open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ປະເທດໄຊປຣັດ

**ໄຊປຣັດ** (; ; ) ຫຼື ຊື່ຢ່າງເປັນທາງການແມ່ນ **ສາທາລະນະລັດໄຊປຣັດ** (; ; ) ເປັນເກາະທີ່ມີຂະໜາດໃຫຍ່ເປັນອັນດັບທີ 3 ໃນທະເລເມດິເຕີເຣນຽນທາງຕາເວັນອອກ ຢູ່ພາກໃຕ້ຂອງປະເທດຕວັກກີ 44 ໄມລ໌ ຢູ່ທາງຕາເວັນຕົກຂອງຂອງແຄມຝັ່ງປະເທດຊີຣີປະມານ 64 ໄມລ໌ ແລະ ຫ່າງຈາກເກາະໂຣດ ແລະ ເກາະຄາຣປາທອສ ທາງຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ຂອງເກຣັກ 240 ໄມລ໌. ໄຊປຣັດເປັນໜຶ່ງໃນຈຸດໝາຍປາຍທາງໃນທະເລເມດິເຕີເຣນຽນທີ່ນັກທ່ອງທ່ຽວນິຍົມໄປຫຼາຍທີ່ສຸດ ໂດຍມີຈຳນວນນັກທ່ອງທ່ຽວປະມານ 2.4 ລ້ານຄົນຕໍ່ໄປ.

ໄຊປຣັດໄດ້ຮັບເອກະລາດຈາກການເປັນອານານິຄົມຈາກສະຫະລາຊະອານາຈັກ ເມື່ອປີ 1960 ແລະ ເປັນປະເທດສະມາຊິກໃນເຄືອຈັກກະພົບໃນປີ 1961.

## ເບິ່ງຕື່ມ 
* ຕາເວັນອອກກາງ
* ຕາເວັນອອກໃກ້
* ເອີຣົບໃຕ້

## ໝາຍເຫດ 
## ອ້າງອີງ 
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ 
* 
* Timeline of Cyprus by BBC
* Cyprus  from *UCB Libraries GovPubs*
* Cyprus information from the United States Department of State includes Background Notes, Country Study and major reports
* 
* Cyprus profile from the BBC News
* The UN in Cyprus
* Cypriot Pottery, Bryn Mawr College Art and Artifact Collections

;ລັດຖະບານ
* Cyprus High Commission Trade Centre – London 
* Cypriot Diaspora Project 
* Republic of Cyprus – English Language 
* Constitution of the Republic of Cyprus 
* Press and Information Office 
* Annan Plan at annanplan.com
* Chief of State and Cabinet Members 
* Cyprus Elections to European Parliament 

;ການທ່ອງທ່ຽວ
* Read about Cyprus on visitcyprus.com  – the official travel portal for Cyprus
* AroundCyprus.net – Interactive virtual guide featuring attractions and activities on the island 
* Cyprus informational portal and open platform for contribution of Cyprus-related content – www.Cyprus.com

;ສິ່ງພິມຢ່າງເປັນທາງການ
* The British government's Foreign Affairs Committee report on Cyprus.
* Letter by the President of the Republic, Mr Tassos Papadopoulos, to the UN Secretary-General, Mr Kofi Annan, dated 7 June, which circulated as an official document of the UN Security Council 
* Legal Issues arising from certain population transfers and displacements on the territory of the Republic of Cyprus in the period since 20 July 1974 
* Address to Cypriots by President Papadopoulos (FULL TEXT) 
* The Republic of Cyprus Press and Information Office, Aspects of the Cyprus Problem 
* European Court of Human Rights Case of Cyprus v. Turkey (Application no. 25781/94) 
* 
* 
* Official Cyprus Government Web Site 
* Embassy of Greece, USA – Cyprus: Geographical and Historical Background 

ຊ

ຊ
ໝວດ:ເກາະໃນທະເລເມດິເຕີເຣນຽນ
ຊ
ຊ
ຊ
ແຊັກ

**ແຊັກ** ອາກໝາຍເຖິງ
* ພາສາແຊັກ
* ສາທາລະນະລັດແຊັກ
ປະເທດການາດາ

**ການາດາ**  (ອັງກິດ ແລະ , , ) ເປັນປະເທດໃນທະວີບອາເມຣິກາເໜືອ ຕິດກັບສະຫະລັດອາເມຣິກາ ເປັນປະເທດທີ່ມີທີ່ຕັ້ງຢູ່ທາງເໜືອຫຼາຍທີ່ສຸດຂອງໂລກ ແລະ ມີຂະໜາດໃຫຍ່ເປັນອັນດັບທີສອງຂອງໂລກ ປັດຈຸບັນການາດາໃຊ້ລະບອບການປົກຄອງແບບປະຊາທິປະໄຕໂດຍມີພະມະຫາກະສັດເປັນປະມຸກ ໂດຍແມ່ນ ສົມເດັດພະເຈົ້າ Charles III ເປັນພະມະຫາກະສັດ (ໝາຍເຫດ : ພະອົງດຽວກັບພະມະຫາກະສັດສະຫະລາຊະອານາຈັກ ແຕ່ໂດຍລັດຖະທຳມະນູນແລ້ວຖືວ່າເປັນຄົນລະຕຳແໜ່ງ)

ດິນແດນທີ່ເປັນປະເທດການາດາໃນປັດຈຸບັນໃນອະດີດມີຜູ້ຢູ່ອາໄສຢູ່ແລ້ວເປັນຊົນພື້ນເມືອງຫຼາກຫຼາຍໃນກຸ່ມ  ໃນຕອນຕົ້ນຂອງຄຣິດສະຕະວັດທີ 15 ນັກສຳຫຼວດເດີນທາງຊາວອັງກິດ ແລະ ຝຣັ່ງ ໄດ້ເຂົ້າມາສຳຫຼວດ ແລະ ຕໍ່ມາໄດ້ຕັ້ງຖິ່ນຖານຢູ່ເທິງຊາຍຝັ່ງມະຫາສະໝຸດອັດລັງຕິກ ໃນປີ 1763 ຝຣັ່ງໄດ້ຍອມສູນເສຍອານານິຄົມເກືອບທັງໝົດໃນທະວີບອາເມຣິກາເໜືອຫຼັງຈາກສົງຄາມເຈັດປີ ໃນປີ 1867 ມີ​ການ​ໂຮມ​ເຂົ້າ​ເປັນ​ອານາ​ນິຄົມ​ຂອງ​ອັງກິດ​ 3 ແຫ່ງຂຶ້ນ ແລະ ປະເທດການາດາກໍແມ່ຮກຳເນີດຂຶ້ນໃນຮູບແບບຂອງເຂົດການປົກຄອງຂອງລັດຖະບານກາງປະກອບດ້ວຍ 4 ລັດ ແລະ ນີ້ກາຍເປັນຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງການເພີ່ມຈຳນວນຂຶ້ນຂອງລັດ ແລະ ດິນແດນຕ່າງໆ ແລະ ຂະບວນການໄດ້ຮັບອຳນາດປົກຄອງຕົນເອງຈາກສະຫະລາຊະອານາຈັກ ລັດຖະບັນຍັດຂອງເວສມິນສະເຕີໃນປີ 1931 ໄດ້ເພີ່ມອຳນາດປົກຄອງຕົນເອງ ແລະ ເປັນຜົນໃຫ້ເກີດພະລາຊະບັນຍັດການາດາໃນປີ 1982 ເຊິ່ງມີຜົນໃຫ້ການາດາຕັດ​ຂາດ​ຈາກ​ການ​ເພິ່ງ​ພາ​ອາ​ໄສ​ໂດຍ​ກົງ​ຂອງ​ລັດ​ຖະ​ສະ​ພາ​ອັງ​ກິດ.

ປະເທດການາດາ ປະກອບດ້ວຍລັດ 10 ລັດ ແລະ ດິນແດນ 3 ແຫ່ງ ແລະ ປົກຄອງໃນລະບອບລາຊາທິປະໄຕພາຍໃຕ້ລັດຖະທຳມະນູນ ໂດຍມີ ສົມເດັດພະເຈົ້າ Charles III ເປັນພຣະປະມຸກສູງສຸດ ການາດາເປັນປະເທດທີ່ໃຊ້ພາສາທາງການ 2 ພາສາທັງໃນລະດັບປະເທດ ແລະ ໃນລັດນິວບຣັນສະວິກ ພາສາທາງການ 2 ພາສາແມ່ນ ພາສາອັງກິດ ແລະ
ພາສາຝຣັ່ງ ແລະ ມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍທາງດ້ານວັດທະນະທຳ ການາດາເປັນປະເທດທີ່ມີຄວາມກ້າວໜ້າທາງດ້ານເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ເປັນປະເທດອຸດສາຫະກຳ ມີເສດຖະກິດທີ່ຫຼາກຫຼາຍ ເຊິ່ງເພິ່ງພາຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດທີ່ອຸດົມສົມບູນ ແລະ ເພິ່ງພາການຄ້າຂາຍ ໂດຍສະເພາະສະຫະລັດອາເມຣິກາເຊິ່ງເປັນປະເທດທີ່ການາດາມີຄວາມສຳພັນອັນດົນນານ ແລະ ສະຫຼັບຊັບຊ້ອນ

## ພູມສາດ 
ບ່ອນຕັ້ງ ທິດເໜືອຈົດມະຫາສະໝຸດອາກຕິກ ທິດໃຕ້ຈົດສະຫະລັດອາເມລິກາ ທິດຕາເວັນອອກຈົດມະຫາສະໝຸດອັດລັງຕິກ ທິດຕາເວັນຕົກຈົດມະຫາສະໝຸດປາຊີຟິກແລະລັດອາລາສະກາຂອງສະຫະລັດອາເມລິກາ.
## ປະຊາກອນສາດ 
ປະເທດການາດາມີປະຊາກອນປະມານ 34,834,841 ຄົນ (ກວດສອບເມື່ອປີ ຄ.ສ. 2014).
### ພາສາ 
ປະເທດການາດາມີພາສາລັດຊະການ 2 ພາສາ ແມ່ນ ພາສາອັງກິດ ແລະ ພາສາຝະລັ່ງ ໂດຍມີຜູ້ເວົ້າພາສາອັງກິດປະມານ 58.7% ແລະພາສາຝະລັ່ງປະມານ 22% ນອກເໜືອຈາກນີ້ປະຊາກອນຍັງເວົ້າພາສາປັນຈາບີປະມານ 1.4%, ພາສາອິຕາລີປະມານ 1.3%, ພາສາແອສະປາໂຍນປະມານ 1.3%, ພາສາເຢຍລະມັນປະມານ 1.3%, ພາສາຈີນກວາງຕຸ້ງປະມານ 1.2%, ພາສາຕາກາລັອກປະມານ 1.2%, ພາສາອາລັບປະມານ 1.1%, ແລະ ພາສາອື່ນ ໆ ລວມປະມານ 10.5% (ກວດສອບເມື່ອປີ ຄ.ສ. 2011).

## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ປະເທດການາດາ
ປະເທດລັດເຊຍ

**ລັດເຊຍ** (ອັງກິດ: Russia; ຣັດເຊຍ: Росси́я, ອອກສຽງ [rɐˈsʲijə] ( ຟັງເສີຍງ)) ມີຊື່ເປັນທາງການວ່າ **ສະຫະພັນທະລັດລັດເຊຍ** (ອັງກິດ: Russian Federation; ຣັດເຊຍ: Росси́йская Федера́ция, [rɐˈsʲijskəjə fʲɪdʲɪˈratsɨjə]) ເປັນປະເທດໃນເອີເຣເຊຍເໜືອ ແລະເປັນປະເທດໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນໂລກ ກວ່າ 10,000,000 ຕາລາງກິໂລແມັດ ຄອບຄຸມພື້ນທີ່ທີ່ສາມາດອາໄສຂອງໂລກເຖິງໜຶ່ງໃນແປດ ຣັດເຊຍຍັງເປັນຊາດທີມີປະຊາກອນຫຼາຍທີສຸດອັນດັບ 9 ຂອງໂລກ ໂດຍມີປະຊາກອນ 143 ລ້ານຄົນ

ເມືອງທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນປະເທດແມ່ນ ມອສໂກ, ເຊນປີເຕີສເບີກ, ຄາຊານ, ຄຣາສໂນດາ ແລະ ວອນໂກກຣາດ

ຣັດເຊຍປົກຄອງດ້ວຍລະບອບສະຫະພັນສາທາລະນະລັດກຶ່ງປະທານນາທິບໍດີ ປະກອບດ້ວຍ 83 ເຂດການປົກຄອງ ໄລ່ຈາກທິດຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອເຖິງທິດຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ຣັດເຊຍມີພົມແດນຕິດກັບນອກແວ ແຟັງລັງ ແອັສໂຕເນຍ ລັດເວຍ ລິຕົວເນຍ ແລະໂປໂລຍ (ທັງສອງຜ່ານມົນທົນຄາລິນິນກຣາດ) ເບລາຣຸສ ອູແກຣນ ຈໍຣ໌ເຈຍ ອາເຊີໄບຈານ ຄາຊັກສະຖານ ຈີນ ມົງໂກເລຍແລະເກົາຫລີເໜືອ ນອກຈາກນີ້ຍັງມີພົມແດນທາງທະເລຕິດກັບຍີ່ປຸ່ນໂດຍທະເລໂອຄົດສກ໌ ແລະສະຫະລັດອາເມຣິກາໂດຍຊ່ອງແຄບແບຣິງ ອານາເຂດຂອງຣັດເຊຍກິນອາຊີເໜືອທັງໝົດແລະ 40% ຂອງເອີຣົບ ແຜ່ຂ້າມເກົ້າເຂດເວລາແລະມີສິ່ງແວດລ້ອມທໍລະນີສັນຖານຫຼາຍຫຼາຍ

ຣັດເຊຍມີຊັບພະຍາກອນແຮ່ທາດ ແລະ ພະລັງງານສຳຮອງໃຫຍ່ທີສຸດໃນໂລກ ແລະເປັນຜູ້ຜະລິດກ໊າສທຳມະຊາດອັນດັບໜຶ່ງຂອງໂລກ ເຊັ່ນດຽວກັບເປັນຜູ້ຜະລິດນຳມັນອັນດັບໜຶ່ງຂອງໂລກ ຣັດເຊຍມີປ່າໄມ້ສຳຮອງໃຫຍ່ທີສຸດໃນໂລກແລະ ທະເລສາບໃນຣັດເຊຍບັນຈຸນ້ຳຈືດປະມານໜຶ່ງໃນສີ່ຂອງໂລກ

ຣັດເຊຍ ຕັ້ງຢູ່ໃນສອງທະວີບຄື: ເອີລົບຕະວັນຕົກ ແລະທະວີບອາຊີ.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ລັດເຊຍ

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ 
ໝວດ:ປະເທດ
ໝວດ:ອາຊີ
ໝວດ:ເອີລົບ
ປະເທດໂຄໂຊໂວ

**ປະເທດໂຄໂຊໂວ ຫຼື ປະເທດໂກໂຊໂວ** ແມ່ນປະເທດນຶ່ງທີ່ຢູ່ໃນທະວີບເອີລົບ. ມີບາງປະເທດທີ່ຮັບຮອງ ແລະ ບາງປະເທດບໍ່ຮັບຮອງ.

## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
## ແຍກອອກມາຈາກ
— ປະເທດເຊີເບຍ

ໝວດ:ປະເທດໂກໂຊໂວ
ໝວດ:ປະເທດ
ໝວດ:ເອີລົບ
ປະເທດເລັກເຕນສະເຕນ

'''''' ແມ່ນປະເທດນຶ່ງທີ່ຢູ່ໃນທະວີບເອີລົບ.

## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:
ໝວດ:ປະເທດ
ໝວດ:ເອີລົບ
ປະເທດປາປົວນິວກີເນ

**ປະເທດປາປົວຊີນູແວນກິເນ** (, , ຕອກປິຊິນ: Papua Niugini) ມີຊື່ຢ່າງເປັນທາງການວ່າ **ລັດເອກະລາດປາປົວຊີນູແວນກີເນ** (}, , ຕອກປິຊິນ: Independen Stet bilong Papua Niugini, ) ແມ່ນປະເທດໃນໂອເຊອານີ ເປັນພື້ນທີ່ທາງຕາວັນອອກຂອງເກາະນູແວນກີເນ (ພື້ນທີ່ທາງຕາວັນຕົກເປັນຂອງແຂວງປາປົວຊີຂອງປະເທດອິນໂດເນເຊຍ) ຕັ້ງຢູ່ໃນບໍລິເວນຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້ຂອງມະຫາສະໝຸດປາຊີຟິກ ຢູ່ທາງເໜືອຂອງປະເທດອົດສະຕາລີ ແລະຢູ່ທາງຕາເວັນຕົກຂອງໝູ່ເກາະຊາໂລມົງ.

## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
* 

## ອ່ານຕື່ມ 
* Biskup, Peter, B. Jinks and H. Nelson. *A Short History of New Guinea*  (1970)
* Connell, John. *Papua New Guinea: The Struggle for Development* (1997) online
* Gash, Noel. *A Pictorial History of New Guinea* (1975)
*  Golson, Jack. *50,000 years of New Guinea history*  (1966)
*  Griffin, James. *Papua New Guinea: A political history* (1979)
* James, Paul. et al., *Sustainable Communities, Sustainable Development: Other Paths for Papua New Guinea* (2012)
* Knauft, Bruce M. *South Coast New Guinea Cultures: History, Comparison, Dialectic* (1993) excerpt and text search
* McCosker, Anne. *Masked Eden: A History of the Australians in New Guinea* (1998)
* Mckinnon, Rowan, et al. *Papua New Guinea & Solomon Islands* (Country Travel Guide) (2008) excerpt and text search
* Waiko. John. *Short History of Papua New Guinea*  (1993)
* Waiko, John Dademo. *Papua New Guinea: A History of Our Times*  (2003)
* Zimmer-Tamakoshi, Laura. *Modern Papua New Guinea* (1998) online

### ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນປະຖົມມະພູມ
*  Jinks, Brian, ed. *Readings in New Guinea history* (1973)
*  Tim Flannery ''Throwim' Way Leg: Tree-Kangaroos, Possums, and Penis Gourds* (2000) memoir excerpt and text search
* Malinowski, Bronislaw. * Argonauts of the Western Pacific: An Account of Native Enterprise and Adventure in the Archipelagoes of Melanesian New Guinea* (2002) famous anthropological account of the Trobriand Islanders; based on field work in 1910s online
* Visser, Leontine, ed. *Governing New Guinea: An Oral History of Papuan Administrators, 1950–1990* (2012)
* Whitaker, J.L. et al. eds. *Documents and readings in New Guinea history: Pre-history to 1889*  (1975)

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
; ລັດຖະບານ
* Prime Minister of Papua New Guinea 
* Chief of State and Cabinet Members 

; ຂໍ້ມູນທົ່ວໄປ
* 
* Papua New Guinea at *UCB Libraries GovPubs''.
* 
* 
* Papua New Guinea Business Directory
* PNG Links & Search incl. GoPNG & NGO links; Who's Who; Blogs, Forums, Factsheets, etc.
* Forecasts for Papua New Guinea Development

ໝວດ:ປະເທດປາປົວຊີນູແວນກີເນ
ປະເທດມອນເຕເນໂກຣ

**ມອນເຕເນໂກຣ** ( ອອກສຽງ:; ມອນເຕເນໂກຣ: *Crna Gora*/Црна Гора, ອອກສຽງ:, ມີຄວາມໝາຍວ່າ "ພູຜາສີດຳ") ເປັນປະເທດເອກະລາດຊຶ່ງຕັ້ງຢູ່ໃນເອີຣົບຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້ ມີອານາເຂດຕິດກັບທະເລເອເດຣຍຕິກແລະໂຄຼເອເຊຍທາງທິດຕາເວັນຕົກ ຕິດກັບບອສເນຍແລະເຮີເຊໂກວີນາທິດເໜືອ ຕິດກັບແຊັກບີທາງທິດຕາເວັນອອກ ແລະຕິດກັບອາລບານີທາງທິດໃຕ້ ມີພອດໂກຣິຊາເປັນເມືອງຫຼວງແລະເມືອງໃຫຍ່ທີສຸດໃນປະເທດ

ໃນອະດຮດ ມອນເຕເນໂກຣມີສະຖານະເປັນສາທາລະນະລັດໜຶ່ງໃນສະຫະພັນສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມຢູໂກສະລາເວັຍ ແລະຕໍ່ມາໄດ້ເປັນສ່ວນໜຶ່ງໃນສະຫະພາບການເມືອງຂອງແຊັກບີ-ມອນເຕເນໂກຣ ຫຼັງຈາກມີການລົງປະຊາມະຕິວັນທີ່ 21 ພຶດສະພາ ຄ.ສ. 2006 ມຶນເຕເນໂກຣກໍ່ໄດ້ປະກາດເອກະລາດໃນວັນທີ 3 ມິຖຸນາ ຄ.ສ. 2006 ຕາມລັດຖະທຳມະນູນສະບັບປັດຈຸບັນ ມອນເຕເນໂກຣໄດ້ຮັບການກຳນົດໃຫ້ເປັນบับ "ລັດປະຊາທິປະໄຕ ສະຫວັດດີການ ແລະສິ່ງແວດລ້ອມ"

## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:
ໝວດ:ປະເທດ
ໝວດ:ເອີລົບ
ປະເທດລິດຕົວນີ

border|right|263x263px

'*** (; ) ຫຼືຊື່ທາງການແມ່ນ **ສາທາລະນະລັດລິດຕົວນີ*' (; ) ແມ່ນປະເທດນຶ່ງທີ່ຕັ້ງຢູ່ພູມິພາກບານຕິກໃນທະວີບເອີລົບ. ລິດຕົວນີມີຊາຍແດນຕິດກັບລັດເວຍໄປທາງທິດເຫນືອ, ເບລາຣຸດຊີໄປທາງທິດຕາເວັນອອກ ແລະພາກໃຕ້, ໂປໂລຍໄປທາງທິດຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້, ແລະເຂດກາລິນິນກຣາດຂອງລັດເຊຍໄປທາງທິດຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້. ລິດຕົວນີມີເນື້ອທີ່ 65,300 ຕາລາງກິໂລແມັດ ແລະປະຊາກອນ 2.8 ລ້ານຄົນ. ນະຄອນຫຼວງແລະເມືອງທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດຂອງມັນແມ່ນວິນນິອຸສ.

## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:
ໝວດ:ປະເທດ
ໝວດ:ເອີລົບ
ປະເທດແຊັກບີ

'*** (ຫຼື **ເຊີເບຍ*') ຊື່ຢ່າງເປັນທາງການແມ່ນ ສາທາລະນະລັດເຊີເບຍ (), ເປັນປະເທດທີ່ບໍ່ມີຊາຍແດນຕິດກັບທະເລຕັ້ງຢູ່ໃນຈຸດຕັດກັນຂອງພາກຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ໃນທະວີບເອີຣົບກາງ, ໃນແຫຼມບານກັງແລະທົ່ງພຽງແພນໂນເນຍ ມີຊາຍແດນຕິດກັບຮົງກາຣີໄປທາງທິດເຫນືອ, ຣູມານີທາງທິດຕາເວັນອອກສຽງເຫນືອ, ບູນກາຣີໄປທາງທິດຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້, ມາເຊດວນເໜືອໄປທາງທິດໃຕ້, ກຣົວຊີ ແລະ ບົດສະນີ ແລະ ແຮກເຊໂກວິນາ ໄປທາງທິດຕາເວັນຕົກ, ແລະ ມົງເຕເນໂກຣ ໄປທາງທິດຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້ 

ເຊີ​ເບຍ​ອ້າງ​ເອົາ​ເຂດ​ຊາຍ​ແດນ​ອະ​ທິ​ປະ​ໄຕ​ກັບອານບານີຜ່ານ​ເຂດ​ທີ່​ຂັດ​ແຍ້​ງກັນ​ຂອງໂຄໂຊໂວ. ປະເທດເຊີເບຍມີປະຊາກອນປະມານ 6.6 ລ້ານຄົນ (ບໍ່ລວມໂຄໂຊໂວ), ນະຄອນຫຼວງແລະເມືອງທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດແມ່ນແບນເກຣດ

## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:ປະເທດເເຊັກບີ
ເ
ເ
ປະເທດໂມນາໂກ

**ໂມນາໂກ** () ມັນເປັນເມືອງ-ລັດໃນເອີຣົບຕາເວັນຕົກ ຕັ້ງຢູ່ໃນ French Riviera ໃນພາກໃຕ້ຂອງຝຣັ່ງ ມີຊາຍແດນຕິດກັບທະເລເມດີເຕີເຣນຽນ. ເປັນ​ປະ​ເທດ​ເອ​ກະ​ລາດ​ນ້ອຍ​ທີ່​ສຸດ​ອັນ​ດັບ​ສອງ​ໃນ​ໂລກ​. ມັນມີເນື້ອທີ່ພຽງແຕ່ 2.02 ຕາລາງກິໂລແມັດ, ແຕ່ເປັນພື້ນທີ່ທີ່ມີປະຊາກອນຫນາແຫນ້ນທີ່ສຸດໃນໂລກ. ໃນປີ 2018 ມີປະມານ 19,009 ຄົນຕໍ່ກິໂລແມັດ

ແຂວງທີ່ມີປະຊາກອນຫຼາຍທີ່ສຸດແມ່ນແຂວງມອນຕຶ-ຄາໂລ. ໂມນາໂກເປັນໜຶ່ງໃນບັນດາປະເທດທີ່ແພງແລະຮັ່ງມີທີ່ສຸດໃນໂລກ, ມີປະມານ 30 ເປີເຊັນຂອງປະຊາກອນເປັນມະຫາເສດຖີຫຼາຍຮ້ອຍລ້ານໂດລາ, ອີງຕາມການສຳຫຼວດໃນປີ 2014

ໂມນາໂກຖືກປົກຄອງເປັນລະບອບຮາຊາທຶປະໄຕ ໂດຍ ເຈົ້າຊາຍອັນແບທີ 2 ຂອງລາດຊະວົງກີມິນດີເປັນ ປະມຸກລັດ, ສ່ວນໃຫຍ່ຂອງປະຊາກອນເວົ້າຝຣັ່ງແລະເປັນພາສາທາງການ. ນອກຈາກນີ້ຍັງມີສໍານຽງມອເນກັດ, ອຶຕາລີ ແລະພາສາອັງກິດ.

ໂມນາໂກໄດ້​ຮັບ​ການ​ຮັບ​ຮູ້​ຢ່າງ​ເປັນ​ທາງ​ການ​ວ່າ​ເປັນ​ເອ​ກກະ​ລາດ​ໃນ​ສົນ​ທິ​ສັນ​ຍາຝຮິ່ງ-ມອເນກັດ (Franco-Monegasque) ໃນປີ 1861, ເຂົ້າ​ເປັນ​ສະ​ມາ​ຊິກ​ຂອງ ສະຫະປະຊາຊາດໃນປີ 1993. ແຕ່​ການ​ປ້ອງ​ກັນ​ປະ​ເທດ​ແມ່ນ​ຢູ່​ພາຍ​ໃຕ້​ຄວາມ​ຮັບຜິດຊອບ​ຂອງ​ຝຣັ່ງ, ​ໂດຍ​ໂມ​ນາ​ໂກ​ມີ​ກຳລັງ​ປ້ອງ​ກັນ​ຕົນ​ເອງ​ພຽງ 2 ຄົນ.

ເສດຖະກິດຂອງໂມນາໂກໄດ້ຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຕັ້ງແຕ່ທ້າຍສະຕະວັດທີ 19, ຫຼັງຈາກການເປີດກາຊີໂນແຫ່ງທໍາອິດໃນ ມອນຕຶ-ຄາໂລແລະການກໍ່ສ້າງທາງລົດໄຟເຊື່ອມຕໍ່ເມືອງປາຣີດສ໌ ອາກາດອົບອຸ່ນ ທິວ​ທັດ​ທີ່​ສວຍ​ງາມ​  ແລະແຫຼ່ງບັນເທີງຂອງນັກພະນັນໄດ້ດູດເງິນຈໍານວນຫຼວງຫຼາຍຈາກນັກທ່ອງທ່ຽວ. ສ້າງ​ລາຍ​ຮັບ​ໃຫ້​ປະ​ເທດ​ຢ່າງ​ຫຼວງ​ຫຼາຍ

ປະຈຸບັນໂມນາໂກເປັນສູນກາງການທະນາຄານແລະໄດ້ສຸມໃສ່ການດໍາເນີນເສດຖະກິດການບໍລິການຂະຫນາດນ້ອຍແລະອຸດສາຫະກໍາ. ບໍ່ມີມົນລະພິດແລະມີມູນຄ່າເພີ່ມສູງ  ໂມນາໂກມີຊື່ສຽງຍ້ອນເປັນອານາເຂດພາສີຕໍ່າບໍ່ໄດ້ເສຍພາສີລາຍໄດ້. ມີພາສີທຸລະກິດຕໍ່າ ມັນຍັງເປັນຫນຶ່ງໃນສະຖານທີ່ສໍາລັບການແຂ່ງຂັນສູດຫນຶ່ງ, ບ້ານເກີດຂອງ Scuderia Ferrari ຄົນຂັບ Charles Lecare ແຂ່ງຂັນໃນ Ligue 1 ປະເທດຝຣັ່ງສົບຜົນສໍາເລັດຫຼາຍ. ປົກຄອງສູງສຸດຂອງລີກຫຼາຍຄັ້ງ.

ໂມນາໂກບໍ່ໄດ້ເປັນສະມາຊິກຂອງສະຫະພາບເອີຣົບຢ່າງເປັນທາງການ. ແຕ່ຮັບຮອງເອົາບາງນະໂຍບາຍຂອງສະຫະພາບເອີຣົບ ເຊັ່ນ ພາສີ ແລະຄົນເຂົ້າເມືອງ. ນາມມະຍົດເປັນເອີໂຣ, ໂມນາໂກໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມສະພາເອີຣົບ ໃນປີ 2004 ແລະເປັນສະມາຊິກຂອງອົງການສາກົນຂອງບັນດາປະເທດທີ່ເວົ້າພາສາຝຣັ່ງ.

## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:
ໝວດ:ປະເທດ
ໝວດ:ເອີລົບ
ທະວີບອາເມຣິກາໃຕ້

thumb|
thumb|
**ອາເມລິກາໃຕ້**（; ; ）ແມ່ນທະວີບທັງໝົດພາຍໃນຊີກໂລກໃຕ້ ແລະ ເກືອບທັງໝົດພາຍໃນຊີກໂລກຕາເວັນຕົກ. ມີປະຊາກອນທັງໝົດປະມານ 387.5 ລ້ານຄົນ (ກວດສອບເມື່ອປີ ຄ.ສ. 2011).

## ປະເທດແລະດິນແດນ 
ທະວີບອາເມລິກາໃຕ້ມີ 12 ປະເທດ ແລະ 3 ດິນແດນ ໂດຍມີດິນແດນຫຼັກ​ ໆ ແມ່ນ ໝູ່ເກາະມາລູອິນ, ໝູ່ເກາະກາລາປາກົດ, ແລະ ກຸຍຢານຝະລັ່ງ.
* ກຸຍຢານ (Guyana)
* ໂກລົມບີ (Colombia)
* ຈີເລ (Chile)
* ຊູຣີນາມ (Surinam)
* ບະເຣຊິນ (Brasil)
* ໂບລີວີ (Bolivia)
* ປາຣາກວາຍ (Paraguay)
* ເປຣູ (Perú)
* ເວເນຊູເອລາ (Venezuela)
* ອາກຊັງຕີນ (Argentina)
* ອູຣູກວາຍ (Uruguay)
* ເອກົວເຕີ (Ecuador)

ໝວດ:ທະວີບ
ໝວດ:ອາເມລິກາໃຕ້
ປະເທດຕູຣາເຄຍ

**ຕຸຣກີ** ຫຼື **ທືລະຄີເຢ** (Türkiye) ແມ່ນປະເທດໃນທະວີບເອີລົບ ແລະອາຊີ. ມີຊື່ຢ່າງເປັນທາງການວ່າ **ສາທາລະນະລັດຕຸຣກີ** (; ) ແມ່ນສາທາລະນະລັດລະບົບລັດຖະສະພາໃນເອີລາຊີ ພື້ນທີ່ສ່ວນຫຼາຍຕັ້ງຢູ່ໃນອາຊີຕາເວັນຕົກ ໂດຍມີສ່ວນໜ້ອຍໃນທະລາເຄຍຕາເວັນອອກໃນເອີລົບຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້. ມີພົມແດນຕິດຕໍ່ກັບ 8 ປະເທດ ຄື ຊູລິຢາແລະອິລັກທາງໃຕ້ ອິລານ ຮາຢາສະຕານແລະດິນແດນສ່ວນແຍກນາກຊີວັນຂອງອາເຊີລະໄບຈານທາງຕາເວັນອອກ ຊາຄາລະທະແວລໍທາງຕາເວັນອອກສຽງເໜືອ ບູນກາລີທາງຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອ ແລະເອລາດາທາງຕາເວັນຕົກ ທະເລດຳຢູ່ທາງເໜືອ ທະເລເມດີແຕກລາເນທາງໃຕ້ ແລະທະເລເອເຈໂອທາງຕາເວັນຕົກ ຊ່ອງແຄບໂບສະໂຟໂລດ ທະເລມາລະມາລາແລະຈານັກຄາເລ (ລວມກັນເປັນຊ່ອງແຄບຕວກກີ). ທືລະເຄຍແບ່ງເຂດແດນລະຫວ່າງທະລາຄີແລະອານາໂດລູ ແລະຍັງແຍກທະວີບເອີລົບກັບທະວີບອາຊີ. ບ່ອນຕັ້ງຂອງຕວກກີໃນທາງແພ່ງຂອງເອີລົບແລະອາຊີເຮັດໃຫ້ຕວກກີມີຄວາມສຳຄັນທາງພູມິລັດຖະສາດເປັນຢ່າງຍິ່ງ.

## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:
ຊີນເດີເຣລ້າ

**ຊີນເດີເຣລ້າ** () ຫຼື **ຊັງດີຢົງ** () ຫຼື **ສາວນ້ອຍຂີ້ເທົ່າ** ແມ່ນເທບນິຍາຍທີ່ໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມເປັນຢ່າງສູງທົ່ວທັງໂລກ. ມີການດັດແປງເປັນຮູບແບບຕ່າງໆ ຫຼາຍກວ່າພັນເທື່ອ. 
## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
* Fairyland Cinderella 
* SurLaLune Fairy Tales.com: ຊັງດີຢົງ ພ້ອມຮູບແລະໝາຍເຫດປະກອບ ລວມເລື່ອງຂອງຊັງດີຢົງແບບຕ່າງໆ ທົ່ວໂລກ 
* ຊັງດີຢົງ ຂອງ ດິສະນີ 
* ຄູ່ມືການຮຽນວ່າດ້ວຍຊັງດີຢົງ  ລາຍລະອຽດກ່ຽວກັບໂຕລະຄອນ ພັອດ ສາກ ປຽບທຽບກັນໃນເວີຊັ້ນຕ່າງໆ.
* *Cenerentola* ໂດຍ ຈິດຳບັດຕິສະຕາ ເບຊິນ ສະບັບແປພາສາອັງກິດ 
* Zezzolla, La Gatta Cenerentola  "ຊັງດີຢົງ" ໂດຍ ຈິອຳບັດຕິສະຕາ ເບຊິນ -(ຕົ້ນສະບັບພາສາອິຕາລີ) 
* *Assepoester* (ຊັງດີຢົງ ໃນພາສາໂຮງລັງ)  ລວມຂໍ້ມູນແລະຮູບຂອງຊັງດີຢົງ 
* ນິທານເອສົບ ເລື່ອງ ໂລໂດພິດກັບເກີບກຸຫຼາບ
* ຊັງດີຢົງ ເວີຊັ້ນເອຢິບ 
ໝວດ:ນິທານ
ໝວດ:ວັນນະຄະດີເດັກນ້ອຍ
ປະເທດອາແຊກໄບຊານ

**ອາແຊກໄບຊານ** ຫຼື** ອາເຊີໄບຈານ** ( ; ) ຫຼື ຊື່ຢ່າງເປັນທາງການແມ່ນ **ສາທາລະນະລັດອາແຊກໄບຊານ** (;  ) ເປັນປະເທດທີ່ຕັ້ງຢູ່ທີ່ຊາຍແດນເອີຣົບຕາເວັນອອກກັບອາຊີຕາເວັນຕົກ ເຊິ່ງເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງໂຄກາຊັສໃຕ້ແລະມີອານາເຂດທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບທະເລແຄສປຽນ ທິດເໜືອຕິດຕໍ່ກັບສະຫະພັນທະລັດລັດເຊຍ ທິດຕາເວັນອອກສຽງເໜືອຕິດຕໍ່ກັບຊອກຊີ ທິດຕາເວັນຕົກຕິດຕໍ່ກັບອາກເມນີແລະທິດໃຕ້ຕິດຕໍ່ກັບອີຣານ

## ອ້າງອີງ 
## ອ່ານຕື່ມ 
* Altstadt, Audrey. *Frustrated Democracy in Post-Soviet Azerbaijan* (2018) 
* Broers, Broers Laurence. *Armenia and Azerbaijan: Anatomy of a rivalry* (Edinburgh University Press, 2019).
* Cornell, Svante E. *Azerbaijan since independence* (Routledge, 2015).
* Dragadze, Tamara. "Islam in Azerbaijan: The Position of Women" in *Muslim Women’s Choices* (Routledge, 2020) pp.&nbsp;152–163.
* Ergun, Ayça. "Citizenship, National Identity, and Nation-Building in Azerbaijan: Between the Legacy of the Past and the Spirit of Independence." *Nationalities Papers* (2021): 1-18. online
* Goltz, Thomas. ''Azerbaijan Diary : A Rogue Reporter's Adventures in an Oil-Rich, War-Torn, Post-Soviet Republic''. M E Sharpe (1998). 
* Habibov, Nazim, Betty Jo Barrett, and Elena Chernyak. "Understanding women's empowerment and its determinants in post-communist countries: Results of Azerbaijan national survey." ''Women's Studies International Forum.* Vol. 62. Pergamon, 2017.
* Olukbasi, Suha. *Azerbaijan: A Political History*. I.B. Tauris (2011). Focus on post-Soviet era.

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ 
### ຂໍ້ມູນທົ່ວໄປ 
* Azerbaijan International
* Heydar Aliyev Foundation
* 
* Azerbaijan . *The World Factbook''. Central Intelligence Agency.
* Azerbaijan at University of Colorado at Boulder
* Country profile from BBC
* Key Development Forecasts for Azerbaijan from International Futures
* Visions of Azerbaijan Journal of The European Azerbaijan Society
* 
* 

### ຂໍ້ມູນຫຼັກຂອງລັດຖະບານ 
* President of Azerbaijan website
* Azerbaijan State Statistical Committee
* United Nations Office in Azerbaijan

### ສື່ຂ່າວຫຼັກ 
* Network NEWS Azerbaijan 
* Azerbaijan Today
* Azerbaijan Press Agency
* Trend News Agency
* News.Az

### ການທ່ອງທ່ຽວ 
* Azerbaijan Tourism Portal
* 
* Travel in Azerbaijan in Visions of Azerbaijan Journal


ອ
ໝວດ:ລັດ ແລະ ດິນແດນທີ່ກໍ່ຕັ້ງໃນປີ 1991
ໝວດ:ລັດໃນອະດີດສະຫະພາບໂຊວຽດ
ໝວດ:ປະເທດ
ໝວດ:ອາຊີ
ໝວດ:ເອີລົບ
ໝວດ:ປະເທດໃນອາຊີ
ແຮກກູນ

**ແຮກກູນ** ()  ຫຼື **ເຮີຄິວລີດ** () ເປັນຊື່ໂລມັງຂອງເທພະເຈົ້າກະເລັກ ຊື່ **ເຮລາກແລດ** (Héraclès). ເປັນລູກຂອງເທບຊູດ (Zeus) ແລະ ອານແມນ (Alcmène) ຜູ້ເປັນມະນຸດ. ມີເມຍສອງຄົນ ແມ່ນ ເທພີເມກາລາ (Mégara) ແລະ ເທພີເດຊານຽກ (Déjanire). ຄວາມແຂງແຮງ ແລະ ການຜະຈົນໄພຕ່າງໆ ຂອງແຮກກູນ ແມ່ນເປັນທີ່ຮູ້ຈັກໃນປະມວນເລື່ອງປະລຳປະລາກະເລັກ-ໂລມັງ.

## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
* Charlotte Coffin. "Hercules"  in Peyré, Yves (ed.) ''A Dictionary of Shakespeare's Classical Mythology'' (2009)
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
* Etruscan mirror illustrated Uni and Hercle 
* Hercle and Menerva on an Etruscan mirror from Città di Castello, c 300 B.C.: Badisches 
* The Apples of the Hesperides
* Images of Hercules
* Warburg Institute Iconographic Database (ca 2,500 images of Hercules) 
ໝວດ:ເທພະເຈົ້າໂລມັງ
ທະວີບອາເມຣິກາ

thumb|right|200px|right|ແຜນທີ່ທະວີບອາເມລິກາໂດຍ Jonghe. Ca. ພ.ສ. 2313
thumb|200px|ແຜນທີ່ທະວີບອາເມລິກາ
**ທະວີບອາເມລິກາ** () ເປັນຄຳເອີ້ນລວມໆ ໝາຍເຖິງທັງທະວີບອາເມລິກາເໜືອແລະທະວີບອາເມລິກາໃຕ້ລວມກັນ  ເຊິ່ງແກ້ບັນຫາຄວາມສັບສົນໃນພາສາອັງກິດຂອງຄຳວ່າ "America" (ບໍ່ມີ s) ເຊິ່ງອາດໝາຍເຊິ່ງອາເມລິກາເໜືອ ຫຼື ໃຕ້ກໍໄດ້ ໃນບາງຄັ້ງຜູ້ເອີ້ນຍັງອາດໝາຍເຖິງຊື່ປະເທດສະຫະລັດອາເມລິການຳ

## ອ້າງອີງ 
## Central America 
right|thumb|
* ກຸບາ (Kubā)
* ເມັດຊີໂກ (Metsīkō)
* ກວາເຕມາລາ (Kwātēmālā)

## South America 
right|thumb|
* ໂກລົມບີ (Kōlômbī)
* ເວເນຊູເອລາ (Vēnēsū'ēlā)
* ບາເລຊີນ (Bālēsīn)
* ເປຣູ (Pēlū)
* ຊີເລ (Sīlē)
* ອາກຊັງຕີນ (Āksâṅtīn)

ອ
ໝວດ:ອາເມລິກາ
ຈິຕະນິຍົມ

**ຈິຕະນິຍົມ** (, ) ມີສອງຄວາມໝາຍໃນທາງຈະລິຍະສາດໃຊ້ຄຳວ່າ Idealist ໝາຍເຖິງບຸກຄົນທີ່ມອງເຫັນເປົ້າໝາຍອັນສູງສົ່ງຂອງຊີວິດແລະພະຍາຍາມຈະເຂົ້າສູ່ເປົ້າໝາຍອັນນັ້ນໃຫ້ໄດ້ໃນພາສາລາວເອີ້ນບຸກຄົນແນວນີ້ວ່າ ນັກອຸດມຄະຕິນິຍົມ ແຕ່ໃນທາງອະພິປັດຊະຍາ Idealist ໝາຍເຖິງຜູ້ສຶກສາຄົ້ນຄວ້າວ່າອັນໃດແມ່ນຄວາມຈິງ ແມ່ນຫຍັງແມ່ນສະພາບມູນຖານຂອງສິ່ງທັງຫຼາຍທີ່ສົມໄນກັນຫຼືເຂົ້າກັນໄດ້ໃນຄວາມຮູ້ສຶກນຶກຄຶດແລະຈິດໃຈຂອງມະນຸດ ໃນພາສາລາວເອີ້ນບຸກຄົນເຊັ່ນນີ້ວ່າ ນັກຈິຕະນິຍົມ.

ກຸ່ມຈິຕະນິຍົມ ຖືວ່າຈິດເປັນຄວາມແທ້ຈິງສູງສຸດພຽງສິ່ງດຽວເທົ່ານັ້ນ ສະສານແມ່ນພຽງປາກົດການຂອງຈິດເທົ່ານັ້ນ ເຊັ່ນ ຮ່າງກາຍມະນຸດແມ່ນພຽງປາກົດການຊົ່ວຄາວຂອງຈິດ ເປັນບ່ອນຢູ່ອາໄສຊົ່ວຄາວຂອງຈິດ ເມື່ອຮ່າງກາຍສູນສະຫຼາຍຈິດສຳພັດກໍຍັງຄົງຢູ່ ເຊິ່ງບາງທີອາດເມືອຄືນສູ່ແຫຼ່ງເດີມຂອງຕົນແມ່ນຈິຕະສຳບູນອັນເປັນຕົ້ນຕໍຂອງສັບພະສິ່ງ ທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງລ້ວນແຕ່ອະທິບາຍໄດ້ດ້ວຍອາການປາກົດຂອງຈິຕະສຳບູນທັງສິ້ນ. ຈິດເປັນທຳທີ່ມີພຽງຊື່ຫາຮູບບໍ່ໄດ້. ຜູ້ມີບັນຫາເທົ່ານັ້ນຈຶ່ງຈະຮູ້ຈັກຈິດໄດ້.

## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
* ''Immanuel Kant's Critique of Pure Reason with an historical introduction by Ludwig Noiré*, available at http://www.books.google.com/
* Kierkegaard, Søren. *Concluding Unscientific Postscript*, Princeton, ISBN 978-0-691-02081-5
* Neujahr, Philip J., *Kant's Idealism*, Mercer University Press, 1995 ISBN 0-86554-476-X
* Watts, Michael. *Kierkegaard*, Oneworld, ISBN 978-1-85168-317-8

**ອ່ານຕື່ມ**
*Gustavus Watts Cunningham *Idealistic Argument in Recent British and American Philosophy* Books For Libraries Press, 1967
*Hugh Joseph Tallon *The concept of self in British and American idealism* Catholic University of America Press, 1939
*Gerald Thomas Baskfield *The idea of God in British and American personal idealism* Catholic University of America, 1933
*Vergilius Ture Anselm Ferm *A history of philosophical systems'' Littlefield Adams, 1968 ISBN 0-8226-0130-3

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
* 
* 
* 
*A.C. Grayling-Wittgenstein on Scepticism and Certainty 
*Science and Health with Key to the Scriptures by Mary Baker Eddy : idealism in religious thought
*Idealism and its practical use in physics and psychology 
*'The Triumph of Idealism' , lecture by Professor Keith Ward offering a positive view of Idealism, at Gresham College, 13 March 2008 (available in text, audio, and video download)

ໝວດ:ຈິຕະນິຍົມ
ໝວດ:ປັດຊະຍາ
ສາສະໜາພາມ

**ສາສະໜາພາມ** (, ) ແມ່ນສາສະໜາແບບພະຫຸເທວະນິຍົມ (ເຊື່ອເທບຫຼາຍອົງ). ບໍ່ປາກົດແນ່ຄັກວ່າແມ່ນໃຜເປັນສາສະດາ. ມີຄຳພີສາສະໜາເອີ້ນວ່າພະເວດ ມີສາສະນິກະຊົນຫຼາຍເປັນອັນດັບທີ 4 ຂອງໂລກ ມີຈຳນວນປະມານ 900 ລ້ານຄົນ. 
## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*   
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

;ອ່ານຕື່ມ

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Richards, Glyn, ed. (1985). *A Sourcebook of Modern Hinduism*. London: Curzon Press. x, 212 p. ISBN 0-7007-0173-7
* 
* 
* 

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
* Resources for Scholars and Students
* Encyclopedia Britannica, *Hinduism*
* All About Hinduism by Swami Sivananda (pdf) 
* Heart of Hinduism: An overview of Hindu traditions 
* Information on Hinduism or Santana dharma 
* Ethical Democracy Journal - Notes on Hinduism 
* Religious Tolerance page on Hinduism
ໝວດ:ສາສະໜາພາມ
ເທວະດາ

**ເທວະດາ** (ປາລີ: devatā, , ) ຫຼື **ເທບ** (ປາລີ: deva)  ຫຼື **ແຖນ** ຕາມຄະຕິຄວາມເຊື່ອທາງສາສະໜາຕ່າງໆ ໝາຍເຖິງ ຜູ້ທີ່ມີຊີວິດເປັນທິບ ບໍ່ໄດ້ມີຊີວິດເປັນກາຍເນື້ອຢູ່ເທິງໂລກນີ້. ແດ່ກໍວ່າມີກາຍເປັນແສງສະຫວ່າງ ແລະສະເຫວີຍສຸກໃນສວງສະຫວັນຊັ້ນຕ່າງໆ ເຊິ່ງຖືວ່າເປັນພົບພູມທີ່ດີ. ເທວະດາຜູ້ຍິງເອີ້ນວ່າ ນາງຟ້າ ຫຼື ເທພີ ເທວະດາຜູ້ມີມິຈະສາທິຖິ ເອີ້ນວ່າ ມານ.
 
## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
*C. Scott Littleton, ed. (2005). *Gods, Goddesses, and Mythology*, Volume 11. Marshall Cavendish. p. 378.
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:ເທວະດາ
ໄດໂນເສົາ

thumbnail|300px|right|ດູກໄດໂນເສົາ
**ໄດໂນເສົາ** () ຫຼື **ດີໂນໂຊ** () ແມ່ນຊື່ເອີ້ນໂດຍລວມຂອງສັດເດິກດຳບັນໃນອັນດັບໃຫຍ່ *Dinosauria* ເຊິ່ງເຄີຍຄອງລະບບນິເວດເທິງພື້ນພິພົບ ໃນມະຫາຍຸກມີໂຊໂຊອິກ ເປັນເວລາດົນເຖິງ 165 ລ້ານປີ ກ່ອນຈະສູນພັນ ໄປເມື່ອ 65 ລ້ານປີທີ່ແລ້ວ. ຄົນສ່ວນໃຫຍ່ເຂົ້າໃຈວ່າໄດໂນເສົາເປັນສັດເລືອຄານ ແຕ່ອັນທີ່ຈິງໄດໂນເສົາແມ່ນສັດໃນອັນດັບນຶ່ງທີ່ມີລັກສະນະກ້ຳກຶ່ງລະຫວ່າງສັດເລືອຄານແລະນົກ.

## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
## ອ່ານຕື່ມ 
*Bakker, Robert T. (1986). *The Dinosaur Heresies: New Theories Unlocking the Mystery of the Dinosaurs and Their Extinction*. New York: Morrow. ISBN 0-688-04287-2.
*Holtz, Thomas R. Jr. (2007). *Dinosaurs: The Most Complete, Up-to-Date Encyclopedia for Dinosaur Lovers of All Ages*. New York: Random House. ISBN 978-0-375-82419-7.
*Paul, Gregory S. (2000). *The Scientific American Book of Dinosaurs*. New York: St. Martin's Press. ISBN 0-312-26226-4.
*Paul, Gregory S. (2002). *Dinosaurs of the Air: The Evolution and Loss of Flight in Dinosaurs and Birds*. Baltimore: The Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-6763-0.
*Sternberg, C. M. (1966). *Canadian Dinosaurs*, in *Geological Series*, no. 54. Second ed. [Ottawa]: National Museum of Canada. 28 p., amply ill.
* ISBN 1-55670-596-4 (Article: The Humongous Book of Dinosaurs)

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
;ທົ່ວໄປ
*DinoDatabase.com | Hundreds of dinosaurs and dinosaur related topics.

;ຮູບພາບ

*The Science and Art of Gregory S. Paul Influential paleontologist's anatomy art and paintings
*Skeletal Drawing Professional restorations of numerous dinosaurs, and discussions of dinosaur anatomy.

;ວີດີໂອ
*BBC Nature:Watch dinosaurs brought to life and get experts' interpretations with videos from BBC programmes including Walking with Dinosaurs

;ທາງການບັນເທີງ
*Dinosaurs & other extinct creatures: From the Natural History Museum, a well illustrated dinosaur directory.

*Dinosaurnews  (*www.dinosaurnews.org*) The dinosaur-related headlines from around the world. Recent news on dinosaurs, including finds and discoveries, and many links.
*Dinosauria From UC Berkeley Museum of Paleontology Detailed information&nbsp;– scroll down for menu.
*LiveScience.com All about dinosaurs, with current featured articles.
*Zoom Dinosaurs (*www.enchantedlearning.com*) From Enchanted Learning. Kids' site, info pages and stats, theories, history.
*Dinosaur genus list contains data tables on nearly every published Mesozoic dinosaur genus as of January 2011.
*LiveScience.com Giant Dinosaurs Get Downsized by *LiveScience*, June 21, 2009

;ວິຊາການ
**Palaeontologia Electronica* From Coquina Press. Online technical journal.
*Dinobase  A searchable dinosaur database, from the University of Bristol, with dinosaur lists, classification, pictures, and more.
*DinoData  (*www.dinodata.org*) Technical site, essays, classification, anatomy.
*Thescelosaurus! By Justin Tweet. Includes a cladogram and small essays on each relevant genera and species.

ດໄໂນເສົາ
ດໄໂນເສົາ
ຄວາມສະເໝີພາກທາງເພດ

**ຄວາມສະເໝີພາກທາງເພດ** (, ) ຫຼື **ຄວາມເທົ່າທຽມກັນທາງເພດ** ໝາຍເຖິງຊາຍ,ຍິງ ແລະ ຄົນຮັກເພດດຽວກັນ ມີສິດທິແລະໜ້າທີ່ຄືກັນ ແລະທຸກຄົນມີໂອກາດໃນສັງຄົມເທົ່າກັນ. ຄວາມເທົ່າທຽມກັນທາງເພດຍັງກ່ຽວຂ້ອງກັບຄວາມຍຸຕິທຳແລະການແບ່ງປັນຄວາມຮັບຜິດຊອບທັງໃນຄອບຄົວແລະສັງຄົມ ຄັນເລື່ອງເພດເປັນສິ່ງປິດກັ້ນຄົນຈາກການໄດ້ເຫັນຂໍ້ດີແລະຂໍ້ເສຍຂອງບຸກຄົນ ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ອາດນຳໄປສູ່ການກີດກັດແລະໂອກາດທີ່ຈຳກັດຂອງແຕ່ລະບຸກຄົນ.
## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
*Glendyne R. Wergland, *Sisters in the Faith: Shaker Women and Equality of the Sexes* (Amherst: University of Massachusetts Press, 2011).

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
* ຄວາມເທົ່າທຽມກັນທາງເພດ 
* United Nations Rule of Law: Gender Equality , on the relationship between gender equality, the rule of law and the United Nations.
*HillarysVillage , Forum for women, minorities, members of the gay community and those who are otherwise marginalized.
*The OneWorld Guide to Gender Equality 
*WomenWatch, the United Nations Internet Gateway on Gender Equality and Empowerment of Women
*Women's Empowerment , the United Nations Development Program's Gender Team
*GENDERNET, International forum of gender experts working in support of gender equality. Development Co-operation Directorate of the Organisation for Economic Co-operation and Development
*Gender at the OECD Development Centre, gender activities at the OECD Development Centre
*Gender Equality as Smart Economics  World Bank
*Women Leadership: Yes she can! 
*The Local Gender equality in Sweden (news collection)
*Women Can Do It!
*Return2WorkMums For women returners to the workplace 
*Sexism Discussion Group 
*Sexual Equality and Romantic Love
*Gender Equality Tracker 
*Gender and Work Database
*Gender and the Built Environment Database
*WiTEC – The European Association for Women in Science, Engineering and Technology (SET)
*Gender Equality in Labour & Life – Online Course focus on PA (SET)
*National Center for Transgender Equality
*Egalitarian Jewish Services A Discussion Paper

ໝວດ:ຄວາມສະເໝີພາກທາງເພດ
ໝວດ:ສັງຄົມ
ປະເທດອາກເມນີ

**ອາກເມນີ** ຫຼື **ອາເມເນຍ** (  *ຮາຢາສະຕານ*; , ) ຫຼື ຊື່ທາງການແມ່ນ **ສາທາລະນະລັດອາກເມນີ** (; ) ເປັນປະເທດທີ່ບໍ່ມີທາງອອກສູ່ທະເລທາງໃຕ້ຂອງພູເຂົາເຄົາເຄຊັສ ມີອານາເຂດຕິດຕໍ່ກັບປະເທດຕວັກກີທາງທິດຕາເວັນອອກ ຕິດຕໍ່ກັບປະເທດຊອກຊີທາງທິດເໜືອ ຕິດຕໍ່ກັບປະເທດອາແຊກໄບຊານທາງທິດຕາເວັນອອກ ແລະ ທາງທິດໃຕ້ຕິດຕໍ່ກັບປະເທດອີຣານ ແລະ ລັດປົກຄອງຕົນເອງນາກີເຊວັນ (ເປັນດິນແດນສ່ວນແຍກຂອງອາແຊກໄບຊານ) ອາກເມນີເປັນລັດສະມາຊິກຂອງສະພາເອີຣົບ ແລະ ເຄືອລັດເອກະລາດ ອາກເມນີເຄີຍເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ

## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:
ໝວດ:ປະເທດ
ໝວດ:ອາຊີ
ໝວດ:ເອີລົບ
ແວງກາແບກເນໂຊວີຍົງ

**ກາແບກເນໂຊວີຍົງ** () ແມ່ນນຶ່ງໃນແວງດຳ ຫຼື ເຫຼົ້າອະງຸ່ນດຳທີ່ຂຶ້ນຊື່ລືຫຼາຍທີ່ສຸດໃນໂລກ. ໝາກລະແຊ່ງຂອງແວງນີ້ ມີການເພາະປູກຢ່າງແພ່ຫຼາຍ ຕັ້ງແຕ່ຈາກປະເທດການາດາຫາປະເທດລີບັງ. ກາແບກເນໂຊວີຍົງເປັນທີ່ຮູ້ຈັກຂອງຜູ້ຄົນທົ່ວໂລກ ໂດຍເປັນແວງບອກໂດ (Bordeux) ຊະນິດນື່ງທີ່ມີຊື່ສຽງຈາກການນຳ ແວງແມກໂລ (Merlot) ກັບ ແວງກາແບກເນຟັງ (Cabernet Franc) ມາປະສົມກັນ. ເມັດພັນໝາກລະແຊ່ງນີ້ມີຈຸດກຳເນີດຈາກປະເທດຝະລັ່ງ ແລະ ປັດຈຸບັນນີ້ກໍໄດ້ມີການນຳເມັດມາປູກໃນປະເທດອື່ນ ເຊັ່ນ ປະເທດການາດາ ລັດກາລີຟອກນີຂອງສະຫະລັດ ແລະ ປະເທດອົດສະຕາລີ ຯລຯ.

## Photo
## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
* Robinson, J., ed. (2006). *The Oxford Companion to Wine (Third ed.).* Oxford University Press. pp. 119–121. ISBN 0-19-860990-6.
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
*Cabernet Sauvignon Grape - Cabernet Sauvignon Grape Information Page on appellationamerica.com

ກາແບກເນໂຊວີຍົງ
ກູແຊກ

**ກູແຊກ** () ໃນອາຫານຝຣັ່ງ ແມ່ນເຂົ້າຈີ່ທີ່ຜະລິດຈາກປັດ ອາ ຊູ (pâte à choux) ປະສົມກັບເນີຍແຂງ. ມີຫຼາຍປະເພດ. ເນີຍແຂງທີ່ມັກໃຊ້ແມ່ນ ກູແຢກ (Gruyère) ກົມເຕ (Comté) ຫຼື ອຳມັງຕາເລ (Emmentaler) ແຕ່ກໍຍັງມີອີກຫຼາຍວິທີໃນການເຮັດກູແຊກ.
## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:ອາຫານຝຣັ່ງ
ມະຫາວິຫານນົດ-ດາມ

**ມະຫາວິຫານນົດ-ດາມ** ( ກາເຕດຣາລນົທຕຣ໌-ດາມເດີປາຣີ) ຫຼື **ມະຫາວິຫານນົດຕະເລີດາມ** ແມ່ນມະຫາວິຫານປະຈຳອັກຄະລະມຸກມົນທົນປາລີ ຕັ້ງຢູ່ທາງຝັ່ງຕາເວັນອອກຂອງນະຄອນຫຼວງປາລີ ປະເທດຝະລັ່ງ. ຄຳວ່າ Notre Dame ແປວ່າ ພະແມ່ເຈົ້າຂອງເຮົາ (Our Lady) ເຊິ່ງເປັນຄຳທີ່ຊາວກາໂຕລິກໃຊ້ເອີ້ນພະນາງມາລີພົມມະຈາລີ. ປັດຈຸບັນມະຫາວິຫານກໍຍັງໃຊ້ເປັນໂບດໂລມັງກາໂຕລິກແລະເປັນບ່ອນຕັ້ງກາເຕດານຂອງອາກເຊີແວກແຫ່ງປາລີ. ມະຫາວິຫານນົດ-ດາມຖືກັນວ່າແມ່ນໂບດທີ່ຈົບງາມທີ່ສຸດໃນລັກສະນະໂກຕິກແບບຝະລັ່ງ. ໂບດນີ້ໄດ້ຮັບການບູລະນະປະຕິສັງຂອນໂດຍເອີແຊນ ວີໂອເລ-ເລີ-ດຸກ ຜູ້ເປັນສະຖາປະນິກຄົນສຳຄັນທີ່ສຸດຄົນນຶ່ງຂອງຝະລັ່ງ.
## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ

* Jacobs, Jay, ed. *The Horizon Book of Great Cathedrals*. New York, New York: American Heritage Publishing, 1968.
* Janson, H.W. *History of Art*. 3rd Edition. New York, New York: Harry N. Abrams, Inc., 1986.
* Myers, Bernard S. *Art and Civilization*. New York, New York: McGraw-Hill, 1957.
* Michelin Travel Publications. *The Green Guide Paris*. Hertfordshire, UK: Michelin Travel Publications, 2003.
* Tonazzi, Pascal. *Florilège de Notre-Dame de Paris (anthologie)*, Editions Arléa, Paris, 2007, ISBN 2-86959-795-9
* 

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
* Official site of Notre Dame de Paris 
* List of Facts about the Notre Dame Cathedral in Paris 
* Notre-Dame de Paris's Singers 
* Official site of Music at Notre-Dame de Paris 
* Panoramic view 
* Further information on the Organ with specifications of the Grandes Orgues and the Orgue de Choeur 
ໝວດ:ມະຫາວິຫານໃນປະເທດຝະລັ່ງ
ເກໂກລີ ເລີມາກຊານ

**ເກໂກລີ ຊັງ-ປອນ ເລີມາກຊານ** ( ຄຳອ່ານ:/ɡʀegɔʀi ʒᾶpɔl ləmaʀʃal/) ເກີດວັນທີ 13 ພຶດສະພາ ຄ.ສ. 1983 ຢູ່ເມືອງລາຕົງ ປະເທດຝະລັ່ງ ແລະເສຍຊີວິດດ້ວຢພະຍາດຊິສະຕິກ ຟີໂບຊິດ (Cystic fibrosis) ໃນວັນທີ 30 ເມສາ ຄ.ສ. 2007 ຢູ່ເມືອງຊູແລນ. ເປັນນັກຮ້ອງຊາວຝະລັ່ງ ໂດ່ງດັງຈາກການເປັນຜູ້ຊະນະການປະກວດໃນປີ 4 ຂອງລາຍການທີວີຍອດນິຍົມຂອງຝະລັ່ງ ຊື່ ສະຕາກ ອາກາເດມີ (Star Academy) ໃນປີ 2004. ມີເນື້ອສຽງທີ່ຄ່ອນຂ້າງສູງ. ນອກຈາກນີ້ ປາສະການ ແນກ ຍັງໄດ້ກ່າວດ້ວຍວ່າ ສຽງຂອງເກໂກລີນັ້ນສູງເຖິງ 4 ອອກຕາບເຖິງແມ່ນວ່າຂໍ້ມູນນີ້ຄວນຈະໄດ້ຮັບການກວດສອບກໍຕາມ.
## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
*  ເວັບທາງການຂອງ ເກໂກລີ ເລີມາກຊານ 
*  ສະມາຄົມເກໂກລີ ເລີມາກຊານ 
ໝວດ:ນັກຮ້ອງຝະລັ່ງ
ທະວີບອາເມຣິກາເໜືອ

**ອາເມລິກາເໜືອ** ()  ເປັນທະວີບທີ່ມີພື້ນທີ່ທັງໝົດຢູ່ໃນຊີກໂລກເໜືອ ແລະ ເກືອບທັງໝົດໃນຊີກໂລກຕາເວັນອອກ; ເປັນອະນຸທະວີບທາງເໜືອຂອງທະວີບອາເມລິກາ ທາງເໜືອຕິດກັບມະຫາສະໝຸດອາກຕິກ ທາງຕາເວັນອອກຕິດມະຫາສະໝຸດອັດລັງຕິກ ທາງຕາເວັນຕົກຕິດມະຫາສະໝຸດປາຊີຟິກ ທາງໃຕ້ຕິດກັບທະວີບອາເມລິກາໃຕ້ ແລະ ທະເລແຄຣິບຽນ

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ທະວີບ
ໝວດ:ອາເມລິກາເໜືອ
ເທວະວິທະຍາ

**ເທວະວິທະຍາ** (, ) ໃນຄວາມໝາຍຢ່າງແຄບແມ່ນວິຊາວ່າດ້ວຍພະເຈົ້າແລະຄວາມສຳພັນລະຫວ່າງພະເຈົ້າກັບມະນຸດ. ຄວາມໝາຍຢ່າງກວ້າງແມ່ນການສຶກສາເລື່ອງສາສະໜາ ອິດທິພົນຂອງສາສະໜາ ທຳມະຊາດຂອງຄວາມຈິງທາງສາສະໜາ ຢ່າງເປັນລະບົບແລະມີເຫດຜົນ ຫຼືໝາຍເຖິງວິຊາຊີບທີ່ມາຈາກການເຝິກຝົນຮຽນຮູ້ທາງດ້ານສາສະນະສຶກສາທີ່ມະຫາວິທະຍາໄລ ສຳນັກເທວະສາດ ຫຼືເຊມີແນກ.

## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
* "Theology" on *Encyclopædia Britannica*
*http://www3.oup.co.uk/theolj 
*http://www.theology.ie 
*http://www.utoronto.ca/stmikes/theobook.htm 
* http://shiurim.btya.org/MP3s/Rav%20Binyamin%20Jacobson/Rav%20Binyamin%20Jacobson%20-%20Kuzari%20-%20shiur%2023%20(20130416)%20(97-98).mp3 at about 17minutes [*link die*]
ທເວະວິທະຍາ
ວິນຍານນິຍົມ

**ວິນຍານນິຍົມ** (, ) ແມ່ນ ຄວາມເຊື່ອທາງສາສະໜາ ເຊິ່ງນັບຖືຜີສາງນາງໄມ້ ໂດຍເຊື່ອວ່າ ສິ່ງຂອງ ສະຖານທີ່ ຫຼື ສັດສາວາສິ່ງຕ່າງໆ ມີວິນຍານຫຼືມີຜີສິງສະຖິດຢູ່.

## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:ຄວາມເຊື່ອ
ຕຳນານ

**ຕຳນານ** (, , ລາແຕັງ: *legenda* ໝາຍເຖິງ *"ອ່ານເພື່ອຄຶດ"*) ແມ່ນ ເລື່ອງເລົ່າຂານທີ່ມີມາແຕ່ອະດີດ ປຽບໄດ້ຄ້າຍຄືເຄື່ອງມືທີ່ຊ່ອຍຖ່າຍທອດເລື່ອງລາວທາງປະຫວັດສາດ ເຊິ່ງເລື່ອງລາວເຫຼົ່ານີ້ສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນເຖິງວິຖີຊີວິດ ຄວາມຄຶດ ຄວາມເຊື່ອ ລວມເຖິງປະເພນີຕ່າງໆ ຂອງຄນໃນຍຸກອະດີດ.

## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
* Hippolyte Delehaye, *The Legends of the Saints: An Introduction to Hagiography* (1907) , Chapter I: Preliminary Definitions, *et passim*
* Karl Kerenyi, *The Heroes of the Greeks* (1959)
* Catholic Encyclopedia article *Literary or Profane Legends*
* Timothy R. Tangherlini, "'It Happened Not Too Far from Here...': A Survey of Legend Theory and Characterization" *Western Folklore* **49**.4 (October 1990:371-390). A condensed survey with extensive bibliography.
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:ຕຳນານ
ສວນຄົວ

**ສວນຄົວ** (, ) ແມ່ນບໍລິເວນທີ່ປູກພືດຜັກທີ່ໃຊ້ເປັນອາຫານໃນເຮືອນຄົວ ເຊັ່ນ ໝາກເຜັດ, ໝາກເຂືອ, ຂ່າ, ຫົວສີໄຄ, ແລະ ໝາກຂີ້ຫູດ ຯລຯ.

## ອ້າງອີງ
;ອ່ານຕື່ມ
*
* Davies, Jennifer (1987). *The Victorian Kitchen Garden*. London: BBC Books. ISBN 978-0-563-20442-8.
* M. D. (1901) "Formation of the Fruit and Kitchen Garden", in: Thompson, Robert ''The Gardener's Assistant*; new edition, revised ... under the direction and general editorship of William Watson. Vol. IV, pp.&nbsp;1–32. London: Gresham Publishing Company.
* Shewell-Cooper, W. E. (1947) *The A.B.C. of Vegetable Gardening* London: English Universities Press (first published 1937).
* Wilson, C. A. (ed.) (1998). *The Country House Kitchen Garden 1600-1950: How Produce Was Grown and How it Was Used''. Sutton Publishing. ISBN 978-0-7509-1423-9.

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
* Kitchen Gardeners International : A nonprofit group promoting kitchen gardens worldwide
* Walled Kitchen Gardens Network
* Kitchen Gardens, Science Tracer Bullet, Library of Congress
* The History of Kitchen Gardens in America, Cornell University, Mann Library
* Herb Society of America
* National Herb Garden , United States National Arboretum
* Medicinal Herb Garden, University of Washington, USA

ໝວດ:ສວນຄົວ
ໝວດ:ປະເພດຂອງສວນ
ກາໂຕລິກ

**ກາໂຕລິກ** (,  ມາຈາກພາສາເກັກຄຳວ່າ καθολικός) ແປວ່າ ສາກົນ ທົ່ວໄປ. ເປັນຮູບແບບນຶ່ງໃນສາສະໜາຄິດ ທີ່ມີແນວສັດທາ ເທວະວິທະຍາ ຫຼັກຄວາມເຊື່ອ ພິທີກຳ ຈະລິຍະສາດ ຈິດວິນຍານ ພຶຕິກຳ ເປັນລັກສະນະສະເພາະຂອງຕົນ ຕະຫຼອດຈົນປະຊາກອນໃນນິກາຍນັ້ນ.
## ຄວາມໝາຍຂອງກາໂຕລິກ 
ຄຳວ່າກາໂຕລິກ ມີຄວາມໝາຍໂດຍສະຫຼຸບໄດ້ 3 ຢ່າງແມ່ນ 
*ໝາຍເຖິງຄິດຕະຈັກໂລມັງກາໂຕລິກໂດຍສະເພາະ ເຊິ່ງເປັນຄິດຕະຈັກທີ່ມີພະສັນຕະປາປາເປັນຜູ້ນຳ. ມີສາສະນິກະຊົນປະມານ 1 ພັນລ້ານຄົນທົ່ວໂລກ.

*ໝາຍເຖິງນິກາຍໃນສາສະໜາຄິດ ທີ່ເອີ້ນຕົນເອງວ່າກາໂຕລິກໂດຍລວມ ແມ່ນ ຄິດຕະຈັກໂຣມັງກາໂຕລິກ ຄິດຕະຈັກກາໂຕລິກເກົ່າ ຄິດຕະຈັກກາໂຕລິກແຫ່ງອັກຄະລະທູດ ຯລຯ.

*ໝາຍເຖິງຄຸນະສົມບັດດ້ານຄວາມເປັນສາກົນຂອງຄິດຕະຈັກ ແມ່ນເປັນປະຊາຄົມຂອງຜູ້ທີ່ເຊື່ອແລະຍອມຮັບວ່າພະເຢຊູເປັນຜູ້ໄຖ່ບາບ (redeemer).

## ອ້າງອີງ
;ອ່ານຕື່ມ
* *Without Roots: The West, Relativism, Christianity, Islam* by Pope Benedict XVI, formerly Cardinal Joseph Ratzinger (Basic Books, 0465006345, 2006).
* *Catechism of the Catholic Church* English translation (Libreria Editrice Vaticana, 2000). ISBN 1-57455-110-8
* H. W. Crocker III, *Triumph—The Power and the Glory of the Catholic Church: A 2,000-Year History* (Prima Publishing, 2001). ISBN 0-7615-2924-1
* Leo J. Trese, *The Faith Explained* Third Edition (Fides/Claretian, 2001). ISBN 1-889334-29-4
* Eamon Duffy, *Saints and Sinners: A History of the Popes* (Yale Nota Bene, 2002). ISBN 0-300-09165-6
* K. O. Johnson, *Why Do Catholics Do That?* (Ballantine, 1994). ISBN 0-345-39726-6
* Ludwig von Pastor, *History of the Popes from the Close of the Middle Ages*; Drawn from the Secret Archives of the Vatican and other original sources, 40 vols. St. Louis, B.Herder 1898
* *Basic Catechism* Seventh Revised Edition (Pauline Books & Media, 1999). ISBN 0-8198-0623-4
* Peter Lynch, ''The Church's Story: A History of Pastoral Care and Vision* (Pauline Books & Media, 2005). ISBN 0-8198-1575-6
* Robert B. Ekelund Jr. and Robert D. Tollison, *Economic Origins of Roman Christianity* (University Of Chicago Press, 2011)
* Robert Kugelmann, *Psychology and Catholicism: Contested Boundaries'' (Cambridge University Press, 2011)

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
* Ecumenical Patriarchate of Constantinople
* A library of public domain Catholic writings
ໝວດ:ນິກາຍໃນສາສະໜາຄິດ
ຫີນະຍານ

**ຫີນະຍານ** (ປາລີ; ສັນສະກິດ: हीनयान Hīnayāna) ແປວ່າ ຍານຊັ້ນເລວຫຼືຍານຊັ້ນຕ່ຳ ເປັນຄຳທີ່ຄະນາຈານຝ່າຍມະຫາຍານໃຊ້ເອີ້ນແນວການປະຕິບັດໃດໆ ໃນສາສະໜາພຸດທີ່ບໍ່ໄດ້ຍຶດແນວທາງແບບພະໂພທິສັດ ແຕ່ເນ້ນການປະຕິບັດເພື່ອຄວາມຫຼຸດພົ້ນສະເພາະຕົນແບບພະສາວົກຫຼືພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າ ຈຶ່ງເອີ້ນອີກຢ່າງວ່າສາວົກຍານແລະປັດເຈກຍານ ຕ່າງຈາກມະຫາຍານເຊິ່ງແມ່ນແນວທາງທີ່ເນ້ນໃຫ້ຜູ້ປະຕິບັດເປັນພະໂພທິສັດບຳເພັນບາລະມີມຸ່ງບັນລຸເປັນພະພຸດທະເຈົ້າ ເພື່ອຈະໄດ້ຊ່ອຍເຫຼືອສັບພະສັດຈຳນວນຫຼາຍໄດ້ພົ້ນທຸກຕາມໄປດ້ວຍ ແນວທາງຢ່າງຫຼັງນີ້ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ມະຫາຍານ ແປວ່າຍານໃຫຍ່.

## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
*  Romila Thapar, *Early India from the Origins to AD 1300*  Penguin, 2001
*  Tsongkhapa, *The great treatise on the stages of the path to enlightenment*, Snowlion, 2000
* Paul Williams, *Mahayana Buddhism*, Routledge, 1989
* Andrew Skilton, *Concise history of Buddhism*. Windhorse, 1999
* Donald Lopez, "The H Word", *Tricycle: The Buddhist Review*, Fall 1995, pp84–85
* R. S. Cohen, "Discontented Categories: Hinayana and Mahayana in Indian History", *Journal of the American Academy of Religion*, 63(1):1-25, 1995
* Ryukan Kimura, *A Historical Study of the Terms Hinayana and Mahayana and the Origin of Mahayana Buddhism*, Indological Book Corp., 1978
* A Note on the Use of the Word Hinayana_Sharma_EBS_1976
* The Meaning of Hinayana in Northern Ch’an_Zeuschner_EBS_1978

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
* "Theravada - Mahayana Buddhism" Dr. W. Rahula's article

ໝວດ:ນິກາຍໃນສາສະໜາພຸດ
ກົກໄມ້

300px|thumbnail|right|ກົກໄມ້.
**ກົກໄມ້** (, ) ແມ່ນ ໄມ້ຢືນຕົ້ນຂະໜາດໃຫຍ່ ກົກໄມ້ມີອາຍຸຢືນຍາວເມື່ອຽບທຽບໃສ່ພືດໃນລັກສະນະອື່ນໆ ບາງສາຍພັນສາມາດສູງໄດ້ເຖິງ 115 ແມັດ ແລະບາງພັນສາມາດມີອາຍຸຢືນຍາວສອງເຖິງສາມພັນປີ. ກົກໄມ້ທຸກຊະນິດຈັດວ່າແມ່ນພືດ ແຕ່ພືດບາງຊະນິດອາດບໍ່ຈັດວ່າແມ່ນກົກໄມ້ ເຊັ່ນ ພືດເຖົາຂະໜາດນ້ອຍ ຫຍ້າ ໄຄ ຯລຯ.
## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
* Koch, George W.; Sillett, Stephen C.; Jennings, Gregory M.; Davis, Stephen D. (2004). "The limits to tree height".
* Wandersee, James H.; Clary, Renee M. (2008). "Plant Size and Longevity". Human Flower Project. EarthScholars Research Group. Retrieved 2012-08-09.
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:ພືດ
ໝວດ:ໄຄ
ຢີນ

**ຢີນ** () ຫຼື **ແຊນ** () ແມ່ນໜ່ວຍຄວບຄຸມລັກສະນະທາງກຳມະພັນຂອງສິ່ງທີ່ມີຊີວິດ.ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງດີເອນເອ (DNA) ທີ່ຖອດລະຫັດມີຄວາມສາມາດໃນການຄວບຄຸມຈຸລັງລູກຫຼານມີຮູບຮ່າງລັກສະນະ ແລະ ໜ້າທີ່ຕ່າງໆຄືກັນກັບຈຸລັງຂອງພໍ່ແມ່, ປາກົດການທີ່ລູກຫຼານຄືກັນກັບ ພໍ່ແມ່ ເອີ້ນວ່າ ກຳມະພັນ. ດັ່ງນັ້ນ, ດີເອນເອໂມເລກຸນໜຶ່ງຈະມີແຊນຫຼາຍກວ່າໜຶ່ງແຊນຂຶ້ນໄປ.

ດີເອນເອໂມເລກຸນໜຶ່ງ ເປັນຄືລົດໄຟຄັນໜຶ່ງ ທີ່ບັນຈຸຕູ້ລົດໄຟຫຼາຍໆຕູ້ ແຕ່ລະຕູ້ຈະບັນຈຸສິນຄ້າ ຫຼື ຜູ້ໂດຍສານຕ່າງກັນ. ຕູ້ລົດໄຟປຽບເໝືອນແຊນ ສ່ວນລົດໄຟປຽບເໝືອນດີເອນເອ.

ດີເອນເອມີໂຄງປະກອບດ້ວຍສອງສາຍເຊິ່ງມີລັກສະນະບິດເປັນກຽວ. ແຕ່ລະໂມເລກຸນດີເອນເອປະກອບດ້ວຍຫຼາຍແຊນ. ແຊນແມ່ນຕອນໜຶ່ງຂອງສາຍດ່ຽວດີເອນເອເຊິ່ງພົບຢູ່ໃນແກ່ນຈຸລັງ.

ແຊນມີໜ້າທີ່ສໍາຄັນໃນຂະບວນການສັງເຄາະໂປຣຕິນ. ແຊນເປັນຜູ້ກຳນົດ ແລະ ເຮັດໃຫ້ຮ່າງກາຍເຮັດໜ້າທີ່ໄດ້ເປັນປົກກະຕິ

DNA ແລະ RNA ແມ່ນອາຊິດນິວເຄຼຍ, ແລະຮ່ວມກັນກັບທາດໂປຼຕີນ, lipids, ແລະ macromolecules (polysaccharides) ແມ່ນ macromolecules ຊີວະພາບທີ່ສໍາຄັນທີ່ມີຄວາມສໍາຄັນຕໍ່ທຸກຮູບແບບຊີວິດທີ່ຮູ້ຈັກ.  ໂມເລກຸນ DNA ສ່ວນຫຼາຍແມ່ນປະກອບດ້ວຍຕ່ອງໂສ້ biopolymer ສອງອັນທີ່ກ້ຽວວຽນຢູ່ອ້ອມຮອບແກນຈິນຕະນາການທີ່ປະກອບເປັນ helix ສອງເທົ່າ. DNA ສອງສາຍນີ້ເອີ້ນວ່າ polynucleotides ເນື່ອງຈາກວ່າອົງປະກອບຂອງພວກມັນປະກອບດ້ວຍ nucleotide monomers.[3][4]  ແຕ່ລະ nucleotide ແມ່ນປະກອບດ້ວຍຫນຶ່ງໃນສີ່ nucleobases ທີ່ມີໄນໂຕຣເຈນ - cytosine (C), guanine (G), adenine (A), ຫຼື thymine (T) - ເຊື່ອມຕໍ່ກັບນ້ໍາຕານ deoxyribose ແລະກຸ່ມຟອສເຟດ.  Nucleotides ຖືກເຊື່ອມຕໍ່ເຂົ້າກັນເປັນສາຍ DNA ໂດຍການຜູກມັດ covalent ລະຫວ່າງໂມເລກຸນ້ໍາຕານຂອງ nucleotide ຫນຶ່ງແລະກຸ່ມຟອສເຟດຂອງ nucleotide ຕໍ່ໄປ, ປະກອບເປັນ "ກະດູກສັນຫຼັງ" ້ໍາຕານ - ຟອສເຟດ. ພື້ນຖານໄນໂຕຣເຈນລະຫວ່າງສອງ polynucleotides ສາຍດຽວເຊື່ອມຕໍ່ກັນໂດຍຫຼັກການຂອງຄວາມສົມບູນ (A ຫາ T, ແລະ C ຫາ G) ຜ່ານ…

## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
*Dawkins, Richard (1990). *The Selfish Gene.* Oxford University Press. ISBN 0-19-286092-5. Google Book Search; first published 1976.
*Dawkins, Richard (1995). *River Out of Eden*. Basic Books. ISBN 0-465-06990-8.
*Ridley, Matt (1999). *Genome: The Autobiography of a Species in 23 Chapters.* Fourth Estate. ISBN 0-00-763573-7.
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
* Comparative Toxicogenomics Database
* DNA From The Beginning - a primer on genes and DNA
* Genes And DNA - Introduction to genes and DNA aimed at non-biologist 
* Entrez Gene - a searchable database of genes
* IDconverter - converts gene IDs between public databases 
* iHOP - Information Hyperlinked over Proteins 
* TranscriptomeBrowser - Gene expression profile analysis 
* The Protein Naming Utility, a database to identify and correct deficient gene names 
* *Genes* - an Open Access journal
* IMPC (International Mouse Phenotyping Consortium) - Encyclopedia of mammalian gene function
* Global Genes Project - Leading non-profit organization supporting people living with genetic diseases
* ENCODE threads Explorer Characterization of intergenic regions and gene definition. Nature (journal)
*
ຊແນ
ຊແນ
ຫຸ່ນຍົນສາດ

**ວິທະຍາການຫຸ່ນຍົນ** ຫຼື **ຫຸ່ນຍົນສາດ** ຫຼື **ໂຣໂບຕິກ** (, ) ເປັນສາດທາງວິທະຍາສາດແລະເຕັກໂນໂລຊີທີ່ສຶກສາກ່ຽວກັບການອອກແບບ ການຜະລິດ ແລະການປະຍຸກໃຊ້ງານໂຣບົດ ຫຸ່ນຍົນສາດກ່ຽວຂ້ອງກັບ ເອເລັກໂຕນິກ, ກົນລະສາດ, ແລະ ຊອບແວ.)

## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
* K. S. Fu & R.C. Gonzalez & C.S.G. Lee, *Robotics: Control, Sensing, Vision, and Intelligence (CAD/CAM, robotics, and computer vision)*
* C.S.G. Lee & R.C. Gonzalez & K.S. Fu,  *Tutorial on robotics*
* "SP200 With Open Control Center. Robotic Prescription Dispensing System" , accessed November 22, 2008.
* "McKesson Empowering HealthCare. Robot RX" , accessed November 22, 2008.
* "Aethon. You Deliver the Care. TUG Delivers the Rest", accessed November 22, 2008.
* Waukee Robotics Club 
* Marco Ceccarelli, "Fundamentals of Mechanics of Robotic Manipulators"
## ອ່ານຕື່ມ 
* Journal of Field Robotics
*

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
* 
*Robotics Portal
* Neonics
*Harvard Graduate School of Design, Design Robotics Group 
*Robotics Academy of Iran 
*The Robotics Institute at Carnegie Mellon University
*Design and Manufacture of Robotics Control Systems 
*Biologically Inspired Robotics Lab, Case Western Reserve University 
ໝວດ:ຫຸ່ນຍົນສາດ
ໝວດ:ໂຣບົດ
ສາສະໜາຊູດາ

**ສາສະໜາຢິວ** (ອັງກິດ: Judaism) ຫຼື **ສາສະໜາຊູດາ** () ແມ່ນວິຖີຊີວິດ ປັດຊະຍາ ແລະສາສະໜາປະເພດເອກະເທວະນິຍົມຕາມຄວາມເຊື່ອຂອງຊາວຢິວ. ມີຕົ້ນກຳເນີດໃນຄຳພີຮີບູ (ຫຼືຄຳພີທານັກ) ໂຮມເຖິງຄຳພີຊັ້ນຫຼັງ ເຊັ່ນ ຄຳພີທາວມຸດ.​ ສາສະນິກະຊົນຢິວຖືວ່າວິຖີນີ້ແມ່ນພັນທະສັນຍາລະຫວ່າງພະຢາເວກັບວົງວານອິສະລາເອວ.​ ສາສະໜາຢິວແບບຮັບບີຖືວ່າພະຢາເວໄດ້ປະທານທຳມະບັນຍັດອັນເອີ້ນວ່າຄຳພີທໍລ້າແກ່ໂມເສດຢູ່ພູຊີນາຍ.

ໝວດ:ສາສະໜາຢິວ
ເຊັນ

**ເຊັນ** (ຍີ່ປຸ່ນ: 禅, ぜん; ຝະລັ່ງ, ອັງກິດ: Zen) ເປັນນິກາຍນຶ່ງໃນສາສະໜາພຸດຝ່າຍມະຫາຍານ ນັບຖືກັນຢ່າງແພ່ຫຼາຍໃນແຖບອາຊີຕາເວັນອອກ (ຈີນ, ຍີ່ປຸ່ນ, ເກົາຫຼີ).

ຄຳວ່າ ເຊັນ ແມ່ນຊື່ຍີ່ປຸ່ນຂອງຄຳວ່າ ສານ (ຈີນ: 禅, Chán). ໃນພາສາຈີນ ແຫຼ່ງກຳເນີດຈາກຄຳວ່າ ທຍານ ໃນພາສາສັນສະກິດອີກທອດນຶ່ງ (ກົງກັບຄຳວ່າ ຊານ ໃນພາສາປາລີ) ເຊິ່ງໝາຍເຖິງ ການເພ່ງອາລົມຈົນໃຈແນ່ວແນ່ເປັນອັບປະນາສະມາທິ ມີຈິດທີ່ສະຫງົບແລະປະນີດ. 

ພະໂພທິທັມ

## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
**ກາຊິກສະໄໝໃໝ່**
*ຫວ່ານເມັດ*
* D.T. Suzuki, *Essays in Zen Buddhism*, First Series (1927), Second Series (1933), Third Series (1934)
* R. H. Blyth, *Zen and Zen Classics,* 5 volumes (1960–1970; reprints of works from 1942 into 1960's)
* Alan Watts, *The Way of Zen* (1957)
* Lu K'uan Yu (Charles Luk), ''Ch'an and Zen Teachings,* 3 vols (1960, 1971, 1974), *The Transmission of the Mind: Outside the Teaching* (1974)
*ຮາກເຫງົ້າງອກງາມ*
* Paul Reps & Nyogen Senzaki, *Zen Flesh, Zen Bones* (1957)
* Philip Kapleau, *The Three Pillars of Zen* (1966)
* Shunryu Suzuki, *Zen Mind, Beginner's Mind* (1970)
* Katsuki Sekida, *Zen Training: Methods & Philosophy* (1975)

**ປະຫວັດສາດວິທະຍາກາຊິກ**
* Dumoulin, Heinrich (2005), *Zen Buddhism: A History. Volume 1: India and China*. World Wisdom Books. ISBN 978-0-941532-89-1
* Dumoulin, Heinrich (2005), *Zen Buddhism: A History. Volume 2: Japan*. World Wisdom Books. ISBN 978-0-941532-90-7

**ປະຫວັດສາດວິທະຍາວິຈານ**
*ໂດຍລວມ*
* 
*Formation of Chán in Tang & Song China*
* Mcrae, John (2003), *Seeing through Zen. Encounter, Transformation, and Genealogy in Chinese Chan Buddhism*. The University Press Group Ltd . ISBN 978-0-520-23798-8
* 
* 
*ປະເທດຍີ່ປຸ່ນ*
* 
*ຍຸກປັດຈຸບັນ*
* 
* 
*ຕາເວັນອອກນິຍົມ ແລະ ການແລກປ່ຽນລະຫວ່າງຕາເວັນອອກ-ຕາເວັນຕົກ*
* 
* 
* McMahan, David L. (2008), *The Making of Buddhist Modernism''. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-518327-6

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ຊເັນ
ອອກໂຕດົກ

**ຄິດຕະຈັກອອກໂຕດົກ** (, ) ຫຼື **ຄິດຕະຈັກບີຊັງແຕງ** (The Byzantine Church) ແມ່ນນິກາຍນຶ່ງໃນຄິດຕະສາສະໜາ. ອອກໂຕດົກແມ່ນຄິດຕະຈັກທີ່ໃຫຍ່ເປັນທີສອງຂອງຄິດສາສະໜາໃນໂລກ.

ຄິດຕະຈັກນີ້ປະຕິບັດຕາມຫຼັກການທາງເທວະວິທະຍາຢ່າງບໍ່ມີການປ່ຽນແປງມາຕັ້ງແຕ່ສະໄໝສາສະໜາຄິດຍຸກທຳອິດ. ຄິດຕະຈັກອອກໂຕດົກແບ່ງເປັນຄິດຕະຈັກຍ່ອຍໆ ແຕ່ລະຄິດຕະຈັກມີອັກຄະລະບິດອນຫຼືມຸກນາຍົກເປັນຂອງຕົນເອງ ຜູ້ມີໜ້າທີ່ເປັນຜູ້ພິທັກປະເພນີຂອງສາສະນະຈັກ ແລະສາມາດສືບສາຍຄືນໄປໄດ້ເຖິງອັກຄະລທູດຂອງພະເຢຊູໂດຍສະເພາະນັກບຸນອັງເດ.
## ອ່ານຕື່ມ 
;ບັນນານຸກົມ
* 
* 
* John Anthony McGuckin (ed), *The Encyclopedia of Eastern Orthodox Christianity*, Vol. 1–2 (Chichester, Wiley-Blackwell, 2011).

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ 
* An Online Orthodox Catechism published by the Russian Orthodox Church
* OrthodoxWiki
* Orthodox Dictionary  at Kursk Root Hermitage of the Birth of the Most Holy Theotokos
* Orthodox books  – Lives of Holy People at skete.com
* An Orthodox View of Salvation
* IV Pre-Conciliar Pan-Orthodox Conference
* Prologue from Ohrid – (Saints of the Orthodox Church Calendar) 
* A repository with scientific papers on various aspects of the Byzantine Orthodox Church in English and in German 

ໝວດ:ນິກາຍໃນສາສະໜາຄິດ
ເຮລີກົບແຕ

thumb|right|ເຮລີກົບແຕ 1922
thumb|right|ເຮລີກົບແຕ
thumb|right|
thumb|right|

**ເຮລີກົບແຕກ** (, ) ແມ່ນ ຍົນ ບໍ່ມີປີກ ມີໃບພັດຂະໜາດໃຫຍ່ຕິດຕັ້ງເໜືອລຳໂຕ ໃບພັດໝຸນຮອບໂຕໃນແນວນອນ ເຮັດໜ້າທີ່ຊ່ອຍພະຍຸງໂຕແລະບັງຄັບໃຫ້ບິນໄປຕາມທິດທາງທີ່ຕ້ອງການໄດ້ ໃຊ້ເຄື່ອງຍົນຂັບເຄື່ອນແລະບິນຂຶ້ນລົງໃນແນວດິ່ງໄດ້ ສາມາດເຄື່ອນທີ່ໄດ້ຢ່າງສະດວກເຖິງແມ່ນແຕ່ໃນບ່ອນແຄບກໍຂຶ້ນລົງໄດ້ຢ່າງສະບາຍ.

Number build: 131

## ອ້າງອີງ
## ລິ້ງຄ໌ພາຍນອກ 
ໝວດ:ຍົນ
ໝວດ:ການຂົນສົ່ງ
ໝວດ:ຍານພາຫະນະ
ໝວດ:ເຮລີກົບແຕ
ໝວດ:ພາສາ: ເຮືອບິນ
ມະຫາຍານ

**ມະຫາຍານ** ເປັນນິກາຍໃນສາສະໜາພຸດຝ່າຍອາຈະລິຍະວາດ ທີ່ນັບຖືກັນຢູ່ປະເທດແຖບຕອນເໜື້ອຂອງອິນເດຍ ເນປານ ຈີນ ຍີ່ປຸ່ນ ເກົາຫຼີ ຫວຽດນາມ ມົງໂກລີ ໄປຈົນຮອດບາງສ່ວນຂອງລັດເຊຍ. 

ຈຸດເດັ່ນຂອງນິກາຍນີ້ຢູ່ທີ່ແນວຄິດເລື່ອງການບຳເພັນຕົນເປັນພະໂພທິສັດສ້າງບາລະມີເພື່ອຊ່ອຍເຫຼືອສັບພະຊີວິດໃນໂລກໄປສູ່ຄວາມພົ້ນທຸກ ດ້ວຍເຫດທີ່ມີຜູ້ນັບຖືຢູ່ຫຼາຍໃນປະເທດແຖບເໜືອຈຶ່ງເອີ້ນໄດ້ອີກຊື່ນຶ່ງວ່າ ອຸດຕະລະນິກາຍ. ປັດຈຸບັນພຸດທະສາສະນິກະຊົນສ່ວນໃຫຍ່ຂອງໂລກເປັນຜູ້ນັບຖືນິກາຍມະຫາຍານ.
## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ
* คณะสงฆ์จีนนิกาย.*พระพุทธศาสนามหายาน*.กรุงเทพ ฯ : ธนาคารกรุงเทพพิมพ์เป็นธรรมบรรณาการ,2531.
* ประสงค์ แสนบุราณ. พระพุทธศาสนามหายาน. กทม.โอเดียนสโตร์. 2548 
* เสฐียร  พันธรังษี.*พุทธศาสนามหายาน*.กรุงเทพ ฯ : สุขภาพใจ,2543.
* เสถียร  โพธินันทะ.*ปรัชญามหายาน*.กรุงเทพ ฯ : มหามกุฏราชวิทยาลัย,2541.
* อภิชัย  โพธิประสิทธิศาสตร์.*พระพุทธศาสนามหายาน*. กรุงเทพ ฯ : มหามกุฏราชวิทยาลัย,2539.
* Conze, Edward. *Buddhist Scripture*. London : Penguin Book, 1973.
* D.T.Suzuki.*Outline of Mahayana Buddhism*.New York : Schocken Book,1973.
* Davids, Rhys. *Buddhism India*. Patna :Indological Book House,1973.
* Dayal H. *The Bodhisattva Doctrine In Buddhist Sanskrit Literature*. Delhi: Motilal Banarasidas,1970.
* Dutt, Nalinaksha. *Mahayana Buddhism*. Delhi : Motilal Banarasidas,1977. 
* Kimura, Ryukan. *History of Term Hinayana and Mahayana and The Origin of Mahayana Buddhism.* Patana : Indological Book,1978.
* McGovern,W.M.*An Introduction to Mahayana Buddhism*.Vanarasi : Sahityaratan Malakarijalaya,1967.
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:ນິກາຍໃນສາສະໜາພຸດ
ພາສາກະເລັກ

**ພາສາກະເລັກ** ຫຼື **ພາສາເກຣັກ** () ເຊິ່ງຄົນທີ່ເວົ້າແລະຂຽນພາສານີ້ເອີ້ນວ່າ ເຮນເລນິກ ຫຼື ເຮນເລນິກາ (ελληνικά) ແມ່ນພາສາກຸ່ມອິນໂດ-ເອີລົບ. ເກີດໃນປະເທດກະແລັດ ແລະເຄີຍເປັນພາສາເວົ້າຕາມຊາຍຝັ່ງຂອງອາຊີມີໂນແລະທາງໃຕ້ຂອງປະເທດອີຕາລີໃນຍຸກບູນານ. ມີການເວົ້າພາສາຖິ່ນຈຳນວນໜຶ່ງ ເຊັ່ນ ໄອໂອນິກ ດໍລິກ ແລະອັດຕິກ.

ໝວດ:ພາສາກະເລັກ
ປະເທດອູແກຣນ

**ຢູເຄຣນ** (ຢູເຄຣນຽນ: Украї́на, ອັກສອນໂຣມັງ: Ukraïna, ອອກສຽງ:[ʊkrɐˈjinɐ]; ) ເປັນປະເທດໜຶ່ງໃນເອີຣົບຕາເວັນອອກ ເປັນປະເທດທີ່ມີເນື້ອທີ່ຫຼາຍທີ່ສຸດເປັນອັນດັບ 2 ໃນເອີຮົບຮອງຈາກຣັດເຊຍເຊິ່ງຢູເຄຣນມີ​ອາ​ນາ​ເຂດ​ຕິດຕໍ່ທາງທິດຕາເວັນອອກ ແລະ ທິດຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອ

## ອ້າງອີງ
;ບັນນານຸກົມ

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:
ໝວດ:ປະເທດ
ໝວດ:ເອີລົບ