open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ໂຫລາສາດ

**ໂຫລາສາດ** (ຄຳເຄົ້າ: ໂຫຣາສາສຕຣ໌; , ) ເປັນສາດທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບການທຳນາຍອະນາຄົດ ຫຼື ໂຊກຊະຕາຂອງມະນຸດ, ປາກົດການຕ່າງໆ ຂອງບ້ານເມືອງ ແລະຂອງໂລກ ໂດຍອາໄສ ເວລາ ແລະ ຕຳແໜ່ງຂອງດວງດາວຕ່າງໆ ເທິງທ້ອງຟ້າ ເປັນສຳຄັນ ແລ້ວບັນທຶກໄວ້ເປັນສະຖິຕິ. ໂຫລາສາດ ເປັນວິຊາທີ່ຕ່າງກັບວິທະຍາສາດ ດ້ວຍແມ້ນຈະສາມາດພິສູດຊາບໄດ້ໂດຍໃຊ້ກົດເກນ ແລະເຫດຜົນໃນທາງໂຫລາສາດ ນຳມາທົດລອງ ພິສູດໃຫ້ເຫັນປະຈັກ ສາມາດສະຫຼຸບອອກມາເປັນທິສະດີໄດ້ ບໍ່ວ່າຈະທົດລອງຈັກເທື່ອ ທີ່ໃດໆ ໃນໂລກເຊັ່ນເດີຍວກັບວິທະຍາສາດ. ໂຫລາສາດກໍຍັງຄງເປັນວິຊາທີ່ຄ່ອນຂ້າງເລິກລັບ ດ້ວຍເຫດນີ້ນັກວິທະຍາສາດຈຶ່ງບໍ່ຮັບຮອງໂຫລາສາດ ວ່າເປັນສາດຢ່າງນຶ່ງ ຢ່າງໃດກໍດີທາງລັດຖະບານອິນເດຍໄດ້ມີການປະກາດເມື່ອວັນທີ 11 ພຶດສະພາ 2001 ໃຫ້ມີການສອນວິຊາໂຫລາສາດໃນມະຫາວິທະຍາໄລໄດ້.
## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ອ່ານຕື່ມ 
* 
* 
*  

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
* 
* Digital International Astrology Library at International Astrology Research Center

ຫໂລາສາດ
ການຂາຍເມຍໃນປະເທດອັງກິດ

**ການຂາຍເມຍໃນປະເທດອັງກິດ** (, ) ແມ່ນວິທີຂອງການຍົກເລີກການສົມລົດວິທີນຶ່ງທີ່ມີຂໍ້ຕົກລົງຊຶ່ງກັນແລະກັນ ເຊິ່ງເລີ່ມປາກົດຕັ້ງແຕ່ສະຕະວັດທີ 17 ອັນເປັນຍາມທີ່ການຫຍ່າແມ່ນສິ່ງທີ່ບໍ່ນິຍົມ. ເມື່ອຜົວຜູກຄໍ ແຂນ ແລະ ແອວຂອງເມຍດ້ວຍເຊືອກແລ້ວ ຈະນຳເມຍໄປປະມູນ ແລະຂາຍເມຍໃຫ້ກັບຜູ້ທີ່ປະມູນໄດ້ສູງກວ່າໝູ່.
## ອ້າງອີງ 
;ບັນນານຸກົມ

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ 
* Discussion and examples 
* Documented examples

ໝວດ:ການຫຍ່າ
ໝວດ:ວັດທະນະທຳອັງກິດ
ວິວັດທະນາການ

ໃນດ້ານຊີວະວິທະຍາ **ວິວັດທະນາການ** (ຄຳເຄົ້າ: ວິວັທນາກາຣ; , , ) ແມ່ນການປ່ຽນແປງທາງພັນທຸກຳໃນປະຊາກອນຂອງສິ່ງມີຊີວິດ ຈາກລຸ້ນນຶ່ງສູ່ລຸ້ນນຶ່ງ.

ວິວັດທະນາການເກີດຈາກຂະບວນການຫຼັກ 3 ຂະບວນການ ໄດ້ແກ່ 
* ຄວາມແປຜັນ 
* ການສືບພັນ ແລະ
* ການຄັດເລືອກ 
ໂດຍອາໄສແຊນ (gène) ເປັນໂຕກາງໃນການສົ່ງຜ່ານລັກສະນະທາງພັນທຸກຳ ອັນເປັນພື້ນຖານຂອງການເກີດວິວັດທະນາການ ລັກສະນະເຊັ່ນນີ້ ແມ່ນເກີດຂຶ້ນໃນປະຊາກອນເພື່ອໃຫ້ເກີດຄວາມແປຜັນທາງພັນທຸກຳເມື່ອສິ່ງມີຊີວິດໃຫ້ກຳເນີດລູກຫຼານມັກເກີດລັກສະນະໃໝ່ ຫຼືປ່ຽນແປງລັກສະນະເດີມ.

ລັກສະນະໃໝ່ທີ່ເກີດຂຶ້ນນີ້ມີສາເຫດສຳຄັນ 2 ປະການ: ປະການນຶ່ງ ເກີດຈາກຂະບວນການກາຍພັນຂອງແຊນ, ສ່ວນປະການສອງ ເກີດຈາກການແລກປ່ຽນແຊນລະຫວ່າງປະຊາກອນ ແລະລະຫວ່າງແອສະແປດ (espèce) ໃນສິ່ງມີຊີວິດທີ່ມີການສືບພັນແບບອາໄສເພດ ສິ່ງມີຊີວິດໃໝ່ທີ່ເກີດຂຶ້ນຈະຜ່ານຂະບວນການແລກປ່ຽນແຊນ ອັນກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມແປຜັນທາງພັນທຸກຳທີ່ຫຼາກຫຼາຍໃນສິ່ງມີຊີວິດ. 

ວິວັດທະນາການເກີດຂຶ້ນເມື່ອຄວາມແຕກຕ່າງທາງພັນທຸກຳເກີດຂຶ້ນ ຈົນເກີດຄວາມແຕກຕ່າງຫຼາຍຂຶ້ນເລື້ອຍໆ ຈົນກາຍເປັນລັກສະນະທີ່ແຕກຕ່າງກັນ.
## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
*Cracraft, J.; Donoghue, M. J., eds. (2005). *Assembling the tree of life.* Oxford University Press. ISBN 0-19-517234-5.
*Darwin, Charles (1859). "XIV". *On The Origin of Species.* p. 503. ISBN 0-8014-1319-2.
*Futuyma, Douglas J., ed. (1999). "Evolution, Science, and Society: Evolutionary Biology and the National Research Agenda". Office of University Publications, Rutgers, The State University of New Jersey.
*Hall, B. K.; Hallgrímsson, B., eds. (2008). ''Strickberger's Evolution (4th ed.).* Jones & Bartlett. p. 762. ISBN 0-7637-0066-5.
*Kimura M (1991). *"The neutral theory of molecular evolution: a review of recent evidence".* Jpn. J. Genet. 66(4): 367–86. doi:10.1266/jjg.66.367. PMID 1954033.
*Lewontin, R. C. (1970). *"The units of selection".* Annual Review of Ecology and Systematics 1: 1–18.doi:10.1146/annurev.es.01.110170.000245.JSTOR 2096764.
*Moore, R.; Decker, M.; Cotner, S. (2009). *Chronology of the Evolution-Creationism Controversy.* Greenwood. p. 454.ISBN 0-313-36287-4.
*National Academy of Science Institute of Medicine (2008).*Science, Evolution, and Creationism.* National Academy Press. ISBN 0-309-10586-2.
*Panno, Joseph (2005). *The Cell: Evolution of the First Organism.* Facts on File INC. ISBN 0-8160-4946-7.
*Provine, W. B. (1988). *"Progress in evolution and meaning in life".'' Evolutionary progress. University of Chicago Press. pp. 49–79.

## ອ່ານຕື່ມ 
**ບົດຄວາມສຳລັບຜູ້ເລີ່ມຕົ້ນສຶກສາ**
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

**ປະຫວັດສາດຄວາມເປັນມາຂອງຄວາມຄຶດທາງວິວັດທະນາການ**
* 
* 
* 

**ບົດຄວາມອ່ານລະດັບສູງ**
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*Minelli A. (2009) – Forms of Becoming. 242 pp. Princeton: Princeton University Press 
* 

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
;ຂໍ້ມູນທົ່ວໄປ
* 
* 
* 
* 
* 

;ປະຫວັດຄວາມເປັນມາຂອງຄວາມຄຶດທາງວິວັດທະນາການ
* 
* 

;ການທົດລອງກ່ຽວກັບວິວັດທະນາການທາງຊີວະວິທະຍາ
* 

;ຄຳປາໄສທາງອິນເຕີເນັດ
* 
* 

ໝວດ:ວິວັດທະນາການ
ໝວດ:ຊີວະສາດ
ພະລາຊະວັງແວກໄຊ

300px|thumbnail|right|ທາງນອກຂອງຫໍຄຳແວກໄຊ
**ພະລາຊະວັງແວກໄຊ** ຫຼື **ຫໍຄຳແວກໄຊ** () ແມ່ນພະລາຊະວັງຫຼວງແຫ່ງນຶ່ງຂອງປະເທດຝະລັ່ງ. ຕັ້ງຢູ່ແວກຊາຍ ເຊິ່ງປັດຈຸບັນແມ່ນສ່ວນນຶ່ງຂອງນະຄອນຫຼວງປາລີ. ພະລາຊະວັງແວກໄຊແມ່ນພະລາຊະວັງທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ແລະຈົບງາມແຫ່ງນຶ່ງຂອງໂລກ ແລະນັບເປັນນຶ່ງໃນເຈັດສິ່ງມະຫັດສະຈັນຂອງໂລກຍຸກປັດຈຸບັນນຳ.
## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ

## ອ່ານຕື່ມ 
* Thompson, Ian. ''The Sun King's Garden: Louis XIV, André Le Nôtre And the Creation of the Gardens of Versailles''. London: Bloomsbury Publishing, 2006 (hardcover, ISBN 1-58234-631-3).
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
* ເວັບຢ່າງເປັນທາງການຂອງພະລາຊະວັງແວກໄຊ

ວແວກໄຊ
ສະປີຊີ

**ສະປີຊີ** () ຫຼື **ແອສະແປດ** () ໝາຍເຖິງ ກຸ່ມສິ່ງມີຊີວິດທີ່ເຫັນວ່າມີຄວາມຄ້າຍຄຶງກັນຫຼາຍ ດັ່ງເຊັ່ນ ແອສະແປດ "ນົກມາກາເລີ" (Macareux) ໝາຍເຖິງ ນົກກຸ່ມນຶ່ງທີ່ພົບທົ່ວໄປໃນແຖບອັດລັງຕິກເໜືອ. ມາກາເລີປະສົມພັນໃນໂພງເທິງພື້ນດິນ ແລະມີຈະງອຍສົບຫຼາຍສີ ຕີນສີສົ້ມ ແລະມີທ່າຍ່າງໜ້າຂົບຂັນ ຄຳອະທິບາຍເຊັ່ນນີ້ມີປະໂຫຍດ ແຕ່ນັກວິວັດທະນາການແຍກສິ່ງມີຊີວິດອອກເປັນສະປີຊີໄດ້ດ້ວຍວິທີທີ່ງ່າຍກວ່ານີ້ຫຼາຍ. ກ່າວແມ່ນສິ່ງມີຊີວິດສະປີຊີດຽວກັນ ຈະຕ້ອງປະສົມພັນກັນໄດ້ແລະມີລູກດ້ວຍກັນໄດ້. ມາກາເລີຈະປະສົມກັບມາກາເລີດ້ວຍກັນເອງ ບໍ່ແມ່ນກັບນົກຊະນິດອື່ນ ເຊັ່ນ ນົກແປງກູແອງນ້ອຍ (petit-pingouin) ຫຼືນົກກີໂມ (guillemot) ສະນັ້ນນົກເຫຼົ່ານີ້ຈຶ່ງເປັນນົກຕ່າງສະປີຊີໄປຈາກນົກມາກາເລີ.

## ອ້າງອີງ 
;ບັນນານຸກົມ
*Sahney, S., Benton, M.J. and Ferry, P.A. (2010). *"Links between global taxonomic diversity, ecological diversity and the expansion of vertebrates on land".* Biology Letters 6 (4): 544–547. doi:10.1098/rsbl.2009.1024. PMC 2936204. PMID 20106856.
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ 
* Stanford Encyclopedia of Philosophy entry: *Species*
* Barcoding of species 
* European Species Names in Linnaean, Czech, English, German and French 
* Catalogue of Life
* VisualTaxa 
*Speciation 
;ບົດຄວາມ:
*Other Species Concepts – *U.C. Berkeley*
*2003-12-31, ScienceDaily: Working On The 'Porsche Of Its Time': New Model For Species Determination Offered
*2003-08-08, ScienceDaily: Cross-species Mating May Be Evolutionarily Important And Lead To Rapid Change 
*2004-01-09 ScienceDaily: Mayo Researchers Observe Genetic Fusion Of Human, Animal Cells; May Help Explain Origin Of AIDS
*2000-09-18, ScienceDaily: Scientists Unravel Ancient Evolutionary History Of Photosynthesis

ສະປີຊີ
ປະໂລແຕສະຕັງ

**ນິກາຍປະໂລແຕສະຕັງ** ຫຼືສະກດ  **ປະໂຣແຕສະຕັງ** ຫຼື **ໂປຣແຕສະຕັງ** (, ) ແມ່ນນິກາຍນຶ່ງໃນສາສະໜາຄິດ ໃຊ້ໝາຍເຖິງຄິດຕະສາສະນິກະຊົນໃດໆ ທີ່ບໍ່ແມ່ນໂລມັງກາໂຕລິກແລະອອກໂຕດົກ. ປະໂລແຕສະຕັງແມ່ນຂະບວນການສາສະໜາທີ່ມີຈຸດເລີ່ມຕົ້ນທີ່ປະເທດເຢຍລະມັນຊ່ວງຕົ້ນຄິດຕະສະຕະວັດທີ 16 ເພື່ອຄັດຄ້ານຫຼັກຄວາມເຊື່ອແລະການປະຕິບັດແບບໂລມັງກາໂຕລິກ ໂດຍສະເພາະແມ່ນໃນປະເດັນທີ່ກ່ຽວກັບຄວາມລອດ ການເຮັດໃຫ້ຊອບທຳ ແລະຄິດຕະຈັກວິທະຍາ.
## ນິກາຍຍ່ອຍ 
ປະໂລແຕສະຕັງແບ່ງອອກເປັນຫຼາຍນິກາຍຍ່ອຍ ເຊິ່ງຍຶດຫຼັກຄວາມເຊື່ອແຕກຕ່າງກັນໄປ ແຕ່ໂດຍທົ່ວໄປຈະຍອມຮັບຫຼັກການຄືກັນວ່າມະນຸດຈະເປັນຄົນຊອບທຳໄດ້ກໍໂດຍອາໄສພະຄຸນຈາກພະເຈົ້າຜ່ານທາງຄວາມສັດທາເທົ່ານັ້ນ (ເອີ້ນວ່າຫຼັກໂຊລາກາເຊຍແລະໂຊລາຟີເດ) ເຊື່ອວ່າຜູ້ເຊື່ອທຸກຄົນເປັນປຸໂລຫິດ ແລະຄຳພີໄບເບິນມີອຳນາດສູງສຸດໃນການກຳໜົດຫຼັກຄວາມສັດທາແລະສີລະທຳ (ເອີ້ນວ່າຫຼັກໂຊລາສະກິບຕູລາ).
## ອ້າງອີງ
;ອ່ານຕື່ມ
* "Is Sola Scriptura a Protestant Concoction?" by Greg Bahnsen
* European Institute of Protestant Studies
* The Future of American Protestantism  from *Catalyst* (United Methodist perspective)
* Protestantism—Christianity in View
* Archive of mainline protestant sermons and preaching
* World Council of Churches World body for mainline protestant churches
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:ນິກາຍໃນສາສະໜາຄິດ
ສະຕໍເບີຣີ

300px|thumbnail|right|ໝາກສະຕໍເບີຣີ
**ໝາກສະຕໍເບີຣີ** () ແມ່ນສະກຸນໄມ້ດອກໃນວົງກຸຫຼາບ. ລູກສາມາດຮັບປະທານໄດ້. ໃນອະດີດປູກເປັນພືດຄຸມດິນໃຫ້ກັບກົກໄມ້ປູກລ້ຽງອື່ນ ເຊິ່ງອາດເປັນແຫຼ່ງມາຂອງຊື່ກໍເປັນໄດ້. ມີຫຼາຍກວ່າ 20 ແອສະແປດ ແລະມີລູກປະສົມຫຼວງຫຼາຍ ແຕ່ໝາກຟະແລດທີ່ນິຍົມປູກຫຼາຍໃນປັດຈຸບັນກໍແມ່ນໝາກຟະແລດສວນ (Fragaria × ananassa). ຜົນຂອງໝາກຟະແລດມີລົດຊາດຫຼາກຫຼາຍຂຶ້ນຢູ່ກັບສາຍພັນ ມີຕັ້ງແຕ່ລົດຫວານຫາສົ້ມ. 

ໝາກສະຕໍເບີຣີເປັນໝາກໄມ້ທາງການຄ້າທີ່ສຳຄັນ. ມີປູກກັນເປັນວົງກວ້າງຫຼາຍສະພາບອາກາດທົ່ວໂລກ.
## ອ້າງອີງ 
* Hancock, J.F. (1999). *Strawberries* (Crop Production Science in Horticulture). CABI. ISBN 978-0-85199-339-3
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ 
**F. ananassa* data from GRIN Taxonomy Database
*Strawberries (Fact Sheet) (Berry Health Benefits Network)

ໝວດ:ວົງກຸຫຼາບ
ຫໍແອບແຟນ

300px|thumbnail|right|ຫໍຄອຍແອບແຟນຍາມແລງ
thumbnail

**ຫໍແອບແຟນ** () ຫຼື **ຕວກແອບແຟນ** ແມ່ນ ຫໍຄອຍໂຄງສ້າງເຫຼັກຕັ້ງຢູ່ເທິງຊັງ ເດີ ມາກ ບໍລິເວນແມ່ນ້ຳແຊນ ໃນນະຄອນຫຼວງປາລີ. ຫໍແອບແຟນແມ່ນສັນຍະລັກຂອງປະເທດຝະລັ່ງທີ່ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກກັນທົ່ວໂລກ ທັງຍັງເປັນນຶ່ງໃນສິ່ງກໍ່ສ້າງທີ່ມີຊື່ສຽງທີ່ສຸດໃນໂລກອີກນຳ.

## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
* *1889: La Tour Eiffel et L’Exposition Universelle* Paris: Editions de la Reunion des Musees Nationaux, 1989 [exhibition catalog].
* Chanson, Hubert (2009). Hydraulic Engineering Legends Listed on the Eiffel Tower, *Great Rivers History*, ASCE-EWRI Publication, Proceedings of the History Symposium of the World Environmental and Water Resources Congress 2009, Kansas City, USA, 17–19 May, J.R. ROGERS Ed., pp.&nbsp;1–7 (ISBN 978-0-7844-1032-5)
* Frémy, Dominique, *Quid de la Tour Eiffel*, Robert Lafont, Paris (1989) – *out of print*
* *The Engineer*: The Paris Exhibition, 3 May 1889 (Vol. XLVII). London: Office for Advertisements and Publication.
* Jonnes, Jill. ''Eiffel's Tower* Viking, 2009
* Harvie, David I *Eiffel: The Genius Who Reinvented Himself* Stroud, Gloucestershire: Sutton, 2006 ISBN 0-7509-3309-7
* Loyrette, Henri *Gustave Eiffel* New York: Rizzoli, 1985. ISBN 0-8478-0631-6
* Watson, William. *Paris Universal Exposition: Civil Engineering, Public Works, and Architecture''. Washington [DC]: Government Printing Office, 1892.

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
* ເວັບຢ່າງເປັນທາງການຂອງຫໍແອບແຟນ
* ຮູບພາບກ້ອງວົງຈອນປິດຂອງຫໍແອບແຟນ  ຈາກເວັບ Paris-Live.com
* ຮູບພາບກ້ອງວົງຈອນປິດຂອງຫໍແອບແຟນ  ຈາກເວັບ tourismeville.wanadoo.fr
* ຮູບພາບພາໂນລາມາຂອງຫໍແອບແຟນ  ໃນຮຸບແບບ QTVR
* ຮູບພາບຖ່າຍຈາກອາວະກາດຂອງຫໍແອບແຟນ
* ຮູບພາບຖ່າຍດາວທຽມຂອງຫໍແອບແຟນ 
* ຮູບພາບສາມມິຕິຂອງຫໍແອບແຟນ  ໃຊ້ໃນກູເກີນເອີດ
ໝວດ:ຫໍຄອຍໃນປະເທດຝະລັ່ງ
ພະເຈົ້າເອດູອາກທີ 3 ແຫ່ງອັງກິດ

**ພະເຈົ້າເອດູອາກທີ 3 ແຫ່ງອັງກິດ** (, ; 13 ພະຈິກ ຄ.ສ. 1312 – 21 ມິຖຸນາ ຄ.ສ. 1377) ຊົງເປັນກະສັດແຫ່ງລາຊະວົງປະລັງຕາເຊແນຂອງລາຊະອານາຈັກອັງກິດລະຫວ່າງປີ ຄ.ສ. 1327 ຫາປີ ຄ.ສ. 1377. ພະອົງນັບເປັນກະສັດອັງກິດຜູ້ປະສົບຄວາມສຳເລັດທີ່ສຸດພະອົງໜຶ່ງໃນຍຸກກາງ ໂດຍຊົງຟື້ນຟູຄວາມໝັ້ນຄົງຂອງລາຊະບັນລັງຫຼັງຈາກທີ່ເສື່ອມໂຊມລົງໄປຫຼາຍໃນລັດຊະສະໄໝຂອງພະລາຊະບິດາ ພະເຈົ້າເອດູອາກທີ 2 ແລະຊົງເປັນຜູ້ທີ່ເຮັດໃຫ້ລາຊະອານາຈັກອັງກິດເປັນລັດອັນມີອຳນາດທາງທະຫານຫຼາຍທີ່ສຸດໃນເອີລົບ ແລະເປັນລັດຊະສະໄໝທີ່ມີການວິວັດທະນາການທາງການປົກຄອງທາງນິຕິບັນຫຍັດ ໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິ່ງ ການວິວັດທະນາການຂອງລະບົບລັດຖະສະພາ. ແຕ່ໃນສະໄໝດຽວກັນນີ້ພະອົງກໍຊົງຕ້ອງຜະເຊີນກັບຄວາມຫາຍະນະຈາກກາລະໂລກລະບາດໃນເອີລົບ. ພະເຈົ້າເອັດເວີດຊົງຄອງລາດເປັນເວລາດົນນານເຖິງ 50 ປີເຊິ່ງບໍ່ມີພະເຈົ້າແຜ່ນດິນອົງໃດທີ່ຄອງລາດດົນນານເຊັ່ນນັ້ນຕັ້ງແຕ່ລັດຊະສະໄໝຂອງພະເຈົ້າຮັງລີທີ 2 ແລະຕໍ່ຈາກນັ້ນກໍບໍ່ມີພະອົງໃດຈົນມາເຖິງລັດຊະສະໄໝຂອງພະເຈົ້າເຊອັອກທີ 3 ໃນຖານະກະສັດແຫ່ງສະຫະລາຊະອານາຈັກ.

ພະເຈົ້າເອັດເວີດສະເດັດຂຶ້ນຄອງລາດເມື່ອພະຊົນມາຍຸໄດ້ພຽງ 14 ພັນສາ ຫຼັງຈາກທີ່ພະເຈົ້າເອັດເວີດທີ 2 ພະລາຊະບິດາ ຊົງຖືກຖອດຈາກການເປັນກະສັດ. ເມື່ອພະຊົນມາຍຸໄດ້ 17 ພັນສາ ພະອົງກໍຊົງເປັນຜູ້ນຳໃນລັດຖະປະຫານໂຄ່ນລົ້ມໂລເຊ ມອກຕີເມ ເອີນແຫ່ງມາດທີ 1 ຜູ້ເປັນຜູ້ສຳເລັດລາຊະການແທນພະອົງ ແລະຊົງເລີ່ມຄອງລາດດ້ວຍພະອົງຜູ້ດຽວ. ຫຼັງຈາກທີ່ຊົງໄດ້ຮັບໄຊຊະນະຕໍ່ລາຊະອານາຈັກສະກັອດແລນ ກໍຊົງປ່າວປະກາດອ້າງສິດຂອງພະອົງວ່າເປັນຜູ້ສືບທອດອັນຊອບທຳຕໍ່ລາຊະບັນລັງຝະລັ່ງເສດໃນປີ ຄ.ສ. 1340 ອັນເປັນຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງສົງຄາມເຊິ່ງເອີ້ນກັນວ່າ ສົງຄາມຮ້ອຍປີ. ຫຼັງຈາກທີ່ພ່ຽງພ້ຳໃນໄລຍະທຳອິດຂອງສົງຄາມ ສະຖານະການກໍດີຂຶ້ນຫຼາຍສຳລັບຝ່າຢອັງກິດ. ໄຊຊະນະທີ່ເຄຊີແລະປົວຕິເຢເຮັດໃຫ້ອັງກິດໄດ້ຮັບຜົນປະໂຫຍດເປັນຢ່າງຫຼາຍຈາກສົນທິສັນຍາບະເຕຕີຍີ (Treaty of Brétigny) ແຕ່ຕອນປາຍລັດຊະສະໄໝ ກໍຊົງປະສົບກັບຄວາມລົ້ມເຫຼວໃນກິຈະການລະຫວ່າງປະເທດແລະການເມືອງພາຍໃນ ເຊິ່ງສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນຍ້ອນຄວາມເສື່ອຍຊາແລະພະສຸຂະພາບພານາໄມອັນຊຸດໂຊມລົງຢ່າງຫຼາຍ.

ພະເຈົ້າເອັດເວີດມີພະອາລົມຮ້າຍແຕ່ກໍຊົງເປັນຜູ້ມີຄວາມກະລຸນາເປັນອັນຫຼາຍເຊັ່ນກັນ. ຊົງເປັນກະສັດຕາມສະໄໝແມ່ນຊົງມີຄວາມສົນພະໄທທາງທະຫານແລະຊົງເປັນກະສັດທີ່ເປັນທີ່ຍົກຍ້ອງເປັນເວລາຫຼາຍຮ້ອຍປີຕໍ່ມາ ແມ້ນວ່າຕໍ່ມາຈະຊົງຖືກປະນາມວ່າເປັນນັກຜະຈົນໄພຜູ້ໄຮັຄວາມຮັບຜິດຊອບໂດຍນັກປະວັດຕິສາດວິກ ແຕ່ພາບພົດຂອງພະອົງກໍປ່ຽນແປງໄປໃນທາງດີອີກເທື່ອໃນປັດຈຸບັນ.

## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ພະມະຫາກະສັດອັງກິດ 
ໝວດ:ຊາວອັງກິດເຊື້ອສາຍຝະລັ່ງ
ປະໂລເຕອິນ

**ປະໂລເຕອິນ** (, ) ແມ່ນສານປະກອບຊີວະເຄມີ ເຊິ່ງປະກອບດ້ວຍໂປລີແປບຕິດນຶ່ງສາຍຫຼືຫຼາຍກວ່າ ທີ່ພັບກັນເປັນຮູບຊົງກົມຫຼືເສັ້ນໃຍ ໂດຍເຮັດໜ້າທີ່ອຳນວຍຂະບວນການທາງຊີວະວິທຍາ. ໂປລີແປບຕິດເປັນໂປລີມໍສາຍດ່ຽວທີ່ເປັນເສັ້ນກົງຂອງກົດອາມີເນທີ່ເຊື່ອມເຂົ້າກັນດ້ວຍພັນທະແປບຕິດລະຫວ່າງໝູ່ກາບົກຊີລິກແລະໝູ່ອາມີເນຂອງກົດອາມີເນເຫຼືອຄ້າງ (residue) ທີ່ຢູ່ຕິດກັນ. ລຳດັບກົດອາມີເນໃນປະໂລເຕອິນກຳໜົດໂດຍລຳດັບຂອງແຊນ ເຊິ່ງເຂົ້າລະຫັດໃນລະຫັດພັນທຸກຳ. ໂດຍທົ່ວໄປ ລະຫັດພັນທຸກຳປະກອບດ້ວຍກົດອາມີເນມາຕະຖານ 20 ຊະນິດ. 
## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
*Lehninger, A.L., Nelson, D.L., and Cox, M.M. 1993. *Principle of Biochemistry.* 2nd ed. New York.: Worth
*Branden C, Tooze J. (1999). *Introduction to Protein Structure.* New York: Garland Pub. ISBN 0-8153-2305-0.
*Murray RF, Harper HW, Granner DK, Mayes PA, Rodwell VW. (2006). ''Harper's Illustrated Biochemistry.* New York: Lange Medical Books/McGraw-Hill. ISBN 0-07-146197-3.
*Van Holde KE, Mathews CK. (1996). *Biochemistry.'' Menlo Park, Calif: Benjamin/Cummings Pub. Co., Inc. ISBN 0-8053-3931-0.
## ອ່ານຕື່ມ
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
* Protein Songs (Stuart Mitchell - DNA Music Project), 'When a "tape" of mRNA passes through the "playing head" of a ribosome, the "notes" produced are amino acids and the pieces of music they make up are proteins.'

### ຖານຂໍ້ມູນແລະໂຄງການ 
* Comparative Toxicogenomics Database curates protein-chemical interactions, as well as gene/protein-disease relationships and chemical-disease relationships.
* Bioinformatic Harvester A Meta search engine (29 databases) for gene and protein information.
* The Protein Databank (see also PDB Molecule of the Month , presenting short accounts on selected proteins from the PDB)
* Proteopedia - Life in 3D: rotatable, zoomable 3D model with wiki annotations for every known protein molecular structure.
* UniProt the Universal Protein Resource
* Human Protein Atlas
* NCBI Entrez Protein database
* NCBI Protein Structure database
* Human Protein Reference Database 
* Human Proteinpedia 
* Folding@Home (Stanford University)

### ເວັບໄຊທາງການສຶກສາ 
* UC Berkeley video lecture  on proteins
* Proteins: Biogenesis to Degradation - The Virtual Library of Biochemistry and Cell Biology 

ໝວດ:ປະໂລເຕອິນ
ໝວດ:ສານອາຫານ
ວິຕາມິນ

**ວິຕາມິນ** (, ) ແມ່ນສານອອກການິກທີ່ສິ່ງມີຊີວິດຈຳເປັນຕ້ອງໄດ້ຮັບໃນປໍລິມານເລັກນ້ອຍ ສຳລັບການເຕີບໂຕ ຂະຫຍາຍພັນ ແລະຊ່ອຍໃຫ້ມີສຸຂະພາບດີ. 

ຖ້າຫາກສິ່ງມີຊີວິດຂາດວິຕາມິນໂຕໃດໂຕໜຶ່ງຈະມີອາການປ່ວຍເຊິ່ງມີລັກສະນະສະເພາະຂຶ້ນກັບວິຕາມິນທີ່ຂາດ.

ວິຕາມິນແບ່ງອອກເປັນ 2 ຈຳພວກ ແມ່ນ ວິຕາມິນທີ່ລະລາຍໃນໄຂມັນ ໄດ້ແກ່ A, D, E, K ແລະ ວິຕາມິນທີ່ລະລາຍໃນນ້ຳ ໄດ້ແກ່ B, C.
## ປະໂຫຍດຂອງວິຕາມິນ 
* ວິຕາມິນເອ ແມ່ນສານຕ້ານອະນຸມູນອິສະລະ ຊ່ອຍໃນການມອງເຫັນ ປ້ອງກັນພະຍາດຕາບອດ ບຳລຸງສາຍຕາ ບຳລຸງ ຜົມ ແລະ ເລັບ.
* ວິຕາມິນບີ1 ບຳລຸງປະສາດ ແກ້ເໜັບຊາ ຊ່ອຍເຜົາພານກະລູຊິດ ໄປເປັນພະລັງງານ ຖ້າຂາດຈະຫງຸດຫງິດງ່າຍ.
* ວິຕາມິນບີ2 ຊ່ອຍເຜົາພານກະລູຊິດ ຄັນຂາດຈະເປັນແຜຢູ່ມູມສົບ ຜິວຈະແຕກຫຍາບກະດ້າງ. 
* ວິຕາມິນບີ3 ຊ່ອຍເຜົາພານໄຂມັນ ແລະກະລູຊິດ ບຳລຸງຜິວໜັງແລະລະບົບປະສາດ.
* ວິຕາມິນບີ5 ຊ່ອຍເຜົາພານກະລູຊິດ ໄຂມັນແລະປະໂລເຕອິນ ລົດອາການພູມແພ້ ຫອບຫືດ ນອນບໍ່ຫຼັບ.
* ວິຕາມິນບີ6 ຊ່ອຍບັນເທົາອາການກ່ອນຈະມີປະຈຳເດືອນ ແກ້ແພ້ທ້ອງ ບຳລຸງປະສາດ ລົດອາການໄຂມັນອຸດຕັນໃນເສັ້ນເລືອດ. 
* ວິຕາມິນບີ7 ຊ່ອຍໃນການຍ່ອຍຫຼືແຕກໂຕຂອງປະໂລເຕອິນແລະໄຂມັນ.
* ວິຕາມິນບີ9 ຊ່ອຍສ້າງເມັດເລືອດແດງ ເສີມຄວາມຈຳ ຊ່ອຍປ້ອງກັນພະຍາດມະເຮັງລຳໄສ້ ແລະມະເຮັງເຕົ້ານົມ ຄັນໃນເລືອດມີກົດໂຟລິກຕ່ຳ ເຮັດໃຫ້ຈິດໃຈຫົດຫູ່ ຂາດຄວາມຮູ້ສຶກທາງເພດ.
* ວິຕາມິນບີ12 ຊ່ອຍເສີມສ້າງເມັດເລືອດ ບຳລຸງປະສາດ ປ້ອງກັນອາການອ່ອນເພຍ ເນື່ອງຈາກພະຍາດໂລຫິດຈາງ. 
* ວິຕາມິນຊີ ຕ້ານອະນຸມູນອິສະລະ ສ້າງໂກນລາແຊນ ຊ່ອຍຄວບຄຸມລະດັບໂກແລສະເຕໂລນ. ບຳລຸງຜິວພັນແລະດູກ ປ້ອງກັນພະຍາດມະເຮັງ ລົດອາການພູມແພ້ ຊ່ອຍບັນເທົາອາການຫວັດ. 
* ວິຕາມິນດີ ບຳລຸງດູກແລະແຂ້ວ ປ້ອງກັນພະຍາດດູກອ່ອນໃນເດັກນ້ອຍ ເຮັດໜ້າທີ່ຄວບຄຸມການດູດຊຶມການຊຽມ.
* ວິຕາມິນອີ ຕ້ານອະນຸມູນອິສະລະ ຊ່ອຍໃຫ້ເລືອດໄຫຼວຽນດີ ປ້ອງກັນການແຂງໂຕຂອງເລືອດ.
* ວິຕາມິນເຄ ຊ່ອຍໃຫ້ເລືອດແຂງໂຕ.

## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
*Bender, David A. (2003). *Nutritional biochemistry of the vitamins.* Cambridge, U.K.: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-80388-5.
*Lieberman, S and Bruning, N (1990). *The Real Vitamin & Mineral Book.* NY: Avery Group, 3, ISBN 0-89529-769-8
*Maton, Anthea; Jean Hopkins, Charles William McLaughlin, Susan Johnson, Maryanna Quon Warner, David LaHart, Jill D. Wright (1993). *Human Biology and Health.* Englewood Cliffs, New Jersey, USA: Prentice Hall. ISBN 0-13-981176-1. OCLC 32308337.
## ອ່ານຕື່ມ
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
*USDA RDA chart in PDF format 
*Health Canada Dietary Reference Intakes Reference Chart for Vitamins
*NIH Office of Dietary Supplements: Fact Sheets 
*NIH Office of Dietary Supplements. Dietary Supplements: Background Information 
*Interactive table based on United States Department of Agriculture Database 
*Vitapred : A web server for predicting vitamin interacting residues in vitamin binding proteins 

ໝວດ:ວິຕາມິນ
ໝວດ:ສານອາຫານ
ໜູລ້າງນ້ຳ

**ໜູລ້າງນ້ຳ** ()  ຫຼື **ໝີລ້າງນ້ຳ** ຫຼື **ແລກຄູນ**   (ອັງກິດ: raccoon, common raccoon)  ແມ່ນສັດລ້ຽງລູກດ້ວຍນົມຊະນິດໜຶ່ງ ໃນອັນດັບສັດກິນຊີ້ນ. ມີຊື່ທາງວິທະຍາສາດວ່າ Procyon lotor ຢູ່ໃນວົງໜູລ້າງນ້ຳ (Procyonidae).
## ລັກສະນະ 
ມີຄວາມຍາວລຳໂຕປະມານ 2 ຟຸດ, ມີຫາງເປັນພວງມີແຖບສີດຳຄາດເປັນປ້ອງໆ ຍາວປະມານ 10 ນິ້ວ. ຂົນຕາມລຳໂຕສີນ້ຳຕານປົນເທົາ. ໃບໜ້າສີຂາວມີແຖບສີດຳຄາດຈາກຕາໄປເປັນແຖບຕະຫຼອດແກ້ມ. ເບິ່ງຄືໂຈນສວມໜ້າກາກ.
ແມ່ນສັດທີ່ກະຈາຍພັນໄປທົ່ວໃນທະວີບອາເມລິກາເໜືອແລະອາເມລິກາກາງໃນຫຼາຍພື້ນທີ່ ທັງໃນປ່າ ຫຼືແມ້ນແຕ່ຊຸນຊົນຂອງຜູ້ຄົນ. ແມ່ນສັດທີ່ສາມາດປັບໂຕໄດ້ຢ່າງດີ. ກິນຂອງກິນໄດ້ຫຼາກຫຼາຍ ແບບທັງຊີ້ນແລະຜັກ. ອີກທັງຍັງມັກຢູ່ໃກ້ພື້ນທີ່ຊຸ່ມນ້ຳດ້ວຍການຈັບສັດນ້ຳກິນເປັນຂອງກິນ ເຊັ່ນ ກົບ, ປາ, ກຸ້ງ, ແລະ ປູ ຫຼືເຕົ່າສ່ຳນ້ອຍເປັນຂອງກິນ ຮວມທັງນົກຫຼືແມງປີກແຂງສ່ຳນ້ອຍກິນເປັນຂອງກິນໄດ້ນຳ. ແຕ່ໜູລ້າງນ້ຳນັ້ນ ບໍ່ສາມາດລອຍນ້ຳໄດ້ ຈະໃຊ້ວິທີການຈັບໃນນ້ຳຕື້ນໆ ທີ່ຂາຢັ່ງເຖິງແທນ. ໃນຊ່ວງໜ້າແລ້ງທີ່ຂອງກິນຂາດແຄນກໍຈະກິນລູກໄມ້, ໝາກໄມ້, ແລະດອກເຂົ້າສາລີເປັນຂອງກິນ ຫຼືອາດຈະບຸກເຂົ້າໄປໃນບ້ານເຮືອນຂອງຜູ້ຄົນ ຂຸດຄຸ້ຍຫາຂີ້ເຫຍື້ອຫຼືເສດຂອງກິນ ຫຼືແມ້ນກະທັ່ງເປີດຕູ້ເຢັນຫາກິນ.

ໜູລ້າງນ້ຳ ແມ່ນສັດທີ່ໃຊ້ຕີນໜ້າໄດ້ຢ່າງຄ່ອງແຄ່ວເໝືອນມືສຳລັບຢິບຈັບຂອງກິນ ອັນສາມາດເຮັດໄດ້ເຖິງຂະໜາດຄາຍປົມເຊືອກ ແລະຍັງເປັນສັດທີ່ມີການກະທຳແປກ ຄື ກ່ອນທີ່ຈະກິນຂອງກິນ ມັກຈະນຳໄປລ້າງນ້ຳເສຍກ່ອນ ຈຶ່ງມີຄວາມເຊື່ອວ່າແມ່ນສັດຮັກສະອາດ ແຕ່ຄວາມແທ້ຈິງແລ້ວນັ້ນ ແມ່ນການກະທຳທີ່ຈະນວດຂອງກິນໃຫ້ນິ່ມເສຍກ່ອນ ກ່ອນທີ່ຈະກິນ.

ໜູລ້າງນ້ຳ ແມ່ນສັດທີ່ປີນກົກໄມ້ເກັ່ງ. ເຮັດຮັງຢູ່ເທິງຍອດໄມ້ແລະໃຊ້ເວລາສ່ວນໃຫຍ່ຢູ່ເທິງກົກໄມ້. ໃນຍາມກາງວັນຈະນອນຂົດຢູ່ຕາມພົງໄມ້ ຫຼືຊອກຫີນ ຫຼືນອນຕາກແດດຢູ່ໃນຮັງ.​ໃນຕອນກາງຄືນຈະອອກຫາກິນ ໂດຍໃຊ້ເສ້ນທາງເກົ່າ ແລະມັກຈະໃຊ້ເສ້ນທາງທີ່ເປັນພື້ນແຂງ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ມີຮອຍຕີນ.

ໂຕເມຍອອກລູກເທື່ອລະ 4-6 ໂຕ ໃນໂພງໄມ້. ໃນຊ່ວງໜ້າໜາວທີ່ຫິມະຕົກແລະຂອງກິນຂາດແຄນ ໜູລ້າງນ້ຳຈະໃຊ້ເວລາຊ່ວງນີ້ໃນການຈຳສີນຊົ່ວລະດູການ.

ໜູລ້າງນ້ຳ ແມ່ນສັດທີ່ເປັນຕາຮັກ ຈຶ່ງມີຄົນນຳມາລ້ຽງເປັນສັດລ້ຽງ ອີກທັງຂົນແລະໜັງມີຄວາມໜານຸ່ມແລະສີງາມ ຈຶ່ງມີການລ່າເພື່ອເຮັດເປັນເສື້ອຂົນສັດອີກນຳ.
## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
*Bartussek, Ingo (2004). *Die Waschbären kommen* (ພາສາເຢຍລະມັນ). Niedenstein, Germany: Cognitio. ISBN 978-3-932583-10-0.
*Heptner, V. G.; Sludskii, A. A. (2002). *Mammals of the Soviet Union.* Vol. II, part 1b, Carnivores(Mustelidae & Procyonidae). Washington, D.C. : Smithsonian Institution Libraries and National Science Foundation. ISBN 90-04-08876-8
*Hohmann, Ulf; Bartussek, Ingo; Böer, Bernhard (2001). *Der Waschbär (ພາສາເຢຍລະມັນ)*. Reutlingen, Germany: Oertel+Spörer. ISBN 978-3-88627-301-0.
*Holmgren, Virginia C. (1990). ''Raccoons in Folklore, History and Today's Backyards.* Santa Barbara, California: Capra Press. ISBN 978-0-88496-312-7.
*Lagoni-Hansen, Anke (1981). *Der Waschbär (ພາສາເຢຍລະມັນ).* Mainz, Germany: Verlag Dieter Hoffmann. ISBN 3-87341-037-0.
*MacClintock, Dorcas (1981). *A Natural History of Raccoons*. Caldwell, New Jersey: The Blackburn Press. ISBN 978-1-930665-67-5.
*Zeveloff, Samuel I. (2002). *Raccoons: A Natural History.'' Washington, D.C.: Smithsonian Books. ISBN 978-1-58834-033-7.
## ອ່ານຕື່ມ
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
*ຂໍ້ມູນທົ່ວໄປກ່ຽວກັບໜູລ້າງນ້ຳ
ໝວດ:ສັດລ້ຽງລູກດ້ວຍນົມ
ໂກແລສະເຕໂລນ

**ໂກແລສະເຕໂລນ** (, ) ແມ່ນທັງສານ ສະເຕໂລອິດ (stéroïde) ລີປິດ (lipide) ແລະ ອານໂກໂອນ (alcool) ພໍ້ໃນ ເຍື່ອຫຸ້ມແຊນລູນຂອງທຸກເນື້ອເຍື້ອໃນຮ່າງກາຍແລະຖືກຂົນສົ່ງໃນກະແສເລືອດຂອງສັດ. )

ໂກແລສະເຕໂລນສ່ວນໃຫຍ່ບໍ່ໄດ້ມາກັບອາຫານແຕ່ຈະຖືກສັງເຄາະຂຶ້ນພາຍໃນຮ່າງກາຍ ຈະສະສົມຢູ່ຫຼາຍໃນເນື້ອເຍື້ອຂອງອະໄວຍະວະທີ່ສ້າງມັນຂຶ້ນມາເຊັ່ນ ຕັບ ໄຂສັນຫຼັງ (moelle épinière) ສະໝອງ ແລະ ຜະນັງຫຼອດເລືອດແດງ (athérome).

ໂກແລສະເຕໂລນມີບົດບາດໃນຂະບວນການທາງຊີວະເຄມີຫຼາຍຫຼາຍ ແຕ່ທີ່ຮູ້ຈັກກັນດີແມ່ນ ມັນເປັນສາເຫດເຮັດໃຫ້ເກີດພະຍາດຫົວໃຈແລະລະບົບຫຼອດເລືອດ (les maladies cardiovasculaires) ແລະພາວະໂກແລສະເຕໂລນໃນເລືອດສູງ (hypercholestérolémie).

## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
*Chevreul (1816) "Recherches chimiques sur les corps gras, et particulièrement sur leurs combinaisons avec les alcalis. Sixième mémoire. Examen des graisses d'homme, de mouton, de boeuf, de jaguar et d'oie" (Chemical researches on fatty substances, and particularly on their combinations o filippos ine kapios with alkalis. Sixth memoir. Study of human, sheep, beef, jaguar and goose fat), *Annales de Chimie et de Physique*, 2 : 339-372. From page 346 : "Je nommerai cholesterine, de χολη, bile, et στερεος, solide, la substance cristallisée des calculs biliares humains, ... " (I will name cholesterine — from χολη (bile) and στερεος (solid) — the crystalized substance from human gallstones ... )
*Ohvo-Rekilä H, Ramstedt B, Leppimäki P, Slotte JP (January 2002). "Cholesterol interactions with phospholipids in membranes". *Prog. Lipid Res.* 41 (1): 66–97. doi:10.1016/S0163-7827(01)00020-0. PMID 11694269.
*Shmuel Razin Joseph Tully (May 1970). "Cholesterol Requirement of Mycoplasmas". *Journal Of Bacteriology 102* (2): 306–310.
## ອ່ານຕື່ມ
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
* Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Cholesterol in Adults US National Institutes of Health Adult Treatment Panel III
* American Heart Association – "About Cholesterol  https://www.neonics.co.th/%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%A7%E0%B8%94%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%B9%E0%B9%88%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%84%E0%B9%89%E0%B8%B2/%e0%b9%80%e0%b8%84%e0%b8%a3%e0%b8%b7%e0%b9%88%e0%b8%ad%e0%b8%87%e0%b8%a7%e0%b8%b1%e0%b8%94%e0%b8%84%e0%b8%a7%e0%b8%b2%e0%b8%a1%e0%b8%ab%e0%b8%a7%e0%b8%b2%e0%b8%99"
* Cholesterol at Lab Tests Online  
* Cholesterol: analyte monograph from The Association for Clinical Biochemistry and Laboratory Medicine

ກໂແລສະເຕໂລນ
ກໂແລສະເຕໂລນ
ຈັດສະຕິນ ບີເບີ

**ຈັດສະຕິນ ບີເບີ** (ພາສາອັງກິດ: Justin Drew Bieber; ເກີດວັນທີ 1 ມີນາ ຄ.ສ. 1994) ເປັນນັກຮ້ອງແລະນັກແຕ່ງເພງຊາວປະເທດການາດາ. ລາວໄດ້ຮັບການຍ້ອງຍໍວ່າເປັນ "Prince of Pop" (ເຈົ້າຊາຍແຫ່ງວົງການເພງປັອບ) ແລະ ເປັນໜຶ່ງໃນສິລະປິນທີ່ຂາຍດີທີ່ສຸດໃນໂລກ ດ້ວຍຍອດຂາຍຫຼາຍກວ່າ 150 ລ້ານແຜ່ນ. ຈັສຕິນ ເປັນສິລະປິນຄົນທຳອິດທີ່ມີວິດີໂອຜ່ານຫຼັກ 10 ຕື້ວິວໃນ Vevo.

## ປະຫວັດ ແລະ ການເຂົ້າສູ່ວົງການ 
ຈັສຕິນ ເກີດທີ່ລອນດອນ ລັດອອນແທຣິໂອ ແລະ ເຕີບໃຫຍ່ໃນເມືອງສະແຕຣດຟອດ. ລາວເປັນເດັກນ້ອຍທີ່ມີພອນສະຫວັນດ້ານດົນຕີ ສາມາດຫຼິ້ນກອງ, ກີຕ້າ ແລະ ເປຍໂນໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ.

ຈຸດປ່ຽນຂອງຊີວິດເກີດຂຶ້ນໃນປີ 2007 ເມື່ອແມ່ຂອງລາວໄດ້ອັບໂຫຼດວິດີໂອທີ່ລາວຮ້ອງເພງ Cover ລົງໃນ YouTube ເພື່ອໃຫ້ຍາດພີ່ນ້ອງເບິ່ງ. ວິດີໂອດັ່ງກ່າວໄປເຂົ້າຕາ ສະກູດເຕີ ບຣອນ (Scooter Braun) ຜູ້ຈັດການສິລະປິນ ຈົນໄດ້ເຊັນສັນຍາກັບຄ້າຍເພງຂອງ ອັຊເຊີ (Usher) ແລະ ຍ້າຍໄປຢູ່ອາເມລິກາ.

## ຜົນງານເພງ 
## ຊີວິດສ່ວນຕົວ 
ຈັສຕິນ ເຄີຍເປັນຂ່າວໂດ່ງດັງເລື່ອງຄວາມຮັກກັບ ເຊເລນາ ໂກເມສ ມາຫຼາຍປີ ກ່ອນທີ່ຈະແຕ່ງງານກັບນາງແບບສາວ **ເຮລີ ບີເບີ** (Hailey Bieber) ໃນປີ 2018.

ໃນປີ 2022, ຈັສຕິນ ໄດ້ເປີດເຜີຍວ່າຕົນເອງປ່ວຍເປັນ **ຣາມຊີ ຮັນ ຊິນໂດຣມ** (Ramsay Hunt syndrome) ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ໃບໜ້າຂອງລາວເປັນອຳມະພາດເຄິ່ງຊີກ ແລະ ຕ້ອງຍົກເລີກການທົວຄອນເສີດບາງສ່ວນເພື່ອພັກຮັກສາຕົວ.

## ອ້າງອິງ 
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ 
ໝວດ:ນັກຮ້ອງການາດາ
ໝວດ:ນັກຮ້ອງປັອບ
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ມີຊື່ສຽງໃນ Instagram
ຢູໂຣ

**ຢູໂຣ** ຫຼື **ເອີໂຣ** (euro, €; ລະຫັດທະນາຄານ EUR) ແມ່ນສະກຸນເງິນຢູ່ປະເທດໃນກຸ່ມສະຫະພາບເອີຣົບ. ສິບສາມປະເທດຕົກລົງໃຊ້ຮ່ວມກັນ. ເລີ່ມໃຊ້ວັນທີ 1 ກໍລະກົດ ຄ.ສ. 1999 (ບາງປະເທດໃຊ້ນຳໃນພາຍຫຼັງ). 

 

1 ເອີໂຣແບ່ງອອກເປັນ 100 ຊັງ ແຕ່ຊື່ເອີ້ນຂອງຊັງອາດແຕກຕ່າງກັນໃນແຕ່ລະປະເທດ.

## ອ້າງອີງ
; ບັນນານຸກົມ
* Rosenberg, Matt (23 May 2010). *"Euro Countries: 22 Countries use the Euro as their Official Currency".* About.com. Retrieved 27 December 2010.

## ອ່ານຕື່ມ
*
*
*

* Simonazzi, A. and Vianello, F. [2001], “Financial Liberalization, the European Single Currency and the Problem of Unemployment”, in: Franzini, R. and Pizzuti, R.F. (eds.), *Globalization, Institutions and Social Cohesion*, Springer Verlag, Heidelberg, ISBN 3-540-67741-0.

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
; ເວັບໄຊທາງການ
* ເວັບໄຊທາງການ
* ທະນາຄານກາງເອີຣົບ
* ເອີໂຣ - Euro (Banknotes)  

ໝວດ:ສະກຸນເງິນ
ໝວດ:ສະກຸນເງິນເອີຣົບ
ເຕເລຊາກ

ໃນທາງອອກດີນາເຕີ **ອັບໂຫຼດ** () ແລະ **ດາວໂຫຼດ** () ຫຼື **ເຕເລຊາກ** () ແມ່ນການສົ່ງຜ່ານຂໍ້ມູນທາງເອເລັກໂຕນິກລະຫວ່າງອອກດີນາເຕີ 2 ເຄື່ອງ.

ການສົ່ງຂໍ້ມູນ ແຟ້ມຂໍ້ມູນຫຼືປະໂລກະລຳ ຈາກອອກດີນາເຕີທີ່ໃຊ້ຢູ່ ໝາຍເຖິງການ**ອັບໂຫຼດ** ຂະນະດຽວກັນ ການຮັບຂໍ້ມູນ ແຟ້ມຂໍ້ມູນຫຼືປະໂລກະລຳເຂົ້າສູ່ເຄື່ອງອອກດີນາເຕີທີ່ໃຊ້ອຢູ່ ໝາຍເຖິງການ**ດາວໂຫຼດ**. ໂຕຢ່າງເຊັ່ນວ່າກ່າຍຈາກອອກດີນາເຕີແມ່ຂ່າຍເຂົ້າມາເກັບໄວ້ໃນອອກດີນາເຕີຂອງເຮົາເອງ.

ສຳລັບທາງ ອີແອັດເປ ກຳໜົດການສົ່ງຂໍ້ມູນຈາກລູກຄ້າ ເອີ້ນວ່າການອັບໂຫຼດ ແລະການຮັບຂໍ້ມູນຖືເປັນການດາວໂຫຼດ. 

ໂດຍທົ່ວໄປທີ່ເຂົ້າໃຈກັນ ຄຳວ່າດາວໂຫຼດໝາຍເຖິງການຮັບເອກະສານ ແລະອັບໂຫຼດໝາຍເຖິງການສົ່ງເອກະສານ.

ການດາວໂຫຼດຕ່າງໆ ໄດ້ທັງເລື່ອງການສຶກສາ ຄວາມບັນເທີງ ເຊັ່ນ ໃນກໍລະນີດາວໂຫຼດ ລົງເຄື່ອງອອກດີນາເຕີກໍສາມາດເຮັດໄດ້ ເຊັ່ນ ດາວໂຫຼດເພງ MP3 ດາວໂຫຼດປະໂລກະລຳຕ່າງໆ ຯລຯ ຫຼືໃນກໍລະນີດາວໂຫຼດລົງໂທລະສັບເຄື່ອນທີ່ກໍເຮັດໄດ້ ເຊັ່ນ ດາວໂຫຼດຊົນເນີລີ ດາວໂຫຼດປາເປຍແປງ ຕ່າງໆ ຫຼືຈະແມ່ນ ດາວໂຫຼດSMS ຯລຯ.

## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
## ອ່ານຕື່ມ
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ຕເເລຊາກ
ຕເເລຊາກ
ຊອບແວ

[thumb|right|ແອປພລິເຄຊັນຊອຟຕ໌ແວຣ໌[OpenOffice Writer 2.4]]
[thumb|right|ແອປພລິເຄຊັນຊອຟຕ໌ແວຣ໌[Firefox 3]]

ຊອບແວ () ແມ່ນຊຸດລະບົບຄໍາສັ່ງຫຼືຊຸດໂປຣແກຣມທີ່ໃຊ້ໃນການຈັດການວຽກແລະຂໍ້ມູນໃນລະບົບອຸປະກອນຄອມພິວເຕີ.

ຊອຟຕ໌ແວຣ໌ແບ່ງອອກຕາມຫນ້າທີ່ແລະການໃຊ້ງານ ເປັນກຸ່ມດັ່ງລຸ່ມນີ້:

* ລະບົບປະຕິບັດການ ຫລື ໂອເອສ
* ໂປຣແກຣມປະຍຸກ ຫລື ແອປພລິເຄຊັນ
* ຊອຟຕ໌ແວຣ໌ຂຽນໂປຣແກຣມ
* ມິດໂດລ໌ແວຣ໌
* ໄດຣເວີຣ໌ ແລະ ຟາຣ໌ມແວຣ໌

## ລິ້ງຄ໌ພາຍນອກ 
*
 
‎

ລໂຊີຊີແອນ
ເພງ

**ເພງ** (ຄຳເຄົ້າ: ເພຼງ ຫຼື ເພລງ; , ) ໝາຍເຖິງ ຖ້ອຍຄຳທີ່ນັກປະພັນລຽນຮ້ອຍຫຼືຮຽບຮຽງຂຶ້ນ ເຊິ່ງປະກອບດ້ວຍ ເນື້ອຮ້ອງ ທຳນອງ ຈັງຫວະ ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມມ່ວນຊື່ນສ້າງຄວາມເພີດເພີນໃຫ້ແກ່ຜູ້ຟັງ. ມີຄຸນຄ່າດ້ານວັນນະສິນທັງດ້ານການເລືອກສັນຄຳທີ່ໃຊ້ໃນການແຕ່ງ ການຮຽບຮຽງປະໂຫຍກ ແລະການໃຊ້ໂວຫານ.

ເພງນັ້ນອາດໃຫ້ຂໍ້ຄຶດແກ່ຜູ້ຟັງໃນການດຳເນີນຊີວິດດ້ວຍສຳນຽງຂັບຮ້ອງ ທຳນອງດົນຕີ ຂະບວນວິທີລຳລະບຳ ໂດຍເພງສ້າງສັນຈາກເຄື່ອງດົນຕີຫຼືການຂັບຮ້ອງ.
## ຮູບແບບຂອງເພງຕາມຈັງຫວະ 
* ເພງບັນເລງ
* ກະລັດຊິກ (Classic)
* ປົບ (POP)
* ແຊດ (Jazz)
* ອາເອເບ (R&B)
* ລັບ (Rap)
* ຮິບຮົບ (Hip hop)
* ລົກ (Rock)
* ເອເລັກໂຕນິກ (Electronic)
* ເຕັກໂນ
* ອາກາແປນລາ

## ເບິ່ງຕື່ມ 
* ດົນຕີ
* ຟັງເພງອັງລີ
## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
*Kamien, Roger (August 1, 1997). *Music: An Appreciation* (3rd edition ed.). McGraw-Hill. pp. 217–18. ISBN 0-07-290200-0.
*Luise Eitel Peake. 1980. "Song". *The New Grove Dictionary of Music and Musicians*, sixth edition, 20 vols., edited by Stanley Sadie, Vol. 17: 510-523. London: Macmillan Publishers; New York: Grove's Dictionaries. ISBN 1-56159-174-2.
**The New Shorter Oxford English Dictionary*, 1993, Oxford University Press. ISBN 0-19-861271-0. p. 2947

## ອ່ານຕື່ມ
*Marcello Sorce Keller (1984), "The Problem of Classification in Folksong Research: a Short History", Folklore, XCV, no. 1, 100- 104.
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ຮອກມົນ

**ຮອກມົນ** ຫຼື **ຮອກໂມນ** ( ມາຈາກພາສາກະເລັກ *horman* ແປວ່າ ເຄື່ອນໄຫວ) ແມ່ນ ໂຕນຳສົ່ງສານເຄມີຈາກແຊນລູນກູ່ມຂອງແຊນລູນນຶ່ງໄປຍັງແຊນລູນອື່ນໆ ສິ່ງມີຊີວິດຫຼາຍແຊນລູນ (organisme multicellulaire). ທັງພືດແລະສັດ ສາມາດຜະລິດຮອກມົນໄດ້ຢູ່ ຕ່ອມໄຮ້ທໍ່ (endocrine gland) ໂມເລກູນຂອງຮອກມົນຈະຖືກປ່ອຍໂດຍກົງຍັງກະແສເລືອດ ຂອງເຫຼວໃນຮ່າງຄີງອື່ນໆ ຫຼືເນື້ອເຍື້ອໃກ້ຄຽງ.
## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
*Beato M, Chavez S and Truss M (1996). "Transcriptional regulation by steroid hormones". *Steroids* 61 (4): 240–251. doi:10.1016/0039-128X(96)00030-X. PMID 8733009.
*Crisp TM, Clegg ED, Cooper RL, Wood WP, Anderson DG, Baetcke KP, Hoffmann JL, Morrow MS, Rodier DJ, Schaeffer JE, Touart LW, Zeeman MG, Patel YM (1998). "Environmental endocrine disruption: An effects assessment and analysis". *Environ. Health Perspect.* 106 (Suppl 1): 11–56. PMC 1533291. PMID 9539004.
*Hammes SR (2003). "The further redefining of steroid-mediated signaling". *Proc Natl Acad Sci USA 100* (5): 21680–2170. doi:10.1073/pnas.0530224100. PMC 151311. PMID 12606724.
## ອ່ານຕື່ມ
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
* The Hormone Foundation 
* Article on hormones and their receptors
* HMRbase: A database of hormones and their receptors
ໝວດ:ຮອກມົນ
ໝວດ:ວິທະຍາສາດສຸຂະພາບ
ປະເທດໂອຕຣິດ

**ໂອຕຣິດ** ຫຼື **ອັອສເຕຣຍ**  ມີຊື່ຢ່າງເປັນທາງການແມ່ນ **ສາທາລະນະລັດໂອຕຣິດ** ເປັນປະເທດທີ່ຕັ້ງຢູ່ທາງໃຕ້ຂອງເອີຣົບກາງ ໂດຍສະຫະພັນທະລັດທີ່ແບ່ງເຂດການປົກຄອງອອກເປັນ 9 ລັດ ໂດຍໜຶ່ງໃນເກົ້າລັດນັ້ນແມ່ນວຽນນາເຊິ່ງເຮັດໜ້າທີ່ເປັນເມືອງຫຼວງຂອງປະເທດ ໂອຕຣິດມີຊາຍແດນທາງທິດຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອຕິດກັບເຢຍລະມັນ ທາງທິດເໜືອຕິດກັບເຊັກກີ ທາງທິດຕາເວັນອອກສຽງເໜືອຕິດກັບສະໂລວາກີ ທາງທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບຮົງກາລີ ທາງທິດໃຕ້ຕິດກັບສະໂລເວນີ ແລະ ອິຕາລີ ແລະ ທາງທິດຕາເວັນຕົກຕິດກັບສະວິດ ແລະ ເລັກເຕນສະເຕນ ໂອຕຣິດມີເນື້ອທີ່  ເຊິ່ງເປັນພື້ນທີ່ທີ່ບໍ່ມີທາງອອກສູ່ທາງທະເລ ແລະ ມີປະຊາກອນ 9 ລ້ານຄົນ

ໂອຕຣິດເກີດຂຶ້ນມາຈາກພື້ນທີ່ສ່ວນທີ່ເຫຼືອຂອງແຄວ້ນຊາຍແດນຕາເວັນອອກ ແລະ ແຄວ້ນຊາຍແດນຮົງກາລີໃນຊ່ວງປາຍຄຣິດສະຫັດສະຫວັດທີ 1 ເດີມນັ້ນເປັນແຄວ້ນຊາຍແດນຂອງໄບເອີນ ເຊິ່ງໃນເວລາຕໍ່ມາໄດ້ພັດທະນາກາຍເປັນດັດຊີຂອງຈັກກະພັດໂຣແມັງອັນສັກສິດໃນ 1156 ແລະ ກາຍເປັນອາຣ໌ຊດັດຊີໃນ 1453 ໃນຊ່ວງຄຣິດສະຕະວັດທີ 16 ວຽນນາໄດ້ເຮັດໜ້າທີ່ເປັນເມືອງຫຼວງຝ່າຍບໍລິຫານຂອງຈັກກະພັດ ແລະ ໂອຕຣິດຈຶ່ງກາຍເປັນດິນແດນສູນກາງແຫ່ງລາຊະວົງຮາບບວກ ຫຼັງຈາກທີ່ຈັກກະພັດໂຣແມັງອັນສັກສິດຖືກຍຸບລົງໃນປີ 1806 ໂອຕຣິດໄດ້ສະຖາປະນາຈັກກະພັດເປັນຂອງຕົວເອງເຊິ່ງໄດ້ກາຍເປັນມະຫາອຳນາດ ແລະ ເປັນສະມາຊິກທີ່ມີບົດບາດສຳຄັນໃນສະມາພັນທະລັດເຢຍລະມັນ ຄວາມພ່າຍແພ້ຂອງຈັກກະພັດໂອຕຣິດໃນສົງຄວາມໂອຕຣິດ-ປຣັດເຊຍໃນປີ 1866 ນຳໄປສູ່ຈຸດສິ້ນສຸດຂອງສະມາພັນທະລັດ ແລະ ໄດ້ປູທາງໃຫ້ກັບການສະຖາປະນາຈັກກະວັດໂອຕຣິດ-ຮົງກາລີໃນປີຕໍ່ມາ

## ໝາຍເຫດ 
## ອ້າງອີງ 
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ 
* Austria . *The World Factbook*. Central Intelligence Agency.
* Austria entry at *Encyclopædia Britannica*
* Austria information from the United States Department of State
* Austria at *UCB Libraries GovPubs*
* 
* Information on Austria Sorted by regions. Choose from 5 languages.
* Austria profile from the BBC News
* 
* 
* Key Development Forecasts for Austria from International Futures

;ລັດຖະບານ
* Federal Chancellery of Austria *official government portal*
* AEIOU Austria Albums  (in German, English)
* Chief of State and Cabinet Members 
* Austrian Law Information on Austrian Law
;ການຄ້າ
* World Bank Summary Trade Statistics Austria
;ການທ່ອງທ່ຽວ
* Austria.info Official homepage of the Austrian National Tourist Office
* TourMyCountry.com Website on Austrian culture, cuisine and tourist attractions
* Europe Pictures – Austria 


ອ
ອ
ໝວດ:ລັດ ແລະ ດິນແດນກໍ່ຕັ້ງໃນປີ 1955
ໝວດ:ປະເທດ
ໝວດ:ເອີລົບ
ປະເທດກຣົວຊີ

**ກຣົວຊີ** (; , ) ຫຼື ຊື່ຢ່າງເປັນທາງການແມ່ນ **ສາທາລະນະລັດກຣົວຊີ** (; , ) ເປັນປະເທດທີ່ຕັ້ງເປັນປະເທດທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນສີ່ແຍກລະຫວ່າງເອີຣົບກາງ ແລະ ຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ມີແນວແຄມຝັ່ງມີທະເລເອເດຣຍຕິກ ມີຊາຍແດນຕິດກັບສະໂລເວນີທາງທິດຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອ ຮົງກາລີທາງຕາເວັນອອກສຽງເໜືອ ແຊັກບີທາງຕາເວັນອອກ ບົດສະນີ ແລະ ແຮກເຊໂກວິນາ ແລະ ມົງເຕເນໂກຣ ທາງທິດຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ລວມເຖິງມີຂອບເຂດທາງທະເລຕິດຕໍ່ກັບອິຕາລີທາງທິດຕາເວັນຕົກ ແລະ ຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ກຣົວຊີມີເມືອງຫຼວງ ແລະ ເມືອງໃຫຍ່ທີ່ສຸດແມ່ນຊາເກຣັບ ເປັນໜຶ່ງໃນເຂດກາງປົກຄອງຫຼັກຂອງປະເທດ ໂດຍມີ 20 ເຂດ ປະເທດທີ່ມີຂະໜາດພື້ນທີ່  ມີປະຊາກອນປະມານ 3.9 ລ້ານຄົນ.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ປະເທດ
ໝວດ:ເອີລົບ
ພາສາເຊ

**ພາສາເຊ** () ຫຼື **ພາສາຊີ** () ແມ່ນພາສາປະໂລກະລຳອອກດີນາເຕີທີ່ມີວັດຖຸປະສົງທົ່ວໄປພັດທະນາຂຶ້ນເມື່ອ ຄ.ສ. 1972 ໂດຍ ເດນນິດ ລິດຊີ (Dennis Ritchie) ຢູ່ເບນຕໍ່ໂທລະສັບຫ້ອງທົດລອງ (Bell Telephone Laboratories) ເກີດຂຶ້ນເພື່ອສ້າງ Unix ລະບົບປະຕິບັດການໃນຂະນະທີ່ນັ້ນ.

ນອກຈາກພາສາເຊອອກແບບຂຶ້ນມາເພື່ອສ້າງໂລຊີຊີແອນລະບົບແລ້ວ ພາສາເຊຍັງສາມາດໃຊ້ຢ່າງແພ່ຫຼາຍເພື່ອພັດທະນາໂລຊີຊີແອນປະຍຸກທີ່ເຄື່ອນຍ້າຍ (portable) ໄປເທິງລະບົບອື່ນໄດ້ອີກນຳ.

ພາສາເຊແມ່ນພາສາປະໂລກະລຳນຶ່ງທີ່ໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມຫຼາຍທີ່ສຸດຕະຫຼອດການ ມີສະຖາປັດຍະກໍາອອກດີນາເຕີພຽງສ່ວນໜ້ອຍເທົ່ານັ້ນທີ່ບໍ່ມີຜູ້ລວບລວມຂອງພາສາເຊ. ພາສາເຊມີອິດທິພົນຫຼາຍຕໍ່ພາສາປະໂລກະລຳທີ່ນິຍົມອື່ນໆ ທີ່ເຫັນໄດ້ງ່າຍທີ່ສຸດກໍແມ່ນ ພາສາເຊ++ ເຊິ່ງເດີມແມ່ນສ່ວນຂະຫຍາຍຂອງພາສາເຊ.

### ລັກສະນະພິເສດ 
### ປະຫວັດ 
### ໂຕຢ່າງ 
* Hello world ປະໂລກະລຳ

```c
#include 

int main(void)
{
  printf("Hello, World!\n");
  return 0;
}
```

## ແຫຼ່ງກໍາເນີດອີກ 
* ISO C Working Group official website
* comp.lang.c Frequently Asked Questions
* ISO/IEC 9899. Official C99 documents.

ໝວດ:ພາສາໂປແກມ
ແມວ

**ແມວ** ຫຼື **ແມວເຮືອນ** (, , ຊື່ວິທະຍາສາດ: *Felis catus*) ເປັນສັດລ້ຽງລູກດ້ວຍນ້ຳນົມ ຢູ່ໃນຕະກູນ Felidae ເຊິ່ງເປັນຕະກູນດຽວກັບສິງແລະເສືອດາວ. ຕົ້ນຕະກູນແມວມາຈາກເສືອຊີເບລີ (*Felis tigris altaica*) ເຊິ່ງມີຊ່ວງລຳໂຕຕັ້ງແຕ່ດັງເຖິງປາຍຫາງຍາວປະມານ 4 ແມັດ. ແມວທີ່ລ້ຽງຕາມເຮືອນ ຈະມີຮູບຮ່າງຂະໜາດນ້ອຍ. ຂະໜາດລຳໂຕຍາວ. ຊ່ວງຂາສັ້ນແລະຈັດຢູ່ໃນກຸ່ມຂອງປະເພດສັດກິນຊີ້ນເປັນອາຫານ ມີແງແລະເລັບແຫຼມຄົມສາມາດຫົດຊ່ອນເລັບໄດ້ເຊັ່ນດຽວກັບເສືອ. ສືບສາຍເລືອດມາຈາກແມວປ່າທີ່ມີຂະໜາດໃຫຍ່ກວ່າ ເຊິ່ງລັກສະນະບາງຢ່າງຂອງແມວຍັງຄົງພໍ້ເຫັນໄດ້ໃນແມວເຮືອນປັດຈຸບັນ.

## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
*"ITIS Standard Report Page: Felis catus". *ITIS Online Database.* Reston, Virginia: Integrated Taxonomic Information System. 2011. Retrieved 14 December 2011.
*Linnaeus, Carolus (1766) [1758]. *Systema naturae per regna tria naturae: secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis* (ພາສາລາແຕັງ) 1 (12th ed.). Holmiae (Laurentii Salvii). p. 62. Retrieved 2 April 2008.
*Wozencraft, W. C. (2005). "Species Felis catus". In Wilson, D. E.; Reeder, D. M. *Mammal Species of the World* (3rd ed.). Johns Hopkins University Press. pp. 534–535. ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
*High-Resolution Images of the Cat Brain
*Biodiversity Heritage Library bibliography for *Felis catus*
*Catpert. The Cat Expert &nbsp;– Cat articles
* View the cat genome in Ensembl
ມແວ
ມແວ
ໝວດ:ສັດລ້ຽງ
ງົວ

**ງົວ** (, ) ເປັນສັດມີກີບຕີນ ເປັນສັດພາຫະນະຈຳພວກປະສຸສັດແລະເປັນສັດຄ້ຽວເອື້ອງ ໃຊ້ສຳລັບແກ່ກຽນ. ຈັດເປັນສະມາຊິກສະໄໝໃໝ່ທີ່ໂດດເດັ່ນໃນວົງຍ່ອຍ Bovinae ເປັນຊະນິດທີ່ແຜ່ຫຼາຍທີ່ສຸດໃນສະກຸນ *Bos* ແລະຖືກຈຳແໜກເປັນກຸ່ມຢ່າງກວ້າງຂວາງທີ່ສຸດວ່າ *Bos primigenius*.

ງົວຜູ້ເອີ້ນວ່າ ງົວເຖິກ ສ່ວນງົວຕົວຜູ້ທີ່ຢູ່ຕົວດຽວເອີ້ນວ່າ ງົວໂທນ ແລະງົວເຖິກໃຫຍ່ທີ່ຢູ່ປ່າແລະອອກຈາກຝູງຢູ່ຕົວດຽວເອີ້ນວ່າ ງົວບາ.

ມະນຸດມັກລ້ຽງງົວເປັນປະສຸສັດເພື່ອເອົາຊີ້ນ ແລະນົມແລະຜະລິຕະພັນນົມອື່ນ ໆ ແລະເປັນສັດລາກທຽມ. ຜະລິຕະພັນອື່ນຈາກງົວມີໜັງແລະຂີ້ເພື່ອໃຊ້ເປັນປຸຍຄອກຫຼືເຊື້ອເພີງ. ແຕ່ໃນບາງປະເທດ ເຊັ່ນ ອິນເດຍ ງົວເປັນສັດສັກສິດ. 

ງົວມີວິວັດທະນາການມາຈາກງົວທີ່ເປັນສັດລ້ຽງພຽງ 80 ໂຕ ໃນທາງຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ຂອງຕວກກີເມື່ອປະມານ 10,500 ປີກ່ອນ. ມີການປະເມີນວ່າ ປັດຈຸບັນມີງົວ 1,300 ລ້ານໂຕທົ່ວໂລກ. ເມື່ອ ຄ.ສ. 2009 ງົວເປັນປະສຸສັດຊະນິດທຳອິດທີ່ມີການເຮັດແຜນທີ່ເຊນົມຢ່າງສົມບູນ.
## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ

* Bhattacharya, S. 2003. Cattle ownership makes it a man's world. *Newscientist.com*. Retrieved December 26, 2006.
* Cattle Today (CT). 2006. Website. Breeds of cattle . *Cattle Today*. Retrieved December 26, 2006
* Clay, J. 2004. *World Agriculture and the Environment: A Commodity-by-Commodity Guide to Impacts and Practices*. Washington, D.C., USA: Island Press. ISBN 1-55963-370-0.
* Clutton-Brock, J. 1999. *A Natural History of Domesticated Mammals*. Cambridge UK : Cambridge University Press. ISBN 0-521-63495-4.
* - A visual textbook containing History/Origin, Phenotype & Statistics of 45 breeds.
* Huffman, B. 2006. *The ultimate ungulate page*. *UltimateUngulate.com*. Retrieved December 26, 2006.
* Invasive Species Specialist Group (ISSG). 2005. *Bos taurus* . *Global Invasive Species Database*.
* Nowak, R.M. and Paradiso, J.L. 1983. ''Walker's Mammals of the World*. Baltimore, Maryland, USA: The Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-2525-3
* Oklahoma State University (OSU). 2006. *Breeds of Cattle* . Retrieved January 5, 2007.
* Public Broadcasting Service (PBS). 2004. Holy cow . *PBS Nature*. Retrieved January 5, 2007.
* Rath, S. 1998. *The Complete Cow*. Stillwater, Minnesota, USA: Voyageur Press. ISBN 0-89658-375-9.
* Raudiansky, S. 1992. *The Covenant of the Wild*. New York: William Morrow and Company, Inc. ISBN 0-688-09610-7.
* Spectrum Commodities (SC). 2006. Live cattle . *Spectrumcommodities.com*. Retrieved January 5, 2007.
* Voelker, W. 1986. *The Natural History of Living Mammals*. Medford, New Jersey, USA: Plexus Publishing, Inc. ISBN 0-937548-08-1.
* Yogananda, P. 1946. *The Autobiography of a Yogi''. Los Angeles, California, USA: Self Realization Fellowship. ISBN 0-87612-083-4.

## ອ່ານຕື່ມ
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:ງົວ
ໝວດ:ສັດລ້ຽງລູກດ້ວຍນ້ຳນົມ
ໝວດ:ວົງຍ່ອຍງົວແລະຄວາຍ
ໄອໂຟນ

150px|thumbnail|right|ໄອໂຟນ.
**ໄອໂຟນ** () ແມ່ນໂທລະສັບມືຖືທີ່ມີຄວາມສາມາດໃຊ້ງານອິນເຕີເນັດແລະມູນຕີເມເດຍ ຜະລິດແລະຈຳໜ່າຍໂດຍບໍລິສັດແອບເປິນ ໂດຍການເຮັດວຽກຂອງໄອໂຟນສາມາດໃຊ້ງານສົ່ງອີແມລ ໃຊ້ເປັນໂທລະສັບເຄື່ອນທີ່ ສົ່ງແອັດແອັມແອັດ ທ່ອງອິນເຕີເນັດຜ່ານທາງໂລຊີຊີແອນຊາຟາລີ ຄົ້ນຫາແຜນທີ່ ຟັງເພງ ແລະຄວາມສາມາດອື່ນ ໂດຍມີອຸປະກອນຫຼັກປະກອບດ້ວຍ Wi-Fi (802.11b/g) ບະລູທູດ 2.0 ແລະກ້ອງຖ່າຍຮູບ 2.0-megapixel. ໄອໂຟນລຸ້ນທຳອິດມີລັກສະນະ 2.5G quad band GSM ແລະ EDGE ແລະລຸ້ນທີສອງໃຊ້ UMTS ແລະ HSDPA.

ແອບເປິນໄດ້ເປີດເຜີຍໄອໂຟນລຸ້ນທຳອິດໂດຍ ສະຕີບ ຈອບ ໃນງານແມັກເວີນ ວັນທີ 9 ມັງກອນ ຄ.ສ. 2007 ແລະວາງຈຳໜ່າຍຄັ້ງທຳອິດໃນສະຫະລັດອາເມລິກາວັນທີ 29 ມິຖຸນາ ຄ.ສ. 2007. ໄອໂຟນໄດ້ຊື່ວ່າແມ່ນສິ່ງປະດິດຍອດຢ່ຽມປະຈຳປີຈາກວາລະສານທາມ ປະຈຳປີ 2550 ໂດຍມີລຸ້ນຖັດມາແມ່ນ ໄອໂຟນ 3G ແລະ ໄອໂຟນ 3GS ແລະໄອໂຟນ 4 ໄດ້ເປີດໂຕໃນວັນທີ 7 ມິຖຸນາ ຄ.ສ. 2010. ໄອໂຟນລຸ້ນໃໝ່ຫຼ້າສຸດໃນປັດຈຸບັນແມ່ນ iPhone 5 ເຊິ່ງມີເປັນລຸ້ນທີ່ສົມບູນທີ່ສຸດໃນຂະນະນີ້.
ໃນວ່າງເດືອນກັນຍາ 2013 ບໍລິສັດapple ໄດ້ຖະແຫລງການສີນຄ້າໃໝ່ຂອງໄອໂພນ
ຄືIphone 5s, Iphone 5c ເຊິ່ງລາຄາເລີ້ມຕົ້ນແຕ Us$ 549ຂື້ນໄປ.

## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
* "Apple releases iOS 6.1 with iTunes Match improvements, Siri movie ticket sales". Apple Insider. January 28, 2013. Retrieved 29 January 2013.
* "iPhone Turning Five Years Old with 250 Million Units Sold, $150 Billion in Revenue". Mac Rumors. 2012-06-27. Retrieved 2013-06-13.
## ອ່ານຕື່ມ
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
* ເວັບຢ່າງເປັນທາງການ
ອໄໂຟນ
ວິສະວະກຳໂລຊີຊີແອນ

**ວິສະວະກຳໂລຊີຊີແອນ** () ຫຼື **ວິສະວະກຳຊອບແວ** () ເປັນຂະແໜງນື່ງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບວິສະວະກຳດ້ານໂລຊີຊີແອນ (ພາສາອັງກິດເອີ້ນ ຊອບແວ) ແມ່ນການໃຊ້ຂະບວນການທາງວິສະວະກຳເບີ່ງແຍງດູແລ ການຜະລິດ ຕັ້ງແຕ່ການເລີ່ມເກັບຄວາມຕ້ອງການ, ການຕັ້ງເປົ້າໝາຍຂອງລະບົບ, ການອອກແບບ, ຂະບວນການພັດທະນາ, ການກວດສອບ, ການປະເມີນຜົນ, ການຕິດຕາມໂຄງການ, ການປະເມີນຕົ້ນທຶນ, ການຮັກສາຄວາມປອດໄພ ໄປຈົນຮອດການຄິດລາຄາ ໂລຊີຊີແອນເປັນຕົ້ນ.

ວິສະວະກຳໂລຊີຊີແອນປະຍຸກຄວາມຮູ້ແລະເຕັກໂນໂລຊີທາງດ້ານວິສະວະກຳສາດ ວິສະວະກຳອອກດີນາເຕີ ວິທະຍາການອອກດີນາເຕີ ການບໍລິຫານຈັດການຂໍ້ມູນຂ່າວສານ ການບໍລິຫານຈັດການໂຄງການ ແລະສາຂາອື່ນໆທີ່ກ່ຽວຂ້ອງເຂົ້ານຳກັນ ເພື່ອສ້າງໂລຊີຊີແອນທີ່ສາມາດປະຕິບັດວຽກຕາມເປົ້າຫມາຍ ພາຍໃຕ້ເງື່ອນໄຂທີ່ກຳນົດ.

ວິສະວະກຳໂລຊີຊີແອນເປັນຂະແໜງທີ່ມີຄວາມສຳຄັນເພີ່ມຂື້ນເລື້ອຍໆ ເນື່ອງຈາກວ່າໃນປະຈຸບັນ ໂລຊີຊີແອນມີຄວາມຊັບຊ້ອນເພີ່ມຂື້ນ ຈຶ່ງຈຳເປັນຕ້ອງມີວິສະວະກຳທີ່ຈະຄວບຄຸມແລະດຳເນີນການຜະລິດ ທີ່ມີປະສິດທິພາບ ສະມາດວັດຜົນໄດ້ ແລະສາມາດກວດຫາຂໍ້ຜິດພາດພ້ອມສາເຫດໄດ້ ຢ່າງສະດວກແລະວ່ອງໄວ ເພື່ອໃຫ້ສາມາດປັງປຸງແກ້ໄຂໂລຊີຊີແອນຕັ້ງແຕ່ຢູ່ໃນລະວ່າງການຜະລິດໄດ້.

ໝວດ:ຄອມພິວເຕີ
ດີອົດ

**ດີອົດ** () ຫຼື **ໄດໂອດ** () ແມ່ນອຸປະກອນເອເລັກຕະໂລນິກຊະນິດສອງຂັ້ວ ເຊິ່ງອອກແບບແລະຄວບຄຸມທິດທາງການໄຫຼຂອງປະຈຸໄຟຟ້າ ມັນຈະຍອມໃຫ້ກະແສໄຟຟ້າໄຫຼໃນທິດທາງດຽວ ແລະກັ້ນການໄຫຼໃນທິດທາງກົງກັນຂ້າມ. ເມື່ອກ່າວເຖິງດີອົດ ມັກຈະໝາຍເຖິງດີອົດເຊິ່ງເຮັດມາຈາກສານກຶ່ງໂຕນຳ (Semiconductor diode) ເຊິ່ງກໍແມ່ນຜະລຶກຂອງສານກຶ່ງໂຕນຳທີ່ຕໍ່ກັນໄດ້ຂັ້ວທາງໄຟຟ້າສອງຂັ້ວ. ສ່ວນດີອົດແບບຫຼອດສຸນຍາກາດ (Vacuum tube diode) ຖືກໃຊ້ສະເພາະທາງໃນເຕັກໂນໂລຊີໄຟຟ້າແຮງສູງບາງປະເພດ ເປັນຫຼອດສຸນຍາກາດທີ່ປະກອບດ້ວຍຂັ້ວເອເລັດຕະໂລນິກສອງຂັ້ວ ເຊິ່ງແມ່ນແຜ່ນໂຕນຳ (plate) ແລະກາຕົດ (cathode).
## ອ້າງອີງ 
;ບັນນານຸກົມ
* Tooley, Mike (2012). *Electronic Circuits: Fundamentals and Applications, 3rd Ed.*. Routlege. p. 81. ISBN 1-136-40731-6.
* 

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ 
*Diodes and Rectifiers - Chapter on All About Circuits
*Structure and Functional Behavior of PIN Diodes  - PowerGuru

ໝວດ:ດີອົດ
ໝວດ:ອຸປະກອນເອເລັກຕະໂລນິກ
ຕາກດີກະລາດາ

**ຕາກດີກະລາດາ** (ຝະລັ່ງ, ຊື່ທາງວິທະຍາສາດ: Tardigrada, ) ຫຼື **ໝີນ້ຳ** (, ) ເປັນຈຸລະສັດຊະນິດນຶ່ງ ມີຂະໜາດນ້ອຍ ເຊິ່ງເປັນສັດທີ່ສາມາດເຫັນໄດ້ໃນກ້ອງຈຸລະທັດເທົ່ານັ້ນ ອາໄສຢູ່ໃນນ້ຳ ມີແປດຂາ. ຈຳແໜກຢູ່ໃນຟີລຳຊື່ດຽວກັນ.
## ອ້າງອີງ 
;ບັນນານຸກົມ
*Budd, G.E. (2001). "Tardigrades as 'stem-group arthropods': the evidence from the Cambrian fauna". *Zool. Anz* 240 (3–4): 265–279. doi:10.1078/0044-5231-00034.
*Copley, Jon (1999-10-23). "Indestructible". *New Scientist* (2209). Retrieved 2010-02-06
*Rampelotto, P. H. (2010). Resistance of microorganisms to extreme environmental conditions and its contrbution to Astrobiology. *Sustainability*, 2, 1602-1623.

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ 
*Tardigrada Newsletter
*Tardigrades – Pictures and Movies
*The Edinburgh Tardigrade project 
*NJ Tardigrade Survey 
*Tardigrades (English/German)
*The incredible water bear!
*Tardigrade Reference Center 
*Tardigrades in space

*
ສັດປີກ

**ສັດປີກ** ຫຼື **ນົກ** (ລວມເຖິງ ໄກ່, ເປັດ, ຫ່ານ, ໄກ່ຟ້າ, ຫົງ) ຈັດຢູ່ໃນຟີລຳສັດມີແກນສັນຫຼັງ ຊັ້ນ *Aves* ( ໝາຍເຖິງ ນົກ) ໂດຍມີລັກສະນະທົ່ວໄປແມ່ນ ເປັນສັດທະວິບາດ ເລືອດອຸ່ນ ອອກລູກເປັນໄຂ່ ລະຍາງຄູ່ໜ້າປ່ຽນແປງໄປເປັນປີກ ມີຂົນນົກ ແລະມີດູກເຊິ່ງເບົາ.

ໃນປັດຈຸບັນທົ່ວໂລກມີນົກຢູ່ປະມານ 8,800 ຫາ 9,800 ຊະນິດ (ຕາມການຈັດອະນຸກົມວິທານທີ່ຕ່າງກັນ) ເຊິ່ງນັບວ່ານົກເປັນຊັ້ນຂອງສັດມີດູກສັນຫຼັງທີ່ມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍຫຼາຍທີ່ສຸດ ໃນບັນດາຊັ້ນຂອງສັດມີດູກສັນຫຼັງທັງຫຼາຍທີ່ອາໄສຢູ່ເທິງພື້ນດິນ. ຄວາມຫຼາກຫຼາຍຂອງນົກນັບເນື່ອງໄປຕັ້ງແຕ່ໃນເລື່ອງຂອງຂະໜາດໂຕ ສີສັນ ສຽງຮ້ອງ ອາຫານການກິນ ແລະຖິ່ນທີ່ຢູ່ອາໄສ.

ນົກເປັນສັດເຊິ່ງມີຄວາມສຳຄັນຫຼາຍທັງຕໍ່ລະບົບນິເວດແລະຕໍ່ຊີວິດມະນຸດ. ຄວາມສຳພັນລະຫວ່າງຄົນກັບນົກເປັນໄປຢ່າງແໜ້ນແຟ້ນ ແລະການເກື້ອກູນກັນລະຫວ່າງນົກກັບສັບພະສິ່ງຕ່າງໆ ຕາມທຳມະຊາດກໍເປັນໄປຢ່າງແນບແໜ້ນ. ຄັນບໍ່ມີນົກ ຄືຊິເປັນເລື່ອງຍາກທີ່ຈະຈິນຕະນາການເຖິງການດຳລົງຢູ່ຕໍ່ໄປຂອງຊີວະພາກໃບນີ້.

## ອ້າງອີງ 
;ບັນນານຸກົມ
*Brands, Sheila (14 August 2008). "Systema Naturae 2000 / Classification, Class Aves". *Project: The Taxonomicon*. Retrieved 11 June 2012.
*del Hoyo, Josep; Andy Elliott and Jordi Sargatal (1992). *Handbook of Birds of the World, Volume 1: Ostrich to Ducks*. Barcelona: Lynx Edicions. ISBN 84-87334-10-5.
*Pascal Godefroit, Andrea Cau, Hu Dong-Yu, François Escuillié, Wu Wenhao and Gareth Dyke (2013). "A Jurassic avialan dinosaur from China resolves the early phylogenetic history of birds". *Nature*. in press (7454): 359.

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ 
*Avibase —The World Bird Database
*Birdlife International—Dedicated to bird conservation worldwide; has a database with about 250,000 records on endangered bird species.
*Bird biogeography 
*Birds and Science  from the National Audubon Society
*Cornell Lab of Ornithology
ໝວດ:ສັດມີແກນສັນຫຼັງ
ໝວດ:ສັດປີກ
ໝວດ:ນົກ
ແມ່ນ້ຳອາມາຊົນ

**ແມ່ນ້ຳອາມາຊົນ, ບາງເທື່ອສະກົດເປັນ ອາເມຊອນ ຫຼື ອາມາຊອນ** (; ; ) ແມ່ນແມ່ນ້ຳໃນທະວີບອາເມລິກາໃຕ້ ມີຕົ້ນກຳເນີດຢູ່ປະເທດເປລູ ແລະໄຫຼອອກມະຫາສະໝຸດຢູ່ປະເທດບຣາຊີນ ມີຄວາມຍາວທັງສິ້ນປະມານ 6.992,6 ກິໂລແມັດ ແມ່ນແມ່ນ້ຳສາຍທີ່ຍາວທີ່ສຸດເປັນອັນດັບສອງຂອງໂລກຮອງຈາກແມ່ນ້ຳນີນ ແລະຍັງແມ່ນແມ່ນ້ຳເຊິ່ງມີປາກແມ່ນ້ຳກວ້າງທີ່ສຸດໃນໂລກ ເຊິ່ງຢູ່ບໍລິເວນທາງເໜືອຂອງບະເລຊິນ. ແມ່ນ້ຳອາມາຊົນແມ່ນແມ່ນ້ຳສາຍທີ່ມີປໍລິມານນ້ຳຫຼາຍທີ່ສຸດ. ປໍລິມານນ້ຳທີ່ໄຫຼອອກຍັງມະຫາສະໝຸດອັດລັງຕິກຫຼາຍເຖິງ 300,000 ກູບແມັດຕໍ່ວິນາທີໃນລະດູຝົນ.

## ສັດນ້ຳໃນແມ່ນໍ້າອາເມຊອນ 
ນັກວິທະຍາສາດຄາດຄະເນວ່າອ່າງນ້ຳອາເມຊອນແມ່ນເປັນບ່ອນຢູ່ອາໄສຂອງພຶດ ແລະ ພັນສັດຕ່າງກວມເອົາ 10 ເປີເຊັນຂອງໂລກ ເຊິ່ງປະກອບດ້ວຍປານ້ຳຈືດປະມານ 2,406 ຊະນິດ, ນົກ 1,300 ຊະນິດ, ສັດເຄິ່ງບົກເຄິ່ງນ້ຳ 427 ຊະນິດ, ສັດລ້ຽງລູກດ້ວຍນົມ 425, ສັດເລືອຄານ 371, ແລະແມງໄມ້ຕ່າງໆເປັນລ້ານໆຊະນິດ

## ອ້າງອີງ 
### ບັນນານຸກົມ 
*Smith, Nigel J.H. (2003). ''Amazon Sweet Sea: Land, Life, and Water at the River's Mouth.* University of Texas Press. pp. 1–2. ISBN 978-0-292-77770-5.
* Tom Sterling: *Der Amazonas.'' Time-Life Bücher 1979, 7th German Printing, p. 19
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ 
* Bibliography on Water Resources and International Law Peace Palace Library
* Information on the Amazon from Extreme Science 
* A photographic journey up the Amazon River from its mouth to its source
* Amazon Alive: Light & Shadow documentary film about the Amazon river 
* Amazon River Ecosystem
* Research on the influence of the Amazon River on the Atlantic Ocean at the University of Southern California 
ມ່ແນ້ຳອາມາຊົນ
ອາມາຊົນ
ອາມາຊົນ
ອາມາຊົນ
ປະໂລແວງ

**ປະໂລແວງ** () ແມ່ນເມືອງທີ່ຢູ່ໃນແຂວງແຊເນມາກໃນແຄວ້ນອີນ-ເດີ-ຟະລັງທາງຕອນກາງຄ່ອນໄປທາງເໜືອຂອງປະເທດຝະລັ່ງ. ປະໂລແວງແມ່ນເມືອງຂອງງານເທສະການຂອງຍຸກກາງເຊິ່ງໄດ້ຮັບການຂຶ້ນທະບຽນເປັນມໍລະດົກໂລກໂດຍອົງການຢູເນສະໂກໃນປີ ຄ.ສ. 2001.

## ອ້າງອີງ 
;ບັນນານຸກົມ
* Digest, The Reader's (1978). ''The world's last mysteries.'' Montréal: Reader's Digest. p. 303. ISBN 089577044X.
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ 
* City council website  
* Champagne and Brie in Medieval History of Navarre
* http://www.provins.net/ 
* http://www.provins.org/ 
* http://www.provins-medieval.com/   
* Provins photos   
*1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région)  
* Ameller Dubois and Associates, architects of the Provins police station  
*French Ministry of Culture list for Provins 
*Map of Provins on Michelin  
ໝວດ:ມໍລະດົກໂລກໃນປະເທດຝະລັ່ງ
ໝວດ:ເມືອງໃນແຂວງແຊເນມາກ
ລົດພະລັງງານໄຟຟ້າ

**ລົດພະລັງງານໄຟຟ້າ** (, ) ແມ່ນລົດເຊິ່ງຂັບເຄື່ອນດ້ວຍໂມເຕີໄຟຟ້າໂດຍໃຊ້ພະລັງງານໄຟຟ້າເຊິ່ງເກັບຢູ່ໃນບັດເຕລີຫຼືອຸປະກອນເກັບພະລັງງານໄຟຟ້າແບບອື່ນໆ ແລະດ້ວຍຂໍ້ດີຂອງໂມເຕີໄຟຟ້າທີ່ໃຫ້ແຮງບິດໄດ້ທັນທີເຮັດໃຫ້ລົດພະລັງງານໄຟຟ້າມີອັດຕາເພີ່ມຄວາມໄວທີ່ຮຽບແລະໄວວາ.
## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
*Michael H. Westbrook."The Electric and Hybrid Electric Car", The Institution of Mechanical Engineers, 2001, London & SAE, USA. ISBN 0-7680-0897-2
## ອ່ານຕື່ມ 
* Witkin, Jim. Building Better Batteries for Electric Cars,   *The New York Times*, March 31, 2011, p. F4. Published online March 30, 2011. Discusses batteries and lithium ion battery.
* Application of Life-Cycle Assessment to Nanoscale Technology: Lithium-ion Batteries for Electric Vehicles, U.S. Environmental Protection Agency, April 2013.

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
* eGallon Calculator: Compare the costs of driving with electricity, U.S. Department of Energy
* Global EV Outlook 2013 - Understanding the Electric Vehicle Landscape to 2020, International Energy Agency (IEA), April 2013
*NHTSA Interim Guidance Electric and Hybrid Electric Vehicles Equipped with High Voltage Batteries - Vehicle Owner/General Public 
*NHTSA Interim Guidance Electric and Hybrid Electric Vehicles Equipped with High Voltage Batteries - Law Enforcement/Emergency Medical Services/Fire Department 
* NOW on PBS investigates if electric cars will bring a new global climate change plan 
* Plug-in Electric Vehicles: Challenges and Opportunities, American Council for an Energy-Efficient Economy, June 2013
* Shade's of Green - Electric Car's Carbon Emissions Around the Globe, Shrink that Footprint, February 2013.
ໝວດ:ລົດ
ໝວດ:ລົດພະລັງງານໄຟຟ້າ
ກະໂລໂມຊົມ

**ກະໂລໂມຊົມ** (ອັງກິດ, ຝະລັ່ງ: chromosome) ແມ່ນບ່ອນຢູ່ຂອງແຊນ ເຊິ່ງເຮັດໜ້າທີ່ຄວບຄຸມແລະຖ່າຍທອດຂໍ້ມູນ ກ່ຽວກັບ ລັກສະນະທາງພັນທຸກຳຕ່າງໆ ຂອງສິ່ງມີຊີວິດ ເຊັ່ນ ລັກສະນະຂອງເສັ້ນຜົມ ລັກສະນະດວງຕາ ເພດ ແລະ ຜິວ ຯລຯ.
## ອ້າງອີງ 
;ບັນນານຸກົມ
*Mayr, E. (1982). *The growth of biological thought.* Harvard. p. 749.
*Paux E, Sourdille P, Salse J, et al. (2008). "A Physical Map of the 1-Gigabase Bread Wheat Chromosome 3B". *Science 322* (5898): 101–104. doi:10.1126/science.1161847. PMID 18832645.
*Pellicer J, Fay M F and Leitch I J (2010). "The largest eukaryotic genome of them all?". *Botanical Journal of the Linnean Society 164: 10–15.* doi:10.1111/j.1095-8339.2010.01072.x.
*Wilson, E.B. (1925). *The Cell in Development and Heredity*, Ed. 3. Macmillan, New York. p. 923.
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ 
* An Introduction to DNA and Chromosomes from HOPES: Huntington's Outreach Project for Education at Stanford
* Chromosome Abnormalities at AtlasGeneticsOncology
* What Can Our Chromosomes Tell Us? , from the University of Utah's Genetic Science Learning Center
* Try making a karyotype yourself , from the University of Utah's Genetic Science Learning Center
* Kimballs Chromosome pages
* Chromosome News from Genome News Network
* Eurochromnet , European network for Rare Chromosome Disorders on the Internet
* Ensembl.org, Ensembl project, presenting chromosomes, their genes and syntenic loci graphically via the web
* Genographic Project
* Home reference on Chromosomes from the U.S. National Library of Medicine
* Visualisation of human chromosomes and comparison to other species
* Unique - The Rare Chromosome Disorder Support Group Support for people with rare chromosome disorders
ໝວດ:ກະໂລໂມຊົມ
ໝວດ:ຊີວະສາດ
ໝວດ:ພັນທຸສາດ
ຍານພາຫະນະ

[300px|thumbnail|right|[ລົດເມແມ່ນຍານພາຫະນະນຶ່ງເຊິ່ງມີຄຳສຳຄັນຕໍ່ການຂົນສົ່ງມວນຊົນ.]]
**ຍານພາຫະນະ** (, ) ໝາຍເຖິງ ວັດຖຸຫຼືສິ່ງປະດິດເຊິ່ງບໍ່ແມ່ນສິ່ງມີຊີວິດເຊິ່ງສາມາດເຄື່ອນຍ້າຍຂົນສົ່ງໄປໄດ້. ຍານພາຫະນະສ່ວນໃຫຍ່ສ້າງຂຶ້ນໂດຍມະນຸດ ແມ່ນ ລົດຖີບ ລົດ ລົດຈັກ ລົດໄຟ ເຮືອ ແລະຍົນ ຯລຯ ຫຼື ບໍ່ໄດ້ສ້າງຂຶ້ນໂດຍມະນຸດແຕ່ສາມາດເຄື່ອນຍ້າຍຂົນສົ່ງໄປໄດ້ ເຊັ່ນ ພູນ້ຳກ້ອນຫຼືທ່ອນຊຸງລອຍນ້ຳ ຯລຯ.

ຍານພາຫະນະສາມາດຊັກຈູງໂດຍສັດ ເຊັ່ນ ລົດມ້າຫຼືກວຽນທຽມງົວ. ຢ່າງໃດກໍດີ ໂຕສັດເອງນັ້ນກໍບໍ່ໄດ້ເອີ້ນວ່າເປັນຍານພາຫະນະ ເຊິ່ງລວມໄປເຖິງມະນຸດທີ່ເຄື່ອນຍ້າຍຂົນສົ່ງມະນຸດນຳກັນເອງ (ຄົນອູ້ມຄົນ) ກໍບໍ່ໄດ້ເອີ້ນວ່າເປັນຍານພາຫະນະ ແຕ່ສັດແລະມະນຸດເຫຼົ່ານັ້ນຈະເອີ້ນວ່າເປັນ ພາຫະນະ (ບໍ່ມີຄຳວ່າ ຍານ).

## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
* McGrail, Sean (2001). *Boats of the World.* Oxford, UK: Oxford University Press. p. 431. ISBN 0-19-814468-7.
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ 
* Green Vehicle Guide
* Strangest Vehicles In The World
* Council Directive 70/156/EEC, about Type-approval of motor vehicles and their trailers.
* Council Directive 80/1267/EEC: Amendment of Directive 70/156/EEC
* Council Directive 80/1268/EEC Fuel consumption of motor vehicles.
* EU Motor Vehicle Type Approval .

*
ໝວດ:ການຂົນສົ່ງ