ທ່າແຂກ

ເມືອງທ່າແຂກເປັນເມືອງເອກຂອງ ແຂວງຄຳມ່ວນ ມີພົນລະເມຶອງປະມານ 97,542 ຄົນ (2020)  ເປັນເມືອງທີ່ຕັ້ງຢູ່ຕາມແຄມ ແມ່ນ້ຳຂອງ ປະຊາຊົນສ່ວນຫຼາຍມີອາຊີບ ເຮັດການກະເສດ,ຄ້າຂາຍແລະເປັນພະນັກງານລັດຖະກອນ.
ເມືອງທ່າແຂກຫ່າງຈາກ ນະຄອນຫລວງວຽງຈັນ ປະມານ 335 ກິໂລແມັດ.
ເມືອງທ່າແຂກທິດຕາເວັນຕົກຕິດກັບແມ່ນ້ຳຂອງເຊິ່ງກົງກັນຂ້າມກັນກັບແຂວງ ນະຄອນພະນົມ ປະເທດໄທ ທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບ ເມືອງໄຊບົວທອງ,ທິດໃຕ້ຕິດກັບ ເມືອງໜອງບົກ ແລະທິດເໜືອຕິດກັບ ເມືອງຫີນບູນ.
ປະກົດຊື່ ເມືອງ ທ່າແຂກ ແຕ່ກ່ອນໄດ້ເອີ້ນວ່າເມືອງທ່າ(ນ້ຳ) ພໍຄົນຈາກພາກເໜືອຫລັງໄຫຼກັນລົງໄປຫລາຍຂື້ນ,ຜູ້ນັ້ນກໍແຂກ,ຜູ້ນີ້ກໍແຂກ ກໍເລີຍກາຍເປັນເມືອງທ່າແຂກຈົນເຖິງປັດຈຸບັນ.

## ປະຫວັດສາດໂດຍຫຍໍ້ 
ໃນຊ່ວງຫລັງສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີສອງ, ພວກລ່າເມືອງຂຶ້ນຝຣັ່ງໄດ້ກັບຄືນມາຮຸກຮານລາວຄັ້ງທີສອງ, ປະຊາຊົນລາວບັນດາເຜົ່າໄດ້ຕໍ່ຕ້ານຢ່າງສຸດຂີດ ໃນເວລານັ້ນ ເມືອງທ່າແຂກເຄີຍເປັນສະໜາມຮົບທີ່ດຸເດືອດໃນການຕໍ່ຕ້ານພວກລ່າເມືອງຂຶ້ນຝຣັ່ງ.

ວັນທີ 21 ມີນາ 1946, ເປັນວັນທີ່ທຸກຄົນໃນລາວຈົດຈຳບໍ່ເຄີຍລືມ, ເພາະວ່າມັນເປັນມື້ທີ່ໄດ້ເກີດຄວາມໂຫດຮ້າຍທີ່ບໍ່ສາມາດຈິນຕະນາການໄດ້ຫຼັງຈາກກອງກຳລັງຝຣັ່ງໄດ້ກັບຄືນສູ່ປະເທດລາວ ເພື່ອເປີດການໂຈມຕີຢ່າງດຸເດືອດ.
ນັກຮົບ ແລະ ພົນລະເຮືອນຫຼາຍຮ້ອຍຄົນ, ທັງລາວ ແລະ ຫວຽດນາມ, ໄດ້ເສຍຊີວິດໃນເມືອງທ່າແຂກ ທີ່ ຊາຍແດນຕາມລຳແມ່ນ້ຳຂອງ ໃນພາກກາງຂອງລາວ, ເມື່ອກອງກຳລັງຝຣັ່ງໄດ້ເປີດການປະຕິບັດງານທາງທະຫານທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດຂອງພວກເຂົາໃນອິນດູຈີນ.
ໃນຄວາມພະຍາຍາມທີ່ອົງອາດກ້າຫານເພື່ອຕ້ານກັບກອງກຳລັງຮຸກຮານ, ທະຫານ ປະຊາຊົນທ້ອງຖິ່ນໄດ້ຕໍ່ສູ້ຢ່າງສຸດຊີວິດເພື່ອຂັບໄລ່ພວກຜູ້ຮຸກຮານອອກໄປ.
ກອງກຳລັງປ້ອງກັນທ້ອງຖິ່ນນຳພາໂດຍ ທ່ານ ສຸພານຸວົງ ໃນຖານະຜູ້ບັນຊາການສູງສຸດ, ຜູ້ທີ່ໄດ້ນຳພາທະຫານ ແລະ ພົນລະເຮືອນຫວຽດນາມ ແລະ ລາວ ໃນການຕໍ່ສູ້ຢ່າງດຸເດືອດ, ເດັດດ່ຽວ ແລະ ອົງອາດກ້າຫານຕໍ່ຕ້ານຝຣັ່ງ.
ໃນຕົ້ນເດືອນກຸມພາຂອງປີດຽວກັນ, ໜ່ວຍພັກທີ່ເມືອງທ່າແຂກໄດ້ຈັດກອງປະຊຸມ ແລະ ອອກຖະແຫຼງການຮຽກຮ້ອງໃຫ້ກອງທັບລາວ ແລະ ຫວຽດນາມສາມັກຄີກັນປ້ອງກັນຕົວເມືອງ, ຈູດແປວໄຟແຫ່ງການຕໍ່ຕ້ານ ແລະ ສ້າງຄວາມເຂັ້ມແຂງໃຫ້ແກ່ກອງທັບ.
ກອງບັນຊາການທະຫານ ແລະ ອຳນາດການປົກຄອງຂອງເມືອງທ່າແຂກ ໄດ້ສັ່ງໃຫ້ຮອງຜູ້ບັນຊາການທີ່ຮັບຜິດຊອບພາກຕາເວັນອອກສຽງເໜືອ ແລະ ພາກຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້ຂອງເມືອງ ຄື ສະຫາຍ ສິງກາໂປ ໂຄດຈຸນລະມະນີ ແລະ Nguyen Cheing ໃຫ້ກຽມພ້ອມທະຫານ 800 ຄົນທີ່ຢູ່ພາຍໃຕ້ການບັນຊາຂອງພວກເຂົາ ເພື່ອໃຫ້ພວກເຂົາພ້ອມທີ່ຈະຕໍ່ສູ້ກັບສັດຕູ ບໍ່ວ່າຈະໂຈມຕີມາຈາກທິດທາງໃດກໍຕາມ.
ເພື່ອເສີມສ້າງກຳລັງປ້ອງກັນຂອງຕົວເມືອງ, ຜູ້ນຳທັງສອງທ່ານໄດ້ແນະນຳໃຫ້ທະຫານ ແລະ ພົນລະເຮືອນ, ລວມທັງຊາວຫວຽດນາມ, ສ້າງປ້ອມປາການ ແລະ ຂຸດຄູນ້ຳເພື່ອກຽມພ້ອມສູ້ຮົບໃນທຸກພາກສ່ວນຂອງຕົວເມືອງ. ພາຍໃຕ້ຄຳສັ່ງໃຫ້ສົ່ງມອບຄຳຂອງເຂົາເຈົ້າເພື່ອສະໜັບສະໜູນຄວາມພະຍາຍາມຕໍ່ຕ້ານ, ຊາວລາວ ແລະ ຫວຽດນາມຫຼາຍຄົນໄດ້ມອບຄຳ ແລະ ເງິນເພື່ອສະໜອງອາຫານ, ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ ແລະ ເຄື່ອງໃຊ້ອື່ນໆໃຫ້ແກ່ກອງທະຫານທ້ອງຖິ່ນ. 
ແຕ່ພວກຝຣັ່ງທີ່ຮຸກສານໄດ້ບຸກໂຈມຕີປະຊາກອນຂອງຕົວເມືອງ ແລະ ພວກເຂົາມີອາວຸດທີ່ດີກ່ວາ ແລະ ສາມາດເອົາຊະນະທະຫານໄດ້ຢ່າງໄວວາ, ທະຫານລາວ ແລະ ຫວຽດນາມ ພວກເຂົາກຳລັງປະເຊີນກັບຄວາມພ່າຍແພ້ ແລະ ຕັດສິນໃຈໜີຂ້າມແມ່ນໍ້າຂອງໄປປະເທດໄທ. ຊາວເມືອງ ແລະ ທະຫານໄດ້ໃຊ້ເຮືອນ້ອຍ ແລະ ແມ່ນແຕ່ໄມ້ທ່ອນເພື່ອຂົນສົ່ງພວກເຂົາໄປສູ່ຄວາມປອດໄພໃນແຂວງນະຄອນພະນົມ, ປະເທດໄທ.
ແຕ່ຝຣັ່ງກໍ່ບໍ່ໄດ້ຢຸດຢັ້ງໃນການໂຈມຕີຂອງພວກເຂົາ ແລະ ໄດ້ໃຊ້ເຮືອບິນ ແລະ ປືນໃຫຍ່ໜັກຍິງໃສ່ຜູ້ທີ່ພະຍາຍາມຫຼົບໜີ, ເຮັດໃຫ້ທະຫານ ແລະ ພົນລະເຮືອນເສຍຊີວິດເປັນຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍ ແລະ ເຮັດໃຫ້ມີຜູ້ບາດເຈັບຫຼາຍຄົນ.
ທ່ານສຸພານຸວົງ ແລະ ເຈົ້າໜ້າທີ່ບາງຄົນຂອງລາວ ແມ່ນໜຶ່ງໃນບັນດາຜູ້ທີ່ພະຍາຍາມຫຼົບໜີຂ້າມແມ່ນໍ້າ ແຕ່ເຮືອໜາດນ້ອຍຂອງພວກເຂົາຖືກເຮືອບິນຂອງສັດຕູຍິງ. ທະຫານຄົນໜຶ່ງ ແລະ ກຸ່ມຄົນຫວຽດນາມໄດ້ພະຍາຍາມຊ່ວຍເຫຼືອຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບບາດເຈັບ ແຕ່ພວກເຂົາກໍ່ຖືກຂ້າຕາຍ. ທ່ານ ສຸພານຸວົງໄດ້ຮັບບາດເຈັບສາຫັດ ແລະ ຖືກນຳສົ່ງໄປໂຮງໝໍໃນແຂວງນະຄອນພະນົມ.
ຝຣັ່ງໄດ້ເປີດການໂຈມຕີເມືອງຢ່າງໂຫດຮ້າຍ, ຂ້າແມ່ຍິງຖືພາຢ່າງໂຫດຮ້າຍ ແລະ ໂຍນເດັກທາຣົກໃນທ້ອງລົງໃນແມ່ນໍ້າ.
ກອງກຳລັງຝຣັ່ງຍັງໄດ້ຂ້າປະຊາຊົນໂດຍໃຊ້ຄົກດິນເຜົາຂະໜາດໃຫຍ່ ແລະ ຊາກຕຳພວກເຂົາ, ຍິງດ້ວຍປືນ ແລະ ໂຍນສົບຂອງປະຊາຊົນລົງໃນແມ່ນໍ້າຂອງ ເຊິ່ງເວົ້າກັນວ່າກາຍເປັນສີແດງດ້ວຍເລືອດ. ມີປະຊາຊົນຫຼາຍກວ່າ 3,000 ຄົນ ລວມທັງແມ່ຍິງ ແລະ ເດັກນ້ອຍຜູ້ບໍລິສຸດ ໄດ້ເສຍຊີວິດ ແລະ ເຮືອນຫຼາຍຫຼັງ ແລະ ອາຄານອື່ນໆຖືກທຳລາຍ ຫຼື ເສຍຫາຍ.
ຕໍ່ມາ ທ່ານ ສຸພານຸວົງ ໄດ້ກັບຄືນມາລາວ ແລະ ສືບຕໍ່ຕໍ່ສູ້ເພື່ອການປົດປ່ອຍຮ່ວມກັບຜູ້ນຳການປະຕິວັດລາວຄົນອື່ນໆ.
ນັບຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ, ວັນທີ 21 ມີນາ ໄດ້ເປັນມື້ແຫ່ງຄວາມໂກດແຄ້ນຂອງປະຊາຊົນລາວ ແລະ ໄດ້ຖືກລະນຶກເຖິງໃນແຕ່ລະປີເປັນວັນຄົນພິການ ແລະ ການເສຍສະຫຼະແຫ່ງຊາດ, ເພື່ອລະນຶກເຖິງວິລະຊົນແຫ່ງຊາດ ແລະ ນັກຮົບປະຕິວັດທຸກຄົນ ທີ່ໄດ້ອຸທິດຊີວິດ ແລະ ທົນທຸກຈາກຄວາມພິການໃນຊ່ວງເວລາຫຼາຍປີຂອງການຕໍ່ສູ້ເພື່ອການປົດປ່ອຍຊາດລາວ.
ທ່ານສຸພານຸວົງ ໄດ້ຮັບການຝຶກອົບຮົມເປັນວິສະວະກອນໂຍທາຢູ່ປາຣີ ແລະ ຫຼັງຈາກນັ້ນໄດ້ເຮັດວຽກຢູ່ພາກກາງຂອງຫວຽດນາມ ແລະ ລາວ ຕັ້ງແຕ່ປີ 1938 ຈົນເຖິງປີ 1945. ເພິ່ນໄດ້ກາຍເປັນຜູ້ນໍາຂອງຂະບວນການເອກະລາດຂອງລາວອິດສະຫລະ ແລະ ເປັນຜູ້ບັນຊາການທະຫານສູງສຸດຂອງກອງທັບປົດປ່ອຍ ແລະ ປ້ອງກັນປະເທດລາວ. ຕໍ່ມາທ່ານໄດ້ດຳລົງຕຳແໜ່ງເປັນປະທານປະເທດຂອງລາວຜູ້ທຳອິດ ຕັ້ງແຕ່ປີ 1975 ຈົນເຖິງປີ 1991.

## ເສດຖະກິດ 
## ບ້ານທີ່ຂື້ນກັບເມືອງທ່າແຂກ 
''''''
ບ້ານທ່າແຂກເໜືອ
ບ້ານທ່າແຂກກາງ
ບ້ານທ່າແຂກໃຕ້
ບ້ານເລົ່າໂພໄຊ
ບ້ານເລົ່າໂພຄຳ
ບ້ານດອນເຄື່ອນຊ້າງ
ບ້ານໜອງບົວເງິນ
ບ້ານໜອງບົວຄຳ
ບ້ານປາກດົງ
ປ້ານນາບວບ
ບ້ານຈອມແຈ້ງ
ບ້ານຄຳອ່າງ
ບ້ານປາກຊິມັງ
ບ້ານເມືອງເກົ່າ
ບ້ານມວ່ງສຸມ
ບ້ານດອນມະໄຫຼ
ບ້ານຈອມທອງ
ບ້ານສົມສະນຸກ
ບ້ານຈອມເພັດ
ບ້ານຈອມແກ້ວ
ບ້ານຫວ້ຍນາງລີ້
ບ້ານນາເມືອງ
ແລະຍັງຫລາຍບ້ານ...

## ສະຖານທີ່ທອ່ງທຽ່ວທີ່ສຳຄັນໃນຕົວເມືອງ 
ພຣະທາດສີໂຄດຕະບູນ
ວັດກາງ
ວັດນາໂບ
ວັດຫວ້ຍນາງລີ້
ວັດນາເມືອງ
ວັດຈອມທອງ
ຖໍ້ານາງແອ່ນ
ຂົວມິດຕະພາບລາວໄທແຫ່ງທີສາມ

ຂົວມິດຕະພາບແຫ່ງທີ 3 ລາວໄທ ຫລື ທ່າແຂກ ຫາ ນະຄອນພະນົມໄດ້ໄຂຂື້ນໃນວັນທີ 11/11/2011.