ວິກິດຊາຍແດນໄທ-ກຳປູເຈຍປີ ຄ.ສ 2025

ຂໍ້​ຂັດ​ແຍ່ງ​ຊາຍ​ແດນ​ລະ​ຫວ່າງ​ປະເທດກຳປູເຈຍ ​ແລະ ​ປະເທດໄທ ​ເລີ່ມ​ແຕ່​ວັນ​ທີ 28 ພຶດສະພາ 2025, ຫຼັງ​ຈາກ​ການ​ປະ​ທະ​ກັນ​ທາງ​ທະ​ຫານ​ເປັນ​ເວ​ລາ​ສັ້ນໆ. ເຫດການ​ດັ່ງກ່າວ​ໄດ້​ເກີດ​ຂຶ້ນ​ຢູ່​ເຂດ​ຊາຍ​ແດນ​ກຳປູ​ເຈຍ-​ໄທ ​ໃກ້​ກັບ​ສາມຫຼ່ຽມມໍລະກົດ (​ຊ່ອງບົກ). ເຂດ​ນີ້​ເປັນ​ຈຸດ​ປະ​ທະ​ກັນ​ລະຫວ່າງ​ກຳປູ​ເຈຍ​ແລະ​ໄທ​ມາ​ແຕ່​ດົນ​ນານ​ມາ​ແລ້ວ.

ຕໍ່ມາໃນວັນທີ 24 ກໍລະກົດ 2025, ເມື່ອປະເທດໄທ ແລະ ກຳປູເຈຍ ໄດ້ມີປະທະຕອບໂຕ້ກັນດ້ວຍກຳລັງທະຫານ, ເຫດການດັ່ງກ່າວເປັນຜົນສະທ້ອນໂດຍກົງຂອງວິກິດການຊາຍແດນໄທ-ກຳປູເຈຍ ແລະ ເຮັດໃຫ້ຄວາມເຄັ່ງຕຶງຊາຍແດນເພີ່ມຂຶ້ນ ກາຍເປັນການປະທະກັນທາງທະຫານຢ່າງເຕັມຮູບແບບ.

ການ​ປະ​ທະ​ກັນ​ລະຫວ່າງ​ວັນ​ທີ 24-25 ກໍລະກົດ​ນີ້ ​ແມ່ນ​ຢູ່​ເຂດ​ຊາຍ​ແດນ​ຈັງຫວັດສີ​ສະ​ເກດ. ທະຫານກໍາປູເຈຍ ປະຈໍາການຢູ່ ລຽບຕາມຊາຍແດນ ກົງກັນຂ້າມ, ແລະ ລາຍງານຂ່າວ ກ່ຽວກັບການຍິງປືນໃຫຍ່ ເຂົ້າໄປໃນດິນແດນ ຂອງໄທ ໄດ້ສົ່ງຜົນກະທົບ ຕໍ່ພົນລະເຮືອນ ອ້ອມຂ້າງ ໂດຍສະເພາະ ຢູ່ໃກ້ກັບ ໂຮງໝໍ ແລະປໍ້ານໍ້າມັນ ບາງແຫ່ງ ໃນເຂດຊາຍແດນ. ສິ່ງນີ້ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມຕື່ນຕົກໃຈຢ່າງແຜ່ຫຼາຍໃນບັນດາຊາວທ້ອງຖິ່ນ, ເຮັດໃຫ້ການຍົກຍ້າຍຊົ່ວຄາວໄປສູ່ເຂດທີ່ປອດໄພກວ່າ.

ວັນທີ 7 ທັນວາ 2025 ກຳປູເຈຍ ແລະ ໄທ ໄດ້ປະທະກັນຕາມເຂດແດນເປັນເວລາປະມານ 30 ນາທີ. ໃນມື້ຕໍ່ມາ ໄທໄດ້ດຳເນີນປະຕິບັດການທາງພື້ນດິນ ແລະ ການໂຈມຕີທາງອາກາດດ້ວຍເຮືອບິນຮົບ F-16 ໃນຫຼາຍຈຸດຕາມເຂດແດນໃນກຳປູເຈຍ. ວັນທີ 10 ທັນວາ ກອງທັບບົກໄທ (RTA) ໄດ້ເປີດປະຕິບັດການ ສັດຕະວັດ (Operation Sattawat) ແລະເຂົ້າຄວບຄຸມພື້ນທີ່ຫຼາຍແຫ່ງໃນພາກເໜືອຂອງກຳປູເຈຍ. ປະທານາທິບໍດີສະຫະລັດ ໂດນັນ ທຣັມ ໄດ້ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ກຳປູເຈຍ ແລະ ໄທ ປະຕິບັດຕາມຂໍ້ຕົກລົງຢຸດຍິງທີ່ລາວເປັນຜູ້ໄກ່ເກ່ຍ ທ່າມກາງການປະທະກັນຕາມເຂດແດນທີ່ເກີດຂຶ້ນອີກຄັ້ງ.

## ເບື້ອງຫຼັງ 
left|thumb|210x210px|ຄະດີ​ກ່ຽວ​ກັບ​ວັດ​ພຣະ​ວິ​ຫານ​ຢູ່​ພາຍ​ໃຕ້​ການ​ພິ​ຈາ​ລະ​ນາ​ຂອງ​ສານ​ຍຸ​ຕິ​ທຳ​ສາ​ກົນ​ໃນ​ປີ 1961
ຂໍ້ຂັດແຍ່ງຊາຍແດນລະຫວ່າງກຳປູເຈຍ ແລະ ໄທ ມີຮາກເຫງົ້າມາຈາກຄວາມບໍ່ແນ່ນອນຂອງເສັ້ນຊາຍແດນທີ່ເກີດຈາກສົນທິສັນຍາສະຫຍາມ-ຝຣັ່ງ ປີ 1904, ເຊັ່ນດຽວກັນກັບສົນທິສັນຍາສະຫຍາມ-ຝຣັ່ງ ປີ 1907, ເຊິ່ງໄດ້ສ້າງຕັ້ງເຂດຊາຍແດນບາງສ່ວນລະຫວ່າງອານາຈັກສະຫຍາມ (ປະຈຸບັນແມ່ນປະເທດໄທ) ແລະສາທາລະນະລັດຝຣັ່ງທີສາມ. ພາຍຫຼັງ​ກຳປູ​ເຈຍ​ໄດ້​ຮັບ​ເອກະລາດ, ສານ​ຍຸຕິ​ທຳ​ລະຫວ່າງປະເທດ (ICJ) ໄດ້ມີສານ​ປີ 1962 ໄດ້​ຕັດ​ສິນ​ໃຫ້​ວັດ​ພຣະ​ວິ​ຫານ​ຕົກ​ຢູ່​ພາຍ​ໃນ​ອະ​ທິ​ປະ​ໄຕ​ຂອງ​ກຳ​ປູ​ເຈຍ, ແຕ່​ເຂດ​ອ້ອມ​ຂ້າງ​ຍັງ​ມີ​ການ​ຂັດ​ແຍ້ງ​ກັນ, ເຊິ່ງ​ກໍ່​ໃຫ້​ເກີດ​ຄວາມ​ເຄັ່ງ​ຕຶງ​ຢ່າງ​ຕໍ່​ເນື່ອງ ໂດຍສະເພາະໃນໄລຍະ 2008-2011, ເມື່ອການປະທະກັນທາງທະຫານເກີດຂຶ້ນ ແລະ ເສຍຊີວິດທັງສອງຝ່າຍ, ນ້ຳໃຈຊາດນິຍົມຂອງທັງສອງປະເທດໄດ້ມີບົດບາດສຳຄັນໃນການເຮັດໃຫ້ການປະທະກັນເພີ່ມຂຶ້ນ, ສົ່ງຜົນໃຫ້ມີຜູ້ບາດເຈັບ ແລະ ເສຍຊີວິດທັງສອງຝ່າຍ, ກ່ອນທີ່ສານຍຸຕິທຳລະຫວ່າງປະເທດຈະຢືນຢັນຄຳຕັດສິນຂອງປີ 1962 ຄືນໃໝ່.

ຄວາມ​ເຄັ່ງ​ຕຶງ​ຢູ່​ເຂດ​ຊາຍ​ແດນ​ໄດ້​ເພີ່ມ​ຂຶ້ນ​ໃນ​ຕົ້ນ​ປີ 2025 ວັນ​ທີ 13 ກຸມພາ​, ທະຫານ​ໄທ​ໄດ້​ຫ້າມ​ນັກ​ທ່ອງ​ທ່ຽວ​ກຳປູ​ເຈຍ​ຮ້ອງ​ເພງ​ຊາດ​ກຳປູ​ເຈຍ​ຢູ່​ທີ່ປາສາດຕາເມືອນທົມ​ທີ່​ມີ​ການ​ຂັດ​ແຍ້​ງກັນ, ​ເຮັດ​ໃຫ້​ຄວາມ​ເຄັ່ງ​ຕຶງ​ເພີ່ມ​ຂຶ້ນ​ຕື່ມ.

ວັນ​ທີ 28 ພຶດ​ສະ​ພາ 2025, ໄດ້ເກີດການ​ປະ​ທະ​ກັນ​ດ້ວຍ​ປືນ​ໃຫຍ່​ລະ​ຫວ່າງ​ທະ​ຫານ​ກຳ​ປູ​ເຈຍ​ແລະ​ໄທ​ຢູ່​ເຂດ​ສາມ​ຫຼ່ຽມ​ມໍລະກົດ (ຊ່ອງ​ບົກ), ເຂດ​ຊາຍ​ແດນ​ຮ່ວມ​ລະ​ຫວ່າງ​ໄທ, ກຳ​ປູ​ເຈຍ, ລາວ. ເຫດການ​ດັ່ງກ່າວ​ໄດ້​ເຮັດ​ໃຫ້​ທະຫານ​ກຳປູ​ເຈຍ 1 ຄົນ​ເສຍ​ຊີວິດ. ທັງ​ສອງ​ປະ​ເທດ​ໄດ້​ອອກ​ຖະ​ແຫຼງການ​ທີ່​ກ່າວ​ຫາ​ກັນ​ວ່າ​ເປັນ​ການ​ລິ​ເລີ່ມ​ການ​ກໍ່​ຄວາມ​ຮຸນ​ແຮງ, ສົ່ງ​ໃຫ້​ສາຍ​ພົວພັນ​ສອງ​ປະ​ເທດ​ຕົກ​ເຂົ້າສູ່​ສະພາບ​ເຄັ່ງ​ຕຶງ​ໃໝ່.

## ຈຸດ​ເລີ່ມ​ຕົ້ນ​ ແລະ ​ຂໍ້​ຂັດ​ແຍ່ງ​ນໍາ​ໄປ​ສູ່ສົງ​ຄາມ (28 ​ພຶດ​ສະ​ພາ ຫາ 23 ​ກໍ​ລະ​ກົດ​) 
ວັນ​ທີ 1 ມີນາ 2025, ​ເຈົ້າ​ໜ້າ​ທີ່​ໄທ​ໄດ້​ຮັບ​ການ​ລາຍ​ງານ​ຈາກ​ກອງ​ບັນຊາ​ການ​ສຸ​ນາ​ລີ​ວ່າ, ສາລາ​ຕຣີມຸກ (ສາລາ​ຮ່ວມ​ໃຈ​ໄທ-ລາວ-ກຳປູ​ເຈຍ), ທີ່​ຕັ້ງ​ຢູ່​ເຂດ​ສາມຫຼ່ຽມມໍລະກົດ​ໄດ້​ເກີດ​ໄຟ​ໄໝ້​ແລະ​ໄດ້​ຮັບ​ຄວາມ​ເສຍ​ຫາຍ​ທັງໝົດ. ໂດຍກອງທັບບົກໄທ​ອອກ​ຖະ​ແຫຼ​ງການ​ວ່າ, ​ເຫດ​ໄຟ​ໄໝ້​ແມ່ນ​ເກີດ​ຈາກ​ໄຟ​ໄໝ້​ເຮືອນ​ຂອງ​ພົນລະ​ເມືອງ​ຢູ່​ຝ່າຍ​ກຳປູ​ເຈຍ. ແນວໃດກໍ່ຕາມ, ບາງແຫຼ່ງຂ່າວວ່າ ສາລາ​ຕຣີມຸກອາດບໍ່ເສຍຫາຍຈາກອຸບັດເຫດໄຟໄໝ້, ແຕ່ຖືກທະຫານກຳປູເຈຍທຳລາຍຖິ້ມໃນຕອນກາງຄືນວັນທີ 28 ກຸມພາ ຍ້ອນບໍ່ພໍໃຈກັບເຫດການຄັ້ງກ່ອນ, ເຊິ່ງຝ່າຍໄທໄດ້ຫ້າມນາຍພົນເນ໊ຍະວົງ ແລະເມຍຂອງທະຫານກຳປູເຈຍ ຮ້ອງເພງໃຫ້ກຳລັງໃຈຢູ່ວັດຕາເມືອນທົມ. ນອກຈາກນັ້ນ, ຝ່າຍໄທ ຍັງໄດ້ຈັດຕັ້ງການເຄື່ອນໄຫວຢູ່ສາລາ​ຕຣີມຸກ ໃນວັນສຳຄັນຕ່າງໆຂອງພຸດທະສາສະນິກະຊົນ, ເຊິ່ງກຳປູເຈຍເຫັນວ່າເປັນການບຸກລຸກເຂົ້າໄປໃນເຂດທີ່ຕົນຖືວ່າຢູ່ໃນຂອບເຂດອະທິປະໄຕຂອງຕົນ.

ໃນກາງເດືອນພຶດສະພາ 2015, ຮູບພາບໄດ້ຖືກເຜີຍແຜ່ໃນສື່ ແລະສື່ສັງຄົມ ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ທະຫານກໍາປູເຈຍ ໄດ້ແກ້ໄຂພູມສັນຖານ ແລະ ກໍ່ສ້າງທີ່ໝັ້ນດ້ວຍສະໜາມເພາະ, ໂດຍມີທະຫານເພີ່ມອີກປະມານ 100 ຄົນ, ຢູ່ທີ່ພູ 745 ໃນເຂດສາມຫລ່ຽມມຊລະກົດ. ຕໍ່ມາ, ຜູ້ບັນຊາການທະຫານເຂດ 2 ແລະ ຜູ້ບັນຊາການກອງບັນຊາການ ເປີດເຜີຍວ່າ: ພາຍຫຼັງການສືບສວນ-ສອບສວນຫາຄວາມຈິງແລ້ວເຫັນວ່າການຂູເສະໜາມເພາະແມ່ນເປັນເຫດການແທ້ຈິງ. ດັ່ງນັ້ນ, ກອງທັບໄທຈຶ່ງໄດ້ສົ່ງກຳລັງທະຫານໄປເຈລະຈາກັບຝ່າຍກຳປູເຈຍ ເພື່ອຢຸດຕິການດຳເນີນງານຢູ່ເຂດທີ່ຂັດແຍ້ງກັນ ແລະ ບັນລຸຂໍ້ຕົກລົງຮ່ວມກັນເພື່ອຖອນກຳລັງທະຫານອອກຈາກພື້ນທີ່ຂອງທັງສອງຝ່າຍ, ພ້ອມທັງກຳນົດເວລາການພົບປະເພື່ອປຶກສາຫາລືກ່ຽວກັບເລື່ອງບໍ່ມີອາວຸດ, ແລະ ກຳນົດການລາດຕະເວນຮ່ວມເພື່ອປ້ອງກັນການປະທະກັນໃນອະນາຄົດ. ພາຍຫຼັງ​ການ​ເຈລະຈາ, ບັນດາ​ຮູບ​ພາບ​ທະຫານ​ຂອງ​ທັງ​ສອງ​ຝ່າຍ​ໄດ້​ຮັບ​ປະທານ​ອາຫານ​ທ່ຽງ​ທີ່​ເປັນ​ມູນ​ເຊື້ອ​ເພື່ອ​ສະ​ແດງ​ໃຫ້​ເຫັນ​ເຈດ​ຈຳນົງ​ແກ້​ໄຂ​ສະຖານະ​ການ​ໂດຍ​ສັນຕິ.

## ອ້າງອີງ