ເມືອງເຊໂປນ

## ສະພາບທົ່ວໄປ 
**ເມືອງເຊໂປນ** (ພາສາອັງກິດ : Sepon ຫຼື Xepon) ເປັນໜຶ່ງໃນ 15 ເມືອງຂອງແຂວງ ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ  ຕັ້ງຢູ່ທາງທິດຕາເວັນອອກ ຫ່າງຈາກເທດສະບານແຂວງ ໄປຕາມເສັ້ນທາງເລກທີ 9 ປະມານ 190 ກິໂລແມັດ ແລະ ມີຊາຍແດນທິດເໜືອຕິດກັບເມືອງວິລະບູລີ, ທິດໃຕ້ຕິດກັບເມືອງນອງ ທິດຕາເວັນຕົກຕິດກັບເມືອງພີນ ແລະທິດຕາເວັນອອກຕິດກັບ ປະເທດຫວຽດນາມ. ເມືອງເຊໂປນ ມີເນື້ອທີ່ທັງໝົດ 232,480 ເຮັກຕາ ມີພົນລະເມືອງ 56,213 ຄົນ (ປີ2015). ປະຊາຊົນສ່ວນໃຫຍ່ເປັນຊາວກະສິກຳ ເຮັດນາປູກເຂົ້າຫຼາຍກວ່າໝູ່, ຮອງລົງມາແມ່ນເຮັດສວນປູກກ້ວຍ ສົ່ງຂາຍອອກຕ່າງປະເທດ ເຊັ່ນ ຫວຽດນາມ ແລະ ໄທ. ນອກນັ້ນກໍ່ຍັງມີການປູກມັນຕົ້ນເພື່ອສົ່ງຂາຍໃຫ້ໂຮງງານມັນຕົ້ນທີ່ຕັ້ງຢູ່ພາຍໃນເມືອງອີກດ້ວຍ.

## ປະຫວັດຄວາມເປັນມາ 
ກ່ອນທີ່ຈະມີການເອີ້ນເຂດນີ້ວ່າ " **ເຊໂປນ "** ນັ້ນ ຊ່ວງປີ ຄ.ສ1920 ໃນສະໄໝຝຣັ່ງປົກຄອງ ດິນແດນເຂດນີ້ເປັນທີ່ອາໃສຂອງປະຊາຊົນລາວເຜົ່າຕ່າງໆ ເຊັ່ນ : ເຜົ່າຜູ້ໄທ, ເຜົ່າມັງກອງ, ເຜົ່າຕຣີ ເຊິ່ງອາໃສຢູ່ລຽບຕາມແຄມແມ່ນ້ຳໃຫຍ່ ແລະ ຕາມພູຜາປ່າດົງ. ເມື່ອພວກລ່າເມືອງຂຶ້ນຝຣັ່ງ ໄດ້ປົກຄອງປະເທດລາວເປັນທີ່ຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ ກໍ່ມີຄົນຝຣັ່ງເປັນເຈົ້າແຂວງ ແລະ ມັນໄດ້ສົ່ງທະຫານ ພ້ອມນັກສຳຫຼວດເກັບກຳຂໍ້ມູນລົງພື້ນທີ່ຕ່າງໆ ເມື່ອມາເຖິງເຂດນີ້ ມັນກໍ່ໄດ້ພົບກັບໝູ່ບ້ານແຫ່ງໜຶ່ງ ຕັ້ງຢູ່ລຽບແຄມແມ່ນ້ຳ ເຊິ່ງເປັນບ່ອນຢູ່ອາໃສຂອງປະຊາຊົນລາວເຜົ່າມັງກອງ ແລ້ວມັນກໍ່ໄດ້ເຂົ້າໄປສຳຫຼວດສອບຖາມປະຊາຊົນໃນເຂດບ້ານ ໂດຍທີ່ຕ່າງຄົນຕ່າງບໍ່ຮູ້ພາສາກັນ ທາງຝ່າຍທະຫານຝຣັ່ງກໍ່ພະຍາຍາມຈະສອບຖາມຊາວບ້ານວ່າ ບ້ານນີ້ຊື່ວ່າແນວໃດ ແຕ່ຝ່າຍຊາວບ້ານກໍ່ບໍ່ເຂົ້າໃຈ ດັ່ງນັ້ນທະຫານຝຣັ່ງຈຶ່ງເຮັດທ່າທາງປະກອບໃນການເວົ້າ ແລະ ເອົາມືຊີ້ໄປຊີ້ມາ ບັງເອີນຊາວບ້ານຜູ້ສົນທະນາກັບຝຣັ່ງນັ້ນ ເຫັນຝຣັ່ງຊີ້ມືໄປໃສ່ "**ມ້າສີ່ໂຕ**" ທີ່ຢືນຢູ່ໃກ້ໆນັ້ນ ຊາວບ້ານຜູ້ນັ້ນ ກໍ່ເວົ້າຂຶ້ນມາວ່າ "***ອາແຊໂປນໂຕ***" (ພາສາເຜົ່າມັງກອງ ແປວ່າ ມ້າສີ່ໂຕ) ເມື່ອຝຣັ່ງໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ ກໍ່ໄດ້ຈົດບັນທຶກໄວ້ ແລະ ໝາຍໃສ່ໃນແຜນທີ່ເຂດນີ້ ມີຊື່ວ່າ "**ເຊໂປນ"** ແລະ ເວລາຕໍ່ມາ ກໍ່ໄດ້ຕັ້ງຊື່ແມ່ນ້ຳສາຍໜຶ່ງ ທີ່ໄຫຼມາແຕ່ປະເທດ ປະເທດຫວຽດນາມ ວ່າແມ່ນແມ່ນ້ຳເຊໂປນ ແລະ ເມື່ອມີການປ່ຽນແປງການປົກຄອງ ຈຶ່ງໄດ້ມີການຕັ້ງເປັນບ້ານເຊໂປນ (ບ້ານເຊໂປນເກົ່າໃນປັດຈຸບັນ), ຕໍ່ມາໄດ້ຕັ້ງເປັນຕາແສງເຊໂປນ ແລະ ກາຍເປັນເມືອງເຊໂປນໃນປັດຈຸບັນ. 

## ການປົກຄອງ 
ເມືອງເຊໂປນ ມີບ້ານທັງໝົດ 88 ບ້ານ ແລະ 5 ຈຸດສຸມພັດທະນາ ຄື: 1.ຈຸດສຸມລະໂກ, 2.ຈຸດສຸມຜາບັງ, 3.ຈຸດສຸມລາດຫໍ້, 4.ຈຸດສຸມມັນຈີ, 5.ຈຸດສຸມດົງສະຫວັນ. ນອກນັ້ນຍັງມີກຸ່ມບ້ານພັດທະນາ ຄື ກຸ່ມບ້ານກະຕູບ-ມະຫາດ ເຊິ່ງຕັ້ງຢູ່ເຂດຊາຍແດນລາວ-ຫວຽດນາມ.

## ເສດຖະກິດ 
ເມືອງເຊໂປນ ມີພື້ນຖານເສດຖະກິດມາຈາກການຜະຫຼິດກະສິກຳເປັນຕົ້ນຕໍ ຄື ເຂົ້າ, ໝາກກ້ວຍ, ມັນຕົ້ນ, ສາລີ, ອ້ອຍ, ຢາງພາລາ, ຢາງໂບງແລະ ອື່ນໆ. ຮອງລົງມາແມ່ນການບໍລິການ ຂົນສົ່ງສິນຄ້າ ຍ້ອນເປັນເມືອງທີ່ມີຊາຍແດນຕິດກັບ ປະເທດຫວຽດນາມ ຈຶ່ງມີການຈໍລະຈອນສິນຄ້າຜ່ານໄປມາຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ.

## ສະພາບຊັບພະຍາກອນປ່າໄມ້ 
ເມືອງເຊໂປນ ເປັນເມືອງພູດອຍ ຕັ້ງຢູ່ໃນເຂດພູພຽງ ມີພູຜາສູງຊັນສະຫຼັບສັບຊ້ອນ ດັ່ງນັ້ນມັນຈຶ່ງອຳນວຍຄວາມສະດວກແກ່ການຂະຫຍາຍຕົວຂອງປ່າໄມ້ ເຊິ່ງມີຕົ້ນໄມ້ຫຼາຍຊະນິດ ບາງຊະນິດກໍ່ເປັນໄມ້ລາຄາສູງເຊັ່ນ : ໄມ້ດູ່ລາຍ (ມີສະເພາະຢູ່ເຂດຜາບັງ ເຊິ່ງຖືກລັກລອບຕັດໄປຂາຍຈົນໝົດກ້ຽງ), ໄມ້ຄະຍູງ, ໄມ້ດູ່, ໄມ້ກະຈະ, ໄມ້ແຄນ, ໄມ້ແຕ້ຂ່າ, ໄມ້ຍາງ ແລະໄມ້ອື່ນໆອີກ. ເມືອງເຊໂປນ ມີປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດ 3ແຫ່ງ ຄື: ປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດພູຊ້າງແຫ່ , ປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດດົງພູວຽງ ແລະ ປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດ ລະວີງ-ລະເວີນ . ມີປ່າປ້ອງກັນແຫ່ງຊາດ 3ແຫ່ງ ຄື: ປ່າປ້ອງກັນແຫ່ງຊາດຍອດນ້ຳເຊສະແລນ, ປ່າປ້ອງກັນແຫ່ງຊາດເຊລະນອງພູໂອ່ງ(ກະຕູບ-ມະຫາດ) ແລະ ປ່າປ້ອງກັນແຫ່ງຊາດວັງກຸງ. ນອກນັ້ນກໍ່ຍັງມີປ່າສະຫງວນລະດັບເມືອງ ຄື ປ່າສະຫງວນດົງພູສູນ ແລະ ປ່າປ້ອງກັນລະດັບເມືອງ ຄື ປ່າປ້ອງກັນຍອດນ້ຳລາດຫໍ້.

## ເມືອງເຊໂປນສະໄໝສົງຄາມອິນດູຈີນ 
ເຊໂປນເປັນເມືອງທີ່ໄດ້ຮັບຜົນກະທົບຈາກໄພພິບັດເມື່ອຕອນເກີດສົງຄາມທຳລາຍຢ່າງຫຼວງຫລາຍທີ່ສຸດ ເພາະໃນອະດີດເຊໂປນ ເປັນເມືອງຜ່ານເສັ້ນທາງສາຍໂຮ່ຈິມິນ ອັນເປັນເສັ້ນທາງສູ້ຮົບ ທີ່ມີຊື່ສຽງຫລາຍໃນສົງຄາມອິນດູຈີນ ເປັນເຄືອຂ່າຍຂອງຖະໜົນທຸລະກັນດານ ທີ່ຊັບຊ້ອນລຽບຊາຍແດນລາວ-ຫວຽດນາມ ຕັ້ງຕົ້ນ ຈາກໂພນສະຫວັນ ລົງມາເຖິງອັດຕະປື ແລະ ມີທາງຕໍ່ໄປຍັງກຳປູເຈຍໄດ້. ຈຸດເດັ່ນ, ເຊໂປນຍັງຄົງຮ່ອງຮອຍຂອງອະດີດໄວ້ຢ່າງຊັດເຈນ ຖະໜົນຮອບເມືອງທີ່ມີຊາກເພພັງ ຊາກອາວຸດຍຸດໂທປະກອນ ຖິ້ມຫລົງເຫລືອໄວ້ໄດ້ເຫັນ ໃນອະດີດເສັ້ນທາງນີ້ ພວກຫວຽດມິນ ສ້າງໄວ້ເພື່ອລຳລຽງພົນ ສູ້ກັບທະຫານຝຣັ່ງ ແລະ ທະຫານອາເມລິກາໃນຊ່ວງປີ ຄ.ສ 1963-  1974. ຊ່ວງສົງຄາມອິນດູຈີນ ກອງທັບຫວຽດນາມເໜືອ ໃຊ້ເປັນເສັ້ນທາງລຳລຽງພົນ ແລະ ອາວຸດຍຸດໂທປະກອນ ໄປຫວຽດນາມໃຕ້ ອະເມຣິກາ ພະຍາຍາມທຳລາຍເສັ້ນທາງນີ້ໂດຍການຖິ້ມລະເບີດຢ່າງໜັກ ຈົນຖິ້ມຮ່ອງຮອຍແຫ່ງສົງຄາມ ແລະ ຄວາມພິນາດປາກົດຢູ່ຊັດເຈນ ປະຈຸບັນຍັງຄົງມີກັບລະເບີດ, ລູກລະເບີດທີ່ບໍ່ທັນແຕກ ແລະ ຊາກອາວຸດ ເປັນເຄື່ອງຢືນຢັນເຫດການທາງປະຫວັດສາດທີ່ເກີດຂື້ນຢ່າງໂຫດຮ້າຍ ຕະຫລອດເສັ້ນທາງໃຫ້ນັກທ່ອງທ່ຽວໄດ້ສຶກສາຢູ່ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ.

## ສະຖານທີ່ທ່ອງທ່ຽວ 
**ຕາດສະໂຄຍ**
ເປັນນ້ຳຕົກຕາດຂະໜາດໃຫຍ່ໃນສາຍນ້ຳເຊບັ້ງຫຽງ ທີ່ສວຍສົດງົດງາມ ແລະ ຫ່າງຈາກເທດສະບານເມືອງໄປທາງທິດຕາເວັນອອກ ພຽງແຕ່ 7 ກິໂລແມັດ ມີການສ້າງເສັ້ນທາງດິນແດງໄປຈົນຮອດຕາດ. ສາມາດໄປໄດ້ທຸກລະດູ ຍົກເວັ້ນເວລານ້ຳເຊບັ້ງຫຽງມີລະດັບສູງ ອາດຈະເຮັດໃຫ້ຕາດຈົມຫາຍຢູ່ໃຕ້ນ້ຳ ແຕ່ໃນເວລານ້ຳລົງ ຍາມແລ້ງ ຫຼືຍາມເທດສະການຕ່າງໆ ເຊັ່ນ ບຸນປີໃໝ່ລາວ ຈະມີປະຊາຊົນ ນັກທ່ອງທ່ຽວ ມາຫຼິ້ນໃນຕາດແຫ່ງນີ້ຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ. ສິ່ງສຳຄັນທີ່ຕາດສະໂຄຍສາມາດດຶງດູດນັກທ່ອງທ່ຽວໄດ້ຫຼາຍແມ່ນ ຢູ່ຂ້າງນ້ຳຕົກຕາດ ສຳລັບຜູ້ມັກຜະຈົນໄພຫຼືຄວາມຕື່ນເຕັ້ນນັ້ນ ສາມາດປີນຂຶ້ນຢູ່ເທິງຫິນສູງແລ້ວໂດດລົງນ້ຳໄດ້ຢ່າງມ່ວນຊື່ນ ຈຸດທີ່ຫິນສູງທີ່ເຮົາສາມາດໂດດໄດ້ນັ້ນມີຄວາມສູງປະມານ 4-8ແມັດ ຕາມລຳດັບ.

**ຕາດສະແລນ**

ເປັນນ້ຳຕົກຕາດທີ່ມີຄວາມສູງສົມຄວນ ໃນສາຍນ້ຳເຊສະແລນ ເຊິ່ງມີຄວາມສວຍງາມຫຼາຍ ຫ່າງຈາກເທດສະບານເມືອງໄປທາງທິດຕາເວັນອອກປະມານ 30 ກິໂລແມັດ. ບ່ອນທີ່ເປັນຈຸດຕົກຂອງນ້ຳມີຄວາມສູງປະມານ 25 - 30 ແມັດ. ປະຈຸບັນມີການສ້າງເຂື່ອນໄຟຟ້ານ້ຳຕົກຢູ່ໃກ້ກັບຕາດ.

**ຜາບັງ**

ເປັນເຂດພູຜາສູງຊັນ ມີພູຫິນປູນຂະໜາດໃຫຍ່ລຽງກັນສະຫຼັບສັບຊ້ອນ ນັກທ່ອງທ່ຽວຫຼາຍຄົນມາເຫັນເຂດນີ້ແລ້ວ ມັກຈະເວົ້າວ່າ ເຂດນີ້ກໍ່ປຽບເໝືອນ ວັງວຽງ ແຫ່ງທີ2 ເຊິ່ງມີຄວາມຄ້າຍຄືກັນທາງພູມສາດ ເຊັ່ນພູຫິນສູງ ແລະ ມີສາຍນ້ຳໄຫຼຜ່ານອີກດ້ວຍ. ໃນສະໄໝສົງຄາມອິນດູຈີນ ເຂດຜາບັງເປັນຈຸດຍຸດທະສາດສຳຄັນຂອງກອງກຳລັງປະຕິວັດລາວ ເປັນສາຍທາງລຳລຽງອາວຸດຍຸດໂທປະກອນ, ເຄື່ອງໃຊ້ ແລະ ສະບຽງອາຫານມາແຕ່ ຫວຽດນາມ ເຊິ່ງໃນປະຈຸບັນຍັງປະກົດໃຫ້ເຫັນຖັງນ້ຳມັນຂະໜາດໃຫຍ່ໃນຖ້ຳບ້ານໃໝ່ທ່າແດງ ແລະ ມີຮ່ອງຮອຍຂຸມລະເບີດຂະໜາດໃຫຍ່ຢັ່ງຢາຍຢູ່ທົ່ວພື້ນທີ່ ເຊິ່ງໃນອະດີດແມ່ນຖືກອາເມລິກາສົ່ງຍົນມາຖິ້ມລະເບີດໃສ່ເຂດນີ້ຢ່າງໜັກໜ່ວງ. ຜາບັງເປັນເຂດທີ່ຢູ່ອາໃສຂອງຊົນເຜົ່າຕຣີ ເປັນສ່ວນຫຼາຍ ນອກນັ້ນກໍ່ມີເຜົ່າມັງກອງ ແລະ ຜູ້ໄທອີກຈຳນວນໜຶ່ງ. ປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດ ລະວີງ-ລະເວີນ ແມ່ນຢູ່ທາງທິດເໜືອຂອງຜາບັງ ເຊິ່ງທຳມະຊາດເຂດນີ້ ມີຄວາມອຸດົມສົມບູນຫຼາຍ ປະຈຸບັນ ໄດ້ມີການສ້າງເສັ້ນທາງຈາກຜາບັງຕັດຂຶ້ນໄປຕາມພູສູງ ຜ່າໃຈກາງຂອງປ່າສະຫງວນ ເພື່ອຈະເຊື່ອມຕໍ່ກັບ ປະເທດຫວຽດນາມ ໃນອະນາຄົດ.