open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ປະເທດຊູຣິນາມ

**ຊູຣິນາມ** (, , *ຊືຣີນາເມິ*) ມີຊື່ທາງການວ່າ **ສາທາລະນະລັດຊູຣິນາມ** () ແມ່ນປະເທດທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນທະວີບອາເມລິກາໃຕ້ຕອນເໜືອ ລະຫວ່າງກຸຍຢານຝະລັ່ງທາງທິດຕາເວັນອອກກັບກຸຍຢານທາງທິດຕາເວັນຕົກ ຈົດບະເຣຊິນທາງທິດໃຕ້ ແລະຈົດມະຫາສະໝຸດອັດລັງຕິກທາງທິດເໜືອ. ພື້ນທີ່ທາງໃຕ້ສຸດຂອງປະເທດພວມເປັນກໍລະນີພິພາດນຳກຸຍຢານແລະກຸຍຢານຝະລັ່ງ.

## ອ້າງອີງ
ມາຣິລິນ ມອນໂຣ

**ມາຣິລິນ ມອນໂຣ** () ຫຼືສະກົດ **ມາລິລິນ ມອນໂລ** ເດີມມີຊື່ວ່າ **ນໍມາ ຈີນ ມໍເທນສັນ** (1 ມິຖຸນາ ຄ.ສ. 1926 – 5 ສິງຫາ ຄ.ສ. 1962) ເປັນອະດີດນັກສະແດງ ນັກຮ້ອງ ນາງແບບຊື່ດັງຊາວອາເມລິກັນ.

## ປະຫວັດ 
ຄຳວ່າ "ມາຣິລິນ" ມາຈາກຊື່ຂອງດາລາລະຄອນເພງຕອນຊ່ວງປີ 1920 ແມ່ນ ມາຣິລິນ ມິນເລີ ສ່ວນ "ມອນໂຣ" ມາຈາກນາມສະກຸນເດີມຂອງແມ່ຕູ້ ແລະ ຈີນ ນໍແມນ ແມ່ນຊື່ທີ່ມາຣິລິນ ໃຊ້ຕອນທີ່ເປັນນາງແບບ.

ມາຣິລິນມີແມ່ທີ່ເປັນໂລກທາງປະສາດແລະບໍ່ຮູ້ວ່າພໍ່ແມ່ນໃຜຢ່າງແນ່ນອນ ອັນເປັນເຫດທີ່ເຮັດໃຫ້ຕ້ອງໃຊ້ຊີວິດໃນຊ່ວງໄວເດັກໃນສະຖານລ້ຽງເດັກກຳພອຍຕ່າງ ໆ. ເມື່ອຕອນອາຍຸ 12 ປີ ມາຣິລິນຄົ້ນພົບວ່າຕົວເອງມີແຮງດຶງດູດທາງເພດຢ່າງແຮງເປັນຄັ້ງທຳອິດ. ເມື່ອຄັ້ງທີ່ມາຣິລິນສວມສະເວດເຕີພ້ອມກັບທາລິບສະຕິກເປັນຄັ້ງທຳອິດໄປໂຮງຮຽນ ມາຣິລິນເລົ່າວ່າເມື່ອຍ່າງເຂົ້າໄປໃນໂຮງຮຽນ ນັກຮຽນຊາຍກໍພາກັນເບິ່ງມາຣິລິນດ້ວຍຄວາມມັກ. ລາງຄົນກໍຜິວປາກແລະລາງຄົນກໍເຂົ້າມາລົມນຳ ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ນັກຮຽນຍິງພາກັນເບິ່ງມາຣິລິນດ້ວຍຄວາມອິດສາ. ເມື່ອອາຍຸ 16 ປີ ຈິ່ງເລີ່ມມີອາຊີບເປັນນາງແບບ. 

ຕໍ່ມາ ມາຣິລິນກໍເລີ່ມສະແດງຮູບເງົາຕ່າງ ໆ. ໃນເລື່ອງ Gentleman Prefer Blondes (1953) ມາຣິລິນໄດ້ຄ່າຕັວສັບດາລະ 500 ໂດລາ. ໃນຂະນະທີ່ ເຈນ ຣັດເຊນ ຜູ້ເປັນດາລານຳອີກຄົນໄດ້ 200,000 ໂດລາສຳລັບຮູບເງົາ 1 ເລື່ອງ ແຕ່ຮູບເງົາເລື່ອງນີ້ກໍເຮັດໃຫ້ມາຣິລີນກາຍເປັນດາລາດັງໄປໃນທັນທີ. ສາກໃນເລື່ອງດຽວກັນນີ້ ກໍແມ່ນສາກທີ່ມາຣິລິນຮ້ອງເພງ Diamonds Are A Girls's Bestfriend ເຊິ່ງແມ່ນເພງທີ່ມາດອນນາກໍເອົາໄປເຮັດລຽນແບບໃນມິວສິກວິດີໂອເພງ Material Girl ຄືກັນ. ຮູບເງົາເລື່ອງ The Seven Year Itch (1955) ມີສາກທີ່ເປັນອະມະຕະຂອງມາຣິລິນ ໂດຍມີລົມພັດແຮງຈົນກະໂປງເປີດຂຶ້ນມາ. ແຕ່ຢ່າງໃດກໍຕາມ ສາກນີ້ກໍເຮັດໃຫ້ມາຣິລິນຮ້າງຢ່າກັບຜົວ (ໂຈ ດິແມກຈິໂອ ນັກເບສະບານຊື່ດັງ).
## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ນາງແບບອາເມລິກັນ
ໝວດ:ນັກແສດງອາເມລິກັນ
ໝວດ:ນັກຮ້ອງອາເມລິກັນ
ປະເທດກົວເຕມາລາ

**ກົວເຕມາລາ** (ຫຼື ສະກົດ **ກວາເຕມາລາ**; ) ມີຊື່ຢ່າງເປັນທາງການວ່າ **ສາທາລະນະລັດກົວເຕມາລາ** () ແມ່ນປະເທດໃນພາກພື້ນອາເມລິກາກາງ ຕັ້ງຢູ່ທາງຕອນໃຕ້ຂອງທະວີບອາເມລິກາເໜືອ ມີຊາຍຝັ່ງຕິດກັບທັງມະຫາສະໝຸດປາຊີຟິກແລະທະເລກາຣາອິບ ພົມແດນດ້ານຕາເວັນຕົກຈົດເມັກຊິກ ຕາເວັນອອກສຽງເໜືອຈົດເບລິດ ແລະຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ຈົດຮົງດູຣັດແລະຊານວາດໍ.

## ປະຊາກອນສາດ 
ປະເທດກົວເຕມາລາມີປະຊາກອນທັງໝົດປະມານ 14,647,083 (ປີ ຄ.ສ. 2014) ເຊິ່ງແມ່ນປະເທດທີ່ມີປະຊາກອນຫຼາຍເປັນອັນດັບທີ 70 ຂອງໂລກ.

### ເຊື້ອຊາດ 
ປະເທດກົວເຕມາລາມີປະຊາກອນທີ່ມີເຊື້ອຊາດຫຼາກຫຼາຍ ມີຜູ້ທີ່ມີເຊື້ອສາຍເມສະຕີໂຊ (ລູກຊອດຊາວແອສະປາຍແລະຊາວພື້ນເມືອງ) ແລະຜູ້ທີ່ມີເຊື້ອສາຍເອີລົບ ປະມານ 59.4% ສ່ວນທີ່ເຫຼືອແມ່ນຊາວພື້ນເມືອງອື່ນ ໆ (ປີ ຄ.ສ. 2001).

### ພາສາ 
ພາສາລັດຊະການຂອງປະເທດແມ່ນພາສາແອສະປາໂຍນ

### ສາສະໜາ 
ຊາວກົວເຕມາລານັບຖືສອງສາສະໜາຫຼັກ ໆ ໄດ້ແກ່ ສາສະໜາຄະລິດ ແລະ ສາສະໜາທ້ອງຖີ່ນຂອງຊາວມາຢາຕ່າງ ໆ ໂດຍສາສະໜາຄະລິດແບ່ງອອກເປັນສອງນິກາຍ ແມ່ນ ໂຣມັງກາໂຕລິກ ແລະ ປະໂຣແຕສະຕັງ.

## ອ້າງອີງ
ປະເທດມານຕາ

**ປະເທດມໍຕາ** ( *ມາລຕ໌*) ມີຊື່ທາງການວ່າ **ສາທາລະນະລັດມໍຕາ** (ມານ: Repubblika ta' Malta) ແມ່ນປະເທດທີ່ເປັນເກາະຂະໜາດນ້ອຍສອງເກາະໃນທະເລເມດີແຕກລາເນ ແຕ່ມີປະຊາກອນໜາແໜ້ນ (1,262 ຄົນ ຕໍ່ຕາລາງກິໂລແມັດ) ມີປະຊາກອນທັງໝົດ 412,655 ຄົນ (ຄ.ສ. 2014). ນະຄອນຫຼວງຊື່ເມືອງວານເລັດ. ບ່ອນຕັ້ງຢູ່ທາງຕອນໃຕ້ຂອງເອີລົບ ຖັດລົງມາຈາກຕອນໃຕ້ຂອງປະເທດອີຕາລີ. ປະເທດມານນັບເປັນປະເທດທີ່ມີປະຫວັດສາດອັນຍາວດົນແຫ່ງນຶ່ງໃນເອີລົບ. ມີຜູ້ມາຄອບຄອງແລະຍາດກັນປົກຄອງຫຼາຍເທື່ອຫຼາຍທີ.

## ອ້າງອີງ
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ໝວດ:
ໝວດ:ປະເທດ
ໝວດ:ເອີລົບ
ເນີຍ

**ເນີຍ** ຫຼື **ເບີ** (, ) ແມ່ນຜະລິຕະພັນທີ່ເຮັດມາຈາກໄຂມັນຂອງນົມ.
## ອ້າງອີງ 

ໝວດ:ໄຂມັນປະກອບອາຫານ
ໝວດ:ຜະລິຕະພັນນົມ
ລັດທິທຶນນິຍົມ

ທີ່ໃຊ້ປຽບເໝືອນສັນຍາລັກທຶນນິຍົມ]]
**ລັດທິທຶນນິຍົມ** () ແມ່ນປະເພດກົນໄກຂອງເສດຖະກິດ ທີ່ເນັ້ນໜັກເຖິງການເປັນເຈົ້າຂອງຊັບສິນ ແລະ ວິທີການຜະລິດ **ແບບສ່ວນບຸກຄົນ ຫຼື ເອກະຊົນ** ໂດຍມີຈຸດປະສົງຫຼັກເພື່ອສະແຫວງຫາຜົນກໍາໄລ. ການເຄື່ອນໄຫວຂອງເງິນທຶນແມ່ນມີຫຼັກການພື້ນຖານໃດຫນຶ່ງຂອງສັງຄົມ, ເປັນລະບົບທີ່ສາມາດຜະລິດກໍາໄລຫຼືມູນຄ່າສ່ວນເກີນໄດ້

ລັດທິທຶນນິຍົມ ເປັນລະບົບເສດຖະກິດ, ສັງຄົມ, ແລະ ການເມືອງ ທີ່ໄດ້ກາຍມາເປັນຮູບແບບທີ່ເດັ່ນໃນທົ່ວໂລກນັບຕັ້ງແຕ່ສະຕະວັດທີ XVIII ເປັນຕົ້ນມາ ເຊິ່ງໄດ້ຖືກກຳນົດໂດຍການເປັນເຈົ້າຂອງຊັບສິນແບບສ່ວນບຸກຄົນ ແລະ ການດໍາເນີນງານເພື່ອຜົນກຳໄລເຊິ່ງລັດທິທຶນນິຍົມນີ້ໄດ້ສ້າງຄວາມຮັ່ງມີ ແລະ ຄວາມກ້າວໜ້າທາງເຕັກໂນໂລຊີທີ່ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ, ແຕ່ກໍຍັງເປັນຫົວຂໍ້ຂອງການໂຕ້ຖຽງກັນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງກ່ຽວກັບຜົນກະທົບຕໍ່ຄວາມສະເໝີພາບ ແລະ ສະຫວັດດີການສັງຄົມ.

ລະດັບການແຂ່ງຂັນ, ບົດບາດຂອງການແຊກແຊງ ແລະ ການຈັດການ, ແລະ ຂອບເຂດຂອງທຸລະກິດທີ່ເປັນເຈົ້າຂອງໂດຍລັດແຕກຕ່າງກັນໄປຕາມຮູບແບບທຶນນິຍົມທີ່ແຕກຕ່າງກັນ. ນັກເສດຖະສາດ, ນັກເສດຖະສາດການເມືອງ, ແລະ ນັກປະຫວັດສາດໄດ້ຮັບຮອງເອົາວິທີການວິເຄາະທີ່ແຕກຕ່າງກັນກ່ຽວກັບທຶນນິຍົມ ແລະ ຮັບຮູ້ຫຼາຍຮູບແບບຂອງທຶນນິຍົມໃນການປະຕິບັດ. ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ລວມມີທຶນນິຍົມຕະຫຼາດເສລີ, ທຶນນິຍົມສະຫວັດດີການ, ແລະ ທຶນນິຍົມຂອງລັດ, ເຊິ່ງແຕ່ລະອັນເນັ້ນໜັກເຖິງລະດັບການເພິ່ງພາອາໄສຕະຫຼາດທີ່ແຕກຕ່າງກັນ, ທຸລະກິດທີ່ເປັນເຈົ້າຂອງໂດຍລັດ, ແລະ ການເຊື່ອມໂຍງນະໂຍບາຍທາງສັງຄົມ. ລະດັບຄວາມເປັນເອກະລາດຂອງຕະຫຼາດສ່ວນບຸກຄົນ, ເຊັ່ນດຽວກັນກັບຂອບເຂດຂອງສິດທິໃນຊັບສິນສ່ວນຕົວ, ແມ່ນເລື່ອງຂອງການເມືອງ ແລະ ນະໂຍບາຍ. ຫຼາຍລັດນຳໃຊ້ສິ່ງທີ່ເອີ້ນວ່າເສດຖະກິດທຶນນິຍົມປະສົມ, ຊຶ່ງໝາຍເຖິງການປະສົມປະສານຂອງອົງປະກອບທີ່ມີການວາງແຜນຈາກສູນກາງ ແລະ ຂັບເຄື່ອນໂດຍຕະຫຼາດ.

## ອ້າງອິງ 
ໝວດ:ເສດຖະສາດ
ສະໂມສອນບານເຕະ ອາເຊນອນ

ສະໂມສອນບານເຕະ ອາເຊນອນ (ອັງກິດ: Arsenal Football Club) ເປັນສະໂມສອນທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນ ໂຮໂລເວ ໃນກຸງລອນດອນ ປະເທດອັງກິດ ເຊິງປັດຈຸບັນແມ່ນແຂ່ງຂັນໃນ ພຣີເມຍລີກອັງກິດ, ອາເຊນອນເປັນສະໂມສອນບານເຕະທີ່ປະສົບຜົນສຳເລັດສູງສຸດແຫ່ງໜຶ່ງໃນອັງກິດ ເຄີຍຄວ້າແຊັມ ດິວິຊັນ 1 ມາແລ້ວ 13 ຄັ້ງ ແລະ ເອັຟເອຄັບ 11 ສະໄໝ.

## ລາຍຊື່ນັກເຕະປະຈຸບັນຂອງ ອາເຊນອນ 
ໝວດ:ສະໂມສອນພຣີເມຍລີກ
ໝວດ:ສະໂມສອນບານເຕະໃນອັງກິດ
ສະໂມສອນບານເຕະ ອາແອສ ໂຣມ່າ

**ສະໂມສອນບານເຕະ ອາແອສໂຣມ່າ** (ອິຕາລີ: Associazione Sportiva Roma) ຫຼືເອີ້ນສັ້ນໆວ່າ **ອາແອສ ໂຣມ່າ** ຫຼື **ໂຣມ່າ** ຕັ້ງຢູ່ໃນກຸງໂຣມ ປະເທດ ອິຕາລີ.
ສະໜາມ ໂອລິມປິໂກ Olimpico
ຊື່ຫຼິ້ນ i Giallorossi (The Yellow-Reds), La Maggica (The Magic One), i Lupi (The Wolves)
ຜູ້ຈັດການທີມ ຣູດີ ກ໊າກຊຽຍ Rudi García ສັນຊາດຝຣັ່ງ

ລາຍຊື່ນັກເຕະປະຈຸບັນຂອງ ອາແອສ ໂຣມ່າ
ສະໂມສອນບານເຕະ ເຊວຊີ

ສະໂມສອນບານເຕະ ເຊວຊີ (ອັງກິດ: Chelsea Football Club, Chelsea FC) ເປັນສະໂມສອນບານເຕະຂອງອັງກິດ ກໍ່ຕັ້ງຂຶ້ນເມື່ອ ປີ 1905 ເຄີຍໄດ້ແຊັມລີສູງສຸດມາແລ້ວ 4 ຄັ້ງ ເປັນແຊັມ 

ເອັຟເອຄັບ 9 ຄັ້ງ, ແຊມລີກຄັບ 8 ຄັ້ງ, ຢູຟ່າຄັບ 10 ຄັ້ງ ແລະ ຢູຟ່າແຊັມປຽນລີກ 1 ຄັ້ງ ເປັນເຈົ້າຂອງສະໜາມ ສະແຕມເຝີດ ບຣິດ ຮອງຮັບທີ່ນັ່ງຜູ້ຊົມໄດ້ 41,837 ຄົນ ຕັ້ງຢູ່ ຟູແລ່ມ ກຸງລອນດອນ 

ປະເທດອັງກິດ.

ລາຍຊື່ນັກເຕະປະຈຸບັນຂອງ ເຊວຊີ

ໝວດ:ສະໂມສອນເຕະບານ
ໝວດ:ສະໂມສອນພຣີເມຍລີກ
ໝວດ:ສະໂມສອນບານເຕະໃນອັງກິດ
ເອລ ຊາໂວ ເດລ ໂອໂຊ

thumbnail 
thumbnail 
***El Chavo del 8*** ("ເດັກຊາຍຈາກຫ້ອງເລກທີ 8" ໃນແອສະປາໂຍນ) ເປັນຊຸດໂທລະທັດທີ່ສ້າງຂຶ້ນໂດຍ ຊາວເມັກຊິໂກ ແລະນໍາສະແດງໂດຍ ***Roberto Gomez Bolaños***, ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບຜົນສໍາເລັດຫຼາຍໃນອາເມລິກາລາຕິນ, ສະເປນ, ອິຕາລີ, ຣັດເຊຍ, ແລະແມ້ແຕ່ມາກັບຍີ່ປຸ່ນແລະປະເທດຈີນ. ເກົາຫລີ ໄດ້ມີການປ່ອຍອອກມາເມື່ອ 20 ເດືອນມິຖຸນາ, 1971.

ໝວດ:ລາຍການໂທລະພາບເມັກຊິໂກ
ຮູດີສ

ຮູດີສ ຫຼື ຮູຕີ (Houthis) ແມ່ນສະມາຊິກຂອງກຸ່ມຕໍ່ຕ້ານ ຫລືເອີ້ນອີກຊື່ໜຶ່ງວ່າ ອານຊາຣ ອາລາ
(ໜ່ວຍກອງໂຈນຂອງພະເຈົ້າ) ພວກທີ່ໄດ້ເກາະຕິດກັບສາຂາຂອງ ເຊຍ ອິສລາມ ຮູ້ກັນດີຄື ໄຊດີສມ໌.
ໄຊດີສມ໌ມີຈຳນວນຄົນໜຶ່ງໃນສາມຂອງພົນລະເມືອງແລະປົກຄອງທາງພາກເໜືອຂອງເຢເມັນພາຍໃຕ້ລະບອບທີ່ຮູ້ກັນວ່າ (imamate)  ເປັນເວລາເກືອບພັນປີ ຈົນຮອດປີ 1962.
ຮູທີດສໄດ້ຊື່ນີ້ມາຈາກ ຮູນເຊນ ບາດຣ ອາລ ດິນ ອາລ ຮູທິ (Hussein Badr al-Din al-Houthi)
ລາວໄດ້ເປັນຜູ້ນຳໃນການລຸກຮືຂື້ນຄັ້ງທຳອິດໃນປີ 2004, 
ໃນຄວາມພະຍາຍາມເພື່ອໄຊຊະນະການປົກຄອງຕົນເອງທີ່ດີກວ່າເກົ່າ ສຳລັບເຂດດິນສຳຄັນສຸດໃນແຂວງ ຊາດາ ຂອງ ພວກເຂົາ ແລະຍັງປົກປອ້ງສາສະໜາ ໄຊດີແລະຮີດຄອງວັດທະນະທຳຈາກທີ່ເຂົ້າໃຈວ່າລ່ວງລ້ຳໂດຍພວກ ສາດສະໜາອິດສະລາມ ຊູນນິ .

ຫລັງຈາກ ຮູທິຖືກສັງຫານໂດຍທະຫານ ເຢເມັນ ໃນທ້າຍປີ 2004 ຄອບຄົວຂອງລາວ
ໄດ້ຮັບຜິດຊອບແລະໄດ້ນຳພາ ຫ້າ ໜ່ວຍກະບົດຕໍ່ຕ້ານ; ກອ່ນສັນຍາການຢຸດຍິງຖືກລົງລາຍເຊັນກັບລັດຖະບານ ໃນ ປີ 2010.
Lao Airlines Flight 301

**ສາຍການບິນລາວ ຖ້ຽວບິນ 301** ເປັນຖ້ຽວບິນພາຍໃນເດີນທາງຈາກ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ໄປສູ່ປາຍທາງເມືອງ ປາກເຊ, ແຂວງ ຈຳປາສັກ, ປະເທດລາວ. ໃນວັນທີ 16 ຕຸລາ 2013, ເຮືອບິນ ATR 72–600 ທີ່ກຳລັງທຳການບິນຢູ່ໄດ້ເກີດອຸປະຕິເຫດຕົກລົງ ແມ່ນ້ຳຂອງ ໃກ້ກັບເມືອງ ປາກເຊ, ເຮັດໃຫ້ຄົນ 49 ຄົນທີ່ຢູ່ໃນເຮືອບິນເສຍຊີວິດ. ອຸປະຕິເຫດດັ່ງກ່າວເປັນເທື່ອທຳອິດທີ່ເກີດຂຶ້ນກັບເຮືອບິນ ATR 72–600, ທີ່ມີີຜູ່ເສຍຊີວິດຫຼາຍທີ່ສຸດທີ່ເກີດຂຶ້ນກັບຊາວລາວ ແລະເປັນອຸປະຕິເຫດທີ່ເກີດຂຶ້ນກັບເຮືອບິນ ATR 72 ຮ້າຍແຮງເປັນອັນດັບ 3 ຮອງຈາກ Aero Caribbean Flight 883 ແລະ American Eagle Flight 4184 ເຊິ່ງພາກຊີວິດຄົນໄປ 68 ຄົນ. ນອກຈາກນັ້ນ, ອຸປະຕິເຫດຄັ້ງດັ່ງກ່າວຍັງເປັນອຸປະຕິເຫດຄັ້ງຮ້າຍແຮງທຳອິດສຳລັບສາຍການບິນລາວນັບຕັ້ງແຕ່ປີ 2000 ເປັນຕົ້ນມາ. ລາຍງານການສືບສວນລະບຸວ່າອຸປະຕິເຫດຄັ້ງນີ້ອາດເປັນຜົນມາຈາກຄວາມຜິດພາດຂອງນັກບິນ.

## ເຮືອບິນ
ເຮືອບິນທີ່ເກີດອຸປະຕິເຫດແມ່ນ ATR 72-600, ລົງທະບຽນ RDPL-34233, ໝາຍເລກຊີຣຽວ 1071, ມີຊົ່ວໂມງບິນ 758 ຊົ່ວໂມງ. ຖືກຈັດສົ່ງໃຫ້ກັບ ສາຍການບິນລາວ ໃນວັນທີ 29 ມີນາ 2013.

## ອຸປະຕິເຫດ
ເຮືອບິນລຳດັ່ງກ່າວແມ່ນກຳລັງບິນເສັ້ນທາງການບິນພາຍໃນຈາກ ສະໜາມບິນສາກົນວັດໄຕ, ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ໄປສູ່ ສະໜາມບິນສາກົນວັດໄຕ, ເມືອງ ປາກເຊ, ແຂວງ ຈຳປາສັກ, ປະເທດລາວ. ຖ້ຽວບິນດັ່ງກ່າວໄດ້ອອກຈາກນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນເວລາ 14:45 ຕາມເວລາທ້ອງຖິ່ນ (07:45 UTC) ແລະຕົກລົງສູ່ ແມ່ນ້ຳຂອງ ເວລາ 15:55 (08:55 UTC) ໃນຂະນະທີ່ເຂົ້າສູ່ປາກເຊເປັນເທື່ອທີສອງດ້ວຍໄລຍະຫ່າງພຽງ 6 ກິໂລແມັດຈາກສະໜາມບິນ. ເຮືອບິນໄດ້ມີການບິນວົນເທື່ອນຶ່ງແລ້ວເນື່ອງຈາກສະພາບອາກາດທີ່ບໍ່ດີ ແລະພະຍາຍາມບິນຕາມເສັ້ນທາງລົມອີກເທື່ອນຶ່ງກ່ອນທີ່ຈະຕົກລົງແມ່ນ້ຳທີ່ຢູ່ໃກ້ໆກັນ.

Recovery of the victims and wreckage was hampered by the fast-flowing, deep waters of the Mekong. To assist with the search, 50 divers from Thailand were brought in. By 23 October 44 of the 49 victims had been recovered. Identification had been confirmed for 27 of them. Some of the victims were found  downstream of the crash site.

The wreckage of the aircraft was lifted from the Mekong on 22 October 2013. The Flight Data Recorder was recovered two days later on 2 November. as were four of the five crew. The pilot was a Cambodian national. At least two children, both from Australia, were among the dead. Early reports that a Canadian was on board were incorrect, since it was later determined that the individual was a Vietnamese national.

## References
## External links
* Announcement – Lao Airlines (Documents available in English and Lao) (Archive)
ຈິມິ ເຮນດຣິກຊ໌

thumbnail|250px|ເຮນດຣິກຊ໌ໃນປີ 1967

**ເຈມສ໌ ມາຣ໌ແຊລລ໌ ເຮນດຣິກຊ໌** () ຫຼືຊື່ເກີດ **ຈອຫ໌ນນີ່ ອັລເລນ ເຮນດຣິກຊ໌** () (27 ພະຈິກ 1942 - 18 ກັນຍາ 1970) ແມ່ນມືກີຕາຣ໌ທີ່ມີຊື່ສຽງທີ່ສຸດຄົນໜື່ງຂອງໂລກ  ແລະມີອິດທິພົນຫຼາຍກັບມືກີຕາຣ໌ໃນຍຸກຕໍ່ມາ ເພີ່ນເກີດທີ່ສະຫະລັດອະເມລິກາໃນມື້ທີ່ 27 ພະຈິກ 1942 ຢູ່ ຊີແອທເທີລ, ວໍຊິງຕັນ, ສະຫະລັດອະເມຣິກາ ເປັນທີ່ຍອມຮັບໃນໝູ່ນັກດົນຕີວ່າເພິ່ນເປັນຜູ້ຄິດຄົ້ນການຫຼິ້ນກີຕາຣ໌ນຳສຽງແຕກຈາກແອມປ໌ໂດຍກົງແລະມີການຫຼິ້ນທີ່ໜັກໜ່ວງແລະຮຸນແຮງ ເຮນດຣິກຊ໌ມີຊື່ສຽງມາຈາກການຫຼິ້ນດົນຕີໃນບຸນມະໂຫລານດົນຕີ "" ຢູ່ເບເທລ, ນິວຍອຣ໌ກ  ເພງທີ່ມີຊື່ສຽງຂອງເພີ່ນແມ່ນ "Voodoo child", "All along watchtower", "Little wing" ແລະ "Hey Joe" ເພິ່ນເສຍຊີວິດໃນມື້ທີ່ 18 ກັນຍາ 1970 ຈາກການເສບຍາເກີນຂະໜາດ ຢູ່ ລອນດອນ,ອັງກິດ 

ໝວດ:ນັກດົນຕີຊາວອະເມລິກັນ
ໝວດ:ນັກຮ້ອງອາເມລິກັນ
ໜູ

**ໜູ** (, ) ຫຼື **ໜູໃຫຍ່** ເປັນສະກຸນຂອງສັດແຂ້ວແທະ ທີ່ຢູ່ໃນວົງ Muridae ໃຊ້ຊື່ສະກຸນວ່າ *Rattus* ມີການກະຈາຍພັນຢູ່ໃນຊີກໂລກທີ່ເອີ້ນວ່າ "ໂລກເກົ່າ" ອັນໄດ້ແກ່ ທະວີບອາຊີ ເອີລົບ ແລະ ອາຟະລິກ.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ວົງຍ່ອຍໜູ
ກະເພາະໜາມ

**ກະເພາະໜາມ** (ຈີນ: 刺蝟) ຫຼື **ເຮດຮອກ** () ຫຼື **ເຮຣີຊົງ** () ເປັນສັດລ້ຽງລູກດ້ວຍນ້ຳນົມຂະໜາດນ້ອຍທີ່ຢູ່ໃນວົງຍ່ອຍ Erinaceinae ໃນວົງສ໌ໃຫຍ່ Erinaceidae. 

ກະເພາະໜາມ ມີລັກສະນະທົ່ວໄປຄ້າຍກັບເໝ້ນ ເຊິ່ງເປັນສັດໃນອັນດັບສັດແຂ້ວແທະ (Rodentia) ເຊິ່ງຢູ່ກັນຄົນລະອັນດັບກັນ ແມ່ນ ເບື້ອງຫຼັງຂອງລຳໂຕປົກຄຸມໄປດ້ວຍຂົນທີ່ມີລັກສະນະແຂງຄ້າຍໜາມ ເຊິ່ງໄວ້ສຳລັບປ້ອງກັນໂຕ ແຕ່ກະເພາະໜາມມີຂະໜາດທີ່ນ້ອຍກວ່າຫຼາຍ ແລະມີໜາມທີ່ສັ້ນກວ່າຫຼາຍ ໂດຍຂົນຂອງກະເພາະໜາມມີລັກສະນະນ້ອຍແຂງຄ້າຍສ້ຽນຫຼືໜາມຫຼາຍກວ່າ ມີສ່ວນໃບໜ້າຄ້າຍໜູ ແຕ່ມີດັງທີ່ຮຽວຍາວທີ່ຂະໝຸບຂະໝິບສຳລັບດົມກິ່ນຢູ່ຕະຫຼອດ.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ກະເພາະໜາມ
ດອກກ້ວຍໄມ້ຝະລັ່ງ

**ດອກກ້ວຍໄມ້ຝະລັ່ງ** () ຫຼື **ດອກກະຫຼຳ່ຂຽວ** () ຫຼື **ບະໂລໂກລີ** () ຈັດຢູ່ໃນຜັກກະກູນກະຫຼ່ຳ ມີຊື່ທາງວິດທະຍາສາດວ່າ *Brassica oleracea* var. *italica* ຢູ່ໃນກະກູນ Cruciferae. ດອກກ້ວຍໄມ້ຝະລັ່ງແມ່ນຜັກທີ່ປູກເພື່ອບໍລິໂພກສ່ວນຂອງດອກອ່ອນແລະກ້ານ.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ຜັກ
ຫ່ານຢິ່ງຢີ້

**ຫ່ານຢິ່ງຢີ້** () ຫຼື **ນົກມັງໂຊ** () ຫຼື **ນົກເພນກວິນ** () ເປັນນົກທີ່ຢູ່ໃນວົງ Spheniscidae ອັນດັບ Sphenisciformes.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ສັດມີແກນສັນຫຼັງ
ໝວດ:ນົກທີ່ບິນບໍ່ໄດ້
ໝວດ:ນົກທະເລ
ສາລີ້

**ສາລີ້** () ແມ່ນໄມ້ທີ່ຢູ່ໃນສະກຸນສາລີ້ (*Pyrus*) ແລະ ວົງກຸຫຼາບ Rosaceae ມີໝາກທີ່ກິນໄດ້.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ສາລີ້
ອຸຣັດສະຍາ ສະເປີບັນ

** ອຸຣັດສະຍາ ສະເປີບັນ ** (ໄທ: อุรัสยา เสปอร์บันด์ ຊື່ຫຼິ້ນ **ຍາຍ່າ** ເກີດເມື່ອວັນທີ 18 ມີນາ ຄ.ສ. 2003 & ຄ.ສ. 1993 ເປັນນັກສະແດງແລະນາງແບບຊາວໄທ ລູກເຄິ່ງໄທ-ນໍເວເລີ່ມເຂົ້າສູ່ວົງການບັນເທີງຕັ້ງແຕ່ອາຍຸ 14 ປີ ໂດຍເລີ່ມຈາກງານຖ່າຍແບບ ຖ່າຍໂຄສະນາ ແລະຖ່າຍມິວສິກວິດີໂອ

## ຜົນງານ 
### ຮູບເງົາ 
### ລະຄອນໂທລະທັດ 
* ລະຄອນໂທລະທັດທັງໝົດດ້ານລຸ່ມນີ້ອອກອາກາດທາງ ສະຖານີວິທະຍຸໂທລະທັດທີວີຊ່ອງ 3

### ເພງ 
### ມິວສິກວິດີໂອ 
### ຄອນເສີດ 
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ 
* ເຟສບຸກຢ່າງເປັນທາງການ
* ເວັບໄຊທ໌ຢ່າງເປັນທາງການ
* ອູລັດສະຢາ ສະເປີບັນ ທີ່ Instagram

ໝວດ:ນັກສະແດງໄທ
ໝວດ:ນາງແບບໄທ
ໝວດ:ບຸກຄົນຈາກຈັງຫວັດຊົນບຸລີ
ໝວດ:ຊາວໄທເຊື້ອສາຍນໍເວ
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ພ.ສ. 2536
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
ໝວດ:ພຸດທະສາສະນິກກະຊົນຊາວໄທ
ນ້ຳຕານໝາກໄມ້

**ນ້ຳຕານໝາກໄມ້** () ແມ່ນນ້ຳຕານພື້ນຖານຈຳພວກນ້ຳຕານດ່ຽວ ພົບໃນອາຫານຫຼາຍຫຼວງແລະແມ່ນນຶ່ງໃນສາມຂອງນ້ຳຕານໃນເລືອດທີ່ມີຄວາມສຳຄັນຫຼາຍທີ່ສຸດ. ອີກສອງຊະນິດທີ່ເຫຼືອແມ່ນ ນ້ຳຕານອະງຸ່ນ ແລະ ນ້ຳຕານນົມເຄິ່ງ. ນ້ຳຕານໝາກໄມ້ມີຫຼາຍໃນ ນ້ຳເຜິ້ງແລະໝາກໄມ້ຕ່າງ ໆ ເຊັ່ນ ເບ ແຕງຫອມ ຯລຯ ເຊິ່ງໂດຍປົກກະຕິຈະຢູ່ຮ່ວມກັບ ນ້ຳຕານອ້ອຍແລະນ້ຳຕານອະງຸ່ນ ນ້ຳຕານໝາກໄມ້ໄດ້ມາຈາກກາຣຍ່ອຍສະຫຼາຍນ້ຳຕານອ້ອຍ ເຊິ່ງເປັນນ້ຳຕານຄູ່ທີ່ປະກອບດ້ວຍນ້ຳຕານອະງຸ່ນແລະນ້ຳຕານໝາກໄມ້. ການຍ່ອຍສະຫຼາຍຈະໄວຂຶ້ນໂດຍອັງຊິມໃນລະຫວ່າງການຍ່ອຍອາຫານ.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ໂພຊະນາການ
ໝວດ:ນ້ຳຕານດ່ຽວ
ໝວດ:ນ້ຳຕານ
ໝວດ:ວັດຖຸໃຫ້ຄວາມຫວານ
ຊາ

**ຊາ** (, *chá*, *ສາ*) ເປັນຜົນຜະລິດທາງການກະເສດຈາກໃບ ຍອດອ່ອນ ແລະກ້ານຂອງຕົ້ນຊາ (*Camellia sinensis*) ນຳມາຜ່ານກຳມະວິທີແປຮູບຫຼາກຫຼາຍ. "ຊາ" ຍັງໝາຍລວມເຖິງເຄື່ອງດື່ມກິ່ນຫອມທີ່ເຮັດຈາກຜັກຕາກແຫ້ງຊະນິດຕ່າງ ໆ ນຳມາຊົງ. ຊາແມ່ນເຄື່ອງດື່ມທີ່ມີຜູ້ດື່ມຫຼາຍທີ່ສຸດເປັນອັນດັບສອງຂອງໂລກ ຮອງຈາກນ້ຳ.

ຊາແບ່ງໄດ້ 6 ປະເພດ ໄດ້ແກ່ ຊາຂາວ ຊາເຫຼືອງ ຊາຂຽວ ຊາມັງກອນດຳ ຊາດຳ ແລະຊາຜູ້ເອີ. ຊາທຸກຊະນິດສາມາດເຮັດໄດ້ຈາກຕົ້ນຊາຕົ້ນດຽວກັນ ແຕ່ຜ່ານກຳມະວິທີແຕກຕ່າງກັນອອກໄປ.

## ເບິ່ງຕື່ມ 
* ກາເຟ
* ແມດ

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ຊາ
ຊາດຳ

**ຊາດຳ** ຫຼື **ຊາແດງ** (, *hóng chá*, *ຫົງສາ*) ແມ່ນຊາທີ່ເຮັດໂດຍການນຳໃບຊາມາເຮັດໃຫ້ແຫ້ງໂດຍການຮີດນ້ຳທີ່ຫຼໍ່ລ້ຽງໃຫ້ໃບຊາຊຸ່ມຊື້ນອອກມາເພື່ອເຮັດໃຫ້ໃບຊາຫ່ຽວແລະອ່ອນລີບ ໂດຍໃຊ້ໄລຍະເວລາທັງໝົດ 16 ຊົ່ວໂມງ. ຫຼັງຈາກນັ້ນຈຶ່ງນຳໃບຊາທີ່ແຫ້ງແລ້ວມາກິ້ງດ້ວຍລູກກິ້ງ ບົດແລະຈີກ ຕໍ່ຈາກນັ້ນຈຶ່ງນຳໄປໝັກ ເຊິ່ງຫຼັງຈາກກະບວນການໝັກທັງໝົດແລ້ວ ຈະໄດ້ໃບຊາທີ່ແຫ້ງສະໜິດ.

## ອ້າງອີງ 
*
ສາວງາມຫຼັບນອນ

**ສາວງາມຫຼັບນອນ** (; ) ແມ່ນນິທານເດັກບູຮານ ສະບັບທຳອິດເຊິ່ງແມ່ນພາສາຝະລັ່ງພິມໃນ ຄ.ສ. 1697 ໂດຍຊາກ ແປໂຣ ຫຼື "**ກຸຫຼາບປ່ານ້ອຍ**" (; ) ໂດຍອ້າຍນ້ອງຕະກູນກະຣິມ

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ນິທານ
ບຸນປະສູດພະເຢຊູ

**ບຸນປະສູດພະເຢຊູ** ຫຼື **ບຸນປະສູດນັກບຸນ** ຫຼື **ຄຣິສະມາດສ໌** () ຫຼື **ບຸນໂນແອນ** () ຈັດຂຶ້ນເປັນປະຈຳທຸກປີເພື່ອສະເຫຼີມສະຫຼອງການປະສູດຂອງພະເຢຊູ ແມ່ນມື້ວັນຢຸດທາງສາສະໜາ ແລະ ວັດທະນະທຳ. ປະຊາກອນຫຼາຍພັນລ້ານຄົນທົ່ວໂລກຈັດການສະເຫຼີມສະຫຼອງໃນ ວັນທີ່ 25 ທັນວາ. ມື້ດັ່ງກ່າວເນັ້ນປີພິທີກຳຂອງຄຣິຕະສາສະນິກກະຊົນເປັນສຳຄັນ. ບຸນປະສູດພະເຢຊູເປັນມື້ປິດບຸນກຽມການຮັບສະເດັດ (Advent) ແລະມື້ເລີ່ມຕົ້ນບຸນພະຄະຣິດຕະສົມພົບ (Christmastide) ສິບສອງມື້. ບຸນປະສູດພະເຢຊູແມ່ນມື້ວັນຢຸດລາຊະການໃນຫຼາຍປະເທດທົ່ວໂລກ ແລະມີຜູ້ທີ່ບໍ່ແມ່ນຜູ້ນັບຖືສາສະໜາຄະຣິດຫັນມາສະເຫຼີມສະຫຼອງກັນຫຼາຍຂຶ້ນ ແລະແມ່ນສ່ວນສຳຄັນໃນບຸນປະສູດພະເຢຊູແລະລະດູວັນຢຸດ.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ບຸນປະສູດພະເຢຊູ
ດາວພະຫັດ

**ດາວພະຫັດ** ຫຼື **ດາວໄມ້** (ສັນຍາລັກ: ) ແມ່ນດາວເຄາະທີ່ຢູ່ຫ່າງຈາກດວງອາທິດເປັນລຳດັບທີ 5 ແລະແມ່ນດາວເຄາະທີ່ມີຂະໜາດໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນລະບົບສຸລິຍະ. ນອກຈາກດາວພະຫັດ. ດາວເຄາະກາດດວງອື່ນ ໆໃນລະບົບສຸລິຍະໄດ້ແກ່ ດາວເສົາ ດາວຢູລານຸດ ແລະດາວເນບຕູນ.

## ອ້າງອີງ 
*
ໝວດ:ດາວເຄາະໃນລະບົບສຸລິຍະ
ໝວດ:ດາວເຄາະ
ໝວດ:ດາວເຄາະກາດ
ໝວດ:ດາວເຄາະຊັ້ນໃນ
ດາວເສົາ

**ດາວເສົາ** ຫຼື **ດາວດິນ** (ສັນຍາລັກ: ) ແມ່ນດາວເຄາະທີ່ຢູ່ຫ່າງຈາກດວງອາທິດເປັນລຳດັບທີ 6 ຢູ່ໄລຍະທາງ 1,433 ລ້ານກິໂລແມັດ. ຈັດເປັນດາວເຄາະກ໋າດ ມີຂະໜາດໃຫຍ່ທີ່ສຸດເປັນອັນດັບສອງໃນລະບົບສຸລິຍະຮອງຈາກດາວພະຫັດ. ດາວເສົາມີວົງແຫວນຂະໜາດໃຫຍ່ ທີ່ປະກອບຂຶ້ນຈາກກ້ອນຫີນທີ່ມີນ້ຳກ້ອນປະປົນ ສັນຍະລັກແທນດາວເສົາ ແມ່ນ ♄.

## ອ້າງອີງ 
*
ໝວດ:ດາວເຄາະໃນລະບົບສຸລິຍະ
ໝວດ:ດາວເຄາະ
ໝວດ:ດາວເຄາະກາດ
ໝວດ:ດາວເຄາະຊັ້ນໃນ
ສາລີ້ແຂ້

**ສາລີ້ແຂ້** () ຫຼື **ອາໂວກາ** () ຫຼື **ລູກເນີຍ** ແມ່ນໝາກໄມ້ທີ່ມີຊີ້ນມັນເປັນເນີຍ. ແມ່ນກົກໄມ້ພື້ນເມືອງຂອງລັດປູເອບລາໃນປະເທດເມັກຊິກ. ຈັດເປັນພືດດອກໃນວົງ Lauraceae ເຊິ່ງຢູ່ໃນວົງດຽວກັບ ເຄ, ກະວານ ແລະ ເຄເດືອນ. ໝາກຂອງສາລີ້ແຂ້ມີຮູບຊົງຄ້າຍສາລີ້ ຮູບໄຂ່ ຫຼືຮູບກົມ.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ສາລີ້ແຂ້
ຫົວຜັກກາດເຫຼືອງ

**ຫົວຜັກກາດເຫຼືອງ** () ຫຼື **ຫົວຜັກກາດແດງ** () ຫຼື **ກາລົດ** () ແມ່ນຜັກກິນຊະນິດຫົວ ມີຮູບຮ່າງຍາວ ຫົວຜັກກາດເຫຼືອງມີຫຼາຍສີ ແມ່ນ ເຫຼືອງ ມ່ວງ ສົ້ມ ແຕ່ທີ່ນິຢົມຮັບປະທານໃນປັດຈຸບັນແມ່ນສີສົ້ມ. ຫົວຜັກກາດເຫຼືອງແມ່ນພືດແຖບອາຊີຕາເວັນອອກແລະອາຊີກາງ ມີຫຼາຍຂະໜາດ ຕັ້ງແຕ່ຂະໜາດນ້ອຍເທົ່າແທ່ງສໍດຳໄປຈົນຮອດຂະໜາດໃຫຍ່.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ຜັກ
ໝວດ:ວົງຜັກຫອມ
ໝວດ:ພືດທີ່ມີລິດຕ້ານອະນຸມູນອິສະລະ
ເຜືອກຍາວ

**ເຜືອກຍາວ** (, ຊື່ທາງວິທະຍາສາດ: *Dioscorea oppositifolia*) ຫຼື **ຢາພູ** () ຫຼື **ເຜືອກມັນ** () ແມ່ນພືດຜັກໃນສະກຸນກອຍເຊິ່ງແຕກຕ່າງຈາກສະມາຊິກອື່ນ ຍ້ອນວ່າເຜືອກຍາວສາມາດຮັບປະທານແບບດິບ ໆ ໄດ້ ເຜືອກຍາວນຳໄປຮັບປະທານຢ່າງ ໆ ດິບ ຫຼື ບົດລະອຽດ ໂດຍນຳຫົວທັງຫົວໄປລ້າງດ້ວຍນ້ຳສົ້ມ ເພື່ອລ້າງຜະຫຼຶກອອກຊາເລດອອກກ່ອນ.
## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ວົງກອຍ
ໝວດ:ພືດຜັກທີ່ຮັບປະທານໄດ້
ດາວເນບຕູນ

**ດາວເນບຕູນ** ຫຼື **ດາວເນບຈູນ** ຫຼື **ດາວເຈົ້າທະເລ** ຫຼື **ດາວສະໝຸດ** (; () ແມ່ນດາວເຄາະໃນລະບົບສຸລິຍະລຳດັບສຸດທ້າຍທີ່ຢູ່ຫ່າງຈາກດວງອາທິດ ໂຕດາວມີຂະໜາດເສັ້ນຜ່ານສູນກາງໃຫຍ່ເປັນອັນດັບທີ 4 ຮອງຈາກດາວພະຫັດ. ດາວເສົາ ດາວຢູລານຸດ ແລະມີມວນເປັນລຳດັບທີ 3 ຮອງຈາກດາວພະຫັດແລະດາວເສົາ. ຄຳວ່າ "ເນບຕູນ" ນັ້ນຕັ້ງຊື່ຕາມເທພະເຈົ້າແຫ່ງທ້ອງທະເລຂອງໂລມັງ (ກະເລັກ : ໂປເຊດັງ) ມີສັນຍະລັກແມ່ນ ().

## ອ້າງອີງ 
*
ໝວດ:ດາວເຄາະໃນລະບົບສຸລິຍະ
ໝວດ:ດາວເຄາະ
ໝວດ:ດາວເຄາະກາດ
ໝວດ:ດາວເຄາະຊັ້ນໃນ
ເຂື່ອນໄຊຍະບູລີ

**ເຂື່ອນໄຊຍະບຸຣີແມ່ນເຂື່ອນໄຟຟ້າ ນ້ຳ**ໄຫຼ ເທິງ ແມ່ນໍ້າຂອງຕອນລຸ່ມ, ປະມານ 30 ກມ (19 ໄມ) ຫ່າງຈາກທິດຕາເວັນອອກຂອງເມືອງ ໄຊຍະບູລີ (ໄຊຍະບຸລີ) ໃນພາກ ເໜືອ ຂອງ ລາວ . ການ ດຳ ເນີນທຸລະກິດຂອງເຂື່ອນໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນໃນເດືອນຕຸລາ 2019.   ຈຸດປະສົງຕົ້ນຕໍຂອງການສ້າງເຂື່ອນໄຟຟ້າແມ່ນເພື່ອຜະລິດພະລັງງານໄຟຟ້າແຮງນ້ຳ, 95% ແມ່ນຈະຊື້ໂດຍອົງການ ໄຟຟ້າຝ່າຍຜະລິດແຫ່ງປະເທດໄທ (EGAT).  

## ປະຫວັດສາດ 
thumb| ພື້ນທີ່ດິນ
thumb| ສະຖານທີ່ກໍ່ສ້າງ
ແປ້ງມ້ວນເມັກຊິກ

**ແປ້ງມ້ວນເມັກຊິກ** ຫຼື **ບູຣີໂຕ**  () ຫຼື **ຕາໂກເດອາຣີນາ** () ແມ່ນອາຫານແບບເມັກຊິກ ປະກອບດ້ວຍແປ້ງເຂົ້າບະເລຜະສົມແປ້ງສາລີຫຍາບ ເຮັດເປັນແຜ່ນແລ້ວຫໍ່ເປັນຮູບແທ່ງກົມ ໂດຍມີໄສ້ໃນ ແຕກຕ່າງຈາກຕາໂກ ເຊິ່ງເປັນແຜ່ນແປ້ງສາລີອົບແຫ້ງແຂງຫໍ່ພຽງເຄິ່ງດຽວ ເປີດໃຫ້ເຫັນໄສ້. ໃນປະເທດເມັກຊິກ ໄສ້ໃຊ້ຊີ້ນແລະຖົ່ວຜັດນຳເຄື່ອງເທດແບບເມັກຊິກ.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ອາຫານເມັກຊິກ
ກະສັດສິງ

***ກະສັດສິງ*** () ແມ່ນຮູບເງົາກາຕູນ ຜະລິດໂດຍບໍລິສັດວອນດິສະນີພິກເຈີ ອອກສາຍວັນທີ 15 ມິຖຸນາ ຄ.ສ. 1994 ແມ່ນຮູບເງົາກາຕູນກະລາດສິກລຳດັບທີ 32 ຂອງດິສະນີ ເນື້ອເລື່ອງໄດ້ຮັບອິດທິພົນຈາກບົທລະຄອນເລື່ອງ ແຮມເລດ ຜົນງານຂອງວິນລຽມ ເຊກສະເປຍ ກຳກັບໂດຍ Roger Allers ແລະ Rob Minkoff.
## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ຮູບເງົາພາບເຄື່ອນ
ໝວດ:ຮູບເງົາອາເມຣິກັນ
ບັນທຶກການເດີນທາງສູ່ຕາເວັນຕົກ

**ບັນທຶກການເດີນທາງສູ່ຕາເວັນຕົກ** ( *ຊີ່ໂຢວຈີ້*; ) ແມ່ນນິຍາຍກະລາດຊິກຂອງເມືອງຈີນ ປະພັນເມື່ອປະມານປີ ຄ.ສ. 1590 ຊ່ວງລາຊະວົງໝິງ ປະພັນໂດຍ ອູເສີງເອີ່ນ.

ບັນທຶກການເດີນທາງສູ່ຕາເວັນຕົກແມ່ນເລື່ອງເລົ່າຂອງການເດີນທາງໄປຍັງຊົມພູທະວີບ (ອິນເດຍ) ເພື່ອອັນເຊີນຄຳພີພະພຸດທະສາສະໜາຂອງຫຼວງຈີນຊື່ ພະຖັງຊັ່ນສັງ (唐三藏) ໂດຍມີສັດປ່າ 3 ຕົວເປັນເພື່ອນຮ່ວມທາງ ແມ່ນ ຊຸ່ນອູ້ຄົ່ງ (ລີງ; 孫悟空) ຈູ່ປ່າເຈ້ຍ (ໝູ; 豬八戒) ແລະຊ່າອູ້ຈິ້ງ (ປີສາດປາ; 沙悟凈) ເຊິ່ງລະຫວ່າງການເດີນທາງຈຳຕ້ອງພົບພໍ້ນຳກາຣຂັດຂວາງຂອງບັນດາປີສາດຫຼາຍຫຼວງ ດ້ວຍເນື້ອຫາອັນເປັນການຜະຈົນໄພ ແລະມີສັດປ່າເປັນໂຕເອກ ເຮັດໃຫ້ບັນທຶກການເດີນທາງສູ່ຕາເວັນຕົກໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມຈາກເດັກນ້ອຍທີ່ສຸດໃນວັນນະກຳເອກທັງ 4 ເລື່ອງ ແມ່ນນຶ່ງໃນສີ່ສຸດຍອດວັນນະກຳຈີນຮ່ວມກັບສາມກົກ (三國演義) ຄວາມຝັນໃນຫໍແດງ (紅樓夢) ແລະສ້ວຍຫູ້ (水滸傳).

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ບັນທຶກການເດີນທາງສູ່ຕາເວັນຕົກ
ໝວດ:ວັນນະກຳຈີນ
ໝາກຟະລຳບວດ

**ໝາກຟະລຳບວດ** ()  ຫຼື **ໝາກແລສະເບີລີ້** () ຫຼື **ເບຕົ້ນໄມ້** () ແມ່ນຊື່ເອີ້ນໝາກໄມ້ຫຼາຍຊະນິດໃນສະກຸນ *Rubus* (ສະກຸນດຽວກັບໝາກເບດຳ) ສ່ວນໃຫຍ່ຢູ່ໃນສະກຸນຍ່ອຍ *Idaeobatus*. ມີຕົ້ນກຳເໜີດມາຈາກແຖບເອີລົບ ລູກໝາກຟະລຳບວດສາມາດຮັບປະທານໄດ້ ເຊິ່ງມີທັງລົດຫວານແລະສົ້ມ. ລູກມີສີແດງຂະໜາດນ້ອຍແລະຍັງແມ່ນໝາກໄມ້ທາງການຄ້າທີ່ສຳຄັນ ສາມາດຈະເລີນເຕິບໂຕໄດ້ຢ່າງກວ້າງຂວາງທຸກສະພາບພູມິອາກາດທົ່ວໂລກແຕ່ນິຢົມປູກກັນໃນພື້ນທີ່ທີ່ມີອາກາດໜາວເຊັ່ນເອີລົບແລະອາເມລິກາ. ລຳຕົ້ນແລະໂຕຕົ້ນກັມີຄວາມແຂງແຮງຫຼາຍ ສາມາດຂະຫຍາຍພັນໄປໄດ້ເລື້ອຢ ໆ ບໍ່ມີຂີດຈຳກັດ ເຊິ່ງເປັນຜົນມາຈາກການທີ່ມັນສາມາດງອກລຳຕົ້ນໃໝ່ຈາກລຳຕົ້ນເດີມໄດ້ແລະເຫງົ້າຂອງມັນຈະເຈາະເລິກລົງໄປໃນດີນ ສ່ວນໃບກໍ່ສາມາດນຳໄປເຮັດຢາໄດ້. ການເກັບກ່ຽວນິຍົມເກັບກ່ຽວໃນຊ່ວງທີ່ໝາກສຸກງອມ ໂດຍໃຫ້ເບິ່ງຈາກລູກຈະມີສີເຂັ້ມສົດ (ສີແດງ, ມ່ວງ, ດຳ) ໃນຊ່ວງນີ້ລູກຈະມີຄວາມຫວານມາກຈຶ່ງເໝາະສຳລັບນຳໄປຮັບປະທານຫຼືນຳໄປເຮັດໝາກໄມ້ກວນແລະເໝາະທີ່ຈະນຳໄປເຮັດຂອງກິນຢ່າງອື່ນທັງຂອງຄາວແລະຂອງຫວານ.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ວົງກຸຫຼາບ
ໝາກປົ່ມ

**ໝາກປົ່ມ** (; ) ຫຼື **ໝາກແອບເປິ້ນ** () **ໝາກຜິງ** ()  ແມ່ນໝາກໄມ້ໃນຕະກູນ Rosaceae. ໝາກປົ່ມແມ່ນໝາກໄມ້ທີ່ນິຍົມມາກທີ່ສຸດຊະນິດນຶ່ງໃນໂລກ. ແມ່ນໄມ້ຜົນເມືອງໜາວ ມີຕົ້ນກຳເໜີດໃນບໍລິເວນປະເທດອິລ່ານໃນປັດຈຸບັນ. ຈາກນັ້ນຈຶ່ງກະຈາຍພັນໄປຮອດເທືອກເຂົາໂກກາດແລະລຸ່ມແມ່ນ້ຳຕິກແລະເອີຟະລັດ ແລ້ວແພ່ຫຼາຍຕໍ່ໄປໃນທະວີບເອີລົບ ທະວີບອາເມລິກາ ແລະດິນແດນອື່ນທົ່ວໂລກ.. 

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ໝາກໄມ້
ໝວດ:ວົງກຸຫຼາບ
ໝວດ:ສະໝຸນໄພ
ຫ່ານ

**ຫ່ານ** () ຈັດຢູ່ໃນຟີລຳສັດມີແກນສັນຫຼັງ ຊັ້ນສັດປີກ ແມ່ນສັດທີ່ມະນຸດນິຍົມນຳມາລ້ຽງເພື່ອເຝົ້າບ້ານເຮືອນ ຫຼືກຳຈັດຫຍ້າປ່າໃນສວນ ແລະນຳມາລ້ຽງເພື່ອບໍລິໂພກເປັນອາຫານ.

## ອ້າງອີງ 
*
ນ້ຳດອກເບນຈະມາດ

**ນ້ຳດອກເບນຈະມາດ** (; , *ຈູຮົ່ວ ສາ*) ຫຼື **ນ້ຳເກັກຮວຍ** ແມ່ນເຄື່ອງດື່ມເຮັດຈາກດອກເບນຈະມາດສວນ (*Chrysanthemum indicum* Linn. ໃນວົງ Compositae) ຫຼືເບນຈະມາດໜູ (*Chrysanthemum morifolium* Ramat. ໃນວົງດຽວກັນ) ຕາກແຫ້ງຕົ້ມນຳນ້ຳຕານ.

ວິທີເຮັດແມ່ນ ນຳດອກເບນຈະມາດອົບແຫ້ງ 5-10 ດອກ ລົງໄປໃນໝໍ້ນຳນ້ຳປະມານ 2 ລິດ ຕົ້ມດົນ 5 ນາທີ ແລ້ວກອງອອກ ຈະເຕີມນ້ຳຕານຊາຍຫຼືນ້ຳຕານກວດລົງໄປເພື່ອເພີ່ມຕື່ມຄວາມຫວານ ຫຼືບໍ່ຕາມແຕ່ຄວາມມັກ ຫຼືຈະຕື່ມຄວາມຫອມໂດຍການໃຊ້ໃບຊາຫຼືເຕີຍລົງໄປດ້ວຢກໍ່ໄດ້ ຮັບປະທານໄດ້ທັງຮ້ອນແລະເຢັນ.

ປະໂຫຍດຂອງນ້ຳເບນຈະມາດມີຢູ່ນຳກັນຫຼາຍປະການ ນອກຈາກຄວາມຫອມສົດຊື່ນແກ້ກະຫາຍແລ້ວ ຍັງແມ່ນຢາເຢັນ ດັບພິດຮ້ອນ ແກ້ຮ້ອນໃນ ໃນຕຳລາການແພດແຜນຈີນ ຊ່ອຍໃນລະບາຍແລະຍ່ອຍອາຫານ ຊ່ອຍຂະຫຍາຍຫຼອດເລືອດແດງໃຫຍ່ທີ່ລ້ຽງຫົວໃຈ ຊ່ອຍປ້ອງກັນພະຍາດຫຼອດເລືອດຕ່າງ ໆ ເຊັ່ນ ພະຍາດຄວາມດັນໂລຫິດສູງ, ພະຍາດເສັ້ນເລືອດຕີບ ແລະພະຍາດຫົວໃຈໄດ້ ຊ່ອຍຂະຈັດສານພິດໃຫ້ອອກຈາກຮ່າງກາຢ ຊ່ອຍດູດຊັບສານກໍ່ມະເຮັງແລະຈຸລິນຊີຕ່າງ ໆ. 

## ອ້າງອີງ
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
*Chrysanthemum 

ໝວດ:ສະໝຸນໄພ
ໝວດ:ເຄື່ອງດື່ມ
ໝວດ:ອາຫານຈີນ
ໝວດ:ຊາ
ລີ ຄວນ ຢິວ

ລີ ຄວນ ຢີວ Lee Kuan Yew, GCMG, CH (ເກີດ Harry Lee Kuan Yew, 16 ກັນຍາ 1923  ເສຍຊິວິດ ໃນວັນທີ 23 ມີນາ 2015)   
ເປັນນັກການເມືອງສິງກະໂປ. ອະດີດນາຍຍົກຄົນທຳອິດຂອງສິງກະໂປງທີ່ປົກຄອງປະເທດມາເປັນເວລາສາມທົດສະວັດ.
ຄວາມເປັນມາຂອງໂລກ

**ຄວາມເປັນມາຂອງໂລກ** ຫຼື **ປະຫວັດສາດດາວໂລກ** ເລີ່ມຕົ້ນທີ່ຍຸກຫີນເກົ່າ ປະຫວັດສາດໂລກບໍ່ລວມປະຫວັດສາດທຳມະຊາດເຊິ່ງບໍ່ແມ່ນມະນຸດຫຼືປະຫວັດສາດທໍລະນີວິທະຍາ ຍົກເວ້ນຕາບເທົ່າທີ່ໂລກທຳມະຊາດນັ້ນມີຜົນກະທົບຕໍ່ຊີວິດຂອງມະນຸດຢ່າງຫຼາຍຫຼວງ. ຄວາມເປັນມາຂອງໂລກປະກອບດ້ວຍການຮຽນຮູ້ທາງບູຮານະຄະດີແລະທາງຫຼັກຖານລາຍລັກອັກສອນຕັ້ງແຕ່ສະໄໝບູຮານ. ປະຫວັດສາດບູຮານທີ່ມີບັນທຶກນັ້ນ ເລີ່ມຕົ້ນຈາກການປະດິດການຂີດຂຽນ ແຕ່ວ່າ ຮາກເຫງົ້າແຫ່ງອາລະຍະທຳນັ້ນ ມີມາແຕ່ກ່ອນການປະດິດການຂີດຂຽນ. ສະໄໝກ່ອນປະຫວັດສາດເລີ່ມຕົ້ນໃນຍຸກຫີນເກົ່າ ຕໍ່ດ້ວຍຍຸກຫີນໃໝ່ແລະການປະຕິວັດທາງການກະເສດ (ຫວ່າງ 8000 ຫາ 5000 ປີກ່ອນຄະຣິດຕະການ) ໃນວົງດວງເດືອນສ້ຽວເຕັມປ່ຽມ (Fertile Crescent) ການປະຕິວັດທາງການກະເສດແມ່ນເຄື່ອງໝາຍການປ່ຽນແປງໃນການບັນທຶກຄວາມເປັນມາຂອງຜູ້ຄົນ ໂດຍມະນຸດຈະເລີ່ມຕົ້ນເຮັດການກະເສດ ໄດ້ແກ່ ກະສິກຳແລະການລ້ຽງສັດຢ່າງເປັນລະບົບ. ເມື່ອການກະເສດກ້າວໜ້າຂຶ້ນ ມະນຸດສ່ວນຫຼາຍປ່ຽນຈາກວິຖີຊີວິດເຮ່ຮ່ອນມາຕັ້ງຖິ່ນຖານເປັນຊາວໄຮ່ຊາວນາໃນບ່ອນພັກອາໄສຢ່າງຖາວອນ. ການເຮ່ຮ່ອນມາຍັງມີຢູ່ໃນບາງແຫ່ງ ໂດຍສະເພາະແມ່ນໃນພື້ນທີ່ຫ່າງໄກອັນມີພືດຜັກທີ່ເພາະປູກໄດ້ໜ້ອຍຊະນິດ. ແຕ່ຄວາມໝັ້ນຄົງສຳພັດແລະຜະລິຕະພາບທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນຈາກກະສິກຳກໍ່ເຮັດໃຫ້ຊຸມຊົນມະນຸດຂະຫຍາຍເປັນໜ່ວຍທີ່ໃຫຍ່ກວ່າ ເຊິ່ງຄວາມກ້າວໜ້າທາງການຂົນສົ່ງກໍ່ມີສ່ວນຊ່ອຍ.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ໂລກ
ໝວດ:ປະຫວັດສາດ
ໝວດ:ປະຫວັດສາດແບ່ງຕາມຫົວຂໍ້
ຊີວິດ

**ຊີວິດ** ແມ່ນສະຖານະທີ່ແຍກແຍະສິ່ງມີຊີວິດຫຼືອອກການິກ (ອິນຊີ) ອອກຈາກສິ່ງໄຮ້ຊີວິດຫຼືແອງອອກການິກ (ອະນິນຊີ) ແລະສິ່ງມີຊີວິດທີ່ຕາຍແລ້ວ. ສິ່ງມີຊີວິດເຕີບໃຫຍ່ກາຍກະບວນການສັນດາບ ການສືບພັນແລະ ການປັບໂຕຕໍ່ການປ່ຽນແປງທາງສະພາບແວດລ້ອມ. ສິ່ງມີຊີວິດຫຼາກຫຼາຍຊະນິດສາມາດຄົ້ນພົບໄດ້ໃນຊີວະມົນທົນຂອງໂລກ. ສ່ວນປະກອບທົ່ວໄປຂອງສິ່ງມີຊີວິດເຫຼົ່ານີ້ - ພືດຜັກ ສັບພະສັດ ເຫັດຮາ ປະໂລຕິດ ອາກເຊ ແລະ ບາກເຕລີ - ແມ່ນ ເຊລູນທີ່ມີສ່ວນຂອງນ້ຳແລະກາກບົງເປັນຫຼັກແຫຼ່ງ ແລະ ເຊລູນເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ຮັບການຮິບໂຮມຢ່າງຊັບຊ້ອນຕາມຂໍ້ມູນຈາກໜ່ວຍພັນທຸກຳ. ສິ່ງມີຊີວິດເຫຼົ່ານີ້ເຂົ້າສູ່ກະບວນການສັນດາບ ເພີ່ມຕື່ມຄວາມສາມາດໃນການຈະເລີນເຕີບໂຕ ຕອບສະໜອງຕໍ່ສິ່ງຮອບໂຕ ແລະ ມີການປັບໂຕແລະວິວັດທະນາການໂດຍການຜ່ານການຄັດເລືອກໂດຍທຳມະຊາດ ສິ່ງທີ່ມີຄຸນະສົມບັດເຫຼົ່ານີ້ເທົ່ານັ້ນທີ່ຖືວ່າເປັນສິ່ງມີຊີວິດ.

## ອ້າງອີງ 
*
ໝວດ:ຊີວະວິທະຍາ
ໝວດ:ລະບົບຊີວະພາບ
ອາລະຍະທຳ

ແມ່ນສິ່ງທີ່ສະແດງເຖິງອາລະຍະທຳຂອງມະນຸດ]] 
**ອາລະຍະທຳ** ຫຼື **ຊີວີລີຊາຊີຢົງ** () ໂດຍທົ່ວໄປອາດໝາຍເຖິງຄວາມຮຸ່ງເຮືອງທາງວັດທະນະທຳ ແຕ່ສຳລັບທາງດ້ານປະຫວັດສາດ **ອາລະຍະທຳ** ອາດໝາຍເຖິງການສຶກສາຄວາມສະຫຼັບຊັບຊ້ອນຂອງລະບົບສັງຄົມ ເພື່ອໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມສຳພັນຂອງອົງປະກອບຕ່າງ ໆ ໃນລະບົບສັງຄມນັ້ນ ໆ ໂດຍມຸ່ງເນ້ນໃຫ້ເຫັນເຖິງເຫດປັດໄຈການເກີດແລະການຫຼົ້ມສະຫຼາຍຂອງອາລະຍະທຳນັ້ນ ລວມເຖິງອິດທິພົນຂອງອາລະຍະທຳນັ້ນຕໍ່ອາລະຍະທຳອື່ນ ໆ.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ວິວັດທະນາການທາງສັງຄົມວັດທະນະທຳ
ໝວດ:ສັງຄົມ
ໝວດ:ວັດທະນະທຳ
*
ແອລປ໌

ເທືອກເຂົາແອລປ໌ແມ່ນລະບົບສາຍພູ ທີ່ສູງທີ່ສຸດ ແລະກວ້າງຂວາງທີ່ສຸດເຊິ່ງນອນຢູ່ໃນທະວີບ ເອີລົບ, ຍືດຍາວປະມານ 1,200 km (750 mi) ຜ່ານ 8 ປະເທດທີ່ມີສາຍພູແອລປ໌ ຫລື ປະເທດແອລໄພ (ຈາກທິດຕາເວັນຕົກຫາຕາເວັນອອກ): ປະເທດ ຝຣັ່ງ, ປະເທດສະວິດເຊີແລນດ໌, Monaco, ອິຕາລີ, Liechtenstein, ອອສເຕີຍ, ປະເທດເຢຍລະມັນ, ແລະ ປະເທດສະໂລເວນີ .  ເສັ້ນໂຄ້ງຂອງ Alpine ໂດຍທົ່ວໄປແມ່ນຂະຫຍາຍຈາກເມືອງ Nice ໃນພາກຕາເວັນຕົກຂອງທະເລເມດິເຕີເລນຽນຈົນເຖິງ Trieste ເທິງ Adriatic ແລະ Vienna ໃນຕອນຕົ້ນຂອງອ່າງ Pannonian. ພູເຂົາໄດ້ຖືກກໍ່ຕົວຂື້ນໃນໄລຍະເວລາຫຼາຍສິບລ້ານປີໃນຂະນະທີ່ ແຜ່ນເປືອກໂລກ Eurasian tectonic ກັບຜແຜ່ນເປືອກໂລກ ອາຝຣິກາ ໄດ້ປະທະກັນ. ການເກີດຂຶ້ນໃນເວລາສັ້ນໆ ເປັນຜົນໃຫ້ມີ ໂງ່ນຫີນຕົກຕະກອນຂອງທະເລເພີ່ມຂື້ນໂດຍການ ຍູ້ ແລະ ພັບ ເຂົ້າເປັນພູສູງເຊັ່ນ: Mont Blanc ແລະ Matterhorn . Mont Blanc ກວມເອົາຊາຍແດນຝຣັ່ງ - ອິຕາລີ, ແລະຢູ່ທີ່ 4,809 m (15,778 ft) ແມ່ນພູທີ່ສູງທີ່ສຸດໃນ Alps. ເນື້ອທີ່ພາກພື້ນແອລໄພ (Alpine) ມີຈຸດສູງສຸດ 128 ແຫ່ງທີ່ສູງກ່ວາ 4,000 m (13,000 ft) .
{|class="wikitable" bgcolor="#ffffff" cellpadding="1" align="right" width="305" style="margin-left:3px"
!bgcolor=#e7dcc3 colspan=2|ເທືອກເຂົາແອລປ໌
|-
| align = center colspan=2|280pxMont Blanc, ພູທີ່ສູງສຸດໃນເທືອກເຂົາແອລປ໌, ວິວຈາກດ້ານ Savoy
|-
| bgcolor = #e7dcc3|ຄວາມສູງຈາກລະດັບນ້ຳທະເລ || 4,808.73 m (15,776.7 ft 
|-
| bgcolor = #e7dcc3|ພິກັດພູມສາດ: || 
|-
}

ເທືອກເຂົາແອລປ໌ແມ່ນລະບົບສາຍພູ ທີ່ສູງທີ່ສຸດ ແລະກວ້າງຂວາງທີ່ສຸດເຊິ່ງນອນຢູ່ໃນທະວີບ ເອີລົບ, ຍືດຍາວປະມານ 1,200 km (750 mi) ຜ່ານ 8 ປະເທດທີ່ມີສາຍພູແອລປ໌ ຫລື ປະເທດແອລໄພ (ຈາກທິດຕາເວັນຕົກຫາຕາເວັນອອກ): ປະເທດ ຝຣັ່ງ, ປະເທດສະວິດເຊີແລນດ໌, Monaco, ອິຕາລີ, Liechtenstein, ອອສເຕີຍ, ປະເທດເຢຍລະມັນ, ແລະ ປະເທດສະໂລເວນີ .  ເສັ້ນໂຄ້ງຂອງ Alpine ໂດຍທົ່ວໄປແມ່ນຂະຫຍາຍຈາກເມືອງ Nice ໃນພາກຕາເວັນຕົກຂອງທະເລເມດິເຕີເລນຽນຈົນເຖິງ Trieste ເທິງ Adriatic ແລະ Vienna ໃນຕອນຕົ້ນຂອງອ່າງ Pannonian. ພູເຂົາໄດ້ຖືກກໍ່ຕົວຂື້ນໃນໄລຍະເວລາຫຼາຍສິບລ້ານປີໃນຂະນະທີ່ ແຜ່ນເປືອກໂລກ Eurasian tectonic ກັບຜແຜ່ນເປືອກໂລກ ອາຝຣິກາ ໄດ້ປະທະກັນ. ການເກີດຂຶ້ນໃນເວລາສັ້ນໆ ເປັນຜົນໃຫ້ມີ ໂງ່ນຫີນຕົກຕະກອນຂອງທະເລເພີ່ມຂື້ນໂດຍການ ຍູ້ ແລະ ພັບ ເຂົ້າເປັນພູສູງເຊັ່ນ: Mont Blanc ແລະ Matterhorn . Mont Blanc ກວມເອົາຊາຍແດນຝຣັ່ງ - ອິຕາລີ, ແລະຢູ່ທີ່ 4,809 m (15,778 ft) ແມ່ນພູທີ່ສູງທີ່ສຸດໃນ Alps. ເນື້ອທີ່ພາກພື້ນແອລໄພ (Alpine) ມີຈຸດສູງສຸດ 128 ແຫ່ງທີ່ສູງກ່ວາ 4,000 m (13,000 ft) .

## ອ້າງອີງ
ອາຊະຍາກຳ

**ອາຊະຍາກຳ** ຫຼື **ກະລິມ** () ຫຼື **ການກະທຳຜິດທາງກົດໝາຍ** ແມ່ນການກະທຳຜິດ ໂດຍເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມເດືອດຮ້ອນ ເສຍຫາຍ ຕໍ່ ຊັບສິນ ຫຼື ບຸກຄົນ. ແມ່ນການເອີ້ນການກະທຳທາງຄະດີອາຍາແບບທົ່ວໄປ ໂຕຢ່າງ ອາຊະຍາກຳ ໄດ້ແກ່ ການຂ້າຄົນຕາຍ, ປຸ້ນຊັບ, ຂົ່ມຂືນ ເຊິ່ງກົດໝາຍໂດຍທົ່ວໄປຂອງທຸກສັງຄົມມັກກຳໜົດບົດລົງໂທດທັນຂອງຜູ້ກໍ່ອາຊະຍາກຳ (ເອີ້ນວ່າ ອາຊະຍາກອນ).
## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ສັງຄົມ
ໝວດ:ກົດໝາຍອາຍາ
ໝວດ:ອາຊະຍາກຳ
ໝວດ:ສີລະທຳ
ມະນຸດ

]]
**ຜູ້ຄົນ** ຫຼື **ມະນຸດ** (ຄຳເຄົ້າ: ມະນຸສຍ໌) (, ພາສາລາແຕັງແປວ່າ "ຄົນຫົວໄວ" ຫຼື "ຜູ້ຮູ້"; ) ແມ່ນແອສະແປດດຽວທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່ໃນສະກຸນ *Homo* ໃນທາງກາຍະວິພາກ ມະນຸດສະໄໝໃໝ່ຖືກຳເໜີດຂຶ້ນໃນທະວີບອາຟະລິກປະມານ 200,000 ປີທີ່ແລ້ວ ແລະບັນລຸຄວາມນຳສະໄໝທາງພຶຕິກຳ (behavioral modernity) ຢ່າງສົມບູນເມື່ອປະມານ 50,000 ປີທີ່ແລ້ວ.

## ປະຫວັດສາດ 
## ຊີວະວິທະຍາ 
## ອ້າງອີງ 
*
ໝວດ:ລີງໄຮ້ຫາງ
ໝວດ:ມະຫະສັດ
ສັງຄົມ

**ສັງຄົມ** ຫຼື **ສັງຄົມມະນຸດ** ຫຼື **ຊໍຊີເຢເຕ** () ແມ່ນການຢູ່ລວມກັນຂອງມະນຸດໂດຍມີລັກສະນະຄວາມສຳພັນເຊິ່ງກັນແລະກັນຫຼາຍຮູບແບບ ເຊັ່ນ ອາຊີບ ອາຍຸ ເພດ ສາສະໜາ ຖານະ ບ່ອນຢູ່ອາໄສ ຯລຯ. ສຳລັບລະບົບສັງຄົມທີ່ລວມເຖິງສິ່ງມີຊີວິດປະເພດອື່ນນອກເໜືອຈາກມະນຸດອາດໃຊ້ຄຳວ່າລະບົບນິເວດ ເຊິ່ງມີຄວາມໝາຍກ່ຽວກັບຄວາມສຳພັນຂອງສິ່ງມີຊີວິດຕ່າງ ໆ ກັບສະພາບແວດລ້ອມ ສັງຄົມຂອງມະນຸດເກີດຈາກກຸ່ມບຸກຄົນທີ່ມີຄວາມສົນໃຈຮ່ວມກັນບໍ່ວ່າຈະໃນດ້ານໃດ ເຊັ່ນ ປະເທດ ແຂວງ ແລະອື່ນ ໆ ແລະມັກຈະມີວັດທະນະທຳຫຼືປະເພນີລວມເຖິງພາສາ ກິລາແລະອາຫານການກິນຂອງຕົນເອງໃນແຕ່ລະສັງຄົມ. ການທີ່ມະນຸດລວມກັນເປັນສັງຄົມນັ້ນ ຊ່ອຍເຫຼືອໃຫ້ມະນຸດສາມາດກໍ່ສ້າງແລະພັດທະນາສິ່ງຕ່າງ ໆ  ໃຫ້ປະສົບຄວາມສຳເລັດໄດ້ ເຊິ່ງອາດເປັນໄປບໍ່ໄດ້ຄັນຕ້ອງເຮັດສິ່ງນັ້ນໂດຍລຳພັງ. ຂະນະດຽວກັນສັງຄົມທີ່ພັດທະນາຫຼືກຳລັງພັດທະນາເປັນເມືອງຂະໜາດໃຫຍ່ ເຊິ່ງມີການໃຊ້ເຕັກໂນໂລຊີຊ່ອຍເຫຼືອໃນການປະຕິບັດວຽກຢ່າງຫຼາຍນັ້ນ ກໍ່ອາດສົ່ງຜົນໃຫ້ປະຊາກອນທີ່ບໍ່ສາມາດປັບໂຕຕາມສະພາບສັງຄົມທີ່ປ່ຽນແປງ ເກີດຄວາມຮູ້ສຶກໂດດດ່ຽວຫຼືຄວາມຮູ້ສຶກວ່າຕົນເອງບໍ່ມີສ່ວນຮ່ວມໃນສັງຄົມຂຶ້ນມາໄດ້.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ປັດຍາການເມືອງ
ໝວດ:ສະໂມສອນ
*
ເມລາເນຊີ

ຄຳວ່າ "**ເມລາເນຊີ**" () ແປວ່າ ໝູ່ເກາະສີດຳ (les îles noires) ແມ່ນຄຳໃຊ້ເອີ້ນພູມິພາກທີ່ຢູ່ໃນຂົງເຂດໝູ່ເກາະມະຫາສະໝຸດປາຊີຟິກ ທາງຕາເວັນຕົກຂອງທະວີບໂອເຊອານີແລະບາງສ່ວນຂອງທະວີບອາຊີ. ປະຊາກອນທີ່ອາໄສຢູ່ ໃນບ່ອນນີ້ສ່ວນຫຼາຍເປັນປະຊາກອນຜິວດຳ ມີພາສາເວົ້າກວ່າ 800 ພາສາ. ເຮັດໃຫ້ມີອັດຕາຄວາມໜາແໜ້ນຂອງພາສາຫຼາຍທີ່ສຸດແຫ່ງນຶ່ງຂອງດາວໂລກ ແລະຍັງມີບາງພາສາທີ່ໃຊ້ກັນບໍ່ເຖິງ 2,000 ຄົນ ສ່ວນປະເທດມີທັງໝົດ 5 ປະເທດ ແລະ 3 ດິນແດນທີ່ຢູ່ໃນຂົງເຂດນີ້.
## ອ້າງອີງ 
*
ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ

**ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ** ຫຼື **ເຄື່ອງແຕ່ງກາຍ** ຫຼື **ເສື້ອຜ້າ** ຫຼື **ສົ້ງເສື້ອ** ຫຼືບາງຄັ້ງເອີ້ນສັ້ນ ໆ ວ່າ  **ເຄື່ອງ** ແມ່ນສິ່ງຂອງທີ່ມະນຸດສວມໃສ່ເພື່ອປົກປ້ອງຮ່າງກາຍຈາກສະພາວະອາກາດ ສະພາບແວດລ້ອມ ຄວາມປອດໄພ ຄວາມສະດວກສະບາຍ ຄວາມສຸພາບ ແລະເພື່ອສະທ້ອນເຖິງ ສັງຄົມ ສາສະໜາ ວັດທະນະທຳ ລວມເຖິງ ລົດສະນິຍົມສະເພາະໂຕບຸກຄົນນຳ. ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມບາງຊະນິດອາດອອກແບບໃຫ້ສວມໃສ່ສະເພາະເພດ ແຕ່ບໍ່ນັບກໍລະນີການແຕ່ງໂຕຂ້າມເພດ.

ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມທີ່ສວມໃສ່ເພື່ອຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການພື້ນຖານ ສວມໃສ່ໄວ້ເພື່ອປ້ອງກັນຮ່າງກາຍບໍ່ໃຫ້ໄດ້ຮັບຄວາມອັນຕະລາຍຈາກສິ່ງແວດລ້ອມຢ່າງອາກາດ ແສງແດດທີ່ຮຸນແຮງ ຄວາມໜາວສຸດຂົ້ວ ຝົນ ກັນມະແລງ ສານເຄມີ ອາວຸດ ແລະອັນຕະລາຍຢ່າງອື່ນ.

ມະນຸດຍັງປະດິດເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມເພື່ອໃຊ້ໃນການແກ້ໄຂບັນຫາ ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບອຸປະກອນຕ່າງ ໆ ການໃຊ້ເຮັດວຽກ ເຊັ່ນ ຊຸດອະວະກາດ, ຊຸດເກາະ, ຊຸດລອຍນ້ຳ, ຊຸດດຳນ້ຳ, ຊຸດກັນເຜິ້ງ, ເສື້ອໜັງຂັບລົດຈັກ ເປັນຕົ້ນ ຜູ້ຄົນຍັງປະດິດປະດັບສິ່ງຕ່າງ ໆ ໃນຮ່າງກາຍ ຢ່າງ ໝວກ ກໍ່ອາດຈະເອີ້ນວ່າເຄື່ອງແຕ່ງກາຍ.

## ເບິ່ງຕື່ມ 
* ແຟຊັ້ນ
* ເສື້ອ
* ສົ້ງ

ໝວດ:ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ
ລາໂຊກົງ

**ລາໂຊກົງ**  (, , ) ຫຼື **ລາຊໍກອງ** ແມ່ນພາບແຕ້ມສີນ້ຳມັນ ສູງ 77 ຊັງຕິແມັດ ກວ້າງ 53 ຊັງຕິແມັດ ແຕ້ມໂດຍເລໂອນາ ເດີ ແວງຊີ (Léonard de Vinci) ໃນສະຕະວັດທີ 16 ລະຫວ່າງ ຄ.ສ. 1503 ຫາປີ ຄ.ສ. 1507. ລາໂຊກົງແມ່ນພາບທີ່ມີຊື່ສຽງທົ່ວໂລກ. ແມ່ນທີ່ຮູ້ຈັກໃນຖານະພາບຂອງສຸພາບສະຕີທີ່ມີຮອຍຍິ້ມອັນເປັນປິສະໜາ ທີ່ບໍ່ຮູ້ວ່ານາງຈະຍິ້ມ ຫົວ ຫຼືໄຫ້ກັນຢ່າງແນ່ແທ້. ປັດຈຸບັນລາໂຊກົງຢູ່ໃນຄວາມຄອບຄອງຂອງລັດຖະບານຝະລັ່ງ ແລະເກັບຮັກສາຢູ່ທີ່ພິພິທະພັນລູບ (Musée du Louvre) ນະຄອນຫຼວງປາລີ ປະເທດຝະລັ່ງ.
## ອ້າງອີງ 
*
ເມືອງຜົ້ງສາລີ

**ເມືອງຜົ້ງສາລີ**ແມ່ນເປັນເມືອງເອກຂອງແຂວງຜົ້ງສາລີ ທີ່ນອນຢູ່ພາກເໜືອຂອງ ສ ປປ ລາວ  ມີຊາຍແດນເມືອງຄື:

* ທິດເໜືອຕິດກັບ ເມືອງ ຍອດອຸ
* ທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບ ຊາຍແດນຫວຽດ ແລະ ເມືອງ ສຳພັນ
* ທິດໃຕ້ຕິດກັບເມືອງ ສຳພັນ ແລະ ເມືອງ ບູນໃຕ້
* ທິດຕາເວັນຕົກຕິດກັບ ເມືອງ ບູນເໜືອ

ຜົ້ງສາລີ ເປັນເມືອງທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍພູສູງສະລັບສັບຊ້ອນກັບ ເປັນເມືອງທີ່ມີອຸນຫະພຸມສະເລ່ຍ 20-30 ອົງສາ. ພື້ນທີ່ດັ່ງກ່າວເປັນການກິດຂວາງການທຳການກະສີກຳ ແລະ ມີຄວາມເປັນໄປໄດ້ຍາກໃນການທີ່ຈະຂະຫຍາຍຕົວເມືອງ. 
ດ້ານເສດຖະກິດ:

ການປະກອບອາຊີບຂອງຊາວເມືອງຜົ້ງສາລີສ່ວຍຫຼາຍແມ່ນການປູກພືດອຸດສະຫາກຳເຊັ່ນ: ການປູກຊາຂຽວ ແຕ່ຢ່າງໃດກໍ່ຕາມບັນຫາກໍ່ເກີດຂື້ນມາໃນການຫຼຸດລົງຂອງລາຄາໃບຊາເຮັດໃຫ້ມີຜົນຕໍ່ຊີວິດການເປັນຢູ່ຂອງປະຊາຊົນ.
ມຸຮາຊາກິ ຊິກິບຸ

thumb|right
**ມຸຮາຊາກິ ຊິກິບຸ** ເກີດເມື່ອວັນທີ່ ປີ ໙໗໓ ທີ່ ເຄີຍວໂຕະ ປະເທດຍີ່ປຸ່ນ, ແກ່ມໍລະນະກຳ ເມື່ອປີ ຄ ໑໐໑໔/໑໐໒໕ ທີ່ ເຄີຍວໂຕະ ປະເທດຍີ່ປຸ່ນ, ພາສາຍີ່ປຸ່ນ ນັກປະພັນ ແລະ ນັກກະວີ.

## ລິງຄ໌ພາຍນອກ
ສົງຄາມ

ໃນຊ່ວງສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີສອງ.]]

**ສົງຄາມ** () ຫຼື **ການສູ້ຮົບ** ແມ່ນ ສະຖານະຄວາມຂັດແຍ້ງດ້ວຍອາວຸດລະຫວ່າງອົງການທີ່ເປັນອິສະລະ (ເຊັ່ນ ລັດຊາດແລະໂຕສະແດງທີ່ບໍ່ແມ່ນລັດຊາດ) ຫຼືແນວຮ່ວມຂອງອົງການດັ່ງກ່າວ ໂດຍທົ່ວໄປມີລັກສະນະເປັນການຮາວີ ການທຳລາຍລ້າງລວມສຸດຂີດແລະປົກກະຕິມີອັດຕາຕາຍສູງ ຊຸດເຕັກນິກທີ່ກຸ່ມໃຊ້ດຳເນີນສົງຄາມ ເອີ້ນວ່າ **ການສົງຄາມ** ການປອດສົງຄາມ ປົກກະຕິເອີ້ນວ່າ ສັນຕິພາບ.

## ສົງຄາມທີ່ມີຄວມສຳຄັນໃນປະຫວັດສາດ 
* ສົງຄາມຄູເສດ
* ສົງຄາມຈີນ-ຍີ່ປຸ່ນຄັ້ງທີ່ 1
* ສົງຄາມໂລກ
** ສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີໜິ່ງ
** ສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີສອງ
* ສົງຄາມເຍັນ
** ສົງຄາມເກົາຫຼີ
** ສົງຄາມວຽດນາມ
* ສົງຄາມອ่າວ
* ສົງຄາມຕໍ່ຕ້ານການກໍ່ການຮ້າຍ
* ສົງຄາມອີລັກ
* ສົງຄາມລັດເຊຍ-ຍູເຄນ

## ອ້າງອີງ 
*
ໝວດ:ຈະລິຍະທຳ
ຄ.ສ. 2015

## ເຫດ​ການ 
### ມັງ​ກອນ 
*ມັງ​ກອນ 1 
** ລຶທິວເນີຍ ນໍາ​ເອີ​ຣົບ​ຢ່າງ​ເປັນ​ທາງ​ການ​ໄດ້​. ແລະ​ສະ​ມາ​ຊິກ​ຂອງ 19 ປະ​ເທດ​ເຂດ​ຢູ​ໂຣ​ໄດ້​.

**ສົນ​ທິ​ສັນ​ຍາ​ສ້າງ​ຕັ້ງ​ສະ​ຫະ​ພັນ Eurasian ເສດ​ຖະ​ກິດ​ແມ່ນ​ຢູ່​ໃນ​ຜົນ​ບັງ​ຄັບ​ໃຊ້​ລະ​ຫວ່າງ​ລັດ​ເຊຍ​, Belarus​, Armenia​, Kazakhstan​, Kyrgyzstan​.
*ມັງ​ກອນ 7 - ກໍ່​ການ​ຮ້າຍ​ກຸ່ມ Islamic ແຊງ​ວາ​ລະ​ສານ satirical Charlie secretly ຕິດ​ຕາມ​ຫ້ອງ​ການ​ໃນ​ປາ​ຣີ​ທີ່​ຂ້າ 12​.

### ກຸມ​ພາ 
*ເດືອນ​ກຸມ​ພາ 12 - ຜູ້​ນໍາ​ຂອງ​ລັດ​ເຊຍ​, Ukraine​, ເຢຍ​ລະ​ມັນ​ແລະ​ຝຣັ່ງ​ເສດ​ໄດ້​ບັນ​ລຸ​ຂໍ້​ຕົກ​ລົງ​ກ່ຽວ​ກັບ​ຂໍ້​ຂັດ​ແຍ່ງ​ໃນ​ພາກ​ຕາ​ເວັນ​ອອກ​ຂອງ Ukraine​, ຊຶ່ງ​ລວມ​ມີ​ການ​ຢຸດ​ຍິງ​ແລະ​ການ​ຖອນ​ອາ​ວຸດ​ຫນັກ​ໄດ້​.

### ມີ​ນາ 
*6 ມີ​ນາ - ອົງ​ການ NASA ຂອງ​ຍານ​ອະ​ວະ​ກາດ​ອາ​ລຸນ​. ສໍາ​ລັບ​ທີ່​ດິນ​ກ່ຽວ​ກັບ​ການ​ເປັນ​ຮູບ​ດາວ Ceres ໄດ້​. ແລະ​ໄດ້​ກາຍ​ເປັນ​ຍານ​ອະ​ວະ​ກາດ​ທໍາ​ອິດ​ທີ່​ຈະ​ສາ​ມາດ​ບັນ​ລຸ​ການ​ດາວ​.

*24 ມີ​ນາ - Airbus 320-211 ຂອງ​ສາຍ​ການ​ບິນ​ເຢຍ​ລະ​ມັນ​ປີກ​ຂອງ​ເຢຍ​ລະ​ມັນ​. ການ​ຫາ​ປາ​ໃນ Alps ໄດ້ ໃນ​ປະ​ເທດ​ຝຣັ່ງ ຜູ້​ໂດຍ​ສານ​ທັງ​ຫມົດ​ກ່ຽວ​ກັບ​ຍົນ​ໄດ້​ເສຍ​ຊີ​ວິດ​. 

*25 ມີ​ນາ  - ພັນ​ທະ​ມິດ​ສະ​ຫະ​ລັດ​ອາ​ການ​ເປັນ​ຜູ້ Saudi ເລີ່ມ​ຕົ້ນ​ການ​ແຊກ​ແຊງ​ທາງ​ທະ​ຫານ​ຢູ່​ໃນ​ເຢ​ເມນ​ເພື່ອ​ຄ​້​ໍາ​ຈຸນ​ລັດ​ຖະ​ບານ​ຂອງ​ເຢ​ເມນ​ໃນ​ການ​ສູ້​ກັນ​ຢູ່​ໃນ​ພາກ​ໃຕ້​ຂອງ​ການ​ກະ​ທໍາ​ຜິດ Houston Gandhi ໄດ້​.

### ເມ​ສາ 
*1ເມ​ສາ - Majesty ຕະ​ຫຼາດ​ກະ​ສັດ​ພູ​ມິ​ພົນ​ອະ​ດຸນ​ຍະ​ເດດ​ຂອງ​ພຣະ​ອົງ Cummins ກອງ​ທັບ​ເຮືອ​ໃນ​ຂະ​ນະ​ທີ່​ບໍ່​ມີ​. Prayut Chan O​-Cha ອອກ​ລັດ​ຖະ​ມົນ​ຕີ​ນາ​ຍົກ​ລັດ​ຖະ​ໄດ້​ປະ​ກາດ​ກົດ​ຫມາຍ martial​, ມາດ​ຕາ 44 ຂອງ​ຖະ​ທໍາ​ມະ​ນູນ​ຂອງ​ກົດ​ຫມາຍ martial ໄດ້​.
*2 ເມ​ສາ - ກຸ່ມ​ກໍ່​ການ​ຮ້າຍ​ໂຈມ​ຕີ​ທີ່​ວິ​ທະ​ຍາ​ໄລ​ໃນ​ເຄນ​ຢາ​ໄດ້​. 152 ຄົນ​ໄດ້​ເສຍ​ຊີ​ວິດ​ແລ້ວ

*25 ເມ​ສາ - ແຜ່ນ​ດິນ​ໄຫວ​ຂະ​ຫນາດ 7.8 ໃນ​ອິນ​ໂດ​ເນ​ເຊຍ​ເປັນ​ຜົນ​ໃນ​ການ​ເສຍ​ຊີ​ວິດ​ຂອງ​ຫລາຍ​ກວ່າ 8,400 ປະ​ຊາ​ຊົນ​.

### ພຶດ​ສະ​ພາ 
*​ 1 ພຶດ​ສະ​ພາ ຫາ​  31​ຕຸ​ລາ - 2015 Expo ຈັດ​ຂຶ້ນ​ໃນ Milan​, ອິ​ຕາ​ລີ​.

*7 ພຶດ​ສະ​ພາ - ສະ​ພາ 2558 ການ​ເລືອກ​ຕັ້ງ​ທົ່ວ​ໄປ​ໃນ​ອັງ​ກິດ​ໄດ້​ມີ​ການ​ໃນ​ມື້​ນີ້​. ແລະ​ຜົນ​ການ​ເລືອກ​ຕັ້ງ​ແມ່ນ​ດາ​ວິດ Cameron ຍັງ​ລັດ​ຖະ​ມົນ​ຕີ​ນາ​ຍົກ​ລັດ​ຖະ​ອັງ​ກິດ​ຕໍ່​ໄປ​.

* 12 ​ພຶດ​ສະ​ພາ- ແຜ່ນ​ດິນ​ໄຫວ​ຂອງ​ອິນ​ໂດ​ເນ​ເຊຍ​ສໍາ​ລັບ​ການ​ໃຊ້​ເວ​ລາ​ທີ​ສອງ​. 73 ຄວາມ​ຮຸນ​ແຮງ​ຂະ​ຫນາດ Richter ມີ​ຜົນ​ໃນ​ການ​ເສຍ​ຊີ​ວິດ​ຂອງ​ຫລາຍ​ກວ່າ 100 ຄົນ​ໃນ​ອິນ​ເດຍ​, ຈີນ​, ເນ​ປານ​ແລະ​ບັງ​ກະ​ລາ​ເທດ​.  

### ມິ​ຖຸ​ນາ 
*ມິ​ຖຸ​ນາ 5 ມິ​ຖຸ​ນາ 16 - ເຊື້ອ​ຊາດ​ສໍາ​ລັບ​ການ​ຊີ​ເກມ 28 ທີ່​ສິງ​ຄະ​ໂປ​ໄດ້​.

### ເດືອນ​ກໍ​ລະ​ກົດ 
*14 ກໍ​ລະ​ກົດ - ຍານ​ຍົນ Horizo​​ns ໃຫມ່​, Pluto ຂອງ​ອົງ​ການ NASA ຈະ​ຜ່ານ​ໃກ້ Ron ແລະ Carrie ແລະ​ສໍາ​ຫຼວດ​ພື້ນ​ທີ່​ສໍາ​ລັບ​ໄລ​ຍະ​ເວ​ລາ​ຂອງ​ການ​ຫ້າ​ເດືອນ​ຫລັງ​ຈາກ​ຍານ​ອະ​ວະ​ກາດ New Horizo​​ns ຈະ​ເຂົ້າ​ໄປ​ໃນ​ສາຍ​ແອວ Kuiper​. ແລະ​ສຸດ​ທ້າຍ​ທີ່​ຈະ​ອອກ​ຈາກ​ລະ​ບົບ​ຕາ​ເວັນ​.

### ວັນ​ທີ່​ຮູ້​ຈັກ 
*ຈີນ​ຈະ​ເປີດ​ຍານ​ອະ​ວະ​ກາດ Tiangong​-3 ໄດ້​.

## ວັນ​ເດືອນ​ປີ​ເກີດ
*2 ພຶດ​ສະ​ພາ - Princess Charlotte Scott ຂອງ Cambridge​.

## ອ້າງເຖິງ
ທາທາຣັສ

ຄວບຄຸມ ຊີຊີຟັສ ໃນນາລົກ, ໄຫທີ່ມີຮູບແຕ້ມສີດຳສະໄໝເກຣັກບູຮານ, c.&nbsp;530 ກ່ອນ ຄສ.]]

ໃນຕຳນານເທບດັ້ງເດີມ ເບື້ອງລຸ່ມຂອງຢູເຣນັສ, ໄກອາ ແລະ ພອນຕັສ, **ທາທາຣັສ** ຫຼື **ທາທາຣອສ** (ເກຣັກ: Τάρταρος ແປວ່າ "ສະຖານທີ່ເລິກ") ເປັນຂຸມເລິກ ຫຼື ອະເວຈີທີ່ເລິກ ແລະ ມືດມົນບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ຖືກໃຊ້ເປັນຄຸກມືດສຳລັບທໍລະມານ ແລະ ສ້າງຄວາມເຈັບປວດແກ່ໂຄຣນອສເຊິ່ງຢູ່ໃຕ້ໂລກບາດານເຊິ່ງເປັນບ່ອນທີ່ຊຸສໃຊ້ກ່ຽວຂອງໂຄຣນອສສັບໂຄຣນອສຜູ່ເປັນບິດາອອກເປັນພັນຊິ້ນ ແລ້ວໂຮຍລົງໄປໃນນາລົກທາທາຣັສຕາມຕຳນານເກຣັກ ໃນກໍຈີອັສ ຜົນງານຂອງປຼາໂຕ (ປະມານ 400 ປີກ່ອນ ຄສ) ໄດ້ຂຽນໄວ້ວ່າ

ເຊັ່ນດຽວກັບສິ່ງດັ້ງເດີມອື່ນໆ (ເຊັ່ນ ໂລກ ແລະ ເວລາ) ທາທາຣັສເອງກໍເປັນອຳນາດ ຫຼື ເທບທີ່ມີມາແຕ່ເດີມດ້ວຍເຊັ່ນກັນ

ໝວດໝູ່:ຕຳນານເທບເກຣັກ
ຢູເຣນັສ

**ຢູເຣນັສ** () ຫຼື **ອູຣານອສ** (ເກຣັກບູຮານ: Οὐρανός) ເປັນເທບພະເຈົ້າແຫ່ງທ້ອງຟ້າ ເປັນທັງບຸດ ແລະ ສະຫວາມີຂອງພະແມ່ໄກອາ ເທພີແຫ່ງພື້ນດິນ ທ່ານທັງສອງສົມຫວັງກັນດ້ວຍອີຣອສ (ຄິວປິດ) ເທບພະເຈົ້າແຫ່ງຄວາມຮັກ. ເຫດຜົນທີ່ທັງສອງຮັກກັນໄດ້ນັ້ນກໍຄື ພື້ນດິນນັ້ນແນມເຫັນທ້ອງຟ້າທຸກວັນ ຈົນເທບອີຣອສທົນບໍ່ໄຫວຈຶ່ງແຜງສອນໃຫ້ທັງສອງຮັກກັນ ແລະ ມີລູກດ້ວຍກັນຄື ເຫຼົ່າຍັກ, ຜີສາດຜູ່ອັບປະລັກ ເຮັດໃຫ້ຢູເຣນັສບໍ່ພໍໃຈຫຼາຍ ຈຶ່ງຈັບໄປຂັງທີ່ນາລົກທີ່ເລິກທີ່ສຸດນັ້ນກໍຄື ນາລົກທາທາຣັສ. ຢູເຣນັສເກີດຄວາມຄຽດແຄ້ນໃຈຕໍ່ໄກອາເປັນຢ່າງຍິ່ງ. ບຸດກຸ່ມຕໍ່ມາຄື ໄທທັນ ເຊິ່ງມີຮູບລັກສວຍງາມ ເຮັດໃຫທ່ານພໍໃຈ ຍິ່ງເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມຄຽດແຄ້ນຕໍ່ໄກອາເປັນເທົ່າທະວີຄູນ ນາງຈຶ່ງຂໍຮ້ອງໃຫ້ພວກລູກໆ ເຫຼົ່າໄທທັນສັງຫານຢູເຣນັສ. ໂຄຣນອສ ໜຶ່ງໃນເຫຼົ່າໄທທັນຕອບຕົກລົງທີ່ຈະຊ່ວຍ. ຕໍ່ມາຢູເຣນັສຈຶ່ງຖືກໂຄ່ນລົ້ມໂດຍລູກຊາຍຂອງຕົນເອງ.

ໝວດໝູ່:ເທບພະເຈົ້າເກຣັກ
ຢູຟາ ແຊ້ມປຽນລີກ

**ຢູຟາ ແຊ້ມປຽນລີກ ລະດູການ 2014-2015** ແມ່ນເປັນລະດູການທີ 60ຂອງທົວນາເມັນບານເຕະຂອງສະໂມສອນເອີຣົບທີ່ມີລຳດັບດີ ເຊິ່ງຈັດຕັ້ງໂດຍ ຢູຟາ UEFA.
ແລະເປັນລະດູການທີ່ 23 ນັບແຕ່ມີການປ່ຽນຊື່ຈາກ European Champion Clubs' Cup ເປັນ ແຊ້ມປຽນລີກ.
ນັດຊິງຊະນະເລີດຂອງແຊ້ມປຽນລີກປີ 2015 ແມ່ນໄດ້ຈັດທີ່ສະໜາມ ໂອລຽມປີສຕາໂດນ ໃນເບີລິນ,ເຢຍລະມັນ ໂດຍທີ່ສະໂມສອນບາເຊໂລນາຈາກສະເປນເອົາຊະນະ ສະໂມສອນ ຈູເວັນຕຸດຂອງອີຕາລີແລະຍາດເອົາແຊ້ມເປັນຄັ້ງທີ່ຫ້າຂອງສະໂມສອນ. ສະໂມສອນ ເຣວ ມາດຣິດ ເປັນແຊ້ມເກົ່າ ແລະເສຍໃຫ້ຈູເວັນຕຸດໃນນັດໃນຮອບຮອງຊະນະເລີດ.
ຊີເກມສ໌ 2015

**ຊີເກມສ໌ 2015**  ຊື່ທາງການແມ່ນ ງານກິລາຂອງຊາວອາຊີ ຕາເວັນອອກສຽ່ງໃຕ້ ຄັ້ງທີ 28 ( ເອີ້ນສັ້ນໆວ່າ ຊີເກມສ໌ ຄັ້ງທີ 28 ) 
ແມ່ນມະຫາກຳກິລາທີ່ມີກິລາຫລາຍປະເພດ ເປັນເຈົ້າພາບໂດຍ ເມືອ ແຂວງ ຂອງສິກະໂປ.  ດຳເນີນການແຂ່ງຂັນນັບແຕ່ 5-16 ມິຖຸນາ 2015.
ມີນັກກິລາປະມານ ເຈັດຮ້ອຍຄົນເຂົ້າຮ່ວມ ຈາກ ສິບເອັດຊາດ. ມີ 402 ລາຍການແລະ 36 ປະເພດກິລາ.
ນ້ຳຖ້ວມທບີລີຊີ2015

ນ້າຖ້ວມເກີດໃນແມ່ນ້ຳ Vere ແມ່ນ້ຳໃນຮອ່ມພູໃນ Tbilisi, ເມືອງຫລວງຂອງ ຈໍເຈຍ, ໃນກາງຄືນຂອງວັນທີ  14 ມີຖຸນາ 2015. ເຮັດໃຫ້ ຢ່າງໜ້ອຍ 12 ຄົນເສຍຊິວິດ ແລະຖ້ວມ ສວນສັດ ທບີລີຊີ |თბილისის ზოოლოგიური პარკი}},ເຮັດໃຫ້ສັດຕາຍແລະໜີອອກໄປ.

## Gallery

Tbilisi Flood 2015.JPG|
Tbilisi Flood 5.JPG|
Tbilisi flood 6.JPG|
Tbilisi Flood 4.JPG|

## ອ້າງອີງ 
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ
ການແຂ່ງຂັນຊິງແຊ້ມບານເຕະອາເມລິກາໃຕ້ 2015

**ການແຂ່ງຂັນຊິງແຊ້ມອາເມລິກາໃຕ້ 2015**（**Copa América 2015**）ແມ່ນສະຫະພັນບານເຕະອາເມລິກາໃຕ້ຄັ້ງທີ 44 ຊິງແຊ້ມອາເມລິກາໃຕ້，ເລີ່ມແຕ່ 12/06/2015-5/7/2015 ເຊິ່ງປະເທດຊີລີເປັນເຈົ້າພາບ。

## ຊາດທີ່ເຂົ້າຮ່ວມ 
*ສາຍ A：  （ເຈົ້າພາບ）、 （ທີມຖືກເຊີນ）、、  
*ສາຍ B： 、 （ແຊ້ມເກົ່າ）、 、 （ຖືກເຊີນເຂົ້າຮ່ວມ）
*ສາຍ C： 、、 、 

## ເດີນແຂ່ງຂັນ 

## ການແຂ່ງຂັນ 
ລຸ່ມນີ້ຕາມເວລາທ້ອງຖິ່ນຊີລີເວລາມາດຕະຖານ〔UTC-3〕
### ແຂ່ງຂັນໃນສາຍ
#### A組 
|}

----

----

----

----

----

#### ສາຍ B 
|}

----

----

----

----

----

#### ສາຍ C 
|}

----

----

----

----

----

### ນັດຕັດເຊືອກ 
#### ຮອບແປດທີມ 
#### ຮອບສີ່ທີມ 
#### ຮອບຊິງທີສາມ 
#### ຮອບຊິງ 
## ບັນທຶກ 
## ຕາຕະລາງປະຕູ 
## ອັນດັບ 
## ແຫລ່ງທີ່ມາຂອງເອກະສານ 
## ເວບໄຊ
* (ເວບໄຊທ໌ທາງການ) 
*
ຂະເໝນແດງ

**ຂະເໝນແດງ** (ຂະເໝນ: ខ្មែរក្រហម ຄະແມຣ໌ກໍຮັອມ, ຝຣັ່ງແລະອັງກິດ: Khmer Rouge) ຫຼື ຮູ້ຈັກກັນໃນຊື່  “ກອງທັບແຫ່ງຊາດກຳປູເຈຍປະຊາທິປະໄຕ” (Armée nationale du Kampuchéa démocratique) ແມ່ນກອງກຳລັງລັດທິຄອມມິວນິດກຳປູເຈຍ ທີ່ປົກຄອງລາຊາອານາຈັກກຳປູເຈຍ ເຊິ່ງດຽວນີ້ຖືກປ່ຽນຊື່ເປັນ ກຳປູເຈຍປະຊາທິປະໄຕ ແຕ່ປີ  ຄ.ສ. 1975 ເຖິງ ຄ.ສ. 1979

ຂະເໝນແດງຖືເປັນໂຕແທນຂອງຄວາມສຳເລັດເຊີງອຳນາດຂອງພັກການເມືອງລັດທິຄອມມິວນິດໃນກຳປູເຈຍ ເຊິ່ງດຽວນີ້ຖືກພັດທະນາເປັນ "ພັກຄອມມິວນິດກຳປູເຈຍ" (Parti communiste du Kampuchéa – PCK) ແລະ “ພັກກຳປູເຈຍປະຊາທິປະໄຕ” (Parti du Kampuchéa démocratique) ໂດຍຮູບແບບການປົກຄອງຂອງຂະເໝນແດງ ແມ່ນມີຈຸດປະສົງເພື່ອສ້າງ "ສັງຄົມໃໝ່" ໂດຍໃຊ້ຮາກຖານທາງອຸດົມການ ເຊິ່ງເອີ້ນວ່າ "ອຸດມການປະຕິວັດແບບເບັດເສັດ" (idéologie de révolution totale) ເຊິ່ງມີການຮັກສາຜະເດັດການໂດຍໃຫ້ຊົນຊັ້ນກຳມະຊີບ ເປັນຕົວຂັບເຄື່ອນ.

ສິ່ງທຳອິດເຊິ່ງພວກຂະເໝນແດງໄດ້ເຮັດ ຫຼັງໄດ້ຮັບອຳນາດ ແມ່ນການກວາດຕ້ອນປະຊາຊົນກຳປູເຈຍທັງໝົດຈາກກຸງພະນົມເປນ ແລະຈາກເມືອງສຳຄັນອື່ນໆ ມາບັງຄັບໃຫ້ເຮັດກະເສດຕະກຳ ແລະໃຊ້ແຮງງານຮ່ວມກັນ ຢູ່ພື້ນທີ່ຊົນນະບົດ ເພື່ອຈຳແນກປະຊົາຊົນທີ່ຖືເປັນ "ສັດຕູທາງຊົນຊັ້ນ" ບໍ່ວ່າຈະເປັນ ທະຫານ, ຂ້າລາດຊະການ, ເຊື້ອພະວົງ, ຜູ້ມີການສຶກສາ ຫຼື ຜູ້ມີວິຊາຊີບສະເພາະໃນດ້ານຕ່າງໆ ອອກມາເພື່ອໃຫ້ກຳຈັດ. ເຊິ່ງການກະທຳດັ່ງກ່າວນີ້, ສົ່ງຜົນໃຫ້ປະຊາຊົນ ຊາວກຳປູເຈຍ ຕ້ອງເສຍຊີວິດເນື່ອງຈາກຖືກສັງຫານ ຖືກບັງຄັບໃຫ້ໃຊ້ແຮງງານ ແລະຄວາມອົດຢາກ ເປັນຈຳນວນປະມານ 850.000 ເຖິງປະມານ 3 ລ້ານຄົນ. ເຊິ່ງເມື່ອທຽບອັດຕາສ່ວນຂອງປະຊາຊົນທີ່ເສຍຊີວິດຕໍຈຳນວນປະຊາຊົນກຳປູເຈຍທັງໝົດໃນຂະນະນັ້ນ (ປະມານ 7.5 ລ້ານຄົນໃນປີ ຄ.ສ. 1975). ເຊິ່ງເອີ້ນໄດ້ວ່າ ລະບອບການປົກຄອງຂອງຂະເໝນແດງ ແມ່ນໜຶ່ງໃນລະບອບທີ່ມີຄວາມຮຸນແຮງທີ່ສຸດໃນຊ່ວງຄິດຕະສະຕະວັດທີ່ 20.

ຫຼັງຈາກກຸ່ມຂະເໝນແດງປົກຄອງກຳປູເຈຍເປັນໄລຍະເວລາ 4 ປີ ຈົນເຖິງ ຄ.ສ. 1979, ອຳນາດການປົກຄອງຂອງຂະເໝນແດງ ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ. ອັນເນື່ອງຈາກການບຸກຢຶດກຳປູເຈຍ ຈາກກອງກຳລັງຂອງສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມຫວຽດນາມ. ແຕ່ຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ, ປະຕິບັດການເຄື່ອນໄຫວແບບຕໍ່ຕ້ານຂອງຂະເໝນແດງ ໂດຍສະເພາະບໍລິເວນພາກຕາເວັນຕົກຂອງກຳປູເຈຍ ເຊິ່ງມີຖານທີ່ມັ່ນຢູ່ ລາດຊະອານາຈັກໄທ ກໍຍັງຄົງສືບຕໍ່ມາໃນຊ່ວງທົດສະວັດທີ່ 90 ຈົນເຖິງປີ ຄ.ສ. 1996, ພອນ ພັອດ, ຫົວໜ້າຂະບວນການໃນຂະນະນັ້ນ ໄດ້ຍຸຕິການເຮັດວຽກຂອງຂະເໝນແດງລົງ ຢ່າງເປັນທາງການ ຫຼັງຈາກມີການລົງນາມໃນຂໍ້ຕົກລົງສັນຕິພາບແລ້ວ.

ພົນ ພົດ ໄດ້ເສຍຊີວິດເມື່ອວັນທີ່ 15 ເມສາ ຄ.ສ. 1998 ໂດຍຍັງບໍ່ທັນຮັບການພິຈາລະນາຄະດິສັງຫານໝູ່ປະຊາຊົນໃນຊ່ວງທີ່ຂະເໝນແດງຍັງມີອຳນາດຢູ່ແຕ່ຢ່າງໃດ.  ເຊັ່ນດຽວກັບຕາ ມັອກ, ອະດີດຜູ້ບັນຊາການຂອງຂະເໝນແດງ ເຊິ່ງໄດ້ເສຍຊີວິດລົງເມື່ອວັນທີ່ 21 ກໍລະກົດ ຄ.ສ. 2006 ລະຫວ່າງຄວບຄຸມໂຕຈາກ ລັດຖະບານ ຂອງກຳປູເຈຍ ເພື່ອລໍການພິຈາລະນາຄະດິ.> ປັດຈຸບັນມີພຽງຄັງ ແຄັກ ອຽວ (ຫຼືຮູ້ຈັກກັນໃນຊື່ “ຕຸສ”), ອະດີດຫົວໜ້າຄ່າຍກັກກັນຂອງຕວນ ສແລັງ, ແລະ ນວນ ເຈຍ, ອະດີດສະມາຊິກລະດັບຜູ້ນຳ ເທົ່ານັ້ນ ຖືກພາໂຕມາພິຈາລະນາໂທດຈາກສານພິເສດເຊິ່ງຕັ້ງຂື້ນເພື່ອພິຈາລະນາຄະດີຂອງອະດີດກຸ່ມຜູ້ນຳຂະເໝນແດງໂດຍສະເພາະ. ໂດຍເລີ່ມການພິຈາລະນາຄະດີຕັ້ງແຕ່ປີ ຄ.ສ. 2007 ເປັນຕົ້ນໄປ.

## ອ້າງອີງ
ກຸ່ມປະເທດລາວ

**ປະເທດລາວ** (en: , "ຊາດລາວ") ແມ່ນ ຄອມມິວນິດທີ່ຂີ້ຕົວະ ການເຄື່ອນໄຫວດ້ານການເມືອງ ແລະ ການຈັດຕັ້ງ ໃນ ລາວ, ສ້າງຕັ້ງໃນກາງສັດຕະວັດທີຊາວ. ກຸ່ມປະເທດລາວທ້າຍສຸດໄດ້ຮັບໝາກຜົນສຳເລັດໃນການຂື້ນມາມີອຳນາດ ດ້ານການເມືອງຫລັກຈາກ ສົງຄາມກາງເມືອງ. ກຸ່ມປະເທດລາວມີຄວາມສຳພັນອັນແໜ້ນແຟັນກັບຄອມມິວນິດຫວຽດນາມ ຫວຽດນາມ. ໃນໄລຍະສົງຄາມກາງເມືອງ, ໄດ້ຖືກຈັດຕັ້ງ,ກຽມພ້ອມທາງອຸປະກອນ,ນຳຢ່າງມີປະສິດທິພາບໂດຍ , ທະຫານຫວຽດ. ພວກເຂົາຕ້ານກັບ ພວກຕ້ານຄອມມິວນິດ ໃນ ສົງຄາມຫວຽດນາມ.

## ອ້າງອີງ
ການສູນພັນຄັ້ງໃຫຍ່

**ການສູນພັນຄັ້ງໃຫຍ່** () ເປັນປະກົດການທາງທຳມະຊາດທີ່ເປັນຂໍ້ສັນນິຖານວ່າ ເປັນສາເຫດໃຫ້ສິ່ງທີ່ມີຊິວິດໃນໂລກຫຼາກຊະນິດຫຼາຍສາຍພັນຕ້ອງສູນພັນໄປໃນເວລາພ້ອມໆກັນ ຫຼື ໄລ່ເລ່ຍກັນ.

ເຫດການສູນພັນຄັ້ງໃຫຍ່ ບໍ່ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແຕ່ພຽງຄັ້ງດຽວ ໃນຊ່ວງ ຍຸກຄຣີເຕຊຽດ (Cretaceous) ຊຶ່ງເປັນຍຸກທີ່ໄດໂນເສົາເປັນສິ່ງທີ່ມີຊີວິດອັນດັບເທິງສຸດຂອງຕ່ອງໂສ້ອາຫານຢ່າງທີ່ຄົນທົ່ວໄປເຂົ້າໃຈ ຫາກແຕ່ການສູນພັນຄັ້ງໃຫຍ່ເຄີຍເກີດຂຶ້ນມາແລ້ວຫຼາຍຄັ້ງ. ການປະເມີນໄລຍະເວລາການເກີດເຫດການ ເຮັດໂດຍການວິນິດໄສຈາກຊາກດຶກດຳບັນ (fossil) ຈາກທະເລເປັນສ່ວນໃຫຍ່ ເນື່ອງຈາກວ່າສາມາດຄົ້ນພົບໄດ້ງ່າຍກວ່າຊາກດຶກດຳບັນທີ່ຢູ່ເທິງບົກ.

ເຫດການການສູນພັນຄັ້ງໃຫຍ່ທີ່ເປັນທີ່ສົນໃຈ ແລະ ຄົນທົ່ວໄປຮູ້ຈັກກັນດີທີ່ສຸດກໍຄື ເຫດການການສູນພັນຄັ້ງໃຫຍ່ໃນຍຸກຄຣີເຕຊຽດ (Cretaceous) ເມື່ອປະມານ 65 ລ້ານປີກ່ອນ ຊຶ່ງເປັນສາເຫດທີ່ເຮັດໃຫ້ໄດໂນເສົາຂະໜາດໃຫຍ່ສູນພັນທັງໝົດ. ເມື່ອທຳການສຶກສາພົບວ່າ ຕັ້ງແຕ່ 550 ລ້ານປີກ່ອນເປັນຕົ້ນມາ ໄດ້ເກີດການສູນພັນຄັ້ງໃຫຍ່ຂຶ້ນທັງໝົດປະມານ 5 ຄັ້ງ ຊຶ່ງເຮັດໃຫ້ສິ່ງທີ່ມີຊີວິດສູນພັນໄປປະມານ 50% ຂອງທັງໝົດ. ເນື່ອງຈາກໄລຍະເວລາທີ່ເກີດຂຶ້ນນັ້ນດົນຫຼາຍ, ການສູນພັນຄັ້ງໃຫຍ່ກ່ອນໜ້າຍຸກຄຣີເຕຊຽດມັກພົບຄວາມລຳບາກໃນການສຶກສາລາຍລະອຽດ ເພາະຫຼັກຖານຊາກດຶກດຳບັນສຳລັບກວດສອບມີຫຼົງເຫຼືອໜ້ອຍຫຼາຍ.

## ການສູນພັນຄັ້ງໃຫຍ່ 5 ຄັ້ງ 

## ອ້າງອີງ 
* Smithsonian National Museum of Natural History (20/9/2007) 
* University of Bristol (20/9/2007) 
* ການຄົ້ນພົບຟອດຊິວປ່າຈາກ BBC (20/9/2007) 
* Natural Environment Research Council (20/9/2007) 
* ເຫດການສູນພັນຄັ້ງໃຫຍ່ 5 ຄັ້ງຈາກ space.com (20/9/2007) 

## ເບິ່ງເພີ່ມ 
* ການສູນພັນຂອງໄດໂນເສົາ

ໝວດໝູ່:ຊີວະວິທະຍາວິທະຍາການ
ໝວດໝູ່:ຊີວະວິທະຍາ
ໝວດໝູ່:ການສູນພັນ
ໝວດໝູ່:ວິທະຍາສາດດາວເຄາະ
ດາວເຄາະນ້ອຍ

ເປັນດາວເຄາະນ້ອຍແບບ C-Type]]

**ດາວເຄາະນ້ອຍ** ( ຫຼື ບາງຄັ້ງເອີ້ນວ່າ Minor Planet / Planetoid) ແມ່ນວັດຖຸທາງດາລາສາດທີ່ມີຂະໜາດນ້ອຍກວ່າດາວເຄາະ ແຕ່ໃຫຍ່ກວ່າສະເກັດດາວ (ຊຶ່ງໂດຍປົກກະຕິມັກຈະມີຂະໜາດປະມານ 10 ແມັດ ຫຼື ນ້ອຍກວ່າ)  ແລະ ບໍ່ແມ່ນດາວຫາງ. ການແບ່ງແຍກປະເພດເຊັ່ນນີ້ກຳນົດຈາກພາບປະກົດເມື່ອຄົ້ນພົບທຳອິດ, ກ່າວຄື ດາວຫາງຈະຕ້ອງມີສ່ວນຂອງໂຄມາທີ່ສາມາດສັງເກດເຫັນໄດ້ຊັດເຈນ ແລະ ມີລາຍຊື່ຢູ່ໃນບັນຊີລາຍຊື່ຂອງດາວຫາງເອງ. ດາວເຄາະນ້ອຍມີລັກສະນະປະກົດຄ້າຍຄືດວງດາວ (ຄຳວ່າ *asteroid* ມາຈາກຄຳພາສາເກຣັກວ່າ *αστεροειδής* ຫຼື  *asteroeidēs* ຊຶ່ງໝາຍເຖິງ "ຄືກັບດວງດາວ", ມາຈາກຄຳພາສາເກຣັກບູຮານວ່າ *Aστήρ* ຫຼື *astēr* ຊຶ່ງແປວ່າດວງດາວ) ແລະ ມີການກຳນົດເອີ້ນຊື່ຈາກຊື່ປີທີ່ຄົ້ນພົບ ຈາກນັ້ນຈຶ່ງມີການຕັ້ງຊື່ຕາມລະບົບ (ເປັນໝາຍເລກຮຽງຕາມລຳດັບ) ແລະ ຊື່ ຖ້າມີການພິສູດວ່າເຖິງການມີຢູ່ ແລະ ຮອບການໂຄຈອນຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ. ສຳລັບລັກສະນະທາງກາຍະພາບຂອງດາວເຄາະນ້ອຍນັ້ນ, ໂດຍສ່ວນໃຫຍ່ຍັງບໍ່ຊາບເປັນທີ່ຊັດເຈນ.

ດາວເຄາະນ້ອຍດວງທຳອິດທີ່ມີການຕັ້ງຊື່ແມ່ນ ຊີຣີສ (Ceres) ຊຶ່ງຖືກຄົ້ນພົບໃນປີ ຄສ 1801 ໂດຍ ຈູເຊັບເປ ປີອາດຊີ ຊຶ່ງໃນຊ່ວງທຳອິດຄິດວ່າ ໄດ້ຄົ້ນພົບດາວເຄາະດວງໃໝ່ ແລະ ກຳນົດປະເພດໃຫ້ມັນວ່າເປັນດາວເຄາະແຄະ (Dwarf planet). ຊີຣີສນັບວ່າເປັນດາວເຄາະນ້ອຍດວງໃຫຍ່ທີ່ສຸດເທົ່າທີ່ເຄີຍຮູ້ຈັກກັນໃນປັດຈຸບັນ ແລະ ຈັດຢູ່ໃນປະເພດດາວເຄາະແຄະ. ສ່ວນດາວເຄາະນ້ອຍດວງອື່ນໆ ຈັດເປັນວັດຖຸໃນລະບົບສຸລິຍະຂະໜາດນ້ອຍ. ເຊີ ວິນລຽມ ເຮີເຊວ (ຄສ 1738 - ຄສ 1822 ຜູ່ຄົ້ນພົບດາວມະລຶດຕະຍູ ເມື່ອ ຄສ 1781) ເປັນຜູ່ປະດິດຄຳສັບ "asteroid" ໃຫ້ກັບວັດຖຸອາວະກາດຊຸດທຳອິດ ທີ່ຄົ້ນພົບໃນສະຕະວັດທີ 19 ເຊິ່ງທັງໝົດມີວົງໂຄຈອນຮອບດວງອາທິດ ຢູ່ລະຫວ່າງວົງໂຄຈອນຂອງດາວອັງຄານກັບດາວພະຫັດ ໂດຍສ່ວນໃຫຍ່ວົງໂຄຈອນມັກບິດບ້ຽວບໍ່ເປັນວົງຮີ. ແຕ່ຫຼັງຈາກນັ້ນ ມີການຄົ້ນພົບດາວເຄາະນ້ອຍຢູ່ລະຫວ່າງວົງໂຄຈອນຂອງດາວເຄາະຕ່າງໆ ນັບຕັ້ງແຕ່ດາວພຸດໄປຈົນເຖິງດາວເກດ ແລະ ອີກຫຼາຍຮ້ອຍດວງຢູ່ພົ້ນຈາກດາວເກດອອກໄປ. 

ດາວເຄາະນ້ອຍສ່ວນຫຼາຍພົບຢູ່ໃນແຖບດາວເຄາະນ້ອຍ ເຊິ່ງມີວົງໂຄຈອນເປັນວົງຮີຢູ່ລະຫວ່າງດາວອັງຄານກັບດາວພະຫັດ ເຊື່ອວ່າດາວເຄາະນ້ອຍສ່ວນໃຫຍ່ເປັນຊາກທີ່ຫຼົງເຫຼືອໃນຈານດາວເຄາະກ່ອນເກີດ ຊຶ່ງບໍ່ສາມາດຮວມຕົວກັນເປັນດາວເຄາະຂະໜາດໃຫຍ່ໄດ້ໃນລະຫວ່າງການກໍ່ກຳເນີດລະບົບສຸລິຍະ ເນື່ອງຈາກມີແຮງດຶງດູດລົບກວນຈາກດາວພະຫັດ. ດາວເຄາະນ້ອຍບາງດວງມີດາວບໍລິວານ ຫຼື ໂຄຈອນລະຫວ່າງກັນເອງເປັນຄູ່ ເອີ້ນວ່າ ລະບົບດາວເຄາະນ້ອຍຄູ່

## ອ້າງອີງ 
ໝວດໝູ່:ດາວເຄາະນ້ອຍ
ໝວດໝູ່:ວັດຖຸທາງດາລາສາດ
ຍຸກຄຣີເຕຊຽດ

ຍຸກຈູແຣດຊິກ←**ຍຸກຄຣີເຕຊຽດ**→ຍຸກພາລີໂອຈີນ

**ຍຸກຄຣີເຕຊຽດ** () ເປັນຍຸກໜຶ່ງທາງທໍລະນີການຂອງໂລກ ຢູ່ໃນມະຫາຍຸກມີໂຊໂຊອິກ. ຍຸກຕຣີເຕຊຽດຢູ່ຖັດຈາກຍຸກຈູແຣດຊິກ ຄືປະມານ 145.5 ± 4.0 ລ້ານປີກ່ອນ ແລະ ຢູ່ກ່ອນໜ້າຍຸກພາລີໂອຈີນ ຫຼື ປະມານ 65.5 ລ້ານປີກ່ອນເຖິງ 23.03 ລ້ານປີກ່ອນ, ຖືເປັນຍຸກທີ່ຍາວນານທີ່ສຸດ ແແລະ ກິນເວລາເກືອບເຄິ່ງໜຶ່ງຂອງມະຫາຍຸກມີໂຊໂຊອິກ. ຈຸດສິ້ນສຸດຂອງຍຸກຄຣີເຕຊຽສເປັນຮອຍຕໍ່ລະຫວ່າງ ມະຫາຍຸກມີໂຊໂຊອິກກັບມະຫາຍຸກຊີໂນໂຊອິກ.

ຊື່ ຄຣີເຕຊຽດ ມາຈາກພາສາລາແຕັງ, *creta* ແປວ່າຫີນປູນ. ຍຸກນີ້ກຳນົດໂດຍນັກທໍລະນີວິທະຍາຊາວແບນຊິກ, ຊອງ ໂດມາລິວ ດັນລົວ (Jean d'Omalius d'Halloy) ເມື່ອ ຄສ 1822 ໂດຍອາໄສຊັ້ນຫີນໃນແອ່ງປາຣີ ແລະ ຕັ້ງຊື່ດັ່ງກ່າວຈາກປະລິມານຫີນປູນ ເຊິ່ງເປັນການຊີກາກໂບນັດຈາກເປືອກຂອງສັດບໍ່ມີກະດູກສັນຫຼັງໃນທະເລ ໂດຍສະເພາະແມ່ນຄັອກໂຄລິດ ທີ່ພົບໃນຍຸກຄຣີເຕຊຽດຕອນປາຍໃນທະວີບເອີຣົບ ແລະ ເກາະອັງກິດ. ຍຸກຄຣີເຕຊຽດເປັນຍຸກທີ່ຮູ່ງເຮືອງທີ່ສຸດຂອງໄດໂນເສົາ ແລະ ເມື່ອປາຍຍຸກຄຣີເຕຊຽດເມື່ອ 65 ລ້ານປີກ່ອນ ໄດ້ເກີດການສູນພັນຄັ້ງໃຫຍ່ທີ່ເຮັດໃຫ້ສິ່ງທີ່ມີຊີວິດເຖິງ 94% ສູນພັນ ຊຶ່ງຮວມທັງໄດໂນເສົາດ້ວຍ.

## ອ້າງອີງ 
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ 
* UCMP Berkeley Cretaceous page
* Bioerosion website at The College of Wooster

ໝວດໝູ່:ທໍລະນີວິທະຍາ
ໝວດໝູ່:ຍຸກຄຣີເຕຊຽດ
ໝວດໝູ່:ມະຫາຍຸກມີໂຊໂຊອິກ
ນາຊາ

**ອົງການບໍລິຫານການບິນແລະອະວະກາດແຫ່ງຊາດ** ຫຼື **ນາຊາ** () ກໍ່ຕັ້ງຂຶ້ນເມື່ອວັນທີ 29 ກໍລະກົດ ຄ.ສ. 1958 ຕາມລັດຖະບັນຫຍັດການບິນແລະອະວະກາດແຫ່ງຊາດ ແມ່ນໜ່ວຍງານສ່ວນລາຊະການ ຮັບຜິດຊອບໃນໂຄງການອະວະກາດແລະງານວິໄຈຫ້ວງອາກາດອະວະກາດ (aerospace) ໄລຍະຍາວຂອງສະຫະລັດອາເມລິກາ ຄອຍຈັດການຫຼືຄວບຄຸມລະບົບງານວິໄຈທັງກັບຝ່າຍພົນລະເຮືອນແລະຝ່າຍທະຫານ. ໃນເດືອນກຸມພາ ຄ.ສ. 2006 ອົງການນາຊາໄດ້ປະກາດພາລະກິດຫຼັກແມ່ນການບຸກເບີກອະນາຄົດແຫ່ງການສຳຫຼວດອະວະກາດ ການຄົ້ນພົບທາງວິທະຍາສາດ ແລະງານວິໄຈທາງການບິນແລະອະວະກາດ.

ຄຳຂວັນຂອງອົງການນາຊາ ແມ່ນ "*ເພື່ອປະໂຫຍດຂອງທຸກຜູ້ທຸກຄົນ*" (For the benefit of all).
## ອ້າງອີງ 

ໝວດ:ການສຳຫຼວດອະວະກາດ
ເມືອງທ່າປາງທອງ

**ເມືອງທ່າປາງທອງ** ເປັນເມືອງໜຶ່ງໃນແຂວງສະຫວັນນະເຂດ

## ທີ່ຕັ້ງ 
### ອານາເຂດ 
* **ທິດເໜືອ** ຕິດກັບ ເມືອງຊົນນະບູລີ ແລະເມືອງພີນ
* **ທິດຕາເວັນອອກ** ຕິດກັບ ເມືອງພີນ ແລະເມືອງຕຸ້ມລານ(ແຂວງສາລະວັນ)
* **ທິດໃຕ້** ຕິດກັບ ເມືອງລະຄອນເພັງ ແລະເມືອງວາປີ(ແຂວງສາລະວັນ)
* **ທິດຕາເວັນຕົກ** ຕິດກັບ ເມືອງສອງຄອນ

## ປະຊາກອນ 
46,941 ຄົນ (2020) 

## ບັນດາບ້ານ 
ມີທັງໝົດ 22 ບ້ານ (ຍັງບໍ່ແລ້ວສົມບູນເລີຍເດີ)

# ບ້ານນາຫ້ວຍໄລ່
# ບ້ານນາເຊືອກ
# ບ້ານພູແພງ
# ບ້ານດົງນ້ອຍ
# ບ້ານນາໂພ
# ບ້ານແກ້ງປີງ
# ບ້ານນາສະໂນ
# ບ້ານໜອງສະພັງ
# ບ້ານດອນຍາວ
# ບ້ານທ່າສາລາຄຳ
# ບ້ານໜອງກັນ
# ບ້ານນາຫົວຄວາຍ
# ບ້ານໜອງແສງ
# ບ້ານກຸດຮີ
# ບ້ານຫ້ວຍໝື່ນ
# ບ້ານນາຫີນດານ
# ບ້ານບຸດຕະພານ
# ບ້ານພູຜ້າຍ
# ບ້ານທົ່ງໂພຄຳ
# ບ້ານທົ່ງສົມບູນ
# ບ້ານໃໝ່ໂຄກ
# ບ້ານໃໝ່ເຊ 

ເມືອງທ່າປາງທອງ ຕັ້ງຢູ່ຫ່າງຈາກເທດສະບານແຂວງ 147 Km ມືເນື້ອທີ່ 2155,04 ກິໂລຕາແມັດ ທິດເໜືອຕິດກັບເມືອງ ຊົນນະບູລີ ແລະ ເມືອງພິນ ,ທິດຕາເວັນຕົກຕິດກັບ ເມືອງສອງຄອນ ,ທິດໃຕ້ຕິດກັບ ເມືອງ ວາປີ ແລະ ລະຄອນເພັງ ແຂວງ ສາລະວັນ ,ທິດຕາເວັັນອອກ ຕິດເມືອງ ຕຸ້ມລານ  ມີພົນລະເມືອງ ທັງໝົດ 40.708 ຄົນ  ຍິງ 20.199 ຄົນ(ສຳຫຼວດ ຫຼ້າສຸດ 2015) ມີ 6.696 ຄອບຄົວ ມີ 9 ກຸ່ມບ້ານ 1ຈຸດສຸມຂອງແຂວງ 3 ຈຸດສຸມຂອງເມືອງ ມີ 42 ບ້ານອາຊີບຕົ້ນຕໍຂອງປະຊາຊົນແມ່ນ ປູກຝັງລ້ຽງສັດ !
ກາຊາບັງກາ

**ກາຊາບັງກາ** () ຫຼື **ອັດດາລັນໄບດໍ** () ແມ່ນເມືອງທາງທິດຕາເວັນຕົກຂອງປະເທດມາລົກແລະແມ່ນນະຄອນຫຼວງຂອງແຄວ້ນກະລັງກາຊາບັງກາ ຕັ້ງຢູ່ແຄມຝັ່ງມະຫາສະໝຸດອັດລັງຕິກ ຫ່າງຈາກເມືອງລາບັດນະຄອນຫຼວງຂອງປະເທດໄປທາງທິດໃຕ້ປະມານ 80 ກິໂລແມັດ. ກາຊາບັງກາແມ່ນເມືອງທ່າຫຼັກແລະເມືອງທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດຂອງມາລົກ ແລະຍັງເປັນເມືອງທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນພູມິພາກມາກະເລັບ (ອາຟະລິກຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອ) ອີກນຳ. ຈາກການສຳຫຼວດສຳມະໂນຄົວໃນປີ ຄ.ສ. 2004 ພົບວ່າມີປະຊາກອນປະມານ 2,946,440 ຄົນອາໄສຢູ່ໃນເມືອງນີ້. ກາຊາບັງກາຖືເປັນສູນກາງທາງເສດຖະກິດແລະທຸລະກິດຂອງປະເທດ. ນອກຈາກນີ້ຍັງເປັນບ່ອນຕັ້ງຖານທັບຫຼັກຂອງກອງທັບເຮືອມາລົກອີກນຳ.
## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ເມືອງໃນປະເທດມາລົກ
ອັກເນັຊ ໂມ

thumb|າເປັນ

**ອັກເນັຊ ໂມ** (Agnez Mo) ແມ່ນນັກຮ້ອງແລະນັກສະແດງຍິງຊາວອິນໂດເນເຊຍ

ໝວດ:ສ້າງມະຫ
ເຊນເສດ

**ເຊນເສດ** (; ອ່ານຄືກັນກັບຄຳວ່າ sensate ເຊິ່ງແປວ່າ ຕື່ນໂຕ) ແມ່ນຊີລີໂທລະພາບຜ່ານອິນເຕີເນັດແນວບັນເທີງຄະດີແນວວິທະຍາສາດຈາກສະຫະລັດອາເມລິກາ ສ້າງແລະຜະລິດໂດຍແອນດີ ແລະ ລານາ ວາໂຊສະກີ (Andy and Lana Wachowski) ແລະ ເຈ ໄມເຄິນ ສະຕະລັກຊິນສະກີ (J. Michael Straczynski). ປີທຳອິດ ເຊິ່ງມີສິບສອງຕອນ ອອກສາຍຜ່ານເນັດຟະລິກ (Netflix) ເມື່ອວັນທີ 5 ມິຖຸນາ ປີ 2015.
## ອ້າງອີງ 
ຊເນເອດ
Windows XP

**Windows XP** (ຊື່ລະຫັດ Whistler) ແມ່ນລະບົບປະຕິບັດການສຳຫລັບຄອມພິວເຕີສ່ວນບຸກຄົນ ສະເໜີໂດຍ ບໍລິສັດ ໄມໂຄຣຊອບ ແລະເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງລະບົບປະຕິບັດການຕະກຸນ Windows NT.

ການພັດທະນາຂອງ Windows XP ເລີ່ມຂຶ້ນເມື່ອປະມານຊ່ວງປີ 1990 ພາຍໃຕ້ຊື່ລະຫັດ "Neptune", ເຊິ່ງເປັນລະບົບປະຕິບັດການທີ່ສ້າງເທິງ Windows NT kernel ເຊິ່ງມີກຸ່ມເປົ້າໝາຍເປັນຜູ້ໃຊ້ຕາມເຮືອນ—ແມ່ນ Windows 2000 ລຸ້ນປັບປຸງທີ່ມຸ່ງເນັ້ນເປົ້າໝາຍເປັນຕະຫຼາດທຸລະກິດ. ຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ, ໃນເດືອນມັງກອນ ປີ 2000, ທັງສອງໂຄງການໄດ້ລວມກັນເປັນໂຄງການດຽວທີ່ມີຊື່ວ່າ "Whistler" ເຊິ່ງມີກຸ່ມເປົ້າໝາຍທັງຜູ້ໃຊ້ຕາມເຮືອນແລະຕະຫຼາດທຸລະກິດ. Windows XP ແມ່ນລຸ້ນຕໍ່ຈາກ Windows ທີ່ເປັນແບບ MS-DOS based ກ່ຽວກັບຄວາມປອດໄພແລະປະສິດທິພາບໃນການເຮັດວຽກ.

## ອ້າງອີງ