open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ຈັງຫວັດຂອນແກ່ນ

**ແຂວງຂອນແກ່ນ** ແມ່ນແຂວງໜຶ່ງໃນພາກຕາເວັນອອກສຽງເໜືອຂອງປະເທດໄທ ອັນມີຂະໜາດໃຫຍ່ຮອງຈາກຈັງຫວັດນະຄອນລາຊະສີມາແລະຈັງຫວັດອຸບົນລາຊະທານີຕາມລຳດັບ ມີຂະໜາດເສດຖະກິດໃຫຍ່ເປັນສູນກາງຂອງພາກຕາເວັນອອກສຽງເໜືອ ຕັ້ງຢູ່ໃນຈຸດທີ່ຖະໜົນມິຕະພາບ (ທາງຫຼວງແຜ່ນດິນໝາຍເລກ 2) ແລະທາງຫຼວງແຜ່ນດິນໝາຍເລກ 12 (ຖະໜົນສາຍເສດຖະກິດຕາເວັນອອກ-ຕາເວັນຕົກ) ຕັດຜ່ານ ອັນເປັນເສັ້ນທາງສຳຄັນໃນການເດີນທາງຈາກພາກຕາເວັນອອກສຽງເໜືອຕອນເທິງເຂົ້າໄປສູ່ພາກຕາເວັນອອກສຽງເໜືອຕອນກາງ ຈາກພາກຕາເວັນອອກສຽງເໜືອຕອນເທິງໄປເຂົ້າພາກເໜືອທີ່ອຳເພີຫຼົ່ມສັກ ຈັງຫວັດເພັດຊະບູນ ແລະເດີນທາງເຂົ້າສູ່ປະເທດລາວທັງທາງດ້ານທິດໃຕ້ແລະທິດຕາເວັນຕົກຂອງລາວ ອານາເຂດທາງທິດເໜືອຕິດກັບຈັງຫວັດເລີຍ ຈັງຫວັດໜອງບົວລຳພູ ແລະຈັງຫວັດອຸດອນທານີ ທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບຈັງຫວັດມະຫາສາລະຄາມແລະຈັງຫວັດກາລະສິນ ທິດໃຕ້ຕິດກັບຈັງຫວັດບຸລີລຳແລະຈັງຫວັດນະຄອນລາຊະສີມາ ທິດຕາເວັນຕົກຕິດກັບຈັງຫວັດໄຊຍະພູມແລະຈັງຫວັດເພັດຊະບູນ ໃນສະໄໝກຸງລັດຕະນະໂກສິນ ຂອນແກ່ນຢູ່ພາຍໃຕ້ການປົກຄອງຂອງມົນທົນອຸດອນທານີຫຼືຈັງຫວັດອຸດອນທານີໃນປັດຈຸບັນ ເຊິ່ງເມືອງທັງສອງນີ້ແມ່ນເມືອງທີ່ຖືກກໍ່ຕັ້ງໂດຍກົມມະຫຼວງປະຈັກສິລະປາຄົມ ດັ່ງນັ້ນເມືອງທັງສອງນີ້ຖືໄດ້ວ່າເປັນເມືອງອ້າຍນ້ອງກັນ

## ເຂດການປົກຄອງ 
* ອຳເພີເມືອງຂອນແກ່ນ
* ອຳເພີບ້ານຝາງ
* ອຳເພີພະຍືນ
* ອຳເພີໜອງເຮືອ
* ອຳເພີຊຸມແພ
* ອຳເພີສີຊົມພູ
* ອຳເພີນ້ຳພອງ
* ອຳເພີອຸບົນຣັດ
* ອຳເພີກະນວນ
* ອຳເພີບ້ານໄຜ່
* ອຳເພີເປືອຍນ້ອຍ
* ອຳເພີພົນ
* ອຳເພີແວງໃຫຍ່
* ອຳເພີແວງນ້ອຍ
* ອຳເພີໜອງສອງຫ້ອງ
* ອຳເພີພູວຽງ
* ອຳເພີມັນຈາຄີລີ
* ອຳເພີຊົນນະບົດ
* ອຳເພີເຂົາສວນກວາງ
* ອຳເພີພູຜາມ່ານ
* ອຳເພີຊຳສູງ
* ອຳເພີໂຄກໂພໄຊ
* ອຳເພີໜອງນາຄຳ
* ອຳເພີບ້ານແຮດ
* ອຳເພີໂນນສິລາ
* ອຳເພີວຽງເກົ່າ

ໝວດ:ຈັງຫວັດຂອນແກ່ນ
ໝວດ:ຈັງຫວັດໃນປະເທດໄທ
ໝາ

**ໝາ** ແມ່ນສັດລ້ຽງລູກດ້ວຍນ້ຳນົມຫຼາຍຊະນິດຫຼາຍສະກຸນໃນວົງ Canidae ອອກລູກເປັນໂຕ ລຳໂຕມີຂົນປົກຄຸມ ມີແງ 2 ຄູ່ ຕີນໜ້າມີ 5 ນິ້ວ ຕີນຫຼັງມີ 4 ນິ້ວ ຊ່ອນເລັບບໍ່ໄດ້ ອະໄວຍະວະເພດຂອງໝາເຖິກມີດູກຢູ່ພາຍໃນ 1 ໜ່ວຍ. ໝາເຊິ່ງຍັງຄົງເປັນສັດປ່າ ເຊັ່ນ ໝາໃນ (*Cuon alpinus*) ໝາທີ່ລ້ຽງເປັນສັດບ້ານ ແມ່ນ ຊະນິດ *Canis lupus familiaris*. ໝາເປັນສັດທີ່ມີຫຼາຍພັນ ເຊັ່ນ ລາບາດໍ, ໂກນເດັ້ນ, ຊິວາວ້າ ແລະອີກຫຼາຍຫຼວງ ມີທັງຂະໜາດນ້ອຍແລະໃຫຍ່ ຮ້າຍແລະບໍ່ຮ້າຍ. ພັນທີ່ມີຂະໜາດໃຫຍ່ ເຊັ່ນ ໂກນເດັ້ນ ລາບາດໍ ທີ່ມີຂະໜາດນ້ອຍ ເຊັ່ນ ຊິວາວ້າ ຊິສຸ ສ່ວນທີ່ດຸ ໄດ້ແກ່ ລັອດໄວເລີ້ ອັນເຊຊ້ຽນ. ໝາແຕ່ລະພັນຈະມີນິໄສແຕກຕ່າງກັນ.

ໝາພັດທະນາມາຈາກສັດກິນຊີ້ນແລະລ່າເນື້ອ ດັ່ງນັ້ນວິວັດທະນາການຂອງແຂ້ວສຳລັບຄ້ຽວຊີ້ນແລະດູກຈຶ່ງຍັງຄົງມີຢູ່ ລວມທັງການມີປະສາດດົມກິ່ນແລະຕາມລ່າເນື້ອທີ່ດີຫຼາຍ. ນອກຈາກນີ້ໝາຍັງມີກ້າມເນື້ອທີ່ແຂງແຮງອັນເຮັດໃຫ້ແລ່ນໄດ້ໄວແລະເພີ່ມຄວາມໄວໄດ້ເທົ່າທີ່ຕ້ອງການ. ລັກສະນະການຍ່າງຂອງໝາຈະຖິ້ມນ້ຳໜັກໂຕເທິງນິ້ວຕີນ ເຊິ່ງສົ່ງຜົນໃຫ້ໝາເຄື່ອນໄຫວໄດ້ຄ່ອງແຄ້ວກວ່າສັດຊະນິດອື່ນ. ນອກຈາກນີ້ໝາຍັງມີສັນຊາຕະຍານໃນການເຮັດວຽກເປັນກຸ່ມ. ດັ່ງນັ້ນໝາຈຶ່ງສາມາດລ່າສັດທີ່ມີຂະໜາດໃຫຍ່ກວ່າໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິພາບ.

## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ໝາ
ໝວດ:ສັດທີ່ພໍ້ໃນປະເທດອົດສະຕາລີ
ຈັງຫວັດນະຄອນລາຊະສີມາ

**ແຂວງໂຄລາດ** (, *ຈັງຫວັດນຄຣຣາຊສີມາ*) ຫຼືຮູ້ຈັກໃນຊື່ **ໂຄລາດ** (, *ໂຄຣາຊ*) ແມ່ນຈັງຫວັດທີ່ມີພື້ນທີ່ຫຼາຍທີ່ສຸດໃນປະເທດໄທແລະມີປະຊາກອນຫຼາຍເປັນອັນດັບ 2 ຂອງປະເທດ ຢູ່ໃນພາກຕາເວັນອອກສຽງເໜືອ. ມີອານາເຂດຕິດກັບຈັງຫວັດຂອນແກ່ນ ຈັງຫວັດໄຊຍະພູມ ຈັງຫວັດບຸລີລຳ ຈັງຫວັດລົບບຸລີ ຈັງຫວັດສະລະບຸລີ ຈັງຫວັດນະຄອນນາຍົກ ຈັງຫວັດປາຈີນບຸລີ ແລະຈັງຫວັດສະແກ້ວ.

## ເຂດການປົກຄອງ 
* ອຳເພີເມືອງນະຄອນລາຊະສີມາ
* ອຳເພີດ່ານຂຸນທົດ
* ອຳເພີບົວໃຫຍ່
* ອຳເພີປັກທົງໄຊ
* ອຳເພີພິມາຍ
* ອຳເພີສີຄິ້ວ
* ອຳເພີປາກຊ່ອງ
* ອຳເພີຄອນບຸລີ
* ອຳເພີຈັກກະຫຼາດ
* ອຳເພີໂຊກໄຊ
* ອຳເພີໂນນສູງ
* ອຳເພີປະທາຍ
* ອຳເພີສູງເນີນ
* ອຳເພີຫ້ວຍຖະແຫຼງ
* ອຳເພີຊຸມພວງ
* ອຳເພີເສີງສາງ
* ອຳເພີຄົງ
* ອຳເພີໂນນໄທ
* ອຳເພີຂາມສະແກແສງ
* ອຳເພີແກ້ງສະໜາມນາງ
* ອຳເພີວັງນ້ຳຂຽວ
* ອຳເພີບ້ານເຫຼື່ອມ
* ອຳເພີໜອງບຸນມາກ
* ອຳເພີເທພາຣັກ
* ອຳເພີພະທອງຄຳ
* ອຳເພີສີດາ
* ອຳເພີບົວລາຍ
* ອຳເພີໂນນແດງ
* ອຳເພີຂາມທະເລສໍ
* ອຳເພີເມືອງຍາງ
* ອຳເພີລຳທະເມນໄຊ
* ອຳເພີສະເຫຼີມພະກຽດ

ໝວດ:ຈັງຫວັດນະຄອນລາຊະສີມາ
ໝວດ:ຈັງຫວັດໃນປະເທດໄທ
ປະເທດອິນໂດເນເຊຍ

**ອິນໂດເນເຊຍ** () ຫຼືຊື່ທາງການແມ່ນ **ສາທາລະນະລັດອິນໂດເນເຊຍ** () ແມ່ນໝູ່ເກາະທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນໂລກ. ຕັ້ງຢູ່ລະຫວ່າງແຫຼມອິນດູຈີນແລະທະວີບອົດສະຕາລີ ແລະລະຫວ່າງມະຫາສະໝຸດອິນເດຍແລະປາຊີຟິກ ມີພົມແດນຕິດກັບປະເທດມາເລເຊຍເທິງເກາະບໍນຽວ (), ປະເທດປາປົວນິວກິນີເທິງເກາະນິວກິນີ  () ແລະ ປະເທດຕິມໍຕາເວັນອອກເທິງເກາະຕິມໍ ().

## ອ້າງອີງ 
## ປື້ມ 
*Vickers, Adrian (2005). A History of Modern Indonesia. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-54262-3.

ໝວດ:ປະເທດອິນໂດເນເຊຍ
ໝວດ:ປະເທດໃນອາຊີ
ມະຫາສະໝຸດປາຊີຟິກ

right|thumb|300px|ມະຫາສະໝຸດປາຊີຟິກ
**ມະຫາສະໝຸດປາຊີຟິກ** (, ) ຕັ້ງຊື່ໂດຍ ເຟີດີນານ ມາເຈນລັນ ວ່າ *Mare Pacificum* ເປັນພາສາລາແຕັງ ແປວ່າ *peaceful sea* ພາສາຝະລັ່ງ *pacifique (ປາຊີຟິກ)* ໝາຍເຖິງ "ສະງົບສຸກ" ເປັນຜືນນ້ຳທີ່ກວ້າງໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນໂລກ ມີພື້ນນ້ຳປະມານ 165,000,000 ຕາລາງກິໂລແມັດ ຫຼື 1 ໃນ 3 ຂອງພື້ນທີ່ຜິວທັງໝົດຂອງໂລກ ຄວາມຍາວໃນແນວເສັ້ນແວງມີລະຍະທາງປະມານ 15,500 ກິໂລແມັດ ຈາກທະເລເບຣິງໃນເຂດອາກຕິກທີ່ຢູ່ທາງເໜືອຈະຫຼົດຮິມຝັ່ງທະເລຣອສໃນອັງຕາກຕິກທີ່ຢູ່ທາງໃຕ້ ມະຫາສະໝຸດປາຊີຟິກມີດ້ານທີ່ກວ້າງທີ່ສຸດຕາມແນວຕາເວັນອອກ-ຕາເວັນຕົກ ຢູ່ທີ່ບໍລິເວນເສັ້ນຂະໜານ 5 ອົງສາເໜືອ ດ້ວຍຄວາມຍາວປະມານ 19,800 ກິໂລແມັດ ຈາກອິນໂດເນເຊຍເຖິງຊາຍຝັ່ງໂກໂລມບີ ສຸດເຂດດ້ານຕາເວັນຕົກ ຄື ຊ່ອງແຄບມະລະກາ ຈຸດທີ່ເລິກທີ່ສຸດໃນໂລກ ຄື ຮ່ອງເລິກມາເຣຍນາ (Mariana Trench) ຢູ່ໃນມະຫາສະໝຸດປາຊີຟິກ ຈຸດທີ່ເລິກທີ່ສຸດວັດໄດ້ 10,911 ແມັດ

## ປະເທດແລະດິນແດນທີ່ຕິດມະຫາສະໝຸດປາຊີຟິກ 
#### ລັດເອກະລາດ 
*  ອາກຊັງຕິນ
*  ອົດສະຕຣາລີ
*  ບຣູໄນ
*  ກຳປູເຈຍ
* 
*  ຊີເລ
*  ຈີນ1
*  ໂກໂລມບີ
*  ໂກສະຕາຣິກາ
*  ເອກວາດໍ
*  ແອນຊານວາດໍ
*  ມີໂກຣເນຊີ
*  ຟິຈີ
*  ກົວເຕມາລາ
*  ຮົງດູຣັດ
*  ອິນໂດເນເຊຍ
*  ຍີ່ປຸ່ນ
*  ກິຣີບາຕີ
*  ເກົາຫຼີເໜືອ
*  ເກົາຫຼີໃຕ້
*  ມາເລເຊຍ
*  ໝູ່ເກາະມາດໂຊນ
*  ເມັກຊິກ
*  ນາອູຣູ
*  ນິກາຣາກວາ
*  ນູແວນເຊລັງ
*  ປາລາອູ
*  ປານາມາ
*  ປາປົວນິວກີເນ
*  ເປຣູ
*  ຟິລິບປິນ
*  ລັດເຊຍ
*  ຊາມົວ
*  ສິງກະໂປ
*  ໝູ່ເກາະຊາໂລມົງ
*  ໄຕ້ຫວັນ1
*  ໄທ
*  ຕິມໍແລັດສະເຕ
*  ຕົງກາ
*  ຕູວາລູ
* 
*  ວານູອາຕູ
*  ຫວຽດນາມ

*1 ສະຖານະຂອງໄຕ້ຫວັນແລະຈີນຍັງມີຄວາມຂັດແຍ້ງກັນຢູ່*

#### ດິນແດນ 
*  ຊາມົວອາເມລິກັນ (ສະຫະລັດອາເມລິກາ)
*  ເກາະເບເກີ (ສະຫະລັດອາເມລິກາ)
*  ເກາະກະລີແປຕອນ (ຝຣັ່ງ)
*  ໝູ່ເກາະຄຸກ (ນູແວນເຊລັງ)
*  ໝູ່ເກາະໂຄຣັນຊີ (ອົດສະຕຣາລີ)
*  ໂປເລເນຊີ (ຝຣັ່ງ)
*  ກວມ (ສະຫະລັດອາເມລິກາ)
*  ຮົງກົງ (ຈີນ)
*  ເກາະຮາວແລນ (ສະຫະລັດອາເມລິກາ)
*  ເກາະຈາວີສ (ສະຫະລັດອາເມລິກາ)
*  ຈອນສະຕັນອະທອນ (ສະຫະລັດອາເມລິກາ)
*  ຄິງແມນຣີຟ (ສະຫະລັດອາເມລິກາ)
*  ມາເກົ້າ (ຈີນ)
*  ມິດເວອະທອນ (ສະຫະລັດອາເມລິກາ)
*  ນູແວນ-ກາເລໂດນີ (ຝຣັ່ງ)
*  ນີເວ (ນູແວນເຊລັງ)
*  ເກາະນໍໂຟລົກ (ອົດສະຕຣາລີ)
*  ໝູ່ເກາະມາເຣຍນາເໜືອ (ສະຫະລັດອາເມລິກາ)
*  ແພນໄມຣາອະທອນ (ສະຫະລັດອາເມລິກາ)
*  ໝູ່ເກາະພິດແຄນ (ສະຫະຣາຊອານາຈັກ)
*  ໂຕເກລາອູ (ນູແວນເຊລັງ)
*  ວານລິສແລະຟູຕູນາ (ຝຣັ່ງ)
*  ເກາະເວກ (ສະຫະລັດອາເມລິກາ)

## ອ້າງອີງ
ປ
ຕັກຊີ

[thumbnail|right|ລົດຕັກຊີສີເຫຼືອງໃນ[ລັດນີວຢອກ.]]
**ຕັກຊີ** ແມ່ນການໂດຍສານສາທາລະນະປະເພດໜຶ່ງສຳລັບຜູ້ໂດຍສານຄົນດຽວ ຫຼືກຸ່ມນ້ອຍໆ. ລົດຕັກຊີແມ່ນຍານພາຫະນະໄວ້ສຳລັບວ່າຈ້າງໂດຍຜູ້ຂັບຈະສົ່ງຜູ້ໂດຍສານລະຫວ່າງບ່ອນໜຶ່ງໄປຍັງບ່ອນໜຶ່ງຕາມທີ່ຜູ້ໂດຍສານຢາກຈະໄປ. 

ຕັກຊີ ແມ່ນຄຳຫຍໍ້ມາຈາກ ຕັກຊີ ແຄັບ (Taxicab) ຄິດຄົ້ນໂດຍແຮລີ້ ເອັນ ອັນເລນ ນັກທຸລະກິດຊາວນີວຢອກທີ່ນຳເຂົ້າລົດຕັກຊີມາຈາກປະເທດຝະລັ່ງ ໂດຍຫຍໍ້ມາຈາກຄຳວ່າ ຕັກຊີມິເຕີ້ ແຄັບ (Taximeter cab) ອີກທີ. ສ່ວນຄຳວ່າ cab ມາຈາກຄຳວ່າ cabriolet ແມ່ນລົດມ້າລາກຈູງ ແລະຄຳວ່າ taxi ເປັນຄຳເຄົ້າພາສາລາແຕັງໃນຍຸກກາງ ອັນມາຈາກ ຄຳວ່າ taxa ທີ່ໝາຍເຖິງ ພາສີຫຼືການຄິດເງິນ ແລະຄຳວ່າ meter ມາຈາກພາສາເກັກຄຳວ່າ metron ແປວ່າ ວັດໄລຍະທາງ.

ໝວດ:ຍານພາຫະນະ
ລັດນິວຢອກ

**ລັດນິວຢອກ** (, ) ເປັນລັດ ຕັ້ງຢູ່ໃນພາກຕາເວັນອອກສຽງເໜືອຂອງສະຫະລັດອາເມຣິກາ ເປັນລັດທີ່ມີປະຊາກອນຫຼາຍເປັນອັບດັບ 3 ຂອງປະເທດ ຮອງມາຈາກລັດແຄລິຟໍເນຍ ແລະ ລັດເທັກຊັດ ລັດນິວຢອກມີອານານິເຂດຕິດຕໍ່ກັບ ລັດເວີມອນ ລັດຄອນເນດທິຄັດ ລັດແມສຊາຊູເຊສ ລັດນິວເຈີຊີ ລັດໂຣດໄອແລນ ແລະ ລັດເພນຊິນເວເນຍ ແລະ ທິດເໜືອຕິດຊາຍແດນກັບປະເທດການາດາ ກັບລັດເຄວເບັກ ແລະ ລັດອອນແທຣິໂອ ເມືອງຂະໜາດໃຫຍ່ໃນລັດນິວຢອກໄດ້ແກ້: ນະຄອນນິວຢອກ (ເຊິ່ງເປັນເມືອງທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນປະເທດ) ບັບຟາໂລ ໂຣເຊດເຕີ ຢັງເກີ ແລະ ຊີຣາກຸສ ໃນຂະນະທີ່ເມືອງຫຼວງຂອງລັດແມ່ນ ອາລບານີ

ສະຖານທີ່ທ່ອງທ່ຽວທີ່ມີຊື່ສຽງໄດ້ແກ່ ນ້ຳຕົກຕາດໄນອາກາຣາ ແລະ ໃນເຂດນະຄອນນິວຢອກ

## ອ້າງອີງ
ເສລີພາບໃນການເວົ້າ

**ເສລີພາບໃນການເວົ້າ** () ຫຼື **ເສລີພາບໃນການສະແດງອອກ** () ແມ່ນສິດທິການເມືອງໃນການສື່ສານຄວາມຄຶດຂອງບຸກຄົນຜ່ານການເວົ້າ. ຄຳວ່າ ເສລີພາບໃນການສະແດງອອກ ບາງເທື່ອໃຊ້ເປັນຄຳໄວພົດ ແຕ່ຍັງລວມໄປເຖິງພຶຕິການໃດໆ ໃນການສະແຫວງຫາ ໄດ້ຮັບແລະນຳຂໍ້ສົນເທດຫຼືຄວາມຄຶດໂດຍບໍ່ຄຳນຶງຮອດສື່ທີ່ໃຊ້. ໃນທາງປະຕິບັດ ສິດທິໃນເສລີພາບການເວົ້າບໍ່ໄດ້ມີສົມບູນໃນທຸກປະເທດ ແລະສິດທິນີ້ໂດຍທົ່ວໄປມັກຖືກຈຳກັດ ເຊັ່ນດຽວກັບການໝິ່ນປະມາດ ການດູໝິ່ນຊຶ່ງໜ້າ ຄວາມລາມົກ ແລະການຍຸຍົງໃຫ້ກໍ່ອາຊະຍາກຳ.

ສິດທິໃນເສລີພາບການເວົ້າໄດ້ຮັບການຍອມຮັບເປັນສິດທິມະນຸດຊະຍະຊົນພາຍໃຕ້ຂໍ້ 19 ແຫ່ງປະຕິນຍາສາກົນວ່າດ້ວຍສິດທິມະນຸດຊະຍະຊົນ, ແລະໄດ້ຮັບການຍອມຮັບໃນກົດໝາຍສິດທິມະນຸດຊະຍະຊົນລະຫວ່າງປະເທດໃນກະຕິກາລະຫວ່າງປະເທດວ່າດ້ວຍສິດທິພົນລະເມືອງແລະສິດທິທາງການເມືອງ ໂດຍຂໍ້ 19 ແຫ່ງກະຕິກາ ບັນຍັດວ່າ "ທຸກຄົນຕ້ອງມີສິດທິອອກຄຳເຫັນໂດຍບໍ່ຖືກແຊກແຊງ." ແລະ "ທຸກຄົນຕ້ອງມີສິດທິໃນເສລີພາບການເວົ້າ, ສິດທິນີ້ຈະລວມເຖິງເສລີພາບໃນການສະແຫວງຫາ, ໄດ້ຮັບ, ແລະສົ່ງຕໍ່ຂໍ້ສົນເທດແລະຄວາມຄິດໃນທຸກໆຮູບແບບ ໂດຍບໍ່ຄຳນຶງເຖິງຂອບເຂດ, ບໍ່ວ່າຈະເປັນການເວົ້າ, ການຂຽນ ຫຼື ການພິມ ໃນຮູບຂອງສິລະປະ, ຫຼືຜ່ານສື່ອື່ນໃດທີ່ເປັນທາງເລືອກຂອງເຂົາ." ຖ້າຂໍ້ 19 ຍັງບັນຍັດຕໍ່ໄປວ່າການໃຊ້ສິດເຫຼົ່ານີ້ມີ "ໜ້າທີ່ແລະຄວາມຮັບຜິດຊອບພິເສດ", ແລະອາດ "ຕ້ອງຖືກຈຳກັດເລັກນ້ອຍ" ຖ້າຈຳເປັນ "ເພື່ອຄວາມເຄົາລົບເຖິງສິດທິຫຼືຊື່ສຽງຂອງຄົນອື່ນ" ຫຼື "ເພື່ອຄຸ້ມຄອງຄວາມໝັ້ນຄົງຂອງຊາດຫຼືຄວາມສະຫງົບຮຽບຮ້ອຍ, ຫຼືການສາທາລະນະສຸກ, ຫຼື ສີລະທຳ".

## ອ້າງອີງ 
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ 
* David Smith and Luc Torres. (2006, 5 February). **Timeline: a history of free speech.**
* http://www.thaimedialaw.org/index.php?option=com_content&view=article&id=39&Itemid=9&lang=en

ໝວດ:ກົດໝາຍ
ໝວດ:ນິຕິສາດ
ອິສະລະພາບ

**ອິສະລະພາບ** ໃນຄວາມໝາຍທົ່ວໄປ ໝາຍເຖິງສະພາວະເຊິ່ງເປັນອິສະລະ (ແມ່ນ ບໍ່ຖືກຈຳກັດ ບໍ່ຖືກກັກຂັງຫຼືຖືກຕີຕວນ).
## ໃນທາງປັດຍາແລະປະຫວັດສາດ 
ຊອງ-ຊາກ ລຸດໂຊ ນັກປັດຍາຊາວຝະລັ່ງ ໄດ້ຢືນຢັນວ່າສະພາບທີ່ເປັນອິສະລະນັ້ນ ເປັນສິ່ງທີ່ຕິດມາກັບຄວາມເປັນມະນຸດ. ແມ່ນໜ້າທີ່ຫຼີກລ່ຽງບໍ່ໄດ້ຂອງການມີວິນຍານແລະຮ່າງກາຍ. ຜົນສືບເນື່ອງກໍແມ່ນການປະຕິສຳພັນຕໍ່ມາຫຼັງຈາກການເກີດ ລ້ວນແຕ່ເປັນການສູນເສຍຄວາມເປັນອິສະລະພາບໄປ ບໍ່ວ່າຈະເປັນທັງໂດຍຄວາມສະໝັກໃຈແລະບໍ່ສະໝັກໃຈ. 

ການໂຫຍຫາອິສະລະພາບມັກຖືກໃຊ້ເພື່ອປຸກລະດົມການປະຕິວັດ ໂຕຢ່າງເຊັ່ນ ໃນບັນທຶກໃນໄບເບິນອັນກ່າວເຖິງການທີ່ໂມເສດໄດ້ນຳຜູ້ຄົນອົບພະຍົບລີ້ຈາກຄວາມເປັນຂ້າຂ້ອບໄປສູ່ຄວາມເປັນອິສະລະ. ໃນສຸນທະລະພົດທີ່ມີຊື່ສຽງຂອງມາຕິນ ລູເທີ ຄິງ ຈູເນຍ ລາວກ່າວວ່າ:
 

ຄຳວ່າ *ອາມາ-ກິ* ໂຕອັກສອນຂຽນຂອງຊາວສຸເມລຽນ ແມ່ນສັນຍະລັກຂຽນເກົ່າແກ່ທີ່ສຸດທີ່ຮູ້ກັນ ທີ່ມີຄວາມໝາຍເຖິງອິສະລະພາບ.

ໝວດ:ອິສະລະພາບ
ການບັນເທີງ

**ການບັນເທີງ** (ຄຳເຄົ້າ: ກາຣບັນເທີງ) ແມ່ນກິຈະກຳຮູບແບບໜຶ່ງທີ່ດຶງດູດຄວາມສົນໃຈຈາກຜູ້ຊົມ ຫຼືໃຫ້ຄວາມມ່ວນຊື່ນສະໜຸກສະໜານ. ສາມາດເປັນໃນທາງຄວາມຄຶດຫຼືໃນທາງປະຕິບັດ ແຕ່ສ່ວນຫຼາຍຈະເປັນໜຶ່ງໃນກິຈະກຳເຊິ່ງມີພັດທະນາການມາເປັນພັນໆ ປີ ໂດຍຄິດຄົ້ນມາເພື່ອດຶງດູດຄວາມສົນໃຈຜູ້ຊົມໂດຍສະເພາະ. 

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ການບັນເທີງ
ສຸຂະພາບ

**ສຸຂະພາບ** (ຄຳເຄົ້າ: ສຸຂພາພ) ໝາຍເຖິງລະດັບຂອງປະສິດທິພາບເຊີງການເຮັດວຽກຫຼືເຊີງເມຕາບໍລິກຂອງສິ່ງມີຊີວິດສຳລັບມະນຸດນັ້ນ ໂດຍທົ່ວໄປແລະຕາມນິຍາມຂອງອົງການອະນາໄມໂລກໝາຍເຖິງສະພາວະອັນສົມບູນຂອງພາວະທາງກາຍ ຈິດ ຈິດວິນຍານ ແລະສັງຄົມຂອງບຸກຄົນ ອັນບໍ່ໄດ້ໝາຍເຖິງຄວາມປາສະຈາກພະຍາດຫຼືຄວາມບົກພ່ອງພຽງຢ່າງດຽວ. ແມ້ນຄວາມໝາຍນີ້ຈະເປັນບ່ອນວິພາກວິຈານໂດຍສະເພາະແມ່ນໃນປະເດັນຂອງຄວາມບໍ່ມີໂຕຊີ້ວັດທີ່ຊັດເຈນຫຼືປະເດັນປັນຍາທີ່ຕາມມາຈາກການໃຊ້ຄຳວ່າ "ສົມບູນ" ກໍຕາມ ແຕ່ກໍຍັງແມ່ນຄວາມໝາຍທີ່ໄດ້ຮັບການຍອມຮັບຫຼາຍທີ່ສຸດຢູ່. ລະບົບຈຳແນກປະເພດຕ່າງໆ ເຊັ່ນ Family of International Classifications ຂອງອົງການອະນາໄມໂລກ ອັນປະກອບດ້ວຍ International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF) ແລະ International Classification of Diseases (ICD) https://www.neonics.co.th/ ເປັນເກນທີ່ເປັນທີ່ນິຍົມໃຊ້ຫຼາຍທີ່ສຸດໃນການນິຍາມແລະວັດອົງປະກອບຂອງສຸຂະພາບ.)

## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ສຸຂະພາບ
ປະເທດບຣູໄນ

**ບຣູໄນ** () ຫຼື **ບຣູໄນ ດາຣູຊາລາມ** (, ຢາວີ: , ແປວ່າ ***ປະເທດບຣູໄນນະຄອນລັດແຫ່ງສັນຕິພາບ***) ເປັນລັດເອກະລາດໃນເກາະບໍນຽວໃນພາກພື້ນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ແຄມຝັ່ງທາງພາກເໜືອຕິດກັບທະເລຈີນໃຕ້ ຊາຍແດນທາງບົກທີ່ເຫຼືອຈາກນັ້ນຖືກອ້ອມຮອບດ້ວຍລັດຊາຣາວັກຂອງມາເລເຊຍຕາເວັນອອກ ບຣູໄນເປັນປະເທດດຽວທີ່ມີພື້ນທີ່ທັງໝົດຢູ່ໃນເກາະບໍນຽວ ສ່ວນພື້ນທີ່ທີ່ເຫຼືອຂອງເກາະຖືກແບ່ງເປັນຂອງປະເທດມາເລເຊຍ ແລະ ອິນໂດເນເຊຍ ປະເທດບຣູໄນມີປະຊາກອນປະມານ  ຄົນໃນ .

## ອ້າງອີງ 
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ 
**ລັດຖະທຳມະນູນ**
* Prime Minister's Office of Brunei Darussalam  website
* Chief of State and Cabinet Members 

**ຂໍ້ມູນທົ່ວໄປ**
* Brunei . *The World Factbook*. Central Intelligence Agency.
* Brunei profile from the BBC News
* Brunei at *Encyclopædia Britannica*
* 
* Key Development Forecasts for Brunei from International Futures

**ການເດີນທາງ**
* Brunei Tourism website

ປະເທດບຣູໄນ
ບ
ບ
ໝວດ:ອະດີດໃນອາລັກຂາຂອງອັງກີດ
ໝວດ:ລັດ ແລະ ດິນແດນກໍ່ຕັ້ງໃນປີ 1984
ໝວດ:ອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ພາກພື້ນມະຫາສະໝຸດ
ບ
ຈັງຫວັດຈັນທະບຸລີ

**ຈັງຫວັດຈັນທະບຸລີ** () ແມ່ນຈັງຫວັດທາງຊາຍຝັ່ງທະເລພາກຕາເວັນອອກຂອງປະເທດໄທ ທິດເໜືອຕິດກັບຈັງຫວັດສະເຊີງເຊົາ ແລະຈັງຫວັດສະແກ້ວ ທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບຈັງຫວັດຕາດແລະປະເທດກຳປູເຈຍ ທິດໃຕ້ຕິດກັບອ່າວໄທ ແລະທິດຕາເວັນຕົກຕິດກັບຈັງຫວັດລະຍອງແລະຈັງຫວັດຊົນບຸລີ ຢູ່ຫ່າງຈາກບາງກອກປະມານ 245 ກິໂລແມັດ ສະພາບພື້ນທີ່ມີທັງປ່າໄມ້ ພູ ບ່ອນຮາບສູງ ບ່ອນລຸ່ມນ້ຳ ແລະບ່ອນຊາຍຝັ່ງທະເລ.

## ເຂດການປົກຄອງ 
* ອຳເພີເມືອງຈັນທະບຸລີ
* ອຳເພີຂຸງ
* ອຳເພີທ່າໃໝ່
* ອຳເພີໂປ່ງນ້ຳຮ້ອນ
* ອຳເພີມະຂາມ
* ອຳເພີແຫຼມສິງ
* ອຳເພີສອຍດາວ
* ອຳເພີແກ່ງຫາງແມວ
* ອຳເພີນາຍາຍອາມ
* ອຳເພີເຂົາຄິດຊະກູດ

ໝວດ:ຈັງຫວັດໃນປະເທດໄທ
ເນີຍແຂງຟ້າແກ່

**ເນີຍແຂງຟ້າແກ່** (,  ຫຼື ) ແມ່ນບັນດາເນີຍແຂງທີ່ເຮັດຈາກນົມງົວ ນົມແກະ ຫຼືນົມແບ້ ເຊິ່ງມີການເພາະປູກຂອງຮາ *Penicillium* ເພື່ອທີ່ຈະໃຫ້ມີຮາເປັນຈຸດໆ ໂດຍມີຮາທີ່ມີສີຟ້າແກ່ ສີຟ້າແກ່ອົມສີຂີ້ເທົ່າ ຫຼືສີຟ້າແກ່ອົມສີຂຽວ ແລະມີກິ່ນອັນມີເອກະລັກ. ເນີຍແຂງຟ້າແກ່ສ່ວນຫຼາຍຈະໝັກໄວ້ໃນທີ່ປັບອຸນຫະພູມໄດ້ ເຊັ່ນໃນອຸໂມງ. ເນີຍແຂງຟ້າແກ່ສາມາດນຳມາກິນເປົ່າໆ ຫຼືສາມາດນຳມາລະລາຍປະສົມກັບອາຫານອື່ນໆ ໄດ້.
ໝວດ:ເນີຍແຂງຟ້າແກ່
ຟົວກາ

thumb|ຟົວກາ

**ຟົວກາ** (, [fwɑ gʁɑ] ແປວ່າ "ຕັບທີ່ມີໄຂມັນສູງ") ແມ່ນຕັບຫ່ານຫຼືເປັດທີ່ຂຸນໃຫ້ຕຸ້ຍເປັນພິເສດ. ຟົວກາໄດ້ຊື່ວ່າເປັນອາຫານຝຣັ່ງທີ່ດີທີ່ສຸດຄືກັນກັບທັບເຟິນ. ມີລັກສະນະນຸ່ມມັນແລະມີລົດຊາດທີ່ແຕກຕ່າງຈາກຕັບຂອງເປັດຫຼືຫ່ານທຳມະດາ.

ໝວດ:ອາຫານຝຣັ່ງ
ເນີຍແຂງ

**ເນີຍແຂງ** (, ) ຫຼື **ຟະໂລມາດ** ແມ່ນ ຜະລິຕະພັນຈາກນົມເຊິ່ງສາມາດຜະລິດໄດ້ຈາກນົມງົວຫຼືແບ້ ເປັນຕົ້ນ ທີ່ຜ່ານກະບວນການຄັດແຍກປະໂລເຕອີນ ແລ້ວນຳໂປຕີນຂອງນົມມາເຮັດການປະສົມເຊື້ອຮາ ຫຼືແບກທີເລຍ ຫຼືສານອື່ນໆ ແຕກຕ່າງກັນໄປຕາມແຕ່ລະປະເພດຂອງເນີຍແຂງ ເຊິ່ງແຕກຕ່າງຈາກເນີຍທີ່ເຮັດມາຈາກໄຂມັນຂອງນົມ.

ເນີຍແຂງແມ່ນອາຫານທີ່ມີປະຫວັດສາດຄວາມເປັນມາດົນນານ ໂດຍມີປາກົດຫຼັກຖານທາງປະຫວັດສາດທີ່ຊັດເຈນທີ່ສຸດໃນຄຳພີໄບເບິນ ກຸ່ມນັກຮົບທະຫານໂລມັນເປັນບຸກຄົກຜູ້ມີບົດບາດສຳຄັນໃນການເຜີຍແພ່ໃຫ້ຄົນທົ່ວໂລກໄດ້ຮູ້ຈັກເນີຍແຂງ ຍ້ອນບໍ່ວ່າຈະຍົກທັບໄປບ່ອນໃດກໍມັກຈະນຳເນີຍແຂງໄປນຳສະເໝີແລະມັກຈະແບ່ງປັນເນີຍແຂງທີ່ມີໃຫ້ກັບຄົນທ້ອງຖິ່ນນັ້ນໆ. ໂບດຈັດວ່າເປັນສະຖານທີ່ເກັບລວບລວມຂໍ້ມູນຄວາມຮູ້ກ່ຽວກັບເນີຍແຂງທີ່ເດັ່ນຊັດທີ່ສຸດໃນສະໄໝກາງ. ການຈຳໜ່າຍເນີຍແຂງເພື່ອຫາລາຍໄດ້ເຂົ້າໂບດຂອງບາດຫຼວງໃນສາສະໜາຄິດສົ່ງຜົນໃຫ້ເກີດເນີຍແຂງແບບດັ້ງເດີມທີ່ມີສະເພາະໃນແຕ່ລະທ້ອງຖິ່ນ ແລະໃນເວລາຕໍ່ມາເນີຍແຂງທ້ອງຖິ່ນນີ້ໄດ້ຖືກພັດທະນາປັບປຸງລົດຊາດໃຫ້ມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍ ຈົນໃນປັດຈຸບັນມີເນີຍແຂງຫຼາຍກວ່າ 3,000 ຊະນິດ.
ບອກໂດ

**ບອກໂດ** (, [bɔʁ.do]) ແມ່ນເມືອງທ່າຕັ້ງຢູ່ທາງພາກຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້ຂອງປະເທດຝະລັ່ງ. ແມ່ນເມືອງເອກຂອງແຂວງຢີລອງ (Gironde) ແລະຂອງແຄວ້ນອາກີແຕນ (Aquitaine). ມີຊື່ສຽງຢ່າງຫຼາຍຫຼວງຈາກໄຮ່ໝາກອະງຸ່ນທີ່ພົບເຫັນໃນຕະຫຼອດເສັ້ນທາງເຂົ້າສູ່ເມືອງແລະແວງປະຈຳແຄວ້ນຕັ້ງແຕ່ສະຕະວັດທີ 18.
ມີແມ່ນ້ຳກາລອນ (Garonne) ໄຫຼກາຍແລະອອກສູ່ມະຫາສະໝຸດແອດແລນຕິກ ແລະຍັງມີທ່າເຮືອປອກເດີລາລືນ (Port de la Lune) ທີ່ໄດ້ຮັບການແຕ່ງຕັ້ງໃຫ້ເປັນມໍລະດົກໂລກຈາກອົງການຢູເນດໂກຕັ້ງແຕ່ປີ ຄ.ສ. 2007 ອີກນຳ.

ໝວດ:ມໍລະດົກໂລກໃນປະເທດຝະລັ່ງ
ໝວດ:ເມືອງໃນແຂວງຢີລອງ
ເຄື່ອງໝາຍວັກ

**ເຄື່ອງໝາຍວັກ** (ຄຳເຄົ້າ: ເຄື່ອງໝາຍວັຄ) ຫຼື **ເຄື່ອງໝາຍວັກຕອນ** (ຄຳເຄົ້າ: ເຄື່ອງໝາຍວັຄຕອນ) ແມ່ນເຄື່ອງໝາຍຫຼືສັນຍະລັກທີ່ຂຽນຂຶ້ນເພື່ອໃຊ້ປະກອບການຂຽນອັກສອນໃນພາສາໜຶ່ງ ໆ ເພື່ອປະໂຫຍດໃນການແບ່ງວັກ ມັກຈະບໍ່ກ່ຽວກັບລະບົບສຽງໃດ ໆ ທັງສິ້ນ.

ໃນແຕ່ລະພາສາຈະມີເຄື່ອງໝາຍວັກຕ່າງກັນແລະມີກົດເກນການໃຊ້ຕ່າງກັນ ເຊິ່ງຜູ້ໃຊ້ພາສານັ້ນ ໆ ຈະຕ້ອງຮູ້ແລະໃຊ້ຕາມກົດທີ່ປະຕິບັດກັນມາ ເພື່ອໃຫ້ມີຄວາມເຂົ້າໃຈໃນພາສາໄປໃນທາງດຽວກັນ.

## ເຄື່ອງໝາຍວັກໃນພາສາລາວ 
ໃນເອກະສານບູຮານຂອງລາວມີເຄື່ອງໝາຍວັກຢູ່ຫຼາຍ ເຊິ່ງບາງຕົວກໍນິຍົມໃຊ້ຈົນມາເຖິງປັຈຈຸບັນ ຈຸດປະສົງໃນການໃຊ້ເພື່ອຊ່ວຍໃຫ້ການອ່ານແຕ່ລະປະໂຫຍກ, ແຕ່ລະວັກ, ແຕ່ລະຕອນໃຫ້ສະດວກແລະຖືກຈັງຫວະ ເຄື່ອງໝາຍວັກທີ່ໃຊ້ໃນພາສາລາວແບ່ງເປັນ 2 ກຸ່ມຕາມການນໍາໃຊ້ ດັ່ງນີ້
# ເຄື່ອງໝາຍກໍາກັບສຽງ ໄດ້ແກ່
## ໄມ້ຍະມະການ (ຄໍາເຄົ້າ: ໄມ້ຍມກາຣ): ໃຊ້ຂຽນໄວ້ທ້າຍຄຳ ເພື່ອໃຫ້ອ່ານສຽງຊໍ້າ 2 ເທື່ອ (ຊື່ອື່ນ: ຍະມະການ (ຄໍາເຄົ້າ: ຍມກາຣ) ຫຼື ຊໍ້າຄວາມ ຫຼື ໝາຍຊໍ້າ)
## ໄມ້ວັນຊະການ (ຄໍາເຄົ້າ: ໄມ້ວັນຊກາຣ): ໃຊ້ຂຽນໄວ້ເທິງພະຍັນຊະນະ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ອອກສຽງພະຍັນຊະນະນັ້ນ ເຊິ່ງເອີ້ນວ່າ ຕົວກາລັນ (ຄໍາເຄົ້າ: ຕົວກາຣັນຕ໌)
## ໄມ້ຍາມະການ (ຄໍາເຄົ້າ: ໄມ້ຍາມກາຣ): ໃຊ້ຂຽນໄວ້ເທິງພະຍັນຊະນະທີ່ຄວບກັນ
## ພິນທຸ: ໃຊ້ຂຽນໄວ້ກ້ອງພະຍັນຊະນະ ເພື່ອແທນໄມ້ກັນ (-ັ) ແລະບອກວ່າພະຍັນຊະນະນັ້ນເປັນຕົວສະກົດ
# ເຄື່ອງໝາຍກໍາກັບວັກຕອນ ໄດ້ແກ່ 
## ເປຍຍານນ້ອຍ (ຄໍາເຄົ້າ: ເປຍຍາລນ້ອຍ): ໃຊ້ຫຍໍ້ຄໍາ
## ເປຍຍານໃຫຍ່ (ຄໍາເຄົ້າ: ເປຍຍາລໃຫຍ່): ໃຊ້ລະຄໍາຫຼືຂໍ້ຄວາມ (ຊື່ອື່ນ: ເກາະລະ ຫຼື ແລະອື່ນ ໆ)
## ຕາໄກ່: ໃຊ້ຂຶ້ນຕົ້ນທັງຕົ້ນບົດຮ້ອຍກອງແລະຕົ້ນເລື່ອງຮ້ອຍແກ້ວ 
## ໂຄມູດ (ຄໍາເຄົ້າ: ໂຄມູຕ): ໃຊ້ຂຽນລົງທ້າຍທັງທ້າຍບົດຮ້ອຍກອງແລະທ້າຍເລື່ອງຮ້ອຍແກ້ວ
    
## ເຄື່ອງໝາຍວັກໃນພາສາລາວທີ່ໄດ້ຮັບມາຈາກພາສາຕ່າງປະເທດ 
## ອ້າງອີງ
* ສິລາ ວີຣະວົງສ໌, ມະຫາ. (1935). ໄວຍາກຣນ໌ລາວ (໑) ອັກຂຣະວິທີ. ໂຮງພິມພ໌ເອກສ໌ແຕຼມໂອຣຽງ.
* ພູມີ ວົງວິຈິດ. (1967). ໄວຍາກອນລາວ. ພິມເທື່ອທີ 1. ພະແນກສຶກສາສູນກາງ.
* ຄນະກັມມະການວັນນະຄະດີ. (1968). ໄວຍາກອນລາວ ພາກ ໑ ອັກຂຣະວິທີ. ພິມເທື່ອທີ 6. ວຽງຈັນທນ໌:ຄນະກັມມະການວັນນະຄະດີ.
* ສິລາ ວີຣະວົງສ໌, ມະຫາ. (1962). ຫລັກພາສາລາວ. ພິມເທື່ອທີ 1.
* ສະຖາບັນຄົ້ນຄວ້າວິທະຍາສາດການສຶກສາ (ສສກ). (2021). ໄວຍາກອນລາວປັດຈຸບັນ ພາກອັກຂະຫຼະວິທີ. ວຽງຈັນ:ໂຮງພິມລາວຢູນິພຣິນ ຈຳກັດ
ໝວດ:ເຄື່ອງໝາຍວັກ
ໝວດ:ອັກສອນລາວ
ໝວດ:ພາສາລາວ
ປະເທດ

thumb|400px|ແຜນທີ່ສະແດງປະເທດຕ່າງ ໆ ທົ່ວໂລກ
**ປະເທດ** (ຄຳເກົ່າ: ປເທສ) ແມ່ນພື້ນທີ່ທາງພູມສາດ ເຊິ່ງສະແດງເຖິງສະຖານະພາບທາງການເມືອງທີ່ເປັນເອກະລາດ ມີລັດຖະບານ ອຳນາດບໍລິຫານ ແລະກົດໝາຍເປັນຂອງຕົນເອງ ລວມເຖິງການມີລັດຖະທຳມະນູນ ກອງທະຫານ ແລະປະຊາກອນໃນປະເທດນັ້ນ ໆ

## ເບິ່ງຕື່ມ 
* ລັດ

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ປະເທດ
ວາຈົກ

**ວາຈົກ** (,*ສຽງ*) ແມ່ນຄຳປະໂຫຍກຄຳເວົ້າທີ່ມີທັງຄຳໂຕຕັ້ງເປັນຜູ້ກະທຳ, ມີທັງໂຕປະກອບເປັນຜຸ້ກະທຳ ແລະເປັນຄຳຖາມເຈາະຈີ້ມ ແບ່ງອອກເປັນ 4 ວາຈົກ ຄື:

1. ກັດຕຸວາຈົກ (ກັຕຕຸວາຈົກ, active voice)

2. ກຳມະວາຈົກ (ກັມວາຈົກ, passive voice)

3. ເຫຕຸກັດຕຸວາຈົກ (ເຫຕຸກັຕຕຸວາຈົກ, reason active voice)

4. ເຫຕຸກຳວາຈົກ (ເຫຕຸກັມວາຈົກ, reason passive voice)

## ກັດຕຸວາຈົກ
ກັດຕຸວາຈົກ (active voice) ໝາຍເຖິງຄຳ ຫຼື ປະໂຫຍກທີ່ຄຳໂຕຕັ້ງເປັນຜູ້ກະທຳ ຫຼື ສະແດງໂດຍຕົງເຊັ່ນ:
*ນັກຮົບເຜົາເມືອງ.
*ແມວກິນປາຫຼາຍໂຕ.
*ຂ້ອຍມາລົມນຳເຈົ້າ.
ຄຳວ່າ ນັກຮົບ, ແມວ, ແລະ ຂ້ອຍ ເປັນຄຳໂຕຕັ້ງທີ່ເປັນຜູ້ກະທຳ.
## ກຳມະວາຈົກ
ກຳມະວາຈົກ (passive voice) ໝາຍເຖິງຂໍ້ຄວາມ ຫຼື ປະໂຫຍກທີ່ຄຳໂຕຕັ້ງເປັນຜູ້ຖືກກະທຳໂດຍໂຕປະກອບ ແລະຈະມີຄຳວ່າ ຖືກ ຫຼື ໂດຍ ເຊັ່ນ:
*ເມືອງຖືກນັກຮົບເຜົາ ຫຼື ເມືອງຖືກເຜົາໂດຍນັກຮົບ.
*ປາຫຼາຍໂຕຖືກແມວກິນ ຫຼື ປາຫຼາຍໂຕຖືກກິນໂດຍແມວ.
*ເຈົ້າຖືກຂ້ອຍມາລົມນຳ.
## ເຫຕຸກັດຕຸວາຈົກ
ເຫຕຸກັດຕຸວາຈົກ (reason active voice) ໝາຍເຖິງປະໂຫຍກທີ່ຢາກຮູ້ຈັກສາເຫດແຫ່ງການກະທຳຂອງຄຳໂຕຕັ້ງຈະມີຄຳວ່າ ຫຍັງ, ເປັນຫຍັງ, ຍ້ອນຫຍັງ, ຫຼື  ເຮັດຫຍັງ ເຊັ່ນ:
*ເປັນຫຍັງນັກຮົບຈຶ່ງເຜົາເມືອງ ຫຼື ນັກຮົບເຜົາເມືອງເຮັດຫຍັງ.
*ເປັນຫຍັງແມວຈຶ່ງກິນປາຫຼາຍໂຕ ຫຼື ແມວກິນປາຫຼາຍໂຕເຮັດຫຍັງ.
*ເປັນຫຍັງຂ້ອຍຈຶ່ງມາລົມນຳເຈົ້າ ຫຼື ຂ້ອຍມາລົມນຳເຈົ້າເຮັດຫຍັງ.
## ເຫຕຸກຳມະວາຈົກ
ເຫຕຸກຳມະວາຈົກ (reason passive voice) ໝາຍເຖິງປະໂຫຍກທີ່ຢາກຮູ້ຈັກສາເຫດຂອງຜູ້ຖືກກະທຳ ແລະມີຄຳວ່າ ຖືກ ຫຼື ໂດຍ ພ້ອມກັບ ຫຍັງ, ເປັນຫຍັງ, ຍ້ອນຫຍັງ, ຫຼື  ເຮັດຫຍັງ ເຊັ່ນ:
*ເປັນຫຍັງເມືອງຈຶ່ງຖືກນັກຮົບເຜົາ ຫຼື ເປັນຫຍັງເມືອງຈຶ່ງຖືກເຜົາໂດຍນັກຮົບ.
*ເປັນຫຍັງປາຫຼາຍໂຕຈຶ່ງຖືກແມວກິນ ຫຼື ເປັນຫຍັງປາຫຼາຍໂຕຈຶ່ງຖືກກິນໂດຍແມວ.
*ເປັນຫຍັງເຈົ້າຈຶ່ງຖືກຂ້ອຍມາລົມນຳ.
## ອ້າງອີງ
* ສົມຈິຕ ພັນລັກ. (2012) ພາສາລາວລ້ານຊ້າງ ກ່ອນປີ ພ.ສ 2478; ຄ.ສ 1935 ສະບັບຄົ້ນຄວ້າ. ສົມມະນາ ການພິມ ສປປ ລາວ.

ໝວດ:ວາຈົກ
ຄຳອຸທານ

**ຄຳອຸທານ** ໝາຍເຖິງຄຳທີ່ເວົ້າອອກໄປດ້ວຍອາລົມຕ່າງໆ ເພື່ອສະແດງເຖິງຄວາມຮູ້ສຶກ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນຂະນະນັ້ນເຊັ່ນ: ປາດໃຈ, ເສຍໃຈ, ເຈັບໃຈ, ດີໃຈ, ຕື່ນເຕັ້ນ, ໂກດແຄ້ນ, ຕົກໃຈ ຯລຯ ເມື່ອຂຽນຕ້ອງໃສ່ເຄື່ອງໝາຍທ້ວງ (!) ລົງທ້າຍປະໂຫຍກມີ 2 ຊະນິດຄື:

1. ອຸທານອອກມາເປັນຄຳດຽວ ຫຼື ວະລີ (ອຸທານວະລີ): ໂອ! ໂອຍ! ໂທ! ເອີຍ! ຕາຍ! ຯລຯ
* ໂທ! ເຮັດຫຍັງແນວນັ້ນ!
* ຕາຍ! ຮີບຊ່ວຍລາວເວີຍ!
2. ອຸທານອອກມາໃນຮຸບປະໂຫຍກ:
* ໜ້າເສຍດາຍແທ້ໆ! ຊ່າງເປັນແນວນັ້ນ! ໜ້າລຳຄານເອົາແທ້! ໜ້າອາຍເດ! ເສຍໃຈເດ! ດີໃຈເດ! ຯລຯ
## ອ້າງອີງ
ສົມຈິຕ ພັນລັກ. (2012) *ພາສາລາວລ້ານຊ້າງ ກ່ອນປີ ພ.ສ 2478; ຄ.ສ 1935 ສະບັບຄົ້ນຄວ້າ*. ສົມມະນາ ການພິມ ສປປ ລາວ.

ໝວດ:ຄຳອຸທານ
ວິທະຍາສາດ

**ວິທະຍາສາດ** (ຄຳເຄົ້າ: ວິທຍາສາສຕຣ໌) ໝາຍເຖິງ ຄວາມຮູ້ກ່ຽວກັບສິ່ງຕ່າງ ໆ ໃນທຳມະຊາດທັງທີ່ມີຊີວິດແລະບໍ່ມີຊີວິດ ລວມທັງກະບວນການປະມວນຄວາມຮູ້ຢ່າງປະຈັກ ທີ່ເອີ້ນວ່າກະບວນການທາງວິທະຍາສາດ ແລະກຸ່ມຂອງອົງຄວາມຮູ້ທີ່ໄດ້ຈາກກະບວນການດັ່ງກ່າວ).

ການສຶກສາໃນດ້ານວິທະຍາສາດຍັງຖືກແບ່ງຍ່ອຍອອກເປັນ ວິທະຍາສາດທຳມະຊາດ ແລະ ວິທະຍາສາດປະຍຸກ. ຄຳວ່າ science ໃນພາສາອັງກິດ ເຊິ່ງແປວ່າ ວິທະຍາສາດນັ້ນ ມາຈາກພາສາລາແຕັງ ຄຳວ່າ scientia ເຊິ່ງໝາຍຄວາມວ່າ ຄວາມຮູ້.

## ປັດຊະຍາວິທະຍາສາດ 
ຄວາມສຳເລັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງວິທະຍາສາດໃນປະຫວັດມະນຸດ ໄດ້ສ້າງປະເດັນຄຳຖາມທາງປັດຊະຍາໄວ້ຫຼາຍຫຼວງ. ໂດຍນັກປັດຊະຍາວິທະຍາສາດໄດ້ຕັ້ງຄຳຖາມທາງປັດຊະຍາທີ່ສຳຄັນດັ່ງນີ້
* ສິ່ງໃດແມ່ນໂຕແບ່ງແຍກຄວາມຮູ້ທາງວິທະຍາສາດກັບຄວາມຮູ້ປະເພດອື່ນ ໆ ເຊັ່ນ ໂຫລາສາດ.
* ຄວາມຮູ້ທາງວິທະຍາສາດແມ່ນຄວາມຈິງຫຼືບໍ່.
* ຄວາມຮູ້ທາງວິທະຍາສາດເຊື່ອຖືໄດ້ພຽງໃດ.
* ວິທະຍາສາດມີປະໂຫຍດຈິງ ໆ ຫຼືບໍ່.
* ສີລະທຳຂອງວິທະຍາສາດທີ່ເໝາະສົມ ແມ່ນຮູບແບບໃດ.

ປະເດັນເຫຼົ່ານີ້ຍັງແມ່ນທີ່ຖົກຖຽງໃນໝູ່ນັກປັດຊະຍາວິທະຍາສາດຢ່າງຫຼາຍໃນປະຈຸບັນ ແລະບໍ່ມີຄວາມເຫັນໃດທີ່ໄດ້ຮັບການຍອມຮັບທົ່ວໄປອີກເລີຍທີດຽວ https://www.neonics.co.th/. 

## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ວິທະຍາສາດ
ສິນລະປະ

**ສິນລະປະ** (ຄຳເຄົ້າ: ສິລປະ, )
ແມ່ນ ການສ້າງ,​ການສະແດງອອກໂດຍ ບໍ່ວ່າ ຈະແມ່ນ ດ້ວຍການຂີດຂຽນ, ແຕ້ມ, ປັ້ນ, ຫຼໍ່, ຫລື ດ້ວຍ ການເຄື່ອນຍ້າຍຮ່າງກາຍ, ວັດຖຸ ຫຼື ແມ່ນແຕ່ ສຽງ, ຈັງຫວະ. ໂດຍທົ່ວໄປ ສິນລະປະ ຈະຖືກ ສະແດງອອກ ເພື່ອ ຄວາມພໍໃຈ ຂອງ ຜູ້ຊົມ, ຜູ້ຟັງລວມທັງ ຜູ້ກະທຳ.

## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ສິລະປະ
ລັດ

**ລັດ** (ຄຳເຄົ້າ: ຣັຖ) ແມ່ນ ກົນໄກທາງການເມືອງໂດຍມີອຳນາດອະທິປະໄຕປົກຄອງດິນແດນທາງພູມິສາດທີ່ມີອານາເຂດແລະມີປະຊາກອນແນ່ນອນ ໂດຍອຳນາດດັງກ່າວເບັດເສັດທັງພາຍໃນແລະພາຍນອກລັດ ບໍ່ຂຶ້ນກັບລັດອື່ນຫຼືອຳນາດອື່ນຈາກພາຍນອກ ແລະອາດກ່າວໄດ້ວ່າ ລັດສາມາດຄົງຢູ່ໄດ້ແມ້ນຈະບໍ່ໄດ້ຮັບການຮັບຮອງຈາກລັດອື່ນ ພຽງແຕ່ລັດທີ່ບໍ່ໄດ້ຮັບການຮັບຮອງເຫຼົ່ານີ້ ມັກຈະພົບວ່າຕົນປະສົບອຸປະສັກໃນການເຈລະຈາສົນທິສັນຍາກັບຕ່າງປະເທດແລະດຳເນີນກິຈະການທາງການທູດກັບລັດອື່ນ.

ອົງປະກອບສຳຄັນຂອງລັດ ມີ 4 ປະການ ແມ່ນ:

1. ປະຊາກອນ: ລັດທຸກລັດຈະຕ້ອງມີປະຊາກອນຈຳນວນນຶ່ງເຊິ່ງເປັນກຸ່ມຄົນທີ່ມີຈຸດມຸ່ງໝາຍແລະມີປະໂຫຍດຮ່ວມກັນ. ຈຳນວນປະຊາກອນຂອງແຕ່ລະລັດອາດມີຫຼາຍໜ້ອຍແຕກຕ່າງກັນໄປ ທີ່ສຳຄັນແມ່ນ ຈະຕ້ອງມີປະຊາກອນດຳລົງຊີບຢູ່ພາຍໃນຂອບເຂດຂອງລັດນັ້ນ.

2. ດິນແດນ: ລັດຕ້ອງມີດິນແດນອັນແນ່ນອນຂອງລັດນັ້ນ ກ່າວແມ່ນ ມີເສັ້ນເຂດແດນເປັນທີ່ຍອມຮັບຂອງນານາປະເທດທັງໂດຍຂໍ້ເທັດຈິງແລະໂດຍສົນທິສັນຍາ ທັງນີ້ລວມເຖິງພື້ນດິນ ພື້ນນ້ຳແລະພື້ນອາກາດ. 

3. ອຳນາດອະທິປະໄຕ: ອຳນາດອະທິປະໄຕ ແມ່ນ ອຳນາດລັດ ໝາຍເຖິງ ອຳນາດສູງສຸດໃນການປົກຄອງປະເທດ ເຮັດໃຫ້ລັດສາມາດດຳເນີນການທັງໃນສ່ວນທີ່ກ່ຽວກັບການປົກຄອງພາຍໃນແລະພາຍນອກ. 

4. ລັດຖະບານ: ລັດຖະບານແມ່ນ ອົງກອນຫຼືໜ່ວຍງານທີ່ດຳເນີນງານຂອງລັດໃນການປົກຄອງປະເທດ. ລັດຖະບານແມ່ນຜູ້ເຮັດໜ້າທີ່ສາທາລະນະສະໜອງເຈຕະນາລົມຂອງສາທາລະນະຊົນໃນລັດ ເພື່ອຮັກສາຜົນປະໂຫຍດຂອງປະຊາຊົນແລະປ້ອງກັນການຮຸກຮານຈາກລັດອື່ນ. ລັດຖະບານເປັນອົງກອນທາງການເມືອງທີ່ຂາດບໍ່ໄດ້ຂອງລັດ.
ໝວດ:ລັດ
ຊາດຊາຍ ຊ່ຽວນ້ອຍ

**ຊາດຊາຍ ຊ່ຽວນ້ອຍ**ມີຊື່ທີ່ແທ້ຈິງ ແມ່ນນະຣຶດ ຊ່ຽວນ້ອຍ ເກີດວັນທີ່ 10 ຕຸລາ 1942 ທີ່ບາງກອກ ປະເທດໄທ ຊາດຊາຍເປັນນັກມວຍຮູບຮ່າງຂະຫນາດຫນ້ອຍ ແຕ່ໃຈກ້າ ບໍ່ແມ່ນຜູ້ທີ່ຢ້ານກົວຜູ້ໃດ໋ໃນການຕີມວຍ ເປົນນິກມວຍຊາວໄທທີ່ເປົນຜູ້ຊະນະເລີດລະດັບໂລກເຊີ່ງມີສະຖິຕິການຕີມວຍຫລາຍທີ່ສຸດຈົນກ່ວາປະຈຸບັນ ມີສົມຍາວ່າ ມາເຊຍໂນຫນ້ອຍແຫ່ງອາຊີ

## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ 
* http://www.boxing-records.com/palm/voirpalma.phtml?boxeur=chionoch.html
* http://www.boxrec.com/media/index.php/Boxer:Chartchai_Chionoi:016406
* http://www.thesweetscience.com/boxing-article/4249/chartchai-chionoi-still-going-strong-part/ 
* http://www.thesweetscience.com/boxing-article/4253/chartchai-chionoi-family-man-fighter-part/
* ຊາດຊາຍ VS ໂອບະ

ໝວດ:ຊາວໄທ
ໝວດ:ນັກມວຢ
ເຂົາຊາຍ ແກແລັກຊີ້

**ເຂົາຊາຍ ແກແລັກຊີ່** (ອັງກິດ: Khaosai Galaxy) ເປັນນັກມວຍຊາວໄທຄົນທີ 9 ທີ່ຊະນະເລີດລະດັບໂລກ ໃນລຸ້ນຈູເນຍແບນຕັມເວດ WBA ມີສົມຍາແມ່ນ  **"ຊ້າຍທະລວງໄສ້"** ປ້ອງກັນຕຳແໜ່ງໃນລຸ້ນນີ້ 19 ຄັ້ງ ເຊີ່ງເປັນສະຖິຕິລະດັບໂລກ.

## ຂໍ້ມູນພາຍນອກ
* ພິພິດທະພັນກີລາແຫ່ງຊາດ ປະເທດໄທ  

ໝວດ:ຊາວໄທ
ຈິຕະວິທະຍາ

**ຈິຕະວິທະຍາ** (ຄຳເຄົ້າ: ຈິຕວິທຍາ) ແມ່ນ ວິທະຍາສາດ ທີ່ ສຶກສາກ່ຽວກັບ ພຶດຕິກຳ ແລະ ຂະບວນການຂອງ ຈິດໃຈ  ນອກນັ້ນ ຍັງໄດ້ສຶກສາ ແນວຄິດ, ຈິດໃຈ, ຄວາມຄິດ, ຄວາມຮູ້ສຶກ, ຄວາມສົນໃຈ, ແຮງຈູງໃຈ ໂດຍຜ່ານພຶຕິກຳທີ່ສະແດງອອກທັງພາຍໃນ ແລະ ພາຍນອກ. ມັນຈະແຕກຕ່າງ ກັບ ສັງຄົມສາດອື່ນໆ ຢູ່ ບ່ອນວ່າ ເປົ້າໝາຍ ການຄົ້ນຄວ້າແມ່ນ ລະດັບບຸກຄົນໃນ ຂະນະທີ່ ຫົວໜ່ວຍການຄົ້ນຄວ້າ ໃນສັງຄົມສາດ ຂະແໜງອື່ນໆ ຈະແມ່ນ ລະດັບສັງຄົມເປັນສ່ວນໃຫຍ່.
## ອ້າງອີງ
ສັດ

**ສັດ** (ຄຳເຄົ້າ: ສັຕວ໌, ) ເປັນສິ່ງມີຊີວິດກຸ່ມທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດ ຈັດຢູ່ໃນ ອານາຈັກສັດ (ຄຳເຄົ້າ: ອານາຈັກຣ໌ສັຕວ໌, ) ເປັນສິ່ງມີຊີວິດພວກທີ່ນິວຄຽສມີຜະໜັງຫໍ່ຫຸ້ມ ປະກອບດ້ວຍ ຫຼາຍເຊລລ໌ມີການແບ່ງໜ້າທີ່ຂອງແຕ່ລະເຊລລ໌ເພື່ອເຮັດໜ້າທີ່ສະເພາະຢ່າງແບບຖາວອນ ບໍ່ມີຄໍໂລຟິນ ສ້າງອາຫານຜູ້ດຽວບໍ່ໄດ້ ດຳລົງຊີວິດໄດ້ຫຼາຍລັກສະນະທັງເທິງບົກໃນນ້ຳ ແລະບາງຊະນິດເປັນປໍລະສິດ. ອານາຈັກນີ້ໄດ້ແກ່ສັດທຸກຊະນິດ ຕັ້ງແຕ່ສັດບໍ່ມີດູກສັນຫຼັງຈົນຮອດສັດທີ່ມີດູກສັນຫຼັງ ໄດ້ແກ່ ພະຍາດໃບໄມ້ ກົບ ລີງ ກະຕ່າຍ ດາວທະເລ ແມງດາທະເລ ຫອຍສອງຝາ ແມງສາບ ໃນທາງຊີວະວິທະຍາ ມະນຸດ ກໍຈັດຢູ່ໃນອານາຈັກສັດ ໂດຍຄຳວ່າສັດ ກາຍຄວາມໝາຍມາຈາກຄຳວ່າ "ສຕຕວ" ໃນພາສາປາລີເຊິ່ງແປວ່າ "ສິ່ງມີຊີວິດ" 🐴.

## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ສັດ
ຈິຕະກຳ

thumb|ຮູບໂມນະລີຊາ ແມ່ນ ຮູບແຕ້ມທີ່ມີຊື່ສຽງທີ່ສຸດອັນໜຶ່ງ ໃນ ໂລກຕາເວັນຕົກ

**ຈິຕະກຳ** (ຄຳເຄົ້າ: ຈິຕຣກັມ) ແມ່ນ ສິລະປະການສະແດງ ອອກໂດຍ ການແຕ້ມ, ທາສີ ໃສ່ ເຈ້ຍ, ຜ້າ, ໜັງຮອດ ຝາ, ແກ້ວ ແລະອື່ນໆ. ໃນຍຸກທີ່ ຄອມພິວເຕີພວມຖືກນຳໃຊ້ ຢ່າແຜ່ຫຼາຍ ຄື ປະຈຸບັນ ການສ້າງຜົນງານ ທາງ ຈິດຕະກຳ ໂດຍ ບໍ່ໃຊ້ອຸປະກອນທີ່ກ່າວມາ ໃນ ຂ້າງເທິງ ເຊັ່ນ ການແຕ້ມ ໃນ ຄອມພິວເຕີເລີຍ ກໍ່ມີເຊັ່ນກັນ. ຜູ້ທຳການແຕ້ມ ຈະຖືກເອີ້ິ້ນ ວ່າ ຈິດຕະກອນ.

## ອ້າງອີງ
ຈິດຕະກຳ
ໂພຊະນາການ

**ໂພຊະນາການ** (ຄຳເຄົ້າ: ໂພຊນາກາຣ, ) ເປັນສາຂາວິຊາທາງວິທະຍາສາດສຸຂະພາບ ເຊິ່ງສຶກສາກ່ຽວກັບຄວາມສຳພັນລະຫວ່າງອາຫານກັບສຸຂະພາບແລະໂລກໄພໄຂ້ເຈັບ.) ນັກໂພຊະນາການເປັນຜູ້ຊ່ຽວຊານທາງດ້ານສຸຂະພາບຜູ້ມີຄວາມຮູ້ຄວາມຊຳນິຊຳນານໃນສາຂານີ້ https://www.neonics.co.th.

## ອ້າງອີງ
ພໂຊະນາການ
ພໂຊະນາການ
ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດລາວ

**ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດລາວ** (ຄຳເຄົ້າ: ມຫາວິທຍາລັຍແຫ່ງຊາຕລາວ, National University of Laos) ຊື່ຫຍໍ້ **ມ.ຊ** ຫຼື **NUOL** ແມ່ນມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງນຶ່ງໃນປະເທດລາວ.

## ປະຫວັດ
ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດ ໂດຍຊື່ຫຍໍ້ ເອີ້ນວ່າ:"ມຊ"ນີ້ ເປັນມະຫາວິທະຍາໄລທົ່ວໄປ (ມີຫຼາຍສາຂາການສຶກສາ) ແຫ່ງທຳອິດ ໃນປະຫວັດສາດຂອງຊາດລາວ ໂດຍໄດ້ຮັບການສ້າງຕັ້ງ ຂື້ນໃນວັນທີ 5 ພະຈິກ 1996 ຕາມດຳລັດຂອງນາຍົກລັດຖະມົນຕີສະບັບເລກທີ 50/ນຍ,ລົງວັນທີ 09/06/1995, ໂດຍການເຕົ້າໂຮມເອົາບັນດາສະຖາບັນ ການສຶກສາຊັ້ນສູງ, ເຊີ່ງເມື່ອກ່ອນ ແມ່ນຂື້ນກັບ ຫຼາຍກະຊວງ ເຂົ້າເປັນ ມະຫາວິທະຍາໄລເອກະພາບ.

ບັນດາສະຖາບັນດັ່ງກ່າວ ປະກອບດ້ວຍ 10 ສະຖາບັນຄື: ມະຫາວິທະຍາໄລສ້າງຄູ ວຽງຈັນ, ມະຫາວິທະຍາໄລ ສັບພະວິຊາ 2 ທັນວາ, ມະຫາວິທະຍາໄລ ວິທະຍາສາດສາທາລະນະສຸກ, ໂຮງຮຽນກະເສດຊັ້ນສູງ ນາບົງ, ໂຮງຮຽນປ່າໄມ້ຊັ້ນສູງ ດົງໂດກ,  ໂຮງຮຽນ ຊົນລະປະທານ ຊັ້ນສູງຕາດທອງ, ໂຮງຮຽນ ກໍ່ສ້າງເຄຫະສະຖານ ຊັ້ນສູງ, ໂຮງຮຽນ ຄົມມະນາຄົມຂົນສົ່ງ ຊັ້ນສູງ, ໂຮງຮຽນ ການຊ່າງ ຊັ້ນສູງໄຟຟ້າເອເລັກໂຕຣນິກ ແລະ ສູນກຽມ ສ້າງຕັ້ງ ມະຫາວິທະຍາໄລກະສິກຳ-ປ່າໄມ້ ເວີນຄຳ.

ນັບແຕ່ ການເຕົ້າໂຮມເປັນມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດແລ້ວ, ກໍ່ໄດ້ເລີ່ມດຳເນີນ ວຽກການຮຽນ-ການສອນ ຢ່າງເປັນລະບົບ, ໂດຍໃນເບື້ອງຕົ້ນ ປະກອບມີພຽງ 7 ຄະນະວິຊາ ແລະ ວິທະຍາໄລວິທະຍາສາດພື້ນຖານ ສຳລັບ ກຽມນັກສືກສາເຂົ້າສາຍຮຽນ ແລະ ໄປຮຽນຕ່າງປະເທດ ເທົ່ານັ້ນ. ແຕ່ວ່າ ເພື່ອຕອບສະໜອງຕາມຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການຂອງ ເສດຖະກິດໃນສະໄໝໃໝ່, ໃນປັດຈຸບັນ ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດ ໄດ້ເພີ່ມຂື້ນເປັນ 11 ຄະນະວິຊາ, 2 ສະຖາບັນ, 1 ຫໍສະໝຸດກາງ, 5 ສູນ, 10 ຫ້ອງການ, ໂຮງໝໍ, ໂຮງຮຽນພອນສະຫວັນ ແລະ ຊົ່ນເຜົ່າກຽມ ມະຫາວິທະຍາໄລ.

## ວິໄລທັດ ແລະ ພາລະບົດບາດ 
### 1. ວິໄສທັດ 
ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດລາວ ຈະກາຍເປັນມະຫາວິທະຍາໄລນຳໜ້າຂອງ ສ.ປ.ປ.ລາວ ເປັນໃຈກາງທາງດ້ານການສຶກສາ, ວັດທະນະທຳ ແລະ ການວິໄຈ ທີ່ມີຄຸນະພາບສູງ, ເພື່ອພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດທີ່ມີຄຸນະພາບຕອບສະໜອງຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການ ຂອງການພັດທະນາເສດຖະກິດ - ສັງຄົມ ຂອງຊາດ ແລະ ການເຊື່ອມໂຍງເຂົ້າກັບພາກພື້ນ ແລະ ສາກົນ.
thumb|ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດລາວ

### 2. ພາລະບົດບາດ 
ສະໜອງການສຶກສາຊັ້ນສູງ ລະດັບອານຸປະລິນຍາຕີ, ປະລິນຍາຕີ ແລະ ເໜືອປະລີນຍາຕີ ເພື່ອກໍ່ສ້າງ ແລະ ພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດໃນສາຂາ ວິຊາຕ່າງໆ ຕອບສະໜອງໄດ້ທັງປະລິມານ ແລະ ຄຸນະພາບໃຫ້ແກ່ສັງຄົມ.ຈັດຕັ້ງການຄົ້ນຄ້ວາວິທະຍາສາດສາຂາຕ່າງໆພ້ອມທັງເຜີຍແຜ່ຜົນຂອງການຄົ້ນຄ້ວາວິທະຍາສາດທີ່ມີຜົນປະໂຫຍດແກ່ການພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ.ປົກປັກຮັກສາ ແລະ ເສີມຂະຫຍາຍສິລະປະ, ວັດທະນະທຳ ແລະ ຮີດຄອງປະເພນີອັນດີງາມຂອງຊາດຂອງປະຊາຊົນ ບັນດາເຜົ່າຄຽງຄູ່ໄປກັບການ ສຶກສາຮຽນຮູ້ແລກປ່ຽນ ແລະ ຮັບເອົາວັດທະນະທຳສາກົນຢ່າງມີການເລືອກເຟັ້ນ.
ຈັດຕັ້ງການບໍລິການທາງດ້ານວິຊາການແກ່ສັງຄົມ.

## ລິ້ງຄ໌ພາຍນອກ
ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດ
ມະຫາວິທະຍາໄລ

**ມະຫາວິທະຍາໄລ** (ຄຳເຄົ້າ: ມຫາວິທຍາລັຍ) ໝາຍເຖິງ ສະຖານສຶກສາທີ່ຈັດການສຶກສາລະດັບອຸດົມສຶກສາ ໃນດ້ານວິຊາການແລະວິຊາຊີບຊັ້ນສູງຫຼາກຫຼາຍສາຂາວິຊາ ເພື່ອໃຫ້ປະກາສະນີຍະບັດ ອະນຸປະລິນຍາ ຫຼືປະລິນຍາ ແກ່ຜູ້ສຳເລັດການສຶກສາໃນຫຼາຍລະດັບລວມເຖິງ ປະລິນຍາຕີ ປະລິນຍາໂທ ແລະ ປະລິນຍາເອກ ລວມທັ້ງການເຮັດການວິໄຈແລະໃຫ້ບໍລິການທາງວິຊາການແກ່ສັງຄົມ.
## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ມະຫາວິທະຍາໄລ
ເດີ່ນຍົນ

[thumbnail|right|ເດີ່ນຍົນນຶ່ງໃນ[ປະເທດອີຕາລີ.]]
**ເດີ່ນຍົນ** (ຄຳເຄົ້າ: ເດີ່ນຍົນຕ໌, , ) ຫຼື **ສະໜາມບິນ** (ຄຳເຄົ້າ: ສນາມບິນ) ແມ່ນສະຖານທີ່ສຳລັບຈອດຍົນ ເພື່ອ ຂົນສົ່ງຜູ້ໂດຍສານ ຂົນສົ່ງສິນຄ້າ ສ້ອມແປງ ບຳລຸງຮັກສາ ແລະແວພັກ. ເດີ່ນຍົນແບ່ງອອກເປັນ 2 ປະເພດຫຼັກໆ ແມ່ນ ເດີ່ນຍົນພານິດ ແລະເດີ່ນຍົນທາງການທະຫານ.
## ເບິ່ງຕື່ມ
*ຍົນ
## ອ້າງອີງ
*
ໝວດ:ຍົນ
ລະດູຮ້ອນ

**ລະດູຮ້ອນ** (ຄຳເຄົ້າ: ຣດູຮ້ອນ, , ) ເປັນລະດູທີ່ມີອາກາດຮ້ອນທີ່ສຸດໃນປີ. ລະດູຮ້ອນໃນເຂດອົບອຸ່ນແລະເຂດໜາວຂອງຊີກໂລກເໜືອ ຈະຢູ່ລະຫວ່າງ ລະດູບານໃໝ່ ແລະ ລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນ. ໂດຍທົ່ວໄປຈະມີໄລຍະເວລາຕັ້ງແຕ່ 21 ມິຖຸນາ ຫາ 21 ກັນຍາ ຂອງທຸກປີ. ໃນລະດູຮ້ອນກາງວັນຈະຍາວນານກວ່າກາງຄືນ ໂດຍຄວາມຍາວຂອງວັນຈະເລີ່ມລຸດລົງເມື່ອ ລະດູຜ່ານ ປາກົດການ ອາຍັນ ວັນທີ່ເລີ່ມຕົ້ນຂອງລະດູຮ້ອນໃນແຕ່ລະພື້ນທີ່ມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນ ຕາມສະພາບແວດລ້ອມ ສັງຄົມ ແລະ ວັດທະນະທຳ.

## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ລະດູ
ລະດູໜາວ

**ລະດູໜາວ** (ຄຳເຄົ້າ: ຣດູໜາວ, , ) ເປັນລະດູອັນມີອາກາດໜາວທີ່ສຸດໃນປີ. ລະດູໜາວໃນເຂດອົບອຸ່ນແລະເຂດໜາວຂອງຊີກໂລກເໜືອ ໂດຍທົ່ວໄປຈະມີໄລຍະເວລາຕັ້ງແຕ່ 22 ທັນວາ ຫາ 20 ມີນາ ຂອງທຸກປີ ເລີ່ມຕັ້ງແຕ່ກາງເດືອນຕຸລາຫາກາງເດືອນກຸມພາ.

## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ລະດູ
ລະດູບານໃໝ່

thumb|ປະເພນີ Argentine ຂອງການໃຫ້ດອກສີເຫຼືອງໃນມື້ເລີ່ມຕົ້ນຂອງພາກຮຽນ spring ເປັນສັນຍາລັກຂອງຄວາມສຸກ, ພະລັງງານແລະ optimism ໄດ້ແຜ່ຂະຫຍາຍໄປຫຼາຍປະເທດ.
**ລະດູບານໃໝ່** (ຄຳເຄົ້າ: ຣດູບານໃໝ່, , ) ຫຼື**ລະດູໃບໄມ້ປົ່ງ** ແມ່ນລະດູໃນຂົງເຂດອົບອຸ່ນແລະຂົງເຂດຫນາວ ໂດຍທົ່ວໄປ ລະດູບານໃໝ່ໃນຊີກໂລກເໜືອຈະມີໄລຍະເວລາຕັ້ງແຕ່ 21 ມີນາ ຫາ 20 ມິຖຸນາ ຂອງທຸກປີ ໃນຂະນະທີ່ໃນຊີກໂລກໃຕ້ ຈະມີໄລຍະເວລາຕັ້ງແຕ່ເດືອນກັນຍາ ຫາ ເດືອນພະຈິກ.

## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ລະດູ
ລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນ

**ລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນ** (ຄຳເຄົ້າ: ຣດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນ, , ) ເປັນລະດູໃນເຂດອົບອຸ່ນແລະເຂດໜາວ ໂດຍທົ່ວໄປ ລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນໃນຊີກໂລກເໜືອຈະມີໄລຍະເວລາຕັ້ງແຕ່ 22 ກັນຍາ ຫາ 21 ທັນວາ ຂອງທຸກປີ.

## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ລະດູ
ລະດູແລ້ງ

**ລະດູຮ້ອນ** (ຄຳເວົ້າ: ຣດູຮ້ອນ, , ) ເປັນລະດູໃນເຂດຮ້ອນ. ເປັນຊ່ວງທີ່ມີອາກາດແຫ້ງແລະມີຝົນຕົກໜ້ອຍ. ລະດູແລ້ງປະກອບດ້ວຍລະດູຮ້ອນແລະລະດູໜາວ.

## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ລະດູ
ລະດູຝົນ

**ລະດູຝົນ** (ຄຳເຄົ້າ: ຣດູຝົນ, , ) ເປັນລະດູໃນເຂດຮ້ອນ. ເປັນຊ່ວງທີ່ມີຝົນຕົກຫຼາຍທີ່ສຸດໃນປີ. ຈະຢູ່ໃນຊ່ວງກາງເດືອນພຶດສະພາຫາເດືອນຕຸລາ.

## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ລະດູ
ສັບປະດາ

**ສັບປະດາ** (ຄຳເຄົ້າ: ສັປດາຫ໌, , ) ຫຼື **ອາທິດ** (ຄຳເຄົ້າ: ອາທິຕຍ໌) ເປັນໜ່ວຍວັດເວລາເທົ່າກັບເຈັດມື້ ເປັນໜ່ວຍນ້ອຍກວ່າເດືອນ. ຢ່າງໃດກໍດີ ບາງເທື່ອຄຳວ່າ "ສັບປະດາ" ນີ້ຍັງໝາຍເຖິງໜ່ວຍວັດເວລາອື່ນເຊິ່ງໜ້ອຍຫຼືຫຼາຍກວ່າເຈັດ ໂດຍໃນປະຫວັດສາດ. ສັບປະດານຶ່ງຍາວສີ່ເຖິງສິບມື້ໃນບ່ອນຕ່າງໆ ກັນ.

ອາທິດແມ່ນຫົວໜ່ວຍເວລາເທົ່າກັບເຈັດມື້. ມັນນ້ອຍກວ່າເດືອນ. ແນວໃດກໍ່ຕາມ, ບາງຄັ້ງຄໍາວ່າ "ອາທິດ" ຍັງສາມາດຫມາຍເຖິງຫນ່ວຍງານອື່ນໆຂອງເວລາທີ່ມີຫນ້ອຍກວ່າເຈັດຫຼືຫຼາຍກວ່ານັ້ນ. ໂດຍປະຫວັດສາດ ອາທິດຫນຶ່ງແມ່ນຍາວສີ່ຫາສິບມື້ໃນສະຖານທີ່ຕ່າງໆ.

ຫຼັກຖານຂອງອາທິດຕິດຕໍ່ກັນເຈັດມື້ປາກົດຢູ່ໃນບັນດາຊາວຢິວໃນລະຫວ່າງການເປັນຊະເລີຍບາບີໂລນໃນສະຕະວັດທີ 6 ກ່ອນ ຄ.ສ..[1]. (ຕາມຄໍາບັນຍາຍຂອງການສ້າງຢູ່ໃນ Torah / ຄໍາພີໄບເບິນ) ແລະບາບີໂລນບູຮານໃຊ້ອາທິດເຈັດມື້[2]. ວັດທະນະທໍາອື່ນໆໄດ້ຮັບຮອງເອົາອາທິດເຈັດມື້ໃນເວລາທີ່ແຕກຕ່າງກັນ. ລະຫວ່າງສະຕະວັດທີ 1 ແລະສະຕະວັດທີ 3 AD, Empire Roman ໄດ້ຄ່ອຍໆປ່ຽນແທນປະຕິທິນ Roman, ເຊິ່ງມີອາທິດແປດມື້ກັບອາທິດເຈັດມື້. ຊາວຮິນດູອາດຈະຖືເອົາອາທິດເຈັດມື້ກ່ອນສະຕະວັດທີ 11 ກ່ອນ ຄ.ສ. ນອກຈາກນີ້ຍັງມີຫຼັກຖານວ່າບາງກຸ່ມຄົນຈີນໄດ້ໃຊ້ອາທິດ 7 ມື້ຕັ້ງແຕ່ສະຕະວັດທີ 4 AD.

## ການນັບ ISO 
ອາທິດທໍາອິດ (W01) ອີງຕາມລະບົບ ISO ກໍານົດວ່າ

* ຖ້າວັນທີ 1 ມັງກອນເປັນວັນຈັນ, ວັນອັງຄານ, ວັນພຸດ, ຫຼືວັນພະຫັດ, ອາທິດແມ່ນອາທິດທໍາອິດຂອງປີ.

* ຖ້າວັນທີ 1 ມັງກອນເປັນວັນສຸກ, ວັນເສົາ, ຫຼືວັນອາທິດ, ອາທິດແມ່ນອາທິດສຸດທ້າຍຂອງປີກ່ອນ. ແລະອາທິດຕໍ່ໄປແມ່ນອາທິດທໍາອິດຂອງປີ.

## ການປຽບທຽບຫົວໜ່ວຍເວລາ 
* 1 ອາທິດ = 7 ມື້ = 168 ຊົ່ວໂມງ = 10,080 ນາທີ = 604,800 ວິນາທີ
* 1 ປີ = 52 ອາທິດ + 1 ມື້ (ແລະ 2 ມື້ສໍາລັບປີກ້າວກະໂດດ)
* 1 ອາທິດ = 23.01% ຂອງຫນຶ່ງເດືອນໂດຍສະເລ່ຍ

## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ສັບປະດາ
ໝວດ:ປະຕິທິນ
ໝວດ:ມື້
ຄຳນາມ

**ຄຳນາມ** (, ) ແມ່ນຊື່ຄົນ, ສັດ, ວັດຖຸສິ່ງຂອງ, ສະຖານທີ່, ຄຸນະສົມບັດ, ຫຼື ຄຸນຄ່າຕ່າງໆ ເຊັ່ນ:

*ຄົນ: ທ້າວ ສົມຈິດ, ນາງ ຄຳຟ້າ, ທ້າວ ແສງ ຯລຯ. 
*ສັດ: ງົວ, ໄກ່, ໝາ ຯລຯ.
*ວັດຖຸສິ່ງຂອງ: ລົດ, ພ້າ, ໄມ້ ຯລຯ.
*ສະຖານທີ່: ເຮືອນ, ບ້ານ, ເມືອງ ຯລຯ.
*ຄຸນະສົມບັດຄຸນຄ່າຕ່າງໆ: ຄວາມຈິງ, ຄວາມແທ້, ຄວາມງາມມ ຯລຯ.
## ອ້າງອີງ
ສົມຈິຕ ພັນລັກ. (2012) *ພາສາລາວລ້ານຊ້າງ ກ່ອນປີ ພ.ສ 2478; ຄ.ສ 1935 ສະບັບຄົ້ນຄວ້າ*. ສົມມະນາ ການພິມ ສປປ ລາວ.

ໝວດ:ຄຳນາມ
ຄຳກຳມະ

**ຄຳກຳມະ** (ຄຳເຄົ້າ: ຄຳກັມມະ, , ) ແມ່ນຄຳສະແດງອາການຂອງນາມ ຫຼື ຄຳແທນນາມເຊັ່ນ: ຂ້ອຍໄປ, ເພິ່ນກິນ, ນົກບິນ, ຫຼື ແລ່ນ ເຊິ່ງ ໄປ, ກິນ, ບິນ, ແລະ ແລ່ນ ແມ່ນຄຳກຳມະ.

## ອ້າງອີງ
ສົມຈິຕ ພັນລັກ. (2012) *ພາສາລາວລ້ານຊ້າງ ກ່ອນປີ ພ.ສ 2478; ຄ.ສ 1935 ສະບັບຄົ້ນຄວ້າ*. ສົມມະນາ ການພິມ ສປປ ລາວ.

ໝວດ:ຄຳກຳມະ
ຄຳນາມປະສົມ

**ຄຳນາມປະສົມ** (ຄຳເຄົ້າ: ຄຳນາມປສົມ, , ) ໝາຍເຖິງການນຳຄຳນາມສອງໂຕ ມາຂຽນຕິດກັນເປັນຄຳດຽວ ຫຼື ຈະຂຽນແຍກກັນໂດຍມີເຄື່ອງໝາຍຂີດຕໍ່ (-) ມາຂັ້ນໄວ້ກໍໄດ້. 
## ປະເພດຂອງຄຳນາມປະສົມ
ນາມປະສົມນີ້ມີຮູບມາຈາກຫຼາຍຢ່າງດັ່ງນີ້

1. ນຳເອົາຄຳນາມສອງໂຕມາຂຽນຕິດກັນ ແລ້ວກາຍເປັນນາມປະສົມ ເຊັ່ນ ເຮືອຊ່ວຍຊີວິດ, ແສງຈັນ, ງົວ-ຄວາຍ, ຫຼື ເປັດ-ໄກ່ ຯລຯ.

2. ນຳເອົາຄຳນາມສອງໂຕມາຂຽນຕິດກັນ ແຕ່ໂຕທາງໜ້າເປັນນາມຫຼັກ ແລະ ໂຕທີສອງເປັນນາມຮອງ ເຊັ່ນ

## ອ້າງອີງ
ສົມຈິຕ ພັນລັກ. (2012) *ພາສາລາວລ້ານຊ້າງ ກ່ອນປີ ພ.ສ 2478; ຄ.ສ 1935 ສະບັບຄົ້ນຄວ້າ*. ສົມມະນາ ການພິມ ສປປ ລາວ.

ໝວດ:ຄຳນາມ
ເດືອນມັງກອນ

**ເດືອນມັງກອນ** (ຄຳເຄົ້າ: ມັງກຣ, , ) ແມ່ນເດືອນທຳອິດ ໃນ 12​ ເດືອນ ຂອງ ໜຶ່ງປີ, ຫຼັງຈາກ ເດືອນທັນວາ ແລະ ກ່ອນເດືອນກຸມພາ. ບາງເທື່ອກໍເອີ້ນແບບງ່າຍໆວ່າ ເດືອນໜຶ່ງ. ເປັນເດືອນທີ່ມີ 31 ວັນ.

## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ປະຕິທິນ
ໝວດ:ເດືອນ
ມິຖຸນາ

**ມິຖຸນາ** (, )  ແມ່ນເດືອນທີຫົກ ໃນ 12​ ເດືອນ ຂອງ ໜຶ່ງປີ, ຫຼັງຈາກ ເດືອນພຶດສະພາ ແລະ ກ່ອນເດືອນກໍລະກົດ. ບາງເທື່ອກໍເອີ້ນແບບງ່າຍໆວ່າ ແມ່ນເດືອນຫົກ.
## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ປະຕິທິນ
ໝວດ:ເດືອນ
ຈັງຫວັດພິສະນຸໂລກ

**ຈັງຫວັດພິດສະນຸໂລກ** () ແມ່ນຈັງຫວັດໜຶ່ງຂອງປະເທດໄທ. ມີຂະໜາດໃຫຍ່ຕັ້ງຢູ່ໃນເຂດພາກເໜືອຕອນລຸ່ມມີປະຫວັດສາດອັນຍາວນານຄວບຄູ່ກັບປະເທດໄທ ໂດຍມີຊື່ເອີ້ນຕ່າງໆ ກັນໃນສິລາຈາລຶກ ຕຳນານ ນິທານ ແລະພົງສາວະດານ ເຊັ່ນ ສອງແຄວ ແລະ ສອງແຄວທະວິສາຂະ.

ເດີມເມືອງພິດສະນຸໂລກແມ່ນເມືອງເກົ່າສະໄໝຂອມ ຢູ່ຫ່າງຈາກທີ່ຕັ້ງເມືອງປັດຈຸບັນລົງໄປທາງທິດໃຕ້ປະມານ 5 ກິໂລແມັດ ເອີ້ນວ່າ "ເມືອງສອງແຄວ". ທີ່ເອີ້ນເຊັ່ນນີ້ ຍ້ອນຕັ້ງຢູ່ລະຫວ່າງແມ່ນ້ຳສອງສາຍ ແມ່ນ ແມ່ນ້ຳນ່ານ ກັບແມ່ນ້ຳແຄວນ້ອຍ ແຕ່ປັດຈຸບັນແມ່ນ້ຳແຄວນ້ອຍປ່ຽນທາງຍ່າງອອກຫ່າງຈາກໂຕເມືອງໄປປະມານ 10 ກິໂລແມັດ.

ບ່ອນຕັ້ງໂຕເມືອງເກົ່າໃນປັດຈຸບັນແມ່ນ ບໍລິເວນວັດຈຸລາມະນີ ເຊິ່ງເປັນວັດເກົ່າແກ່ຂອງພິດສະນຸໂລກ ແຕ່ເມື່ອປະມານ ຄ.ສ. 1357 ພະມະຫາທຳມະລາຊາທີ 1 (ລິໄທ) ໄດ້ໂຜດ ໃຫ້ຍ້າຍເມືອງສອງແຄວ ມາຕັ້ງຢູ່ ໃນບໍລິເວນໂຕເມືອງໃນປັດຈຸບັນ ແລະຍັງຄົງເອີ້ນກັນຕິດປາກວ່າ ເມືອງສອງແຄວ ເລື້ອຍມາ.

**ການສຶກສາ**

-ມະຫາວິທະຍາໄລລາດຊະພັດພິບູນສົງຄາມ

-ມະຫາວິທະຍາໄລນະເລສວນ

## ເຂດການປົກຄອງ 
* ອຳເພີເມືອງພິສະນຸໂລກ
* ອຳເພີນະຄອນໄທ
* ອຳເພີຊາດຕະການ
* ອຳເພີບາງລະກຳ
* ອຳເພີບາງກະທຸ່ມ
* ອຳເພີພົມພິລາມ
* ອຳເພີວັດໂບດ
* ອຳເພີວັງທອງ
* ອຳເພີເນີນມະປາງ

ໝວດ:ຈັງຫວັດພິດສະນຸໂລກ
ໝວດ:ຈັງຫວັດໃນປະເທດໄທ
ໜັງສືພິມ

thumbnail|right|ໜັງສືພິມຫຼາຍສະບັບ
**ໜັງສືພິມ** (ຄຳເຄົ້າ: ໜັງສືພິມພ໌, , ) ແມ່ນສິ່ງພິມທີ່ສະເໜີຂ່າວ ການເຄື່ອນໄຫວໃໝ່ໆ ທັງພາຍໃນແລະພາຍນອກປະເທດ ມີກຳໜົດການອອກທີ່ແນ່ນອນຕາຍໂຕ ໂດຍສ່ວນໃຫຍ່ຈະອອກເປັນລາຍມື້. ນອກຈາກນີ້ແລ້ວຍັງມີໜັງສືພິມລາຍສາມມື້ ລາຍສັບປະດາ ແລະລາຍເດືອນ. ໜັງສືພິມມັກຈະພິມລົງໃນເຈ້ຍສຳລັບພິມໜັງສືພິມໂດຍສະເພາະ ເຊິ່ງມີລາຄາຖືກ.
## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ໜັງສືພິມ
ວັດຈະນານຸກົມ

[thumbnail|right|ວັດຈະນານຸກົມແປສັບ[ພາສາເຢຍລະມັນ-ລູມານີ.]]
**ວັດຈະນານຸກົມ** (ຄຳເຄົ້າ: ວັຈນານຸກົມ, , ) ແມ່ນປຶ້ມອ້າງອີງປະເພດນຶ່ງ ໂດຍທົ່ວໄປ ໝາຍເຖິງ ປຶ້ມທີ່ຮິບໂຮມຄຳສັບໃນວົງສັບທີ່ກຳໜົດ ແລະນິຍາມຄວາມໝາຍເອົາໄວ້ ເພື່ອໃຊ້ເປັນທີ່ຊອກຫາຄວາມໝາຍຂອງຄຳ ໂດຍມີການຮຽງລຳດັບຄຳສັບຕາມໂຕອັກສອນ ຕາມສຽງ ຫຼືຕາມລຳດັບອື່ນໆ ທີ່ເໝາະສົມສອດຄ້ອງກັບການໃຊ້ວັດຈະນານຸກົມນັ້ນໆ. ວັດຈະນານຸກົມຍັງມີໄນເຖິງປຶ້ມທີ່ໃຫ້ລາຍລະອຽດ ຄອບຄຸມວົງສັບທີ່ກວ້າງ ຂະນະທີ່ປຶ້ມຮິບໂຮມແລະອະທິບາຍຄຳສັບໃນວົງແຄບແລະມີຈຳນວນຈຳກັດ ມັກຈະເອີ້ນວ່າ ປະທານຸກົມ ຢ່າງໃດກໍດີ ຄຳວ່າປະທານຸກົມແລະວັດຈະນານຸກົມອາດໃຊ້ສະຫຼັບກັນໄດ້.
## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ວັດຈະນານຸກົມ
ປະດິດໃຊ້ເອງ

**ປະດິດໃຊ້ເອງ** (ຄຳເຄົ້າ: ປດິສຖ໌ໃຊ້ເອງ, ) ແມ່ນວິທີການປະດິດ ສ້ອມແປງ ຫຼື ປັບປຸງ ບາງສິ່ງ ໂດຍບໍ່ຕ້ອງພຶ່ງພາອາໄສຄວາມຊ່ອຍເຫຼືອຈາກຊ່າງຫຼືຜູ້ຊຳນານ.
## ແຟຊັ້ນ
ທາງດ້ານແຟຊັ້ນ ຜູ້ຄົນສາມາດຕັດເສື້ອຜ້າຫຼືນຳເສື້ອຜ້າມາແປຮູບເອງຕາມໃຈມັກ ເຊັ່ນ ການນຳເສື້ອແຂນຂາວມາຕັດແຂນເອງ ໂດຍບໍ່ຕ້ອງພຶ່ງຊ່າງຕັດເສຶ້ອ.

## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ປະດິດໃຊ້ເອງ
ແຟຊັ້ນ

**ແຟຊັ້ນ** (, ) ແມ່ນຄຳທີ່ແປວ່າ "ສະໄໝນິຍົມຫຼືວິທີການທີ່ນິຍົມກັນທົ່ວໄປຊົ່ວໄລຍະເວລານຶ່ງ". ແມ່ນການຍອມຮັບຈົນເກີດເປັນຄ່ານິຍົມ ມີຂະບວນການເກີດພາສາໃໝ່ ເຊິ່ງເປັນຊ່ວງເວລານຶ່ງເທົ່ານັ້ນ ເຊິ່ງແຕກຕ່າງຈາກຄຳວ່າ “ວິວັດທະນາການ” ທີ່ທິສະດີຂອງ ຊານ ດາວິນລະບຸໄວ້ວ່າວິວັດທະນາການ ແມ່ນ ການປ່ຽນແປງທີ່ຕ້ອງໃຊ້ເວລາດົນນານແລະສາມາດຖ່າຍທອດສິ່ງນັ້ນໄປສູ່ລູກຫຼານໄດ້ ສ່ວນຫຼາຍແລ້ວຄຳວ່າແຟຊັ້ນ ມັກມີຄວາມໝາຍກ່ຽວກັບການແຕ່ງໂຕ.
ໝວດ:ແຟຊັ້ນ
ເຮືອນຄົວ

thumbnail|right|ເຮືອນຄົວສະໄໝໃໝ່.
**ເຮືອນຄົວ** (, ) ແມ່ນ ໂຮງ ຫຼື ຫ້ອງສຳລັບແຕ່ງກິນ. ໃນທາງຕາເວັນຕົກ ເຮືອນຄົວທັນສະໄໝຈະປະກອບດ້ວຍອຸປະກອນຢ່າງເຕົາ ອ່າງລ້າງຈານທີ່ອາດມີອຸປະກອນເຮັດນ້ຳຮ້ອນ ນ້ຳເຢັນ ມີຕູ້ເຢັນແລະຊັ້ນໃສ່ຂອງ. ບາງບ້ານມີຕູ້ອົບ ເຄື່ອງລ້າງຈານຫຼືອຸປະກອນໄຟຟ້າອື່ນໆ. ໜ້າທີ່ຂອງເຮືອນຄົວມີໄວ້ສຳລັບປະກອບອາຫານ.
ໝວດ:ເຮືອນຄົວ
ໝວດ:ເຮືອນ
ໝວດ:ຫ້ອງ
ກວຽນ

**ກວຽນ** ແມ່ນຍານພາຫະນະຊະນິດນຶ່ງ ມີກົງ 2 ກົງ ໃຊ້ຄວາຍຫຼືງົວທຽມລາກ.

ໝວດ:ກວຽນ
ຈັງຫວັດຕາດ

**ຈັງຫວັດຕາດ** () ແມ່ນຈັງຫວັດໜຶ່ງໃນພາກຕາເວັນອອກຂອງປະເທດໄທ. ອານາເຂດ ທິດເໜືອຕິດກັບປະເທດກຳປູເຈຍແລະຈັງຫວັດຈັນທະບູລີ ທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບປະເທດກຳປູເຈຍ ທິດຕາເວັນຕົກຕິດກັບຈັງຫວັດຈັນທະບູລີ ທິດໃຕ້ຕິດກັບອ່າວໄທ. ແບ່ງເປັນ 7 ອຳເພີ.

## ອ້າງອີງ 
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ 
* เว็บไซต์อย่างเป็นทางการของจังหวัด 
* ข้อมูลของจังหวัดตราด 

ໝວດ:ຈັງຫວັດໃນປະເທດໄທ
ລົດອັກຄີໄຟ

[thumbnail|right|ລົດອັກຄີໄຟໃນ[ປະເທດອັງກິດ]]
**ລົດອັກຄີໄຟ** (ຄຳເຄົ້າ: ຣົຖອັຄຄີໄຟ, , ) ແມ່ນຍານພາຫະນະທີ່ຜະລິດມາເພື່ອດັບໄຟ ໂດຍນຳພານັກດັບໄຟໄປຍັງສະຖານທີ່ທີ່ເກີດໄຟໄໝ້ ໂດຍມີນ້ຳແລະອຸປະກອນດັບໄຟອື່ນໆ ນຳໄປນຳ. 

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ການຂົນສົ່ງ
ໝວດ:ຍານພາຫະນະ
ພະວິສະນຸ

**ພະວິສະນຸ** (ຄຳເຄົ້າ: ພຣະວິສນຸ, ສັນສະກິດ: विष्णु Viṣṇu) ຫຼືທີ່ຮູ້ຈັກກັນໃນພະນາມອີກຢ່າງນຶ່ງວ່າ **ພະນາລາຍ** (ຄຳເຄົ້າ: ພຣະນາຣາຍນ໌, ຮິນດີ: नारायण Nārāyaṇa) ເປັນນຶ່ງໃນສາມມະຫາເທບ ມີໜ້າທີ່ຄຸ້ມຄອງແລດູແລຮັກສາທັງ 3 ໂລກຕາມຄວາມເຊື່ອຂອງຊາວຮິນດູ ຈາກຄຳພີພາມ ຮູບຮ່າງລັກສະນະມີພະວໍລະກາຍຈະມີສີທີ່ປ່ຽນໄປຕາມຍຸກ ສະຫຼອງພະອົງດັ່ງກະສັດ ມີມຸງກຸດຄຳ ອາພອນສີເຫຼືອງ ມີ 4 ກອນ ຖື ສັງ ຈັກ ຕີ ຄະທາ ແຕ່ທີ່ຈະພົບເຫັນໄດ້ບ່ອຍທີ່ສຸດແມ່ນຖື ຈັກ ສັງ ຄະທາ ສ່ວນອີກກອນຈະຖື ດອກບົວແດ່ ຫຼື ບໍ່ຖືຫຍັງເລີຍແດ່ (ໂດຍຈະຢູ່ໃນລັກສະນະ "ປະທານພອນ").
## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ພະວິສະນຸ
ຜູ້ຊົມ

**ຜູ້ຊົມ** ເປັນກຸ່ມຜູ້ຄົນເຊິ່ງມີສ່ວນຮ່ວມໃນການສະແດງຫຼືຊົມຜົນງານສິລະປະ ວັນນະກຳ (ໃນນີ້ເອີ້ນວ່າ "ຜູ້ອ່ານ") ໂຮງຮູບເງົາ ໂຮງລະຄອນ ດົນຕີ (ໃນນີ້ເອີ້ນວ່າ "ຜູ້ຟັງ") ວີດີໂອເກມ (ໃນນີ້ເອີ້ນວ່າ "ຜູ້ຫຼິ້ນເກມ") ຫຼືໃນສະຖານສຶກສາບໍ່ວ່າຜ່ານສື່ໃດ. ຜູ້ຊົມມີສ່ວນຮ່ວມໃນຫຼາຍຮູບແບບໃນຫຼາຍຮຸບແບບຂອງສິລະປະ ບາງກິຈະກຳເຊີນຊວນໃຫ້ຜູ້ຊົມອອກຄວາມເຫັນຢ່າງເຕັມທີ່ ແຕ່ບາງກິຈະກຳພຽງແຕ່ໃຫ້ຜູ້ຊົມຕົບມືເບົາໆ ເທົ່ານັ້ນ.
ໝວດ:ການສະແດງ
ເຮືອຂ້າມຟາກ

thumbnail|right|ເຮືອຂ້າມຟາກຫວຽດນາມ
**ເຮືອຂ້າມຟາກ** (, ) ຫຼື **ເຮືອໄວ** ແມ່ນເຮືອເຊິ່ງໃຊ້ໃນການນຳພາຜູ້ໂດຍສານ, ຍານພາຫະນະ, ຫຼື ສິນຄ້າ ຂ້າມຟາກນ້ຳ. ເຮືອຂ້າມຟາກສ່ວນຫຼາຍແລ່ນໄປ-ກັບຕາມຕາລາງເວລາ. ເຮືອຂ້າມຝາກໂດຍສານທີ່ຢຸດຫຼາຍຈຸດຫຼືທ່າເຮືອຈະເອີ້ນວ່າ ລົດເມນ້ຳ (water bus) ຫຼື ຕັກຊີນ້ຳ (water taxi).

### ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ເຮືອ
ໝວດ:ການຂົນສົ່ງ
ໝວດ:ຍານພາຫະນະ
ລົດໂຮງໝໍ

[thumbnail|right|ລົດໂຮງໝໍໃນ[ປະເທດຝະລັ່ງ]]
**ລົດໂຮງໝໍ** (ຄຳເຄົ້າ: ຣົຖໂຮງໝໍ, , ) ແມ່ນຍານພາຫະນະທີ່ຂົນສົ່ງຜູ້ຄົນທີ່ເຈັບໄຂ້ໄດ້ປ່ວຍ ຫຼື ໄດ້ຮັບຄວາມບາດເຈັບ ຈາກ ຫຼື ໄປສູ່ ສະຖານທີ່ທີ່ຮັກສາຜູ້ປ່ວຍເຊັ່ນ ໂຮງໝໍ. ຄຳນີ້ມັກໃຊ້ໃນສະຖານະການສຸກເສີນ ຫຼື ຍາມມີອຸປະຕິເຫດ.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ການຂົນສົ່ງ
ໝວດ:ຍານພາຫະນະ
ລົດເມ

[thumbnail|right|ລົດເມໃນ[ປະເທດການາດາ]]
**ລົດເມ** (ຄຳເຄົ້າ: ຣົຖເມລ໌, , ) ແມ່ນລະບົບຂົນສົ່ງມວນຊົນລະບົບນຶ່ງທີ່ໃຫ້ບໍລິການເທິງຖະໜົນ ໂດຍມີລັກສະນະເປັນລົດຂະໜາດໃຫຍ່ທີ່ບັນທຸກຜູ້ໂດຍສານເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ໂດຍກຳໜົດເສັ້ນທາງ ແລະສ່ວນໃຫຍ່ເອິ້ນຊື່ເສັ້ນທາງເປັນໂຕເລກ ເຊັ່ນ ສາຍ 1 ສາຍ 2 ແລະມີເກັບຄ່າໂດຍສານໂດຍວິທີຕ່າງໆ ກັນໄປ.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ການຂົນສົ່ງ
ໝວດ:ຍານພາຫະນະ
ລົດໄປສະນີ

[thumbnail|right|ລົດໄປສະນີໃນ[ສະຫະລັດອາເມລິກາ.]]
**ລົດໄປສະນີ** (ຄຳເຄົ້າ: ຣົຖໄປຣສນີຍ໌, ) ແມ່ນຍານພາຫະນະຂົນສົ່ງສິ່ງຂອງຈາກໄປສະນີ ເຊັ່ນຈົດໝາຍ, ພັດສະດຸ, ຫຼື ສິ່ງຂອງອື່ນໆ ຯລຯ.

### ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ໄປສະນີ
ໝວດ:ການຂົນສົ່ງ
ໝວດ:ຍານພາຫະນະ
ຈັງຫວັດສະເຊີງເຊົາ

**ຈັງຫວັດສະເຊີງເຊົາ** () ແມ່ນຈັງຫວັດໜຶ່ງໃນພາກຕາເວັນອອກຂອງປະເທດໄທ. ຈັງຫວັດສະເຊີງເຊົານັ້ນມີອານາເຂດຕິດຕໍ່ກັບບາງກອກ ຈັງຫວັດຊົນບຸລີ ຈັງຫວັດສະໝຸດປາການ ຈັງຫວັດປະທຸມທານີ ຈັງຫວັດນະຄອນນາຍົກ ຈັງຫວັດປາຈີນບຸລີ ຈັງຫວັດສະແກ້ວ ແລະຈັງຫວັດຈັນທະບຸລີ. ຈັງຫວັດສະເຊີງເຊົາ ມີເກາະຈຳນວນ 1 ເກາະ ແມ່ນ ເກາະກາງ ຢູ່ບໍລິເວນປາກແມ່ນ້ຳບາງປະກົງ.

## ເຂດການປົກຄອງ 
* ອຳເພີເມືອງສະເຊິງເຊົາ
* ອຳເພີບາງຄ້າ
* ອຳເພີບາງນ້ຳປ້ຽວ
* ອຳເພີບາງປະກົງ
* ອຳເພີບ້ານໂພ
* ອຳເພີພະນົມສາລະຄາມ
* ອຳເພີລາຊະສານ
* ອຳເພີສະໜາມໄຊເຂດ
* ອຳເພີແປງຍາວ
* ອຳເພີທ່າຕະກຽບ
* ອຳເພີຄອງເຂື່ອນ

ໝວດ:ຈັງຫວັດໃນປະເທດໄທ
ຮັກຮ່ວມສອງເພດ

**ຮັກຮ່ວມສອງເພດ**  (ຄຳເຄົ້າ: ຮັກຮ່ວມສອງເພດ, , ) ແມ່ນລົດສະນິຍົມທາງເພດ ທີ່ມັກຄົນທັງ 2 ເພດ ທັງຊາຍແລະຍິງ. ຄົນທີ່ມີລົດສະນິຍົມແບບຮັກສອງເພດອາດມີປະສົບການທາງເພດ ພາວະອາລົມ ຄວາມຮັກ ກັບທັງເພດໂຕເອງແລະເພດກົງຂ້າມ ແລະຍັງມີຄວາມໝາຍເຖິງຄວາມຮູ້ສຶກສ່ວນໂຕແລະອັດຕະລັກທາງສັງຄົມ ໂດຍຍຶດຈາກຄວາມສົນໃຈທາງເພດ ການສະແດງອອກທາງພຶຕິກຳ ແລະການເປັນສະມາຊິກໃນກຸ່ມສັງຄົມ ແລະຍັງຖືເປັນ 1 ໃນ 3 ຂອງການຈຳແນກເພດ ຮ່ວມໄປກັບຮັກຕ່າງເພດ ແລະ ຮັກຮ່ວມເພດ.

## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ເພດສຶກສາ
ໝວດ:ລົດສະນິຍົມທາງເພດ
ໝວດ:ຄວາມຮັກ
ໝວດ:ຮັກຮ່ວມສອງເພດ
ລົດສະນິຍົມທາງເພດ

**ລົດສະນິຍົມທາງເພດ** (ຄຳເຄົ້າ: ຣົສນິຍົມທາງເພສ, , ) ມີຄວາມໝາຍເຖິງຮູບແບບພື້ນຖານຂອງອາລົມ ຄວາມໃຄ່ ແລະ/ຫຼື ຄວາມສົນໃຈທາງເພດຕໍ່ຊາຍ ຍິງ ຫຼືທັງສອງເພດ ຫຼືບໍ່ແມ່ນເພດໃດ ຫຼືເພດທີ 3. ລົດສະນິຍົມທາງເພດ ມັກແບ່ງອອກເປັນສີ່ປະເພດ ໄດ້ແກ່: ຮັກຕ່າງເພດ ຮັກຮ່ວມເພດ ຮັກຮ່ວມສອງເພດ ແລະ ໄຮ້ເພດ.

## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ເພດສຶກສາ
ໝວດ:ລົດສະນິຍົມທາງເພດ
ໝວດ:ຄວາມຮັກ
ການສົມລົດເພດດຽວກັນ

[thumbnail|right|[ງານແຕ່ງດອງເພດດຽວກັນ.]]
thumbnail|upright=2|right| ການສົມລົດເພດດຽວກັນ
**ການສົມລົດເພດດຽວກັນ** (ຄຳເຄົ້າ: ກາຣສົມຣົສເພສດຽວກັນ, , ) ແມ່ນການສົມລົດລະຫວ່າງສອງຄົນທີ່ມີເພດດຽວກັນ. ການຍອມຮັບທາງກົດໝາຍຂອງການສົມລົດເພດດຽວກັນ ບາງເທື່ອຈະເອີ້ນວ່າ "ຄວາມສະເໝີພາກຂອງການສົມລົດ" ໂດຍຜູ້ສະໜັບສະໜຸນການສົມລົດເພດດຽວກັນ.
## ອ້າງອີງ
## ເບິ່ງຕື່ມ
*ຮັກຮ່ວມເພດ

ໝວດ:ການສົມລົດ
ໝວດ:ການສົມລົດເພດດຽວກັນ
ບ່ອນຈອດລົດເມ

[thumbnail|right|ບ່ອນຈອດລົດເມໃນ[ປະເທດໄທ.]]
**ບ່ອນຈອດລົດເມ** (ຄຳເຄົ້າ: ບ່ອນຈອດຣົຖເມລ໌, , ) ຫຼື **ປ້າຍລົດເມ** (ຄຳເຄົ້າ: ປ້າຍຣົຖເມລ໌) ແມ່ນສະຖານທີ່ທີ່ກຳໜົດໄວ້ ເພື່ອໃຫ້ລົດເມມາຈອດຮັບ-ສົ່ງຜູ້ໂດຍສານ. ສ່ວນຫຼາຍຈະຕັ້ງຢູ່ຂ້າງຖະໜົນທຳມະດາ ບໍ່ຕັ້ງເທິງຖະໜົນທາງດ່ວນ. ຄຸນະພາບຂອງປ້າຍລົດເມຂຶ້ນຢູ່ກັບປໍລິມານຂອງການໃຊ້ບໍລິການ. ຈຸດຮັບ-ສົ່ງທີ່ມີຄົນໃຊ້ບໍລິການຫຼາຍມັກຈະມີຫຼັງຄາ ແລະ ບ່ອນນັ່ງ ແຕ່ປ້າຍລົດເມທີ່ມີຄົນໃຊ້ບໍລິການໜ້ອຍກໍມັກຈະມີພຽງແຕ່ເສົາກັບປ້າຍ ບໍ່ມີບ່ອນນັ່ງຄອຍຖ້າ. ປ້າຍລົດເມສາມາດຕັ້ງຢູ່ໃກ້ ສະຖານີລົດໂດຍສານອື່ນໆ ເຊັ່ນສະຖານີລົດໄຟ, ບ່ອນຖ້າລົດຕັກຊີ, ຫຼື ເດີ່ນຍົນ ຯລຯ.
## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ລົດເມ
ຜູ້ໂດຍສານ

**ຜູ້ໂດຍສານ** (ຄຳເຄົ້າ: ຜູ້ໂດຍສາຣ, , ) ໝາຍເຖິງ ຜູ້ທີ່ເດີນທາງໄປກັບຍານພາຫະນະ ແຕ່ບໍ່ຕ້ອງຮັບຜິດຊອບຕໍ່ຍານພາຫະນະເພື່ອໃຫ້ຮອດຈຸດໝາຍປາຍທາງ. ອາດໝາຍເຖິງຜູ້ໂດຍສານລົດ ຜູ້ໂດຍສານລົດເມ ຜູ້ໂດຍສານຍົນ ຜູ້ໂດຍສານເທິງເຮືອ ຯລຯ.

### ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ການຂົນສົ່ງ
ທາທາ ຢັງ

**ອະມິຕາ ທາທາ ຢັງ** (, ) ຫຼື ທາທາ ຢັງ ມີຊື່ຈິງວ່າ **ອະມິຕາ ມາລີ ຢັງ** ເກີດວັນທີ 14 ທັນວາ 1980. ເປັນນັກຮ້ອງ ນັກສະແດງ ນາງແບບ ຊາວໄທ. ທາທາ ຢັວເຂົ້າສູ່ວົງການດົນຕີພາຍຫຼັງຊະນະເລີດການປະກວດຮ້ອງເພງລະດັບຊາດເມື່ອອາຍຸ 11 ປີ ແລະ ໄດ້ເຊັນສັນຍາເປັນນັກຮ້ອງອາຊີບເມື່ອອາຍຸ 14 ປີ ກັບສັງກັດເຊແອັມແອັມ ກະລຳມີ. ມີຜົນງານອານບຳທຳອິດແມ່ນ *ອະມິຕາທາທາຢັງ* ເມື່ອປິ 1995. ອານບຳດັ່ງກ່າວປະສົບຄວາມສຳເລັດຢ່າງສູງ ສາມາດສ້າງຍອດຂາຍໄດ້ເຖິງ 1 ລ້ານຊຸດ ພາຍໃນເວລາ 5 ເດືອນ

## ผลงานการแสดง 
### ภาพยนตร์ 
* 2540 : จักรยานสีแดง (รับบท ขม)
* 2541 : รัก-ออกแบบไม่ได้ (รับบท ปริม)
* 2553 : ข้ามฟ้าหาสูตรรัก (รับบท ทาทา ยัง)

### ละคร
* 2545 : ปลายเทียน รับบท นาริมน โภไคยพนิช (เกาลัด)

### ซิตคอม
* 2538 : สามหนุ่มสามมุม  รับเชิญ
* 2539 : หกตกไม่แตก - ตอน ขอได้ไหม (รับบท ติ๊ดตี่)
* 2554 : นางฟ้ามาลี   - ตอน ขอสักครั้ง  (รับบท มีน)
* 2554 : ระเบิดเถิดเทิง   - ตอน ลั่นทุ่ง  (รับบท ริน) - 24 กรกฎาคม พ.ศ. 2554

### มิวสิควีดีโอ
*2537 : เพลงเหลวไหล - มอส ปฏิภาณ

## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ນັກຮ້ອງໄທ
ໝວດ:ນັກສະແດງໄທ
ລົດຮັບສົ່ງເດີ່ນຍົນ

[thumbnail|right|ລົດຮັບສົ່ງເດີ່ນຍົນ[ປະເທດຍີ່ປຸ່ນ.]]
**ລົດຮັບສົ່ງເດີ່ນຍົນ** (ຄຳເຄົ້າ: ຣົຖຮັບສົ່ງເດີ່ນຍົນ, )  ແມ່ນລົດເມທີ່ໃຊ້ໃນການຮັບ-ສົ່ງຜູ້ໂດຍສານຢູ່ເດີ່ນຍົນ ຫຼືຮັບ-ສົ່ງລະຫວ່າງເດີ່ນຍົນ. ສ່ວນຫຼາຍ ລົດເຫຼົ່ານີ້ຈະມີບ່ອນຂະໜາດໃຫຍ່ເພື່ອໃສ່ກະເປົາເດີນທາງຂອງຜູ້ໂດຍສານ.

ລົດຮັບສົ່ງເດີ່ນຍົນນັ້ນ ແມ່ນເລີ່ມມີບໍລິການຕັ້ງແຕ່ຊຸມປິ 1960 ເມື່ອສານການບິນເອີລົບອັງກິດ (British European Airways) ໃຊ້ລົດເມຈາກລອນດອນໄປຍັງເດີ່ນຍົນຮີດໂລ (Heathrow Airport).

### ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ການຂົນສົ່ງ
ໝວດ:ຍານພາຫະນະ
ຕູ້ໄປສະນີ

[thumbnail|right|ຕູ້ໄປສະນີໃນ[ສະຫະລາຊະອານາຈັກ.]]
**ຕູ້ໄປສະນີ** (ຄຳເຄົ້າ: ຕູ້ໄປຣສນີຍ໌, , ) ແມ່ນຕູ້ສຳລັບໃຫ້ປະຊາຊົນນຳຈົດໝາຍເຊິ່ງຕິດສະແຕັມຄ່າສົ່ງແລ້ວ ມາຢອດເຂົ້າໄປໃນຕູ້ ແລະຈະມີບຸລຸດໄປສະນີມາຮິບໂຮມຈົດໝາຍຕາມເວລາທີ່ກຳໜົດ ເພື່ອສົ່ງເຂົ້າລະບົບໄປສະນີຕໍ່ໄປ. 

ມີການນຳມາໃຊ້ໃນສະຫະລາຊະອານາຈັກຕັ້ງແຕ່ ຄ.ສ. 1855 ຄິດເປັນເວລາ 15 ປີນັບຈາກການເປີດບໍລິການໄປສະນີໂດຍໃຊ້ສະແຕັມ.

### ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ໄປສະນີ
ບໍລິການລົດເຊົ່າ

**ບໍລິການລົດເຊົ່າ** (ຄຳເຄົ້າ: ບໍຣິກາຣຣົຖເຊົ່າ, , ) ແມ່ນບໍລິສັດທີ່ໃຫ້ບໍລິການລົດເຊົ່າ ໂດຍໃຫ້ລູກຄ້າເຊົ່າລົດໂດຍຄິດຄ່າເຊົ່າຕາມເວລາ (ເລີ່ມຕັ້ງແຕ່ຊົ່ວໂມງເຖິງສັບປະດາ). ສ່ວນຫຼາຍມັກຈັດຕັ້ງເປັນຫຼາຍສາຂາ ເພື່ອໃຫ້ລູກຄ້າສາມາດນຳລົດເຊົ່າໄປຄືນຕາມບ່ອນຕ່າງໆ ໄດ້. ສ່ວນຫຼາຍບໍລິການລົດເຊົ່າມັກຢູ່ໃກ້ເດີ່ນບິນ ຫຼື ເມືອງໃຫຍ່ ແລະ ສ່ວນຫຼາຍສາມາດໃຊ້ບໍລິການໄດ້ຈາກການຈອງທາງອິນເທີເນັດ.
## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ການຂົນສົ່ງ
ທ່າເຮືອ

[thumbnail|right|ທ່າເຮືອໃນ[ປະເທດເບຊິນ]]
**ທ່າເຮືອ** (, ) ແມ່ນສະຖານທີ່ເທິງຝັ່ງ ທີ່ມີບ່ອນຈອດເຮືອຈຳນວນນຶ່ງບ່ອນຂຶ້ນໄປ ເຊິ່ງເປັນບ່ອນທີ່ເຮືອຈອດແລະຮັບ-ສົ່ງຜູ້ໂດຍສານ ຫຼື ສິນຄ້າທີ່ຢູ່ເທິງບົກ. ສະຖານທີ່ຕັ້ງຂອງທ່າເຮືອໄດ້ມັກຈັດຢູ່ໃນບ່ອນທີ່ທີ່ໃຫ້ຄວາມສະດວກສະບາຍ ໂດຍຕ້ອງຕັ້ງຢູ່ຕິດກັບແຜ່ນດິນ ສາມາດເດີນທາງເທິງນ້ຳໄດ້ງ່າຍ ແລະ ສາມາດລີ້ໄພທຳມະຊາດຈາກພາຍຸຫຼືຄື່ນນ້ຳໄດ້. ທ່າເຮືອບາງທ່າຍັງເປັນບ່ອນສຳຄັນຕໍ່ການທະຫານອິກນຳ.
### ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ທ່າເຮືອ
ໄຮ້ເພດ

**ໄຮ້ເພດ** (ຄຳເຄົ້າ: ໄຮ້ເພສ, , ) ແມ່ນລົດສະນິຍົມທາງເພດປະເພດນຶ່ງ ເຊິ່ງບໍ່ມີຄວາມຕ້ອງການທາງໂລແມນຕິກຫຼືທາງເພດຕໍ່ຜູ້ໃດເລີຍ ຫຼື ບໍ່ມີຄວາມຕ້ອງການທາງເພດເລີຍ.  ໃນປີ 2004 ພົບວ່າ ຄົນໄຮ້ເພດມີປະມານ 1%.
## ອ້າງອີງ
ໝວດ:ເພດສຶກສາ
ໝວດ:ລົດສະນິຍົມທາງເພດ
ໝວດ:ຄວາມຮັກ
ລັດທິ

**ລັດທິ** (ຄຳເຄົ້າ: ລັທທິ, , ) ແມ່ນຄຳສັ່ງສອນ ທີ່ມີຜູ້ເຊື່ອຖືແລະມີອິດທິພົນຕໍ່ການດຳເນີນຊີວິດຂອງມະນຸດ ເຊັ່ນລັດທິທາງການເມືອງ ລັດທິເສດຖະກິດ ລັດທິປັດຊະຍາ ລັດທິທາງສາສະໜາ ຯລຯ. ລັດທິທາງສາສະໜາຈະມີຄວາມໝາຍແຄບກວ່າສາສະໜາ ເຊິ່ງເປັນຄຳສອນສະເພາະກຸ່ມຂອງຜູ້ນັບຖືສາສະໜາດຽວກັນ ແຕ່ມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນໃນສາລະສຳຄັນ ເຊັ່ນ ພຸດທະສາສະໜາ ມີລັດທິມະຫາຍານ ລັດທິຫິນະຍານ (ເຖລະວາດ) ຫຼືໃຊ້ຄຳວ່າ ນິກາຍ ແທນກໍໄດ້. ລັດທິທີ່ສະແດງເຖິງຄວາມເຊື່ອຫຼືແນວທາງປະຕິບັດເພື່ອຄວາມໝັ້ນຄົງທາງຈິດໃຈຂອງມະນຸດແຕ່ບໍ່ມີລັກສະນະທີ່ເອີ້ນວ່າສາສະໜາໄດ້ ເຊັ່ນ ລັດທິບູຊາບັນພະບຸລຸດ ລັດທິນັບຖືຜີສາງເທວະດາ ຯລຯ. ລັທທິເຫຼົ່ານີ້ມີແຕ່ຄຳສັ່ງແລະພິທີກຳ ແຕ່ບໍ່ມີຫຼັກຄຳສອນທາງຈະລິຍະທຳ ບໍ່ມີຄຳພີຫຼືອົງສາສະດາ ຈຶ່ງບໍ່ອາດເອີ້ນວ່າສາສະໜາໄດ້.

### ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ລັດທິ
ໝວດ:ຄວາມເຊື່ອ
ສາສະໜາຊິກ

**ສາສະໜາຊິກ** ຫຼື **ສາສะໜາສິກ** (ປັນຈາບ: ਸਿੱਖੀ, [ˈsɪkːʰiː], , ) ເປັນສາສະໜາທີ່ຖືກຳເນີດຂຶ້ນໃນຮາວຄິດສະຕະວັດທີ 16 ໃນຕອນເໜືອຂອງອິນເດຍ ຈາກຄຳສອນຂອງ ນານັກ ແລະຄຸລຸຜູ້ສືບທອດອີກ 9 ອົງ. ຫຼັກປັດຍາຂອງສາສະໜາຊິກແລະການປະຕິບັດຕາມຫຼັກສາສະໜາ ນິຍົມເອີ້ນວ່າ "ຄຸລມັດ" (ຄວາມໝາຍໂດຍພະຍັນຊະນະ ໝາຍເຖິງ "ຄຳສອນຂອງຄຸລຸ" ຫຼື "ທຳມະຂອງຊິກ")
ໝວດ:ສາສະໜາຊິກ
ເຮືອດຳນ້ຳ

thumbnail|right|ເຮືອດຳນ້ຳໂຮນລັງ
**ເຮືອດຳນ້ຳ** (, ) ແມ່ນເຮືອທີ່ໃຊ້ໃນສົງຄາມ ສ້າງຈາກເຫຼັກແຕ່ມີຄວາມສາມາດໃນການເຄື່ອນທີ່ພາຍໃຕ້ຜິວນ້ຳ. ເຮືອດຳນ້ຳ ຖືກນຳມາໃຊ້ໃນການສົງຄາມແລະການຄົ້ນຄວ້າສຳຫຼວດໃຕ້ທະເລເລິກໃນບໍລິເວນທີ່ມະນຸດບໍ່ສາມາດດຳລົງໄປໄດ້ດ້ວຍການສວມພຽງຊຸດດຳນ້ຳ ດ້ວຍຄຸນະສົມບັດທີ່ພິເສດເໜືອກວ່າຍານພາຫະນະຊະນິດອື່ນ ແມ່ນ ມັນສາມາດທີ່ຈະຢູ່ໄດ້ທັງເທິງຜິວນ້ຳແລະໃຕ້ນ້ຳ.
## ປະຫວັດສາດ
ນັບຕັ້ງແຕ່ ປີ ຄ.ສ. 1620 ທີ່ເຮືອດຳນ້ຳລຳທຳອິດຖືກສ້າງຂຶ້ນມາ ຂະນະນັ້ນເຮືອດຳນ້ຳສາມາດຈຸຄົນໄດ້ພຽງ 12 ຄົນ ດຳນ້ຳໄດ້ເລິກພຽງ 4.5 ແມັດ ແລະເຄື່ອນທີ່ໃຕ້ນ້ຳໄດ້ພຽງ 8 ກິໂລແມັດກ່ອນທີ່ຈະຕ້ອງຂຶ້ນສູ່ຜິວນ້ຳ. ປັດຈຸບັນເຮືອດຳນ້ຳສາມາດຈຸຄົນໄດ້ເຖິງ 150 ຄົນ ສາມາດຢູ່ໃຕ້ນ້ຳໄດ້ດົນນັບເດືອນ ດ້ວຍຂະໜາດທີ່ໃຫຍ່ໂຕຈົນສາມາດຈຸຄົນໄດ້ຫຼາຍຂະໜາດນີ້. 
## ການອອກແບບ
ເຮືອດຳນ້ຳຖືກອອກແບບມາເພື່ອໃຫ້ສາມາດຢູ່ໃນນ້ຳເລິກໄດ້ ດ້ວຍໂຕລຳເຮືອທີ່ຖືກອອກແບບໃຫ້ມີຜະໜັງສອງຊັ້ນ ເປັນສ່ວນນຶ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ລູກເຮືອສາມາດຢູ່ໃນເຮືອໄດ້ຢ່າງປົກກະຕິ ເຖິງແມ່ນຈະຢູ່ໃນລະດັບຄວາມເລິກຫຼາຍພຽງໃດກໍຕາມ ແລະສາມາດຢູ່ໄດ້ດົນຈົນກວ່າອາກາດແລະອາຫານຈະບໍ່ພຽງພໍ.

### ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ເຮືອ
ໝວດ:ການຂົນສົ່ງ
ໝວດ:ຍານພາຫະນະ
ເຄື່ອງດື່ມ

**ເຄື່ອງດື່ມ** (, )  ມັກຈະເປັນສິ່ງທີ່ມະນຸດຈັດກຽມສຳລັບດື່ມ ມີສະຖານະເປັນຂອງເຫຼວ ແລະມັກຈະມີນ້ຳເປັນສ່ວນປະກອບຫຼັກ. ເຄື່ອງດື່ມອາດເປັນປັດໄຈໃນການດຳລົງຊີບ ເຊັ່ນນ້ຳ ຫຼືໃຊ້ໃນດ້ານອື່ນ ເຊັ່ນ ເຫຼົ້າ ຫຼື ແວງ ຖືກໃຊ້ເປັນສ່ວນປະກອບຂອງພິທີກຳ.
### ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ເຄື່ອງດື່ມ
ນ້ຳເຕົ້າຮູ້

thumbnail|right|ນ້ຳເຕົ້າຮູ້ໃນຈອກ
**ນ້ຳເຕ້າຮູ້** (, ) ຫຼື **ນົມຖົ່ວເຫຼືອງ** ເປັນເຄື່ອງດື່ມຊະນິດນຶ່ງ ເຊິ່ງຜະລິດຈາກການບົດຖົ່ວເຫຼືອງແລະນຳໄປຕົ້ມກອງຈົນເຈືອຈາງລົງ. ອາດປຸງດ້ວຍນ້ຳຕານແລະອື່ນໆ. ກິນໄດ້ທັນທີ. ນິຍົມຊົມຊື່ນກິນເປັນມື້ເຊົ້າ ຫຼືເຮັດເປັນນ້ຳເຕ້າຮູ້ຊົງເຄື່ອງໂດຍໃສ່ສາຄູ ໝາກເດືອຍ ຖົ່ວແດງ ວຸ້ນ ຫຼືທັນຍະຫານຊະນິດອື່ນໆ ຯລຯ ຕາມຄວາມມັກ.

ໝວດ:ນ້ຳເຕົ້າຮູ້

ໝວດ:ເຄື່ອງດື່ມ
ນ້ຳດື່ມ

thumbnail|right|ນ້ຳດື່ມ.
**ນ້ຳດື່ມ** (, ) ຫຼື **ນ້ຳສະອາດ** ແມ່ນນ້ຳທີ່ປອດໄພສຳລັບການດື່ມໂດຍມະນຸດ ຫຼື ຢູ່ໃນລະດັບອັນຕະລາຍຕ່ຳໃນການດື່ມ. ໃນປະເທດທີ່ພັດທະນາແລ້ວສ່ວນຫຼາຍ ນ້ຳທີ່ນຳໄປໝຸນໃຊ້ຕາມບ່ອນຕ່າງໆ ເຊັ່ນ ເຮືອນ ບ່ອນຄ້າຂາຍ ແລະຕາມສະຖານທີ່ອື່ນໆ ຈະມີຄວາມປອດໄພໃນການດື່ມຕາມມາຕະຖານສາກົນ. ນ້ຳສະອາດສ່ວນຫຼາຍມີການໃຊ້ໃນຫ້ອງນ້ຳ ແລະ ການຫົດນ້ຳກົກໄມ້.

ໝວດ:ນ້ຳ
ໝວດ:ນ້ຳດື່ມ
ໝວດ:ເຄື່ອງດື່ມ
ປະໂຫຍກ

**ປະໂຫຍກ** (ຄຳເຄົ້າ: ປະໂຍຄ, , ) ແມ່ນເນື້ອຄວາມນຶ່ງທີ່ມີຄວາມສົມບູນໃນໂຕ ທີ່ມາຈາກຄຳປ່ຽວຄຳວະລີ ແລະມີຄຳປະກອບທີ່ສົມບູນ ຟັງແລ້ວໄດ້ເນື້ອຄວາມຄົບຖ້ວນເຊັ່ນ: ຂ້ອຍໄປໂຮງຮຽນ, ເຈົ້າກິນເຂົ້າປຸ້ນ, ຫຼື ແມວກິນປາ ຯລຯ.
## ອ້າງອີງ
ສົມຈິຕ ພັນລັກ. (2012) *ພາສາລາວລ້ານຊ້າງ ກ່ອນປີ ພ.ສ 2478; ຄ.ສ 1935 ສະບັບຄົ້ນຄວ້າ*. ສົມມະນາ ການພິມ ສປປ ລາວ.
ໝວດ:ປະໂຫຍກ
ໝວດ:ພາສາສາດ
ສະຖານີລົດໄຟ

[thumbnail|right|ສະຖານີລົດໄຟນຶ່ງໃນ[ປະເທດເກົາຫຼີໃຕ້.]]
**ສະຖານີລົດໄຟ** (ຄຳເຄົ້າ: ສຖານີຣົຖໄຟ, , ) ແມ່ນອາຄານຫຼືກຸ່ມອາຄານ ທີ່ໃຊ້ເປັນຈຸດຈອດ ແວພັກ ປ່ຽນຂະບວນ ສຳລັບການແລ່ນລົດໄຟ. ມີການຮັບສົ່ງຜູ້ໂດຍສານເປັນພາລະກິດຫຼັກ ແລະຮັບສົ່ງສິນຄ້າແດ່ເປັນຄັ້ງຄາວ.

### ອ້າງອີງ 
*
ໝວດ:ການຂົນສົ່ງ
ນົມ

thumbnail|right|ນົມໃນຈອກ.
**ນົມ** ຫຼື **ນ້ຳນົມ** (, ) ໝາຍເຖິງຂອງເຫຼວສີຂາວທີ່ປະກອບດ້ວຍສານອາຫານທີ່ອອກມາຈາກເຕົ້ານົມຂອງສັດລ້ຽງລູກດ້ວຍນົມ. ນົມຈະປະກອບໄປດ້ວຍສານອາຫານຫຼັກທີ່ຈຳເປັນສຳລັບເດັກນ້ອຍຫຼືສັດເກີດໃໝ່ ເຊິ່ງນົມສາມາດນຳໄປສ້າງຜະລິຕະພັນອື່ນໄດ້ແກ່ ຄີມ ເບີ ນົມສົ້ມ ກະແລັມ ເນີຍແຂງ. ນອກຈາກນີ້ນົມຍັງສາມາດໝາຍເຖີງເຄື່ອງດື່ມອື່ນທີ່ນຳມາໃຊ້ທົດແທນນົມ ເຊັ່ນ ນົມຖົ່ວເຫຼືອງ ນົມເຂົ້າ ຫຼື ນົມສາລີ ຯລຯ.

ໝວດ:ນົມ
ໝວດ:ເຄື່ອງດື່ມ
ສິລະປະປະຍຸກ

**ສິລະປະປະຍຸກ** (ຄຳເຄົ້າ: ສິລປປຍຸກຕ໌, , ) ໝາຍເຖິງສິລະປະທີ່ສາມາດເຂົ້າໄປໝູນໃຊ້ໄດ້ ເປັນສິລະປະທີ່ອຳນວຍປະໂຫຍດທາງກາຍ ແລະ ຈິດໃຈມຸ່ງເນັ້ນການໃຊ້ສອຍຫຼາຍກວ່າຈິດໃຈ ຫຼື ເປັນສິ່ງທີ່ມະນຸດສ້າງຂື້ນເພື່ອຕອບສະໜອງທາງກາຍ ເຊັ່ນ ສະຖາປັດຕະຍະກຳ ພູມິສະຖາປັຕະຍະກຳ ມັນທະນະສິນ ລວມທັງເຄື່ອງປັນດິນເຜົາທີ່ໃຊ້ເປັນພາຊະນະ.

## ປະເພດຂອງສິລະປະປະຍຸກ
ສິລະປະປະຍຸກ ສາມາດແບ່ງອອກເປັນ 5 ສາຂາ ໄດ້ແກ່ ພານິດສິນ (Commercial Art) ມັນທະນະສິນ (Decorative Art) ອຸດສາຫະກຳສິນ (Industrial Art) ການອອກແບບ (Design) ສິນລະປະຫັດຖະກຳ.

## ອ້າງອີງ 
## ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ 
*ການຮັບຮູ້ຄວາມງາມທາງສິລະປະ (ພາສາໄທ) 
ໝວດ:ສິລະປະ