່ນລັດບຸລຸດ ນັກການເມືອງ ຜູ້ກຳກັບຮູບເງົາ ແລະພະລາຊະນິພົນກຳປູເຈຍ ເຊິ່ງເປັນຜູ້ນຳກຳປູເຈຍໃນຄວາມສາມາດທີ່ຫຼາກຫຼາຍຕະຫຼອດອາຊີບຊົງງານອັນຍາວນານຂອງພະອົງ ສ່ວນໃຫຍ່ມັກເປັນທັ້ງພະມະຫາກະສັດແລະນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ໃນກຳປູເຈຍ ຊົງຖືກເອິ້ນວ່າ ສົມເດັດພໍ່ () ໃນຊ່ວງຊີວິດຂອງພະອົງ ປະເທດກຳປູເຈຍຢູ່ໃນພາຍໃຕ້ລະບອບຕ່າງໆ ຈາກການປົກຄອງອານານິຄົມຝຣັ່ງ (ຈົນ​ຮອດ​ປີ 1953) ອານາຈັກທີ່ໄດ້ຮັບເອກະລາດ (1953–1970) ສາທາລະນະລັດ (1970–1975) ລະບອບການປົກຄອງຂະເໝນແດງ (1975–1979) ລະບອບຄອມມູນິດອື່ນ (1979–1989) ລັດ (1989–1993) ຈົນຮອດເຖີງຟື້ນຟູພະລາຊະອານາຈັກຕັ້ງແຕ່ປີ 1993

ພະບາດສົມເດັດພະໂນຣະດົມ ສີຫານຸເປັນພະໂອລົດຂອງພະບາດສົມເດັດພະໂນຣະດົມ ສຸຣາມະຣິດ ແລະສົມເດັດພະມະຫາກະສັດຣິຍານີສີສຸວັດມຸນີວົງ ກຸສຸມະນາຣີລັດສິລິວັດທະນາ ພະລາຊະທິດາຂອງພະບາດສົມເດັດພະສີສຸວັດ ມຸນີວົງ ເມື່ອພະໄອຍະກາຂອງພະອົງໄດ້ສະຫວັນຄົດລົງເມື່ອປີ 1941 ຊົງເປັນພະມະຫາກະສັດທ່າມກາງການປົກຄອງຂອງອານານິຄົມຂອງຝຣັ່ງ ພາຍຫຼັງການຍຶດຄອງກຳປູເຈຍຂອງຍີ່ປຸ່ນໃນຊ່ວງສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີສອງ ຊົງໄດ້ຮັບເອກະລາດກຳປູເຈຍຈາກຝຣັ່ງໃນປີ 1953 ຊົງສະຫຼະລາຊະສົມບັດໃນປີ 1955 ແລະໄດ້ສໍາເລັດໂດຍສົມເດັດສຸຣາມະຣິດ ພະລາຊະບິດາຂອງພະອົງ ເພື່ອເຂົ້າຮ່ວມທາງການ​ເມືອງ​ໂດຍ​ກົງ ພັກສົງຄົມລາດສະດອນນິຍົມ ອົງການຈັດຕັ້ງທາງດ້ານການເມືອງຂອງພະບາດສົມເດັດສີຫານຸໄດ້ຊະນະການເລືອກຕັ້ງທົ່ວໄປໃນປີນັ້ນແລະໄດ້ເປັນນາຍົກລັດຖະມົນຕີຂອງກຳປູເຈຍ ຊົງປົກຄອງປະເທດພາຍໃຕ້ການປົກຄອງຂອງພັກດຽວແລະປາບປາມຄວາມ​ຂັດ​ແຍ່ງ​ທາງ​ການ​ເມືອງ ຫຼັງຈາກພະລາຊະບິດາຂອງພະອົງໄດ້ສະຫວັນຄົດໃນປີ 1960 ພະບາດສົມເດັດສີຫະນຸໄດ້ເຂົ້າຮັບຕຳແໜ່ງໃໝ່ເປັນປະມຸກລັດແຫ່ງກຳປູເຈຍ
ໝວດ:ພະມະຫາກະສັດກຳປູເຈຍ
ໝວດ:ປະມຸກແຫ່ງລັດກຳປູເຈຍ
ໝວດ:ນາຍົກລັດຖະມົນຕີກຳປູເຈຍ
ຄຸນໝາຂາຣ໋ອກ

***ຄຸນໝາຂາຣ໋ອກ*** () ແມ່ນຮູບເງົາແອນິເມຊັນ ອອກສາຍເມື່ອວັນທີ່ 8 ກໍລະກົດ ຄ.ສ. 2016 ກຳກັບໂດຍ Ash Brannon.

## ນັກສະແດງ 
## ອ້າງອິງ 
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ 
* 
* 
* 
* 
ໝວດ:ຮູບເງົາອາເມຣິກັນ
ໝວດ:ຮູບເງົາຈີນ
ສິນ ສີສະມຸດ

**ສິນ ສີສະມຸດ** (, 1932 – 1976) ແມ່ນນັກຮ້ອງແລະນັກແຕ່ງເພງຊາວກຳປູເຈຍໃນຊ່ວງທົດສະວັດ 1950 ເຖິງ 1970 ແລະໄດ້ຮັບການຂະໜານນາມວ່າເປັນ "ລາຊາເພງຂະເໝນ" ລາວກັບໂຣສ ເຊເຣີຍໂຊເທຍ ແປນ ຣອນ ເມົາ ສາເຣດ ແລະສິລະປິນຊາວກຳປູເຈຍອື່ນໆ ແມ່ນເປັນໜຶ່ງຂອງວົງການເພງປັອບທີ່ເຟື່ອງຟູໃນເມືອງພະນົມເປນທີ່ຜະສົມຜະສານອົງປະກອບຂອງດົນຕີພື້ນເມືອງຂະເໝນພ້ອມກັບເສີຍງຂອງຣີທຶມແອນບລູສ໌ແລະຣ໋ອກແອນໂຣລເພື່ອພັດທະນາສຽງເພງຣ໋ອກກຳປູເຈຍ ສິນ ສີສະມຸດເສຍຊີວິດໃນລະບອບຂະເໝນແດງພາຍໃຕ້ສະຖານະການທີ່ບໍ່ຊັດເຈນ
ໝວດ:ນັກຮ້ອງກຳປູເຈຍ
ໂຣມ

'''ໂຣມ'ຫຼື ໂລມ* ( Italian ແລະ Latin : *Roma* [ˈroːma]  ເປັນ ນະຄອນຫຼວງຂອງ ອີຕາລີ . ມັນຍັງເປັນນະຄອນຫຼວງຂອງ ພາກພື້ນ Lazio, ສູນກາງຂອງນະຄອນໂຣມ, ແລະ *ເປັນ comune* ພິເສດທີ່ມີຊື່ວ່າ *Comune di Roma Capitale'' . ມີປະຊາກອນ 2,860,009 ຄົນ ໃນເນື້ອທີ່ 1,285 ຕາກິໂລແມັດ.
ຣາຟາເອລ ໂອໂຣສໂກ

**ຣາຟາເອລ ໂອໂຣສໂກ** **(**ພາສາແອສປາໂຍລ: Rafael Orozco Maestre) (24 ມີນາ ຄ.ສ. 1954 – 11 ມິຖຸນາ ຄ.ສ. 1992) ນັກຮ້ອງ ແລະນັກຂຽນເພງຊາວໂຄລໍາເບຍ. ລາວເປັນຫນຶ່ງໃນຜູ້ຕາງຫນ້າທີ່ດີທີ່ສຸດຂອງດົນຕີໂຄລໍາເບຍ, ຜູ້ກໍ່ຕັ້ງແລະນັກຮ້ອງນໍາຂອງກຸ່ມ *(Binomio de Oro)*. ດ້ວຍວົງດົນຕີນີ້, ລາວໄດ້ຊະນະ 16 ບັນທຶກທອງຄໍາແລະສອງແຜ່ນສຽງ platinum ສໍາລັບການຂາຍຫຼາຍບັນທຶກທົ່ວໂລກ.

ໂອໂຣສໂກ ໄດ້ເສຍຊີວິດໃນອາຍຸ 38 ປີ, ຫຼັງຈາກທີ່ລາວຖືກຂ້າຕາຍໂດຍຜູ້ຄ້າຢາເສບຕິດຢູ່ນອກເຮືອນຂອງລາວໃນຄືນວັນທີ 11 ເດືອນມິຖຸນາ 1992.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ນັກຮ້ອງໂຄລໍາເບຍ
.ua

**.ua** ເປັນ​ໂດເມນ​ລະ​ດັບ​ສູງ​ສຸດຕາມລະ​ຫັດ​ປະ​ເທດ(ccTLD) ສໍາ​ລັບປະ​ເທດ​ອູແກຣນ
ທາກາ

**ທາກາ** ແມ່ນ ເມືອງຫຼວງ ແລະເມືອງທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດຂອງບັງກະລາເທດ ມັນເປັນເມືອງທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດອັນດັບ 8 ແລະເປັນອັນດັບທີ 6 ຂອງໂລກທີ່ມີປະຊາກອນ 8.9 ລ້ານຄົນໃນປີ 2011
## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ນະຄອນຫຼວງໃນອາຊີ
ໄຄໂຣ

**ໄຄໂຣ** (; ) ຫຼື **ຄຮິຣາ** ໃນພາສາອາຣັບແມ່ນນະຄອນຫຼວງຂອງ ປະເທດອີຢິບ ຕັ້ງຢູ່ເທິງຝັ່ງຂອງ ແມ່ນ້ຳໄນລ໌ ໄຄໂຣມີປະຊາກອນປະມານ 15.2 ລ້ານຄົນ, ກຸງໄຄໂຣເປັນເມືອງທີ່ມີປະຊາກອນຫຼາຍທີ່ສຸດໃນອາຟຣິກາ. ແລະເປັນເມືອງໜຶ່ງທີ່ມີປະຊາກອນໜາແໜ້ນທີ່ສຸດໃນໂລກ.

## ອ້າງອີງ
ລວິວ

ລວິວ ເປັນເມືອງທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນ ອູແກຣນຕາເວັນຕົກ, ແລະ ໃຫຍ່ອັນດັບຫົກ ໃນອູແກຣນ ລວິວແມ່ນຫນຶ່ງໃນສູນກາງວັດທະນະທໍາຕົ້ນຕໍຂອງອູແກຣນ ມັນໄດ້ຖືກຕັ້ງຊື່ເພື່ອເປັນກຽດແກ່ ລີໂອ, ລູກຊາຍກົກຂອງດານີເອນ, ກະສັດຂອງ Ruthenia

## ອ້າງອີງ
ເອັນຄານໂຕ້

**ເອັນຄານໂຕ້** ຫຼື **ເມືອງເວດມົນຄົນມະຫັດສະຈັນ** () ເປັນຮູບເງົາປະເພດຄອມພິວເຕີອານິເມຊັນແນວຈິນຕະນາການ, ຄວາມສຸກ, ຄວາມໂສກເສົ້າ ທີ່ອອກສາຍໃນປີ ພ.ສ. 2564 ອຳນວຍການສ້າງໂດຍວໍລ ດິສນີ ອານິເມຊັນ ສະຕູດີໂອສ໌ແລະຈັດຈຳໜ່າຍໂດຍວໍລ ດິສນີ ສະຕູດີໂອສ໌ ໂມຊັນພິກເຊີ ເປັນຮູບເງົາອານິເມຊັນລຳດັບທີ່ 60 ທີ່ສ້າງໂດຍສະຕູດີໂອ ກຳກັບໂດນ Jared Bush ແລະ Byron Howard ຮ່ວມກຳກັບໂດຍນັກຂຽນ Charise Castro Smith ແລະອຳນວຍການສ້າງໂດຍ Yvett Merino ແລະ Clark Spencer ຂຽນເພງອໍລິຈີນໍລ Lin-Manuel Miranda ຜູ້ພາກສຽງຕົວລະຄອນຫຼັກແມ່ນ Stephanie Beatriz, María Cecilia Botero, John Leguizamo, Mauro Castillo, Jessica Darrow, Angie Cepeda, Carolina Gaitán, Diane Guerrero ແລະ Wilmer Valderrama. 

ຮູບເງົາສາຍຮອບປະຖົມມະທັດທີ່ໂຮງຮູບເງົາ El Capitan Theatre ໃນລອສແອນເຈີລີສເມື່ອວັນທີ ພະຈິກ ພ.ສ. 2564 ຮູບເງົາໄດ້ອອກສາຍໃນປະເທດສະຫະລັດອາເມລິກາເມຶ່ອວັນທີ 24 ພະຈິກ ພ.ສ. 2564 ໄດ້​ຮັບ​ຄໍາ​ເຫັນໃນທາງບວກຈາກນັກວິຈານແລະເຮັດລາຍໄດ້ທົ່ວໂລກ 72.5 ລ້ານໂດລ້າສະຫະລັດ ຮູບເງົານີ້ແມ່ນບໍ່ໄດ້ອອກສາຍໃນປະເທດລາວເນື່ອງຈາກສະຖານະການໂຄວິດ-19

## ຕົວລະຄອນ 
* ***ມິຣາເບລ*** (Mirabel Madrigal) ຫຼານສາວຂອງ*ອາບູເອລາ* ອາຍຸ 15 ປີ
* *ອາບູເອລາ* (Abuela Alma Madrigal) ແມ່ຕູ້ຂອງ***ມິຣາເບລ***
* *ອາບູເອໂລ* (Abuelo Pedro Madrigal) ພໍ່ຕູ້ຂອງ***ມິຣາເບລ***
* *ອິຊາເບລາ* (Isabela Madrigal) ເອື້ອຍກົກຂອງ***ມິຣາເບລ*** ອາຍຸ 21 ປີ
* *ລຸຍຊາ* (Luisa Madrigal) ເອື້ອຍກາງຂອງ***ມິຣາເບລ*** ອາຍຸ 19 ປີ
* *ຈູເລເອຕ້າ* (Julieta Madrigal) ແມ່ຂອງ***ມິຣາເບລ***
* *ອາກູສຕິນ* (Agustín Madrigal) ພໍ່ຂອງ***ມິຣາເບລ***
* *ບຣູໂນ* (Bruno Madrigal) ລຸງ ຂອງ***ມິຣາເບລ***
* *ເປປ້າ* (Pepa Madrigal) ນ້າສາວຂອງ***ມິຣາເບລ***
* *ເຟລິກ* (Félix Madrigal) ສາມີຂອງ*ເປປ້າ*
* *ໂດໂລເຣສ* (Dolores Madrigal) ລູກສາວຂອງ*ເປປ້າ*ແລະ*ເຟລິກ* ພີ່ນ້ອງຂອງ***ມິຣາເບລ*** ອາຍຸ 21 ປີ
* *ຄາມິໂລ* (Camilo Madrigal) ລູກຊາຍຂອງ*ເປປ້າ*ແລະ*ເຟລິກ* ພີ່ນ້ອງຂອງ***ມິຣາເບລ*** ອາຍຸ 15 ປີ
* *ອັນໂຕນິໂອ* (Antonio Madrigal) ລູກຊາຍຊອງ*ເປປ້າ*ແລະ*ເຟລິກ* ພີ່ນ້ອງຂອງ***ມິຣາເບລ*** ອາຍຸ 5 ປີ
* *ມາຣິອາໂນ* (Mariano Guzman) ແຟນຂອງ*ໂດໂລເຣສ*

### ນັກພາກ   
(ບໍ່ມີພາກພາສາລາວ)

## ເພງປະກອບຮູບເງົາ 
## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ຮູບເງົາອາເມຣິກັນ
ສົມບັດ ເມທະນີ

**ສົມບັດ ເມທະນີ** (, 26 ມິຖຸນາ 1937 – 18 ສິງຫາ 2022) ແມ່ນນັກສະແດງແລະຜູ້ກຳກັບຮູບເງົາຊາວໄທ ເຊິ່ງໄດ້ຮັບກຽດໃນຖານະສິລະປິນແຫ່ງຊາດໃນສາຂາສິນລະປະການສະແດງໃນປີ 2016

ຄັ້ງໜຶ່ງ ລາວຖືບັນທຶກສະຖິຕິໂລກກິນເນສສຳລັບການປາກົດຕົວໃນຮູບເງົາສ່ວນໃຫຍ່ (ມາກກວ່າ 600 ເລື່ອງ) ໂດຍການນັບຂອງລາວເອງ ລາວສ້າງຮູບເງົາແລະລາຍການໂທລະພາບມາກກວ່າ 2,000 ລາຍການ ລວມເຖິງລະຄອນໂທລະພາບ ນັກສະແດງນຳທີ່ອຸດົມສົມບູນໃນຮູບເງົາແອັກຊັ່ນ ໂລແມນຕິກ ດຣາມ່າ ຕະລົກ ແລະລະຄອນເພງທີ່ຈຸດສູງສຸດໃນອາຊີບຂອງລາວໃນປີ 1960 ແລະປີ 1970 ລາວຍັງຄົງສະແດງໃນຮູບເງົາແລະລະຄອນໂທລະພາບໄທຕໍ່ໄປ ອອກລາຍການທອກໂຊບ່ອຍໆແລະຖ່າຍທຳໂຄສະນາ ໃນບັນດາຮູບເງົາເລື່ອງຕໍ່ມາຂອງລາວຄຶ ຟ້າທະລາຍໂຈນ ແລະ ສຸລິໂຍໄທ
ໝວດ:ນັກສະແດງໄທ
ໝວດ:ຜູ້ກຳກັບຮູບເງົາໄທ
ສະເຕຟາເນຍ ຕູເກວິດ

**ສະເຕຟາເນຍ ຕູເກວິດ-ລູເກຍໂນວິດ** (ພາສາຢູເຄຣນ: Стефанія Туркевич-Лукіянович) (25 ເມສາ 1898 – 8 ເມສາ 1977) ເປັນນັກແຕ່ງເພງ, ນັກເປຍໂນ, ແລະນັກດົນຕີຊາວຢູເຄຣນ ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບການຍອມຮັບວ່າເປັນນັກແຕ່ງເພງຜູ້ຍິງຊາວຢູເຄຣນຄົນທຳອິດ. ຜົນງານຂອງລາວເຄີຍຖືກຫ້າມເຜີຍແຜ່ໂດຍເຈົ້າໜ້າທີ່ໂຊວຽດ.

## ຜົນງານປະພັນ 
### ຜົນງານຊິມໂຟນີ 
* Симфонія – Symphony no. 1 – 1937

* Симфонія no. 2(a) – Symphony no. 2(a) – 1952

* Симфонія no. 2(b) (2-гий варіант) – Symphony no. 2(b) (2nd version)

* Симфонієта – Symphoniette – 1956

* Три Симфонічні Ескізи – Three Symphonic Sketches – 3-го травня, 1975

* Симфонічна поема – Symphonic Poem «La Vitа»

* Space Symphony – 1972

* Суіта для подвійного струнного оркестру – Suite for Double String Orchestra

* Fantasy for Double String Orchestra

### ດົນຕີປະກອບບັນເລ 
* Руки – The Girl with the Withered Hands – Bristol, 1957

* Перли – The Necklace

* Весна (Дитячий балет) – Spring – (Children's Ballet) 1934-5

* Мавка (a) – Mavka – ‘The Forest Nymph’ – 1964-7 – Belfast

* Мавка (b) – Mavka – ‘The Forest Nymph’ – 1964-7 – Belfast

* Страхопуд – Scarecrow – 1976

### ອຸປະລາກອນ 
* Мавка – Mavka – (unfinished) based on Lesia Ukrainka’s Forest Song

### ອຸປະລາກອນຂອງເດັກນ້ອຍ 
* «Цар Ох» або Серце Оксани – Tsar Okh or Heart of Oksana – 1960

* «Куць» – The Young Devil

* «Яринний городчик» – A Vegetable Plot (1969)

### ຜົນງານເພງປະສານສຽງ 
* Літургія 1919

* Psalm to Sheptytsky (Псалом Шептицькому)

* До Бою

* Триптих

* Колискова (А-а, котика нема) 1946

### ຜົນງານດົນຕີບັນເລງ 
* Соната для скрипки і фортепіано 1935 – Sonata for violin and piano

* (a) Cтрунний квартет 1960 – 1970 – String quartet

* (b) Cтрунний квартет 1960 – 1970 – String quartet

* Тріо для скрипки, альта і віолончела 1960 – 1970 – Trio for Violin, Viola and Cello      

* Квінтет для двох скрипок, альта, віолончела  фортепіано 1960 – 1970 – Piano Quintet

* Тріо для флейти, кларнету, фагота 1972 – Wind Trio

### ຜົນງານເປຍໂນ 
* Варіації на Українську тему  1932 – Variations on a Ukrainian Theme

* Фантазія: Суїта фортепянна на Українські теми – Fantasia: Suite for Piano on Ukrainian Themes 1940

* Імпромпту – Impromptu 1962

* Гротеск – Grotesque 1964

* Гірська сюїта – Mountain Suite  1966 – 1968

* Цикл п’єс для дітей – Cycle of Pieces for Children 1936 – 1946

* Українські коляди та щедрівки – Ukrainian carols and Shchedrivka

* Вістку голосить – Good Tidings

* Christmas with Harlequin 1971

### ຜົນງານອື່ນ 
* – Серце – Heart – Solo voice with orchestra

* – Лорелеї – Lorelei – Narrator, Harmonium and Piano 1919 – words by Lesia Ukrainka

* – Май – May – 1912

* – Тема народної пісні – Folk Song Themes

* – На Майдані – Independence Square – piano piece

* – Не піду до леса з конечкамі – Лемківська пісня – Lemky song for voice and strings

## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ນັກແຕ່ງເພງຄລາດສິກຊາວຢູເຄຣນ
ທຸງຊາດອູແກຣນ

ທຸງຊາດອູແກຣນ (ອູແກຣນ: Прапор України, ໂຣມັນ: Prapor Ukrainy) ປະກອບດ້ວຍແຖບແນວນອນທີ່ມີຂະໜາດເທົ່າກັນຂອງສີຟ້າ ແລະສີເຫຼືອງ.  ໃນນາມເປັນທຸງຊາດ, ສີຟ້າ ແລະສີເຫຼືອງ ໄດ້ຖືກນຳໃຊ້ຕັ້ງແຕ່ລະດູໃບໄມ້ປົ່ງຂອງຊາດປີ 1848, ເມື່ອມັນຖືກຍົກຂຶ້ນເທິງຫໍປະຊຸມເມືອງລວິວ .  ມັນໄດ້ຖືກຮັບຮອງເອົາຢ່າງເປັນທາງການເປັນທຸງຂອງລັດຄັ້ງທໍາອິດໃນປີ 1918 ໂດຍສາທາລະນະລັດປະຊາຊົນຢູເຄລນຕາເວັນຕົກທີ່ມີອາຍຸສັ້ນແລະຕໍ່ມາໄດ້ຖືກນໍາໃຊ້ໂດຍສາທາລະນະລັດປະຊາຊົນອູແກຣນ, ກ່ອນສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີສອງມັນຍັງໄດ້ຮັບຮອງເອົາໂດຍ ຄາປາໂທ-ອູແກຣນ ໃນເດືອນມີນາ 1939.

right|thumb|ທຸງ​ຊາດ​ອູແກຣນ
ຍາຊຸຮິໂຣະ ນາກະໂຊເນະ

thumb|200px|ຍາຊຸຮິໂຣະ ນາກະໂຊເນະ
thumb|200px|ພິທີສົບຂອງນາກະໂຊເນະ
**ຍາຊຸຮິໂຣະ ນາກະໂຊເນະ** (, ) ແມ່ນອາດີດນາຍົກລັດຖະມົນຕີຂອງປະເທດຍີ່ປຸ່ນຄນທີ່  71 ລາວດຳລົງຕຳແໜ່ງຕັ້ງແຕ່ວັນທີ່ 27 ພຶດສະຈິກ 1982 ຮອດວັນທີ 6 ພຶດສະຈິກ 1987 ຂຶ່ງດຳລົງຕຳແໜ່ງນານແມ່ນອັນດັບທີ່ຫ້າຂອງປະເທດ ລາວດຳເນີນນະໂຍບາຍຕ່ອປະເທດຍີ່ປຸ່ນໃນແບບຊາດນິຍມສຸດໂຕ່ງ ແລະສຣ້າງຄວາມສັມພັນອັນດີຕໍ່ສະຫະລັດອາເມລິກາໃນສະໄໝປຣະທານາທິບະດີໂຣນັລດ໌ ເຣແກນ ເຜິ່ນມີອາຍຸຮອດ 101 ປີ ແລະໄດ້ເສຍຊິວິດລງໃນປີ 2019

ໝວດ:ນາຍົກລັດຖະມົນຕີຢີ່ປຸ່ນ
ໝວດ:ຊາວຢີ່ປຸ່ນ
ເພົາ ຟອນ ຮິນແດນບວກ

**ເພົາ ຟອນ ຮິນແດນບວກ** () ຫລືຊື່ເຕັມຄື **ເພົາ ລູດວິດ ຮັນ ອັນໂທນ ຟອນ ເບນເນກແດນດອບ ອຸນ ຟອນ ຮິນແດນບວກ** () ເປົນແມ່ທັບແລະລັດຖະບຸລຸດເຢຍລະມັນ ເຂົາເປົນຜູ້ບັນຊາການທະຫານເຢຍລະມັນໃນສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ່ໜຶ່ງ ແລະຕໍ່ມາດຳລງຕຳແໜ່ງເປົນປະທານາທິບໍດີເຢຍລະມັນໃນປີ ຄ.ສ. 1925 ຈົນກະທັ່ງເສຍຊີວິດ ຮິນແດນບວກມີສ່ວນສຳຄັນໃນການຖະເຫຼີງອຳນາດຂອງຮິດແລໃນປີ ຄ.ສ. 1933 ແມ້ວ່າເຂົາຈະບ່ຊອບຮິດແລ ເຂົາເປົນຜູ້ແຕ່ງຕັ້ງຮິດແລເປົນນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ທັ້ງທີ່ພັກນາຊີຍັງມີຄະແນນເສີຍງນ້ອຍໃນສະພາ

ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເສຍຊີວິດໃນປີ ພ.ສ. 2477
ມາເກົາ

**ມາເກົາ** ມີຊື່ທາງການວ່າ **ເຂດ​ບໍລິຫານ​ພິ​ເສດ​ມາ​ເກົາ​ແຫ່ງ​ສາທາລະນະ​ລັດ​ປະຊາຊົນ​ຈີນ** ເປັນພື້ນເທິງຊາຍຝັ່ງພາກໃຕ້ ຂອງປະເທດຈີນ ປົກຄອງໂດຍປະເທດປອກຕຸຍການກ່ອນພ.ສ. 2542 ເປັນອານານິຄົມຂອງເອີຣົບທີ່ເກົ່າແກ່ທີ່ສຸດໃນຈີນ ຕັ້ງແຕ່ຄຣິດສະຕະວັດທີ່ 16 ອຳນາດອະທິປະໄຕເໜືອມາເກົາໄດ້ຍ້າຍໄປທີ່ສາທາລະນະລັດປະຊາຊົນຈີນໃນພ.ສ. 2542 ການເປັນເຂດປົກຄອງພິເສດຂອງຈີນ ໂດຍມີຖານະເປັນ ເຂດບໍລິຫານພິເສດ ຂອງຈີນພາຍໃຕ້ຫຼັກການ “ໜຶ່ງປະເທດສອງລະບົບ”  ເປັນເວລາ 50 ປີ ຈາກວັນທີ 19 ທັນວາ 2542 ຈົນເຖິງປີ ວັນທີ 19 ທັນວາ 2592

ມາເກົາໄດ້ມີບົດບາດທີ່​ມີ​ອິດ​ທິ​ພົນ​ຂອງ​ຈີນ​ ແລະ ​ປະ​ເທດ​ຕາ​ເວັນ​ຕົກ​ ໂດຍ​ສະ​ເພາະລະ​ຫວ່າງ​ຄຣິດສະຕະວັດທີ່ 16 ແລະ ຄຣິດສະຕະວັດທີ່ 19 ຜູ້ທີ່ອາໄສຢູ່ໃນມາເກົາສ່ວນໃຫຍ່ເວົ້າພາສາກວາງຕຸ້ງເປັນພາສາແທ່ ພາສາຈີນກາງ ພາສາປອກຕຸຍການ ແລະພາສາອັງກິດກໍມີເວົ້າດ້ວຍ ຊາວມາເກົາ (Macanese) ມີຄວາມໝາຍໂດຍກວ້າງໆ ຄືຜູ້​ທີ່​ອາ​ໃສ​ຢ່າງ​ຖາ​ວອນ​ໃນ​ມາເກົາ ສ່ວນໃນວົງແຄບ ໝາຍເຖິງ ຄົນພື້ນເມືອງໃນມາເກົາ ທີ່ສືບທອດມາຈາກຊາວປອກຕຸຍການ  ມັກຈະປະສົມກັບຄົນຈີນ ແລະ ບັນພະບຸລຸດຊາດອື່ນໆ ນອກເໜືອໄປຈາກທີ່ເຫຼືອຂອງປະຫວັດສາດນຸກອານານິຄົມແລ້ວ

ມາເກົາປະກອບໄປດ້ວຍສ່ວນທີ່ຕິດກັບແຜ່ນດິນໃຫຍ່ ເອີ້ນວ່າແຫຼມມາເກົາ ແລະ ສ່ວນທີ່ເປັນເກາະ ໄດ້ແກ່ ໄທປາ, ໂກໄຕ ແລະໂກໂລອານີ

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ປະເທດຈີນ
ໝີແດງແປງກາຍ

***ໝີແດງແປງກາຍ*** () ເປັນຮູບເງົາຄອມພິວເຕີແອນິເມຊັນອາເມຣິກາແນວຕະຫຼົກແຟນຕາຊີ ສາຍອອກໃນປີ 2022 ສ້າງໂດຍ ພິກຊາ ແອນິເມຊັນ ສະຕູດິໂອສ໌ ແລະ ຈັດຈຳໜ່າຍໂດຍ ວໍລ ດິສນີ ສະຕູດິໂອສ໌ ໂມຊັນ ພິກເຈີ ຮູບເງົາກຳກັບໂດຍ ໂດມີ ຊີ (ແມ່ນການກຳກັບຮູບເງົາຄັ້ງທໍາອິດຂອງນາງ) ຂຽນບົດໂດຍ ຊີ ແລະ ຈູເລຍ ໂສ ຕົວລະຄອນໃຫ້ສຽງໂດຍ ໂຣຊາລີ ຈຽງ, ແຊນດຣາ ໂອ, ເອວາ ມໍຣສ໌, ຮາເຢອິນ ປາກ, ໄມຕຣີຍີ ຣາມກຣີສະນະ, ໂອໄຣອອນ ລີ, ໄວ ຊິງ ໂຮ, ທຣິສຕັນ ອັລເລີຣິກ ເຊິນ ແລະ ເຈມ ຫົງ

ຮູບເງົາດຳເນີນເລື່ອງທີ່ ໂຕຣອນໂຕ, ລັດອອນແທລີໂອ ໃນປີ 2002 ເລົ່າເລື່ອງລາວຂອງ ເໝີຍລິນ. "ເໝີຍ" ລີ ນັກຮຽນຍິງຊາວຈີນ-ການາດາ ອາຍຸ 13 ປີ ທີ່ແປງກາຍເປັນ ແພນດ້າແດງ ໃນເວລາທີ່ນາງມີອາລົມທີ່ຮຸນແຮງ  ຮູບເງົາໄດ້ເລີ່ມພັດທະນາໃນປີ 2018. ຫຼັງຈາກທີ່ນາງໄດ້ນໍາສະເໜີຕໍ່ ພິກຊາໃນເດືອນຕຸລາ 2017 ຮູບເງົາໄດ້ຮັບແຮງບັນດານໃຈຈາກປະສົບການຂອງຊີໃນໂຕຣອນໂຕ *ໝີແດງແປງກາຍ* ເປັນຮູບເງົາພິກຊາເລື່ອງທໍາອິດທີ່ໄດ້ກໍາກັບໂດຍຜູ້ຍິງດຽວ ແລະ ຄັ້ງທີສອງທີ່ມີຊາວອາຊີເປັນຕົວລະຄອນນຳ ຕໍ່ຈາກ *Up (2009 film)*

*ໝີແດງແປງກາຍ* ສາຍຮອບພິເສດທີ່ ເອ​ເວີ​ລີ​ແມນໂບ​ໂລ​ຢາດ ໃນລອນດອນເມື່ອວັນທີ 21 ກຸມພາ ປີ 2022 ຮູບເງົາສາຍຮອບປະຖົມມະທັດເມື່ອວັນທີ 1 ມີນາ ແລະ ສາຍໃນບໍລິການສະຕຣີມມິ່ງ ດິສນີ+ ເມື່ອວັນທີ 11 ມີນາ ພ້ອມກັບສາຍໃນຮູບເງົາທີ່ ໂຮງລະຄອນເອລແຄບປິຕັນ ແລະ ເອເອັມຊີເອັມໄພຣ໌ 25 ຮູບເງົາສາຍໃນໂຮງຮູບເງົາຂອງປະເທດສ່ວນໃຫຍ່ທີ່ບໍ່ມີດິສນີ+ ແລະ ໄດ້ຮັບຄຳຊົມຈາກນັກວິຈານໃນເລື່ອງຂອງເນື້ອເລື່ອງ, ຕະຫຼົກ, ແອນິເມຊັນ, ການໃຫ້ສຽງ ແລະ ການໃຊ້ວັດທະນະທຳ

ສ່ວນໃນປະເທດລາວມີກຳນົດສາຍໃນໂຮງຮູບເງົາ ວັນທີ 10 ມີນາ ປີ 2022

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ຮູບເງົາອາເມຣິກັນ
ທຸງຊາດຟິລິບປິນ

**ທຸງຊາດຟິລິບປິນ** ຕາກາລັອກ: Pambansang Watawat ng Pilipinas ມີລັກສະນະເປັນທຸງສີ່ຫຼ່ຽມຜືນຜ້າ ກວ້າງ 1 ສ່ວນ ຍາວ 2 ສ່ວນ ຕອນຕົ້ນທຸງເປັນຮູບສາມຫຼ່ຽມສີຂາວ ພາຍໃນມີຮູບດວງອາທິດລັດສະໝີ 8 ແຫຼມ ອ້ອມຮອບດ້ວຍດາວຫ້າແຫຼມ 3 ດວງ ອີງຕາມມຸມຂອງສາມຫຼ່ຽມ  ຮູບພາບເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນສີທອງ ສ່ວນທີ່ເຫຼືອຂອງທຸງຊາດເປັນແຖບເຄິ່ງຢູ່ດ້ານຍາວຂອງທຸງຊາດ ເຄິ່ງໜຶ່ງຢູ່ເທິງພື້ນສີຟ້າ ເຄິ່ງຫນຶ່ງຂອງຊັ້ນແມ່ນສີແດງ ຖ້າສອງແຖບນີ້ສະລັບກັນ ແຖບສີແດງຈະເປີດ ແຖບສີຟ້າຢູ່ດ້ານລຸ່ມ ສະ​ແດງ​ໃຫ້​ເຫັນ​ວ່າ​ຟີ​ລິບ​ປິນ​ຢູ່​ໃນ​ສະ​ພາບ​ການສົງຄາມ
ຂົນອະໄວຍະວະເພດ

thumb|ອະໄວຍະວະເພດຊາຍຜູ້ໃຫຍ່ (ຊ້າຍ) ແລະ ອະໄວຍະເພດຍິງຜູ້ໃຫຍ່ (ຂວາ)
**ຂົນອະໄວຍະວະເພດ** ຫຼື **ຂົນເພັດ** () ເປັນຂົນເຊິ່ງຂຶ້ນຢູ່ໃນບໍລິເວນອະໄວຍະວະພືບພັນຂອງມະນຸດ ແລະ ສັດບາງຊະນິດ ເມື່ອຮ່າງກາຍເຂົ້າສູ່ໄວຈະເລີນພັນ ໂດຍຈະເລີ່ມຍາວ ແລະ ໜາ ແລະ ບາງຄັ້ງກໍຫຍິກຂຶ້ນເລື້ອຍໆ ຂົນເຫຼົ່ານີ້ມີໜ້າທີ່ປ້ອງກັນສຽດສີຂະນະມີເພດສຳພັນ ແລະ ຊ່ວຍກັ່ນຕອງຂີ້ຝຸ່ນລະອອງບໍ່ໃຫ້ເຂົ້າເຖິງອະໄວຍະວະສືບພັນເພດຍິງ

### ຄຳຮ້ອງອື່ນ 
"ໝອຍ"  ມັນເປັນຄໍາສັບທົ່ວໄປ, ແຕ່ມັນບໍ່ຄ່ອຍສຸພາບ ສະນັ້ນ, ຈຶ່ງມີຄົນເອີ້ນວ່າ “ຂົນເພັດ” ແທນ

ໝວດ:ຂົນຂອງມະນຸດ
ໝວດ:ເພດສຶກສາ
ມິສແກຣນອິນເຕີເນຊັນແນລ 2022

**ມິສແກຣນອິນເຕີເນຊັນແນລ 2022** () ເເມ່ນການປະກວດມິສແກຣນອິນເຕີເນຊັນແນລ ຄັ້ງທີ່ 10 ກຳນົດຈັດຂຶ້ນໃນວັນທີ 25 ຕຸລາ ປີ 2022 ຢູ່ ສູນປະຊຸມນານາຊາດເຊັນຕູລ ແຂວງຈາວາຕາເວັນຕົກ ປະເທດອິນໂດເນເຊຍ 

ຫຼັງສຳເລັດການປະກວດ ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງມິສແກຣນອິນເຕີເນຊັນແນລ 2022 ຈະໄດ້ຮັບມົງກຸດ ແລະ ສາຍສະພາຍຈາກຫງວຽນ ທຸກ ທຸຍ ຕຽນ ມິສແກຣນອິນເຕີເນຊັນແນລ 2021 ຈາກປະເທດຫວຽດນາມ ທັງນີ້ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງມິສແກຣນອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລ 2022 ນັ້ນຕ້ອງຍ້າຍມາພັກຢູ່ອາໄສໃນປະເທດໄທຕະຫຼອດຊ່ວງເວລາທີ່ດຳລົງຕຳແໜ່ງເປັນເວລາ 1 ປີ ເພື່ອປະຕິບັດ​ພາລະກິດ​ຕໍ່ຕ້ານ​ສົງຄາມ​ ແລະ​ ຄວາມ​ຮຸນ​ແຮງ​ໃນ​ທຸກ​ຮູບ​ແບບ ອີງຕາມການໂຄສະນາ "Stop the War and Violence" ຂອງການປະກວດ

ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງມິສແກຣນອິນເຕີເນຊັນແນລ 2022 ຄື ອິຊາເບລາ ເມນິນ ຈາກບຣາຊິລ ເຊິ່ງເປັນຕົວແທນຈາກປະເທດບຣາຊິລຄົນທຳອິດທີ່ຊະນະການປະກວດ

## ຜົນການປະກວດ 
### ລໍາດັບ 
**§** ໄດ້ຮັບການໂຫວດ ໃຫ້ເຂົ້າມາຢູ່ໃນຮອບ 10 ຄົນສຸດທ້າຍ

**$** ໄດ້ຮັບການໂຫວດ ໃຫ້ເຂົ້າມາຢູ່ໃນຮອບ 20 ຄົນສຸດທ້າຍ

### ລໍາດັບຜົນການປະກວດ 
## ລາງວັນພິເສດ 
## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ມິສແກຣນອິນເຕີເນຊັນແນລ
ອະໄວຍະວະເພດ

ສະແດງ antheridia ເພດຜູ້ (ສີແດງ) ແລະ archegonia ເພດເມຍ (ສີນໍ້າຕານ)]]
**ອະໄວຍະວະເພດ** () ຫຼື **ອະໄວຍະວະສືບພັນ** () ແມ່ນໂຄງສ້າງທາງດ້ານຮ່າງກາຍທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບການສືບພັນທາງອາໄສເພດ ຢູ່ໃນຮ່າງກາຍຂອງສິ່ງທີ່ມີຊີວິດທີ່ມີຄວາມສະລັບສັບຊ້ອນ   ແລະ ເປັນສ່ວນຫນຶ່ງຂອງລະບົບສືບພັນ ອະໄວຍະວະທີ່ເບິ່ງເຫັນພາຍນອກຢູ່ໃນເພດຍິງ ແລະ ເພດຊາຍແມ່ນເອີ້ນວ່າ *ອະໄວຍະວະເພດປະຖົມ* ຫຼື **ອະໄວຍະວະສືບພັນ** (genitals, genitalia) ສ່ວນອະໄວຍະວະພາຍໃນເອີ້ນວ່າ *ອະໄວຍະວະສືບພັນພາຍໃນ* ລັກສະນະທີ່ເລີ່ມເກີດຂຶ້ນໃນໄວເລີ່ມຈະເລີນພັນ ເຊັ່ນ ຂົນອະໄວຍະວະເພດ ໃນຜູ້ຍິງແລະຜູ້ຊາຍ ແລະ ໜວດໃນຜູ້ຊາຍ ເອີ້ນວ່າການປ່ຽນແປງລັກສະນະເພດມັດທະຍົມ (secondary sex characteristics)

ມໍສສ໌, ເຟີນ ແລະ ບາງພືດທີ່ຄ້າຍຄືກັນມີຈຸລັງສືບພັນ (gametangia) ແມ່ນອະໄວຍະວະສືບພັນເຊິ່ງເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງເກມີໂຕໄຟຕ໌ (gametophyte) ດອກໄມ້ຂອງພືດດອກສ້າງລະອອງເລນູແລະຈຸລັງໄຂ່ ແຕ່ອະໄວຍະວະເພດຢູ່ໃນເກມີໂຕໄຟຕ໌ ພາຍໃນລະອອງເລນູ ແລະ ຮວຍໄຂ່ (ovule) ພືດຈຳພວກສົນຍັງຜະລິດໂຄງສ້າງການຈະເລີນພັນທາງເພດພາຍໃນເກມີໂຕໄຟຕ໌ພາຍໃນລູກສົນ ແລະ ລະອອງເລນູ. ໂດຍລູກສົນ ແລະ ລະອອງເລນູເອງບໍ່ແມ່ນອະໄວຍະວະເພດ.

ໝວດ:ເພດສຶກສາ

### ອ່ານເພີ່ມເຕີມ 
*ການຮ່ວມເພດ
*ໂຄຍ
*ຫີ
*ການສໍາເລັດຄວາມໃຄ່ດ້ວຍຕົນເອງ

### ອ້າງອີງ
ພາສາທະມິນ

**ພາສາທະມິນ** ຫຼື **ທາມິນ** (, *[Tamiḻ]*, [t̪amiɻ], ) ເປັນພາສາດຣາວິດຽນ,ຄຣາດສິກທີ່ເວົ້າໂດຍຊາວທະມິນໃນທະວີບອິນເດຍ ແລະ ຊາວມົວສີລັງກາ ພາສາທະມິນເປັນພາສາທາງການໃນລັດທະມິນນາດູຂອງປະເທດອິນເດຍ, ສີລັງກາ ແລະ ສິງກະໂປ A. K. Ramanujan ໂດຍອ້າງອີງໃສ່ພາສານີ້ເປັນ "ພາສາດຽວໃນປະເທດອິນເດຍທີ່ທັນສະໄໝທີ່ສືບຕໍ່ຈາກອະດີດ" ຮູບແບບ ແລະ ຄຸນນະພາບຂອງວັນນະຄະດີທະມິນຄລາດສິກໄດ້ເຮັດໃຫ້ມັນຖືກເອີ້ນວ່າ "ໜຶ່ງໃນປະເພນີ ແລະ ວັນນະຄະດີຄລາດສິກທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນໂລກ" ໂດຍມີການບັນທຶກວັນນະຄະດີທະມິນຫຼາຍກວ່າ 2000 ປີ Sangam literature ວັນນະຄະດີພາສາທະມິນຍຸກທໍາອິດທີ່ສຸດ ມີອາຍຸ  300 ປີກ່ອນຄຣິດສັກກະລາດເຖິງ ຄ.ສ. 300 ມີວັນນະຄະດີທີ່ເກົ່າແກ່ທີ່ສຸດທີ່ຍັງຫຼົງເຫຼືອຢູ່ໃນຕະກຸນພາສາດຣາວິດຽນ ບັນທຶກຄຳຈາລຶກທໍາອິດທີ່ພົບເຫັນຢູ່ໃນສີລາຈາລຶກ ແລະ ຫີນຂອງວິລະຊົນ ສືບຕົ້ນຕໍປະມານສະຕະວັດທີ 3 ກ່ອນຄຣິດສັດກະລາດ ກົມສໍາຫຼວດບູຮານຄະດີແຫ່ງອິນເດຍລະບຸວ່າຈາກຈາລຶກທີ່ພົບເຫັນ 100,000 ອັນ ມີ 6,000 ອັນຢູ່ໃນລັດທະມິນນາດູ ແລະ ໃນຈຳນວນນັ້ນສ່ວນໃຫຍ່ຂຽນດ້ວຍພາສາທະມິນ ໂດຍມີພາສາອື່ນໆ ພຽງປະມານ 5% ນອກຈາກນີ້ຍັງໄດ້ພົບເຫັນຈາລຶກພາສາທະມິນທີ່ຂຽນດ້ວຍອັກສອນພຣາໝີໃນປະເທດສີລັງກາ ແລະ ໃນສິນຄ້າທີ່ປະເທດໄທແລະ ປະເທດເອຢິບ ເອກະສານຕົວຂຽນທຳອິດທີ່ສຸດສອງອັນຈາກອິນເດຍ ທີ່ທາງຄວາມຊົງຈຳຂອງໂລກຂອງອຸຍແນສໂກໃຫ້ການຍອມຮັບ ແລະ ບັນຈຸໃນ ຄ.ສ 1997 ແລະ 2005 ຂຽນດ້ວຍພາສາທະມິນ

ໃນ ຄ.ສ. 1578 ມິສຊັນນາຣີ ຊາວປອກຕຸຍການຕີພິມ *Thambiran Vanakkam* ໜັງສືສວດມົນພາສາທະມິນໃນອັກສອນທະມິນເກົ່າ ເຮັດໃຫ້ພາສາທະມິນເປັນພາສາອິນເດຍທໍາອິດທີ່ມີການພິມ ແລະ ຕີພິມ *Tamil Lexicon* ທີ່ຕີພິມໂດຍມະຫາວິທະຍາໄລມານຣາດ ເປັນໜຶ່ງໃນວັດ​ຈະ​ນາ​ນຸ​ກົມຮຸ່ນທໍາອິດໃນບັນດາພາສາອິນເດຍ ຕາມລາຍງານຈາກການສຳຫຼວດໃນ ຄ.ສ. 2001 ມີໜັງສືພິມ 1,863 ສະບັບທີ່ຕີພິມໃນພາສາທະມິນໃນຈຳນວນນີ້ມີ 353 ສະບັບທີ່ຕີພິມທຸກມື້

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ພາສາທີ່ເປັນທາງການຂອງປະເທດອິນເດຍ
ເດິ ວໍລ ດິສນີ

**ບໍລິສັດ ເດິ ວໍລ ດິສນີ** () ຫຼື ເອີ້ນກັນທົ່ວໄປວ່າ **ດິສນີ** ເປັນກຸ່ມບໍລິສັດສື່ມວນຊົນ ແລະ ຄວາມບັນເທີງຂ້າມຊາດທີ່ຫຼາກຫຼາຍຂອງອາເມຣິກາ ສຳນັກງານໃຫຍ່ຕັ້ງຢູ່ທີ່ ວໍລ ດິສນີ ສະຕູດິໂອສ໌ ຄອມເພຼັກໃນເບີແບງຄ໌ (Burbank), ລັດແຄລິຟໍເນຍ, ສະຫະລັດອາເມຣິກາ

ດິສນີກໍ່ຕັ້ງເມື່ອ 16 ຕຸລາ ປີ 1923 ໂດຍວໍລ ແລະ ຣອຍ ໂອ. ດິສນີ ໃນຊື່ **ດິສນີ ບຣາເທີສະກາຕູນສະຕູດິໂອ** ບໍລິສັດຍັງດຳເນີນການພາຍໃຕ້ຊື່ **ເດິ ວໍລ ດິສນີ ສະຕູດິໂອສ໌** ແລະ **ວໍລດິສນີໂປດັກຊັນ** ກ່ອນຈະປ່ຽນຊື່ຢ່າງເປັນທາງການເປັນ ບໍລິສັດ ເດິ ວໍລ ດິສນີ ໃນປີ 1986 ບໍລິສັດກໍ່ຕັ້ງຕົວເອງໃນຖານະຜູ້ນຳໃນອຸດສາຫະກໍາອານິເມຊັນອາເມຣິກາ ກ່ອນທີ່ຈະຂະຫຍາຍໄປສູ່ການສ້າງຮູບເງົາຄົນສະແດງ, ລາຍການໂທລະພາບ ແລະ ສວນສະໜຸກ

ນັບຕັ້ງແ​​ຕ່ທົດສະວັດ 1980 ດິສນີໄດ້ກໍ່ຕັ້ງ ແລະ ເຂົ້າຊື້ກິດຈະການພະແນກຕ່າງໆ ເພື່ອເຮັດການຕະຫຼາດເນື້ອຫາສໍາລັບຜູ້ໃຫຍ່ຫຼາຍກວ່າປົກກະຕິທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບແບຣນເຮືອທຸງຂອງຄອບຄົວ ບໍລິສັດແມ່ນເປັນທີ່ຮູ້ຈັກຈາກພະແນກສ້າງຮູບເງົາ ກໍຄື ເດິ ວໍລ ດິສນີ ສະຕູດິໂອສ໌ ເຊິ່ງປະກອບດ້ວຍ ວໍລ ດິສນີ ພິກເຈີ, ວໍລ ດິສນີ ອານິເມຊັນ ສະຕູດິໂອສ໌, ພິກຊາຣ໌, ມາເວລ ສະຕູດິໂອສ໌, ລູຄັສຟີມ, ທະເວັນຕີ ເຊນຈູຣີ ສະຕູດິໂອສ໌, ທະເວັນຕີ ອານິເມຊັນ ແລະ ເຊີຣ໌ຊໄລທ໌ ພິກເຈີ ທຸລະກິດຫຼັກອື່ນໆ ຂອງດິສນີ ໄດ້ແກ່ ພະແນກໃນໂທລະພາບ, ການອອກອາກາດ, ສື່ສະຕຣີມມິງ, ຣີສອດສວນສະໜຸກ, ສິນ​ຄ້າ​ບໍ​ລິ​ໂພກ, ສິ່ງພິມ ແລະ ການດໍາເນີນງານລະຫວ່າງປະເທດ ດິສນີເປັນເຈົ້າຂອງ ແລະ ດຳເນີນການເຄືອຂ່າຍອອກອາກາດເອບີຊີ ເຊິ່ງປະກອບດ້ວຍເຄືອຂ່າຍໂທລະທັດສາຍເຄເບີ້ລ ເຊັ່ນ: ດິສນີແຊແນລ, ອີເອັສພີເອັນ, ຟຣີຟຣອມ, ເອັບເອັກສ໌ ແລະ ເນຊັນແນລຈີໂອກຣາຟິກ ນອກຈາກນີ້ຍັງມີພະແນກສິ່ງພິມ, ການຂາຍສິນຄ້າ, ເພງ ແລະ ໂຮງລະຄອນ ບໍລິການສະຕຣີມມິງສົ່ງໂດຍກົງເຖິງລູກຄ້າ ເຊັ່ນ ດິສນີ+, ອີເອັສພີເອັນ+, ຮູລູ ແລະ ຮັອດສະຕາ ແລະ ວໍລ ດິສນີ ປາກສ໌, ເອັກສ໌ພິຣຽນສ໌ແອນປໍດັກສ໌ ກຸ່ມຂອງສວນສະໜຸກ 14 ແຫ່ງ, ໂຮງແຮມຣີສອດ ແລະ ສາຍ​ການ​ຂົນ​ສົ່ງ​ໃນ​ທົ່ວ​ໂລກ​ ຕົວກາຕູນ ມິກກີ ເມົາສ໌ ສ້າງໂດຍ ວໍລ ດິສນີ ແລະ ອັບ ໄອເວີກສ໌ ເຮັດໜ້າທີ່ເປັນຕົວນຳໂຊກຢ່າງເປັນທາງການຂອງບໍລິສັດ

ບໍລິສັດຊື້ຂາຍໃນຕະຫຼາດຫຼັກຊັບນິວຢອກ (NYSE) ພາຍໃຕ້ສັນຍະລັກຫຼັກຊັບ DIS ແລະ ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງດັດຊະນີອຸດສາຫະກໍາດາວໂຈນສ໌ມາຕັ້ງແຕ່ປີ 1991 ໃນເດືອນສິງຫາ ປີ 2020 ໜ້ອຍກວ່າສອງສ່ວນສາມຂອງຫຸ້ນທັງໝົດເປັນຂອງສະຖາບັນການເງິນຂະໜາດໃຫຍ່

## ອ້າງອີງ
ມິກກີ ເມົາສ໌

**ມິກກີ ເມົາສ໌** (Mickey Mouse)  ເປັນຕັວກາຕູນ ສ້າງຂຶ້ນໃນປີ 1928 ໂດຍຜູ້ສ້າງ ວໍລ ດິສນີ ໂດຍນຸ່ງເສື້ອສັ້ນສີແດງ, ເກີບສີເຫຼືອງໃຫຍ່, ແລະຖົງມືສີຂາວ
ທໍາອິດໄດ້ປະກົດຂຶ້ນໂດຍ Steamboat Wille ມີຄູ່ຜົວເມຍ Dot Warner ແລະ Minnie Mouse
ຮູບເງົາລາມົກ

**ຮູບເງົາລາມົກ** ຄື ຮູບເງົາ ດ້ວຍ​ເຈດ​ຕະ​ນາ​ທີ່​ຈະ​ກະ​ຕຸ້ນອາລົມທາງເພດໃຫ້ແກ່ຜູ້ຊົມ ເຊິ່ງມັກຈະສະແດງໃຫ້ເຫັນພາບໂປ້ເປືອຍກາຍ ຫຼືການຮ່ວມເພດ ຊຶ່ງ​ສາ​ມາດ​ແບ່ງ​ອອກ​ກວ້າງໆໄດ້ສອງຢ່າງຄື ຊັອຟຄໍຣ໌ ກ່າວເຖິງຮູບເງົາບໍ່ມີການຮ່ວມເພດ ແລະຮາດຄໍຣ໌ ກ່າວເຖິງຮູບເງົາທີ່ມີການຮ່ວມເພດ ຊື່ຂອງຮູບເງົາລາມົກມີຫຼາກຫຼານເຊັ່ນໃນພາສາປາກເອີ້ນ **ໜັງໂປ້** ຫຼື ເອີ້ນ ຮູບເງົາເອວີ (AV - adult video) ຫຼື ຮູບເງົາຜູ້ໃຫຍ່

ຮູບເງົາລາມົກໃນຕອນຕົ້ນແມ່ນມັກຈະຢູ່ໃນຮູບແບບຂອງວິດີໂອທີ່ເປີດ​ໃຫ້​ເບິ່ງ​ຊົມກັນໃນ​ເຮ​​ືອນ​  ແລະ ພຽງແຕ່ຢູ່ໃນສະຖານທີ່ເຊັ່ນຮູບເງົາສາຍໂດຍສະເພາະ ແລະ ຕໍ່ມາໄດ້ປ່ຽນຮູບແບບເປັນດີວີດີແລະບລູເຣ ລວມເຖິງເຜີຍແຜ່ໃນອິນເຕີເນັດ ຮູບເງົາທີ່ມີການເຜີຍໃຫ້ເຫັນອະໄວຍະວະເພດຫຼື ສະແດງ ການຮ່ວມເພດນັ້ນ ແມ້ວ່າຈະ ແລະ ​ແຕ່​ກໍ​ຍັງ​ມີ​ການ​ຜະລິດ ​ແລະ ​ແຈກ​ຢາຍ ຫຼື ຈຳໜ່າຍ​ຢ່າງ​ຜິດ​ກົດໝາຍຢູ່

## ບັນ​ຫາ​ສຸ​ຂະ​ພາບ 
ການຮ່ວມເພດໃນໜັງໂປ້ມັກເຮັດໂດຍບໍ່ມີການໃຊ້ຖົງຢາງອະນາໄມຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ນັກສະແດງມີຄວາມສ່ຽງຕິດພະຍາດຕິດຕໍ່ທາງເພດສໍາພັນ ໃນປີ 1986 ແລະ ການລະບາດຂອງເຊື້ອເຮສໄອວີ ເປັນເຫດ​ໃຫ້​ນັກ​ສະ​ແດງ​ຊາຍ ​ແລະ ຍິງ​ເສຍ​ຊີວິດ​ຫຼາຍ​ຄົນດ້ວຍໂລກເອດ ເຫດການນີ້ນໍາໄປສູ່ການສ້າງຕັ້ງກອງທຶນສຸຂະພາບອຸດສາຫະກໍາຮູບເງົາສໍາລັບຜູ້ໃຫຍ່ (Adult Industry Medical Health Care Foundation ຫຼື AIM) ໃນ 1998 ເຊິ່ງຊ່ວຍສ້າງຕັ້ງລະບົບການເຝົ້າສັງເກດໃນອຸດສາຫະກໍາໜັງໂປ້ຂອງສະຫະລັດ ໂດຍບັງຄັບໃຫ້ນັກສະແດງຕ້ອງກວດເຮສໄອວີ ທຸກໆ 30 ມື້ ຈົນເຖິງ ປີ 2013 ການຕິດເຊື້ອເຮສໄອວີໃນບັນດານັກສະແດງຈາກອຸດສາຫະກໍາໜັງໂປ້ຂອງສະຫະລັດແມ່ນບໍ່ຄ່ອຍມີ ແລະ ໃນສາມທົດສະວັດ ມີການລະບາດເກີດຂຶ້ນພຽງບໍ່ຈັກຄັ້ງ AIM ປິດຕົວລົງໃນເດືອນ ພຶດສະພາ ປີ 2011 ແລະຍື່ນຟ້ອງລົ້ມລະລາຍໃນຄະດີກ່ຽວກັບການຮົ່ວໄຫລຂໍ້ມູນກ່ຽວກັບຄົນເຈັບທີ່ຄວນຈະເປັນຄວາມລັບ ລວມທັງຊື່ ແລະຜົນຂອງການກວດພະຍາດຕິດຕໍ່ທາງເພດສຳພັນ

## ເບິ່ງເພີ່ມເຕີມ 
* ຮູບເງົາລາມົກເກ
* ລາຍຊື່ນັກສະແດງຮູບເງົາລາມົກເກ
* ເທບການມີເພດສຳພັນຂອງຄົນດັງ 
* ໜັງສືລາມົກ

## ອ້າງອີງ
ຄອງແສນແສບ

]]

**ຄອງແສນແສບ** ​ເປັນ​ຄອງ​ທີ່​ຂຸດ​ຕາມ​ຂໍ້​ລິ​ເລີ່ມ​ຂອງ​ລາຊະວົງຂອງພະບາດສົມເດັດພະນັ່ງເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ (ລາຊະການທີ່ 3) ເພື່ອເຊື່ອມແມ່ນ້ຳເຈົ້າພະຍາກັບແມ່ນ້ຳບາງປະກົງ ເຂົ້າຮ່ວມກັນ ເຊິ່ງມີການໃຊ້ສ່ວນໜຶ່ງຂອງຄອງແມ່ນໃຊ້ໃນການຂົນສົ່ງສາທາລະນະໂດຍເຮືອດ່ວນທີ່ບາງກອກ ຄອງນີ້ມີຄວາມຍາວ 72 ກິໂລແມັດໄຫຼຜ່ານ 21 ເຂດ ແລະ ເຊື່ອມຄອງສາຍຍ່ອຍກວ່າ 100 ແຫ່ງ 

ຄອງແສນແສບຊ່ວງທີ່ຢູ່ໃນເຂດບາງກອກຢູ່ໃນພາຍ​ໃຕ້ການດູແລຂອງ​ບາງກອກ ແລະ ຊ່ວງທີ່ຢູ່ນອກເຂດບາງກອກ ໃນການດູແລຂອງກົມຊົນລະປະທານ ສ່ວນກົມ​ທະ​ເລ​ຈະ​ເອົາ​ໃຈ​ໃສ່​ກັບ​ພາຫະນະ​ທີ່​ເດີນ​ທາງ​ໃນ​ຄອງ​ແສນແສບ​

## ອ້າງອີງ
ພາສາກວາງຕຸ້ງມາດຕະຖານ

[thumb|ຄຳວ່າ  ເມື່ອຂຽນດ້ວຍ[ອັກສອນຈີນດັ້ງເດີມ (ຊ້າຍ) ແລະ ອັກສອນຈີນແບບງ່າຍ (ຂວາ)]]

**ພາສາກວາງຕຸ້ງມາດຕະຖານ** ຫ ຼື **ສຳນຽງກວາງໂຈ່ວ** ຄືສຳນຽງຂອງພາສາກວາງຕຸ້ງທີ່ເປັນຍອມຮັບວ່າໃຫ້ເປັນສຳນຽງມາດຕະຖານ ໃຊ້ເປັນພາສາທາງການເວົ້າໃນຮົງກົງແລະມາເກົ້າ ທັງໃນພາກລັດ ແລະ ການສອນຢູ່ໃນໂຮງຮຽນ ພາສານີ້ເປັນພາສາພື້ນເມືອງຂອງເມືອງກວາງໂຈ່ວ ກວາງຕຸ້ງ ແລະ ເຂດອ້ອມຂ້າງໃນພາກໃຕ້ຂອງປະເທດຈີນ

ໃນກຸ່ມສຽງຖານຟັນຫຼືປຸ່ມເຫງືອກສາມາດປ່ຽນແປງໄດ້  ກັບ ທີ່ຈະຢູ່ໃນສຽງຟັນ ໃນຂະນະທີ່ , ,  ເຊິ່ງອອກສຽງທີ່ຖານປຸ່ມເຫງືອກ.

ຜູ້ທີ່ເວົ້າພາສາກວາງຕຸ້ງມາດຕະຖານບາງຄົນບໍ່ສາມາດແຍກຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງ  ກັບ  ໂດຍຈະອອກສຽງເປັນ  ແລະ ລະຫວ່າງ  ກັບໜ່ວຍສຽງວ່າງ ເຊິ່ງຈະຖືກອອກສຽງແຕ່ໜ່ວຍສຽງວ່າງ

### ທ້າຍພະຍາງ
ແລະ ພະຍາງນາສິກອີກ 2 ພະຍາງຄື: (ເຮັດປາກ ມ ແລ້ວຮ້ອງສຽງ),  (ເຮັດປາກ ງ ແລ້ວຮ້ອງສຽງ)

:¹ ທ້າຍພະຍາງ , , , , ,  ພົບເຫັນຢູ່ໃນພາສາເວົ້າເທົ່ານັ້ນ  ເຊິ່ງບໍ່ມີການວິເຄາະຫຼືການສະແດງແທນອັກສອນດ້ວຍໂຣມັນ

### ວັນນາຍຸກ 
ສຽງວັນນາຍຸກໃນພາສາກວາງຕຸ້ງມາດຕະຖານມີ 6 ສຽງ ເຖິງວ່າການຮຽນການສອນດັ້ງເດີມສອນວ່າມີ 9 ສຽງ ແຕ່ກໍມີ 3 ສຽງທີ່ຊໍ້າກັນ ເຊິ່ງຂຶ້ນຢູ່ກັບວ່າພະຍາງນັ້ນເປັນພະຍາງເປີດ(ຄຳເປັນ) ຫຼື ພະຍາງປິດ (ຄຳຕາຍ)
ISO 639-3

## ຕົວຢ່າງ 
 {|  class="wikitable"
 |-
 !639-3||639-2(B/T)||639-1||ຊື່ພາສາ||ກຸ່ມທີ່ໃຊ້||ປະເພດ
 |-
 | arb + ອື່ນໆ || ara || ar || ພາສາອາຣັບ || ກຸ່ມການແຈກຢາຍ || ຖືກໃຊ້
 |-
 || eng || eng ||en || ພາສາອັງກິດ ||ສະເພາະກຸ່ມ||ນຳໃຊ້
 |-
 | deu || ger/deu || de || ເຢຍລະມັນ || ກຸ່ມເທົ່ານັ້ນ ||
 |-
 | hbs || || sh || ເຊີໂບ-ໂຄຣເອເຊຍ || ກຸ່ມແຈກຢາຍ || ຖືກໃຊ້
 |-
 | ido || ido || io || ໄອໂດ || ກຸ່ມເທົ່ານັ້ນ || ການປະດິດ
 |-
 ||lao||lao||lo||ລາວ||ກຸ່ມເທົ່ານັ້ນ||
 |-
 |nan || (zh-min-nan) || || Minnan (Hokkien Chinese) || Exclusive || Available
 |-
 |tha||tha||th||ໄທ||ສະເພາະກຸ່ມ||
 |-
 | zho || chi/zho || zh || ພາສາຈີນ || ການແຈກຢາຍກຸ່ມ || ຖືກໃຊ້|

## ເບິ່ງເພິ່ມເຕິມ 
* ISO 15924 ຣຫັສສາກລສຳຫຼັບໂຕຂຽນ

## ອ້າງອິງ 
* ISO 693-3 Registration Authority – SIL International

## ແຫຼ່ລງຂ້ອມູລອື່ນໆ 
* Relationship between ISO 639-3 and the other parts of ISO 639 
* Types of individual languages 

ໝວດໝູ່:ພາສາ
639-3
ພໍ່ຂຸນຣາມຄຳແຫງມະຫາລາດ

**ພໍ່ຂຸນຣາມຄຳແຫງມະຫາຣາຊ** (ໄທ: พ่อขุนรามคำแหงมหาราช) ຫຼື **ຂຸນຣາມຣາດ** (ໄທ: ขุนรามราช) ຫຼື **ພະບາດກະມອນເຕງອັນສີຣາມຣາດ** (ໄທ: พระบาทกมรเตงอัญศรีรามราช) ແມ່ນພະມະຫາກະສັດພະອົງທີ 3 ໃນລາຊະວົງພະຣ່ວງແຫ່ງອານາຈັກສຸໂຂໄທ ສະເວີຍລາດປະມານ ຄ.ສ. 1279 ຮອດ ຄ.ສ. 1298 ພະອົງຊົງເປັນກະສັດພະອົງທຳອິດຂອງໄທທີໄດ້ຮັບການຍົກຍ່ອງເປົນ "ມະຫາລາດ" ດ້ວຍຊົງບຳເພັນພະລາຊະກໍລະນີຍະກິດອັນຊົງຄຸນປະໂຫຍດແກ່ແຜ່ນດິນ ຊົງຮວບຮວມອານາຈັກໄທຈົນເປົນປຶກແຜ່ນກວ້າງຂວາງ ທັ້ງຍັງໄດ້ຊົງປະດິດອັກສອນໄທຂຶ້ນ ເຮັດໄຫ້ຊາດໄທໄດ້ສະສົມຄວາມຮູ້ທາງສິນລະປະ ວັດທະນະທຳ ແລະວິຊາການຕ່າງໆສືບທອດກັນມາກກວ່າແປດຮ້ອຍປີ
ISO 639-1

**ມາດຕະຖານ ISO 639-3** ເປົນມາດຕະຖານກຳຫນດຣະຫັສຂອງພາສາມະນຸດທັ້ງໝດເທ່າທີ່ຮູ້ວ່າມີ ໂດຍໃຊ້ຕັວອັກສອນລະຕິນ.

## ລາຍລະອຽດ 
ມາດຕະຖານ ISO 639-3 ແມ່ນຊຸດມາດຕະຖານດຽວກັນກັບ ISO 639 ທີ່ພະຍາຍາມກໍານົດສັນຍາລັກພາສາສໍາລັບການຄຸ້ມຄອງພາສາ. ມາດຕະຖານແມ່ນກໍານົດເປັນພາກ 3 ຂອງມາດຕະຖານ ISO 639. ມາດຕະຖານໃນພາກທີ I, ISO 639-1 ແລະພາກທີ 2, ISO 639-2, ເຊິ່ງເນັ້ນໃສ່ພາສາທີ່ເດັ່ນ ຫຼືໃຊ້ເລື້ອຍໆ. ໃນຂະນະທີ່ ISO 639-3 ຖືກສ້າງຂຶ້ນເພື່ອກວມເອົາທຸກແອັບພລິເຄຊັນ. ເປັນໄປໄດ້.  ມັນໃຊ້ລະຫັດຕົວອັກສອນລາຕິນສາມຕົວເພື່ອສະແດງຊື່ຂອງພາສາ, ກວມເອົາພາສາທີ່ປາກົດຢູ່ໃນສອງມາດຕະຖານທໍາອິດ.  ເຊິ່ງເປັນພາສາທີ່ໃຊ້ໃນຂະນະນີ້  ພາສາທີ່ບໍ່ໄດ້ໃຊ້ແລ້ວ, ພາສາບູຮານ, ແລະພາສາທີ່ສ້າງຂຶ້ນ  ໂດຍ​ກຸ່ມ​ປະ​ຊາ​ຊົນ​ສະ​ເພາະ​ໃດ​ຫນຶ່ງ​ສໍາ​ລັບ​ເຫດ​ຜົນ​ບາງ​  ກຸ່ມ​ເຫຼົ່າ​ນັ້ນ​ບໍ່​ກ່ຽວ​ຂ້ອງ​ກັບ​ວັດ​ທະ​ນະ​ທໍາ​.  ຫຼືບາງເທື່ອຮູ້ທົ່ວໄປວ່າ ພາສາປອມ. ບາງຕົວຢ່າງທີ່ຮູ້ກັນທົ່ວໄປຂອງພາສາປອມແມ່ນ Esperanto (Esperanto) ແລະ ພາສາ Ida. (Ido) ປະກອບສ່ວນ. 3 ຂອງມາດຕະຖານກວມເອົາຫຼາຍພາສາທີ່ບໍ່ຄຸ້ນເຄີຍກັບຄົນສ່ວນໃຫຍ່, ແນວໃດກໍ່ຕາມ, ສ່ວນຫນຶ່ງຂອງມາດຕະຖານນີ້ບໍ່ໄດ້ກວມເອົາພາສາການຂຽນໂປລແກລມຄອມພິວເຕີແລະພາສາສົມມຸດຕິຖານເຊັ່ນ: ພາສາອິນໂດເອີຣົບ. (Proto-Indo-European), ເຊິ່ງເອີ້ນກັນວ່າ PIE.

 ມາດຕະຖານ ISO 639-3 ແມ່ນສະເພາະຫຼາຍກ່ວາ ISO 639-1 ແລະ 639-2 ໃນທີ່ມັນກໍານົດລະຫັດສໍາລັບພາສາທີ່ເປັນພາສາແລະບໍ່ມີລະຫັດສະເພາະໃນ ISO 639-1 ແລະ 639-2.

 ລະຫັດສາມຕົວໜັງສືສຳລັບ ISO 639-3 ແມ່ນສຳລັບພາສາດຽວເທົ່ານັ້ນ.  ແມ່ນອັນທີ່ເອີ້ນວ່າລະຫັດ T ຂອງ ISO 639-2 (ໃນ ISO 639-2 ໃນບາງພາສາມີລະຫັດສອງປະເພດ, ລະຫັດ B ແລະລະຫັດ T).

 ມາດຕະຖານຫຼ້າສຸດຂອງ ISO 639-3 ແມ່ນ ISO 639-3:2007

## ເອກະສານອ້າງອີງ
ພາສາຟີລິບປິນ

**ພາສາຟິລິບປິໂນ** ຫຼື **ພາສາຟິລິປິໂນ** (; [ˌfɪlɪˈpiːnoʊ]) ເປັນພາສາປະຈຳຊາດ ແລະ ເປັນພາສາລັດຖະການພາສາໜຶ່ງຂອງປະເທດຟິລິບປິນຄູ່ກັບພາສາອັງກິດ ກຳນົດເມື່ອ ປີ 1987 ພາສານີ້ແມ່ນສໍານຽງມາດຕະຖານຂອງພາສາຕາກາລອກ ເມື່ອ 13 ພະຈິກ ປີ 1937 ສະຖາບັນພາສາແຫ່ງຊາດໄດ້ເລືອກພາສາຕາກາລອກເຊິ່ງເປັນພາສາທ້ອງຖິ່ນທີ່ມີການໃຊ້ເປັນພາສາຂຽນຫຼາຍທີ່ສຸດ ມາເປັນພື້ນຖານຂອງພາສາປະຈຳຊາດໃໝ່ໃນ ປີ 1961 ພາສານີ້ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກໃນຊື່ ປິລິປິໂນ ແລະ ປ່ຽນຊື່ເປັນພາສາຟິລິບປິນໂນເມື່ອ ປີ 1972

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ພາສາຟິລິບປິນໂນ
ໝວດ:ພາສາຟິລິປິໂນ
ໝວດ:ຟ
ພາສາເຕຕຸມ

**ເຕຕຸມ** ຫຼື **ເຕຕຸນ** (ເຕຕຸມ: Tetun, ອອກສຽງ: [ˈt̪et̪un̪]) ຫຼື **ເຕຕຸງ** (, ) ເປັນພາສາປະຈຳຊາດຂອງປະເທດຕິມໍແລັດສະເຕ ເປັນພາສາກຸ່ມອອສໂຕຣເນຊຽນ ທີ່ມີຄຳຈຳນວນຫຼາຍມາຈາກພາສາປອກຕຸຍການ ລວມເຖິງພາສາມາເລແລະພາສາອິນໂດເນເຊຍ

## ອ້າງອີງ
ນາງ ປ່າເຢັ້ງຊາ ລໍ່

**ນາງ ປ່າເຢັ້ງຊາ ລໍ່** (ເກີດວັນທີ 25 ມີນາ 2001) ເປັນນາງແບບ ແລະ ຄວາມງາມ ແລະ ເປັນຄົນມົ້ງຄົນທຳອິດທີ່ໄດ້ຊະນະ ມິສຢູນີເວີຣສລາວ 2022 ພ້ອມທັງເປັນຕົວແທນປະເທດລາວ ຄົນທີ 6 ທີ່ເຂົ້າຮ່ວມການປະກວດ ມິສຢູນີເວີຣສ

ໝວດ:ນາງງາມໃນປະເທດລາວ
ໝວດ:ນາງງາມ
ໝວດ:ນາງແບບ
ໝວດ:ຜູ້ຊະນະການປະກວດນາງງາມ
ອິຊາເບລາ ເມນິນ

**ອິຊາເບລາ ໂນໄວສ໌ ເມນິນ** (; ເກີດວັນທີ 2 ມິຖຸນາ ປິ 1996) ເປັນນາງແບບ ແລະ ນາງງາມຊາວບະເຣຊິນທີ່ໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງມິສແກຣນບຣາຊິລ 2022 ແລະ ເປັນໂຕແທນປະເທດບຣາຊິລໃນການປະກວດເວທີມິສແກຣນອິນເຕີເນຊັນແນລ 2022 ທີ່ປະເທດອິນໂດເນເຊຍ ໂດຍນາງເປັນຜູ້ຊະນະເລີດຄົນທີ 10 ຂອງການປະກວດມິສແກຣນດ໌ອິນເຕີເນຊັນແນລ

## ອ້າງອີງ 

ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ຄ.ສ. 1996
ໝວດ:ນາງງາມ
ໝວດ:ຜູ້ຊະນະການປະກວດມິສແກຣນອິນເຕີເນຊັນແນລ
ໝວດ:ນາງແບບ
ຄາເຟ່ ອາເມຊອນ

**ຄາເຟ່ ອາເມຊອນ** (, ) ເປັນກິດຈະການຮ້ານກາເຟຂອງບໍລິສັດ ປຕທ. ນໍ້າມັນ ແລະ ການຂາຍຍ່ອຍ ຈຳກັດ (ມະຫາຊົນ) ໃນກຸ່ມ ປຕທ. ຖືກຳເນີດຂຶ້ນຄັ້ງທຳອິດໃນປີ 2002
ພະໂພທິທຳ

(ທ່ານໂພທິທັມ)Bodhidharma (ສັນສະກິດ: Bodhidharma, Devanagari बोधिधर्म;  ຕົວອັກສອນ Roman (NLAC): bōdhidharma;  ຈີນ: 菩提達摩, ພິນອິນ: Pútídámó, Dámó), ແຕ່ໃນນິຍາຍຄວາມເຂັ້ມແຂງພາຍໃນຂອງໄທແລະລາວ, ມັນມັກເອີ້ນວ່າ ຕັ໊ກມ່ອ ຫຼື ຕັ້ກມ່ອ (ສຳນຽງເທຄວັນ.  ກົງ​ກັບ​ພາສາ​ຈີນ​ກາງ​ວ່າ ຕັ໊ກມ່ອ) ເປັນ​ພະ​ມະຫາ​ຍານ​ຜູ້​ກໍ່​ຕັ້ງ​ນິກາຍ ເຊົນ ໃນ​ປະ​ເທດ​ຈີນ.  ມີປະຫວັດສາດທີ່ບໍ່ຈະແຈ້ງຫຼາຍ  ແຕ່ເຊື່ອວ່າມີຢູ່  ແລະເປັນຜູ້ກໍ່ຕັ້ງວັດ ເສ້າຫຼິນ ໃນປະເທດຈີນແລະຍັງໄດ້ເຜີຍແຜ່ມວຍຈີນໃນບັນດາຈົວຂອງວັດ ເສ້າຫຼິນ.  ຈົນກາຍ ເຊົນ ຊື່ສຽງຈົນເຖິງທຸກມື້ນີ້

ພຣະພຸດທະເຈົ້າ

ອີງຕາມຄວາມໝາຍ,  ພຣະອົງໄດ້ເກີດໃນສະຕະວັດທີ 6  ແລະເປັນລູກຊາຍທີສາມຂອງ ພຣະມະຫາກະສັດແຄວ້ນຄັນທາຣະ.  ປະເທດອິນເດຍ  ໃກ້​ກັບໃນ​ປະ​ຈຸ​ບັນ.  ມີຕາສີຟ້າ  ນັບຕັ້ງແຕ່ລາວຍັງອ່ອນ  ພະອົງ​ເກັ່ງ​ກ້າ ແລະ​ຮູ້​ຈັກ​ພະ​ຄຳພີ​ຂອງ​ທຸກ​ສາສະໜາ ແລະ​ວັນນະຄະດີ.  ການພິມອັກສອນບູຮານ  ລາວເປັນນັກປັນຍາຊົນທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດຂອງຍຸກ.

ประวัติชีวิตของท่านถือเป็นตำนาน ขาดหลักฐานที่แน่นอน เช่น ตำนานหนึ่งเล่าว่า ท่านได้ตัดหนังตาทิ้ง เนื่องจากโมโหที่เผลอหลับไปขณะทำสมาธิ เมื่อหนังตานั้นตกถึงพื้น ก็เติบโตกลายเป็นต้นชา และตำนานยังเล่าต่อว่า ด้วยเหตุดังกล่าวภิกษุนิกายเซนจึงนิยมดื่มน้ำชา เพราะจะได้ไม่ง่วงเวลาทำสมาธิ

พ.ศ. 1079 มีการสร้างสถูปอุทิศถวายท่านขึ้นในเมืองเหอหนาน ภายหลังรัชสมัยจักรพรรดิถังไท่จง

ตุ๊กตาล้มลุกของญี่ปุ่น ที่เรียกว่า "ดะรุมะ" ก็เชื่อกันว่าสืบมาจากท่าน