open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ສຳປະສິດຈິນີ

**ສຳປະສິດຈິນີ** (ຄຳເຄົ້າ: ສັມປສິທທ໌ຈິນີ, ພາສາອັງກິດ:Gini coefficient ຫຼື Gini's coefficient) ແມ່ນ ບັນທັດຖານວັດແທກ ຄວາມບໍ່ສະເໝີພາບ ຂອງ ການແບ່ງປັນລາຍໄດ້ໃນສັງຄົມ. ສຳປະສິດດັ່ງກ່າວ ຖືກສະເໜີຂຶ້ນ ໂດຍ ນັກສະຖິຕິຄົນອິຕາລີໃນ ປີ 1936 ໂດຍ ອີງໃສ່ ເສັ້ນໂຄງລໍເຣັນ. ນອກຈາກ ຄວາມບໍ່ສະເໝີພາບຂອງການແບ່ງປັນລາຍໄດ້ ສຳປະສິດດັ່ງກ່າວ ຍັງຖືກໃຊ້ໃນການວັດແທກ ອື່ນໆ ເຊັ່ນ ຄວາມຮັ່ງມີ, ການຊົມໃຊ້ພະລັງງນອີກ.

## ໂດຍຫຍໍ້ 
ຂອບເຂດ ຂອງ ສຳປະສິດຈິນີ ແມ່ນ ແຕ່ 0 ຫາ 1.​ ຄ່າສຳປະສິດຈິນີ ຈະເທົ່າ 0​ ໃນສະພາບທີ່ ຄວາມສະເໝີພາບສົມບູນ (ໝາຍຄວາມວ່າ ລາຍໄດ້ທຸກໆຄົນເທົ່າກັນ)ແລະ ຈະຫຍັບໃກ້ 1 ຂຶ້ນ ເມື່ອ ຄວາມບໍ່ສະເໝີພາບສູງຂຶ້ນ.
### ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ເສດຖະສາດ
ໝວດ:ດັດຊະນີເສດຖະສາດ
ໝວດ:ຄວາມທຸກຍາກ
ພຣະເຢຊູ

right|thumb|200px|ພຣະເຢຊູ
**ພຣະເຢຊູ** ຫຼື **ເຢຊູແຫ່ງນາຊາເຣັດ** (Jesus of Nazareth) (ເກີດເມື່ອ ປະມານ 6–4 ປີ ກ່ອນ ຄ.ສ. ) ເປັນຄົນຢິວ ແລະ ເປັນ ສາດສະດາຂອງສາດສະໜາຄຣິສຕ໌. ຊາວຄຣິດ ເອີ້ນພະເຢຊູແຫ່ງນາຊາເຣັດວ່າ **ພະເຢຊູຄຣິສຕ໌** (Jesus Christ) ແລະຖືວ່າພຣະອົງເປັນ ພຣະຜູ້ປົກປ້ອງ ເປັນພຣະບຸດຂອງ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ. 

ຄຳວ່າ "ເຢຊູ" ມາຈາກຄຳໃນ ພາສາເກຣັກທີ່ວ່າ *Ιησους* [Iēsoûs] ເຊິ່ງມາຈາກ ຄຳວ່າ [ເຢຊູອາ] ໃນ ພາສາອາຣາເມັກອີກເທື່ອໜຶ່ງ. ຊາວຄຣິສຕ໌ອາຣັບ ເອີ້ນພຣະເຢຊູວ່າ "ຍາຊູ" ຕາມພາສາຊີເຣຍ, ສ່ວນຊາວມຸສລິມອາຣັບ ເອີ້ນວ່າ "ອີຊາ" ມີຄວາມໝາຍວ່າ "ພະຜູ້ຊ່ວຍໃຫ້ລອດ" (ພາສາອັງກິດ: The Saviour ຂຽນແບບອາເມລິກາ ແມ່ນ Savior).

## ປະຫວັດຂອງພຣະເຢຊູ 
### ໄວເດັກ 
ປະສູດເມື່ອ 4 ປີກ່ອນ ຄສ ໃນເມືອງນາຊາເຣັດ ແຂວງກາລິເລ , ຍິງພົມມະຈາຣີຊື່ວ່າມາຣິອາ ໄດ້ຫມັ້ນໝາຍໄວ້ແລ້ວກັບຊາຍຄົນຫນຶ່ງຊື່ໂຢເຊບ ກ່ອນທີ່ທັງສອງໄດ້ຢູ່ກິນຮ່ວມກັນ  ນາງໄດ້ຕັ້ງທ້ອງດ້ວຍລິເດດຂອງພຣະວິນຍານບໍລິສຸດເຈົ້າ

ຫຼັງຈາກພຮະອົງໃຫຍ່ແລ້ວພຮະເຢຊູຊົ່ງເຮັດອັນສະຈັນຄັ້ງທໍາອິດແມ່ນການສັ່ງໃຫ້ນໍ້າກາຍເປັນເຫຼົ້າ...

ໝວດ:ຄົນຢິວ
ອົງສາຖານສິບ

**ອົງສາຖານສິບ** (ພາສາອັງກິດ: Decimal degrees) ຖືກນຳໃຊ້ເລື້ອຍ ໃນ ລະບົບຂໍ້ມູນພູມສາດ (ພາສາອັງກິດ: Geographic information systems ຫຼື GIS), ໂປແກມໝາຍແຜນທີ່ເທິງເວັບ ເຊັ່ນ Google Maps, ແລະ ເຄື່ອງມື ຈີພິເອັສ(ພາສາອັງກິດ:GPS) ເພື່ອສະແດງເຖິງ ໂຕປະສານ ຂອງ ເສັ້ນຂະໜານ ແລະ ເສັ້ນແວງ ແທນ ການສແດງ ໂຕປະສານພູມສາດ ໂດຍ ອົງສາ, ນາທີ ແລະ ວິນາທີ(dms).

ໂຕຢ່າງ, ໂຕປະສານພູມສາດ ຕາມ ລະບົບ  dms ຂອງ ນະຄອນຫຼວງສະຫະລັດອາເມລິກາ ແມ່ນ  "38° 53' 23" ເໜືອ (ອ່ານວ່າ 38 ອົງສາ 53 ນາທີ 23 ວິນາທີ ເໜືອ), 77° 00' 32" ຕາເວັນຕົກ (ອ່ານວ່າ 77 ອົງສາ 00 ນາທີ 32 ວິນາທີ ຕາເວັນຕົກ)". ແຕ່ ໃນລະບົບອົງສາຖານສິບ , ທິດຕາເວັນຕົກ ແລະ ທິດໃຕ້ຈະເປັນຈຳນວນລົບ ແລະ ສູດປ່ຽນ ແມ່ນ  (D + M/60 + S/3600), ສະນັ້ນ ໂຕປະສານພູມສາດ ຂອງ ນະຄອນຫຼວງສະຫະລັດອາເມລິກາ ຈະແມ່ນ "38.8898341, -77.0088651".
ພາສາອັງກິດ

**ພາສາອັງກິດ** (English, ຄຳເຄົ້າ: ພາສາອັງກລິສ) ແມ່ນພາສາເຢຍລະມັນຕາເວັນຕົກພາສາໜຶ່ງ ອັນມີຕົ້ນກຳເນີດແຕ່ປະເທດອັງກິດ ຈົນປະຈຸບັນນີ້ ມີການເວົ້າກັນທົ່ວໂລກ. ແມ່ນພາສາທາງການ ຢູ່ສະຫະລາຊະອານາຈັກ,ປະເທດອະເມລິກາ ແລະ ຫຼາຍປະເທດໃນໂລກ. ນອກຈາກນີ້​ ຍັງເປັນ ພາສາທຸລະກິດ, ພາສາສື່ສານ ແລະ ພາສາຕ່າງປະເທດທີ່ໜຶ່ງທີ່ໃຊ້ກັນແຜ່ຫຼາຍທີ່ສຸດໃນໂລກພາສາໜຶ່ງ.

thumb|upright=2|center|ແຜນທີ່ ຂອງ ປະເທດ, ລັດ ທີ່ໃຊ້ພາສາອັງກິດເປັນພາສາລັດຖະການ ຫຼື ພາສາບໍ່ເປັນທາງການຢ່າງແຜ່ຫຼາຍທີ່ສຸດ.

ພາສາອັງກິດແມ່ນພາສາແມ່ທີ່ມີຈຳນວນຜູ້ເວົ້າຫຼາຍທີ່ສຸດເປັນອັນດັບທີ່ 3 ຂອງໂລກ ຮອງລົງມາຈາກພາສາຈີນກາງແລະພາສາແອສະປາໂຍນ.

## ຄວາມເປັນມາ
ພາສາອັງກິດມາຈາກບັນດາອານາຈັກອັງກະໂລ-ຊັກຊັງແຫ່ງເມືອງອັງກິດ ແລະແຫ່ງເມືອງເອກົດຕອນຕະເວັນອອກສຽງໃຕ້ໃນປະຈຸບັນ ຢ່າງໃດກໍ່ດີ ແຕ່ກ່ອນນັ້ນແມ່ນບ່ອນທີ່ຢູ່ພາຍໃຕ້ການປົກຄອງຂອງອານາຈັກນອກແຕມບະລີ. 

ພາສາອັງກິດແມ່ນພາສາທີ່ມີການໃຊ້ແຜ່ຫຼາຍທົ່ວແຫຼ່ງຫຼ້າຍ້ອນມາຈາກອິທິພົນໃຫຍ່ຂອງອານາຈັກອັງກິດແຕ່ສະຕະວັດທີ 17 ຫາສະຕະວັດທີ 20 ຊ່ວງກາງ ແລະກໍ່ຂອງອິທິພົນຂອງອາເມລິກາຕັ້ງແຕ່ສະຕະວັດທີ 20 ຊ່ວງກາງ.

## ອ້າງອີງ
ອັງກິດ
ປະເທດອັງກິດ

**ປະເທດອັງກິດ** (England, ຄຳເຄົ້າ: ປະເທດອັງກລິສ) ຕັ້ງຢູ່ໃນເອີລົບເໜືອ. ໃຊ້ພາສາອັງກິດເປັນພາສາທາງການ. ມີລອນດອນເປັນນະຄອນຫຼວງ. ແມ່ນສ່ວນໜຶ່ງຂອງສະຫະລາຊະອານາຈັກ. ມີພົມແດນທາງບົກຕິດກັບເອກົດທາງເໜືອ, ການທາງຕາເວັນຕົກ, ທະເລອຽກລັງທາງຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອ, ທະເລເກນຕິກທາງຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້, ແລະທະເລເໜືອທາງຕາເວັນອອກ. ນອກຈາກນີ້ຍັງຕິດກັບຊ່ອງແຄບອັງກິດເຊິ່ງຂັ້ນລະຫວ່າງອັງກິດກັບເອີລົບແຜ່ນດິນໃຫຍ່. ພື້ນທີ່ປະເທດສ່ວນໃຫຍ່ຕັ້ງຢູ່ທາງຕອນກາງແລະໃຕ້ຂອງເກາະບະເລີຕາຍໃຫຍ່ໃນມະຫາສະໝຸດອັດລັງຕິກເໜືອ. ປະເທດຍັງລວມເຖິງເກາະອື່ນເຊິ່ງນ້ອຍກວ່າອີກປະມານ 100 ເກາະ ເຊັ່ນ ໝູ່ເກາະຊິນລີແລະເກາະໄວ.

ພູມປະເທດສ່ວນຫຼາຍປະກອບດ້ວຍພູຕ່ຳໆ ແລະບ່ອນພຽງ ໂດຍສະເພາະແມ່ນທາງຕອນກາງແລະໃຕ້. ຢ່າງໃດກໍດີ ທາງເໜືອແລະຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້ແມ່ນບ່ອນສູງ. ມີວິນເຊສະເຕີເປັນນະຄອນຫຼວງເກົ່າຈົນເທົ້າປ່ຽນມາເປັນລອນດອນໃນ ຄ.ສ. 1066. ລອນດອນໃນປັດຈຸບັນແມ່ນເຂດມະຫານະຄອນໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນສະຫະລາຊະອານາຈັກ ແລະ ແມ່ນເມືອງທີ່ມີພື້ນທີ່ທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນສະຫະພາບເອີລົບເມື່ອວັດແທກດ້ວຍເກນສ່ວນສາກົນ. ປະຊາກອນປະເທດມີຢູ່ປະມານ 51 ລ້ານຄົນ ເຊິ່ງຄິດເປັນ 84% ຂອງປະຊາກອນສະຫະລາຊະອານາຈັກ ໂດຍສ່ວນໃຫຍ່ອາໄສຢູ່ໃນລອນດອນ. ພາກຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ແລະເຂດເມືອງໄດ້ຂະຫຍາຍໂຕໄປເຖິງພາກມິດແລນ, ພາກຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອ ແລະ ຢອກເຊີ ເຊິ່ງໄດ້ຮັບການພັດທະນາເປັນພື້ນທີ່ອຸດສາຫະກຳສໍາຄັນລະຫວ່າງຄະລິດສັດຕະວັດທີ 19.

ຫຼັງຈາກ ຄ.ສ. 1284 ລາຊະອານາຈັກອັງກິດໄດ້ລວມກັບປະເທດການເປັນລັດອະທິປະໄຕຈົນເທົ້າວັນທີ 1 ພຶດສະພາ ຄ.ສ. 1707 ເມື່ອພະລາຊະບັນຍັດໃຫ້ລວມກັບລາຊະອານາຈັກເອກົດເປັນລັດໃໝ່ ແລະສະຖາປະນາລັດໃໝ່ນີ້ເປັນລາຊະອານາຈັກບະເລີຕາຍໃຫຍ່. ລັດໃໝ່ນີ້ ໄດ້ລວມກັບລາຊະອານາຈັກອຽກລັງເປັນລັດໃໝ່ໃນປີ ຄ.ສ. 1801 ໂດຍຜ່ານພະລາຊະບັນຍັດສະຫະພາບອີກສະບັບໜຶ່ງ. ລັດໃໝ່ນີ້ມີຊື່ວ່າ ສະຫະລາຊະອານາຈັກບະເລີຕາຍໃຫຍ່ແລະອຽກລັງ. ພໍເຖິງປີ ຄ.ສ. 1922 ລັດອິດສະຫຼະອຽກລັງໄດ້ຮັບການສະຖາປະນາເປັນລັດແຍກ. ແຕ່ Royal and Parliamentary Titles Act 1927 ໄດ້ລວມອຽກລັງເໜືອເຂົ້າກັບສະຫະລາຊະອານາຈັກອີກເທື່ອ ເປັນສະຫະລາຊະອານາຈັກບະເລີຕາຍໃຫຍ່ແລະອຽກລັງເໜືອ ເຊິ່ງແມ່ນສະຫະລາຊະອານາຈັກໃນປັດຈຸບັນ.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ປະເທດອັງກິດ
ອັງກິດ
ສົມຜົນ

ສົມຜົນ ຫຼື ສົມການ ແມ່ນ ປະໂຫຍກທາງຄະນິດສາດ ປະກອບໂດຍ ເຄື່ອງໝາຍ ທີ່ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ສອງປະໂຫຍກ ເທົ່າກັນ. ສົມຜົນ ຈະປະກອບໂດຍ 2 ປະໂຫຍກ ຂັ້ນດ້ວຍ ເຄື່ອງໝາຍ "ເທົ່າກັບ" ເຊັ່ນ:
:2 + 3 = 5.
:x  (x-1) = x^2-x.
:x^2-x = 0.

## ເບິ່ງຕື່ມ 
* ອະສົມຜົນ
* ສົມຜົນເສັ້ນຊື່
* ສົມຜົນຂັ້ນສອງ
* ສົມຜົນຂັ້ນສາມ
* ສົມຜົນຈຸນລະຄະນິດ
* ລະບົບສົມຜົນ

ໝວດ:ຄະນິດສາດ
ແຫຼມ

[thumb|300px|ແຫຼມໜຶ່ງຢູ່ ປະເທດ [ໂຄຣເອເຊຍ]]

ແຫຼມ ແມ່ນ ຜືນແຜ່ນດິນ ທີ່ຖືກອອມຮ້ອມດ້ວຍແມ່ນໍ້າຫຼື ທະເລຈາກສາມດ້ານ. ຕົວຢ່າງ ແຫຼມອິນດູຈີນ, ແຫຼມເກົາຫຼີແລະອື່ນໆ.

ໝວດ:ພູມສາດ
ກຸ່ມພາສາໄຕ-ກະໄດ

right|280px|thumb|ຮູບສະແດງຜູ້ເວົ້າພາສາກຸ່ມໄທ-ກະໄດ (ສີມ້ວງອ່ອນ)

**ພາສາກລຸ່ມໄທ-ກະໄດ**ແມ່ນກຸ່ມພາສາທີ່ເວົ້າໃນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ແລະທາງໃຕ້ຂອງປະເທດຈີນ

## ພາສາ 
* ລາວ
* ໄທ
* ລື້
* ອາຫົມ

ທ
ໝວດ:ກຸ່ມພາສາໄທ-ກະໄດ
ທະວີບ

[thumb|300px|ຮູບສີເໜັງ ສະແດງເຖິງ ບັນດາທະວີບ [Continent#Separation of continents|ຕາມບັນດາການກຳນົດ, ບາງທະວີບອາດຖືກລວມ ຫຼື ແຍກ ສາມາດຖືກແບ່ງອອກເປັນ ເອີຣົບ ແລະ ອາຊີ (ສີແດງອ່ອນ), ອາເມຣິກາເໜືອ ແລະ ອາເມຣິກາໃຕ້ ບາງເທື່ອກໍ່ຖືກເອີ້ນລວມກັນ ເປັນ ອາເມຣິກາ (ສີຂຽວອ່ອນ).]]

**ທະວີບ** (ຄຳເຄົ້າ: ທະວີປ) ແມ່ນແຜ່ນດິນກວ້າງເທິງໜ້າໂລກ ສ່ວນຫຼາຍຂອບເຂດຂອງທະວີບຈະຖືກກຳນົດຕາມການຕົກລົງ ທີ່ບໍ່ໄດ້ອີງໃສ່ ນິຍາມອັນຊັດເຈນ ໂດຍທົ່ວໄປທະວີບຢູ່ໃນໂລກມີທັງໝົດ 6 ທະວີບ, ແຕ່ເພິ່ນໄດ້ກຳນົດໃຫ້ເປັນ 7 ທະວີບ ດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້: ອາຊີ, ອາຟຣິກາ, ອາເມຣິກາເໜືອ ແລະ ອາເມຣິກາໃຕ້, ອັງຕາກຕິກ, ເອີຣົບ ແລະ ໂອເຊອານີ.

## ເນື້ອທີ່ ແລະ ປະຊາກອນ 
## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ທະວີບ
ໝວດ:ພູມສາດ
ລະບົບສຸລິຍະ

upright=1.5|thumb|ລະບົບສຸລິຍະ
**ລະບົບສຸລິຍະ** (ຄຳເຄົ້າ: ຣະບົບສຸຣິຍະ) ປະກອບດ້ວຍ ດວງອາທິດ ແລະວັດຖຸອື່ນໆ ທີ່ໂຄຈອນຢູ່ຮອບດວງອາທິດ ໄດ້ແກ່ ດາວພຸດ ດາວສຸກ ໂລກ ດາວອັງຄານ ດາວພະຫັດ ດາວເສົາ ດາວຢູລານຸດ ດາວເນບຕູນ.
ນັບເຖີງກາງປີ ຄ.ສ. 2008 ວັດຖູຂະໜາດຍ່ອມກວ່າດາວເຄາະຈຳນວນ 5 ດວງ ໄດ້ຮັບການຈັດອັນດັບໃຫ້ເປັນດາວເຄາະແຄະ ໄດ້ແກ່ ຊີລີໃນແຖບດາວເຄາະນ້ອຍ ກັບວັດຖູອີກ 4 ດວງທີ່ໂຄຈອນອ້ອມຂ້າງດວງອາທິດຢູ່ໃນຍ່ານພົ້ນດາວເນັບຈູນ ຄື ດາວພູໂຕ (ເຊີ່ງເດີມເຄີຍຖຶກຈັດລະດັບໄວ້ເປັນດາວເຄາະ) ເຮົາເມອາ ມາຄີມາຄີ ແລະ ອີຣີ

ມີດາວເຄາະ 6 ດວງແລະດາວເຄາະແຄະ 3 ດວງທີ່ມີດາວບໍລິວານໂຄຈອນຢູ່ອ້ອມຂ້າງ ເຮົາເອີ້ນດາວບໍລິວານເຫຼົ່ານີ້ວ່າ "ດວງຈັນ" ຕາມຢ່າງດວງຈັນຂອງໂລກ ນອກຈາກນີ້ດາວເຄາະຊັ້ນນອກຍັງມີວົງແຫວນດາວເຄາະຢູ່ອ້ອມຂ້າງໂຕອັນປະກອບດ້ວຍເສດຝຸ່ນແລະອະນຸພາກຂະໜາດເລັກ.
## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ລະບົບສຸລິຍະ
ໝວດ:ດາລາສາດ
ພິກັດພູມສາດ

[[ຮູບ:WorldMapLongLat-eq-circles-tropics-non.png|thumb|440px|ແຜນທີ່ໂລກສະແດງພິກັດພູມສາດ; ເບິ່ງຣຸ່ນທີ່ໃຫຍ່ກວ່ານີ້ (pdf, 1.8MB)]]
400px|thumb|ພາບຊົງກົມປະກອບມຸມ ຊຶ່ງເປ໊ນຫຼັກໃນການລະບຸພິກັດພູມສາດຂອງຕຳບົນໃດ າ ບນຜິວໂລກ

**ພິກັດພູມສາດ**ແມ່ນສິ່ງທີ່ບອກໃຫ້ເຮົາຮູ້ເຖິງຕຳແໜ່ງຂອງທີ່ຕັ້ງເຊິ່ງເຮົາຕ້ອງການຮູ້ເທິງຜິວໂລກ ໂດຍເອົາຕາມລະບົບພິກັດຊົງກົມ (spherical coordinate system) ທີ່ຊາວບາບິໂລເນຍເປັນຜູ້ຄິດແນວທາງຂຶ້ນ ຕໍ່ມາໂຕເລມີ ນັກປາດຊາວກຣີກເປັນຜູ້ປັບປຸງແນວຄິດນີ້້ຂຶ້ນອີກຄັ້ງ ໂດຍໃຫ້ໜຶ່ງວົງກົມມີມຸມ 360 ອົງສາ

ພິກັດພູມສາດໃນປັຈຈຸບັນປະກອບດ້ວຍສອງສ່ວນ ຄຶລະຕິຈູດແລະລອງຈິຈູດ ອະທິບາຍໄດ້ດັງນີ້
* ລະຕິຈູດ ແມ່ນມຸມທີ່ແທກລະຫວ່າງຈຸດໃດ ໆ ກັບເສັ້ນສູນສູດ ມີຄ່າສູງສຸດ 90 ອົງສາ ເສັ້ນທີ່ລາກຕໍ່ເຊື່ອມທຸກຈຸດທີ່ມີລະຕິຈູດເທົ່າກັນ ເຮົາເອີ້ນວ່າ ເສັ້ນຂະໜານ (parallel) ວຽນເປັນວົງກົມຮອບໂລກ ໂດຍຂົ້ວໂລກແຕ່ລະຂົ້ວຈະມີຄ່າລະຕິຈູດເປັນ 90 ອົງສາ ເຊັ່ນ ຂົ້ວໂລກເໜືອມີລະຕິຈູດ 90 ອົງສາເໜືອ ເປັນຕົ້ນ
* ລອງຈິຈູດ ແມ່ນມຸມທີ່ແທກລະຫວ່າງຈຸດໃດ ໆ ກັບເສັ້ນເມີຣິດຽນທີ່ສູນ ມີຄ່າສູງສຸດ 180 ອົງສາ ຊຶ່ງພາດຜ່ານຫໍເບິ່ງດາວຫຼວງກຣີນິຊ ປະເທດອັງກິດ ເສັ້ນທີ່ລາກຕໍ່ເຊື່ອມທຸກຈຸດທີ່ມີລອງຈິຈູດເທົ່າກັນຈະເອີ້ນວ່າ ເສັ້ນເມີຮິດຽນ (meridian)

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ 
* ຂໍ້ມູນປະເທດຕ່າງ ໆ ຂອງ CIA 
* ພິກັດພູມສາດທົ່ວໂລກແລະພາບຈາກດາວທຽມ
* Global Gazetteer

ໝວດ:ພູມສາດ
ແຂວງເຊກອງ

**ເຊກອງ** () ເປັນແຂວງຫນຶ່ງຂອງສປປ.ລາວ ທີ່ມີຊາຍແດນ ຕິດກັບແຂວງສາລະວັນ ທາງທິດເໜືອ, ຕິດກັບແຂວງຈຳປາສັກ ທາງທິດຕາເວັນຕົກ, ຕິດກັບແຂວງອັດຕະປື ທາງທິດໃຕ້ ແລະ ຕິດກັບສາທາລະນະລັດ ສັງຄົມນິຍົມ ຫວຽດນາມ ທາງທິດຕາເວັນອອກ ເປັນແຂວງໜຶ່ງໃນປະເທດລາວ ທີ່ມີຈຳນວນປະຊາກອນອາໄສຢູ່ ເບົາບາງທີ່ສຸດ.
== ປະຫວັດແຂວງເຊກອງ

## ທີ່ຕັ້ງ 
* ທິດເໜືອຕິດກັບ ແຂວງສາລະວັນ
* ທິດໃຕ້ຕິດກັບ ແຂວງອັດຕະປື
* ທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບ ສ.ສ ຫວຽດນາມ
* ທິດຕາເວັນຕົກຕິດກັບ ແຂວງຈຳປາສັກ
## ລັກສະນະພູມສັນຖານ 
## ປະຊາກອນ 
ປະຊາກອນທັງໝົດມີ 110.512 ຄົນ (2014)

## ບັນດາເມືອງ 
* ເມືອງທ່າແຕງ(15-04)
* ເມືອງລະມາມ(15-01)
* ເມືອງກະລຶມ(15-02)
* ເມືອງດັກຈຶງ(15-03)

## ສະຖານທີ່ທ່ອງທ່ຽວ 
* ນ້ຳຕົກຕາດເຊກະຕາມ 
* ນ້ຳຕົກຕາດໝອກຈັນ
* ຫມູ່ບ້ານເຜົ່າອາລັກ 
* ຫມູ່ບ້ານເຜົ່າຍະເຫີນ 
* ພູຫລວງ 
* ນ້ຳຕົກຕາດແຝກ 
* ສູນສິລະປະຊີບແມ່ເຮືອນ

ໝວດ:ແຂວງ
ໝວດ:ປະເທດລາວ
ໝວດ:ແຂວງຂອງລາວ
ແຂວງຫົວພັນ

thumb|right
**ຫົວພັນ** () ແມ່ນແຂວງໜຶ່ງຂອງປະເທດລາວທີ່ຕັ້ງຢູ່ທາງພາກເໜືອ ຢູ່ທິດຕະເວັນອອກສຽງເໜືອຂອງແຂວງຊຽງຂວາງ ປະຫວັດສາດຂອງສອງແຂວງນີ້ມີຄວາມຄ້າຍຄືກັນ ພູມີປະເທດເປັນພູເຂົາສະຫລັບຊັບຊ້ອນ ພື້ນທີ່ສ່ວນໃຫຍ່ເປັນປ່າໄມ້ ອາກາດຄ່ອນຂ້າງໜາວ ປະກອບດ້ວຍຊົມກຸ່ມນ້ອຍກວ່າ 20 ເຜົ່າ ໄດ້ແກ່: ລາວລຸ່ມ, ໄທຂາວ, ໄທແດງ, ໄທເໜືອ, ໄທນ້ອຍ, ມົ້ງ, ຂະໝຸ ຯລຯ ສ່ວນໃຫຍ່ໃຊ້ພາສາຕະກູນພາສາ ລາວ-ໄຕ
ແຂວງຫົວພັນ ==

## ບ້ານເໝືອດ ເມືອງວຽງໄຊ 
## ແຂວງຫົວພັນ 
## ທີ່ຕັ້ງ 
* ທິດຕາເວັນອອກ ແລະ ທິດເໜືອ ຕິດກັບ ສ.ສ ຫວຽດນາມ
* ທິດໃຕ້ ຕິດກັບ ແຂວງຊຽງຂວາງ
* ທິດຕາເວັນຕົກ ຕິດກັບ ແຂວງຫລວງພະບາງ
ແຂວງ ຫົວພັນ ເປັນແຂວງທີ່ມີອຸນຫະພູມສະພາບອາກາດ ເຢັນ, ໜາວ ເຊິ່ງຍາມຝົນອຸນຫະພູມສະເລ່ຍ 30 - 33 c° ແລະ ຍາມແລ້ງອຸນຫະພູມສະເລ່ຍ 0 - 2 c°, ບາງປີກໍມີຄວາມໜາວແຮງຮອດ (-4) - (0) c° ໂດຍສະເພາະແມ່ນປີ 1987, 1998 , 2015 ອຸນຫະພູມລດລົງຮອດ (-3) c°.

## ການປົກຄອງ 
ແຂວງຫົວພັນປະກອບດ້ວຍ 10 ເມືອງຄື:
# 07-01 ເມືອງ ຊຳເໜືອ (Xamneua)
# 07-02 ເມືອງ ຊຽງຄໍ້ (Xiengkhor) 
# 07-03 ເມືອງ ຮ້ຽມ (Hiam)
# 07-04 ເມືອງ ວຽງໄຊ (Viengxay)  
# 07-05 ເມືອງ ຫົວເມືອງ (Huameuang) 
# 07-06 ເມືອງ ຊຳໃຕ້ (Xamtay) 
# 07-07 ເມືອງ ສົບເບົາ (Sop Bao)
# 07-08 ເມືອງ ແອດ (Et)
# 07-09 ເມືອງ ກວັນ (Kwan)
# 07-10 ເມືອງ ຊ່ອນ (Xone)

## ສະຖານທີ່ທ່ອງທ່ຽວ 
* ເມືອງວຽງໄຊ
* ເມືອງຊຳເໜືອ
* ວັດໂພໄຊຊະນະຣາມ
* ວັດອົງຕື້ ສີບຸນເຮືອງ ໄຊຍະຣາມ
* ຫີນຕັ້ງ (ຫົວເມືອງ)
* ພູຈອມກູບ
* ຕາດສະເຫຼີ້ຍ
* ນ້ຳຕົກຕາດຜາວ່າງ(ຊຳໃຕ້)
* ນ້ຳຕົກຕາດວັງໄນ(ຊຳໃຕ້)
*ປະຫວັດສາດນາຄັງ ເມືອງຮ້ຽມ

 *ເມືອງຊຳໃຕ້

ໝວດ:ປະເທດລາວ
ຫ
ຫ
ອຸດທະຍານແຫ່ງຊາດຟົງ ງາ-ເຄ ບັງ

thumb|right|150px|ຖ້ຳ Tien Son ໃນອຸດທະຍານແຫ່ງຊາດນີ້
**ອຸດທະຍານແຫ່ງຊາດຟົງ ງາ-ເຄ ບັງ** (ພາສາຫວຽດນາມ: *Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng*) ແມ່ນອຸດທະຍານແຫ່ງຊາດໃນຈັງຫວັດຄວງບິນຫ໌ , ປະເທດຫວຽດນາມ ອຸດທະຍານແຫ່ງຊາດນີ້ມີຖ້ຳແລະຜາຕ່າງ ໆ ຫຼວງຫຼາຍ ໃນປີ ຄ.ສ. 2003 ອຸດທະຍານແຫ່ງຊາດນີ້ໄດ້ຮັບການລົງທະບຽນໃຫ້ເປ້ນມໍລະດົກໂລກ

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ 
* ເວ້ປ UNESCO ທະບຽນມໍລະດົກໂລກ ສຳລັບຟົງ ງາ-ເຄ ບັງ
* ເບີ່ງຮູບພາບຂອງຟົງ ງາ-ເຄ ບັງ

ໝວດ:ອຸດທະຍານແຫ່ງຊາດ
ໝວດ:ແຂວງກວາງບິນ
ຄວາມກົດອາກາດ

ຄວາມກົດອາກາດ ແມ່ນ ຄວາມກົດດັນ ຢູ່ ຈຸດໃດໜຶ່ງ ຂອງ ຊັ້ນບັນຍາກາດ ຂອງ ໂລກ. ໂດຍທົ່ວໄປ ຄວາມກົດອາກາດ ຈະປະມານເທົ່າກັບ ຄວາກົດດັນ ທີ່ເກີດຂຶ້ນ ຍ້ອນນໍ້າໜັກ ຂອງ ອາກາດ ຢູ່ເທິງຈຸດນັ້ນໆ. ໝາຍຄວາມວ່າ ຈຸດທີ່ມີຄວາມກົດອາກາດຕໍ່າ ຈະມີ ອາກາດທີ່ມີມວນສານຕໍ່າກ່ວາຢູ່ເທິງມັນ. ດ້ວຍເຫດຜົນແບບດຽວກັນ ຄວາມກົດອາກາດ ຈະຕໍ່າລົງ ເມື່ອລະດັບຄວາມສູງເພີ່ມຂຶ້ນ. ຄວາມກົດອາກາດ ຕໍ່ ເນື້ອທີ່ໜຶ່ງແມັດມົນທົນ ຢູ່ ໃນລະດັບໜ້ານໍ້າທະເລ ຈະເທົ່າກັບ 100 ກິໂລນິວເຕິນ ຫຼື ເທົ່າກັບ 10.2 ໂຕນ.

## ຄວາມກົດອາກາດມາດຕະຖານ 
ຄວາມກົດອາກາດມາດຕະຖານ (ເຄື່ອງໝາຍ: atm) ແມ່ນ ຫົວໜ່ວຍຄວາມກົດດັນ ທີ່ຖືກກຳນົດໃຫ້ເທົ່າກັບ 101.325 ກິໂລປາສການ. 

## ຄວາມກົດອາກາດຕາມຄວາມສູງ 
thumb|150px|ກະຕຸກປລາສະຕິກນີ້ຖືກອັດຢູ່ ລະດັບຄວາມສູງປະມານ 2,000 ແມັດ ແລະ ເມື່ອ ຖືກນຳລົງມາລະດັບໜ້ານໍ້າທະເລ ມັນຖືກອັດຍອບໂດຍຄວາມກົດອາກາດທີ່ສູງກວ່າ.

ໝວດ:ພູມສາດ
ໝວດ:ຄວາມກົດດັນ
ລາຄາ

ໃນ ເສດຖະສາດ ແລະ ທຸລະກິດ, **ລາຄາ** (ຄຳເຄົ້າ: ຣາຄາ) ແມ່ນ ຕົວເລກທີ່ສະແດງເຖິງ ມູນຄ່າ ຂອງ ຜະລິດຕະພັນ, ຫຼື ການບໍລິການ ຫຼື ຊັບສິນ. ແນວຄວາມຄິດກ່ຽວກັບ ລາຄາ ມີຄວາມສຳຄັນ ໃນ ເສດຖະສາດຈຸນລະພາກ, ແລະ ແມ່ນ ໂຕປ່ຽນສຳຄັນ ໃນ ທິດສະດີການຈັດສັນຊັບພະຍາກອນ . ລາຄາ ຍັງມີຄວາມສຳຄັນ ໃນ ການຕະຫຼາດ ເພາະມັນແມ່ນໜຶ່ງ ໃນ ສີ່ປັດໃຈ ທີ່ ທຸລະກິດໃຊ້ເພື່ອສ້າງ ແຜນການຕະຫຼາດ.
## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ການຕະຫຼາດ
ໝວດ:ເສດຖະສາດ
ໝວດ:ທຸລະກິດ
ໄຕມຸມ

[thumbnail|300px|ແຂນກົນຈັກ ຢູ່ [ສະຖານີອາວະກາດສາກົນ ແມ່ນ ຖືກບັນຊາ ໂດຍ ການຄວບຄຸມ ມູມ ຂອງ ຂໍ້ຕໍ່. ບັນດາຕຳລາໄຕມຸມ ມີປະໂຫຍດໃນການຄິດໄລ່ບັນດາມຸມ ເພື່ອການບັນຊານີ້.]] 

ໄຕມຸມ (ຈາກ ພາສາເກຣັກ *trigōnon* "ສາມແຈ" + *metron* "ການວັດແທກ")  ແມ່ນ ສາຂາໜຶ່ງ ຂອງ ຄະນິດສາດ ທີ່ສຶກສາກ່ຽວກັບ ຮູບສາມແຈ, ໂດຍສະເພາະ ຮູບສາມແຈ ເທິງ ໜ້າພຽງ ທີ່ ມຸມໜຶ່ງ ແມ່ນ 90 ອົງສາ (ມຸມສາກ). ເວົ້າອີກແບບໜຶ່ງ, ໄຕມຸມ ສຶກສາ ຄວາມສຳພັນລະຫວ່າງ ຂ້າງ ແລະ ມຸມ ຂອງ ຮູບສາມແຈ. ໄຕມຸມ ມີ ຄວາມສຳຄັນ ແລະ ຖືກນຳໃຊ້ຫຼາຍ ໃນ ດາລາສາດ ແລະ ການນຳທິດ. ຮູບສາມແຈສາກ ແມ່ນ ຮູບສາມແຈ ທີ່ມີມຸມໜຶ້່ງ ເປັນມຸມສາກ ຫຼື ເທົ່າກັບ 90 ອົງສາ. 

* ຕຳລາ **ຊິນ** (sin)
sin A= ຂ້າງກົງມຸມ / ຂ້າງກົງສາກ
* ຕຳລາ **ໂກຊິນ** (cos) 
:cos A= ຂ້າງຕິດມຸມ / ຂ້າງກົງສາກ
* ຕຳລາ **ຕັງ** (tan)
tan A= ຂ້າງກົງມຸມ / ຂ້າງຕິດມຸມ

300px|thumbnail|right|ທຸກໆຕຳລາໄຕມຸມ ຂອງ ມຸມ *θ* ສາມາດສ້າງໃນທາງໄຕມຸມ ຈາກວົງມົນຫົວໜ່ວຍ ທີ່ມີຈຸດໃຈກາງ ຢູ່  *O*.
thumbnail|right|240px|ຮູບສາມແຈສາກ

## ສູດຄິດໄລ່ທົ່ວໄປ 
:\begin{align}
\sin^2 A + \cos^2 A &= 1 \\
\tan^2 A + 1 &= \sec^2 A \\
1+\cot^2 A &= \csc^2 A \end{align}

:\begin{align}
\sin A \pm \sin B &= 2\sin \left( \frac{A \pm B}{2}\right)\cos \left(\frac{A \mp B}{2} \right)\\
\cos A + \cos B &= 2\cos \left(\frac{A + B}{2} \right)\cos  \left(\frac{A - B}{2}\right)\\
\cos A - \cos B &= -2\sin \left(\frac{A + B}{2} \right) \sin \left(\frac{A - B}{2}\right)
\end{align}

:\begin{align}
\cos A \,\cos B &= \frac{1}{2}[\cos(A + B) + \cos (A - B)]\\
\sin A \,\sin B &= -\frac{1}{2}[\cos(A + B) - \cos (A - B)]\\
\cos A \,\sin B &= \frac{1}{2}[\sin(A + B) - \sin (A - B)]\\
\sin A \,\cos B &= \frac{1}{2}[\sin(A + B) + \sin (A - B)]
\end{align}

:\begin{align}
\sin(A \pm B) &= \sin A \cos B \pm \cos A \sin B \\
\cos(A \pm B) &= \cos A \cos B \mp \sin A \sin B \\
\tan(A \pm B) &= \frac{\tan A \pm \tan B}{1 \mp \tan A \tan B}
\end{align} 

:\begin{align}
\sin 2A &= 2 \sin A \cos A \\
        &= \frac{2 \tan A}{1 + \tan^2 A}\\
\cos 2A &= \cos^2 A - \sin^2 A \\
        &= 2 \cos^2 A -1 \\
        &= 1-2 \sin^2 A \\
        &= {1 - \tan^2 A \over 1 + \tan^2 A}\\
\tan 2A &= \frac{2 \tan A}{1 - \tan^2 A}\\
        &= \frac{2 \cot A}{\cot^2 A - 1}\\
        &= \frac{2}{\cot A - \tan A}
\end{align}

:\begin{align}
\sin \frac{A}{2} &= \pm \sqrt{\frac{1-\cos A}{2}} \\
\cos \frac{A}{2} &= \pm \sqrt{\frac{1+\cos A}{2}} \\\tan \frac{A}{2} &= \pm \sqrt{\frac{1-\cos A}{1+\cos A}} = \frac {\sin A}{1+\cos A} = \frac {1-\cos A}{\sin A}
\end{align}

## ອ້າງອີງ 
ເລຂາຄະນິດ
ມຸມສາກ

150px|thumb|ມຸມສາກ

ໃນ ເລຂາຄະນິດ ແລະ ໄຕມຸມ, ມຸມສາກ ແມ່ນ ມຸມ 90 ອົງສາ, ຫຼື ໜຶ່ງສ່ວນສີ່ຂອງຮູບວົງມົນ. ສອງເສັ້ນຊື່ ທີ່ມຸມລະຫວ່າງມັນເທົ່າກັບມຸມສາກ ເອີ້ນວາ ເສັ້ນຕັ້ງສາກກັນ. 

ມຸມສາກ ສາມາດສະແດງໄດ້ໂດຍຫຼາຍໆ ຫົວໜ່ວຍອື່ນໆ:
* 90°
* π/2 ຣາດຽງ
* 100 ເກຣດ
* 8 ຈຸດ (ໃນທັງໝົດ 32 ຈຸດ compass rose)
* 6 ຊົ່ວໂມງ (ມຸມຊົ່ວໂມງ ທາງດາລາສາດ)
* ∞% ເກຣດ ໃນຫົວໜ່ວຍ ຕັງ
* 100% ເກຣດ ໃນຫົວໜ່ວຍ ຊິນ.

ໄຕມຸມ
ໝວດ:ມຸມ
ເຊື້ອໄຟ

thumb|right|ຟືນເຊິ່ງແມ່ນເຊື້ອໄຟອັນທຳອິດ ທີ່ມະນຸດຊາດເລີ່ມໃຊ້ ຍັງແມ່ນ ແຫຼ່ງພະລັງງານຫຼັກ ຂອງ ໂລກຢູ່ (2007).
ເຊື້ອໄຟ ແມ່ນ ວັດຖຸທີ່ສາມາດປ່ຽນເປັນ ພະລັງງານໄດ້ ໂດຍການເຜົາໄໝ້ ຫຼື ວິທີການອື່ນໆ. ເຊື້ອໄຟ ຈະປົດປ່ອຍພະລັງງານ ໂດຍ ຜ່ານ ປະຕິກິລິຍາທາງເຄມີ ເຊັ່ນ ການເຜົາໄໝ້, ຫຼື ໃນທາງນິວເຄລຍ ເຊັ່ນ  ນິວເຄລຍຟິສເຊິນ ຫຼື ນິວເຄລຍຟິວເຊິນ. ຄຸນລັກສະນະສຳຄັນ ຂອງ ເຊື້ອໄຟທີ່ມີປະໂຫຍດ ແມ່ນ ມັນສາມາດຖືກເກັບຮັກສາ ແລະ ນຳມາໃຊ້ໃນເວລາຕ້ອງການໄດ້ ແລະ ພາຍໃຕ້ ການຄວບຄຸມໄດ້.

ທຸກໆ ຊີວະພາບກັກບອນ ແຕ່ ຈຸນລະຊີບ ຈົນຮອດ ສັດ ແລະ ຄົນ ລ້ວນແລ້ວແຕ່ອີງໃສ່ ເຊື້ອໄຟເພື່ອເປັນແຫຼ່ງພະລັງງານ. ຈຸລັງ ຂອງ ຊີວະພາບເຫຼົ່ານີ້ ຈະ ຫັນປ່ຽນ ອາຫານ ຫຼື ແສງຕາເວັນ ໃຫ້ກາຍເປັນ ສະພາວະທີ່ສາມາດຊົມໃຊ້ ເພື່ອດຳລົງໍຊີວິດຕໍ່ໄດ້. ນອກຈາກນີ້​ ມະນຸດຊາດ ຍັງໃຊ້ຫຼາຍໆວິທີການ ເພື່ອ ຫັນປ່ຽນ ພະລັງງານ ຈາກສະພາວະໜຶ່ງ ໄປຫາ ສະພາວະອື່ນ ເພື່ອໃຊ້ ຢູ່ ພາຍນອກຮ່າງກາຍຕົນເອງອີກ. ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ ການດັງໄຟຄົວກິນ, ສ້າງພະລັງງານໄຟຟ້າ ແລະອື່ນໆ.

## ແຫຼ່ງພະລັງງານ 
## ເຄມີ 
ແມ່ນ ທາດທີ່ໃຫ້ພະລັງງານ ໂດຍ ປະຕິກິລິຍາກັບ ທາດອື່ນຢູ່ອ້ອມຂ້າງ ສ່ວນຫຼາຍ ໃນຂະບວນການ ອົກຊີດີເຊເຊິນ (oxidization). 

### ເຊື້ອໄຟຊີວະພາບ 
ເຊື້ອໄຟຊີວະພາບ ແມ່ນ ທາດແຂງ, ທາດແຫຼວ ແລະ ທາດອາຍ ທີ່ປະກອບດ້ວຍ ຫຼື ສ້າງຂຶ້ນຈາກ ໄບໂອມາສ. ໄລຍະຫຼັງ ເຊື້ອໄຟຊີວະພາບ ໄດ້ຖືກພັດທະນາໃຫ້ ໃຊ້ໄດ້ ໂດຍ ຍານພາຫະນະ ເຊັ່ນ ເຊື້ອໄຟ E10).

### ເຊື້ອໄຟຟອສຊີລ 
ເຊື້ອໄຟຟອສຊີລ ແມ່ນ ຮີໂດຣກັກບອນ ເຊັ່ນ ຖ່ານຫີນ ນໍ້າມັນ ຫຼື ອາຍເກັສ ທີ່ ປະກອບຂຶ້ນ ຈາກ ຟອສຊິລ ຂອງ ຊາກພືດ ແລະ ສັດ. by ທີ່ຖືກ ຄວາມຮ້ອນ ແລະ ຄວາມກົດດັນ ໃນ ຜິວໂລກ ເປັນເວລາດົນນານ.

## ນິວເຄລຍ 
ເຊື້ອໄຟນິວເຄລຍ ແມ່ນ ວັດຖຸ ທີ່ສາມາດປົດປ່ອຍ ພະລັງງານນິວເຄລຍ. 

### ຟິສເຊິນ 
thumb|right|ກ້ອນເຊື້ອໄຟນິວເຄລຍ ຖືກໃຊ້ ເພື່ອ ສ້າງພະລັງງານນິວເຄລຍ.
ແມ່ນ ການສ້າງພະລັງງານ ໂດຍ ການແຍກແກນ ຂອງ ໂມລະກຸນ ທາດ (ໜັກ) ອອກເປັນ ແກນ ທາດທີ່ເບົາກ່ວາ. ໃນຂະບວນການດັ່ງກ່າວ ຈະເກີດມີການປົດປ່ອຍ ພະລັງງານອັນມະຫາສານ. 

### ຟິວເຊິນ 
ແມ່ນ ການສ້າງພະລັງງານ ໂດຍ ການປະກອບ ແກນ ຂອງ ໂມລະກຸນ ທີ່ເບົາກ່ວາເຂົ້າກັນ ເຊິ່ງ ແມ່ນຂະບວນການກົງກັນຂ້າມກັບ ຟິສເຊິນ. ປະຈຸບັນ ມະນຸດຊາດ ຍັງບໍ່ຜະລິດພະລັງງານ ໂດຍ ວິທີການດັ່ງກ່າວຢ່າງສົມບູນເທື່ອ ແຕ່ ມັນແມ່ນ ແຫຼ່ງພະລັງງານຫຼັກ ຂອງ ຕາເວັນ ເຊິ່ງ ແມ່ນ ວິທີການສ້າງພະລັງງານ ແຫ່ງຄວາມຫວັງອັນໜຶ່ງ ຂອງມະນຸດຊາດ.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ພະລັງງານ
ໝວດ:ເຊື້ອໄຟ
ເອດສ໌

thumb|120px|ຮິບບິ້ນສີແດງ ສັນຍະລັກຂອງກຸ່ມຊ່ວຍເຫຼືອຜູ້ປ່ວຍໂຮກເອດສ໌

**ໂຮກເອດສ໌ **ຫຼືອ**ໂຮກພູມຄຸ້ມກັນບົກພ່ອງ** (Acquired Immune Deficiency Syndrome - AIDS) ແມ່ນກຸ່ມອາການເຈັບປ່ວຍທີ່ເກິດຂຶ້ນເພາະຮ່າງກາຍໄດ້ຮັບເຊື້ອໄວຣັດເອດໄອວີ (HIV) ຊຶ່ງຈະນຳໄປທຳຮ້າຍເມັດເລືອດຂາວ ທີ່ເປັນແຫຼ່ງສ້າງພູມຄຸ້ມກັນໂຮກ ເຮັດໃຫ້ພູມຄຸ້ມກັນໂຮກລົດນ້ອຍລົງ ຈຶງເຮັດໃຫ້ຕິດເຊື້ອໂຮກແຊກຊ້ອນເຂົ້າສູ່ຮ່າງກາຍໄດ້ງ່າຍຂຶ້ນ ເຊັ່ນ ວັນນະໂຮກໃນປອດ ຫຼືອ ຕ່ອມນ້ຳເຫຼືອງ ເຍຶ່ອຫຸ້ມສະໝອງອັກເສບຈາກເຊື້ອລາ ໂຮກຜິວໜັງບາງຊະນິດ ຫຼືອເປັນມະເລັງບາງຊະນິດໄດ້ງ່າຍກ່ວາຄົນປົກກະຕິ ຊຶ້ງສາເຫດຂອງການເສຍຊີວິດມັກເກິດຂຶ້ນຈາກການເສຍຊີວິດມັກເກິດຂຶ້ນຈາກໂຮກຕິດເຊື້ອສວຍໂອກາດຕ່າງ າ ເຫຼົ່ານີ້ ເຮັດໃຫ້ອາການຮຸນແຮງແລະເສຍຊີວິດຢ່າງຮວດເຮັວ

ປັດຈຸບັນໂຮກເອດສ໌ມີການຕວດພົບທັ່ວໂລກ ແລະປະມານການວ່າມີຜູ້ເສຍຊີວິດເນື່ອງຈາກໂຮກເອດສ໌ຢ່າງນ້ອຍ 25 ລ້ານຄົນ ຕັ້ງແຕ່ຖຶກຄົ້ນພົບໃນປີ ຄ.ສ. 1981 ນັບເປັນໂຮກທີ່ມີອັນຕະລາຍສູງໂຮກໜຶ່ງໃນປະຫວັດສາດມະນຸດຊາດ

ອ
ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ

**ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ**(ຄຳເຄົ້າ: ນາຍົກຣັຖມົນຕຣີ) ແມ່ນ ລັດຖະມົນຕີທີ່ມີຕຳແໜ່ງສູງສຸດ ໃນ ຄະນະລັດຖະບານ ຫຼື ສະພາລັດຖະມົນຕີ. ເປັນ ຫົວໜ້າອົງການບໍລິຫານ ເຊິ່ງແມ່ນ ໜຶ່ງໃນສາມອຳນາດລັດ ຄື ອຳນາດນິຕິບັນຍັດ, ອຳນາດຕຸລາການ ແລະ ອຳນາດບໍລິຫານ.

ຫ້ອງການຂອງນາຍຍົກເອີ້ນວ່າ: ສຳນັກງານນາຍຍົກ

## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ການປົກຄອງ
ໝວດ:ການເມືອງ
ໝວດ:ລັດຖະບານ
ໝວດ:ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ
ພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ

**ພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ** (ຝຣັ່ງ: Parti révolutionnaire populaire lao; ອັງກິດ: Lao People's Revolutionary Party ຫຼືເອີ້ນຫຍໍ້ວ່າ: LPRP) ແມ່ນພັກທີ່ປົກຄອງສປປ ລາວ. ເປັນພັກທີ່ຍຶດຖືລັດທິ ມາກ-ເລນິນ (ຫຼື ພັກກອມມູນິດ) ແລະ ໄດ້ປົກຄອງປະເທດຕັ້ງແຕ່ປີ 1975 ເປັນຕົ້ນມາ, ເມື່ອລະບອບກະສັດຖືກລົບລ້າງ ແລະ ໄດ້ສະຖາປະນາ ສາທາລະນະລັດປະຊາທິປະໄຕປະຊາຊົນລາວ ຂື້ນ.

## ປະຫວັດ 
**ພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ** ຖືກຈັດຕັ້ງຂຶ້ນໃນວັນທີ 22 ມີນາ 1955 ໂດຍອະດີດສະມາຊິກຂອງພັກຄອມມິວນິດອິນໂດຈີນ. ພັກໄດ້ນໍາພາຕໍ່ຕ້ານລັດຖະບານລາຊະອານາຈັກລາວແລະສະໜັບສະຫນູນກໍາລັງຂອງຫວຽດນາມເຫນືອໃນສົງຄາມຫວຽດນາມ. ການ​ຕໍ່ສູ້​ໄດ້​ສິ້ນ​ສຸດ​ລົງ​ເມື່ອ​ພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວຍຶດ​ອຳນາດ​ໃນ​ປະເທດລາວ​ໃນ​ປີ 1975

ໃນຊ່ວງປີທຳອິດຂອງການປົກຄອງ, ພັກໄດ້ເສີມການຄວບຄຸມຂອງພັກ-ລັດໃນສັງຄົມ ແລະ ພະຍາຍາມສ້າງເສັ້ນທາງເສດຖະກິດວາງແຜນຕາມແບບຂອງໂຊວຽດ. ໃນຊ່ວງປີ 1980-1990, ມີອິດທິພົນຈາກການປະກອບປະຕິຮູບຕະຫຼາດໃນຈີນ ແລະ ຫວຽດນາມ, ພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວໄດ້ເລີ່ມການປະຕິຮູບເສດຖະກິດໂດຍປ່ອຍໃຫ້ບໍລິສັດຂອງລັດເປັນເອກະຊົນ ແລະ ໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມກົດໝາຍໃນການຄອບຄອງຊັບສິນສ່ວນບຸກຄົນ. ການນຳພາຂອງພັກເຊື່ອວ່າປະເທດລາວຍັງດ້ອຍພັດທະນາເກີນໄປທີ່ຈະສ້າງສາສັງຄົມນິຍົມ. ດັ່ງນັ້ນ ພັກຈຶ່ງໄດ້ຮັບຮອງເອົາລັດທິທຶນນິຍົມເປັນເຄື່ອງມືໃນການເຮັດວຽກໄປສູ່ສັງຄົມນິຍົມ.

## ອ້າງອີງ 
## ຂໍ້ມູນອ້າງອິງ 
ໝວດ:ພັກກອມມູນິດ
ຫ້ຽນ

**ຫ້ຽນ** (, ) ເປັນສັບສະແລງແທນບຸກຄົນຫຼືກຸ່ມບຸົກຄົນທີ່ມີພຶຕິກຳຂົ່ມເຫງ ກໍ່ກວນ ໄຮ້ເຫດຜົນ ຫຼືຄິດວ່າໂຕເອງເປັນສູນກາງຂອງສັງຄົມອິນເຕີເນັດ.
## ຄຳນິຍາມ 
ຫ້ຽນ ເປັນຄໍາທີ່ດັດແປງມາຈາກຄໍາວ່າ ກຣຽນ (เกรียน) ໃນພາສາໄທ ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວ ຈະຫມາຍເຖິງບຸກຄົນທີ່ມັກກໍ່ກວນໃນອິນເຕີເນັດ ບໍ່ວ່າຈະເປັນກະດານສົນທະນາ ຫຼືໃນເວັບໄຊຕ່າງ ໆ ເປັນຕົ້ນ.

ຄໍາວ່າຫ້ຽນນີ້ມີຕົ້ນກໍາເນີດມາຈາກສະມາຊິກຄົນຫນຶ່ງໃນກະດານສົນທະນາ LaoZaa.com ເຊິ່ງໄດ້ດັດແປງຄຳສັບ ກຣຽນ ໃນພາສາໄທມາເປັນພາສາລາວ.

ຢ່າງໃດກໍຕາມ ວິວັດທະນາການຂອງຄໍາວ່າ ຫ້ຽນ ນີ້ ກໍໄດ້ປ່ຽນແປງໄປຕາມການໃຊ້ງານທີ່ຫລາກຫລາຍຂຶ້ນ ຈະສັງເກດໄດ້ວ່າ ໃນປັດຈຸບັນ ມີຫລາຍໆ ຄົນໃນກຸ່ມຄົນແວດວົງໄອທີ ແລະອິນເຕີເນັດຈະເລີ່ມເວົ້າຄໍາວ່າ “ຫ້ຽນ” ກັນຢ່າງຕິດປາກ ບໍ່ສະເພາະແຕ່ໃນອິນເຕີເນັດເທົ່ານັ້ນແຕ່ໃນໂລກນອກອິນເຕີເນັດ ກໍຍັງໃຊ້ຄຳວ່າ “ຫ້ຽນ” ກັບບຸກຄົນທີ່ມີພາວະ “ຫ້ຽນ” ອີກນຳ.

## ລະບຸຄວາມເປັນຫ້ຽນ 
ຕົວຢ່າງຂອງບຸກຄົນຜູ້ມີ “ພາວະຫ້ຽນ” ນັ້ນ ອາດມີພຶດຕິກຳຂໍ້ໃດຂໍ້ນຶ່ງ ຫຼືຫຼາຍຂໍ້ດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້:
* ປອມຊື່ເປັນຄົນອື່ນເພື່ອກໍ່ກວນເຈົ້າຂອງຊື່ທີ່ແທ້ຈິງ.
* flood ຫຼືພິມຂໍ້ຄວາມຊໍ້າ ໆ ກັນເພື່ອເຫດຜົນດ້ານມືດ.
* ກັອບປີ້ເນື້ອຫາຈາກເວັບໄຊອື່ນ ໄປໃສ່ໃນເວັບໄຊຂອງຕົນ ໂດຍບໍ່ລະບຸທີ່ມາໃດໆເລີຍ ແລະເມື່ອມີຄົນທ້ວງ ກໍມັກຈະໄປລຶບຄຳເຫັນທີ່ທ້ວງນັ້ນອອກ (ໃນກໍລະນີທີ່ເຮັດໄດ້).
* ມັກໃຊ້ຄຳຫຍາບຄາຍໃນການສົນທະນາເມື່ອຖືກຈັບໄດ້ວ່າຕົນເອງຜິດ.
* ຂາດຄວາມເຄົາລົບໃນຄົນອື່ນເວລາຢູ່ໃນອິນເຕີເນັດ ຈະຄຶດວ່າບໍ່ມີໃຜສາມາດຮູ້ໄດ້ວ່າຕົນເອງແມ່ນໃຜໃນໂລກຄວາມຈິງ.

## ທີ່ຢູ່ຂອງຫ້ຽນ 
ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວ ຈະສາມາດພົບຫ້ຽນໄດ້ຕາມເວັບໄຊຕ່າງໆ ໂດຍສະເພາະແມ່ນເວັບໄຊທີ່ໃຫ້ບໍລິການເວັບບອດ ເຊັ່ນ Laozaa.com ຫຼື Punlao.com ເປັນຕົ້ນ ແລະອາດຈະຍ້າຍໄປເລື້ອຍໆ ຮວມເຖິງການປ່ຽນຊື່ຂອງຕົນເອງ ເມື່ອຖືກຜູ່ເບິ່ງແຍງເວັບໄຊລົງໂທດເນື່ອງຈາກປະພຶດຕົນມີລັກສະນະດັ່ງກ່າວ.

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ 
* ເປັນຫຍັງຫ້ຽນຈຶ່ງຢາກຫຼິ້ນພັນລາວ?
* ເພິ່ນເອີ້ນພວກນີ້ວ່າ ພວກเกรียน
* legyen magyarul ກຳເນີດຫ້ຽນ ໔ ປະເພດ
* ແມ່ນຫຍັງທີ່ເຮັດໃຫ້ຄົນຫ້ຽນ
ໝວດ:ຄຳສັບ
ໝວດ:ອິນເຕີເນັດ
ພາສາຈີນ

thumb|150px|ຮັ້ນອີຂຽນດ້ວຍ ອັກສອນຈີນ (ດັ້ງເດີມ) (ເທິງ) ແລະ ອັກສອນຈີນ (ແບບງ່າຍ) (ກາງ) ຈົ່ງເຫວີນ

**ພາສາຈີນ** () ແມ່ນພາສາໜຶ່ງທີ່ເວົ້າໃນປະເທດຈີນ ໄຕ້ຫວັນ ແລະ ສິງກະໂປ ໃຊ້ຕົວອັກສອນທີ່ສືບທອດກັນມາກ່ວາພັນປີ ຕົວອັກສອນຈີນແມ່ນພັດທະນາມາຈາກຕົວອັກສອນພາບ

ອັກສອນນີ້ໄດ້ແບ່ງອອກເປັນສອງປະເພດ: ຕົວອັກສອນທີ່ຄົນຈີນໃຊ້ແມ່ນ**ອັກສອນຈີນຕົວຫຍໍ້** () ຕົວທີ່ຄົນໄຕ້ຫວັນໃຊ້ແມ່ນ**ອັກສອນຈີນຕົວເຕັມ** ()

## ພະຍັນຊະນະ
*ເມື່ອກ່ອນ ⟨zh, ch, sh, r⟩ ໄດ້ຖືກຄິດວ່າເປັນ [ʈʂ, ʈʂʰ, ʂ, ʐ] ແຕ່ໃນປັດຈຸບັນນັກຄົ້ນຄວ້າເຊື່ອວ່າມັນເປັນ [tʃ̺, tʃ̺ʰ, ʃ̺, ɹ̺]

## ສະຫຼະ
### ສະຫຼະດ່ຽວ
### ສະຫຼະພິເສດ
### ສະຫຼະຜະສົມ
*ສະຫຼະ ⟨a⟩ ສາມາດປ່ຽນເປັນ [a, ɑ], ⟨e⟩ ໄດ້ປ່ຽນເປັນ [e, ə~ɤ, ɛ]

## ວັນນະຍຸດ
### ກົດການປ່ຽນສຽງວັນນະຍຸດ
#### “一”“不”变调 (yī bù biàndiào)
#### 上声变调 (shǎngshēng biàndiào)
## ອັກສອນ
### ອັກສອນຕົວຫຍໍ້ ແລະ ອັກສອນຕົວເຕັມ
ອັກສອນທີ່ຄົນຈີນໃຊ້ເປັນອັກສອນຈີນ**ຕົວຫຍໍ້** ແຕ່ໃນບາງສະຖານທີ່ຄົນຈີນໃຊ້ເປັນອັກສອນ**ຕົວເຕັມ**, ຕົວຢ່າງແມ່ນ ໄຕ້ຫວັນ ຮົງກົງ ແລະ ມາເກົ້າ

ອັກສອນຕົວຫຍໍ້ມາຈາກອັກສອນຕົວເຕັມເພື່ອເພີ່ມການຮູ້ໜັງສືຂອງຄົນຈີນ

### ສ່ວນປະກອບຂອງຕົວອັກສອນຈີນ
### ວິທີການສ້າງຕົວອັກສອນຈີນ
## ອ້າງອິງ
## ເບິ່ງຕື່ມ
*ພິ່ນອິ່ນ

ຈ
ທະນາຄານໂລກ

ທະນາຄານໂລກ (World Bank) ຫຼື ທະນາຄານເພື່ອການບູລະນາລະ ແລະ ພັດທະນາຫວ່າງປະເທດ
(International Bank for Reconstruction and Development, IBRD) ເປັນອົງກອນລະຫວ່າງປະເທດທີ່ໄດ້ຈັດຕັ້ງຂຶ້ນມາຫຼັງສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ່ II ໂດຍ ປະເທດມະຫາອຳນາດ ໃນອາເມລິກາເໜືອ ແລະ EU ມີຈຸດປະສົງແລະຈຸດມຸ້ງໝາຍເພື່ອຊ່ວຍໃຫ້ ປະເທດສະມາຊິກສາມາດຟື້ນຟູປະເທດຫຼັງສົງຄາມໂລກ ຄັ້ງທີ່ II ໂດຍມຸ່ງເນັ້ນການລົງທຶນເພື່ອເພີ່ມປະສິດທິພາບການຜະລິດ ແລະເລັ່ງລັດການເຕີບໂຕທ່າງເສດທະກິດເປັນອົງກອນສັງກັດຢູໃນສັງກັດຂອງສະຫະປະຊາຊາດ (United Nation) ສຳນັກງານໃຫຍ່ຕັ້ງຢູ່ນະຄອນຫຼວງ ວໍຊິງຕັນດີຊີ ປະເທດສະຫາລັດອາເມລິກາ ປະຈຸບັນມີປະເທດສະມາຊິກປະມານ 185 ປະເທດເງິນທຶນຂອງທະນາຄານໂລກໄດ້ມາຈາກການຈຳໜ່າຍພັນທະບັດໃນຕະຫຼາດການເງິນສຳຄັນຂອງໂລກ,ຄ່າບຳລຸງຈາກປະເທດສະມາຊິກ.ຈຸດປະສົງຂອງ ທະນາຄານໂລກເພື່ອຊ່ວຍເຫຼືອປະເທດສະມາຊິກທີ່ໄດ້ຮັບຄວາມເສັຍຫາຍຈາກສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ່ II ໂດຍໃຫ້ປະເທດສະມາຊິກກູ້ຢືມເງິນໄປ ເພື່ອພັດທະນາບູລະນະສ້ອມແຊມປະເທດ ຕໍ່ມາໄດ້ຂະຫຍາຍການບໍລິການອອກໄປ ເປັນສະໜັບສະໜູນການລົງທຶເພື່ອການພັດທະນາ ແລະເພີມການຜະລິດໃນປະເທດທີ່ກຳລັງພັດທະນາ ເພື່ອຍົກລະດັບຊີວິດການເປັນຢູ່ ຂອງປະຊາຊົນໃນ ປະເທດສະມາຊິກ ຕາມລັກສະນະກິດຈະການທີ່ຈະລົງທຶນ ແລະຕາມຄວາມຈຳເປັນ ແລະຍັງຊ່ວຍເຫຼືອສະມາຊິກດ້ວຍການໃຫ້ບໍລິການດ້ານຄວາມຮູ້ ແລະ ຄຳແນະນຳກ່ຽວກັບ ການວາງແຜນການລົງທຶນ ແລະການບໍລິຫານການເງິນ.

  **ປະຫວັກການກໍ່ຕັ້ງ**  

ຈາກການປະຊຸມຂອງປະເທດມະຫາອຳນາດ ທີແບຣ໊ດຕັນວູດ ລັດນີວແຮມເຊັຍຣ໌ປະເທດສະຫະລັດອາເມລິກາເດືອນ ກໍລະກົດ ປີ 1944 ໃນກອງປະຊຸມຄັ້ງນີ້ໄດ້ມີຮ່າງການປະຕິບັດການຂຶ້ນມາ 2 ສະບັບເພື່ອຈັດຕັ້ງທະນາຄານລະຫວ່າງປະເທດເພື່ອການບູລະນະແລະການພັດທະນາ(International Bank for Reconstruction and Development-IBRD) (ທະນາຄານໂລກ) ແລະກອງທຶນເງິນລະຫວ່າງປະເທດ(International Monetary Fund-IMF) ໂດຍທັງສອງສະຖາບັນມີການແບ່ງຄວາມຮັບຜິດຊອບກັນຢ່ງຊັດເຈນ.ກອງທຶນ IMF ຈະໃຫ້ການ ະໜັບສະໜູນ ການເງິນ ໄລຍະສັ້ນເພື່ອຊ່ວຍປະເທດຕ່າງໆ ແກ້ບັນຫາການຊຳລະເງິນໃນຂະນະທີ່ທະນາຄານໂລກຈະໃຫ້ທຶນໃນການພັດທະນາໄລຍະກາງ ແລະ ໄລຍະຍາວໃນຮູບແບບເງິນກູ້ຢືມ ໂຄງການພັດທະນາທີ່ເນັ້ນ ສະເພາະໂຄງການໄປ ແຕ່ເມື່ອເວລາຜ່ານໄປຄວາມແຕ່ກຕ່າງນີ້ກໍ່ ລົດໜ້ອຍລົງ ໄລຍະທີ່ໂລກເກີດວິກິດການເງິນໃນໄລຍະປີ 1971 ແລະ ປີ 1981ທະນາຄານໂລກກໍ່ເລີ່ມປ່ອຍເງິນກູ້ໄລຍະສັ້້ນເພື່ອປັບປຸງ ໂຄງສ້າງ ປະສານກັບກອງທຶນດ້ວຍກັນອົງກອນທັງສອງນີ້ມີຄວາມສຳພັນກັນຢ່າງ ເປັນທາງການກັບອົງການສະຫະປະຊາຊາດ ຜ່ານ ທາງສະພາເສດຖະກິດແລະສັງຄົມ (Economic and Social Council-ECOSOC) ໃນຖານະໜ່ວຍງານສຳນານພິເສດ ແຕ່ການຕັດສິນໃຈໃນການໃຫ້ເລື່ອງ ເງິນກູ້ຢູ່ໃນອຳນາດການພິຈາລະນາ ຂອງທະນາຄານໂລກເທົ່ານັ້ນ ທະນາຄານໂລກເຮັດວຽກກັບ ໜ່ວຍງານຕ່າງໆຂອງອົງການສະຫະປະຊາຊາດກອງທຶນການເງິນລະຫວາງປະເທດ (International Monetary Fund ຫຼື IMF)ເປັນອົງກອນທີ່ລັດທະບານປະເທດພັນທະມິດ ໄດ້ຮວມກໍ່ຕັ້ງ ຂຶ້ນມາ ມີຖານະເປັນທະບວງການຄ້ານັດພິເສດຂອງສະຫະປະຊາຊາດ ໂດຍມີຂໍ້ບັງຄັບວ່າປະເທດທີຈະເປັນສະມາຊິກທະນາຄານໂລກ ແລະຈະຕ້ອງເປັນສະມາຊິກຂອງ IMF ນຳອີກເລີມເປີດດຳເນີນ ການມາແຕ່ ເດືອນມີນາ ປີ 1947 ປະເທດທີ່ສະມັກເປັນສະມາຊິກກອງທຶນການເງິນ ຈະຕ້ອງເປັນສະມາຊິກຂອງອົງການສະຫະປະຊາຊາດ ຢູ່ກ່ອນແລ້ວໃນປະຈຸບັນມີສະມາຊິກ 182 ປະເທດ.

ຈຸດປະສົງແລະໜ້າທີ່ຂອງ IMF

ຈຸດປະສົງຂອງການກໍ່ຕັ້ງ IMF ເພື່ອຈັດການແລະຄວບຄຸມລະບົບການເງິນຂອງໂລກແລະຊ່ວຍເຫຼືອປະເທດທີ່ວິກິດເສດທະກິດ ໂດຍຈະປະສານງານກັນກະຊວາງການເງິນ ແລະ ທະນາຄານກາງຂອງແຕ່ລະປະເທດ. ໜ້າທີ່ຫຼັກຂອງ IMF ມີຢູ່ 3 ຢ່າງຄື:
*1.ຈັດລະບົບການເງິນໂລກ.
*2.ກຳກັບຂະຕິການທາງເສດທະກິດຂອງໂລກເພື່ອໃຫ້ເກີດມີຄວາມໝັ້ນຄົງສະແຖຍລະພາບທາງເສດຖະກິດ.
*3.ສ້າງເງິນເຊິ່ງເປັນເງິນສຳຮອງຂອງປະເທດ ເປັນເງິນທີ່ເປັນກາງ ບໍ່ໄດ້ເປັນເງິນຂອງປະເທດໃດປະເທດໜຶ່ງ.
ເນື້ອທີ່

**ເນື້ອທີ່** ແມ່ນ ຂະໜາດ ຂອງ ໜ້າແບບສອງມິຕິ ລວມທັງ ຂອງ ໜ້າພຽງ ແລະ ຮູບສາມມິຕິ.

## ຫົວໜ່ວຍ 
ຫົວໜ່ວຍ ໃຊ້ເພື່ອວັດແທກເນື້ອທີ່ ລວມທັງ:
:ເປັນແມັດ
::ແມັດມົນທົນ ຫຼື ຕາແມັດ (m²) = ຕາມຫົວໜ່ວຍ SI
::ອາ (a) = 100 ແມັດມົນທົນ (m²)
::ເຮັກຕາ (ha) = 10,000 ແມັດມົນທົນ (m²)
::ກິໂລແມັດມົນທົນ (km²) = 1,000,000 ກິໂລແມັດມົນທົນ (m²)
:ແບບ ອັງກິດ ຫຼື ອາເມລິກາ
::ຟຸດມົນທົນ = 144 ນິ້ວມົນທົນ = 0.09290304 ແມັດມົນທົນ (m²)
::ຢາດມົນທົນ = 9 ຟຸດມົນທົນ = 0.83612736 ແມັດມົນທົນ (m²)
::ເອເຄີ(acre) = 4,840 ຢາດມົນທົນ = 4046.8564224 ແມັດມົນທົນ (m²)

## ສູດຄິດໄລ່ທີ່ມີປະໂຫຍດ 
right|200px

## ສູດເພີ່ມເຕີມໃນການຊອກຫາເນື້ອທີ່
* ຮູບສາມແຈ: \tfrac12Bh (ເຊິ່ງວ່າ *B* ແມ່ນພື້ນຂອງຮູບສາມແຈ ແລະ *h* ແມ່ນລວງສູງຈາກຈອມຫາພື້ນ *B* ຂອງຮູບສາມແຈດັ່ງກ່າວ), ສູດນີ້ສາມາດນຳໃຊ້ໄດ້ເມື່ອເຮົາຮູ້ລວງສູງ *h*ຂອງມັນ . ແຕ່ໃນກໍລະນີທີ່ເຮົາຮູ້ລວງຍາວຂອງສາມຂ້າງເຮົາສາມາດນຳໃຊ້ ສູດເຮລົງ ''Heron's formula* ໃນການຄິດໄລ່ຄື: \sqrt{p(p-a)(p-b)(p-c)} ໂດຍ *a*, *b*, *c* ແມ່ນຂ້າງຂອງຮູບສາມແຈ, ແລະ p = \tfrac12(a + b + c) }ຫຼື ເຄິ່ງລວງຮອບ. ແຕ່ຖ້າເຮົາຮູ້ໜຶ່ງມູມແລະຂ້າງສອງຂ້າງທີ່ປະກອບກັນເປັນມູມ, ສາມາດຊອກເນື້ອທີ່ໄດ້ແມ່ນ\tfrac12 a b \sin(C) ເຊິ່ງ C ແມ່ນມູມທີ່ໃຫ້ມາ ສ່ວນ a ແລະ b ແມ່ນສອງຂ້າງທີ່ປະກອບກັນເປັນມູມດັ່ງກ່າວ.  ແຕ່ຖ້າຮູບສາມແຈດັ່ງກ່າວສະແດງຢູ່ໃນລະບົບເສັ້ນເຄົ້າຫົວໜ່ວຍຕັ້ງສາກແລະຮູ້ຕົວປະສານຂອງສາມຈອມ ເຮົາໃຊ້ສູດ \tfrac12(x_1 y_2 + x_2 y_3 + x_3 y_1 - x_2 y_1 - x_3 y_2 - x_1 y_3), ສູດນີ້ຮູ້ຈັກກັນໃນຊື່ສູດຊູເຫຼກ shoelace formula ແລະເປັນສູດທີ່ງ່າຍທີ່ສຸດໃນການຊອກຫາເນື້ອທີ່ ເມື່ອເຮົາຮູ້ຕົວປະສານຂອງສາມເມັດຈອມຄື*(x1,y1)*, *(x2,y2)*, ແລະ *(x3,y3)''. ນອກນີ້ ສູດຊູເຫຼກ ຍັງສາມາດນຳໃຊ້ໃນການຊອກຫາເນື້ອທີ່ຂອງຮູບຫຼາຍແຈໃນລະບົບເສັ້ນເຄົ້າຫົວໜ່ວຍຕັ້ງສາກເມື່ອຮູ້ຕົວປະສານເມັດຈອມຂອງມັນ. ນອກນີ້ ເຮົາຍັງສາມາດນຳໃຊ້ ສັງຂະນິດບໍ່ກຳນົດ Infinitesimal calculus ໃນການຊອກຫາເນື້ອທີ່ໄດ້.

ໝວດ:ຄະນິດສາດ
ໝວດ:ເລຂາຄະນິດ
ປະລິມານເງິນ

ປະລິມານເງິນ (ພາສາອັງກິດ: money supply) ໝາຍເຖິງຈຳນວນເງິນທັງໝົດ ຖືໂດຍບຸກຄົນ ແລະ ອົງກອນ ນອກເໜືອຈາກສະຖາບັນການເງິນລວມທັງທະນາຄານກາງ ໃນ ເສດຖະກິດໃດໜຶ່ງ. 

ຂໍ້ມູນກ່ຽວກັບປະລິມານເງິນ ຖືກບັນທຶກ ແລະ ເປີດເຜີຍ ຍ້ອນບັນດານັກວິເຄາະທາງດ້ານເສດຖະກິດ ເຊື່ອກັນວ່າມັນມີຜົນກະທົບຕໍ່ກັບ ການເຄື່ອນໄຫວທາງດ້ານເສດຖະກິດ ແລະ ລະດັບລາຄາໃນໂຕຈິງ. ນອກຈາກນີ້​ ປະລິມານເງິນຍັງຖືເປັນ ເຄື່ອງມືສຳຄັນໃນການຄວບຄຸມອັດຕາເງິນເຟີ້. ໂດຍທົ່ວໄປ ຖ້າຄວາມຕ້ອງການຕໍ່ປະລິງານເງິນ ຢູ່ໃນສະພາວະສົມດຸນ ການເພີ່ມປະລິມານເງິນຈະນຳໄປສູ່ອັດຕາເງິນເຟີ້ທີ່ສູງຂຶ້ນ.

ປະລິມານເງິນ ປະກອບມີເງິນແຄບ ແລະ ເງິນກວ້າງ ທີ່ ໃນທາງເສດຖະສາດ ໂດຍທົ່ວໄປ ຈະໃຊ້ໂຕອັກສອນ M ບວກກັບ ໂຕເລກ ເຊັ່ນ M0, M1, M2, M3 ເປັນເຄື່ອງໝາຍ. ໂຕເລກຍິ່ງໃຫຍ່ຂຶ້ນເທົ່າໃດ ຄວາມກ້ວາງຍິ່ງໃຫຍ່ຂຶ້ນນຳ. ໝາຍຄວາມວ່າ M0 ແມ່ນເງິນແຄບທີ່ສຸດ ແລະ ກວ້າງຂຶ້ນຕາມໂຕເລກ.
 
* **M0**: **ເງິນຕາ**ໂຕຈິງ. ແມ່ນການວັດແທນປະລິມານເງິນ ໂດຍ ເງິນສົດທີ່ໝຸນວຽນໃນ ເສດຖະກິດ ແລະ ທີ່ຝາກໄວ້ນຳທະນາຄານກາງ. ມັນແມ່ນປະລິມານເງິນທີ່ແຄບທີ່ສຸດ ແລະ ທີ່ມີສະພາບຄ່ອງສູງທີ່ສຸດ.
* **M1**: M0 + ເງິນຝາກບັນຊີກະແສລາຍວັນ.
* **M2**: M1 + ເງິນຝາກບັນຊີປະຈຳມູນຄ່າບໍ່ຫຼາຍ, ເງິນຝາກບັນຊີອອມ, ກອງທຶນການເງິນສ່ວນບຸກຄົນ. M2 ແມ່ນໂຕຊີ້ບອກປະລິມານເງິນທີ່ຖືກໃຊ້ຢ່າງແຜ່ຫຼາຍທີ່ສຸດ ເພື່ອຄາດຄະເນ ສະພາວະເງິນເຟີ້.
* **M3**: M2 + ເງິນຝາກບັນຊີປະຈຳທັງໝົດ, ກອງທຶນການເງິນລາຍໃຫຍ່ ລວມທັງຊັບສິນທີ່ມີສະພາບຄ່ອງອື່ນໆ.
ໝວດ:ເສດຖະສາດ
ໝວດ:ນະໂຍບາຍເງິນຕາ
ໝວດ:ການເງິນ
ກຸມພາ

**ກຸມພາ** (, ) ແມ່ນເດືອນທີສອງ ໃນ 12​ ເດືອນ ຂອງ ໜຶ່ງປີ, ຫຼັງຈາກ ເດືອນມັງກອນ ແລະ ກ່ອນເດືອນມີນາ. ບາງເທື່ອກໍເອີ້ນແບບງ່າຍໆວ່າ ແມ່ນເດືອນສອງ.

## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ປະຕິທິນ
ໝວດ:ເດືອນ
ມີນາ

**ມີນາ**
ແມ່ນເດືອນທີສາມ ໃນ 12​ ເດືອນ ຂອງ ນຶ່ງປີ, ຫຼັງຈາກເດືອນກຸມພາ ແລະ ກ່ອນເດືອນເມສາ. ບາງເທື່ອກໍເອີ້ນແບບງ່າຍໆວ່າ ແມ່ນເດືອນສາມ.

ໝວດ:ປະຕິທິນ
ໝວດ:ເດືອນ
ເມສາ

**ເມສາ**
ແມ່ນເດືອນທີສີ່ ໃນ 12​ ເດືອນ ຂອງ ນຶ່ງປີ, ຫຼັງຈາກເດືອນມີນາ ແລະ ກ່ອນເດືອນພຣຶສພາ. ບາງເທື່ອກໍເອີ້ນແບບງ່າຍໆວ່າ ເດືອນສີ່.

ໝວດ:ປະຕິທິນ
ໝວດ:ເດືອນ
ພຶດສະພາ

**ພຶດສະພາ**(ຄຳເຄົ້າ: ພຣຶສພາ, , ) ແມ່ນເດືອນທີຫ້າ ໃນ 12​ ເດືອນ ຂອງ ໜຶ່ງປີ, ຫຼັງຈາກ ເດືອນເມສາ ແລະ ກ່ອນເດືອນມີຖຸນາ. ບາງເທື່ອກໍເອີ້ນແບບງ່າຍໆວ່າ ແມ່ນເດືອນຫ້າ.

## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ປະຕິທິນ
ໝວດ:ເດືອນ
ກໍລະກົດ

**ກໍລະກົດ** (ຄຳເຄົ້າ: ກໍຣກົຕ, , )  ແມ່ນເດືອນທີເຈັດ ໃນ 12​ ເດືອນ ຂອງ ໜຶ່ງປີ, ຫຼັງຈາກ ເດືອນມີຖຸນາ ແລະ ກ່ອນເດືອນສິງຫາ. ບາງເທື່ອກໍເອີ້ນແບບງ່າຍໆວ່າ ແມ່ນເດືອນເຈັດ.
## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ປະຕິທິນ
ໝວດ:ເດືອນ
ສິງຫາ

**ສິງຫາ**
ແມ່ນເດືອນທີແປດ ໃນ 12​ ເດືອນ ຂອງ ໜຶ່ງປີ, ຫຼັງຈາກ ເດືອນກໍລະກົດ ແລະ ກ່ອນເດືອນກັນຍາ. ບາງເທື່ອກໍເອີ້ນແບບງ່າຍໆວ່າ ແມ່ນເດືອນແປດ.

ໝວດ:ປະຕິທິນ
ໝວດ:ເດືອນ
ພະຈິກ

**ພະຈິກ** ຫຼື **ພຶດສະຈິກາ** (ຄຳເຄົ້າ: ພຣຶສຈິກາ, , ) ແມ່ນເດືອນທີສິບເອັດ ໃນ 12​ ເດືອນ ຂອງ ໜຶ່ງປີ, ຫຼັງຈາກ ເດືອນຕຸລາ ແລະ ກ່ອນເດືອນທັນວາ. ບາງເທື່ອກໍເອີ້ນແບບງ່າຍໆວ່າ ແມ່ນເດືອນສິບເອັດ.

## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ປະຕິທິນ
ໝວດ:ເດືອນ
ທັນວາ

**ທັນວາ**
ແມ່ນເດືອນທີສິບສອງ ໃນ 12​ ເດືອນ ຂອງ ໜຶ່ງປີ, ຫຼັງຈາກ ເດືອນພະຈິກ ແລະ ກ່ອນເດືອນມັງກອນ. ບາງເທື່ອກໍເອີ້ນແບບງ່າຍໆວ່າ ແມ່ນເດືອນສິບສອງ.

ໝວດ:ປະຕິທິນ
ໝວດ:ເດືອນ
ລະບົບປະຕິບັດການ

thumb
ລະບົບປະຕິບັດງານ (ອັງກິດ: Operating system ຫຼື OS) ແມ່ນ ຊອຟແວພື້ນຖານ ຂອງ ຄອມພິວເຕີ, ແມ່ນ ໂຕກາງ ທີ່ຄົນ ແລະ ຊອຟແວອື່ນໆ ອື່ນໆ ​ສາມາດໃຊ້ ເພື່ອຄວບຄຸມບັນຊາ ຫຼື ຕິດຕໍ່ພົວພັນກັບ ຮາດແວ.

ລະບົບປະຕິບັດການຈະຄວບຄຸມຂະບວນການຕ່າງໆທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນເຄື່ອງ, ລວມທັງການຄິດໄລ່, ຄວາມຈໍາ, ຂໍ້ມູນ, ຄວາມປອດໄພ, ແລະການສື່ສານລະຫວ່າງຊອບແວແລະເຄື່ອງມື. ດັ່ງນັ້ນ, ມັນເປັນສ່ວນສໍາຄັນທີ່ສຸດຂອງລະບົບຄອມພິວເຕີໃນທຸກໆລະດັບ.

## ຄວາມສຳຄັນຂອງ OS 
### ລະບົບປະຕິບັດການມີໜ້າທີ່ສໍາຄັນດັ່ງນີ້: 
* **ຈັດການເຄື່ອງມືຮັບສັງຍານ (Hardware Management)**  ລະບົບປະຕິບັດການຈະຊ່ວຍໃນການຄວບຄຸມຂະບວນການໃນ CPU, RAM, ການເກັບຮັກສາຂໍ້ມູນ (storage), ການປ່ອນເຂົ້າ-ອອກ (input/output), ແລະອຸປະກອນສໍາຄັນອື່ນໆ. ມັນເຮັດໜ້າທີ່ເຫມືອນຜູ້ຈັດການທີ່ເອົາເຄື່ອງມືມາໃຊ້ໃນທາງທີ່ມີປະສິດທິພາບ.
* **ການຄວບຄຸມໄຟລ໌ (File Management)**  ລະບົບປະຕິບັດການຊ່ວຍໃນການຈັດການໄຟລ໌ ແລະໂຄງສ້າງໄດເຣັກໂຕຣີ, ທັງສ້າງ, ລຶບ, ຄົ້ນຫາ, ເກັບຮັກສາ, ແລະສື່ສານລະຫວ່າງໄຟລ໌. ມັນເຮັດໃຫ້ຄົນໃຊ້ສາມາດເຂົ້າເຖິງ ຂໍ້ມູນໄດ້ຢ່າງສະດວກ.
* **ຈັດການຄວາມຈໍາ (Memory Management)**  ລະບົບປະຕິບັດການຈະຄວບຄຸມຄວາມຈໍາທັງໃນ RAM ແລະ Virtual Memory, ປ້ອງກັນການທັບຊ້ອນຂໍ້ມູນລະຫວ່າງໂປຣແກຣມ.
* **ສື່ສານລະຫວ່າງຊອບແວ (Software Communication)**  ມັນໃຫ້ໂຄງສ້າງທີ່ຊ່ອຍໃຫ້ໂປຣແກຣມຫຼາຍໆໂປຣແກຣມສາມາດສື່ສານກັນໄດ້, ຊ່ອຍໃນການປະສານງານໃນຄອມພິວເຕີ.
* **ຄວາມປອດໄພ (Security Management)**  ລະບົບປະຕິບັດການປ້ອງກັນຂໍ້ມູນ ໂດຍກັນຜູ້ໃຊ້ທີ່ບໍ່ມີສິດຂອງລະບົບຈາກການເຂົ້າເຖິງ.

## ໜ້າທີ່ຂອງOS 
* ເອພີໄອ(API(Application Programming Interface))
* ຈັດການຂະບວນການ(Process management)
* ຈັດການຄວາມຈື່ຈໍາ(Memory management)
* ລະບົບແຟ້ມ(File system)
* ຈີຢູໄອ(GUI(Graphical user interfaces))

## OS ຫຼັກ 
[thumb|284x284px|[ຮູບ:Ubuntu 24.10 Oracular Oriole Desktop English.jpg|thumb|299x299px|Ubuntu, ທີ່ໃຊ້ລະບົບຂອງລີນຸກ (Linux)thumb|287x287px|Arch Linux (ແບບຄຳສັ່ງ)]]

### ປະເພດຂອງລະບົບປະຕິບັດການ 
# **ລະບົບປະຕິບັດການສໍາລັບຄອມພິວເຕີ (Desktop OS)**  ຕົວຢ່າງ: Windows, macOS, Linux
# **ລະບົບປະຕິບັດການສໍາລັບໂທລະສັບມືຖື (Mobile OS)**  ຕົວຢ່າງ: Android, iOS
# **ລະບົບປະຕິບັດການສໍາລັບລູກຂ່າຍ (Server OS)**  ຕົວຢ່າງ: Windows Server, Ubuntu Server, Red Hat Enterprise Linux
# **ລະບົບປະຕິບັດການສໍາລັບອຸປະກອນລະດັບຂະຫນາດນ້ອຍ (Embedded OS)**  ຕົວຢ່າງ: FreeRTOS, TinyOS, RTEMS

*
ໝວດ:ຄອມພິວເຕີ
ໝວດ:ຊອຟແວ
ວັນຈັນ

**ວັນຈັນ** (ຄຳເຄົ້າ: ວັນຈັນທຣ໌, , ) ແມ່ນມື້ທຳອິດ ໃນ 7 ມື້ ຂອງ ໜຶ່ງອາທິດ, ຫຼັງຈາກ ວັນອາທິດ ແລະ ກ່ອນ ວັນອັງຄານ. ແຕ່ ຖ້າຖືເອົາວັນອາທິດເປັົນມື້ທຳອິດ ກ່ອນຈະເປັນ ມື້ທີສອງຂອງອາທິດ.
## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ປະຕິທິນ
ໝວດ:ມື້
ວັນພຸດ

**ວັນພູດ** (ຄຳເຄົ້າ: ວັນພຸທ, , ) ແມ່ນມື້ທີສາມ ໃນ 7 ມື້ ຂອງ ໜຶ່ງອາທິດ, ຫຼັງຈາກ ວັນອັງຄານ ແລະ ກ່ອນ ວັນພະຫັດ. ແຕ່ ຖ້າຖືເອົາວັນອາທິດເປັົນມື້ທຳອິດ ກ່ອນຈະເປັນ ມື້ທີສີ່ຂອງອາທິດ.
## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ປະຕິທິນ
ໝວດ:ມື້
ວັນພະຫັດ

**ວັນພະຫັດ** (ຄຳເຄົ້າ: ວັນພຫັສບດີ, , ) ແມ່ນມື້ທີສີ່ ໃນ 7 ມື້ ຂອງ ໜຶ່ງອາທິດ, ຫຼັງຈາກ ວັນພຸດ ແລະ ກ່ອນ ວັນສຸກ. ແຕ່ ຖ້າຖືເອົາວັນອາທິດເປັົນມື້ທຳອິດ ກ່ອນຈະເປັນ ມື້ທີຫ້າຂອງອາທິດ.
## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ປະຕິທິນ
ໝວດ:ມື້
ວັນສຸກ

**ວັນສຸກ** (ຄຳເຄົ້າ: ວັນສຸກຣ໌, , ) ແມ່ນມື້ທີຫ້າ ໃນ 7 ມື້ ຂອງ ໜຶ່ງອາທິດ, ຫຼັງຈາກ ວັນພະຫັດ ແລະ ກ່ອນ ວັນເສົາ. ແຕ່ ຖ້າຖືເອົາວັນອາທິດເປັົນມື້ທຳອິດ ກ່ອນຈະເປັນ ມື້ທີຫົກຂອງອາທິດ.
## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ປະຕິທິນ
ໝວດ:ມື້
ວັນເສົາ

**ວັນເສົາ** (ຄຳເຄົ້າ: ວັນເສົາຣ໌, , ) ແມ່ນມື້ທີຫົກ ໃນ 7 ມື້ ຂອງ ໜຶ່ງອາທິດ, ຫຼັງຈາກ ວັນສຸກ ແລະ ກ່ອນ ວັນອາທິດ. ແຕ່ ຖ້າຖືເອົາວັນອາທິດເປັົນມື້ທຳອິດ ກ່ອນຈະເປັນ ມື້ທີເຈັດຂອງອາທິດ.
## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ປະຕິທິນ
ໝວດ:ມື້
ວັນອາທິດ

**ວັນອາທິດ** (ຄຳເຄົ້າ: ວັນອາທິຕຍ໌, , ) ແມ່ນມື້ທີເຈັດ ໃນ 7 ມື້ ຂອງ ໜຶ່ງອາທິດ, ຫຼັງຈາກ ວັນເສົາ ແລະ ກ່ອນ ວັນຈັນ. ແຕ່ ຖ້າຖືເອົາວັນອາທິດເປັົນມື້ທຳອິດ ກ່ອນຈະເປັນ ມື້ທຳອິດຂອງອາທິດ.
## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ປະຕິທິນ
ໝວດ:ມື້
ວັນອັງຄານ

**ວັນອັງຄານ** (ຄຳເຄົ້າ: ວັນອັງຄາຣ, , ) ແມ່ນມື້ທີສອງ ໃນ 7 ມື້ ຂອງ ໜຶ່ງອາທິດ, ຫຼັງຈາກ ວັນຈັນ ແລະ ກ່ອນ ວັນພຸດ. ແຕ່ ຖ້າຖືເອົາວັນອາທິດເປັົນມື້ທຳອິດ ກ່ອນຈະເປັນ ມື້ທີສາມຂອງອາທິດ.

## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ປະຕິທິນ
ໝວດ:ມື້
ປີ

**ປີ** () ບົນໂລກໝາຍເຖິງ ຊ່ວງເວລາທີ່ໂລກ ໂຄຈອນຮອບດວງອາທິດ (ສຸລິຍະຄະຕິ) ຫຼື ຊ່ວງເວລາທີ່ດວງຈັນໂຄຈອນຮອບດວງອາທິດ (ຈັນທະລະຄະຕິ)
   
ໃນດາວເຄາະແຕ່ລະດວງ ມີໄລຍະເວລາຂອງປີບໍ່ເທົ່າກັນ ເຊັ່ນ "ປີຂອງດາວອັງຄານ" ມີຄວາມຍາວທີ່ແຕກຕ່າງກັບ "ປີຂອງດາວສຸກ" ເພາະດາວສຸກໃຊ້ເວລານການໂຄຈອນຮອບດວງອາທິດ ນ້ອຍກ່ວາດາວອັງຄານ ເຊິ່ງໃຊ້ເວລາໃນການໂຄຈອນຮອບດວງອາທິດຫຼາຍກ່ວາ

ໜຶ່ງປີ ສຸລິຍະຄະຕິ ມີ 365 ມື້ = 8,760 ຊົ່ວໂມງ = 525,600 ນາທີ = 31,536,000 ວິນາທີ

ປີສຸລິຍະຄະຕິ ອະທິກກະສຸລະທິນ ມີ 366 ມື້ = 8,784 ຊົ່ວໂມງ = 527,040 ນາທີ = 31,622,400 ວິນາທີ

ໜຶ່ງປີຈັນທະລະຄະຕິ ມີ 354 ຫຼື 355​ ມື້

ໃນໜຶ່ງປີປີສຸລິຍະຄະຕິ ຫຼື ປີຈັນທະລະຄະຕິ ມີ 12​ ເດືອນ

## ເບິ່ງຕື່ມ 
* ປະຕິທິນ

ໝວດ:ປີ
ໝວດ:ປະຕິທິນ
ມື້

**ມື້** ແມ່ນກາບນັບເວລາ ທີ່ໂລກໝຸນຮອບຕົວເອງ ຄົບໜຶ່ງຮອບ ມື້ ມີ 24 ຊົ່ວໂມງ ມີມື້ທົງໝົດເຈັດມື້ ໃນໜຶ່ງອາທິດ
ປະຕິທິນ

**ປຕິທິນ**ແມ່ນຣະບົບທີ່ໃຊ້ໃນການຮຽກຊື່ຊ່ວງຣະຍະເວລາ ເຊັ່ນ: ມື້ ເປັນຕົ້ນ ມື້ແມ່ນທີ່ຮູ້ຈັກໃນຖານະ ມື້ປຕິທິນ ມື້ຈະຂຶ້ນຢູ່ກັບການເຄື່ອນທີ່ວັດຖູທາງດາຣາສາຕຣ໌ ເຮົາສາມາຕຖ໌ສແດງປຕິທິນໄດ້ຫຼາຍຮູປແບບ ສ່ວນຫຼາຍແມ່ນກະດາດ ເຊັ່ນ: 
ແບບຈີກ ແບບແຂວນ ແບບຕັ້ງຕາຣາງ ເປັນຕົ້ນ.

## ປະຕິທິນໄທ 
ໃນອດີຕ ປເທສໄທໃຊ້ປຕິທິນຈັນທຣຄຕິ ຕັ້ງແຕ່ສມັຍອານາຈັກສຸໂຂທັຍ ໂດຍນັບຕາມປີມຫາສັກຣາຊ ແລະ ຈຸລະສັກຣາຊຕາມລຳດັບ ຈົນຮອດສມັຍພຣະບາທສົມເດັດພຣະຈອມເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ ໄດ້ໂຜດເກົ້າໂຜດຂະໝ່ອມປ່ຽນຈາກປຕິທິນຈັນທຣຄຕິມາໃຊ້ປຕິທິນສຸຣິຍຄຕິ ໃນປີຈຸລະສັກຣາຊ 1240ເຊິ່ງແມ່ນປີ ພ.ສ. 2431 ໂດຍໃຊ້ແບບສາກົລຕາມປະຕິທິນເກຣກໍຣຽນ ໂດຍເດືອນທຳອິດຂອງປີແມ່ນເດືອນເມສາ ແລະ ເດືອນສຸດທ້າຍຂອງປີແມ່ນເດືອນມີນາ ແລະ ປັບມາໃຊ້ຣັຕນໂກສິນທຣ໌ສົກ ແລະ ພຸທທສັກຣາຊຕາມລຳດັບ ຈົນຮອດສມັຍ ຈອມພົລ ປ. ພິບູລສົງຄາມ ໄດ້ມີການປັບປ່ຽນປຕິທິນອີກເທື່ອນຶ່ງ ໂດຍປັບໃຫ້ວັນທີ 1 ມັງກອນ ແມ່ນວັນຂຶ້ນປີໃໝ່ ແລະ ແມ່ນວັນເລີ່ມຕົ້ນຂອງປີແທນທີ່ຮູປແບບເດີມ ໂດຍວັນຂຶ້ນປີໃໝ່ ໃນຮູປແບບນີ້ເລິ່ມໃຊ້ໃນປີ ພ.ສ. 2484
ພາສາອາຣັບ

**ພາສາອາຣັບ**ແມ່ນພາສາໜຶ່ງທີ່ເວົ້າໃນປະເທດແຖບຕະວັນອອກກາງ ແມ່ນພາສາລັດຖະການຂອງສະຫະປະຊາຊາດ 
ພາສາອາຣັບຂຽນຈາກດ້ານຂວາມື ບໍ່ແມ່ນດ້ານຊ້າຍມື

## ເບິ່ງຕື່ມ 
ອ
Uetersen

|-
| align=center colspan=2 | center|250px
|}

**Uetersen** () ແມ່ນເມືອງໜຶ່ງ ຢູ່ ປະເທດເຢັຽລະມັນ ມີພື້ນທີ່ 11 x 43 ກມ.² ມີປະຊາກອນ 18,101 ຄົນ (1583 ຄົນຕໍ່ ໄມລ໌²)

## ແຫຼ່ງຂ້ອມູນອື່ນ 
* Uetersen 

ໝວດ:ເມືອງ
ໝວດ:ປະເທດເຢັຽລະມັນ
ດວງຈັນ

**ດວງຈັນ** (ສັນຍາລັກ: ) ແມ່ນດາວເຄາະດາວໜຶ່ງໃນລະບົບສຸລິຍະ ທີ່ໂຄຈອນຮອບໂລກ ດວງຈັນນ້ອຍກວ່າໂລກຫຼາຍເທົ່າ ແລະມີແຮງດຶງດູດນ້ອຍກວ່າໂລກຫຼາຍ ຖ້າຫາກເຮົາໄປຍືນຢູ່ດວງຈັນ ເຮົາຈະມີນ້ຳໜັກນ້ອຍລົງ ແຕ່ມົວຂອງເຮົາຈະຄົງທີ່ ດວງຈັນໂຄຈອນຮອບໂລກໜຶ່ງຮອບ ໃຊ້ເວລາ ໜຶ່ງເດືອນ ຈຶງເກິດລະບົບສຸລິຍະຄະຕິຂຶ້ນ ດວງຈັນແມ່ນດາວບໍລິວານດວງດຽວຂອງໂລກ ຢູ່ ດວງຈັນມີຂຸມອຸກກະບາດຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ເພາະດາວຕ່າງ ໆ ບິນເຂົ້າມາຊົນດວງຈັນເປັນຈຳນວນຫລວງຫຼາຍ


ໝວດ:ອາວະກາດ
ພາສາຝຣັ່ງ

**ພາສາຝຣັ່ງ** (ຄຳເວົ້າ: ພາສາຝຣັ່ງສ໌, , ) ແມ່ນພາສາໜຶ່ງທີ່ເວົ້າໃນປະເທດຝຣັ່ງ ມີຕົ້ນກຳເນີດມາຈາກ ພາສາລາແຕັງ ຢູ່ໃນກຸ່ມພາສາໂຣມັນສ໌ ເວົ້າໃນຫຼາຍປະເທດທົ່ວໂລກ ແລະແມ່ນພາສາທາງການໜຶ່ງຂອງສະຫະປະຊາຊາດ

## ເບິ່ງຕື່ມ 
## ອ້າງອີງ 
*
ຝະລັ່ງ
ຕຳລາການຜະລິດ

ໃນທາງ ເສດຖະສາດຈຸນລະພາກ, *ຕຳລາການຜະລິດ*ແມ່ນ ຕຳລາຄະນິດສາດ ທີ່ສະແດງເຖິງ ຄວາມສຳພັນລະຫວ່າງ ປັດໃຈການຜະລິດ ທີ່ໄດ້ເອົາເຂົ້າໃນຂະບວນການຜະລິດ ແລະ ຜົນຜະລິດ.

## ຮູບແບບຂອງຕຳລາການຜະລິດ ແບບ ສົມຜົນຄະນິດສາດ 
ຕຳລາການຜະລິດ ສາມາດສະແດງໄດ້ ໂດຍຫຼາຍຮູບແບບສົມຜົນ.

ແບບພື້ນຖານ
:Q = f(X_1,X_2,X_3,...,X_n)
::ໂດຍທີ່:
:::Q = ຜົນຜະລິດ
:::X_1,X_2,X_3,...,X_n = ປັດໃຈການຜະລິດ (ເຊັ່ນ ທຶນ, ແຮງງານ, ດິນ, ວັດຖຸດິບ ແລະອື່ນໆ).

ແບບເສັ້ນຊື່
:Q=a+b X_1+c X_2+d X_3, ...
::ໂດຍທີ:
:::a, b, c, ແລະ d ແມ່ນ ສຳປະສິດ ກຳນົດຈາກປະສົບການ.

ນອກຈາກນີ້ ຍັງມີແບບ ຄອບ-ດັກລາສ (Cobb-Douglas)
:Q = aX_1^b X_2^c
::ໂດຍທີ: X_1 ແລະ X_2 ສະແດງເຖິງ ປັດໃຈການຜະລິດ.

## ເບິ່ງຕື່ມ 
* ເສດຖະສາດຈຸນລະພາກ

ໝວດ:ເສດຖະສາດ
ໝວດ:ເສດຖະສາດຈຸນລະພາກ
ຕຳລາເສັ້ນຊື່

ໃນ ຄະນິດສາດ, ຄຳວ່າ *ຕຳລາເສັ້ນຊື່* ອາດຈະໝາຍເຖິງ :

## ໃນຄະນິດສາດພື້ນຖານ
ໃນ ຄະນິດສາດພື້ນຖານ ມັນຈະໝາຍເຖິງ ຕຳລາຂັ້ນໜຶ່ງ ໃນຮູບຮ່າງ ເຊັ່ນ

: f(x) = mx + b

 

ຕົວຢ່າງ ຕຳລາ ທີ່ເສັ້ນສະແດງ ເປັນເສັ້ນຊື່ ມີ ເຊັ່ນ:

* f_{1}(x) = 2x+1
* f_{2}(x) = x/2+1
* f_{3}(x) = x/2-1

ເສັ້ນສະແດງ ຂອງ ຕຳລາເຫຼົ່ານີ້ ຖືກສະແດງໄວ້ ຢູ່ ຮູບສະແດງ ທາງເບື້ອງຂວາ.

## ໃນຄະນິດສາດຂັ້ນສູງ
ໃນຄະນິດສາດຂັ້ນສູງ, *ຕຳລາເສັ້ນຊື່* ມັກໝາຍເຖິງ ຕຳລາຄະນິດສາດ ທີ່ແມ່ນ ການສາຍເສັ້ນຊື່, ລະຫວ່າງ ສອງ ກຸ່ມເວັກເຕີ.

ຕົວຢ່າງ, ຖ້າ x ແລະ f(x) ແມ່ນ ເວັກເຕີໂຕປະສານ, ຕຳລາເສັ້ນຊື່ ຈະແມ່ນ ບັນດາຕຳລາ ທີ່ສະແດງໄດ້ ໃນ ຮູບຮ່າງ 

:f(x) = \mathrm{M}x, ໂດຍທີ່ M ແມ່ນ ມາຕຣິກ.

ຕຳລາ f(x) = mx + b ຈະແມ່ນ ການສາຍເສັ້ນຊື່ ກໍ່ຕໍ່ເມື່ອ  b = 0 ເທົ່ານັ້ນ. 

ໝວດ:ຄະນິດສາດ
ໝວດ:ຕຳລາຄະນິດສາດ
ນິນເທັນໂດ

**ນິນເທັນໂດ** ( ເປັນບໍລິສັດຜະລິດເຄື່ອງຫຼິ້ນເກມ ຫຼື ວິດີໂອເກມໃນປະເທດຍີ່ປຸ່ນ.

## ອ້າງອີງ
ລວມຕຳລາຄະນິດສາດ

ໃນ ຄະນິດສາດ ມີຫຼາຍໆຮູບແບບຕຳລາ ທີ່ ສາມາດຈັດເປັນປະເ

ພດດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້.

## ຕຳລາພື້ນຖານ
ຕຳລາພື້ນຖານ ແມ່ນ ຕຳລາ ຂອງ ການຄຳນວນພື້ນຖານ ເຊັ່ນ ບວກ, ຕຳລາເອັກສໂປເນັນຊຽລ, ໂລກາຣິດ,​...

### ຕຳລາພຶດຊະຄະນິດ
* ພະຫຸພົດ:
** ຕຳລາເສັ້ນຊື່

** ຕຳລາຂັ້ນສອງ
** ຕຳລາຂັ້ນສາມ
** ຕຳລາຂັ້ນສີ່
** ຕຳລາຂັ້ນຫ້າ
* ຕຳລາປົກກະຕິ
* ຕຳລາກຳລັງ
** ຮາກຂັ້ນສອງ

### ຕຳລາອະປົກກະຕິພື້ນຖານ
* ຕຳລາຕຳລາເອັກສໂປເນັນຊຽລ
* ຕຳລາໄຮເປີໂບລິກ
* ຕຳລາໂລກາຣິດ
* ຕຳລາກຳລັງ
* ຕຳລາຮອບວຽນ
** ຕຳລາໄຕມຸມ
** ຕຳລາແຂ້ວເລື່ອຍ
** ຕຳລາຄື້ນສາກ
** ຕຳລາຄື້ນໄຕມຸມ

## ຕຳລາພິເສດ
### ຕຳລາພິເສດພື້ນຖານ
* ຕຳລາໂຕຊີ້ບອກ: ເຊັ່ນ *x* ເທົ່າ 1 ຫຼື 0, ຕາມກຸ່ມຍ່ອຍ ຂອງ *x*.
* ຕຳລາຂັ້ນ
** ຕຳລາພື້ນ
** ຕຳລາຂັ້ນຖ່ວງ
** ຕຳລາສັນຍາລັກ
* ຕຳລາຄ່າຂາດໂຕ

### ຕຳລາທິດສະດີຈຳນວນ
* ຕຳລາສ່ວນຄູນ
* ຕຳລາອອຍເລີໂຕຕຽນ 
* Prime-counting function
* ຕຳລາສ່ວນບວກ

### Antiderivatives of elementary functions
* ຕຳລາສັງຄະນິດໂລກະລິດ
* ຕຳລາສັງຄະນິດເອັກສໂປເນັນຊຽລ
* ຕຳລາຜິດດ່ຽງ
** ຕຳລາສັງຄະນິດເຟຣສເນລ
** ຕຳລາດໍເຊິນ

### ຕຳລາກຳມາແລະທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ
* ຕຳລາກຳມາ
* ຕຳລາບານຈີ
* ຕຳລາເບຕາ
* ຕຳລາດີກຳມາ, ຕຳລາໂປລີກຳມາ
* ຕຳລາເບຕາບໍ່ສົມບູນ
* ຕຳລາກຳມາບໍ່ສົມບູນ
* ຕຳລາເຄ
* ຕຳລາກຳມາທົ່ວໄປ
* ຕຳລາການແຈກຢາຍທີ

### ຕຳລາເອລລິບຕິກແລະທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ
* ຕຳລາສັງຄະນິດເອລລິບຕິກ
** ຕຳລາເຄິ່ງຄືຄາລເຊິນ
** ຕຳລາເລເຈັນເດີ
* ຕຳລາເອລລິບຕິກ
* ຕຳລາເຕຕາ
** J-invariant
** Dedekind eta function

### Bessel and related functions
* Airy function
* Bessel function
* Bessel-Clifford function
* Legendre function
* Scorer's function
* Sinc function
* Hermite polynomials
* Chebyshev polynomials

### Riemann zeta and related functions
* Riemann zeta function
* Dirichlet eta function
* Hurwitz zeta function
* Legendre chi function
* Lerch transcendent
* Polylogarithm
** Incomplete polylogarithm
** Clausen function
** Complete Fermi–Dirac integral
** Incomplete Fermi–Dirac integral
** Kummer's function
** Spence's function
* Riesz function

### Hypergeometric and related functions
* Hypergeometric function
* Confluent hypergeometric function
* Associated Legendre polynomials
* Meijer G-Function

### Iterated exponential and related functions
* Hyper operator
* Iterated logarithm
* Super-logarithm
* Tetration
* Lambert W function

### ຕຳລາພິເສດມາດຕະຖານອື່ນ
* ຕຳລາລາມດາ
* ຕຳລາລາເມ
* Mittag-Leffler function
* Painleve transcendents
* Parabolic cylinder function
* Synchrotron function

### ຕຳລາອື່ນໆ
* Ackermann function
* Dirac delta function
* Dirichlet function
* Kronecker delta function
* Minkowski's question mark function
* Weierstrass function

ໝວດ:ຄະນິດສາດ
ໝວດ:ທິດສະດີຈຳນວນ
ເມືອງຈັນທະບູລີ

**ເມືອງຈັນທະບູລີ**(ພາສາອັງກິດ: Chanthabuly District) ແມ່ນ ເມືອງໜຶ່ງ ໃນ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ເຊິ່ງ ປະກອບຈາກທັງໝົດ 31 ບ້ານ.

## ບັນດາບ້ານ 
#ບ້ານໜອງປີງ
#ບ້ານບໍ່ນາງົວ
#ບ້ານຫ້ວຍຫົງ
#ບ້ານໂພນສະຫວ່າງ
#ບ້ານໜອງທາເໜືອ
#ບ້ານໜອງທາໃຕ້
#ບ້ານດອນແດງ
#ບ້ານໂພນຕ້ອງສະຫວາດ
#ບ້ານດົງປາແຫຼບ
#ບ້ານໂພນຕ້ອງຈອມມະນີ
#ບ້ານຮ່ອງແຊງ
#ບ້ານຮ່ອງໄກ່ແກ້ວ
#ບ້ານທົ່ງສາງນາງ
#ບ້ານສະຫວ່າງ
#ບ້ານຮ່ອງຄ້າ
#ບ້ານທົ່ງຕູມ
#ບ້ານດົງໝ້ຽງ
#ບ້ານສີດຳດວນ
#ບ້ານສີບຸນເຮືອງ
#ບ້ານຂົວຫຼວງ
#ບ້ານສີສະຫວາດ
#ບ້ານທົ່ງຂັນຄຳ
#ບ້ານສີຫອມ
#ບ້ານອານຸ
#ບ້ານສາຍລົມ
#ບ້ານຫັດສະດີ
#ບ້ານຫາຍໂສກ
#ບ້ານວັດຈັນ
#ບ້ານມີໄຊ
#ບ້ານຊຽງຍືນ
#ບ້ານສາຍນໍ້າເງິນ

## ອ້າງອິງ 
ໝວດ:ປະເທດລາວ
ໝວດ:ແຂວງໃນລາວ
ໝວດ:ເມືອງໃນລາວ
ເມືອງໄຊເສດຖາ

**ເມືອງໄຊເສດຖາ** ແມ່ນ ເມືອງໜຶ່ງ ໃນ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ເຊິ່ງ ປະກອບຈາກທັງໝົດ 48 ບ້ານ.

## ຖະຫນົນ 
#ບ້ານຈອມມະນີ
#ບ້ານໂພນພະເນົາ
#ບ້ານໂພນເຄັງ
#ບ້ານໜອງສ້າງທໍ່
#ບ້ານໂພນສະອາດ
#ບ້ານທາດຫຼວງເໜືອ
#ບ້ານໜອງບອນ
#ບ້ານໂພນໄຊ
#ບ້ານນາໄຊ
#ບ້ານຝາຍ
#ບ້ານວຽງຈະເລີນ
#ບ້ານທາດຫຼວງກາງ
#ບ້ານທາດຫຼວງໃຕ້
#ບ້ານຮ່ອງແກ
#ບ້ານສີສັງວອນ
#ບ້ານສະພັງໝໍ້
#ບ້ານໂພນທັນເໜືອ
#ບ້ານຮ່ອງສຸພາບ
#ບ້ານໂນນສະຫວັນ
#ບ້ານໜອງໜ່ຽງ
#ບ້ານໂນນສະຫງ່າ
#ບ້ານອາມອນ
#ບ້ານແສງສະຫວ່າງ
#ບ້ານໂຊກຄຳ
#ບ້ານວັງຊາຍ
#ບ້ານໂນນສະຫວ່າງ
#ບ້ານຫົວຂົວ
#ບ້ານໂນນຄໍ້ເໜືອ
#ບ້ານຄຳສະຫວາດ
#ບ້ານໂນນຫວາຍ
#ບ້ານເມືອງນ້ອຍ
#ບ້ານຊຽງດາ
#ບ້ານຂາມງອຍ
#ບ້ານນາສ້າງໄພ
#ບ້ານສົມສະຫງ່າ
#ບ້ານໄຮຄຳ
#ບ້ານນາຄວາຍກາງ
#ບ້ານນາຄວາຍໃຕ້
#ບ້ານໂຊກໃຫຍ່
#ບ້ານໂຊກນ້ອຍ
#ບ້ານຊຳເຄ້
#ບ້ານໂພນທອງ
#ບ້ານນາບຽນ
#ບ້ານດຸ່ງ
#ບ້ານນາໄຫ
#ບ້ານນາໂນ
#ບ້ານຈອມສີ
#ບ້ານໂນນຄໍ້ໃຕ້
ເມືອງສີໂຄດຕະບອງ

**ເມືອງສີໂຄດຕະບອງ** (ພາສາອັງກິດ: Sikhottabong District) ແມ່ນ ເມືອງໜຶ່ງ ໃນ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ເຊິ່ງ ປະກອບຈາກທັງໝົດ 61 ບ້ານ.

## ບັນດາບ້ານ 
*ບ້ານນາຄຳ
*ບ້ານອູບມຸງ
*ບ້ານໜອງປາໃນ
*ບ້ານວັດໄຕນ້ອຍທ່າ
*ບ້ານວັດໄຕນ້ອຍທົ່ງ
*ບ້ານໜອງສະໂນຄຳ
*ບ້ານວັດໄຕໃຫຍ່ທ່າ
*ບ້ານອາກາດ
*ບ້ານເມືອງວາທົ່ງ
*ບ້ານສີໄຄທ່າ
*ບ້ານສີໄຄທົ່ງໃຕ້
*ບ້ານສີໄຄທົ່ງເໜືອ
*ບ້ານຍາພະ
*ບ້ານສີບຸນເຮືອງທ່າ
*ບ້ານສີບຸນເຮືອງທົ່ງ
*ບ້ານສີຊົມຊື່ນ
*ບ້ານໂນນສະຫວ່າງ
*ບ້ານເກົ້າລ້ຽວ
*ບ້ານດ່ານຄຳ
*ບ້ານໂນນຂີ້ເຫຼັກ
*ບ້ານໂນນແກ້ວ
*ບ້ານໂພນສະຫວາດເໜືອ
*ບ້ານໂພນສົມບູນ
*ບ້ານຕາດທອງ
*ບ້ານໜອງດາ
*ບ້ານໃໝ່
*ບ້ານຫ້ວຍຫ້ອມ
*ບ້ານອ່າງໃຫ່ຍ
*ບ້ານໂພສີ
*ບ້ານນາແຮ່
*ບ້ານວຽງສະຫວັນ
*ບ້ານທົ່ງປົ່ງ
*ບ້ານນາເລົ່າ
*ບ້ານໜອງໜ້ຽວ
*ບ້ານໜອງແຕ່ງໃຕ້
*ບ້ານໜອງແຕ່ງເໜືອ
*ບ້ານວຽງຄຳ
*ບ້ານຈຳປາ
*ບ້ານດົງນາໂຊກໃຕ້
*ບ້ານດົງນາໂຊກເໜືອ
*ບ້ານປາກທ້າງ
*ບ້ານດົງນາທອງ
*ບ້ານຫຼັກຫີນ
*ບ້ານໜອງບຶກໃຕ້
*ບ້ານໜອງບຶກເໜືອ
*ບ້ານດົງກະເລົາ
*ບ້ານຊຳເກດ
*ບ້ານຂຸນຕາທົ່ງ
*ບ້ານຂຸນຕາທ່າ
*ບ້ານສີຖານເໜືອ
*ບ້ານໜອງດ້ວງເໜືອ
*ບ້ານໜອງດ້ວງໃຕ້
*ບ້ານໜອງດ້ວງທົ່ງ
*ບ້ານໂພນສະຫວາດໃຕ້
*ບ້ານໜອງບົວທອງໃຕ້
*ບ້ານໜອງບົວທອງເໜືອ
*ບ້ານໂພນຄຳ
*ບ້ານຈັນສະຫວ່າງ
*ບ້ານດອນຊິງຊູ່

ໝວດ:ປະເທດລາວ
ໝວດ:ແຂວງໃນລາວ
ໝວດ:ເມືອງໃນລາວ
ເມືອງປາກງື່ມ

**ເມືອງປາກງື່ມ** ແມ່ນ ເມືອງໜຶ່ງ ໃນ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ເຊິ່ງ ປະກອບຈາກທັງໝົດ 53 ບ້ານ.

## ບັນດາບ້ານ 
#ບ້ານຊຽງແລນາ
#ບ້ານເວີນກະເບົາ
#ບ້ານໂນນ
#ບ້ານໂພນຂາມ
#ບ້ານຫົວນາທົ່ງ
#ບ້ານນາບົງ
#ບ້ານທ່າກົກໄຮ
#ບ້ານໜອງດົງ
#ບ້ານຫ້ວຍນໍ້າຢຸນ
#ບ້ານທ່າຊ້າງ
#ບ້ານຊຽງແລທ່າ
#ບ້ານຝັງແດງ
#ບ້ານປາກກວາງ
#ບ້ານເວີນແຄນ
#ບ້ານສົມປະເສີດ
#ບ້ານໄຮ່
#ບ້ານໂນນຊາຍ
#ບ້ານດອນສັງຄີ
#ບ້ານທຸນລົວ
#ບ້ານພ້າວ
#ບ້ານດອນແຍງ
#ບ້ານທ່າກອກ
#ບ້ານນາກຸງ
#ບ້ານໜອງພູວຽງ
#ບ້ານນາຊອນ
#ບ້ານນາທາມ
#ບ້ານໜອງແຄນ
#ບ້ານດອນສ້າງໄພ
#ບ້ານໂນນສົມບູນ
#ບ້ານໜອງບົວທອງ
#ບ້ານໂຄກສາ
#ບ້ານດອນໄຮ່
#ບ້ານທາງໂຄ້ງ
#ບ້ານໂນນສູງ
#ບ້ານນາເລີດ
#ບ້ານໜອງວັງເຜິ້ງ
#ບ້ານໂດນໃຕ້
#ບ້ານໂດນເໜືອ
#ບ້ານດົງກະລຶມ
#ບ້ານດົງສານ
#ບ້ານທ່າເດື່ອສິງຫອມ
#ບ້ານຖິ່ນທ່ຽງ
#ບ້ານດອນວັງໂພ
#ບ້ານໝາກນາວໃຕ້
#ບ້ານໝາກນາວເໜືອ
#ບ້ານນາຊາ
#ບ້ານໝາກໜາວດົງ
#ບ້ານນາຝາຍ
#ບ້ານສ້າງໄສ
#ບ້ານໝາກຮຽວ
#ບ້ານສົມສະຫວາດ
#ບ້ານປາກງື່ມ
#ບ້ານໜອງຂຽດ

# 

ໝວດ:ປະເທດລາວ
ໝວດ:ແຂວງໃນລາວ
ໝວດ:ເມືອງໃນລາວ
ສະໜາມບິນດົງເຮີຍ

300px|right|thumb|ສະໜາມບິນດົງເຮີຍ
**ສະໜາມບິນດົງເຮີຍ** (*Sân bay Đồng Hới*) ແມ່ນ ສະໜາມບິນ ຢູ່ ເມືອງດົງເຮີຍ ຂອງ ແຂວງກວາງບິນ ປະເທດຫວຽດນາມ ທີ່ ຢູ່ຕິດກັບ ແຂວງຄຳມ່ວນ ປະເທດລາວ. ສະໜາມບິນດັ່ງກ່າວເລີ່ມສ້າງ ວັນທີ 30 ສິງຫາ ປີ 2006 ແລະ ສຳເລັດ ໃນ ເດືອນພຶດສະພາ ປີ 2008. ສະໜາມບິນນີ້ ມີທາງແລ່ນ ຂະໜາດ ຍາວ 2400 x ກວ້າງ 45 ແມັດ ແລະ ສາມາດ ບໍລິການ ຜູ້ໂດຍສານ 500,000 ຄົນ ຕໍ່ ປີ 2017.

## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ແຂວງກວາງບິນ
ໝວດ:ສະໜາມບິນໃນຫວຽດນາມ
ໂກຣິສໂກໂວລາ

''''* (*Końskowola'', IPA : [kɔɲskɔ'vɔla]) ແມ່ນ ບ້ານໜຶ່ງ ຢູ່ ພາກຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້ ຂອງ ປະເທດໂປໂລຍ, ຕັ້ງຢູ່ລະຫວ່າງ ບ້ານປູລາວີ (Puławy) ແລະ ຄູໂຣ (Kurów), ຕາມ ແມ່ນໍ້າຄູໂຣກາ (Kurówka) ແລະ ມີ ປະຊາກອນ 2,188 ຄົນ (ຂໍ້ມູນ ປີ 2004).

## ລິ້ງຄ໌ພາຍນອກ 
* [http://www.konskowola.info.pl/ ]

ໝວດ:ໝູ່ບ້ານ ຢູ່ ປະເທດໂປໂລຍ
ເມືອງໄຊທານີ

**ເມືອງໄຊທານີ** () ແມ່ນເມືອງໜຶ່ງໃນນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ເຊິ່ງປະກອບດ້ວຍ 104 ບ້ານ

## ບັນດາບ້ານ 
* ບ້ານຂຸດສາມບາດ
* ບ້ານທົ່ງມັ່ງ
* ບ້ານນາກຸງ
* ບ້ານໂພນຄໍ້
* ບ້ານຫາດກ້ຽງ
* ບ້ານໂພນໂຮງ
* ບ້ານໂພນໄຮຄຳ
* ບ້ານໄຮ່
* ບ້ານທ່າສະຫວ່າງ
* ບ້ານເວີນຄຳ
* ບ້ານຈະເລີນໄຊ
* ບ້ານໜອງເຂັງ
* ບ້ານໜອງໂນ
* ບ້ານໂພນງາມ
* ບ້ານໂພນໄຊ
* ບ້ານສາມສະອາດ
* ບ້ານທ່າງ່ອນ
* ບ້ານນາ
* ບ້ານພູຄຳ
* ບ້ານແກ້ງໄຄ້
* ບ້ານທ່າສົມມໍ
* ບ້ານອຸດົມຜົນ
* ບ້ານລາດຄວາຍ

*ບ້ານໂນນແຕ້

* ບ້ານໂນນສະອາດ
* ບ້ານດົງໝາກຄວາຍ
* ບ້ານດ່ານຊ້າງ
* ບ້ານດອນຕິ້ວ
* ບ້ານໄຊສະຫວ່າງ
* ບ້ານດອນໜູນ
* ບ້ານໄຊ
* ບ້ານນາແຄ
* ບ້ານສະພັງເມິກ
* ບ້ານຊ້າງຄູ້
* ບ້ານພະຂາວ
* ບ້ານສີວິໄລ
* ບ້ານຄຳຮຸ່ງ
* ບ້ານໜອງວຽງຄຳ
* ບ້ານຫ້ວຍແດນເມືອງ
* ບ້ານຕາມມີໄຊ
* ບ້ານໜອງພະຍາ
* ບ້ານນາທົ່ມ
* ບ້ານວຽງແກ້ວ
* ບ້ານໂນນແສງຈັນ
* ບ້ານຫ້ວຍເຕີຍ
* ບ້ານດົງສ້າງຫີນ
* ບ້ານໂພຄຳ
* ບ້ານໂຄກນ້ອຍ
* ບ້ານນາໂຄກໃຫຍ່
* ບ້ານສະພັງຄະນົງ
* ບ້ານນາລ້ອມ
* ບ້ານໜອງບົວ
* ບ້ານນາມົນ
* ບ້ານດົງບັງ
* ບ້ານໂນນແຕ້
* ບ້ານໂພນຕ້ອງ
* ບ້ານຫາດພະອິນ
* ບ້ານດວງບຸດດີ
* ບ້ານທ່າດອກຄຳ
* ບ້ານນາແຖ
* ບ້ານໂພນງາມສອງ
* ບ້ານໂພນງາມໜຶ່ງ
* ບ້ານທ່າດິນແດງເໜືອ
* ບ້ານທ່າດິນແດງໃຕ້
* ບ້ານນາພອກ
* ບ້ານປາກຊາບເກົ່າ
* ບ້ານປາກຊາບໃໝ່
* ບ້ານແສນອຸດົມ
* ບ້ານສົມສະໄໝ
* ບ້ານເວີນແທ່ນ
* ບ້ານປ່າໄລ່
* ບ້ານດຸ່ນອຽນ
* ບ້ານນາຂາວ
* ບ້ານທ່າຈຳປາ
* ບ້ານນາຕານ
* ບ້ານນາໂງມໃໝ່
* ບ້ານນາໂງມເກົ່າ
* ບ້ານນາຄວາຍ
* ບ້ານນາຄັນທຸງ
* ບ້ານຫົວນາ
* ບ້ານຫົວຂົວ
* ບ້ານໂພນແພງ
* ບ້ານຊຳບອນ
* ບ້ານໂຄກສີວິໄລ
* ບ້ານໄຊສົມບູນ
* ບ້ານໂຄກສະອາດ
* ບ້ານທ່ານາກ
* ບ້ານໂນນທອງ
* ບ້ານຫົວຊຽງ
* ບ້ານດົງຄວາຍ
* ບ້ານສ້າງຫົວບໍ່
* ບ້ານໄຜ່ລ້ອມ
* ບ້ານສ້າງຄອມ
* ບ້ານສົມສະຫວັນ
* ບ້ານໂຄກສະຫວ່າງ
* ບ້ານໂພນສະຫວັນ
* ບ້ານດອນລຸ່ມ
* ບ້ານນາຜາສຸກ
* ບ້ານບໍ່ເຫຼັກ
* ບ້ານຫາດວຽງຄຳ
* ບ້ານນາສາລາ
* ບ້ານສາຍນໍ້າເງິນ
* ບ້ານໂນນບໍ່ແກ້ວ
* ບ້ານໜອງສອງຫ້ອງ
* ບ້ານດົງໂດກ

ໝວດ:ປະເທດລາວ
ໝວດ:ແຂວງໃນລາວ
ໝວດ:ເມືອງໃນລາວ
ແຂວງກວາງບິນ

left
ແຂວງກວາງບິນ ແມ່ນ ແຂວງໜຶ່ງ ຂອງ ຫວຽດນາມ ທີ່ມີຊາຍແດນຕິດກັບ ແຂວງຄຳມ່ວນ ຂອງລາວ ແລະ ທະເລຈີນໃຕ້ ມີ ປະຊາກອນ 831,600 ຄົນ ແລະ ເນື້ອທີ່ 8,051 ກິໂລຕາແມັດ. ເມືອງຫຼວງ ແມ່ນ ເມືອງດົງເຮີຍ. ອຸດທະຍານແຫ່ງຊາດຟົງ ງາ-ເຄ ບັງ ຕັ້ງຢູ່ແຂວງດັ່ງກ່າວນີ້.200px|right|thumb|ອຸດທະຍານແຫ່ງຊາດຟົງ ງາ-ເຄ ບັງ
## ເບິ່ງຕື່ມ 
* ສະໜາມບິນດົງຮອຍ
* ອຸດທະຍານແຫ່ງຊາດຟົງ ງາ-ເຄ ບັງ

ໝວດ:ແຂວງກວາງບິນ
ບໍລິສັດໂທລະຄົມມະນາຄົມໃນປະເທດລາວ

**ບໍລິສັດໂທລະຄົມມະນາຄົມໃນປະເທດລາວ**

## ຜູ້ໃຫ້ບໍລິການໂທລະສັບຕັ້ງໂຕະ
*ບໍລິສັດລາວໂທລະຄົມມະນາຄົມ (Lao Telecom)http://www.laotel.com/
*ບໍລິສັດລັດວິສາຫະກິດໂທລະຄົມລາວ (ETL)http://www.etllao.com/ 

## ຜູ້ໃຫ້ບໍລິການໂທລະສັບມືຖື
*ບໍລິສັດລາວໂທລະຄົມມະນາຄົມ (Lao Telecom)http://www.laotel.com/
*ບໍລິສັດລັດວິສາຫະກິດໂທລະຄົມລາວ (ETL)http://www.etllao.com/ 
*ບໍລິສັດທິກໂກ້ (Tigo Lao)http://www.tigolao.com/ 
*ບໍລິສັດLao Asia Telecommunication State Enterprise (LAT)
*ບໍລິສັດLao Sky Telecomhttp://www.laosky.com/

## ຜູ້ໃຫ້ບໍລິການອິນເຕີຣ໌ເນັຕ
ISPໃນປະເທດລາວ:
*ບໍລິສັດລາວໂທລະຄົມມະນາຄົມ (Lao Telecom)http://www.laotel.com/
*ບໍລິສັດລັດວິສາຫະກິດໂທລະຄົມລາວ (ETL)http://www.etllao.com/ 
*Lao National Internet Committee (LANIC)
**Internet Exchange Point (IXP)http://www.laonix.net.la/ 
*Lanexang Internethttp://www.lanexangnet.com/ 
*Planet Internet
*Champalao Internet
*KPL Internet
ມາຕຣິກ

ໃນ ເສດຖະສາດ, **ມາຕຣິກ** (ພາສາອັງກິດ: **matrix**) ແມ່ນ ຕາຕະລາງເປັນຮູບສີ່ແຈ ຂອງ ສ່ວນປະກອບ, ທີ່ອາດຈະແມ່ນ ໂຕເລກ ຫຼື ສັນຍາລັກ ທີ່ສາມາດ ຄຳນວນ ເຊັ່ນ ບວກ ຫຼື ຄູນ ໄດ້. ມາຕຣິກ ສາມາດໃຊ້ ສະແດງ ລະບົບສົມຜົນ, ຕິດຕາມ ສຳປະສິດ ຂອງ ການປ່ຽນຂະໜານ ແລະ ບັນທຶກ ຂໍ້ມູນ ທີ່ ຂຶ້ນກັບຫຼາຍໆ ໂຕປ່ຽນ.

## ຕົວຢ່າງ 
ມາຕຣິກ

: \mathbf{A} = \begin{bmatrix}

9 & 8 & 6 \\
1 & 2 & 7 \\
4 & 9 & 2 \\
6 & 0 & 5 \end{bmatrix} &nbsp; ຫຼື &nbsp; \mathbf{A} = \begin{pmatrix}
9 & 8 & 6 \\
1 & 2 & 7 \\
4 & 9 & 2 \\
6 & 0 & 5 \end{pmatrix}

## ການຄຳນວນພື້ນຖານ 
### ບວກ 
ສອງ ມາຕຣິກ ທີ່ມີຈຳນວນ ແຖວ *m* ແລະ ຖັນ *n* ເທົ່າກັນ ສາມາດ ບວກກັນໄດ້.

: \begin{align}

\mathbf{A}+\mathbf{B} &= (a_{i,j})_{1\le i \le m;\, 1\le j \le n} + (b_{i,j})_{1\le i \le m;\, 1\le j \le n}\\
&= (a_{i,j}+b_{i,j})_{1\le i \le m; 1\le j \le n}.\\
\end{align}

ຕົວຢ່າງ:

: 

\begin{bmatrix}
1 & 3 & 1 \\
1 & 0 & 0 \\
1 & 2 & 2
\end{bmatrix}
+
\begin{bmatrix}
0 & 0 & 5  \\
7 & 5 & 0  \\
2 & 1 & 1  
\end{bmatrix}
=
\begin{bmatrix}
1+0 & 3+0 & 1+5 \\
1+7 & 0+5 & 0+0 \\
1+2 & 2+1 & 2+1
\end{bmatrix}
=
\begin{bmatrix}
1 & 3 & 6 \\
8 & 5 & 0 \\
3 & 3 & 3
\end{bmatrix}.

### ຄູນສະກາລາ 
ການຄູນ ລະຫວ່າງ ມາຕຣິກ **A** ແລະ ໂຕເລກ *c* ເຊິ່ງເອີ້ນໄດ້ວ່າ ແມ່ນ ການຄູນສະກາລາ *c***A** ສາມາດຄຳນວນໄດ້ ໂດຍການ ຄູນ ແຕ່ລະສ່ວນປະກອບ ຂອງ **A** ໂດຍ ໂຕເລກ *c* (i.e. (c\mathbf{A})_{i,j} = c \cdot a_{i,j}). ຕົວຢ່າງ:

: 2 \cdot

\begin{bmatrix}
1 & 8 & -3 \\
4 & -2 & 5
\end{bmatrix}
=
\begin{bmatrix}
2 \cdot 1 & 2\cdot 8 & 2\cdot -3 \\
2\cdot 4 & 2\cdot -2 & 2\cdot 5
\end{bmatrix}
=
\begin{bmatrix}
2 & 16 & -6 \\
8 & -4 & 10
\end{bmatrix}.

### ຄູນມາຕຣິກ 
ມາຕຣິກ ຈະສາມາດຄູນໄດ້ ຖ້າ ຈຳນວນ ຖັນ ຂອງ ມາຕຣິກເບື້ອງຊ້າຍ ເທົ່າກັບ ຈຳນວນແຖວ ຂອງ ມາຕຣິກເບື້ອງຂວາ.
: 

(\mathbf{AB})_{i,j} = a_{i,1} b_{1,j} + a_{i,2} b_{2,j} + \ldots + a_{i,n} b_{n,j}

ສຳລັບແຕ່ລະຄູ່ (i,j). ຕົວຢ່າງ:

: 

\begin{bmatrix}
1 & 0 & 2 \\
-1 & 3 & 1 \\
\end{bmatrix}
\times
\begin{bmatrix}
3 & 1 \\
2 & 1 \\
1 & 0 \\
\end{bmatrix}
=
\begin{bmatrix}

( 1 \times 3 + 0 \times 2 + 2 \times 1)
& ( 1 \times 1 + 0 \times 1 + 2 \times 0) \\

(-1 \times 3 + 3 \times 2 + 1 \times 1)
& (-1 \times 1 + 3 \times 1 + 1 \times 0) \\

\end{bmatrix}

:::::::: 

=
\begin{bmatrix}
5 & 1 \\
4 & 2 \\
\end{bmatrix}.

ໝວດ:ຄະນິດສາດ
ໝວດ:ພຶດຊະຄະນິດ
ໝວດ:ພຶດຊະຄະນິດເສັ້ນຊື່
ໝວດ:ມາຕຣິກ