open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ພະນົມເປັນ

ພະນົມເປ້ນ (ຂະເໝນ:ភ្នំពេញ Phnum Pénh) ແມ່ນນະຄອນຫຼວງຂອງປະເທດກຳປູເຈຍ.ພະນົມ​ເປັນ​ເປັນ​ສູນ​ການ​ຄ້າ, ອຸດສາຫະກຳ ​ແລະ ການ​ຈ້າງ​ງານ​ໃຫຍ່​ທີ່​ສຸດ​ຂອງ​ກຳປູ​ເຈຍ. ນະຄອນຫຼວງພະນົມເປັນເປັນກຸ່ມອາຄານຂະຫນາດໃຫຍ່, ລວມທັງຕະຫຼາດແລະຊຸບເປີມາເກັດທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນປະເທດກໍາປູເຈຍ, ວິທະຍາໄລທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດສໍາລັບນັກສຶກສາ, ສະຫນາມບິນສາກົນ, ທ່າເຮືອທະເລແລະທ່າເຮືອທາງບົກສໍາລັບການສະຫນອງ, ການຂົນສົ່ງແລະການເກັບຮັກສາສິນຄ້າອື່ນໆແລະສະຖານທີ່ທ່ອງທ່ຽວທີ່ດຶງດູດຫຼາຍແຫ່ງຊາດແລະ. ນັກ​ທ່ອງ​ທ່ຽວ​ສາ​ກົນ,

ຮູບ:Phnom Penh-Palast-06-Preah Tineang Chanchhaya-2007-gje.jpg|ພະລາດຊະວັງ
ຮູບ:Phnom Penh-Nationalmuseum-02-2007-gje.jpg
ຮູບ:Phnom Penh-Wat Preah Keo Morokat-06-2007-gje.jpg|ພະລາດຊະວັງ
ຮູບ:Phnom Penh-Tuol Sleng Genozid-Museum-10-2007-gje.jpg
ຮູບ:Phnom Penh-Phsar Thom Thmei-08-innen-2007-gje.jpg
ຮູບ:Phnom Penh-Markt-12-Durian-2007-gje.jpg
ຮູບ:Phnom Penh-Tanzschule-08-2007-gje.jpg
ຮູບ:Phnom Penh-Strassenszenen-10-Pickup-2007-gje.jpg
ຮູບ:Gold Tower Phnom Penh.jpg|ທັດສະນະໃນພະນົມເປັນ 2020

## ອ້າງອິງ 
ໝວດ:ນະຄອນຫຼວງ
ຄວາມຮູ້ພື້ນຖານກ່ຽວກັບການຕະຫລາດ

## **I. ຄວາມໝາຍຂອງຕະຫລາດ ແລະ ການຕະຫລາດ**
ຕະຫລາດແມ່ນສະຖານທີ່ທີ່ມີການຊື້-ຂາຍ ແລະ ແລກປ່ຽນ ສິນຄ້າ

## **II. ການນຳໃຊ້ ແລະ ຄວາມສຳຄັນຂອງການຕະຫລາດ** 
:1. ການນຳໃຊ້ ການຕະຫລາດ
* ໃນວົງການທຸລະກິດທຸກຢ່າງ ແມ່ນຂາດການຕະຫລາດບໍ່ໄດ້ ເພາະວ່າການຕະຫລາດແມ່ນເປັນປັດໃຈໜຶ່ງທີ່ສ້າງລາຍຮັບໃຫ້ແກ່ກິດຈະການອັນນຳໄປສູ່ ການສ້າງກໍາໄລໃນດ້ານທຸລະກິດ ແລະ ໃນທີ່ສຸດກໍ່ເປັນການ ພັດທະນາລະບົບເສດຖະກິດ ແລະ ສັງຄົມ, ການຄ້າລະຫວ່າງປະເທດ ແລະ ນອກຈາກນັ້ນທຸກຄົນທົ່ວໄປກໍ່ສາມາດນຳໃຊ້ຫລັກການການຕະຫລາດ ເພື່ອພັດທະນາການດຳເນີນທຸລະກິດສ່ວນຕົວ ແລະ ການດຳລົງ ຊີວິດຂອງຕົນໄດ້ເປັນຢ່າງດີ.
:2. ຄວາມສຳຄັນຕົ້ນຕໍຂອງການຕະຫລາດ
* ຢູ່ໃນໂລກປັດຈຸບັນ ການຕະຫລາດ ແມ່ນນັບມື້ມີຄວາມສຳຄັນເພີ້ມທະວີຂຶ້ນເລື້ອຍໆ ບໍ່ວ່າຢູ່ໃນໜ່ວຍງານທຸລະກິດທີ່ຫວັງຜົນກຳໄລ ແລະ ໜ່ວຍງານປະເພດທີ່ບໍ່ຫວັງຜົນກຳໄລ ກໍ່ລ້ວນແລ້ວຕ້ອງນຳໃຊ້ວິທີ ການຕະຫລາດໃນການດຳເນີນງານເພື່ອໃຫ້ບັນລຸເປົ້າໝາຍ,
:: **2.1. ການດຳເນີນງານກິດຈະກຳທຸລະກິດທັງໝົດ** ຈະຕ້ອງມີເປົ້າໝາຍອັນດຽວກັນຄື ເພື່ອໃຫ້ສິນຄ້າ ແລະ ບໍລິການສົ່ງສິນຄ້າ ຈາກຜູ້ຜະລິດໄປສູ່ຜູ້ບໍລິໂພກສຸດທ້າຍ (Ultimate Consumer)ໂດຍອາໃສລະບົບ ການແລກປ່ຽນກັນລະຫວ່າງສິນຄ້າ ແລະ ການບໍລິການຂອງຜູ້ຜະລິດ ກັບເງິນຂອງຜູ້ບໍລິໂພກ/ຜູ້ຊົມໃຊ້.
:: **2.2. ການສະເໜີສິນຄ້າ ຫລື ການບໍລິການທຸກຢ່າງ** ຈະຕ້ອງມຸ້ງເນັ້ນໃສ່ຄວາມສຳຄັນທີ່ລູກຄ້າ (Customer oriented)ຫລື ຕະຫລາດຫລາຍກວ່າຜະລິດຕະພັນ (Product oriented)ຫລື ການຜະລິດ ໝາຍຄວາມວ່າກ່ອນທີ່ເຮົາຈະຜະລິດສິນຄ້າ ແລະ ເຮັດການບໍລິການອັນໃດນັ້ນເຮົາຕ້ອງສຶກສາກ່ອນວ່າ, ລູກຄ້າຕ້ອງການສິນຄ້າແນວໃດ ແລະ ພາຍຫລັງທີ່ຮູ້ແລ້ວ ເຮົາຈິ່ງຜະລິດສິນຄ້າຕາມຄວາມຕ້ອງການນັ້ນ. ພິເສດ ບໍ່ຕ້ອງເຮັດການຜະລິດຕ່າງໆ ຕາມຄວາມສາມາດຂອງບໍລິສັດ ໂດຍບໍ່ໄດ້ຄຳນຶງເຖິງຄວາມຕ້ອງການຂອງລູກຄ້າ ຫລື ຜູ້ບໍລິໂພກ
:: **2.3. ການດຳເນີນງານການຕະຫລາດທີ່ປະສົບຜົນສຳເລັດ** ແມ່ນຈຳເປັນຕ້ອງບັນລຸເປົ້າໝາຍ-ວັດຖຸປະສົງຂອງບໍລິສັດ ທີ່ໄດ້ຮັບຜົນກຳໄລ ຫລື ກຳໄລສູງສຸດ, ເປັນເວລາຍາວນານ ໂດຍທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດໃຫ້ລູກຄ້າ ໄດ້ຮັບຄວາມເພີ່ງພໍໃຈ.
::** 2.4. ຄວາມຕ້ອງການບໍ່ສີ້ນສຸດຂອງຜູ້ບໍລິໂພກ** ແມ່ນມີລັກສະນະປ່ຽນແປງໄປເລື້ອຍໆ ສະນັ້ນການດຳເນີນທຸລະກິດ ຈິ່ງຈຳເປັນຕ້ອງໄດ້ປັບປຸງ-ປ່ຽນແປງເຄື່ອງມືການຕະຫລາດ (Marketing Tools).

## **III. ລັກສະນະຂອງການຕະຫລາດ 
:: **(1). ການຕະຫລາດຈຸລະພາກ (Micro marketing)**
* ແມ່ນການຕະຫລາດຂອງອົງການ ( ບໍລິສັດ,ກຸ່ມຄົນ,ອົງການຕ່າງໆ,.................ຂອງເອກະຊົນ)
::** (2). ການຕະຫລາດມະຫາພາກ (Macro marketing)**
* ແມ່ນການຕະຫລາດທັງໝົດຂອງລະບົບເສດຖະກິດ ແລະ ສັງຄົມ (ສະມາຄົມ, ພະແນກການ,...........ຂອງພາກລັດ)
:: **(3). ການຕະຫລາດສຽງ (Sound marketing)**
* ແມ່ນການຕະຫລາດທີ່ມີຄວາມສຳຄັນຫລາຍທີ່ສຸດຕໍ່ກັບຄວາມສຳເລັດໃນໜ່ວຍງານທຸລະກິດ ແລະ ການເມືອງທຸກລະດັບ ຫລື ຂະໜາດໜ່ວຍງານຫວັງເອົາກຳໄລ ແລະ ບໍ່ຫວັງເອົາກຳໄລ( ການເຮັດທຸລະກິດ, ການຊອກຫາສຽງ,.................)
:: **(4). ການຕະຫລາດເອເລັກໂຕຣນິກ (E-Marketing)'''
* ແມ່ນການຕະຫລາດທີ່ມີຄວາມສຳຄັນພິເສດທີສຸດໃນຍຸກສັດຕະວັດທີ 21 ຕໍ່ກັບການປະຫຍັດ, ຜົນໄດ້ຮັບ, ຜົນກຳໄລ, ຂອງໜ່ວຍງານທຸລະກິດ ແລະ ການເມືອງທຸກລະດັບ- ທຸກຂະໜາດທີ່ເປັນໜ່ວຍງານຫວັງ ເອົາກຳໄລ ແລະ ບໍ່ຫວັງເອົາກຳໄລ( ການເຮັດທຸລະກິດ, ການຊອກຫາສຽງ,..............)ໂດຍຜ່ານ Electronics
ບານເຢັນ ລາກແກ່ນ

**ບານເຢັນ ລາກແກ່ນ** (14 ຕຸລາ 1952 - ) ເປັນນັກຮ້ອງລູກທົ່ງຍິງສະໄຕລ໌ອີສານແນວໝໍລຳ. ໄດ້ຮັບຊື່ແຝງວ່າ *"ລາຊິນີລູກທົ່ງໝໍລຳປະຍຸກ"*. ມີຊື່ສຽງໂດ່ງດັງທັງໃນແລະນອກເມືອງໄທ.

## ຄວາມເປັນມາ 
ບານເຢັນ ລາກແກ່ນ ມີຊື່ແທ້ແມ່ນ ນິດຕະຍາ ລາກແກ່ນ. ເກີດວັນທີ່ 14 ຕຸລາ 1952 ຢູ່ບ້ານກຸດຫຼອຍ, ຕຳບົນໂນນສະຫວ່າງ, ອຳເພີຕະການພືດຜົນ (ປະຈຸບັນແມ່ນ ອຳເພີກຸດເຂົ້າປຸ້ນ), ຈັງຫວັດອຸບົນລາຊະທານີ. ເປັນລູກສາວຂອງນາຍສຸດຕາແລະນາງເໝືອຍ ລາກແກ່ນ. ຫຼັງຈົບການຮຽນຊັ້ນປະຖົມສຶກສາປີທີ່ 4 ຈາກໂຮງຮຽນບ້ານທ່າວັງຫີນ ຈັງຫວັດອຸບົນລາຊະທານີ, ກໍໄດ້ຄຸກຄີຢູ່ນຳຄະນະໝໍລຳຂອງຄຸນປ້າໜູວຽງ ແກ້ວປະເສີດ ໝໍລຳກອນຊື່ດັງຂອງຈັງຫວັດ, ໂດຍເຝິກຝົນທັກສະການລຳ ແລະການຟ້ອນລຳທ່າຕ່າງໆ ຢ່າງຈົບງາມ ຈົນເປັນທີ່ຊື່ນຊົມຂອງຄູ ຄອບຄົວ ຍາຕິຜູ້ໃຫຍ່ ແລະຜູ້ຄົນໃນທ້ອງຖິ່ນ.

ບານເຢັນອອກສະແດງໝໍລຳເທື່ອທີ່ໜຶ່ງເມື່ອອາຍຸ 14 ປີ ດ້ວຍນ້ຳສຽງມະຫາສະເໜ່ ຮຸບຮ່າງໜ້າຕາຈົບງາມ. ມີລີລາໃນການລຳແລະຟ້ອນລຳອັນບໍ່ຄືຜູ້ໃດ. ເຮັດໃຫ້ ທອງຄຳ ເພັງດີ ພະເອກແລະເຈົ້າຂອງຄະນະໝໍລຳລັງສິມັນ ໝໍລຳໝູ່ຊື່ດັງໃນຂະໜະນັ້ນ ໄດ້ຊວນມາເປັນນາງເອກຂອງຄະນະ.

ຕໍ່ມາ ບານເຢັນແຍກໂຕມາເປັນຫົວໜ້າວົງດົນຕີລູກທົ່ງໝໍລຳ *ຄະນະບານເຢັນ ລາກແກ່ນ* ເມື່ອອາຍຸພຽງ 18 ປີ ໂດຍມີວຽກສະແດງຕາມຈັງຫວັດຕ່າງໆ ແລະນອກເມືອງໄທຢູ່ຫຼາຍເທື່ອ ເຊັ່ນ ຝະລັ່ງ ອົດສະຕາລີ. ອີກທັງຍັງໄດ້ສະແດງເພື່ອສາທາລະນະກຸສົນອີກຫຼາຍຫຼວງ. ເຮັດໃຫ້ມີຊື່ສຽງໃນລະດັບປະເທດແລະລະດັບໂລກ. ເນື່ອງຈາກໝໍລຳບານເຢັນໄດ້ປະຍຸກການແຕ່ງໂຕແລະການໂຊຢ່າງອະລັງການ ຈິ່ງໄດ້ຮັບການຍົກຍ່ອງໃຫ້ເປັນ "ລາຊິນີລູກທົ່ງໝໍລຳປະຍຸກ" ຄົນຫນຶ່ງຂອງເມືອງໄທ.

ຜົນງານເພງອັນສ້າງຊື່ໃຫ້ກັບ ບານເຢັນ ລາກແກ່ນ ໄດ້ແກ່ ເພງ *ງິ້ວຕ່ອງຕ້ອນອ້ອນຜູ້ບ່າວ* ຮວມທັງລຳເພີນ ແລະລຳເລື່ອງຕໍ່ກອນອີກຫຼາຍຫຼວງ. ເຄີຍອອກອະລະບັ້ມບັນທຶກສຽງຮ່ວມກັບ ປິສະໜາ ວົງສິຣິ ນັກຮ້ອງໝໍລຳ ແລະນັກສະແດງ ອະດີດນາງເອກຮູບເງົາໂທລະພາບເລື່ອງ ແມ່ນາກພະຂະໂໜງ.

ໝວດ:ໝໍລຳ
ຈັງຫວັດຊຽງຮາຍ

**ຈັງຫວັດຊຽງຣາຍ** (; ; ) ແມ່ນຈັງຫວັດອັນຢູ່ທາງຕອນເໜືອກວ່າໝູ່ຂອງປະເທດໄທ. ຕັ້ງສາລາກາງຢູ່ຕຳບົນວຽງ ອຳເພີເມືອງຊຽງຮາຍ. ອານາເຂດທິດເໜືອຕິດກັບແຂວງເມືອງສາດ ແລະແຂວງທ່າຂີ້ເຫຼັກ ລັດສານ ສາທາລະນະລັດສະຫະພາບມຽນມາ ໂດຍມີທາງຫຼວງແຜ່ນດິນທະລຸຜ່ານຮອດກັນທາງຖະໜົນອັນເຊື່ອມຕໍ່ໄປຍັງປະເທດພະມ້າຢູ່ດ່ານພົມແດນແມ່ສາຍ ອຳເພີແມ່ສາຍ ແລະໃນອະນາຄົດຢູ່ຂົວມິດຕະພາບລາວ-ໄທ ແຫ່ງທີ່ 4, ຖະໜົນສາຍ R3A ຢູ່ອຳເພີຊຽງຂອງ. ສ່ວນທິດຕະເວັນອອກສຽງເໜືອຕິດຕໍ່ກັບແມ່ນ້ຳຂອງ ທິດຕະເວັນອອກຈົດທິວເຂົາຫຼວງພະບາງເຊິ່ງປັນເຂດແດນໄທກັບປະເທດລາວ ແລະຕິດຕໍ່ກັບຈັງຫວັດພະເຍົາ ທິດໃຕ້ນຳຈັງຫວັດພະເຍົາ ຈັງຫວັດລຳປາງ ແລະຈັງຫວັດຊຽງໃໝ່. ສ່ວນທິດຕະເວັນຕົກນຳຈັງຫວັດຊຽງໃໝ່ເຊິ່ງເອີ້ນວ່າພູລັງກາ. ເປັນຍອດພູອັນມີເສັ້ນແດນຕິດກັນທັງ 3 ຈັງຫວັດເທິງຍອດພູ.

## ເຂດການປົກຄອງ 
* ອຳເພີເມືອງຊຽງຮາຍ
* ອຳເພີວຽງໄຊ
* ອຳເພີຊຽງຂອງ
* ອຳເພີເທີງ
* ອຳເພີພານ
* ອຳເພີປ່າແດດ
* ອຳເພີແມ່ຈັນ
* ອຳເພີຊຽງແສນ
* ອຳເພີແມ່ສາຍ
* ອຳເພີແມ່ສະຫຼວຍ
* ອຳເພີວຽງປ່າເປົ້າ
* ອຳເພີພະຍາເມັງຮາຍ
* ອຳເພີວຽງແກ່ນ
* ອຳເພີຂຸນຕານ
* ອຳເພີແມ່ຟ້າຫຼວງ
* ອຳເພີແມ່ລາວ
* ອຳເພີວຽງຊຽງຮຸ້ງ
* ອຳເພີດອຍຫຼວງ

ໝວດ:ຈັງຫວັດຊຽງຮາຍ
ໝວດ:ຈັງຫວັດໃນປະເທດໄທ
Halo effect

**ການຄິດແບບຍ້ອງຍໍ**(ພາສາອັງກິດຂຽນວ່າ: ***Halo effect***) ແປວ່າການຄິດແບບລຳອຽງ(Cognitive bias) ທີ່ເກີດຂຶ້ນເມື່ອສັນຊາດຍານຂອງບຸກຄະລິກກະພາບຫນຶ່ງສ້າງຕົວຂຶ້ນ ເນື່ອງອິດທິພົນ ຂອງບຸກຄະລິກກະພາບເກ່ົາ ຕາມຂັ້ນຕອນການຕີຄວາມຫມາຍ

ນັກຈິດຕະວິທະຍາ ຄົນອາເມລິການ ຊື່ວ່າ ແອດເວີດ ແອວ ທອນໄດ ເປັນຜູ້ທຳອິດທີ່ສະຫນັບສະຫນູນທິດສະດີ ”ການຄິດແບບຍ້ອງຍໍ” ທີ່ໄດ້ມາຈາກການຄົ້ນຄວ້າວິໄຈແບບທົດລອງ (Empirical research) ໃນການຄົ້ນຄວ້າວິໄຈດ້ານຈິດຕະວິທະຍາ ທີ່ໄດ້ພິມອອກເມື່ອປີ 1920 

ການຄິດແບບຍ້ອງຍໍ ຫລື halo effect ນີ້ ມີຄວາມກ່ຽວຂ້ອງກັບທິດສະດີ ບຸກຄະລິກກະພາບແບບອະທິບາຍ (Implicit personality theory) ໂດຍນັກຈິດຕະວິທະຍາດ້ານສັງຄົມສາດ ແຮໂຣນ ເຄລີ ສະແດງໃຫ້ຮູ້ວ່າ: ບຸກຄະລິກກະພາບ ທຳອິດທີ່ເຮົາເຫັນ ຫລື ຮຽນຮູ້ຈາກຜູ້ອື່ນນັ້ນ ຈະມີອິທິພົນຕໍ່ການແປຄວາມຫມາຍ ແລະ ສັນຊາດຕະຍານ ຂອງບຸກຄະລິກກະພາບທີ່ມາຕາມຫລັງ ຍ້ອນວ່າ ມີການວາງມາດຕະການປຽນທຽບໄວ້ແລ້ວ ຕົວຢ່າງ: ຄົນທີ່ຫນ້າຕາງົດງາມ ມັກຈະເຮັດໃຫ້ຄິດໂດຍອະທິບາຍວ່າເປັນຄົນທີ່ມີບຸກຄະລິກກະພາບດີ ແລະ ມີຄວາມສາມາດ ຫລາຍກວ່າຜູ້ທີ່ມີຫນ້າຕາທຳມະດາ ດັ່ງນັ້ນ ເຮົາຈຶ່ງມັກພົບເຫັນ ການໃຊ້ຜູ້ທີ່ມີຊື່ສຽງເປັນຕົວສະຫນັບສະຫນູນສິນຄ້າ ທີ່ເຮົາເອງບໍ່ຮູ້ວ່າດີຫລືບໍ່ ເຫັນເພິ່ນມັກ ເຮົາກະມັກນຳເພີ່ນ.

## ເອກະສານອ້າງອີງ 
* Weisman, Jonathan. "Snow Concedes Economic Surge Is Not Benefiting People Equally", washingtonpost.com, August 9, 2005. 
* Deutsch, Claudia H.. "With Its Stock Still Lackluster, G.E. Confronts the Curse of the Conglomerate", nytimes.com, August 16, 2006. 
* Hatcher, Cathrine. "Polishing Your Halo", cbs11tv.com, January 14, 2008.
ຜົນກະທົບພາຍນອກ

**ຜົນກະທົບພາຍນອກ** (ຂຽນເປັນພາສາອັງກິດວ່າ: externality ຫລື spillover) ສາຂາເສດຖະສາດ ອະທິບາຍວ່າ: ຜົນກະທົບພາຍນອກ ແມ່ນຜົນກະທົບຕໍ່ບຸກຄົນ ຫລື ນິຕິບຸກຄົນ ທີ່ບ່ໍມີສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງໂດຍກົງ ກັບວຽກງານທາງດ້ານເສດຖະກິດ.

ຜົນກະທົບພາຍໃນ ທີ່ກໍ່ໃຫ້ເກີດປະໂຫຍດ ເອີ້ນວ່າ ຜົນກະທົບພາຍນອກດ້ານບວກ (positive externality ຫລື external benefit) ຕົວຢ່າງ: ການສ້າງອ່າງເກັບນ້ຳເປື້ອນ ຈະກໍ່ໃຫ້ເກີດ ຜົນກະທົບດ້ານບວກແກ່ບ້ານອ້ອມຂ້າງ

ສ່ວນຜົນກະທົບພາຍໃນ ທີ່ກໍ່ໃຫ້ເກີດຜົນເສຍຫາຍນັ້ນ ເອ້ີນວ່າ ຜົນກະທົບພາຍນອກດ້ານລົບ (negative externality ຫລື external cost) ຕົວຢ່າງ: ໂຮງງານ(ພາຍໃນ)ຈະເກີດມົນລະພິດອອກສູ່ຊຸມຊົນ (ທີ່ຢູນອກໂຮງງານ)

ຕົ້ນທຶນ ຫລື ປະໂຫຍດຕໍ່ສັງຄົມ ທີ່ເກີດຈາກຜົນກະທົບພາຍນອກ ບໍ່ຄ່ອຍຖືກຄຳນວນເປັນຕົ້ນທຶນສິນຄ້າ ຫລື ການບໍລິການ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ລາຄາສິນຄ້າ ແລະ ການບໍລິການ ມີຄ່າສູງ ຫລື ຕ່ຳຫລາຍເກີນໄປ ສົ່ງຜົນໃຫ້ກົນໄກ ຕະຫລາດໃນປັດຈຸບັນ ຍັງບໍ່ສະທ້ອນເຖິງຜົນກະທົບຕໍ່ສັງຄົມ ຫລື ສິ່ງແວດລ້ອມທົ່ວໄປ.

## Source 
ແຫລ່ງຂໍ້ມູນນີ້: http://th.wikipedia.org
ສະພາການຄ້າແລະອຸດສາຫະກຳແຫ່ງຊາດລາວ

**LNCCI** ຫຍໍ້ມາຈາກ Lao National Chamber of Commerce and Industry ຫຼືພາສາລາວທີ່ວ່າ: ສຄອ ແຫ່ງຊາດລາວ ຄື: ສະພາການຄ້າແລະອຸດສາຫະກຳແຫ່ງຊາດລາວ

ສະພາການຄ້າແລະອຸດສາຫະກຳແຫ່ງຊາດລາວ (ສຄອ ແຫ່ງຊາດ) ຖືກສ້າງຕັ້ງຂື້ນໃນປີ 1989 ເພື່ອເປັນຕົວແທນໃຫ້ແກ່ພາກທຸລະ 
  ກິດ. ສຄອ ແຫ່ງຊາດລາວ ຍັງເປັນຂົວຕໍ່ລະຫວ່າງ ອົງການລັດ ແລະ ຫົວຫນ່ວຍທຸລະກິດ, ເປັນຕົວແທນໃຫ້ແກ່ ຜູ້ໃຊ້ແຮງງານ, ກຸ່ມ 
  ທຸລະກິດ, ວິສາຫະກິດຕ່າງໆ ທີ່ສ້າງຕັ້ງ ແລະ ເຄື່ອນໃຫວ ຢູ່ໃນ ສປປ ລາວ. ປະຈຸບັນ, ສຄອ ແຫ່ງ ຊາດ ເປັນຕົວແທນ ໃຫ້ແກ່  
  1000 ກວ່າບໍລິສັດ ໂດຍຮວມມີ ສະມາຊິກຂອງ ສຄອ ແຂວງ ແລະ ສະມາຄົມ ແລະ ກຸ່ມ ທຸລະກິດ. ອັນນີ້ໄດ້ເຮັດໃຫ້ ສຄອ ແຫ່ງຊາດ ກາຍເປັນຕົວ ແທນທີ່ກ້ວາງຂວາງ ແກ່ທຸກພາກສ່ວນທຸລະກິດໃນ ສປປ ລາວ.
 
  ຫນ້າທີ່ 
  ເພື່ອໃຫ້ສົມກັບວ່າເປັນຂົວຕໍ່ລະຫວ່າງ ພາກລັດ ແລະ ທຸລະກິດ, ສຄອ ແຫ່ງຊາດ ລາວ ມີຫນ້າທີ່ ນຳສະເຫນີບັນຫາຕ່າງໆ ຂອງສະມາຊິກ ແລະ ພາກທຸລະກິດ ໃຫ້ ພາກລັດຮັບຮູ້, ແລະ ພິຈາລະນາທິດທາງແກ້ໄຂ. ການນຳສະເຫນີບັນຫາຕ່າງໆນັ້ນ ຈະຊ່ວຍໃຫ້ ນະໂຍບາຍ ແລະ ກົົດຫມາຍທີ່ພົວພັນກັບທຸລະກິດໄດ້ຮັບການປ່ຽນແປງ ແລະ ປັບປຸງ ເພື່ອອຳນວຍ ຄວາມສະດວກ ໃຫ້ນັກລົງທຶນພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດ ຢູ່ໃນ ສປປລາວ.

ສຄອ ແຫ່ງຊາດ ລາວ ຍັງເປັນຕົວແທນໃຫ້ແກ່ພາກທຸລະກິດໃນການເຈລະຈາ ດ້ານທຸລະກິດ, ການຄ້າ ແລະ ແຮງງານ ໃນລະດັບພາກພື້ນ ແລະ ສາກົນ ເພື່ອຂົນຂວາຍ ແລະ ຂະຫຍາຍ ການຄ້າ ແລະ ການລົງທືນ. 

ນອກຈາກນັ້ນ, ສຄອ ແຫ່ງຊາດຍັງສ້າງຄວາມເຂັ້ມແຂງໃຫ້ ການບໍລິການ ແລະ ການບໍ ລິຫານ ແກ່ບັນດາ ສຄອ ແຂວງ, ສຄອ ນະຄອນຫລວງ, ແລະ ບັນດາສະມາຄົມ ແລະ ກຸ່ມທຸລະກິດ ເພື່ອໃຫ້ອົງການຈັດຕັ້ງເຫລົ່ານັ້ນ ສາມາດຕອບສະຫນອງ ການບໍລິການຕໍ່ບັນ ດາຫົວຫນ່ວຍທຸລະກິດ. ສຄອ ແຫ່ງຊາດ ໄດ້ສ້າງໂອກາດພົບປະ, ແລກປ່ຽນຄຳຄິດ ຄຳເຫັນ ເພື່ອພັດທະນາທັກສະໃຫມ່ໆ ໃນການດຳເນີນ ທຸລະກິດໃຫ້ທັນຍຸກທັນສະໄຫມ ແລະ ໃຫ້ ເສດຖະກິດຂອງ ສປປລາວ ມີຄວາມສາມາດກຽມພ້ອມເຂົ້າໃນການເຊື່ອມໂຍງເສດຖະ ກິດໃນ ພາກພື້ນ ແລະ ສາກົນ. 

ສຄອ ແຫ່ງຊາດ ມີຫນ້າທີ່ ເອື້ອອຳນວຍ ແລະ ຊ່ວຍສ້າງຄວາມເຂັ້ມແຂງ ໃຫ້ແກ່ ຜູ້ປະ ກອບການ ເພື່ອສ້າງບັນຍາກາດອັນດີໃຫ້ ແກ່ການດຳເນີນທຸລະກິດ ໃນ ສປປ ລາວ. 
 
## Web 
*Lao National Chamber of Commerce and Industry, 28/10/2018.
ພັດທະຍາ

**ພັດທະຍາ** ຫຼື **ເມືອງພັດທະຍາ** (ໄທ: พัทยา *ພັທຍາ*) ແມ່ນເຂດປົກຄອງພິເສດເຂດໜຶ່ງໃນປະເທດໄທ ອັນຕັ້ງຕາມພະລາຊະບັນຍັດລະບຽບບໍລິຫານລາຊະການເມືອງພັດທະຍາ ສະບັບ ວັນທີ 29 ພະຈິກ ຄ.ສ. 1978 (ທຽບເທົ່າເທດສະບານນະຄອນ) ໃນຂົງເຂດຈັງຫວັດຊົນບຸລີ. ຈັດເປັນເມືອງທ່ອງທ່ຽວນານາຊາດ ອັນມີຊື່ສຽງລະດັບໂລກ ໂດຍສະເພາະຫາດຊາຍອັນທອດຍາວໄປຕາມແນວແຄມທະເລ. ຈັດໄດ້ວ່າ ມີຄວາມຈົບງາມອີກແຫ່ງຂອງປະເທດໄທ. ຢູ່ຫ່າງຈາກບາງກອກ ຫາທາງຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ປະມານ 140 ກິໂລແມັດ. ຕັ້ງຢູ່ເທິງຝັ່ງທະເລທາງທິດຕະເວັນອອກຂອງອ່າວໄທ, ເຊິ່ງພັດທະຍາແບ່ງຍ່ອຍເປັນ 4 ສ່ວນ ແມ່ນ ພັດທະຍາເໜືອ ພັດທະຍາກາງ ພັດທະຍາໃຕ້ ແລະຫາດຈອມທຽນ. 

ພັດທະຍາມີລະຫັດມາດຕະຖານຕາມ ISO 3166-2 ວ່າ **TH-S**.

## ປະຫວັດເມືອງພັດທະຍາ 
ເລີ່ມຮູ້ຈັກກັນຈາກຄຳບອກເລົ່າຕໍ່ກັນມາວ່າ ເມື່ອ ພ.ສ. 2310, ກ່ອນເສຍກຸງສີອະຍຸທະຍາໃຫ້ກັບພະມ້າ 3 ເດືອນ, ພະຍາຕາກ (ສິນ), ຂະນະນັ້ນ ຍັງເປັນພະຍາກຳແພງເພັດ, ລົງຄວາມເຫັນວ່າ ຫາກກຸງສີອະຍຸທະຍາຍັງຕໍ່ສູ້ນຳພະມ້າຢ່າງອ່ອນແອເຊັ່ນນີ້, ຕໍ່ໄປຈະຕ້ອງສູນເສຍເມືອງໃຫ້ພະມ້າຢ່າງແນ່ນອນ. ພະຍາກຳແພງເພັດ ຈຶ່ງຮວບຮວມສະໝັກພັກພວກອອກໄປຕັ້ງຫຼັກໃຫມ່. ໃຫ້ມີກຳລັງທັບເຂັ້ມແຂງຂຶ້ນ ຄ່ອຍຄືນມາກູ້ເມືອງ. ພະຍາກຳແພງເພັດໄດ້ ເລີ່ມເຄື່ອນທັບອອກຈາກຄ່າຍວັດພິໄຊມຸ່ງໜ້າໄປທາງທິດຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ສູ້ພ້ອມຮົ່ນຖອຍໜີການຕາມລ່າ ຂອງທະຫານພະມ້າໄປພ້ອມ ຈົນລື່ນເຂົ້າແຂວງເມືອງຊົນບຸລີ. ພະຍາກຳແພງເພັດ ພັກເຊົາທັບຢູ່ບໍລິເວນໜ້າວັດໃຫຍ່ອິນທາຣາມໃນປັດຈຸບັນ, ແລ້ວເດີນທັບມຸ່ງກົງໄປຍັງຈັນທະບຸລີ. ລະຫວ່າງທາງໄດ້ພັກເຊົາຢູ່ບ້ານໜອງໄຜ່ ຕຳບົນນາເກືອ ແຂວງເມືອງບາງລະມຸງ, ປັດຈຸບັນຢູ່ທາງຫຼັງສະຖານີຕຳຫຼວດພູທອນພັດທະຍາ.

ຕາມພະລາດຊະພົງສາວະດານສະບັບພະລາດຊະຫັດຖະເລຂາເຫຼ້ມ 2 ກ່າວເອົາໄວ້ວ່າ ຂະນະທີ່ ນາຍກົມ ເປັນນາຍຊຸມນຸມຄຸມໄພ່ພົນຢູ່ຫັ້ນ, ຕັ້ງທັບລໍຖ້າສະກັດຄຶດຈະຕໍ່ລອງພະຍາກຳແພງເພັດໃນຕອນນັ້ນ ຂຶ້ນຊ້າງພາຍຖືປືນນົກສັບລາງແດງ ພ້ອມດ້ວຍພົນທະຫານທີ່ຮ່ວມເດີນທາງມາແຫ່ລ້ອມໜ້າຫຼັງ ກົງເຂົ້າໄປໃນລະຫວ່າງພວກພົນນາຍກົມມາສະກັດຢູ່, ດ້ວຍເດຊະບາລະມີບັນດານໃຫ້ນາຍກົມເກີດຢ້ານກົວພະເດຊານຸພາບ ວາງອາວຸດສິ້ນ ພາພັກພວກພົນເຂົ້າຮ່ວມກອງທັບ ນຳພະຍາກຳແພງເພັດ. ຈາກນັ້ນ ພະຍາກຳແພງເພັດກໍ່ນຳທັບໄປຢຸດປະທັບຢູ່ສະຖານທີ່ ອັນມີໜອງນ້ຳເທື່ອຮຸ່ງຂຶ້ນ ຫຼືວັນອັງຄານແຮມ 6 ຄ່ຳ ເດືອນຍີ່.

ນາຍກົມຈຶ່ງນຳພາໄພ່ພົນໝື່ນໜຶ່ງກັບທັບໄປຮອດຢູ່ຕຳບົນໜຶ່ງ ແລະພັກເຊົາເສຍໜຶ່ງຄືນ. ມື້ຕໍ່ມາ ຈຶ່ງເດີນທັບມາຮອດນາຈອມທຽນແລະທົ່ງໄກ່ເຕ້ຍ ສັດຕະຫີບ ໂດຍຢຸດພັກແຮມແຫ່ງລະຄືນ. ຕໍ່ມາຊາວບ້ານກໍ່ເອີ້ນຕຳບົນນີ້ວ່າ **ທັບພະຍາ** ແລະປ່ຽນມາເອີ້ນໃຫມ່ **ພັດທະຍາ**, ຍ້ອນວ່າເຫັນວ່າ ກົງບໍລິເວນທີ່ພະຍາຕາກມາຕັ້ງທັບຫັ້ນ ທຳເລດີ ແລະມີລົມທະເລຊື່ **ລົມພັດທະຍາ** ເຊິ່ງກໍ່ແມ່ນລົມທີ່ພັດມາແຕ່ທິດຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້ ຫາທິດຕາເວັນອອກສຽງເໜືອ ໃນຕົ້ນລະດູຝົນ, ຈຶ່ງເອີ້ນສະຖານທີ່ ແຫ່ງນີ້ວ່າ **ໝູ່ບ້ານພັດທະຍາ**. 

ອີກເຫດການສຳຄັນ ທີ່ເຮັດໃຫ້ພັດທະຍາເປັນທີ່ຮູ້ຈັກໄປທົ່ວ ເກີດຂຶ້ນເມື່ອວັນທີ 29 ມິຖຸນາ ພ.ສ. 2502 ເມື່ອມີລົດບັນທຸກຂະໜາດໃຫຍ່ຂອງທະຫານອະເມລິກັນປະມານ 4-5 ຄັນ, ບັນທຸກທະຫານເຕັມຄັນລົດ ປະມານຄັນລະ 100 ຄົນ ຈາກຈັງຫວັດນະຄອນລາຊະສີມາ ເຊິ່ງບ່ອນຫັ້ນ ມີຖານທັບຂອງທະຫານອະເມລິກັນຢູ່ ມຸ່ງມາສູ່ພັດທະຍາ ແລະມາເຊົ່າບ້ານຕາກອາກາດຂອງພະຍາສຸນທອນ. ບໍລິເວນຕອນໃຕ້ຂອງຫາດ ໂດຍຜັດກັນມາພັກເຊົາເປັນງວດ, ງວດລະສັບດາ. ຈາກພຶຕິກຳຂອງທະຫາດອະເມລິກັນເຊັ່ນນີ້, ຈຶ່ງກາຍເປັນຈຸດເລີ່ມຕົ້ນ ການທ່ອງທ່ຽວເມືອງພັດທະຍາຕອນນີ້. ຈາກສະພາບໝູ່ບ້ານຊາຍທະເລອັນງຽບສະຫງົບ ພັດປ່ຽນກັບກາຍມາເປັນສະຖານທີ່ທ່ອງທ່ຽວຕາກອາກາດ. 

ໃນເວລາຕໍ່ມາ ໝູ່ບ້ານພັດທະຍາ ກໍ່ຖືກພັດທະນາເປັນເມືອງທ່ອງທ່ຽວຂຶ້ນຊື່ ໃນລະດັບນານາຊາດ ແມ່ນທີ່ຮູ້ຈັກໄປທົ່ວໂລກ ຢ່າງເຊັ່ນປັດຈຸບັນ.

ໝວດ:ປະເທດໄທ
ບໍ່ແຕນ

ບໍ່ແຕນເປັນເມືອງໜຶ່ງຂອງແຂວງໄຊຍະບູລີຕັ້ງຢູ່ທາງໃຕ້ຂອງແຂວງມີຊາຍແດນຕິດກັບປະເທດໄທແລະເມືອງແກ່ນທ້າວເມືອງນີ້ມີຄວາມໂດດເດ່ນທາງດ້ານສະຖານທີ່ທ່ອງເທີ່ຍວທາງທຳມະຊາດແລະທາງດ້ານປະຫວັດສາດບໍ່ແຕນມີສະຖານທີ່ທ່ອງເທີ່ຍວທີ່ໜ້າສົນໃຈໄດ້ແກ່ນ້ຳຕົກເຊັ່ນ: ນ້ຳຕກຕາດຮຳ. ນ້ຳຕົກຕາດສະແນນ. ນ້ຳຕກຕາດເຫືອງແລະອື່ນໆອີກຫລາຍຢ່າງ

ຮູບ:Example.jpg
ການຮ່ວມເພດ

) ແຕ້ມໂດຍ ເລໂອນາໂດ ດາ ວິນຊີ]]

**ການຮ່ວມເພດ ການມີເພດສຳພັນ** ຫຼື **ການເສບສົມ** ໝາຍເຖິງ ການມີຄວາມສຳພັນທາງເພດລະຫວ່າງບຸກຄົນສອງຄົນ ມີຄວາມໝາຍຄວບຄຸມທັງລະຫວ່າງບຸກຄົນຕ່າງເພດ (ໃຊ້ໃນພາສາອັງກິດແບບເຈາະຈົງກວ່າການຮ່ວມເພດແບບນີ້ວ່າ coitus) ແລະບຸກຄົນເພດດຽວກັນເພື່ອສະໜອງຄວາມຕ້ອງການທາງເພດຂອງທັງສອງຝ່າຍ ສ່ວນພຶດຕິກຳຂອງສັດຈະເອີ້ນວ່າ **ການປະສົມພັນ** ການປະສົມພັນເປັນກິດຈະກຳປົກກະຕິຂອງສັດທີ່ສືບພັນໂດຍອາໄສເພດເປັນກິດຈະກຳທີ່ເລີ່ມຕົ້ນການປະຕິສົນທິເພື່ອໃຫ້ກຳເນີດຊີວິດໃໝ່

ການຮ່ວມເພດລະຫວ່າງຊາຍກັບຍິງເກີດຂື້ນເມື່ອອະໄວຍະວະສືບພັນຊາຍເຂົ້າໄປໃນອະໄວຍະວະສືບພັນຍິງ ການສຽດສີລະຫວ່າງອະໄວຍະວະທັງສອງນຳໄປສູ່ຈຸດສຸດຍອດ ຝ່າຍຊາຍຈະຫຼັ່ງອະສຸຈິອອກມານອກຮ່າງກາຍ ຫາກອະສຸຈິເຂົ້າໄປໃນຊ່ອງຄອດຂອງຝ່າຍຍິງໃນພາວະທີ່ເໝາະສົມອາດເກີດການປະຕິສົນທິເຮັດໃຫ້ເກີດການຖືພາ

## ຂໍ້ມູນທາງສະຖິຕິ 
ຈາກການສຶກສາຂອງສຳນັກຂ່າວເອບີຊີ ໂດຍເຮັດແບບສຳຫຼວດພົບວ່າຜູ້ຊາຍຄິດເຖິງເລື່ອງການຮ່ວມເພດທຸກມື້ 70% ສ່ວນຜູ້ຍິງ 34% ຈຳນວນສະເລ່ຍຄູ່ນອນຕະຫຼອດຊີວິດຂອງຜູ້ຊາຍແມ່ຍ 20 ຄົນ ສ່ວນຜູ້ຍິງແມ່ນ 6 ຄົນ ຮ່ວມທັງສອງເພດແມ່ນ 13 ຄົນ ການເຂົ້າໄປເບິ່ງເວບໄຊ໌ລາມົກອະນາຈານຂອງຜູ້ຊາຍແມ່ນ 34% ຜູ້ຍິງແມ່ນ 10% ອາຍຸສະເລ່ຍຂອງການມີເພດສຳພັນຄັ້ງທຳອິດຂອງທັງສອງຝ່າຍແມ
ການເຮັດໃຫ້ມີລູກ

ການຮ່ວມເພດຫຼືການມີເພດສໍາພັນນັ້ນເປັນເລື່ອງປົກກະຕິຂອງມະນຸດເພາະວ່າມະນຸດນັ້ນຕ້ອງສືບພັນໂດຍອາໄສເພດ ເປັນກິດຈະກໍາທີ່ເລີ່ມຕົ້ນການປະຕິສົນທິເພື່ອໃຫ້ກໍາເນີດຊີວິດໃໝ່

ໝວດ:ເພດສຶກສາ
ວິລະຊົນ ສີທອງ

**ປະຫວັດ ແລະ ການກຳເນີດເຕີບໃຫຍ່ຂອງ ສີທອງ ວິລະຊົນແຫ່ງຊາດ**

ບ້ານ ນາຫອຍປັງ ເປັນເປັນໝູ່ບ້ານນ້ອຍແຫ່ງໜຶ່ງຕັ້ງຢູ່ເຂດຕາແສງລ່ອງນ້ຳສັງ-ນ້ຳຕອນ, ເມືອງ ນາຊາຍທອງ, ແຂວງ ວຽງຈັນ (ປັດຈຸບັນແມ່ນ ເມືອງ ສັງທອງ ແຂວງ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ), ຫ່າກຈາກນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນໄປທາງທິດຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອປະມານ 74 ກິໂລແມັດ, ພື້ນທີ່ພູມສັນຖານສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນທົ່ງຮາບສະຫຼັບກັບພູດອຍ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນສາຍພູພະນັງຕັ້ງຍາວຢຽດຈົນເຖິງແຄມນ້ຳຂອງຊາຍແດນລາວ-ໄທ, ມີປ່າດົງຕຶບໜາ, ມີປະຊາຊົນອາໄສຢູ່ 30 ກວ່າຫຼັງຄາເຮືອນ, ມີພົນລະເມືອງ 150 ຄົນ, ປະຊາຊົນເກືອບທັງໝົດແມ່ນເຊື້ອຊາດລາວລຸ່ມ, ມີພື້ນຖານວັດທະນາທຳຮີດຄອງທີ່ດີງາມທີ່ໄດ້ຮັບການສືບທອດມານັບຫຼາຍເຊັ່ນຄົນ ນັ້ນແມ່ນການນັບຖືສາສະໜາພຸດ, ປະຊາຊົນມີມູນເຊື້ອຮັກຊາດ, ຮັກຄວາມເປັນເອກະລາດ, ດຸໝັ່ນຂະຫຍັນພຽນໃນການອອກແຮງງານສ້າງຖິ່ນຖານບ້ານເມືອງ ແລະ ຍັງເປັນເຂດທີ່ອຸດົມຮັ່ງມີທາງດ້ານຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດ, ເປັນເຂດດິນດຳນ້ຳຊຸ່ມອຸດົມດ້ວຍພືດພັນນາໆຊະນິດ, ປະຊາຊົນເກືອບທັງໝົດແມ່ນຖືອາຊີບເຮັດນາເປັນຫຼັກ. ນອກຈາກນັ້ນກໍ່ມີການລ້ຽງສັດ, ປູກຝັງພືດຜົນລະໄມ້ຕ່າງໆ, ຊອກຫາເຄື່ອງປ່າຂອງດົງ ເພື່ອເປັນສິນຄ້າສົ່ງອອກແລກປ່ຽນໃຫ້ແກ່ເມືອງວຽງຈັນ, ຜະລິດທັນຍາຫານເພື່ອແກ້ໄຂຊີວິດການເປັນຢູ່ຂອງຕົນໃຫ້ພໍຢູ່ພໍກິນ.
ບ້ານ ນາຫອຍປັງ, ຍ້ອນມີຖານທີ່ຕັ້ງຍຸດທະສາດທີ່ສຳຄັນແຫ່ງໜຶ່ງຢູ່ເຂດລ່ອງສັງ-ລ້ອງຕອນ ເປັນເຂດຕິດລຽນກັບບັນດາບ້ານ, ເມືອງທີ່ເປັນກຳແພງອ້ອມຮອບເມືອງວຽງຈັນ, ເຊິ່ງເປັນທີ່ຕັ້ງສູນກາງສຳຄັນດ້ານການເມືອງ-ການທະຫານ, ເສດຖະກິດ, ວັດທະນາທຳ-ສັງຄົມ(ເມືອງຫຼວງ)ຂອງປະເທດລາວ. ໃນຊຸມປີເລີ່ມມີການຕໍ່ສູ້ກູ້ຊາດຕ້ານລ່າເມືອງຂື້ນຝຮັ່ງເຂດລ້ອງສັງ-ລ້ອງຕອນ, ກຳລັງແນວລາວອິດສະຫຼະ(ຄະນະກູ້ຊາດ)ໄດ້ເຄື່ອນໄຫວສ້າງເຂດນີ້ເປັນເຂດທີ່ໜັ້ນກອງຫຼອນ, ທີ່ໝັ້ນຕໍ່ຕ້ານຢ່າງແຂງແກ່ນ ເພື່ອນຳພາ ແລະ ຊຸກຍູ້ຂະບວນການຕໍ່ສູ້ຂອງປະຊາຊົນຢູ່ຕົວເມືອງ. ສ້າງເປັນແນວປ້ອງຫັນສະກັດກັ້ນການແຜ່ລາມອຳນາດຂຸນເສິກຂອງສັດຕູອອກສູ່ຊົນນະບົດ ແລະ ປົກປັກຮັກສາໃຈກາງເມືອງວຽງຈັນ, ເນື່ອງຈາກທີ່ຕັ້ງສຳຄັນດັ່ງກ່າວ, ບໍລິເວນລ່ອງສັງ-ລ່ອງຕອນ ຈຶ່ງໄດ້ກາຍເປັນເຂດຍາດແຍ່ງລະຫວ່າງ 2 ກຳລັງ (ກຳລັງປະຕິວັດ ແລະ ກຳລັງຈັກກະພັດ) ທັງເປັນບ່ອນຈັກກະພັດຝຣັ່ງໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ກວາດລ້າງ, ປາບປາມ, ຂົ່ມຂູ່ປະຊາຊົນຢ່າງໜັກໜ່ວງ. ມາຮອດສະໄໜຕໍ່ສູ້ກູ້ຊາດຕ້ານຈັກກະພັດອາເມຣິກາກໍ່ເຊັ່ນດຽວກັນປະຊາຊົນຢູ່ເຂດນີ້ລ້ວນແຕ່ຖືກກົດຂີ່ຂູດຮີດ, ຂົ່ມເຫັງ ແລະ ທາລຸນເໜືອນກັບປະຊາຊົນລາວໃນທົ່ວປະເທດ. ສັດຕູໄດ້ນຳກຳລັງບຸກຕີກວາດລ້າງ ແລະ ສ້າງອຳນາດການປົກຄອງຫຸ່ນທ້ອງຖິ່ນຂື້ນເພື່ອເປັນການຂູດຮີດປະຊາຊົນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ

*ຊີວິດເມື່ອເຍົາໄວ*
ຈັງຫວັດແມ່ຮ່ອງສອນ

**ຈັງຫວັດແມ່ຮ່ອງສອນ** (ຄຳເມືອງ: )

## ເຂດການປົກຄອງ 
* ອຳເພີເມືອງແມ່ຮ່ອງສອນ
* ອຳເພີຂຸນຍວມ
* ອຳເພີປາຍ
* ອຳເພີແມ່ສະຮຽງ
* ອຳເພີແມ່ລານ້ອຍ
* ອຳເພີສົບເມຍ
* ອຳເພີປາງມະຜ້າ

ໝວດ:ຈັງຫວັດໃນປະເທດໄທ
ການເຄື່ອນໄຫວຂອງປ່າໄມ້

ການການເຄື່ອນໄຫວຂອງປ່າໄມ້ ແມ່ນເວົ້າເລື່ອງຄຸນລັກສະນະຂອງປ່າໄມ້ ມີການເຕີບໃຫຍ່, ຕາຍໄປ ແລະ ອື່ນໆ. 

ຈາກຄວາມຮູ້ແຈ້ງຕໍ່ກັບການເຄື່ອນໄຫວຂອງລະບົບປ່າໄມ້ ປ່າໄມ້ທີ່ມີອາຍຸຍາວ ແມ່ນຫນຶ່ງໃນຂັ້ນຕອນ ທີ່ນຳຮອຍຂັ້ນຕອນຂອງການເລີ່ມຕົ້ນເກີດມີຕົ້ນໄມ້ຂະຫນາດຕຳ່ສຸດ(Understory Reinitiation stage).[10] ການທົບທວນຂະຫນາດດັ່ງກ່າວ ຊ່ວຍໃຫ້ເກີດຄວາມເຂົ້າໃນ ກ່ຽວກັບ: 

* Bulleted list item 
    Stand-replacing: ສິ່ງກີດຂວາງ ໄປກະທົບປ່າໄມ້ ແລະ ທຳລາຍຕົ້ນໄມ້ທີ່ມີຊິວິດ.
* Bulleted list item
    Stand-initiation: ເກີດຫມີປະຊາກອນຕົ້ນໄມ້ເກີດໃຫມ່.
* Bulleted list item
    Stem-exclusion: ຕົ້ນໄມ້ສູງ ແລະ ແຕກກິ່ງກ້ານສາຂາອອກ ເຮັດໃຫ້ບັງແສງຕົ້ນໄມ້ຂ້າງຄຽງ. ເມື່ອເປັນແນວນັ້ນ, ຈະເຮັດໃຫ້ຕົ້ນໄມ້ດັ່ງກ່າວ ຄ່ອຍໆທຳລາຍຕົ້ນໄມ້ອື່ນໆທີ່ຖືກບັງແສງ ເຮັດໃຫ້ຄວາມຫນາແຫນ້ນຂອງປ່າໄມ້ຫລຸດລົງ. ເມື່ອເປັນແບບນີ້ ຈະເຮັດໃຫ້ຕົ້ນໄມ້ສູງດັ່ງກ່າວ ມີຂະຫນາດໃຫຍ່. ສຸດທ້າຍ ຈະເຮັດໃຫ້ຕົ້ນໄມ້ອື່ນໆໄດ້ຮັບແສງນ້ອຍ ເກີດມີຊັ້ນເນື້ອໄມ້ທີ່ນ້ອຍກວ່າ. ເມື່ອເປັນແນວນັ້ນ, ຈະເຮັດໃຫ້ຕົ້ນໄມ້ຂະຫນາດຕຳ່ສຸດຕາຍ ແລະ ເຮັດໃຫ້ຕົ້ນໄມ້ທີ່ມີຮົ່ມໃຫຍ່ຍັງຄົງຊີບຢູ່.
* Bulleted list item
    ຕົ້ນໄມ້ຂະຫນາດຕ່ຳສຸດເກີດຂຶ້ນໃຫມ່ (Understory reinitiation): ຕົ້ນໄມ້ທີ່ຕາຍໄປແລ້ວ ຖືກລົມພັດມາ ແລະ ເຊື້ອພະຍາດ, ເກີດມີຊ່ອງຫວ່າງຂອງຮົ່ມຕົ້ນໄມ້ໃຫຍ່ ເຮັດໃຫ້ແສງສະຫວ່າງສ່ອງຜ່ານເຂົ້າສູ່ຊັ້ນປ່າທີ່ຢູ່ພື້ນ ເຮັດໃຫ້ຕົ້ນໄມ້ໃຫຍ່ ສ້າງຕົ້ນໄມ້ຂະຫນາດຕຳ່ສຸດ.
* Bulleted list item
    ຕົ້ນໄມ້ອາຍຸແກ່(Old-growth): ເປັນຕົ້ນໄມ້ທີ່ມີຮົ່ມໃຫຍ່ ມີອາຍຸແກ່ ແລະ ຕາຍ ເຊິ່ງຈະເກີດມີຊ່ອງຫວ່າງໃຫ້ແສງລອດຜ່ານໄດ້. ເມື່ອແສງລອດຜ່ານໄດ້ໃນໄລຍະເວລາທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ກ່ໍຈະເກີດມີ ຕົ້ນໄມ້ທີ່ຈະເລີບເຕີບໂຕ ມີຂະຫນາດຕ່າງກັນໄປນຳ, ຕົ້ນໄມ້ຂະຫນາດຕຳ່ສຸດ ຈະເຕີບໃຫຍ່ແຕກຕ່າງກັນ. ນອກຈາກນັ້ນ, ແສງທີ່ລອດຜ່ານຕົ້ນໄມ້ໃຫຍ່ ໄປສູ່ຕົ້ນໄມ້ຂະຫນາດຕ່ຳສຸດ ແມ່ນຂຶ້ນກັບທີ່ຕັ້ງຂອງຕົ້ນໄມ້ນ້ອຍ ສຳພັນກັບຊ່ອງຫວ່າງທີ່ແສງລອດຜ່ານໄດ້ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ຕົ້ນໄມ້ຂະຫນາດຕ່ຳສຸດ ແຕ່ລະຕົ້ນ ມີການຈະເລີນເຕີບໃຫຍ່ ໄວຊ້າຕ່າງກັນ ເຮັດໃຫ້ມີຂະຫນາດຕ່າງກັນນຳ. ສຸດທ້າຍຕົ້ນໄມ້ຂະຫນາດຕ່ຳສຸດທີ່ເກີດຂຶ້ນ ກ່ໍຈະສູງກາຍເປັນຕົ້ນໃຫມ່ສູງໃຫ້ຮົ່ມໃຫຍ່ ແລ້ວ ໄປເພີ່ມສ່ອງແສງລອດ. ຂະບວນການດັ່ງກ່າວນີ້, ແມ່ນຂັ້ນຕອນ ຂອງຕົ້ນໄມ້ອາຍຸແກ່. ແນວໃດກໍ່ຕາມ, ບໍ່ຫມາຍຄວາມວ່າຕົ້ນໄມ້ຈະອາຍຸແກ່ຕະຫລອດໄປ. ໂດຍທົ່ວໄປລ້ວ ສາມາດກຳນົດອານາຄົດຂອງຕົ້ນໄມ້ອາຍຸແກ່ ອອກເປັນ 3 ປະເພດຄື: (1)ປ່າໄມ້ຈະກະທົບຕົ້ນໄມ້ນ້ອຍ ເຊິ່ງສ່ວນໃຫຍ່ພວກມັນຈະຕາຍ. (2)ສຸດທ້າຍ, ບັນດາຕົ້ນໄມ້ຈະສ້າງເງື່ອນໄຂບໍ່ເຫມາະສົມໃຫ້ແກ່ຕົ້ນໄມ່ທີ່ຈະມາເກີດໃຫມ່. ໃນກໍລະນີດັ່ງກ່າວ, ຕົ້ນໄມ້ອາຍຸແກ່ ຈະຕາຍ ແລະ ມີຂະຫນາດນ້ອຍ ກາຍເປັນພື້ນທີ່ປ່າ. (3) ການເກີດໃຫມ່ຂອງຕົ້ນໄມ້ຂະຫນາດຕ່ຳສຸດ ຈະມີແນວພັນຫລາກຫລາຍ ກວ່າຕົ້ນໄມ້ຂະຫນາດໃຫຍ່ທີ່ໃຫ້ຮົ່ມ ເຊິ່ງເປັນເຫດເຮັດໃຫ້ກັບສູ່ຂັ້ນຕອນຕົ້ນໄມ້ມີກ້ານຫລາຍເກີນໄປ(Stem-Exclusion stage) ແລະ ມີຊະນິດພືດແຕກຕ່າງກັນ. ຕົ້ນໄມ້ອາຍຸແກ່ ສາມາດຄົງທີ່ ແຕ່ອາຍຸຂອງມັນຂຶ້ນກັບ ອົງປະກອບຕົ້ນໄມ້ທີ່ມີຢູ່ໃນປ່າ ແລະ ອຸຫະພູມໃນເຂດນັ້ນ. ຕົວຢ່າງ: ເກີດມີໄຟໄຫມ້ປ່າ ເລື້ອຍໆ. 

ແປ ແລະ ຮຽບຮຽງໂດຍ: ທອງສັມລິດ ອ່ອນມະນີສອນ
ລະຄັງກຳປັນ

thumb|ລະຄັງ Titanic

**ລະຄັງກຳປັນ** ຕາວັນອອກ ໃຊ້ໄວ້ ກຳປັ່ນ

ໝວດ:ດົນຕີ
ໝວດ:ກຳປັນ
ໝວດ:ທະຫານ
ໝວດ:ເຄື່ອງດັນຕຣີ
ເມືອງເຊບັ້ງໄຟ

**ເມືອງເຊບັ້ງໄຟ** (ອັງກິດ : Xebangfay District) ເປັນເມືອງຕັ້ງຂຶ້ນໃຫມ່ໃນຊຸມທ້າຍປີ ຄ.ສ. 1990 ໂດຍໄດ້ແບ່ງເອົາຫມູ່ບ້ານຈາກເມືອງທ່າແຂກແລະເມືອງໜອງບົກໂຮມເປັນເມືອງເຊບັ້ງໄຟເພ່ືອງ່າຍໃນການປົກຄອງແລະການຕິດຕໍ່ທາງລັດຖະການຂອງປະຊາຊົນ ທິດເຫນືອຕິດກັບເມືອງທ່າແຂກ, ທິດໄຕ້ຕິດກັບເຊບັ້ງໄຟ ເມືອງໄຊບູລີ ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ, ທິດຕາເວັນຕົກຕິດກັບເມືອງໜອງບົກ, ທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບເມືອງມະຫາໄຊ ສະພາບເມືອງເປັນເຂດທົ່ງ, ໂນນແລະພູພຽງ ອາຊີບສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນເປັນຊາວກະສິກອນ ນາປີ ນາແຊງ ປູກຝັງ ສວນຢາງ ອ້ອຍ ມັນຕົ້ນ ແລະລ້ຽງສັດເຮັດນາເປັນຕົ້ນຕໍ ມີສາຍເລກທາງຄົມມະນາຄົມເລກທີ 13 ສາຍໄຕ້ຜ່ານ ແລະເສັ້ນທາງຕິດຕໍ່ລະຫວ່າງບ້ານມີບາງເຂດມີທາງດິນແດງ ມີເຊບັ້ງໄຟແລະເຊໂນໄຫຼພາດຜ່ານ ມີພື້ນທີ່ຊົນລະປະທານ

## ປະຊາກອນ 
31,532 ຄົນ (2020) ປະກອບດ້ວຍລາວລຸ່ມ, ຜູ້ໄທແລະມະກອງ (ໂສ້, ໂຊ່).

## ບັນດາບ້ານ 
ມີທັງໝົດ ບ້ານ (ຍັງບໍ່ແລ້ວເສັດສົມບູນເລີຍ ໄຜເຜີຍຊ່ວຍຊ່ອຍໄດ້ກະຊ່ອຍແນ່ເດີຊາວລາວເຮົາ.)

# ບ້ານຂົວເຊ
# ບ້ານຫາດຄຳຫຽງ
# ບ້ານຍາງຄຳ
# ບ້ານນາພອກທ່າ
# ບ້ານນາພອກທົ່ງ
# ບ້ານດ້າງທ່າ
# ບ້ານໜອງບອນ
# ບ້ານກະສິ
# ບ້ານເວີນສະໜັ່ນ
# ບ້ານບຶງຫົວນາ
# ບ້ານດົງສະຫວ່າງ
# ບ້ານຕຶງ
# ບ້ານດົງໝາກບ້າ
# ບ້ານສົ້ມ
# ບ້ານຍາງໃຫຍ່
# ບ້ານນາຄອມທົ່ງ
# ບ້ານສັງ
# ບ້ານນາບຶງ
# ບ້ານໂພນສະຫວ່າງ
# ບ້ານໂຄກແກ້ງແຄນ
# ບ້ານແກ້ງແຄນ
# ບ້ານແກ້ງແປ
# ບ້ານປາກເຊນ້ອຍ
# ບ້ານທ່າສີດາ
# ບ້ານເວີນເຊ
# ບ້ານກົກຕ້ອງ
# ບ້ານນາທານ
# ບ້ານໂພນດີທົ່ງ

ໝວດ:ເມືອງໃນແຂວງຄຳມ່ວນ
ໝວດ:ເມືອງໃນປະເທດລາວ
ນິທານທ້າວສີທົນ

**ທ້າວສີທົນ** ແມ່ນນິທານພື້ນບ້ານລາວເລື່ອງໜຶ່ງ.

## ເລື່ອງຫຍໍ້ 
ມີເມືອງໜື່ງຊື່ວ່າ "ເປັງຈານ" ປົກຄອງໂດຍພະຍາອາທິດ, ພະອົງປາຖະໜາເອົາບຸດຍິງ, ຊາຍ ຜູ້ປະເສີດລົງມາເກີດນຳ. ຈາກນັ້ນພະອິນຈຶ່ງໄດ້ສົ່ງທ້າວ ສີທົນ ແລະ ນາງ ມະໂນລາລົງມາ. ແຕ່ເມື່ອຮອດກາງທາງຖືກລົມພາຍຸພັດ, ເຂົາທັງສອງຈຶ່ງໄດ້ພັດພາກຈາກກັນໄປຕົກຢູ່ຄົນລະແຫ່ງຫົນ, ທ້າວ.ສີທົນນັ້ນໄດ້ມາເກີດນຳພະຍາອາທິດ ຜູ້ປົກຄອງເມືອງເປັງຈານ, ສ່ວນນາງ.ມະໂນລາ ໄດ້ໄປເກີດນຳພະຍາຫຼວງຜູ້ຄອງເມືອງໄກລາດ ຢູ່ພູເງີນ.
ເມື່ອທ້າວ.ສີທົນ ໃຫຍ່ຂື້ນມາເປັນບ່າວກໍຄິດຢາກໄດ້ມະເຫສີມານອນຊ້ອນ. ຕໍໍ່ມາວັນຫນຶ່ງນາຍພານເນື້ອໄດ້ສັ່ງລາເມຍ ເພື່ອໄປທຽ່ວປ່າລ່າເນື້ອຢູ່ປ່າຫິມະພານພໍດີໄປເຫັນ ນາງ.ມະໂນລາ ພ້ອມດ້ວຍ ນາງ.ກິນນະລີທັງເຈັດ ລົງຫຼິ້ນນ້ຳຢູ່ໜອງສະພັງແຫ່ງໜຶ່ງ, ນາຍພານກໍຄິດຢາກໄດ້ ຈຶ່ງເຮັດບ້ວງແລ້ວໄປຫ້າງໄວ້ຢູ່ແຄມໜອງແຫ່ງນັ້ນ, ນ.ມະໂນລາໄປຖືກບ້ວງຂອງນາຍພານ, ນາຍພານຈຶ່ງເອົົານ.ມະໂນລາ ມາຖວາຍແກ່ທ້າວ.ສີທົນ. ທ້າວ.ສີທົນຈຶ່ງໄດ້ນາງມາເປັນມະເຫສີ ແລະຢູ່ຮ່ວມກັນຢ່າງມີຄວາມສຸກ.
ຫຼັງຈາກນັ້ນຕໍ່ມາ ບ້ານເມືອງໄດ້ເກີດມີສົງຄາມຮາວີ, ທ້າວ.ສີທົນ ຈຶ່ງນຳລີພົນໂຍທາອອກຕໍ່ສູ້; ໃນເວລາທີ່ທ້າວອອກໄປຕໍ່ສູ້ນັ້ນ, ມີຄືນໜຶ່ງທີ່ພໍ່ຂອງທ້າວສີທົນ(ພະຍາອາທິດ) ຝັນຮ້າຍວ່າໄສ້ຂອງຕົນຟົ້ງອອກໄປທົ່ວເມືອງ ເມື່ອເອົາໝໍໂຫນມາທຳນາຍເບຶ່ງວ່າຢູ່ເມືອງເປັງຈານຈະເກີດເຫດຮ້າຍ, ດັ່ງນັ້ນຈະຕ້ອງໄດ້ຂ້ານາງມະໂນລາ ຜູ້ເປັນລູກໃພ້ໄປບູຊາຜີຍັກຫຼວງ ແລ້ວຈຶ່ງຈະຫາຍເຄາະເຂັນໄດ້. ເມື່ອນາງ.ມະໂນລາຮູ້ຂ່າວ ຄິດຢ້ານກົວຫຼາຍຈຶ່ງໄປຂໍຮ້ອງນຳແມ່ຍ່າ(ແມ່ຂອງທ້າວສີທົນ) ເພື່ອບິນໄປເມືອງໄກລາດ. ສ່ວນທ້າວສີທົນກໍມີເຫດເກີດຂືຶ້ນ ຄືສາຍຄໍຂາດຕົກລົງເວລາກິນເຂົ້າ ແລະ ດອກໄມ້ທີີ່ນາງມະໂນລາມອບໃຫ້ກ່ອນຈະອອກເດີນທາງ ກໍຫຽ່ວແຫ້ງລົງ.
ໃນເມື່ອສົງຄາມໄດ້ສຶ້ນສຸດລົງ ທ້າວສີທົນກັບມາເມືອງເປັງຈານ ບໍ່ເຫັນມະເຫສີກໍເລີຍຫ້ອງໄຫ້ຂຶ້ນ. ຍ້ອນຄວາມຄິດຮອດຄິດເຖີງຫຼາຍ ທ້າວສີທົນຈຶ່ງຕັດສິນໃຈສັ່ງລາບິດາມານດາ ແລ້ວໄປນຳມະເຫສີ ໂດຍມີນາຍພານພ້ອມດ້ວຍໄພ່ພົນໃນເມືອງ ໄປສົ່ງທ້າວຮອດປ່າດົງແຫ່ງໜຶ່ງ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ, ທ້າວສີທົນໄດ້ຮັບການຊ່ວຍເຫຼືອຈາກພະລືສີ, ພະອິນແລະສັດອື່ນຯ ອີກ.
ໃນເວລາເດີນທາງ ທ້າວສີທົນພົບກັບອຸປະສັກນາຯປະການ ແຕ່ກໍຕໍ່ສູ້ຜ່ານຜ່າໄປຈົນໄດ້. ເວລາເດີນທາງຜ່ານໄປໄດ້ເຈັດກວ່າປີ ຈຶ່ງໄປຮອດເຂດຊານເມືອງໄກລາດ, ພໍດີມີນາງສະໜົມມາຕັກນ້ຳໄປໃຫ້ນາງມະໂນລາອາບ. ທ້າວສີທົນຈຶ່ງສວຍໂອກາດ ເອົາແຫວນທີ່ນາງຝາກໄວ້ນຳພະລືສີຢູ່ກາງປ່າ ລັກປ່ອນລົງໃນເຕົ້ານ້ຳ. ເມື່ອນາງມະໂນລາເອົານ້ຳມາອາບ ແຫວນເລີຍສູບເຂົ້ົ້ົ້າໄປຢູ່ໃນນິ້ວມືຂອງນາງ, ນາງນຶກຢູ່ໃນໃຈວ່າຕ້ອງແມ່ນ ພະສາມີຂອງຕົນນຳມາຫາ ແລ້ວຈຶ່ງໄປລາຍງານໃຫ້ພະບິດາຮັບຊາບນຳ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ນາງກໍແຕ່ງໂພຊະນາອາຫານ, ເຄື່ອງນຸ່ງຂອງຖຶຢ່າງຄົບຖ້ວນ ໃຫ້ຄົນເອົາໄປໃຫ້ທ້າວສີທົນ ຢູ່ໃນສາລາແຫ່ງນັ້ນ ແລ້ວກໍເຊີນທ້າວເຂົ້າໄປເມືອງໄກລາດ. ​ພະບິດາຂອງນາງມະໂນລາມາສືບຖາມຫາລາຍລະອຽດ ເມື່ອຊາບກົກປາຍສາເຫດແລ້ວກໍມອບ ນາງມະໂນລາຜູ້ເປັນລູກສາວ ໃຫ້ເປັນມະເຫສີຂອງທ້າວສີທົນຄືນຄືເກົ່າ. ຈາກນັ້ນທັງສອງຈຶ່ງຢູ່ຮ່ວມກັນຢ່າງມີຄວາມສຸກ ເມື່ອໝົດອາຍຸສັງຂານແລ້ວ ທັງສອງກໍໄດ້ຂຶ້ນສະເຫວີຍສຸກຢູ່ບົນສະຫວັນຊັ້ນຟ້າ.

## ວິເຄາະຕົວລະຄອນທ້າວສີທົນ 
ໝວດ:ນິທານ
ຊີພີຢູ

right|300px|
**ຊີພີຢູ**(CPU, ພາສາອັງກິດ: central processing unit)ແມ່ນຮາດແວພາຍໃນລະບົບຄອມພິວເຕີທີ່ເຮັດວຽກ ຫຼື ປະມວນຜົນຕາມຄຳສັ່ງຈາກຊອຟແວ ເວົ້າໄດ້ວ່າຊີພີຢູເປັນສະໝອງຂອງຄອມພິວເຕີ ເຮັດໜ້າທີ່ຄຳນວນ ຈາກຄຳສັ່ງທີ່ໄດ້ຮັບ ເຊັ່ນ ການຄິດໄລ່ທາງຄະນິດສາດ ໆລໆ.

ການເຮັດວຽກຂອງຊີພີຢູແມ່ນໃຊ້ຫຼັກການຮັບຄຳສັ່ງຈາກຜູ້ໃຊ້ ຫຼື ອ່ານຄຳສັ່ງຈາກໜ່ວຍຄວາມຈຳ ແລ້ວແປຄວາມໝາຍ (ແປເັນພາສາເຄື່ອງ ເຊິ່ງເປັນເລກຖານສອງ) ແລ້ວເຮັດວຽກ ຫຼື ປະມວນຜົນຕາມຄຳສັ່ງນັ້ນໆ.

ກົນໄກການປະມວນຜົນຂອງຊີພີຢູແມ່ນຈະເປັນເລກຖານສອງ ໝາຍຄອາມວ່າຄຳສັ່ງ ຫຼື ຂໍ້ມູນທຸກຢ່າງ ຄອມພິວເຕີຈະເຫັນເປັນພຽງແຕ່ເລກ 1 ແລະ ເລກ 0 ເທົ່ານັ້ນ.

## ອ້າງອີງ 
## ບັນນານຸກົມ 
ໝວດ:ຄອມພິວເຕີ
ຟູ​ກວກ

**ຟູ​ກວກ** (Phú Quốc) ແມ່ນເກາະທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນຫວຽດນາມ. ເປັນເມືອງຂອງແຂວງກຽນຊາງ ມີເຂດພື້ນທີ່ແມ່ນ 567 ກມ 2. ມັນເປັນ 12 ກິໂລແມັດຈາກຊາຍຝັ່ງປະເທດກໍາປູເຈຍ, 45 ກິໂລແມັດຈາກຮາຕຽນ ມີຫາດຊາຍຫຼາຍຄົນ, ສະຖານພັກຕາກອາກາດ, ໂຮງແຮມ, ໃນເກາະສະບັບນີ້ແມ່ນເກາະເປັນຜູ້ຢູ່ປາຍທາງທີ່ສໍາລັບນັກທ່ອງທ່ຽວ.ເກາະນີ້ເຄີຍເປັນດິນແດນຂອງຂະເໝນເອີ້ນວ່າ ເກາະທຣາລ(កោះត្រល់).

## ອ້າງອີງ
ຍາຈາງ

**ຍາຈາງ** (ຫວຽດ​ນາມ​: Nha Trang) ແມ່ນນະຄອນໃນຫວຽດນາມໄດ້, ໂດຍທະເລ. ມັນເປັນນະຄອນຫຼວງຂອງແຂວງ. ມັນເປັນເມືອງທ່ອງທ່ຽວໂດຍມີຫາດຊາຍມີຫຼາຍໂຮງແຮມ,. ເມືອງມີສະຫນາມບິນທີ່ມີເສັ້ນທາງບາງກັບລັດເຊຍ. ປະຊາກອນຕໍາແມ່ນ 535.000.

## ອ້າງອີງ 
* 
ໝວດ:ບັນດາ​ເມືອງ​ຂອງ​ຫວຽດນາມ
ລາວ Blender

ຊຸມຊົນຄົນຮັກການສ້າງກຣາບຟິກ ດ້ວຍໂປແກຣມ Blender

http://t1.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcQsppYYQznXXd95piqFgKdp61ZUfkJJ50wJUZ1bCRbRiz7CGpSIow
ພາສາຈາໂມໂລ

**ພາສາຈາໂມໂລ** (ພາສາຈາໂມໂລ: '''''Fino' Chamoru'''* ຫຼືພຽງແຕ່ *Chamoru'') ແມ່ນພາສາມາລາໂຢ-ພໍລີນີເຊຍພາສາໜຶ່ງ, ອັນເວົ້າໃນໝູ່ເກາະມາລີນາ (ປະເທດກວາມ, ເກາະໂລຕາ, ຕິນຽນ, ແລະ ໄຊປັນ). ມີຜູ້ເວົ້າປະມານ 47,000 ຄົນ (ປະມານ 35,000 ຄົນໃນປະເທດກວາມ ແລະ ປະມານ 12,000 ຄົນໃນໝູ່ເກາະມາລີນາເໜືອ).

### ອ້າງອີງ
ໝວດ:ພາສາ
ເວັກເຕີ

**ເວັກເຕີ**ແມ່ນປະລິມານທີ່ພຽງແຕ່ບອກໃຫ້ຮູ້ຄ່າ ຫຼື ຂະໜາດກໍ່ຈະສາມາດເຂົ້າໃຈໄດ້ເຊັ່ນ: ມວນສານ,ອຸນນະພູມ, ບໍລິມາດ ເປັນຕົ້ນ.
ປະລິມານເຫຼົ່ານີ້ເອີ້ນວ່າ: ປະລິມານບໍ່ມີທິດ ແຕ່ປະລິມານຟີຊິກຈຳນວນໜຶ່ງເຊັ່ນ: ຄວາມໄວ,ຄວາມແຮງຄວາມເລັ່ງຈະຕ້ອງໄດ້ຮູ້ຂະໜາດ,
ລວງ ແລະ ທິດ ຈຶ່ງຈະເຂົ້າໃຈຄວາມໝາຍໄດ້ຢ່າງສົມບູນປະລິມານເຫຼົ່ານີ້ເອີ້ນວ່າ ປະລິມານເວັກເຕີ.
ອີນິແອັກ

right|300px|thumb|ENIAC  	 
**ອີນິແອັກ** () ແມ່ນຄອມພິວເຕີເອເລັກໂຕຣນິກດິຈິຕອລແບບໃຫຍ່ທີ່ສາມາດຂຽນໂປຣແກຣມໃໝ່ເພື່ອແກ້ບັນຫາຄິດໄລ່ໄດ້ ເຊິ່ງ ສ້າງໂດຍມະຫາວິທະຍາໄລເພັນຊິລເວເນຍ ໂດຍຕົ້ນທຶນເກືອບ 500,000 ໂດລາ ແລະໄດ້ສຳເລັດເມື່ອປີ ຄ.ສ. 1946. 	 
right|thumbnail|300px|thumb|ເຄື່ອງອີນິແອັກຢູ່ຄະນະວິສະວະກຳໄຟຟ້າມົວ (Moore) (ຮູບໂດຍກອງທັບສະຫະລັດອາເມລິກາ)

ອີນິແອັກເປັນເທື່ອແຮກທີ່ຄອມພິວເຕີວັດຖຸປະສົງທົ່ວໄປອິນ້ອຍຊໍນິກສ໌ ມັນເປັນທົວລິງສົມບູນແບບດິຈິຕອນແລະຄວາມສາມາດໃນການປັບຜັງການແກ້ແບບຄົບວົງຈົນຂອງບັນຫາຄອມພິວເຕີ. 

ອີນິແອັກຖືກອອກແບບມາເພື່ອຄິດໄລ່ຕາລາງການຍິງປືນໃຫຍ່ຫ້ອງປະຕິບັດການວິໄຈກອງທັບສະຫລັດ ອະເໝລິກາ  ເມື່ອອີນິແອັກຄືປະກາດໃນປີ 1946 ມັນເປັນເລື່ອງທຳມະດາໃນການກົດເປັນ "ສະຫມອງຄົນຍັກ" ມັນໂມ້ຄວາມໄວໜຶ່ງພັນເທື່ອໄດ້ໄວຂຶ້ນກວ່າເຄື່ອງກົນໄຟຟ້າກະໂດດໃນການຄິດໄລ່ພະລັງງານທີ່ບໍ່ມີເຄື່ອງດຽວທີ່ຈະມີຕັ້ງແຕ່ ນີ້ມີອຳນາດທາງົກນິດສາດຄອບຄູ່ກັບການຂຽນໂປແກມເພື່ອໃຊ້ງານທົ່ວໄປນັກວິທະຍາສາດຕື່ນເຕັ້ນແລະຄົວເຮືອນ ປະດິດເລື່ອນການແພ່ກະຈາຍຂອງຄວາມຄິດໃໝ່ ໆ ເຫລົ່ານີ້ໂດຍການດຳເນີນການຊຸດຂອງການບັນລະຍາຍກ່ຽວກັບສະຖາປັດຍະກຳຄອມພິວເຕີ

ການອອກແບບແລະຜະລິດເຄື່ອງອີນິແອັກແມ່ນເປັນທຸນໂດຍກອງທັບສະຫລັດອະເໝລິກາໃນຊ່ວງສົງຄາມໂລກເທື່ອທີ່ສອງ ສັນຍາ ກໍ່ສ້າງທີ່ລົງນາມໃນ 5 ມິຖຸນາຍນ 1943 ແລະເຮັດວຽກເທິງຄອມພິວເຕີເລີ່ມຕົ້ນຂຶ້ນໃນຄວາມລັບໂດຍມະຫາວິທະຍາໄລເພນຊິນ Moore ໂຮງຮຽນຂອງວິສວກລະລົມໄຟຟ້າເລີ່ມຕົ້ນເດືອນຖັດໄປພາຍໃຕ້ຊື່ລະຫັດ "ໂຄງການ PX" ເຄື່ອງ ສຳເລັດກໍປະກາດໃຫ້ປະຊາຊົນໃນຕອນເຢັນຂອງ 14 ກຸມພາ 1946 ແລະທຸ້ມເທຢ່າງເປັນທາງການໃນມື້ລຸ່ງຂຶ້ນ University of Pennsylvania, ມີຕົ້ນທຸນເກືອບ $ 500,000 (ປະມານ $ 6,000,000 ໃນມື້ນີ້) ມັນເປັນທີ່ຍອມຮັບຢ່າງເປັນທາງການໂດຍກອງທັບສະຫລັດປືນໃຫຍ່ກອງພົນໃນກະຫລົກດາກມ 1946 ENIAC ຖືກປິດເມື່ອ 9 ພະລືດຈິກາຍນ 1946 ສຳລັບຕົກແຕ່ງແລະອັບເກດຫນ່ວຍຄວາມຈຳແລະຖືກຍ້າຍໄປອາເບີລ໌ດີນພິສູດ Ground, ແມລີ່ແລນດ໌ໃນປີ 1947 ບ່ອນນັ້ນທີ່ກະຫລົກດາກມ 29, 1947, ມັນກໍຫັນເມື່ອແລະໃນການ-ເຮັດ-ວຽກງານຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງຈົນກວ່າຈະ 23:45 ເມື່ອ 2 ຕຸລາ 1955. 

ອີນິແອັກຖືກຄິດແລະອອກແບບໂດຍຈອຫ໌ນ Mauchly ແລະ Eckert ເຈ Presper ຈາກມະຫາວິທະຍາໄລ University of Pennsylvania. ທີມວິສວກລະອອກແບບໃຫ້ຄວາມຊ່ວຍ-ເຫລືອໃນການພັດທະນາໂລ ບິລ໌ຕະຊອວ໌ນ (ຕາລາງ) ຟັງກ໌ຊັນເຈຟະຟະລີຍ໌ຊວນບຸນຊູ (divider / ຕາລາງ Rooter) ໂທມັດວ່າວ Sharpless (ປິນຍາໂທໂປແກມເມີລ໌), ອາເທີລ໌ Burks (ຕົວຄູນ), ແຮລ໌ລີ່ຮັດກີ້ (ອ່ານເຄື່ອງພິມ /) ແລະແຈັກເດວິດ (ສະສົມ) ENIAC ຄືຊື່ IEEE Milestone ໃນປີ 1987.

## ອ້າງອີງ
ພາສາທີວີ

**ພາສາທີວີ** ແມ່ນພາສາຊົນພື້ນເມືອງຂອງທະວີບອົດສະຕາລີພາສາໜຶ່ງ. ມີການເວົ້າໃນໝູ່ເກາະທີວີ ເຊິ່ງຢູ່ໃນເຂດຊາຍທະເລຂອງພາກເໜືອຂອງປະເທດອົດສະຕາລີ. ແມ່ນໜຶ່ງໃນປະມານ 10 ເປີຊອງ ຂອງພາສາອົດສະຕາລີທັງໝົດທີ່ຍັງມີເດັກຮຽນຢູ່. ປະຈຸບັນມີຄົນເວົ້າປະມານ 1,830 ຄົນ.

## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ພາສາ
ພາສາເຈໂລກີ

**ພາສາເຈໂລກີ** (ເຈໂລກີ: ᏣᎳᎩ tsalagi)ແມ່ນພາສາອິໂລຄວອຍພາສາໜຶ່ງ ທີ່ເວົ້າໂດຍຄົນເຈໂລກີ ເຊິ່ງເປັນຊົນພື້ນເມືອງໃນສະຫະລັດອະເມລິກາ. ມີຄົນເວົ້າປະມານ 16,400 ຄົນ, ແຕ່ມີພຽງແຕ່ 130 ຄົນເທົ່ານັ້ນ ທີ່ເວົ້າພາສານີ້ເປັນພາສາດຽວ(ນອກນັ້ນເວົ້າຄູ່ກັບພາສາອັງກິດ).

## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ພາສາ
ພາສາໂຮປີ

**ພາສາໂຮປີ** (ພາສາໂຮປີ: Hopílavayi) ແມ່ນພາສາຢູໂທ-ອາສະເທັກພາສາໜຶ່ງ ອັນເວົ້າໂດຍຄົນໂຮປີ (ຄົນກຸ່ມປວບໂລ) ຈາກລັດອາລິໂຊນາທາງຕະເວັນອອກສຽງເໜືອ ຂອງສະຫະລັດອາເມລິກາ, ແຕ່ວ່າມີບາງຄົນທີ່ເວົ້າພາສາອັງກິດເປັນຫຼັກ.
ຕັ້ງແຕ່ສະຕະວັດທີ່ 20 ເປັນຕົ້ນມາ ເລີ່ມມີຄົນເວົ້າພາສານີ້ໜ້ອຍລົງຂຶ້ນເລື້ອຍໆ, ໃນປີ 1990, ໄດ້ມີການຄຳນວນມາວ່າ ມີຄົນເວົ້າພາສານີ້ເປັນພາສາແມ່ປະມານ 5,000 ຄົນ (ປະມານ 75 ເປີຊອງຂອງປະຊາກອນຊາວໂຮປີທັງໝົດ), ຢ່າງໃດກໍດີ ມີຄົນພຽງແຕ່ 40 ຄົນເທົ່ານັ້ນ ທີ່ເວົ້າພາສານີ້ໄດ້ເປັນພາສາແມ່.
ໝວດ:ພາສາ
ພາສາຈິກກະຊໍ

**ພາສາຈິກກະຊໍ**(*Chikashshanompa’*, IPA [tʃikaʃːanompaʔ]) ແມ່ນພາສາອິນດຽນແດງຈາກຕະກູນພາສາມັສໂກເກຍພາສາໜຶ່ງ.  ເວົ້າໂດຍຊົນເຜົ່າຈິກກະຊໍ ຜູ້ທີ່ຢູ່ໃນທາງທິດຕະເວັນອອກສຽງໃຕ້ຂອງລັດໂອກລາໂຮມາ ແຫ່ງສະຫະລັດອະເມລິກາ. ພາສານີ້ແມ່ນພາສາທີ່ໃກ້ຄຽງພາສາຈັອກທໍ. ຜູ້ເວົ້າພໍຟັງກັນເວົ້າໄດ້. 
ພາສານີ້ເລີ້ມມີຄົນເວົ້າເຫຼືອຢູ່ໜ້ອຍຫຼາຍ. ມີຜູ້ເວົ້າປະມານ 1,000 ຄົນ ແລະ ພວມໜ້ອຍລົງເລື້ອຍໆ. 
## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ພາສາ
ພາສາມາລິໂຄປາ

**ພາສາມາລິໂຄປາ** ແມ່ນພາສາທີ່ເວົ້າໂດຍຄົນພື້ນເມືອງມາລິໂຄປາພາສາໜຶ່ງ. ມີການເວົ້າໃນເຂດຄົນພື້ນເມືອງສອງແຫ່ງໃນລັດອາລິໂຊນາຂອງສະຫະລັດອະເມລິກາ. ປະຈຸບັນນີ້ ມີຄົນເວົ້າພຽງແຕ່ 160 ຄົນ(ກວດເມື່ອປີ ຄ.ສ.2000) ແລະພວມລຸດໜ້ອຍລົງຂຶ້ນທຸກວັນ. ຄົນພື້ນເມືອງເຊື້ອສາຍມາລິໂຄປາມີປະມານ 400 ຄົນ (ກວດເມື່ອປີ ຄ.ສ. 1997). 

## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ພາສາ
ໝາກໄມ້

thumb|ໝາກໄມ້
**ໝາກໄມ້** ແມ່ນສິ່ງທີ່ເກີດຈາກການຂະຫຍາຍພັນໂດຍອາໄສເພດຂອງພືດບາງຊະນິດ ເຊິ່ງຜູ້ຄົນສາມາດກິນໄດ້ ແລະສ່ວນຫຼາຍຈະບໍ່ເຮັດເປັນຂອງກິນທີ່ມີກິ່ນແຮງ.​ ໂຕຢ່າງໝາກໄມ້ ຄື ໝາກກ້ຽງ, ໝາກກ້ວຍ, ໝາກມ່ວງ, ໝາກນັດ, ແລະ ໝາກແງວ ເປັນຕົ້ນ.

ໝວດ:ໝາກໄມ້
ສັດກິນຊີ້ນ

**ສັດກິນຊີ້ນ** (ຊື່ວິທະຍາສາດ: Carnivora) ຈັດຢູ່ໃນຟີລຳສັດມີແກນສັນຫຼັງ ຊັ້ນສັດລ້ຽງລູກດ້ວຍນ້ຳນົມ. ໝາຍເຖິງສັດທີ່ກິນຊີ້ນສັດເປັນຂອງກິນຫຼັກ. ບໍ່ວ່າຊີ້ນສັດນັ້ນຈະມາແຕ່ສັດທີ່ເປັນຫຼືຕາຍແລ້ວ. ສັດບາງຊະນິດຈຳເປັນຕ້ອງກິນຊີ້ນເພື່ອຄວາມຢູ່ລອດປອດໄພ ອັນເນື່ອງມາຈາກພັນທຸກຳ.​ ເອີ້ນສັດໃນກຸ່ມນີ້ວ່າ "true carnivore" (ສັດກິນຊິ້ນແທ້) ຫຼື "obligate carnivores" (ສັດກິນຊິ້ນຍ້ອນຄວາມຈຳເປັນ). ສັດໃນກຸ່ມນີ້ອາດກິນຜັກຫຼືຂອງກິນຢ່າງອື່ນໄດ້ ແຕ່ຕ້ອງກິນຊີ້ນເພື່ອເປັນແຫຼ່ງສານອາຫານຫຼັກ. ລະບົບຮ່າງກາຍຂອງສັດໃນກຸ່ມນີ້ ເຮັດໃຫ້ບໍ່ສາມາດຍ່ອຍອາຫານພວກຜັກໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິພາບ.

## ອ້າງອີງ 
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ 
* Brainmaps, 31/10/2018.

ໝວດ:ສັດ
ຜັກ

thumb|right
**ຜັກ** ແມ່ນພືດທີ່ຜູ້ຄົນເອົາສ່ວນໃດສ່ວນໜຶ່ງຂອງພືດ ເຊັ່ນ ລູກ ໃບ ຮາກ ດອກ ຫຼືລຳຕົ້ນ ມາປະກອບຂອງກິນ ເຊິ່ງບໍ່ນັບຮວມໝາກໄມ້ ໝາກຖົ່ວ ແລະເຄື່ອງເທດ. ແຕ່ເຫັດ ອັນໃນທາງຊີວະວິທະຍາຈັດເປັນພວກເຫັດຮາ ແມ່ນນັບຮວມເປັນຜັກນຳ.
ຫຼາຍບ້ານຫຼາຍເຮືອນມັກຈະປູກຜັກໄວ້ເພື່ອກິນພາຍໃນຄົວເຮືອນ ເອີ້ນວ່າເປັນ ຜັກສວນຄົວ ຫຼືບາງເທື່ອກໍ່ເພື່ອເປັນໄມ້ປະດັບ ໃຊ້ພື້ນທີ່ໃນການປູກບໍ່ຫຼາຍ. ພືດຜັກສ່ວນຫຼາຍແມ່ນພືດທີ່ມີອາຍຸສັ້ນພຽງໜ້າດຽວ ແຕ່ຜັກບາງພວກອາດມີອາຍຸຫຼາຍກວ່າ 1 ປີ. ຄັນມີຈຳນວນຫຼາຍເຫຼືອຈາກການກິນ ກໍ່ສາມາດນຳໄປຂາຍໄດ້.

*
ພາສາສະວາຮີລີ

**ພາສາສະວາຮີລີ** (ຫຼື ຄິສະວາຮີລີ) ແມ່ນພາສາແບນທູພາສາໜຶ່ງທີ່ເວົ້າຢ່າງກວ້າງຂວາງໃນອາຟະລິກາຕະເວັນອອກ. ແມ່ນພາສາແມ່ຂອງ ຄົນສະວາຮີລີ ຜູ້ກິນຢູ່ໃນແຖບຊາຍຝັ່ງຂອງອາຟະລິກາຕະເວັນອອກຫວ່າງປະເທດໂຊມາເລຍຕອນໃຕ້ ແລະ ປະເທດໂມແຊມບິກຕອນເໜືອ. ມີຄົນເວົ້າເປັນພາສາແມ່ປະມານ 5 ລ້ານຄົນ ແລະ ຄົນເວົ້າເປັນພາສາທີ່ສອງປະມານ 30-50 ລ້ານຄົນ. ພາສານີ້ແມ່ນພາສາທີ່ໃຊ້ໂດຍທົ່ວໄປໃນອາຟະລິກາຕະເວັນອອກແລະພື້ນທີ່ຮອບໆ.

ໝວດ:ພາສາ
ສັດລ້ຽງລູກດ້ວຍນ້ຳນົມ

thumb|ສັດລ້ຽງລູກດ້ວຍນ້ຳນົມ
**ສັດລ້ຽງລູກດ້ວຍນ້ຳນົມ** (ອັງກິດ: Mammalia) ຈັດຢູ່ໃນຟີລຳສັດມີແກນສັນຫຼັງ ໂດຍຄຳວ່າ Mammalia ມາຈາກຄຳວ່າ Mamma ອັນແປວ່າ "ໜ້າເອິກ" ແມ່ນກຸ່ມຂອງສັດລ້ຽງລູກດ້ວຍນ້ຳນົມ ທີ່ມີການວິວັດທະນາການແລະພັດທະນາຮ່າງກາຍທີ່ດີຫຼາກຫຼາຍປະການ ລວມທັງມີລະບົບປະສາດອັນກ້າວໜ້າ ສາມາດໃຊ້ຊີວິດໄດ້ໃນທຸກສະພາບແວດລ້ອມ. ມີຂະໜາດຂອງຮ່າງກາຍແລະຮູບຮ່າງທີ່ແຕກຕ່າງກັນອອກໄປ ລວມເຖິງການເຮັດວຽກຂອງລະບົບຕ່າງໆ ພາຍໃນຮ່າງກາຍ ອັນມີການປັບປ່ຽນໄປຕາມລັກສະໜະຂອງສາຍພັນ. ມີຮູບຮ່າງເດັ່ນແມ່ນມີຕ່ອມນ້ຳນົມອັນມີສະເພາະໃນເພດເມຍເທົ່ານັ້ນ ເພື່ອສ້າງນ້ຳນົມເພື່ອໃຊ້ລ້ຽງລູກຕອນເກີດໃໝ່ ແມ່ນສັດເລືອດອຸ່ນ ມີຂົນເປັນເສ້ນໆ (hair) ຫຼືຂົນອ່ອນ (fur) ປົກຄຸມທົ່ວທັງຮ່າງກາຍ ເພື່ອເປັນການຮັກສາອຸນະຫະພູມໃນຮ່າງກາຍ ເວ້ນແຕ່ສັດນ້ຳທີ່ບໍ່ມີຂົນ.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ສັດ
ສະຫະປະຊາຊາດ

**ສະຫະປະຊາຊາດ** ຫຼື **ອົງການສະຫະປະຊາຊາດ** (, ຕົວຫຍໍ້: ; , ຕົວຫຍໍ້: ) ເປັນອົງການລະຫວ່າງລັດຖະບານທີ່ມີຄວາມມຸ່ງໝາຍເພື່ອຮັກສາສັນຕິພາບ ແລະ ຄວາມໝັ້ນຄົງລະຫວ່າງປະເທດ ການພັດທະນາຄວາມສຳພັນ​ມິດຕະພາບ​ລະຫວ່າງ​ປະ​ເທດ ບັນລຸຄວາມຮ່ວມມືລະຫວ່າງປະເທດ ແລະ ເປັນສູນກາງສຳລັບການປະສານງານຂອງການກະທຳຂອງຊາດຕ່າງໆ ມັນເປັນອົງການລັດຖະບານທີ່ມີຂະໜາດໃຫຍ່ ທີ່ມີຄວາມຮູ້ສຶກຄຸ້ນເຄຍ ເປັນຕົວແທນໃນລະດັບສາກົນຫຼາຍທີ່ສຸດ ແລະ ມີອຳນາດຫຼາຍທີ່ສຸດໃນໂລກ ຢູເອັນນັ້ນມີສຳນັກງານໃຫຍ່ໃນດິນແດນລະຫວ່າງປະເທດໃນນະຄອນນິວຢອກ ໂດຍມີສຳນັກງານຫຼັກອື່ນໆ ໃນເຈນີວາ, ໄນໂຣບີ, ວຽນນາ ແລະ ເຮກ

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ສະຫະປະຊາຊາດ
ພາສານາວາເທິນ

**ພາສານາວາເທິນ** (ອອກສຽງໃນພາສານາວາເທິນ: [ˈnaːwatɬ], ໂດຍເນ້ນສຽງພະຍາງທີ່ໜຶ່ງ) ແມ່ນພາສາໜຶ່ງທີ່ຢູ່ໃນກຸ່ມພາສານາວາຂອງຕະກູນພາສາຢູໂທ-ແອສະເທັກ. ເວົ້າໂດຍປະມານ 1.5 ລ້ານຄົນ ອັນຜູ້ເປັນຄົນນາວາ ຜູ້ເວົ້າໂດຍຫຼາຍກິນຢູ່ໃນປະເທດແມັກຊິໂກຕອນກາງ. ພາສານາວາທັງໝົດແມ່ນພາສາທ້ອງຖິ່ນຂອງທະວີບອາເມລິກາກາງ.
ໝວດ:ພາສາ
ກວ່າງໂຈວ

ເມືອງກວ່າງໂຈວຕັ້ງຢູ່ປາກນ້ຳຈູງຈຽງ(ແມ່ນ້ຳໄຂ່ມຸກ), ມີເນື້ອທີ່ປະມານ 3.843,43 ກິໂລຕາແມັດ, ມີປະຊາກອນ 11,547 ລ້ານກ່ວາຄົນມີປະຫວັດສາດຍາວນານມາກ່ວາ 2.800 ປີເປັນເມືອງຈຸດເລີ່ມຂອງເສັ້ນທາງສາຍໃຫມທາງທະເລຕັ້ງແຕ່ອະດີດ ແລະ ຍັງເຄີຍເປັນເມືອງທ່າເສລີແຫ່ງທຳອິດແຫ່ງດຽວທີ່ເປີດຕ້ອນຮັບຊາວຕາເວັນຕົກທີ່ 
ເຂົ້າມາຕິດຕໍ່ຊື້-ຂາຍ.  ກວ່າງໂຈວແມ່ນຈະເປັນສູນກາງໃນການປະຕິຮູບເສດຖະກິດຍັງມີເບື້ອງຫລັງປະຫວັດສາດທີ່ຍາວນານມີສະຖານທີ່ສຳຄັນຕ່າງໆ. ປະຈຸ
ບັນກວ່າງໂຈວມີບົດບາດເປັນເມືອງໃນເຂດເສດຖະກິດການຄ້າທີ່ມີຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຫລາຍທີ່ສຸດໃນພາກໃຕ້ຂອງ ສປຈີນ ແລະ ຍັງໄດ້ຮັບສະຖານະເປັນ 
ຫນຶ່ງໃນ 3 ເມືອງທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດຂອງຈີນ, ທັງເປັນເມືອງທີ່ມີຜົນຜະລິດໂດຍລວມຫລາຍທີ່ສຸດດ້ວຍ. ນອກນັ້ນຍັງມີການຄົມມະນາຄົມຂົນສົ່ງທີ່ສະດວກ, ທັນສະ
ໄຫມ, ມີລະບົບລົດໄຟໃຕ້ດິນ,ຄວບຄຸມເມືອງຊັ້ນໃນທັງຫມົດລວມທັງດ້ານພູມອາກາດການດຳລົງຊີວິດຕະຫລອດຈົນຄວາມເປັນຢູ່ແມ່ນຄ້າຍກັບບ້ານເຮົາ, ນອກ
ຈາກນັ້ນຊາວເມືອງກວ່າງໂຈວຍັງມີສຳນຽງພາສາປາກເວົ້ານິ້ມນວນອ່ອນຫວານແອບແຝງໄປດ້ວຍຮອຍຍິ້ມຕ້ອນຮັບແຂກບ້ານແຂກເມືອງ ຜູ້ມາຢ້ຽມຢາມອັນເປັນ
ເອກະລັກສະເພາະຖິ່ນຂອງຄົນກວ່າງໂຈວເມືອງແຫ່ງສະເໜ່ດິນແດນມັງກອນທີ່ລືຊື່.

## ອ້າງອີງ
ພາສາແຟໂລ

**ພາສາແຟໂລ** (ພາສາແຟໂລ: føroyskt [ˈføːɹɪst]) ແມ່ນພາສາກຸ່ມສະແກນດິເນເວຍຕະວັນຕົກພາສາໜຶ່ງ. ມີຄວາມຄ້າຍຄືກັບພາສາໄອຊແລນ. ມີຜູ້ເວົ້າພາສາແຟໂລເປັນພາສາແມ່ທົ່ວໂລກປະມານ 80,000 ຄົນ, ແບ່ງເປັນຜູ້ເວົ້າໃນໝູ່ເກາະແຟໂລປະມານ 48,000 ຄົນ, ຜູ້ເວົ້າໃນປະເທດເດນມາກປະມານ 25,000 ຄົນ. ນອກຈາກນີ້ ຍັງມີຜູ້ເວົ້າພາສາແຟໂລກຸ່ມນ້ອຍໆ (ປະມານ 5,000 ຄົນ) ໃນປະເທດໄອຊແລນຄືກັນ.
ໝວດ:ພາສາ
ພາສາລັດເຊຍ

**ພາສາລັດເຊຍ** (ру́сский язы́к, rússkiy yazýk, ອອກສຽງ [ˈruskʲɪj jɪˈzɨk])ແມ່ນພາສາສະລາບພາສາໜຶ່ງ ອັນຢູ່ໃນຕະກູນພາສາອິນໂດ-ເອີລົບ ແລະ ແມ່ນໜຶ່ງໃນບັນດາພາສາສະລາບຕອນຕະເວັນອອກທີ່ຍັງຫຼົງເຫຼືອຢູ່. ຂໍ້ຄວາມໃນຮູບແບບຂຽນຂອງພາສາສະລາບຕອນຕະເວັນອອກບູຮານ ມີການຄົ້ນພົບຈາກຕັ້ງແຕ່ສະຕະວັດທີ່ 10. ພາສາລັດເຊຍເວົ້າກັນໂດຍຫຼາຍໃນປະເທດລັດເຊຍ, ປະເທດເບລາລູດ, ປະເທດຢູເຄນ, ປະເທດຄາຊັກສະຖານ, ແລະ ປະເທດຄີກີສະຖານ. ນອກຈາກນີ້ຍັງເວົ້າໃນປະເທດອື່ນໆ ທີ່ເຄີຍເປັນສະມາຊິກເກົ່າຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດອີກດ້ວຍ. ມີຜູ້ເວົ້າທົ່ວໂລກທັງໝົດປະມານ 143 ລ້ານຄົນ. 

## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ພາສາ
ພາສາເຮົາຊາ

**ພາສາເຮົາຊາ** (هَوُسَ, Yaren Hausa – "ພາສາຂອງ[ຄົນ]ເຮົາຊາ") ແມ່ນພາສາແຈດພາສາໜຶ່ງທີ່ມີຜູ້ເວົ້າຫຼາຍທີ່ສຸດໃນຕະກູນພາສານີ້. ເວົ້າເປັນພາສາແມ່ປະມານ 25 ລ້ານຄົນ ແລະ ເວົ້າເປັນທີ່ສອງປະມານ 18 ລ້ານຄົນ. ພາສາເຮົາຊາແມ່ນໜຶ່ງໃນພາສາຂອງທະວີບອາຟະລິກາທີ່ມີຜູ້ເວົ້າຫຼາຍທີ່ສຸດ ເຊິ່ງຕາມຫຼັງພາສາອາຫຼັບ, ພາສາຝະລັ່ງ, ພາສາອັງກິດ, ພາສາໂປຕຸເກດ, ແລະ ພາສາສະວາຮີລີ.
## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ພາສາ
ສະໜາມບິນຊຽງຂວາງ

ປັດຈຸບັນ ແຂວງຊຽງຂວາງມີສາຍການບິນ 1 ຖ້ຽວຕໍ່ວັນ

ໝວດ:ສະໜາມບິນໃນລາວ
ພາສາຄູເພໂຍ

**ພາສາຄູເພໂຍ** ແມ່ນພາສາຢູໂທ-ແອສະເທັກພາສາໜຶ່ງ ອັນບໍ່ມີຜູ້ເວົ້າແລ້ວ. ເມື່ອກ່ອນເຈົ້າຂອງພາສານີ້ແມ່ນຄົນຄູເພໂຍຈາກແຄລິຟໍເນຍຕອນໃຕ້ຂອງສະຫະລັດອະເມລິກາ ຜູ້ບັດດຽວນີ້ເວົ້າແຕ່ພາສາອັງກິດ. ໂຣສຊິນດາ ໂນລາສເກັສ ເປັນຜູ້ເວົ້າພາສານີ້ເປັນຄົນສຸດທ້າຍ.

ໝວດ:ພາສາ
ເມືອງຄຳເກີດ

**ເມືອງຄຳເກີດ** ເປັນເມືອງໜຶ່ງທີ່ກຳລັງມີການພັດທະນາໃນຫຼາຍດ້ານ ເຊິ່ງປະຊາຊົນໃນເມືອງຄຳເກີດປະກອບມີຫຼາຍຊົນເຜົ່າ                
ເມືອງຄຳເກີດ: ຫຼາຍຄົນຍອມຮັບວ່າ: ມີການພັດທະນາໄວທີ່ສຸດ ລະບົບການຄົມມະນາຄົມກໍ່ມີຄວາມສະດວກແລະວອງໄວ ອັນທີ່ເອີ້ນວ່າໂສມໜ້າໃໝ່ຂອງຊາວພູດອຍເມືອງຄຳເກີດຫຼັກຊາວ
ເຖິງແມ່ນ່ວາ: ການພັດທະນາຈະຂະຫຍາຍຕົວຫຼາຍປານໃດກໍ່ຕາມແຕ່ ຂ້ອຍເອງໄດ້ຮັບຟັງຈາກເພື່ອນຫຼາຍຄົນວ່າ:ລະບົບສະຫວັດດີການການເບິ່ງແຍງດານຊີວິດການເປັນຢູ່ຂອງພະນັກງານອັນເອີ້ນວ່າພະນັກງານຂອງ
ລັດມີລັກສະນະຊັກຊ້າ ໂດຍສະເພາະແມ່ນພະນັກງານຄູ ເງິນເດືອນທີ່ເອີ້ນວ່ານະໂຍບາຍຈາກລັດແມ່ນຊັກຊ້າທີ່ສຸດຈົນເປັນປະເພນີ. ຕາມແຜນງົບປະມານແມ່ນງວດ3ເດືອນ ແຕ່ການເບີກຈ່າຍແມ່ນ3ເດືອນຈ່າຍພຽງເດືອນດຽວມັນແມ່ນອີ່ຫຼີບໍ?ເຫຼືອນັ້ນໄປໄວ້ໃສ?  ເພື່ອນຂ້ອຍຄົນໜຶ່ງເປັນຄູສອນຢູ່ເຂດຫ່າງໄກສອກຫຼີກຫຼືເອີ້ນວ່າ:ເຂດທຸລະກັນດານ ເວລາມາສົ່ງຂໍ້ມູນຕ່າງໆ ລາວຕ້ອງໄດ້ຊື້ນ້ຳມັນຫຼາຍລິດໃສ່ລົດເວບຈີນອີ່ຮ້າງຂອງລາວ ບາງເທື່ຶອມາຮັບເງິນເດືອນໃຫ້ອ້າຍນ້ອງ ພໍມາເຖິງຫ້ອງການບາງຄັ້ງຫົວໜ້າການເງິນບອກວ່າ: ເງິນຢູ່ທະນາຄານໝົດທະນາຄານບໍ່ມີເງິນ. ຮ່າໆໆໆໆໆໆ  ຂ້ອຍຈັ່ງແມ່ນຢາກຫົວເປັນພາສາເຜົ່າເມີ້ຍຂອງແຂວງບໍລິຄຳໄຊໃຫ້ດັງໆຈັກບາດ. ໃຜເປັນການເງິນຈັ່ງແມ່ນຊ່າງຕົວະເດັກນ້ອຍເນາະ
ຫຼາຍຄົນເຮັດວຽກຫວັງຈະໄດ້ຮັບເງິນທຸກເດືອນ ແຕ່ສິ້ນເດືອນກໍ່ຄອງຈ້ອຍຈົນເດືອນໃຫມ່ເຂົ້າມາກໍ່ຈ້ອຍອີກ ບາງຄັ້ງເວລາສຸກເສີນ ພະນັກງານຄູຕ້ອງສົມມຸດວ່າໜ້າຕົນເອງ ເປັນກຳແພງເມືອງຫຼືໜ້າຕາບເຫຼັກໄປກູ້ຢືມເງິນຈາກປະຊາຊົນຖ້າບໍ່ດັ່ງນັ້ນກໍ່ຕ້ອງ
ຕາຍຊື່ໆກໍ່ເລີຍຊອກຫາວິທີເອົາໂຕເອງລອດໄວ້ກ່ອນ  ມີໃຜຮູ້ບໍວ່າເງິນດືອນຄູເມືອງຄຳເກີດຊັກຊ້າແມ່ນຍ້ອນຫຍັງກັນແທ້ ເຂົາບໍຄິດຢາກອາຍເມືອງທີ່ຫຼ້າຫຼັງກວ່າບໍ  ຖ້າເປັນແນວນີ້ຜູ້ບໍລິຫານຫ້ອງການຄວນ ພິຈາລະຈາຕົນເອງຄືນໃໝ່ສາເດີຂ້ອຍວ່າ...........
ພິ່ນອິ່ນ

**ພິ່ນອິ່ນ** (ພາສາຈີນ: **汉语拼音方案**; ພິ່ນອິ່ນ: Hànyǔ Pīnyīn Fāng'àn) ແມ່ນລະບົບໃນການຖ່າຍຖອດສຽງພາສາຈີນກາງ ຫຼື ພາສາຈີນສຳນຽມນະຄອນຫຼວງປັກກິ່ງ ດ້ວຍຕົວອັກສອນໂຣມັນ.

ຍົກຕົວຢ່າງ "北京" ອອກສຽງເປັນ "ເປີຍຈິ່ງ" ເຊິ່ງໝາຍຄວາມວ່າປັກກິ່ງໃນພາສາລາວ. ສຳລັບຄຳນີ້, ພິ່ນອິ່ນກໍເປັນ "Běijīng". ສ່ວນເຄື່ອງໝາຍທີ່ໃນຫົວ "e" ແລະ "i" ນັ້ນ, ແມ່ນເຄື່ອງໝາຍວັນນະຍຸກຂອງພາສາຈີນ.

ຄົນໄຕ້ຫວັນໃຊ້ທັງ **國語注音符號** (Guóyǔ Zhùyīn Fúhào) ແລະ **漢語拼音方案** (Hànyǔ Pīnyīn Fāng'àn) ເປັນລະບົບການຖອດສຽງຢ່າງເປັນທາງການ.

## ພະຍັນຊະນະ
## ສະຫຼະ
ພາສາຈີນມີ**ສະຫຼະດ່ຽວ** 7 ໂຕ ແລະ **ສະຫຼະຜະສົມ** 29 ໂຕ

### ສະຫຼະດ່ຽວ
### ສະຫຼະຜະສົມ
## ວັນນະຍຸດ
ພາສາຈີນມີຕົວວັນນະຍຸດ 4 ຮູບ

## ອ້າງອິງ
ເໝ້ນ

**ເໝ້ນ** (ອັງກິດ: Porcupine, ອັນດັບຍ່ອຍ: Hystricomorpha) ແມ່ນອັນດັບຍ່ອຍຂອງສັດລ້ຽງລູກດ້ວຍນ້ຳນົມ ໃນອັນດັບສັດແຂ້ວແທະ (Rodentia). ໃຊ້ຊື່ວິທະຍາສາດວ່າ Hystricomorpha. 

ໂດຍຄຳວ່າ Hystricomorpha ນັ້ນມາຈາກພາສາລາແຕັງ ຄຳວ່າ hystrix ໝາຍເຖິງ "ເໝ້ນ" ແລະພາສາເກັກຄຳວ່າ morphē ໝາຍເຖິງ "ຮູບຮ່າງ". 

ໂດຍສັດທີ່ຮູ້ຈັກກັນເປັນຢ່າງດີຂອງອັນດັບຍ່ອຍນີ້ແມ່ນ ເໝ້ນ ອັນເປັນສັດລ້ຽງລູກດ້ວຍນ້ຳນົມສ່ຳກາງຄ່ອນຂ້າງໄປທາງໃຫຍ່ ທີ່ມີຈຸດເດ່ນ ແມ່ນ ຂົນເທິງໂຕທີ່ເປັນໜາມແຫຼມ ໃຊ້ສຳລັບປ້ອງກັນໂຕ. ກະຈາຍພັນໄປໃນແຫຼ່ງຮ້ອນແລະແຫຼ່ງອົບອຸ່ນທົ່ວທັງໂລກ ຄື ທະວີບອາຊີ, ອາຟະລິກ, ອະເມລິກາເໜືອແລະອະເມລິກາໃຕ້ ອັນແບ່ງອອກໄດ້ຕື່ມເປັນ 2 ວົງ.

ເໝ້ນ ເປັນສັດທີ່ມີຄວາມເຊື່ອວ່າສະບັດຂົນເຂົ້າໃສ່ສັດຕູໄດ້ ແຕ່ຄວາມແທ້ແລ້ວບໍ່ໄດ້ເປັນເຊ່ນນັ້ນ. ເມື່ອເໝ້ນພໍ້ສັດຕູຈະຟ້າວຫັນຫຼັງໃຫ້ ແລ້ວແລ່ນໜີໄປພ້ອມທັງສັ່ນຂົນໃຫ້ເກີດສຽງດັງກາວໆ ເປັນການເຕືອນ ບໍ່ໃຫ້ຜູ້ເຮັດຮ້າຍເຂົ້າໃກ້. ແຕ່ຄັນຫາກສັດຕູຍັງແລ່ນໄລ່ຢູ່ ເໝ້ນຈະຟ້າວເຊົາທັນທີ ພ້ອມທັງພອງຂົນໃຫ້ຕັ້ງຊັນ ແລະແລ່ນຖອຍຫຼັງເຂົ້າຫາ. ສັດຕູທີ່ແລ່ນຕາມບໍ່ສາມາດຈະຢຸດໄດ້ທັນຈັ່ງຖືກຂົນເໝ້ນສຽບ. ຂົນເໝ້ນຈະຫຼົ່ນຈາກຕົວເມ່ນໄດ້ງ່າຍຫຼາຍ. ມັກຈະຕິດໄປກັບສັດທີ່ເຂົ້າມາເຮັດຮ້າຍທຸກເມື່ອແລະອາດເຮັດໃຫ້ສັດຕູຕາຍໄດ້. ໃນຍາມແຕ່ກ່ອນ ຜູ້ລ່າເນື້ອທີ່ເຂົ້າໄປລ່າສັດມັກຈະເອົາໝາໄປນຳເພື່ອຊ່ວຍດົມກິ່ນແລະຄົ້ນຫາສັດປ່າ ຄັນພໍ້ເຫັນ ເໝ້ນມັນຈະແລ່ນໄລ່ທັນທີ ເມື່ອເໝ້ນເຊົາແລ່ນ ໝາຈະແລ່ນຕຳເໝ້ນທັນທີຈັ່ງມັກໄດ້ຮັບບາດເຈັບແລະມີຂົນເໝ້ນຕິດຕາມຕົວ. ເມື່ອເຈ້າຂອງໝາພໍ້ເຂົ້າຈຶ່ງຄຶດວ່າເໝ້ນສະບັດຂົນເຂົ້າໃສ່ ເຮັດໃຫ້ມີຄວາມເຊື່ອຜິດໆ ສືບຕາມກັນມາ.

ໝເ້ນ
ສິດທິເດັກ

thumb|ຄວາມສະເໝີພາບຂອງເດັກນ້ອຍ

**ສິດທິເດັກ** ແມ່ນສິດທິທີ່ເດັກທຸກຄົນຄວນໄດ້ຮັບເພື່ອຮັບປະກັນວ່າພວກເຂົາຈະໄດ້ຮັບການປົກປ້ອງ ການດູແລ ແລະຄວາມສຸກສະບາຍຂອງພວກເຂົາ ຕາມຂໍ້ກຳນົດໃນອະນຸສັນຍາສິດທິເດັກໂລກ (Convention on the Rights of the Child - CRC) ຂອງສະຫະປະຊາຊາດ (UN)

## ມີຫຼາຍສິດທິສຳຄັນທີ່ເດັກຄວນໄດ້ຮັບດັ່ງນີ້: 
### 1. ສິດທິໃນຊີວິດ 
ທຸກເດັກຄວນມີສິດໃນການດຳລົງຊີວິດ ແລະໄດ້ຮັບການດູແລເພື່ອໃຫ້ດຳລົງຊີວິດດ້ວຍຄວາມປອດໄພ.

### 2. ສິດທິໃນການສຶກສາ 
ທຸກເດັກຄວນໄດ້ຮັບການສຶກສາຂັ້ນພື້ນຖານເພື່ອຊ່ວຍເສີມສ້າງຄວາມຮູ້ ທັກສະ ແລະອະນາຄົດຂອງພວກເຂົາ.

### 3. ສິດທິໃນຄວາມສະຫງົບ ແລະຄວາມສຸກສະບາຍ 
ເດັກຄວນໄດ້ຮັບຄວາມປອດໄພຈາກຄວາມຮຸນແຮງ ການຂົ່ມເຫັງ ຫຼືສິ່ງທີ່ສ້າງຄວາມເສຍຫາຍຕໍ່ຄວາມສຸກສະບາຍຂອງພວກເຂົາ.

### 4. ສິດທິໃນການໃຊ້ຄວາມຄິດເຫັນ ແລະການເຫັນດ້ວຍຕົນເອງ 
ເດັກມີສິດທີ່ຈະເປັນຄົນຂຶ້ນຢູ່ຂຶ້ນກັບຄວາມຄິດເຫັນ ແລະຄວາມຕ້ອງການຂອງພວກເຂົາ ດ້ວຍການໃຫ້ສຽງສິດໃນຄວາມສຳຄັນເທົ່າກັນ.

### 5. ສິດທິໃນການປົກປ້ອງ 
ເດັກຄວນໄດ້ຮັບການຄຸ້ມຄອງຈາກສິ່ງທີ່ອາດສ້າງອັນຕະລາຍ ຫຼືສົ່ງຜົນເສຍຫາຍຕໍ່ພວກເຂົາ ຊື່ນ: ການຖືກຂົ່ມເຫັງ ການຖືກໃຊ້ຄວາມຮຸນແຮງ ຫຼືການຖືກໃຊ້ເປັນເຄື່ອງມື.

ສິດທິເດັກເປັນສິ່ງສຳຄັນທີ່ສັງຄົມຄວນໃຫ້ຄວາມໃສ່ໃຈ ເພື່ອສ້າງສັງຄົມທີ່ຍຸດທຳ ແລະເຮັດໃຫ້ເດັກແຕ່ລະຄົນສາມາດເດີນທາງໄປສູ່ອະນາຄົດໄດ້ຢ່າງປອດໄພ ແລະມີສິດເທົ່າທຽມກັນ.
ໄທບີຣຽສ

**ຈັກກະພັດໄທບີຣຽສ**  (16 ພາຈິກ ກ.ຄ.ສ. 42 – 16 ມີນາ ຄ.ສ. 37) ເປັນ ຈັກກະພັດຂອງອານາຈັກໂຣມັນ  ລະຫວ່າງ ຄ.ສ. 14 ເຖິງ ຄ.ສ. 37.
ລາຍຊື່ໜ່ວຍນັບເວລາ

ວິນາທີ

ນາທີ = 60 ວິນາທີ

ຊົ່ວໂມງ = 60 ນາທີ

ວັນ = 24 ຊົ່ວໂມງ

ເດືອນ = 29-31 ວັນ

ປີ = 365 1/4 ວັນ

ທົດສະວັດ = 10 ປີ

ສັດຕະວັດ = 100 ປີ

ສະຫັດສະວັດ = 10000 ປີ

ໝວດ:ໜ່ວຍນັບເວລາ
1000 ປີ (ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ)

1000 ປີ (ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ), ຫມາຍຄວາມວ່າ:
*1000 ປີ (ຄຳພະຍາກອນ)
*1000 ປີ (ໜ່ວຍນັບເວລາ)

ໝວດ:ໜ້າແກ້ຄວາມກຳກວມ
ເຂົ້າຈີ່ສາລີ

**ເຂົ້າຈີ່ສາລີ** ຫຼື **ຄອນເບຣດ** (ອັງກິດ: cornbread) ແມ່ນຊື່ທີ່ເອີ້ນເຂົ້າຈີ່ອັນເຮັດມາຈາກແປ້ງສາລີ ເຊິ່ງເປັນຂອງກິນມາຈາກສະຫະລັດອະເມລິກາຕອນໃຕ້.

ຂົ້າຈີ່ສາລີ
ອາລູມິນຽມ

**ອາລູມີນຽມ** ແມ່ນທາດໂລຫະຊະນິດໜຶ່ງ, ສັນຍາລັກດ້ວຍ **Al** ແລະ ມີມວນສານອາໂຕມເທົ່າກັບ 13.
ໂຫວດ

ເປັນເຄື່ອງມືດົນຕີທີ່ຖືກປະດິດຂຶ້ນທີ່ແຂວງຮ້ອຍເອັດປະເທດໄທ ການນໍາໃຊ້ດົນຕີ ໝໍລຳ

ວ
ໝວດ:ເພງລາວ
ເຂື່ອນສາມຜາ

**ເຂື່ອນສາມຜາ** ຫຼື **ເຂື່ອນສ່ານເຊຍ** (ພາສາຈີນຕົວເຕັມ: 長江三峽大壩，ພາສາຈີນຕົວຫຍໍ້：长江三峡大坝 )ເປັນເຂື່ອນອະເນກປະສົງທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນໂລກ ຂອງປະເທດຈີນ.
ມ້າລາຍ

**ມ້າລາຍ** () ແມ່ນສັດລ້ຽງລູກດ້ວຍນ້ຳນົມກີບຄີກທີ່ຈັດຢູ່ໃນສະກຸນມ້າ.

## ບ່ອນກິນຢູ່ 
ພົບທົ່ວໄປໃນທະວີບອາຟະລີກແຖບທີ່ຮາບໂລ່ງທາງຕອນໃຕ້ຂອງທະເລຊາຍຊາຮາລ້າ.

## ການເປັນຢູ່ແລະການສືບເຊື້ອສາຍ 
ມັກກິນຢູ່ຢູ່ຕາມທີ່ຮາບໂລ່ງເປັນຫຍ້າ. ມັກຢູ່ຮວມກັນເປັນຝູງ. ຝູງໜຶ່ງມີຫຼາຍຮ້ອຍໂຕຈົນເຖິງເປັນພັນກໍມີ ໂດຍຈະເລັມຫຍ້າຫາກິນນຳກັບສັດອື່ນໃນທົ່ງກວ້າງ ເຊັ່ນ ນົກຈອກເທດ ກວາງຄໍຍາວ ແອນຕີໂລບ ແລະສັດກີບອື່ນໆ. ມ້າລາຍມັກຈະມີນົກກິນແມງຈັບເກາະຢູ່ເທິງຫຼັງ ເພື່ອຊ່ອຍລະວັງອັນຕະລາຍແລະກິນໝູ່ແມງທີ່ມາກໍ່ກວນ ແລະມີນົກຈອກເທດແລະກວາງຄໍຍາວຄອຍຊ່ອຍເປັນປ້ອມຍາມຄອຍເຕືອນໄພແລະລະວັງໄພໃຫ້ ຍ້ອນວ່າມ້າລາຍສາຍຕາບໍ່ດີປານໃດ. ແຕ່ຢ່າງໃດກໍດີ ດັງແລະຫູໄວຫຼາຍ ແຂ້ວກໍຄົມ.

ມ້າລາຍເລີ່ມປະສົມພັນໄດ້ເມື່ອມີອາຍຸປະມານ 2 ປີ ຖືພາປະມານ 345-390 ວັນ ອອກລູກເທື່ອລະ 1 ໂຕ. ລູກມ້າລາຍເກີດໃໝ່ໆ ຈະມີຂົນປຸກປຸຍແລະມີແຖບສີນ້ຳຕານສະຫຼັບຂາວ ມີອາຍຸຢືນປະມານ 25-30 ປີ.

## ອ້າງອີງ 
* Churcher, C.S. 1993. Mammalian Species No. 453. American Society of Mammalogists.
* Estes, R. (1991). The Behavior Guide to African Mammals, Including Hoofed Mammals, Carnivores, Primates. Los Angeles, The University of California Press.
* McClintock, Dorcas. "A Natural History Of Zebras" September 1976. Scribner's, New York. ISBN 0-684-14621-5

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ 
* Zebra file at Encyclopedia Encarta 
* PBS Nature: Horse Tigers (Zebras) 
* Plains Zebra - Equus Burchelli
* HowStuffWorks article on Zebras
* Out of Africa info on Zebras 
* Molecular Mechanism for Stripes in Zebras  - and explains the different number of stripes for each type of Zebra.

ໝວດ:ສັດກີບຄີກ
ໝວດ:ມ້າລາຍ
ໂຮງຮຽນອະຍຸດທະຍາວິທະຍາໄລ

**ໂຮງຮຽນອະຍຸດທະຍາວິທະຍາໄລ** ແມ່ນໂຮງຮຽນປະຈຳຈັງຫວັດພະນະຄອນສີອະຍຸທະຍາ ເປີດທຳການສອນຕັ້ງແຕ່ ຄ.ສ. 1905 ປັດຈຸບັນໂຮງຮຽນອະຍຸດທະຍາວິທະຍາໄລເປີດສອນທັງມັດທະຍົມສຶກສາຕອນຕົ້ນແລະຕອນປາຍ ເຊິ່ງໃນປັດຈຸບັນເປັນການຈັດການສຶກສາແບບສະຫະສຶກສາເພື່ອໃຫ້ສອດຄ້ອງກັບຊີວິດຄວາມເປັນຢູ່ຂອງສັງຄົມປັດຈຸບັນຕາມນະໂຍບາຍຂອງກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມໂຄງການໂຮງຮຽນມາດຕະຖານສາກົນ (World-Class Standard School) ໃນປະເທດໄທ ໂດຍມຸ່ງເນັ້ນໃຫ້ນັກຮຽນມີສັກກະຍະພາບເປັນພົນລະໂລກ ເປັນເລີດທາງວິຊາການສື່ສານສອງພາສາ ລ້ຳໜ້າທາງຄວາມຄິດ ຜະລິດງານຢ່າງສ້າງສັນ ຮ່ວມກັນຮັບຜິດຊອບຕໍ່ສັງຄົມໂລກ ປັດຈຸບັນສັງກັດສຳນັກງານເຂດພື້ນທີ່ການສຶກສາມັດຖະຍົມສຶກສາ ເຂດ 3 (ນົນທະບຸລີ-ພະນະຄອນສີອະຍຸທະຍາ)

## ປະຫວັດ 
### ສະຖາປະນາໂຮງຮຽນຕົວຢ່າງປະຈຳມົນທົນກຸງເກົ່າ 
**ຄ.ສ. 1905-ຄ.ສ. 1941**  
ໃນແຜ່ນດິນ ພະບາດສົມເດັດພະປໍຣະມິນມະຫາຈຸລາລົງກອນ ພະຈຸລະຈອມເກົ້າເຈົ້າຢູ່ຫົວ (ລາຊະການທີ່ 5) ຊົງພະກະລຸນາໂປດເກົ້າໃຫ້ປະກາດພະບໍລົມລາຊະໂອງການຈັດຕັ້ງໂຮງຮຽນຫຼວງຂຶ້ນຕາມມົນທົນຕ່າງໆ ໂດຍທົ່ວກັນ ຍຶດແບບຢ່າງຂອງໂຮງຮຽນສວນກຸຫຼາບວິທະຍາໄລໂຮງຮຽນຫຼວງແຫ່ງທຳອິດຂອງປະເທດໄທ (ຈັດເມື່ອປີ ຄ.ສ. 1882) ດ້ວຍສາຍພະເນດອັນຍາວໄກໃນພະອົງທີ່ມີພະກະລຸນາໂປດເກົ້າໃຫ້ຈັດຕັ້ງໂຮງຮຽນຫຼວງຂຶ້ນນີ້ເພາະພະອົງມີພະລາຊະປະນິທານອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ດັງປາກົດໃນພະລາຊະຫັດຖະເລຂາ ຄວາມຕອນໜຶ່ງວ່າ

 (ພະບໍລົມລາຊະໂອງການຈັດຕັ້ງໂຮງຮຽນຫຼວງຕາມມົນທົນປະກາດເມື່ອປີ ຄ.ສ. 1898)

ອະຍຸດທະຍາ
ໝວດ:ຈັງຫວັດພະນະຄອນສີອະຍຸທະຍາ
ຄວາມກຽດຊັງ

:**ຄວາມກຽດຊັງ** ເປັນອາລົມໜຶ່ງຂອງມະນຸດທີ່ສະແດງເຖິງຄວາມບໍ່ມັກ ຫຼື ປະຕິກິລິຍາທີ່ສະແດງຄວາມບໍ່ເຫັນດີນຳ ກັບຄົນອື່ນ ບາງເທື່ອພົບຄວາມກຽດຊັງເປັນອາການທີ່ເກີດຈາກການດູຖູກຕົນເອງຫຼາຍກວ່າຈາກການຖືກຂົ່ມເຫັງກັ່ນແກ້ງ
:ຄວາມກຽດຊັງ ກົງຂ້າມກັບຄວາມຮັກ ສາມາດຫຼຸດອາກາດກຽດຊັງໄດ້ດ້ວຍການຫຼີກລ້ຽງຈາກສິ່ງທີ່ກຽດຊັງ ແຕ່ຫາກບໍ່ສາມາດຫຼີກລ້ຽງສິ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ເຮົາກຽດຊັງໄດ້ກໍ່ຄວນຫຼັບຕາ ລະນຶກເຖິງສິ່ງທີ່ດີງາມ ແລະ ເຮັດໃຫ້ເຮົາມີຄວາມສຸກທີ່ສຳຄັນເຮົາຄວນລະງັບອາລົມກຽດຊັງໃຫ້ຢູ່ ເພາະບາງຄັ້ງອາລົມກຽດຊັງກໍ່ນຳພາເຮົາໄປສູ້ຄວາມຮຸນແຮງໄດ້ບາງຄັ້ງຄວາມກຽດຊັງສາມາດແກ້ໄດ້ດ້ວຍການໃຫ້ອາໄພ
:ໃນທາງຈິດຕະວິທະຍາ, ຊິກມຸນ ຟຣອຍ ນິຍາມຄວາມກຽດຊັງວ່າເປັນຄວາມພະຍາຍາມທຳຮ້າຍຕົ້ນກຳເນີດແຫ່ງຄວາມບໍ່ມີຄວາມສຸກ
:
ຈັງຫວັດພູເກັດ

ຈັງຫວັດພູເກັດມີສະຖານທີ່ທ່ອງທ່ຽວີທ່ຫນ້າສົນໃຈຫລາຍບ່ອນ ແລະ ຜູ້ຄົນທີ່ມີຫລາຍສາດສະຫນາອາໃສຢູ່ຮ່ວມກັນຢ່າງສະຫງົບສຸກ.
ລວມທັງເລື່ອງທາຍາດພະນາງມະສູຫລີ ຫຼື ພະນາງເລືອດຂາວ ທາຍາດຜູ້ນີ້ມີຊື່ວ່າ ນາງ ສິຣິນທຣາ ຢາຢີ

ໝວດ:ຈັງຫວັດໃນປະເທດໄທ
ຄົນຕ່າງດ້າວ

**ຄົນຕ່າງດ້າວ** ແມ່ນຄົນທີ່ມີສັນຊາດອື່ນແຕ່ເຂົ້າມາຕັ້ງຖີ່ນຖານຢູ່ໃນ ສປປ ລາວແບບຍາວນານ ພ້ອມທັງມີບັດຕ່າງດ້າວໃນຊ້ວງທີ່ເຂົາອາໃສຢູ່ໃນ ສປປລາວນັ້ນ ລັດຖະບານຂອງພວກເຂົາຍັງຮັບຮູ້ຢ່າງເປັນທາງການ.
ໂຮງຮຽນ

[thumbnail|right|[ຫ້ອງຮຽນໃນປະເທດອິສລັງ]]
**ໂຮງຮຽນ** ແມ່ນບ່ອນສຳລັບເຝິກສອນນັກຮຽນພາຍໃຕ້ການເບິ່ງແຍງຂອງຄູບາອາຈານ. ຫຼາຍປະເທດຊາດມີລະບົບການສຶກສາຢ່າງເປັນທາງການ. ສ່ວນຫຼາຍເປັນການສຶກສາຢ່າງບັງຄັບ. ໃນລະບົບການຮ່ົຳຮຽນນີ້ ແມ່ນນັກຮຽນຈະກາຍໂຮງຮຽນຕາມຊັ້ນຕາມລຳດັບ. ຊື່ຂອງບັນດາໂຮງຮຽນແນວນີ້ອາດແຕກຕ່າງກັນໄປຕາມພາສາແລະປະເທດ ແຕ່ໂດຍຫຼັກຈະມີໂຮງຮຽນປະຖົມເພື່ອເດັກນ້ອຍ ແລະໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສຳລັບເດັກໃຫຍ່ຜູ້ໄດ້ເລົ່າຮຽນລະດັບປະຖົມມາແລ້ວ.

ໝວດ:ໂຮງຮຽນ
ທ່າເຮືອແຫຼມສະບັງ

**ທ່າເຮືອແຫຼມສະບັງ** (ໄທ: ท่าเรือแหลมฉบัง) ແມ່ນທ່າເຮືອນ້ຳເລິກຫຼັກໃນການຂົນສົ່ງສິນຄ້າລະຫວ່າງປະເທດຂອງລາຊະອານາຈັກໄທ ກໍ່ຕັ້ງຢູ່ໃນເຂດເທສະບານນະຄອນແຫຼມສະບັງ ອຳເພີສີລາຊາ ແລະ ອຳເພີບາງລະມຸງ ຈັງຫວັດຊົນບຸລີຂອງປະເທດໄທ. ຕັ້ງຢູ່ພາຍໃຕ້ການເບິ່ງແຍງຂອງການທ່າເຮືອແຫ່ງເມືອງໄທໃນເລື່ອງການບໍລິຫານພັດທະນາທ່າເຮືອໂດຍລວມ ແລະມີເອກກະຊົນຮັບຜິດຮັບຊອບໃນເລື່ອງດ້ານການປະຕິບັດ. 

ໝວດ:ທ່າເຮືອ
ເຈ້ຍ

thumbnail|right|ເຈ້ຍ
**ເຈ້ຍ** ແມ່ນສິ່ງຂອງວັດຖຸອັນສ້າງຂຶ້ນມາເພື່ອການຈົດບັນທຶກ. ມີຄວາມເປັນມາດົນນານ. ເຊື່ອຖືກັນວ່າມີການໝູນໃຊ້ເຈ້ຍເທື່ອທຳອິດ ໂດຍຜູ້ຄົນເອຢິບແລະຜູ້ຄົນຈີນຕັ້ງແຕ່ບູຮານ. ແຕ່ຢ່າງໃດກໍດີ ເຈ້ຍໃນຍາມແຕ່ກີ້ແຕ່ກ່ອນ ແມ່ນສ້າງຂຶ້ນເພື່ອການຈົດບັນທຶກຢ່າງດຽວເທົ່ານີ້ ແຕ່ບັດດຽວນີ້ ເຈ້ຍບໍ່ໄດ້ມີປະໂຫຍດພຽງແຕ່ໃນການຈົດບັນທຶກຂໍ້ຄວາມເທົ່ານັ້ນ ເຈ້ຍຍັງມີການໝູນໃຊ້ຜົນປະໂຫຍດອື່ນໆ ໄດ້ອີກຕື່ມຫຼາຍຫຼວງ ແມ່ນ ເຈ້ຍອະນາໄມ
ເຈ້ຍເຊັດມື ເຈ້ຍຫໍ່ຂອງຂວັນ ເປັນຕົ້ນ.

ໝວດ:ວັດຖຸ
ເກີບ

thumbnail|right|ຮູບແຕ້ມເກີບ
**ເກີບ** ແມ່ນເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມທີ່ຜູ້ຄົນເອົາມາໃຊ້ກັບຕີນ ເພື່ອຄຸ້ນກັນອັນຕະລາຍອັນເກີດຈາກການສຳຜັດພື້ນຜິວຕ່າງໆ ຫຼືການເຈັດປວດຕີນຈາກການຍ່າງຫຼືການແລ່ນ. ເກີບມີຫຼາຍແບບຢ່າງຕາມແຕ່ວັດຖຸແລະປະໂຫຍດການໃຊ້ການ.​ ບັດດຽວນີ້ ເກີບຖືເປັນເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມອັນມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍຕາມສະໄໝນິຍົມ. 

ໝວດ:ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ
ໂດລາເອມອນ

**ໂດລາເອມອນ** (ຍີ່ປຸ່ນ: ドラえもん)  ແມ່ນກາຕູນຍີ່ປຸ່ນອັນແຕ່ງໂດຍ ຟຸຈິໂກະ F. ຟຸຈິໂອະ ຜູ້ເປັນນັກຂຽນຈາກປະເທດຍີ່ປຸ່ນ. ແມ່ນເລື່ອງລາວຂອງໂຣບົດແມວຫູດ້ວນ ຊື່ ໂດລາເອມອນ. ໄດ້ບອກກ່າວໄວ້ວ່າໂດລາເອມອນເກີດວັນທີ 3 ກັນຍາ ຄ.ສ. 2112. ມາແຕ່ອະນາຄົດເພື່ອກັບຄືນມາຊ່ອຍເຫຼືອໂນບິຕະ ຜູ້ເປັນເດັກຜູ້ຊາຍຜູ້ຂີ້ກຽດຂີ້ຄ້ານດ້ວຍເຄື່ອງວິເສດປະເສີດຊັ້ນເລີດຈາກອະນາຄົດ. ປຶ້ມໂດລາເອມອນລິເລີ່ມຕີພິມເທື່ອທຳອິດໃນປະເທດຍີ່ປຸ່ນເມື່ອເດືອນມັງກອນ ປິ 1970 ໂດຍສຳນັກພິມໂຊງະກຸກັງ ໂດຍມີຈຳນວນທັງໝົດ 1,344 ຕອນ. ຕໍ່ມາໃນວັນທີ 11 ມິຖຸນາ 1997 ໂດລາເອມອນໄດ້ຮັບລາງວັນ Tezuka Osamu Cultural Prize ເທື່ອທຳອິດໃນສາຂາກາຕູນດີເດັ່ນ ແຖມຍັງໄດ້ຮັບເລືອກຈາກວາລະສານໄທມ໌ອາຊີ ຜູ້ໃຫ້ເປັນໜຶ່ງໃນວີລະບຸລຸດຂອງທະວີບອາຊີ ຈາກປະເທດຍີ່ປູ່ນອີກຕື່ມ. ຈາກນັ້ນໃນວັນທີ 19 ມີນາ 2008 ໂດລາເອມອນໄດ້ຮັບເລືອກໃຫ້ເປັນທູດສັນຖະວະໄມຕີເພື່ອການປະຊາສຳພັນວັດທະນະທຳຂອງປະເທດຍີ່ປຸ່ນ. ນອກຈາກນີ້ ບໍລິສັດບັນໄດ ຜູ້ຜະລິດແລະຄ້າຂາຍສິນຄ້າກາຕູນອັນມີຊື່ສຽງຂອງຍີ່ປຸ່ນ ຍັງໄດ້ຜະລິດໂຣບົດໂດລາເອມອນຂອງແທ້ຈິງຂຶ້ນມາໃນຊື່ວ່າ "My ໂດລາເອມອນ" ໂດຍອອກວາງຂາຍເທື່ອທຳອິດໃນວັນທີ 3 ກັນຍາ 2009.

## ເນື້ອເລື່ອງ
ເນື້ອເລື່ອງສ່ວນຫຼາຍຈະກ່ຽວກັບບັນຫາຂອງໂນບິຕະເດັກຊາຍຊັ້ນ ປ.4 ຜູ້ມັກຖືກບັນດາເພື່ອນໝູ່ຂົ່ມເຫັງຄະເນັງຮ້າຍ ໂດຍຫຼາຍເທື່ອຫຼາຍທີກໍເປັນຜູ້ທີ່ມັກຫາເລື່ອງໃສ່ໂຕເອງ ບໍ່ຄ່ອຍມັກເຮັດວຽກບ້ານ ຫຼືອ່ານປຶ້ມ ແລະມັກໄປໂຮງຮຽນສວາຍເນື່ອງໆ. ໂນບິຕະມີໝູ່ທີ່ເປັນໂຕລະຄອນສຳຄັນຍິ່ງໃນເລື່ອງລາວແມ່ນໂດລາເອມອນ. ໂນບິຕະເຮັດຫຍັງອັນໃດບໍ່ຄ່ອຍເປັນ ຈັ່ງຕ້ອງເພີ່ງພາອາໄສໂດລາເອມອນເກືອບໃນທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງ. ໂດລາເອມອນນັ້ນເປັນໂຣບົດແມວມາຈາກໂລກອະນາຄົດຜູ້ເຝົ້າຄອຍເບິ່ງແຍງຊ່ອຍເຫຼືອໂນບິຕະຕະຫຼອດເວລາດ້ວຍເຄື່ອງວິເສດຈາກເມືອງອະນາຄົດ. 

ໂຕລະຄອນຫຼັກອື່ນໆ ຈະມີນິໄສໃຈຄໍແຕກຕ່າງກັນໄປ. ໝໍຍັກ ຫຼື ບັກຍັກ ຜູ້ເປັນເດັກຊາຍທີ່ເບິ່ງເປັນນັກເລງ ແທ້ຈິງເປັນຄົນອາລົມອ່ອນໂຍນແລະຮັກແພງການຂັບຮ້ອງເພງ. ຊຶເນະໂອະຜູ້ມີຖານະຮັ່ງມີສີສຸກກວ່າໝູ່ໃນກຸ່ມ ມີນິໄສມັກອວດອົ່ງທະນົງຕົວ ເປັນສ່ຽວຂອງບັກຍັກຜູ້ເຝົ້າຄອຍລັງແກໂນບິຕະຢູ່ຕະຫຼອດເວລາ. ເດຄິສຸງິ ເປັນເດັກຊາຍຜູ້ຮ່ຳຮຽນເກັ່ງກາດ ນິໄສໃຈຄໍດີງາມ ຮັກຄວາມຖືກຕ້ອງປອງດອງ ມີນ້ຳໃຈກວ້າງຂວາງ ແຕ່ບໍ່ຄ່ອຍມີບົດບາດປານໃດ. ຊິຊຶກະຜູ້ເປັນຜູ້ຍິງຜູ້ດຽວໃນກຸ່ມເປັນເດັກເລົ່າຮຽນດີເດັ່ນແລະມັກຊ່ອຍເຫຼືອຜູ້ອື່ນ ເປັນເດັກສາວທີ່ໂນບິຕະຫຼົງຮັກ ໃນໂລກອະນາຄົດກໍໄດ້ມາເປັນເຈົ້າສາວຂອງໂນບິຕະນຳ. ໄຈໂກະຜູ້ເປັນນ້ອງສາວຂອງບັກຍັກບໍ່ຄ່ອຍມີບົດບາດປານໃດ. ໂຕລະຄອນສຳຄັນນອກຈາກນີ້ກໍມີໂດລາມີ ຜູ້ເປັນໂຣບົດແມວທີ່ມີຖົງມິຕິທີ່ 4 ແລະເຄື່ອງວິເສດ ຄືກັນກັບໂດລາເອມອນຜູ້ເປັນອ້າຍ. ແລະຍາພໍ່ຍາແມ່ຂອງໂນບິຕະ ເຊິ່ງແມ່ເບິ່ງຈະມີບົດບາດໃນເລື່ອງລາວຫຼາຍກວ່າພໍ່ 

ແມ້ນວ່າໂນບິຕະ, ຍັກ, ຊຶເນໂອະ, ແລະຜູ້ອື່ນຈະເບິ່ງຄືມີບັນຫາກັນຫຼາຍເທື່ອຫຼາຍທີແຕ່ເລິກແລ້ວກໍຮັກແພງແລະຊ່ອຍເຫຼືອກັນດີ ອັນຈະເຫັນແຈ້ງໄດ້ຈາກຕອນຄາວພິເສດຕ່າງໆ ທີ່ເດັກໆ ກຸ່ມນີ້ຈຳຕ້ອງອອກໄປຜະຈົນໄພ ແມ່ນ ບາງເທື່ອອອກໄປນອກໂລກ, ໃຕ້ນ້ຳໃຕ້ທະເລ ຫຼືບໍ່ກໍຍຸກໄດໂນເສົາ.

## ໂຕລະຄອນ 
ໃນກາຕູນເລື່ອງໂດລາເອມອນ ແມ່ນເລື່ອງລາວຂອງກຝູງໝູ່ໃນໃນເດັກນ້ອຍ 4 ຄົນ ແລະມີໂຣບົດແມວຈາກອະນາຄົດເປັນໂຕລະຄອນຫຼັກດັ່ງນີ້

* ໂດລາເອມອນ
* ໂນບິຕະ (ໂນບິ ໂນບິຕະ)
* ຊິຊຶກະ (ມິນາໂມໂຕະ ຊິຊຶກະ)
* ຊຶເນະໂອະ (ໂຮເນຄາວະ ຊຶເນະໂອະ)
* ໄຈແອັນ (ໂກດະ ທາເຄຊິ)
* ໂດລາມີ

## ເບິ່ງຕື່ມ 
* ຍອດນັກສືບຈິ໋ວໂຄນັນ
* ຍອດນັກສືບຈິ໋ວໂຄນັນ ເດີ ມູຟວີ່

ໝວດ:ກາຕູນຢີ່ປຸ່ນ