ມຸມໄບ

ມຸມໄບ ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກກັນໃນຊື່ໜຶ່ງອີກ ບາມເບ; (ເປັນຊື່ທາງການຂອງມັນຈົນເຖິງປີ 1995) ເປັນເມືອງຫລວງຂອງ **ລັດ Maharashtra ມຸມໄບເປັນນະຄອນຫລວງທາງການເງິນ ແລະ ເປັນເມືອງທີ່ໜາແໜ້ນທີ່ສຸດ ເຊິ່ງມີປະຊາກອນປະມານ 12.5 ລ້ານກວ່າຄົນ (1.25 crore) **ມຸມໄບ **ເປັນສູນກາງຂອງ ເຂດມະຫານະຄອນມຸມໄບ, ເປັນເຂດ ມະຫານະຄອນ ທີ່ໜາແໜ້ນທີ່ສຸດໃນໂລກທີ່ມີປະຊາກອນເກີນ 23 ລ້ານ (2.3 crore)** **Mumbai ຕັ້ງຢູ່ຕາມຝັ່ງ Konkan ບົນຊາຍຝັ່ງຕາເວັນຕົກຂອງອິນເດຍ ແລະ ມີ ທ່າເຮືອທຳມະຊາດ ໃນປີ 2008, ມຸມໄບ ຖືກຕັ້ງຊື່ເປັນນະຄອນ alpha ຂອງໂລກ Mumbai ມີຈຳນວນເສດຖີພັນລ້ານສູງສຸດຂອງອາຊີ**

## ປະຫວັດສາດ 
alt=A white Buddhist stupa.|left|thumb|ຖ້ໍາ Kanheri ມີຮູບປັ້ນແລະຮູບແຕ້ມຂອງພຸດທະສາສະ ໜາ ຕັ້ງແຕ່ສະຕະວັດທີ 1 CE ເຖິງສະຕະວັດທີ 10 CE.
ມຸມໄບ ຖືກສ້າງຂຶ້ນໃນບ່ອນທີ່ເຄີຍເປັນຫມູ່ເກາະຂອງ ເຈັດເກາະ: Isle of Bombay, Parel, Mazagaon, Mahim, Colaba, Worli, ແລະ ເກາະໂອລດ໌ວູເມນ(ຍັງເອີ້ນວ່າ *Little Colaba*) ມັນ​ບໍ່​ໄດ້​ເປັນ​ທີ່​ຮູ້​ຈັກ​ຢ່າງ​ແທ້​ຈິງວ່າເມື່ອໃດເກາະ​ດອນ​ເຫຼົ່າ​ນີ້​ໄດ້ມີຄົນມາຢູ່ເປັນ​ຄັ້ງ​ທໍາ​ອິດ​. ຕະກອນ Pleistocene ທີ່ພົບເຫັນຢູ່ຕາມເຂດຊາຍຝັ່ງທະເລອ້ອມຮອບ Kandivali ໃນເຂດເຫນືອຂອງ Mumbai ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າຫມູ່ເກາະໄດ້ມີຄົນຢູ່ອາໄສຕັ້ງແຕ່ ຍຸກຫີນອາຊີໃຕ້ .  ບາງ​ທີ​ໃນ​ຕອນ​ຕົ້ນ​ຂອງ ​ຍຸກ​ສາ​ມັນ ​, ຫຼື​ອາດ​ຈະ​ກ່ອນ​ຫນ້າ​ນັ້ນ​, ພວກ​ມັນໄດ້​ມາ​ຖືກ​ຄອບ​ຄອງ​ໂດຍ​ຊຸມ​ຊົນ​ການ​ຫາ​ປາ Koli​ 

ໃນສະຕະວັດທີ 3 ກ່ອນ ຄ.ສ., ໝູ່ເກາະດັ່ງກ່າວໄດ້ປະກອບເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງ ອານາຈັກ Maurya, ໃນຊ່ວງການຂະຫຍາຍອອກໄປທາງທິດໃຕ້, ປົກຄອງໂດຍຈັກກະພັດທີ່ຖືສາສະໜາພຸດ Ashoka ແຫ່ງ Magadha  ຖ​້​ໍາ Kanheri ໃນ Borivali ໄດ້​ຖືກຂຸດ  ​ຈາກ​ກ້ອນ​ຫີນ basalt ໃນ​ສັດ​ຕະ​ວັດ​ທີ​ຫນຶ່ງ​ ຄສ.  ໃນ​ເວ​ລາ​ນັ້ນ​ນະ​ຄອນ​ໄດ້​ຖືກ​ຮູ້​ຈັກ​ເປັນ *Heptanesia* (​ເຣັກ​ບູ​ຮານ ​: ກຸ່ມ​ຂອງ​ເຈັດ​ຫມູ່​ເກາະ​) ກັບ Ptolemy ນັກ​ພູມ​ສາດ​ເກຼັກ​ໃນ ຄສ 150. ຖ້ໍາ Mahakali ໃນ Andheri ຖືກຕັດອອກລະຫວ່າງສະຕະວັດທີ 1 ກ່ອນ ຄສ ແລະສະຕະວັດທີ 6 ຄສ.  

ລະຫວ່າງສະຕະວັດທີ 2 BCE ແລະສະຕະວັດທີ 9 CE, ຫມູ່ເກາະໄດ້ຢູ່ພາຍໃຕ້ການຄວບຄຸມຂອງລາຊະວົງ ຊົນເຜົ່າພື້ນເມືອງ ຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ: Satavahanas, Satraps ຕາເວັນຕົກ, Abhira, Vakataka, Kalachuris, Konkan Mauryas, Chalukyas ແລະ Rashtrakutas,   ກ່ອນຈະຖືກປົກຄອງໂດຍ Shilaharas ຈາກປີ 810-1260 ສິ່ງປຸກສ້າງທີ່ເກົ່າແກ່ທີ່ສຸດໃນເມືອງທີ່ສ້າງຂຶ້ນໃນໄລຍະນີ້ແມ່ນ ຖ້ໍາ Jogeshwari (ລະຫວ່າງ 520 ແລະ 525),  ຖ້ໍາຊ້າງ (ໃນລະຫວ່າງສະຕະວັດທີຫົກຫາເຈັດ),  ວັດ Walkeshwar (ສະຕະວັດທີ 10),   ແລະ Banganga Tank (ສະຕະວັດທີ 12)  

## ນິລຸກຕິສາດ 
ຊື່ *ມຸມໄບ* (Marathi :  ) ມາຈາກ *Mumbā* ຫຼື *Mahā-Ambā* - ຊື່ຂອງ ເທພີ patron (Kula Devata ) Mumbadevi ຂອງຊຸມຊົນພື້ນເມືອງ Koli  - ແລະມາຈາກ ''ā'ī'', ຫມາຍຄວາມວ່າ "ແມ່" ໃນ ພາສາ Marathi, ເຊິ່ງເປັນພາສາແມ່ຂອງຄົນ Koli ແລະພາສາທາງການຂອງ Maharashtra.   ອີງ​ຕາມ​ການ​ບັນທຶກຈໍາ​ນວນ​ຫນຶ່ງ​, ຊຸມ​ຊົນ Koli​, ເຊິ່ງມີຖິ່ນກຳເນີດຈາກ Katiawar ແລະ Central Gujarat, ເຊື່ອ​ກັນ​ວ່າ​ໄດ້​ນໍາ​ສະ​ເຫນີເທບພະເຈົ້າ Mumba ຂອງ​ເຂົາ​ເຈົ້າ​ຈາກ Katiawar (Gujarat)​, ບ່ອນ​ທີ່​ການບູຊາ​ຂອງ​ນາງ​ສືບ​ຕໍ່​ໃນ​ທຸກ​ມື້​ນີ້​.   ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນໆ ບໍ່ເຫັນດີວ່າ ຊື່ ຂອງ Mumbai ໄດ້ ມາຈາກ ເທພີ Mumba  ແມ່ນເມືອງທີ່ມີປະຊາກອນຫຼາຍທີ່ສຸດຂອງປະເທດ ແລະນະຄອນຫຼວງທາງດ້ານການເງິນແລະການຄ້າ, ສ້າງ 6.16% ຂອງ GDP ທັງຫມົດ.    ມັນສ້າງ 19.8% ຂອງ GDP ໃນ Maharashtra (34.4% ຖ້າລວມເອົາ ເມືອງ Thane ເຂົ້ານຳ).  ມັນເປັນສູນກາງເສດຖະກິດຂອງອິນເດຍ: ນັບແຕ່ປີ 2006, Mumbai ໄດ້ປະກອບສ່ວນ 10% ຂອງການຈ້າງງານໃນໂຮງງານລະດັບປະເທດ, 25% ຂອງຜົນຜະລິດອຸດສາຫະກໍາ, 33% ການເກັບ ພາສີລາຍໄດ້, 60% ຂອງການເກັບພາສີອາກອນ, 20% ການເກັບພາສີອາກອນ ສູນກາງ, 40% ຂອງ ການຄ້າຕ່າງປະເທດ, ແລະ  ₹ 40 ຕື້ສຳລັບ ພາສີວິສາຫະກິດ .  ຄຽງຄູ່ກັບສ່ວນທີ່ເຫຼືອຂອງອິນເດຍ, Mumbai ໄດ້ເປັນເຫັນເຖິງການຂະຫຍາຍຕົວທາງດ້ານເສດຖະກິດນັບຕັ້ງແຕ່ ການເປີດເສລີນັບແຕປີ 1991, ການຂະຫຍາຍຕົວທາງດ້ານການເງິນໃນກາງປີເກົ້າສິບ, ແລະ ເຕັກໂນໂລຢີຂໍ້ມູນຂ່າວສານ, ການສົ່ງອອກ, ການບໍລິການ, ແລະ ຂະຫຍາຍຕົວດ້ານເອົ້າຊອດຊິ້ງ ໃນຊຸມປີ 2000. 

ການຄາດຄະເນຂອງເສດຖະກິດປີ 2017-18 ແຫ່ງ ພາກພື້ນ Mumbai Metropolitan ຈາກ $368 ຕື້ ຫາ 400 &nbsp;ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ (PPP & metro GDP ), ເຮັດໃຫ້ມັນເປັນ ເຂດມະຫານະຄອນ ທີ່ມີຜະລິດຕະພາບຫຼາຍທີ່ສຸດ ຫຼືເປັນອັນດັບສອງຂອງອິນເດຍ.   ບັນດາກຸ່ມບໍລິສັດຂ້າມອຸດສາຫະກຳຂອງອິນເດຍ (ລວມທັງ Larsen &amp;amp; Toubro, State Bank of India (SBI), Life Insurance Corporation of India (LIC), Tata Group, Godrej ແລະ Reliance ),  ແລະຫ້າບໍລິສັດຂອງ Fortune Global 500 ແມ່ນຕັ້ງຢູ່ໃນ Mumbai. ແລະ ໄດ້ຮັບການອຳນວຍຄວາມສະດວກເນື່ອງຈາກມີ Reserve Bank of India (RBI), ຕະຫຼາດຫຼັກຊັບ Bombay (BSE), ຕະຫຼາດຫຼັກຊັບແຫ່ງຊາດອິນເດຍ (NSE), ແລະຜູ້ຄວບຄຸມດ້ານການເງິນເຊັ່ນ: ຄະນະກໍາມະການຫຼັກຊັບແລະຕະຫຼາດຫຼັກຊັບອິນເດຍ (SEBI).