open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ແພລນທ໌ເວີຣ໌ຊັສຊອມບີ້

***ແພລນທ໌ເວີຣ໌ຊັສຊອມບີ້*** (ອັງກິດ: *Plants vs. Zombies*) ເປັນແຟຣນໄຊວິດີໂອເກມ ທີ່ພັດທະນາໂດຍ PopCap Games, ບໍລິສັດຍ່ອຍຂອງ Electronic Arts (EA).
ເຄື່ອງຈັກການເຜົາໃຫມ້ພາຍໃນ

**ເຄື່ອງຈັກການເຜົາໃຫມ້ພາຍໃນ** (ອັງກິດ: internal combustion engine) ແມ່ນເຄື່ອງຈັກໃນການເຜົາໃຫມ້, ຫຼືການເຜົາໄຫມ້ຂອງນໍ້າມັນເຊື້ອໄຟ, ເກີດຂື້ນຢູ່ພາຍໃນ. ນີ້ແຕກຕ່າງຈາກເຄື່ອງຈັກເຜົາໃຫມ້ພາຍນອກທີ່ໄຟແມ່ນຢູ່ນອກເຄື່ອງຈັກ, ເຊັ່ນເຄື່ອງຈັກໄອນ້ໍາ.
thumb|ພາບເຄື່ອນໄຫວສະແດງການເຮັດວຽກຂອງເຄື່ອງຈັກສີ່ຈັງຫວະ.
ທະເລແລັກຄາດີຟ໌

**ທະເລແລັກຄາດີຟ໌** (ອັງກິດ: Laccadive Sea), ເຊິ່ງເອີ້ນກັນວ່າ**ທະເລລັກສະດວີບ** (Lakshadweep Sea), ແມ່ນແຫຼ່ງນ້ໍາທີ່ມີຊາຍແດນຕິດກັບປະເທດອິນເດຍ (ລວມທັງໝູ່ເກາະລັກສະດວີບ), ປະເທດມັລດີຟ, ແລະປະເທດສີລັງກາ. ທະ​ເລທີ່​ອົບ​ອຸ່ນ​ແຫ່ງ​ນີ້​ມີ​ອຸນ​ຫະ​ພູມ​ນ​້​ໍ​ຄົງ​ທີ່​ຕະຫຼອດ​ປີ​ແລະ​ເປັນ​ອຸ​ດົມ​ສົມ​ບູນ​ຂອງ​ຊີ​ວິດ​ທະ​ເລ​, ອ່າວແມນນາພຽງ​ແຕ່​ເປັນ​ເຈົ້າ​ຂອງ​ປະ​ມານ 3,600 ຊະ​ນິດ​.

## ອ້າງອີງ
ທຸງພຸດທະສາສະໜາ

right|thumb|200x200px| ທຸງພຸດທະສາສະໜາ
**ທຸງພຸດທະສາສະໜາ** ແມ່ນທຸງທີ່ອອກແບບໃນທ້າຍສະຕະວັດທີ 19 ເພື່ອເປັນສັນຍາລັກແລະເປັນຕົວແທນຂອງພຸດທະສາສະໜາໃນຮູບແບບທີ່ເປັນເອກະພາບ ແລະຖືກນໍາໃຊ້ໂດຍຊາວພຸດທົ່ວໂລກ.

## ອ້າງອີງ
ເຄຣາລາ

**ເຄຣາລາ** ແມ່ນລັດໃນສາທາລະນະລັດອິນເດຍ. ມັນຢູ່ໃນພາກຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້ຂອງປະເທດ. ຝັ່ງຕາເວັນຕົກຂອງລັດແມ່ນຢູ່ທະເລອາຣັບ.
ເຮັນຣີ ຄິສຊິງເກີ

**ເຮັນຣີ ອັນເຟຣດ ຄິສຊິງເກີ**  (ອັງກິດ: *Henry Alfred Kissinger*; 27 ພຶດສະພາ 1923 – ວັນທີ 29 ພະຈິກ 2023) ເປັນນັກການທູດ ແລະນັກວິທະຍາສາດການເມືອງຊາວອາເມຣິກາ ເຊິ່ງດຳລົງຕຳແໜ່ງເປັນລັດຖະມົນຕີການຕ່າງປະເທດສະຫະລັດທີ 56 ແຕ່ປີ 1973 ຫາ 1977 ແລະເປັນທີ່ປຶກສາດ້ານຄວາມໝັ້ນຄົງແຫ່ງຊາດທີ 7 ແຕ່ປີ 1969 ຫາ 1975, ຮັບໃຊ້ພາຍໃຕ້ການເປັນປະທານາທິບໍດີຣິຊາດ ນິກສັນ ແລະເຈີຣາດ ຟອດ.

## ອ້າງອີງ
ພາສາແມນຈູ

**ພາສາແມນຈູ** () ເປັນພາ​ສາຕຸງກູສິກທີ່​ໃກ້​ຈະ​ສູນ​ພັນ ​ທີ່​​ກໍາ​ເນີດ​ໃນ​ພາກ​ພື້ນ​ປະ​ຫວັດ​ສາດແມນຈູເລຍໃນ​ພາກ​ຕາ​ເວັນ​ອອກ​ສຽງ​ເຫນືອ​ຂອງ​ຈີນ​. ເປັນພາສາພື້ນເມືອງພື້ນເມືອງຂອງຊາວແມນຈູ​, ມັນ​ແມ່ນ​ຫນຶ່ງ​ໃນ​ພາ​ສາ​ທາງ​ການ​ຂອງລາຊະວົງຊິງ (1644-1912​) ຂອງ​ຈີນ​, ເຖິງ​ແມ່ນ​ວ່າ​ໃນ​ທຸກ​ມື້​ນີ້​ສ່ວນ​ໃຫຍ່​ຊາວແມນຈູເວົ້າສະເພາະພາສາຈີນກາງ​. ຫລາຍພັນຄົນສາມາດເວົ້າພາສາແມນຈູເປັນພາສາທີສອງຜ່ານການສຶກສາຂັ້ນຕົ້ນຂອງລັດຖະບານຫຼືຫ້ອງຮຽນຟຣີສໍາລັບຜູ້ໃຫຍ່ໃນຫ້ອງຮຽນຫຼືອອນໄລນ໌.

## ອ້າງອີງ
ເມືອງບາ​ດິ່ງ

**ບາ​ດິ່ງ** ​(ຫວຽດ​ນາມ​: Ba Đình) ແມ່ນ​ໜຶ່ງ​ໃນ 4 ​ເມືອງ​ (quận) ພາກ​ກາງ​ຂອງ​ຮ່າ​ໂນ້ຍ, ນະຄອນຫຼວງ​ຂອງ​ຫວຽດນາມ.

## ອ້າງອີງ
ພາສາສິງຫາລາ

**ພາສາສິງຫາລາ** (සිංහල බස) ເປັນພາສາອິນໂດ - ອາຣີຢາທີ່ເວົ້າຕົ້ນຕໍໂດຍຊາວສິງຫາລາຂອງປະເທດສີລັງກາ, ເຊິ່ງເປັນຊົນເຜົ່າທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນເກາະ, ຈໍານວນປະມານ 16 ລ້ານ. ມັນ​ຍັງ​ເປັນ​ພາ​ສາ​ທໍາ​ອິດ​ຂອງ​ປະ​ມານ 2 ລ້ານ​ຊາວສີ​ລັງ​ກາ​ອື່ນໆ, ໃນ​ປີ 2001. ມັນໄດ້ຖືກຂຽນໄວ້ໃນອັກສອນສິງຫາລາ, ເປັນອັກສອນບຣາມິກທີ່ກ່ຽວຂ້ອງຢ່າງໃກ້ຊິດກັບອັກສອນຄຣັນຖະຂອງອິນເດຍໃຕ້.

ພາສາສິງຫາລາແມ່ນ​ຫນຶ່ງ​ໃນ​ພາ​ສາ​ທາງ​ການ​ແລະ​ລະ​ດັບ​ຊາດ​ຂອງ​ສີ​ລັງ​ກາ. ຄຽງຄູ່ກັບພາສາປາລີ, ມັນມີບົດບາດສໍາຄັນໃນການພັດທະນາວັນນະຄະດີນິກາຍເຖຣະວາດ.

## ເອກະສານອ້າງອີງ
ພາສາມາລາກາຊີ

**ພາສາມາລາກາຊີ** (ມາລາກາຊີ: Malagasy) ເປັນພາ​ສາ Austronesian​. ເຊິ່ງເປັນພາສາປະຈຳຊາດຂອງປະເທດມາດາກັສກາ
ອັນຕານານາຣິໂວ

**ອັນຕານານາຣິໂວ** (ມາລາກາຊີ: [ Antananaˈrivʷ ]; ຝຣັ່ງ: *Tananarive*) ເປັນນະຄອນຫຼວງແລະນະຄອນທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດຂອງປະເທດມາດາກັສກາ.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ນະຄອນຫຼວງໃນອາຟຣິກາ
ຊີວະເຄມີ

**ຊີວະເຄມີ** (ອັງກິດ: Biochemistry ຫຼື Biological chemistry) ແມ່ນການສຶກສາຂະບວນການທາງເຄມີພາຍໃນແລະກ່ຽວຂ້ອງກັບສິ່ງມີຊີວິດ. ສາຂາວິຊາຍ່ອຍຂອງທັງເຄມີສາດແລະຊີວະສາດ, ຊີວະເຄມີອາດແບ່ງອອກເປັນສາມສາຂາຄື: ຊີວະສາດໂຄງສ້າງ, ເອນໄຊວິທະຍາ, ແລະ metabolism.
thumb|ໂຄງສ້າງ 3 ມິຕິຂອງໄມໂອໂກລບິນ

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ຊີວະເຄມີ
ລົດໄຟຮ່າໂນ້ຍ

**ລົດໄຟຮ່າໂນ້ຍ** (ຫວຽດນາມ: Đường sắt đô thị Hà Nội) ແມ່ນລະບົບຂົນສົ່ງມວນຊົນໄວຢູ່​ຮ່າ​ໂນ້ຍ, ນະ​ຄອນ​ຫຼວງ​ຂອງ​ຫວຽດ​ນາມ. ເປັນ​ເຈົ້າ​ຂອງ​ທາງ​ລົດ​ໄຟ​ຫວຽດ​ນາມ ແລະ​ດໍາ​ເນີນ​ການ​ໂດຍ​ບໍ​ລິ​ສັດ​ລົດ​ໄຟ​ໃຕ້​ດິນ​ຮ່າ​ໂນ້ຍ (HMC), ມັນ​ໄດ້​ຮັບ​ຖື​ວ່າ​ເປັນ​ລະ​ບົບ​ການ​ຂົນ​ສົ່ງ​ມະ​ຫາ​ຊົນ​ໄວ​ຄັ້ງ​ທຳ​ອິດ​ຢູ່​ຫວຽດນາມ. ສາຍ​ທຳ​ອິດ (ສາຍ 2A - ສາຍກາດລິນ) ໄດ້​ເປີດ​ບໍ​ລິ​ການ​ໃນ​ວັນ​ທີ 6 ພະຈິກ 2021
thumb|ແຜນການລົດໄຟຮ່າໂນ້ຍ
ອາຊິດອາມິໂນ

**ອາຊິດອາມິໂນ** (ອັງກິດ: Amino acid) ແມ່ນທາດປະສົມອິນຊີທີ່ມີທັງກຸ່ມຟັງຊັນອາມິໂນແລະອາຊິດຄາໂບຊີລິກ. ເຖິງແມ່ນວ່າມີຫຼາຍກວ່າ 500 ອາຊິດອາມິໂນຢູ່ໃນທໍາມະຊາດ, ມາຮອດປັດຈຸບັນທີ່ສໍາຄັນທີ່ສຸດແມ່ນ 22 α-ອາຊິດອາມິໂນລວມເຂົ້າໄປໃນປະໂລເຕອິນ. ພຽງແຕ່ 22 ເຫຼົ່ານີ້ປາກົດຢູ່ໃນລະຫັດພັນທຸກໍາຂອງຊີວິດ.
thumb|ໂຄງສ້າງທົ່ວໄປຂອງໂມເລກຸນອາຊິດອາມິໂນ

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ອາຊິດ
ໝວດ:ເຄມີສາດ
ອາມີນ

ໃນເຄມີສາດ, **ອາມີນ** (ອັງກິດ: Amine) ແມ່ນທາດປະສົມແລະກຸ່ມຟັງຊັນ ທີ່ບັນຈຸປະລະມານູໄນໂຕຣເຈນບາເຊີກັບຄູ່ດຽວ. thumb|164x164px| ອາມີນໝູ່ແທນທີ່ −NH2 ເອີ້ນວ່າ ກຸ່ມອາມິໂນ

ໝວດ:ອາມີນ
ໝວດ:ເຄມີສາດ
ມີເທນ

**ມີເທນ** (ອັງກິດ: Methane) ແມ່ນທາດປະສົມເຄມີທີ່ມີສູດເຄມີ CH4 (ຫນຶ່ງປະລະມານູກາກບອນຜູກມັດກັບສີ່ປະລະມານູໄຮໂດຣເຈນ). ມັນ​ເປັນອັນເຄນທີ່​ງ່າຍ​ທີ່​ສຸດ​, ແລະ​ອົງ​ປະ​ກອບ​ຕົ້ນ​ຕໍ​ຂອງ​ອາຍ​ແກ​ັ​ສ​ທໍາ​ມະ​ຊາດ​.
thumb|ສູດໂຄງສ້າງຂອງໂມເລກຸນມີເທນ

ໝວດ:ເຄມີສາດ
ເບນຊິນ

**ເບນຊິນ** (ອັງກິດ: Benzene) ແມ່ນສານປະກອບເຄມີອິນຊີທີ່ມີສູດໂມເລກຸນ C6H6. ໂມເລກຸນເບນຊິນແມ່ນວົງແຫວນຫົກອະຕອມຄາບອນ ທີ່ແຕ່ລະອັນຖືກຜູກມັດກັບຫນຶ່ງປະລະມານູໄຮໂດຣເຈນ. ມັນເປັນແຫຼວທີ່ບໍ່ມີສີແລະໄວໄຟ
thumb|ແບບຈໍາລອງບານແລະໄມ້|203x203px
thumb|218x218px|ໂຄງສ້າງທາງເຄມີຂອງເບນຊິນ

ໝວດ:ເຄມີສາດ
ອັນເຄນ

**ອັນເຄນ** (ອັງກິດ: Alkane) ແມ່ນທາດປະສົມເຄມີ, ເຮັດດ້ວຍຄາບອນແລະໄຮໂດເຈນ. ອັນເຄນທີ່ງ່າຍດາຍທີ່ສຸດແມ່ນມີເທນ, ເຊິ່ງລວມມີຫນຶ່ງປະລະມານູຄາບອນແລະສີ່ປະລະມານູໄຮໂດເຈນ. ປະລະມານູຄາບອນຂອງອັນເຄນແມ່ນລວມເຂົ້າກັນໂດຍພັນທະເຄມີດຽວ, ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ພວກມັນແຕກຕ່າງກັບອັນຄີນ (alkene). ສູດທົ່ວໄປຂອງອັນເຄນແມ່ນ CnH2n+2.[right|thumb| ໂຄງສ້າງທາງເຄມີຂອງ[ມີເທນ, ອັນເຄນທີ່ງ່າຍດາຍທີ່ສຸດ]]

### ຕາຕະລາງອັນເຄນ 
## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ເຄມີສາດ
ພັນທະເຄມີ

**ພັນທະເຄມີ** (ອັງກິດ: chemical bond) ແມ່ນປະເພດຂອງແຮງດຶງດູດທີ່ຍຶດເອົາອະນຸພາບເຄມີທີ່ແຕກຕ່າງກັນໃຫ້ຕິດຢູ່ກັນ

## ຊະນິດຂອງພັນທະເຄມີ 
ພັນທະເຄມີສາມາດຈຳແນກໄດ້ຕາມລັກສະນະຂອງແຮງດືງດູດໄດ້ດັ່ງນີ້:

1. ພັນທະເຄມີລະຫ່ວາງອາໂຕມກັບອາໂຕມໃນໂມເລກຸນເຊີ່ງແບ່ງຍ່ຍໆໄດ້ດັ່ງນິ້:
* ພັນທະອີອົງ
* ພັນທະໂກວາລັງ ຫຼື ພັນທະໂກວາເລນ
* ພັນທະໂຄອໍດິເນັດ ໂກວາເລນ
2. ພັນທະເຄມີລະຫ່ວາງໂມເລກຸນກັລໂມເລກຸນໃນເນື້ອທາດເຊີ່ງແບ່ງຍ່ອຍໆ ເປັນຊະນິດທີ່ສຳຄັນດັ່ງນີ້:

* ແຮງວັນເດີວານ
* ແຮງດືງດູດລະຫ່ວາງຂົ້ວ
* ພັນທະຮີໂດຣແຊນ
ແມ່ນ້ຳອາມູ

**ແມ່ນ້ຳອາມູ** (ພາສາລັດເຊຍ: река Амур) ຫຼື **ແມ່ນ້ຳເຮຍລົງ** (ຈີນ: 黑龙江) ເປັນແມ່ນ້ໍາທີ່ມີອາຍຸຫລາຍປີໃນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງເຫນືອ, ເປັນຊາຍແດນທໍາມະຊາດລະຫວ່າງຕາເວັນອອກໄກຂອງລັດເຊຍ ແລະ ຕາເວັນອອກສຽງເຫນືອຂອງຈີນ. ມັນແມ່ນແມ່ນ້ຳທີ່ຍາວທີ່ສຸດອັນດັບທີສິບຂອງໂລກກັບຄວາມຍາວ 4,444 ກມ.
thumb|ແຜນທີ່ແມ່ນ້ຳອາມູ
thumb|ແມ່ນ້ຳອາມູ

ໝວດ:ແມ່ນ້ຳຂອງຈີນ
ໂມເລກຸນ

**ໂມເລກຸນ** (ອັງກິດ: molecule) ແມ່ນອະນຸພາກຂະຫນາດນ້ອຍສຸດຂອງສານເສບຕິດທີ່ຈະຊ່ວຍໃຫ້ການຮັກສາສານເຄມີແລະຄຸນສົມບັດທາງກາຍະພາບຂອງຕົນໄດ້. ມັນປະກອບດ້ວຍທັງສອງຫຼືຫຼາຍກວ່າປະລະມານູແລະກຸ່ມຂອງປະລະມານູທີ່ຫຼືທີ່ແຕກຕ່າງກັນຈັດຂຶ້ນຮ່ວມກັນໂດຍກໍາລັງເຄມີ.
[thumb|ນີ້ແມ່ນໂມເລກຸນນ້ໍາຕານ. [ປະລະມານູຄາບອນໄດ້ຖືກເຮັດໃຫ້ເປັນສີຟ້າ, ປະລະມານູອົກຊີເຈນທີ່ໄດ້ຖືກເຮັດໃຫ້ເປັນສີແດງ ແລະປະລະມານູໄຮໂດຣເຈນໄດ້ຖືກເຮັດໃຫ້ເປັນສີຂາວເພື່ອສະແດງໃຫ້ເຫັນຄວາມແຕກຕ່າງ. ໃນຄວາມເປັນຈິງ, ປະລະມານູບໍ່ມີສີ.]]

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ເຄມີສາດ
ໝວດ:ໂມເລກຸນ
ເຊລູໂລສ

**ເຊລູໂລສ** (ອັງກິດ: Cellulose) ແມ່ນທາດປະສົມອິນຊີທີ່ມີສູດ (C6H10O5)n.
thumb|ໂຄງສ້າງຂອງເຊລູໂລສ
ເຊລູໂລສແມ່ນສານເຄມີຕົ້ນຕໍທີ່ປະກອບເປັນໂຄງສ້າງຕົ້ນຕໍຂອງພືດ. ມັນເປັນທາດປະສົມອິນຊີທົ່ວໄປທີ່ສຸດໃນໂລກ. ເຊລູໂລສເປັນຄາໂບໄຮເດຣດທີ່ຊັບຊ້ອນຫຼາຍ, ປະກອບດ້ວຍ 3,000 ໜ່ວຍກລູໂຄສ ຫຼືຫຼາຍກວ່ານັ້ນ.
ອາຊິດນິວຄລີອິກ

[thumb| ອາຊິດນິວຄລີອິກ [RNA (ຊ້າຍ) ແລະ DNA (ຂວາ).]]
**ອາຊິດນິວຄລີອິກ** (ອັງກິດ: Nucleic acid) ແມ່ນໂມເລກຸນຂະຫນາດໃຫຍ່ທີ່ຂໍ້ມູນພັນທຸກໍາຖືກເກັບຮັກສາໄວ້. ອາຊິດນິວຄລີອິກມີສອງຊະນິດ: DNA ແລະ RNA.

ໝວດ:ອາຊິດນິວຄລີອິກ
ເອທີລີນ

**ເອທີລີນ** (ອັງກິດ: Ethylene; IUPAC: ethene) ແມ່ນໄຮໂດຣຄາບອນທີ່ມີສູດ C2H4 ຫຼື H2C=CH2. ມັນເປັນອາຍແກັສທີ່ບໍ່ມີສີ, ບໍ່ມີກິ່ນ ແລະໄວໄຟ. ມັນແມ່ນອັນຄີນທີ່ງ່າຍທີ່ສຸດ (ເປັນໄຮໂດຣຄາບອນທີ່ມີພັນທະບັດສອງເທົ່າຄາບອນ - ຄາບອນ).
thumb|ໂຄງສ້າງຂອງໂມເລກຸນເອທີລີນ

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ວິທະຍາສາດ
ໝວດ:ເຄມີສາດ
ເອສໂຕຣເຈນ

**ເອສໂຕຣເຈນ** (ອັງກິດ: Estrogen) ແມ່ນປະເພດຂອງຮໍໂມນເພດທີ່ຮັບຜິດຊອບສໍາລັບການພັດທະນາແລະຄວບຄຸມຂອງລະບົບການຈະເລີນພັນຂອງແມ່ຍິງ ແລະລັກສະນະຂອງເພດມັດທະຍົມ. ມັນປະກອບມີ ເອສໂຕຣນ (E1), ເອສຕຣາໄດອອນ (E2), ແລະເອສໄຕຣອອນ (E3).
[thumb|ໂຄງສ້າງຂອງ[ເອສຕຣາໄດອອນ]]

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ຮໍໂມນເພດ
ຮໍໂມນເພດ

**ຮໍໂມນເພດ** (ອັງກິດ: sex hormone) ແມ່ນຮໍໂມນສະເຕີຣອຍທີ່ມີປະຕິກິລິຍາກັບແອນໂດຣເຈນ ຫຼື receptors ເອສໂຕຣເຈນ. ຮໍໂມນເພດສໍາພັນປະກອບມີແອນໂດຣເຈນ, ເອສໂຕຣເຈນ, ແລະ progestogens.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ຮໍໂມນເພດ
ໝວດ:ຊີວະສາດ
ຫຼອດອາຫານ

**ຫຼອດອາຫານ** (ອັງກິດ: Esophagus, Oesophagus) ມັນແມ່ນສ່ວນຂອງລະບົບກະເພາະອາຫານລະຫວ່າງປາກແລະກະເພາະອາຫານ. ມັນເຊື່ອມຕໍ່ pharynx ແລະກະເພາະອາຫານ. ມັນຍາວປະມານ 25 ຊມ
thumb|320x320px|ທໍ່ຍ່ອຍອາຫານ, ມີຫຼອດອາຫານມີເຄື່ອງຫມາຍສີແດງ

ໝວດ:ຊີວະສາດ
ຄວາມໄວ

**ຄວາມໄວ** (ອັງກິດ: Velocity) ແມ່ນມາດຕະຖານໃນການວັດຄວາມໄວຂອງວັດຖຸໃນທິດທາງໃດໜຶ່ງຂອງການເຄື່ອນທີ່. ຄວາມໄວແມ່ນແນວຄິດພື້ນຖານໃນວິຊາຈິນຕະສາດການເຄື່ອນໄຫວ (kinematics), ເຊິ່ງແມ່ນສາຂາໜຶ່ງຂອງກົດໄລການເຄື່ອນໄຫວແບບຄລາສສິກ (classical mechanics) ທີ່ສຶກສາການເຄື່ອນໄຫວຂອງວັດຖຸທາງດ້ານກາຍະພາບ. ຄວາມໄວແມ່ນປະລິມານ ເວັກເຕີ (vector quantity), ໝາຍຄວາມວ່າ ຈຳເປັນຕ້ອງມີທັງຂະໜາດ (magnitude) ແລະທິດທາງ (direction) ໃນການກຳນົດຄວາມໄວໃຫ້ແມ່ນຮູບແບບສົມບູນ.

ໝວດ:ວັດຖຸວິທະຍາ
ຫມູ່ເກາະຣຽວ

**ຫມູ່ເກາະຣຽວ** (​ອິນ​ໂດ​ເນ​ເຊຍ​: Kepulauan Riau) ເປັນ​ແຂວງ​ຂອງ​ອິນ​ໂດ​ເນ​ເຊຍ ​ປະ​ກອບ​ດ້ວຍ​ກຸ່ມ​ເກາະ​ທີ່​ຕັ້ງ​ຢູ່​ໃນ​ພາກ​ຕາ​ເວັນ​ຕົກ​ຂອງ​ປະ​ເທດ​. ມັນ​ປະ​ກອບ​ດ້ວຍ​ເກາະ​ທັງ​ຫມົດ 2,408 (1,798 ມີ​ຊື່​) ກະ​ແຈກ​ກະ​ຈາຍ​ລະ​ຫວ່າງ​ເກາະ​ຊູ​ມາ​ຕ​ຣາ​, ແຫຼມ​ມາ​ເລ​, ແລະບໍເນໂອ ລວມ​ທັງຫມູ່ເກາະຣຽວ.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ແຂວງ​ຕ່າງໆ​ຂອງ​ອິນ​ໂດ​ເນ​ເຊຍ
ຮູບຄາງໝູ

ໃນເລຂາຄະນິດ, ຮູບຄາງໝູ (ອັງກິດ: trapezoid) ແມ່ນຮູບສີ່ຫລ່ຽມທີ່ມີຢ່າງຫນ້ອຍຫນຶ່ງຄູ່ຂອງຂະຫນານ.
thumb|ຮູບຄາງໝູ

ໝວດ:ເລຂາຄະນິດ
ຮູບສາມຫຼ່ຽມ

**ຮູບສາມຫຼ່ຽມ** (ອັງກິດ: Triangle) ແມ່ນໜຶ່ງໃນຮູບຮ່າງພື້ນຖານໃນເລຂາຄະນິດ, ຄືຮູບຫຼາຍຫລ່ຽມເຊິ່ງມີ 3 ມຸມ ຫຼື ຈຸດຍອດ ແລະ ມີ 3 ດ້ານ ຫຼື ຂອບທີ່ເປັນສ່ວນຂອງເສັ້ນຊື່.
thumb|ຮູບສາມຫຼ່ຽມ

ໝວດ:ເລຂາຄະນິດ
ສີ່ແຈຂ້າງຂະໜານ

ໃນ​ເລຂາ​ຄະນິດ, **ສີ່ແຈຂ້າງຂະໜານ** (ອັງກິດ: Parallelogram) ແມ່ນ​ຮູບ​ສີ່​ແຈ​ຊະນິດ​ໜຶ່ງ​ທີ່​ມີ​ສອງ​ຄູ່​ຂອງ​ດ້ານ​ກົງກັນຂ້າມ​ຂະໜານ​ກັນ. ໃນ​ສະພາບ​ການ​ຂອງ​ເລຂາ​ຄະນິດ​ແບບ​ຢູ​ຄລິດ, ດ້ານ​ກົງກັນຂ້າມ​ຂອງ​ສີ່ແຈຂ້າງຂະໜານ​ມີ​ຄວາມ​ຍາວ​ເທົ່າ​ກັນ ແລະ ມຸມ​ກົງກັນຂ້າມ​ກໍ​ມີ​ຂະໜາດ​ເທົ່າ​ກັນ. ຄວາມ​ສົມ​ນັບ​ຂອງ​ດ້ານ​ກົງກັນຂ້າມ ແລະ ມຸມ​ກົງກັນຂ້າມ​ແມ່ນ​ຜົນ​ໂດຍ​ກົງ​ຈາກ​ສັດຈະພົດ​ເສັ້ນ​ຂະໜານ​ແບບ​ຢູ​ຄລິດ (Euclidean Parallel Postulate) ນັ້ນ​ຄື​ບໍ່​ມີ​ເງື່ອນ​ໄຂ​ອັນ​ໃດ​ທີ່​ສາມາດ​ພິສູດ​ໂດຍ​ບໍ່​ອ້າງ​ເຖິງ​ສັດຈະພົດ​ເສັ້ນ​ຂະໜານ​ແບບ​ຢູ​ຄລິດ ຫຼື ບົດບັນຍັດ​ທຽບ​ເທົ່າ.
thumb|ສີ່ແຈຂ້າງຂະໜານ

ໝວດ:ເລຂາຄະນິດ
ໝວດ:ຄະນິດສາດ
ການແຍກຕົວປະກອບ

right|thumb| ພະຫຸນາມ *x2+cx+d* ເມື່ອ *a+b=c* ແລະ *ab=d* ສາມາດແຍກຕົວປະກອບໃຫ້ເປັນ *(x+a)(x+b)*
**ການແຍກຕົວປະກອບ** (ອັງກິດ: factorization) ໃນທາງຄະນິດສາດ ໝາຍເຖິງການແບ່ງຍ່ອຍວັດຖຸທາງຄະນິດສາດ (ເຊັ່ນ ຈຳນວນ, ພະຫຸນາມ ຫຼື ເມຕຣິກ) ໃຫ້ຢູ່ໃນຮູບຜົນຄູນຂອງວັດຖຸອື່ນ ຊຶ່ງເມື່ອຄູນຕົວປະກອບເຫຼົ່ານັ້ນເຂົ້າກັນຈະໄດ້ຜົນລັບດັ່ງເດີມ. ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ ຈຳນວນ 15 ສາມາດແຍກຕົວປະກອບໃຫ້ເປັນຈຳນວນສະເພາະໄດ້ເປັນ 3 × 5 ແລະ ພະຫຸນາມ x² – 4 ສາມາດແຍກໄດ້ເປັນ (x–2)(x+2).

ໝວດ:ຄະນິດສາດ
ສູດວີຕ້າ

thumb| ຟຣານຊົວສ໌ ເວຍເຕ້
ໃນຄະນິດສາດ, ສູດວີຕ້າກ່ຽວຂ້ອງກັບຄ່າສຳປະສິດຂອງພະຫຸນາມກັບຜົນບວກ ແລະ ຜະລິດຕະພັນຂອງຮາກຂອງມັນ. ພວກເຂົາຖືກຕັ້ງຊື່ຕາມຟຣານຊົວສ໌ ເວຍເຕ້ (1540-1603)

## ຕົວຢ່າງ 
ສູດວີຕ້ານຳໃຊ້ກັບພະຫຸນາມຕຳລາຂັ້ນສອງແລະຕຳລາຂັ້ນສາມ:

ຮາກ r_1, r_2 ຂອງພະຫຸນາມຕຳລາຂັ້ນສອງ P(x) = ax^2 + bx + c ພໍໃຈ  r_1 + r_2 = -\frac{b}{a}, \quad r_1 r_2 = \frac{c}{a}.

ທໍາ​ອິດ​ຂອງ​ສົມ​ຜົນ​ເຫຼົ່າ​ນີ້​ສາ​ມາດ​ຖືກ​ນໍາ​ໃຊ້​ເພື່ອ​ຊອກ​ຫາ​ຕໍາ​່​ສຸດ​ທີ່ (ຫຼື​ສູງ​ສຸດ​) ຂອງ *P* 

ຮາກ r_1, r_2, r_3 ຂອງພະຫຸນາມຕຳລາຂັ້ນສາມ P(x) = ax^3 + bx^2 + cx + d ພໍໃຈ  r_1 + r_2 + r_3 = -\frac{b}{a}, \quad r_1 r_2 + r_1 r_3 + r_2 r_3 = \frac{c}{a}, \quad r_1 r_2 r_3 = -\frac{d}{a}.

## ເອກະສານອ້າງອີງ 
ໝວດ:ຄະນິດສາດ
ພືດດອກ

**ພືດດອກ,** ຊື່ວິທະຍາສາດ **Magnoliophyta** ຍັງເອີ້ນວ່າ **Angiospermae** ຫຼື **Angiosperms**, ມັນເປັນກຸ່ມໃຫຍ່ຂອງພືດທີ່ມີດອກແລະແກ່ນ ເປັນສ່ວນຕົ້ນຕໍ. ເມັດໃດຈະກາຍເປັນ ຫມາກໄມ້.
thumb|ພືດດອກ
ໝວດ:ວິທະຍາສາດ
ໝວດ:ຊີວະສາດ
ເລກກຳລັງ

**ເລກກຳລັງ** (ອັງກິດ: Exponentiation) ແມ່ນການດຳເນີນງານທາງຄະນິດສາດ ທີ່ມີການຂຽນຢູ່ໃນຮູບແບບ *bn* ເຊິ່ງກ່ຽວຂ້ອງກັບຕົວເລກສອງຈຳນວນຄື: ພື້ນ *b* ແລະ ເລກຊີ້ກຳລັງ ຫຼື ກຳລັງ *n*. ເຊິ່ງອ່ານວ່າ "*b* ຍົກກຳລັງ *n*". ເມື່ອ *n* ເປັນຈຳນວນເຕັມບວກ, ເລກກຳລັງຈຶ່ງເປັນການຄູນຊ້ຳ ໆ ກັນຂອງພື້ນ, ເຊິ່ງກໍ່ຄື *bn* ເປັນຜົນຄູນຈາກການຄູນພື້ນຊ້ຳກັນເປັນຈຳນວນ *n* ຄັ້ງ.

: b^n = \underbrace{b \times b \times \dots \times b \times b}_{n \text{ times}}

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ຄະນິດສາດ
ອາຊິດຊູນຟູຣິກ

**ອາຊິດຊູນຟູຣິກ** (ອັງກິດ: Sulfuric acid) ເປັນທາດປະສົມເຄມີແລະອາຊິດທີ່ເຂັ້ມແຂງ. ສູດເຄມີຂອງມັນແມ່ນ H2SO4. ມັນເປັນຂອງແຫຼວທີ່ບໍ່ມີສີ, ບໍ່ມີກິ່ນ, ມີຄວາມຫນືດ ແລະລະລາຍໃນນ້ໍາໃນຄວາມເຂັ້ມຂົ້ນທັງຫມົດ.
thumb|ໂຄງສ້າງຂອງອາຊິດຊູນຟູຣິກ|230x230px
thumb|204x204px|ອາຊິດຊູນຟູຣິກທີ່ມີຄວາມເຂັ້ມຂຸ້ນ 96%.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ເຄມີສາດ
ໄຟວໍໃຫຍ່ຂອງ​ຈີນ

**ໄຟວໍໃຫຍ່ຂອງ​ຈີນ** ຫຼື ເວົ້າສັ້ນໆວ່າແມນ **ໄຟວໍໃຫຍ່** (ຈີນ: 防火长城, ພິນອິນ: *Fánghuǒ Chángchéng*) ແມ່ນ​ການ​ປະ​ສົມ​ປະ​ສານ​ຂອງ​ການ​ກະທຳ​ທາງ​ດ້ານ​ນິຕິບັນຍັດ​ແລະ​ເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີ​ການ​ປະຕິບັດ​ໂດຍສາທາລະນະລັດປະຊາຊົນຈີນເພື່ອ​ຄວບ​ຄຸມ​ອິນ​ເຕີ​ເນັດ​ພາຍ​ໃນ​ປະ​ເທດ​. ຜົນ​ກະ​ທົບ​ລວມ​ມີ: ການ​ຈໍາ​ກັດ​ການ​ເຂົ້າ​ເຖິງ​ແຫຼ່ງ​ຂໍ້​ມູນ​ຂ່າວ​ສານ​ຂອງ​ຕ່າງ​ປະ​ເທດ, ການ​ບລັອກ​ເວັບ​ໄຊ​ທ​໌​ຕ່າງ​ປະ​ເທດ​ທີ່​ນິ​ຍົມ (ເຊັ່ນ​: ກູເກິລ, ເຟຊບຸກ, ທະວິດເຕີ, ວິກິພີເດຍ, ແລະ​ອື່ນໆ​) ແລະ​ກິດ​ມື​ຖື​, ແລະຮຽກຮ້ອງໃຫ້ບໍລິສັດຕ່າງປະເທດ​ປັບ​ເຂົ້າ​ກັບ​ລະ​ບຽບ​ການ​ພາຍ​ໃນ​ປະ​ເທດ​.

## ອ້າງອີງ
ອິນເຕີເນັດສັບພະສິ່ງ

thumb| ຕົວຢ່າງຂອງອິນເຕີເນັດສັບພະສິ່ງທີ່ໃຊ້ເພື່ອເຊື່ອມຕໍ່ເຄື່ອງຄວບຄຸມອຸນຫະພູມໃນເຮືອນ.
**ອິນເຕີເນັດສັບພະສິ່ງ** (ອັງກິດ: Internet of things; **IoT**) ອະທິບາຍອຸປະກອນທີ່ມີເຊັນເຊີ, ຄວາມສາມາດໃນການປະມວນຜົນ, ຊອບແວ ແລະ ເຕັກໂນໂລຢີອື່ນໆ ທີ່ເຊື່ອມຕໍ່ແລະແລກປ່ຽນຂໍ້ມູນກັບອຸປະກອນອື່ນໆ ແລະລະບົບຜ່ານອິນເຕີເນັດ ຫຼືເຄືອຂ່າຍການສື່ສານອື່ນໆ. ອິນເຕີເນັດສັບພະສິ່ງ ກວມເອົາອີເລັກໂທຣນິກ, ການສື່ສານ, ແລະວິສະວະກໍາວິທະຍາສາດຄອມພິວເຕີ.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ເຕັກໂນໂລຊີ
ໄມໂຄຣຊອບເອັກແຊວ

**ໄມໂຄຣຊອບເອັກແຊວ** (ອັງກິດ: Microsoft Excel) ແມ່ນຕົວແກ້ໄຂສະເປຣດຊີດ  ທີ່ພັດທະນາໂດຍໄມໂຄຣຊອບສໍາລັບວິນໂດ, macOS, ແອນດຣອຍດ໌, iOS ແລະ iPadOS. ມັນໄດ້ຖືກປ່ອຍອອກມາຄັ້ງທໍາອິດໃນວັນທີ 30 ກັນຍາ 1985.

## ປະຫວັດສາດ 
thumb|100x100px| ໂລໂກ້ຕັ້ງແຕ່ປີ 2007 ຫາ 2010
thumb|100x100px| ໂລໂກ້ຕັ້ງແຕ່ປີ 2013 ຫາ 2019
thumb|100x100px|ໂລໂກ້ຈາກປີ 2019 - ປັດຈຸບັນ

## ເອກະສານອ້າງອີງ 
ໝວດ:ຊອບແວໄມໂຄຣຊອບ
ວິທະຍຸກະຈາຍສຽງແຫ່ງຊາດລາວ

**ວິທະຍຸກະຈາຍສຽງແຫ່ງຊາດລາວ** (; ຫຍໍ້​​ທາງ​ການ​ເປັນ **LNR**) ເປັນ​ສະ​ຖາ​ນີ​ວິ​ທະ​ຍຸ​ແຫ່ງ​ຊາດ​ຂອງ​ປະ​ເທດລາວ. ໄດ້​ຖືກ​ສ້າງ​ຕັ້ງ​ຂຶ້ນ​ໃນ​ວັນ​ທີ 13 ສິງ​ຫາ ປີ 1960 ແລະ​ໄດ້​ກາຍ​ເປັນ​ສະຖານີກະ​ຈາຍ​ສຽງ​ແຫ່ງ​ຊາດ​ໃນ​ປີ 1975 

## ຄື້ນຄວາມຖີ່ 
ວິທະຍຸກະຈາຍສຽງແຫ່ງຊາດລາວສາມາດ​ຟັງ​ໄດ້​ຢູ່​ໃນ​ຄື້ນຄວາມ​ຖີ່​ດັ່ງ​ນີ້:

* 567&nbsp;kHz AM (ວິທະຍຸກະຈາຍສຽງແຫ່ງຊາດລາວຊ່ອງ 1)
* 103.7&nbsp;MHz FM (ວິທະຍຸກະຈາຍສຽງແຫ່ງຊາດລາວຊ່ອງ 1)

### ສະຖານີ 
## ອ້າງອີງ
ເຮັດດີເອັມແອວ

**ເຮັດດີເອັມແອວ** (ອັງກິດ: **HTML**: Hypertext Markup Language *ພາສາມາກອັບຂໍ້ຄວາມຫຼາຍມິຕິ*) ເປັນພາສາມາກອັບຫຼັກໃນປັດຈຸບັນທີ່ໃຊ້ໃນການສ້າງເວັບເພຈ ຫຼືຂໍ້ມູນອື່ນທີ່ເອີ້ນດູຜ່ານທາງເວັບເບຣາວ໌ເຊີ, ຊຶ່ງຕົວໂຄ້ດຈະແສດງໂຄງສ້າງຂອງຂໍ້ມູນ ໃນການແສດງຫົວຂໍ້, ລິ້ງ, ຍໍ້ໜ້າ, ລາຍການຮວມຮອບການສ້າງແບບຟອມ, ເຊື່ອມໂຍງພາບຫຼືວິດີໂອດ້ວຍ. ໂຄງສ້າງຂອງໂຄ້ດເຮັດດີເອັມແອວຈະຢູ່ໃນລັກສນະພາຍໃນວົງແຫຼບສາມຫຼ່ຽມ.

ໝວດ:ພາສາໝາຍ
ເຄືອຂ່າຍສ່ວນຕົວສະເໝືອນຈິງ

**ເຄືອຂ່າຍສ່ວນຕົວສະເໝືອນຈິງ** (ອັງກິດ: Virtual private network; **VPN**) ແມ່ນສະຖາປັດຕະຍະກຳເຄືອຂ່າຍສຳລັບການຂະຫຍາຍເຄືອຂ່າຍສ່ວນຕົວແບບສະເໝືອນ (ເຊັ່ນ ເຄືອຂ່າຍຄອມພິວເຕີໃດໆກໍຕາມທີ່ບໍ່ແມ່ນອິນເຕີເນັດ ສາທາລະນະ) ໃນທົ່ວເຄືອຂ່າຍໜຶ່ງຫຼືຫຼາຍເຄືອຂ່າຍອື່ນທີ່ບໍ່ໜ້າເຊື່ອຖື (ຍ້ອນວ່າພວກມັນບໍ່ໄດ້ຖືກຄວບຄຸມໂດຍໜ່ວຍງານທີ່ມີຈຸດປະສົງເພື່ອປະຕິບັດ VPN) ຫຼືຕ້ອງການຖືກແຍກອອກ (ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ເຄືອຂ່າຍຕ່ໍາເບິ່ງບໍ່ເຫັນ ຫຼືໃຊ້ບໍ່ໄດ້ໂດຍກົງ).
thumb|ຕົວຢ່າງເຊື່ອມຕໍ່ເຄືອຂ່າຍສ່ວນຕົວສະເໝືອນຈິງ

## ເອກະສານອ້າງອີງ
ກອງທັບອາກາດປະຊາຊົນລາວ

**ກອງທັບອາກາດປະຊາຊົນລາວ**ແມ່ນ​ກອງ​ທັບ​ອາ​ກາດ​ຂອງ ລາວ .
ໄມໂຄຣຊອບເວີດ

**ໄມໂຄຣຊອບເວີດ** (ອັງກິດ: Microsoft Word) ແມ່ນໂປຣແກມປະມວນຜົນຄຳທີ່ພັດທະນາໂດຍໄມໂຄຣຊອບ. ມັນໄດ້ຖືກປ່ອຍອອກມາຄັ້ງທໍາອິດໃນວັນທີ 25 ເດືອນຕຸລາປີ 1983.

## ປະຫວັດສາດ 
thumb|100x100px| ໂລໂກ້ແຕ່ປີ 2003-2007
thumb|100x100px| ໂລໂກ້ແຕ່ປີ 2007-2010
thumb|100x100px| ໂລໂກ້ 2013-2019
thumb|100x100px|ໂລໂກ້ 2019-ປະຈຸບັນ

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ຊອບແວໄມໂຄຣຊອບ
ພາສາໂປຣແກຣມ

**ພາສາໂປຣແກຣມ** (ອັງກິດ: programming language) ແມ່ນລະບົບສັນຍາລັກສຳລັບການຂຽນໂປຣແກຣມຄອມພິວເຕີ. ພາສາໂປຣແກຣມຖືກອະທິບາຍໃນແງ່ຂອງຮູບແບບ (ຮູບແບບການຂຽນ) ແລະ ເນື້ອຫາ (ຄວາມໝາຍ), ທົດລອງການກໍ່ຕັ້ງໂດຍພາສາທາງການ (formal language). ພາສາຕ່າງໆ ມັກຈະມີລັກສະນະເຊັ່ນ ລະບົບປະເພດຂອງຂໍ້ມູນ (type system), ຕົວແປ (variables), ແລະ ວິທີການຈັດການຂໍ້ຜິດພາດ. ການນຳພາພາສາໂປຣແກຣມໄປນຳໃຊ້ເພື່ອດໍາເນີນງານ ຈຳເປັນຕ້ອງມີການປະຕິບັດງານ ເຊັ່ນ ຕົວແປພາສາ (interpreter) ຫຼື ຕົວຄອມໄພ (compiler). ຕົວແປພາສາ ຈະດຳເນີນການລົງມືໂດຍກົງກັບໂປຣແກຣມຕົ້ນສະໜອງ, ໃນຂະນະທີ່ຕົວຄອມໄພ ຈະສ້າງໂປຣແກຣມທີ່ສາມາດດໍາເນີນງານໄດ້ທັນທີ.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ພາສາໂປແກມ
ສະໜາມບິນສາກົນປາກເຊ

**ສະໜາມບິນສາກົນປາກເຊ** ແມ່ນໜຶ່ງໃນສາມສະໜາມບິນສາກົນຂອງປະເທດລາວ.

## ສິ່ງອໍານວຍຄວາມສະດວກ 
ສະ​ໜາມ​ບິນ​ໄດ້​ຖືກ​ນຳ​ໃຊ້​ມາ​ແຕ່​ປີ 1959 ແລະ​ໄດ້​ເປີດ​ຄືນ​ໃໝ່​ຫຼັງ​ຈາກ​ການ​ສ້ອມ​ແປງ​ໃນ​ປີ 2001. ຫໍ​ຄວບ​ຄຸມ​ແຫ່ງ​ໃໝ່​ຢູ່​ໃກ້​ກັບ​ສະ​ໜາມ​ບິນ​ໄດ້​ທົດ​ແທນ​ເຄື່ອງ​ຈັກ​ສັ້ນ​ເພື່ອ​ໃຫ້ ATC ຢູ່​ສະ​ໜາມ​ບິນ. ສະຖານີດັ່ງກ່າວຖືກອອກແບບເພື່ອຮຽນແບບສະຖາປັດຕະຍະກຳແບບລ້ານຊ້າງທີ່ໃຊ້ສຳລັບວັດພຸດທະສາສະໜາໃນລາວ.

​ເຖິງ​ແມ່ນ​ຈະໃຊ້ສຳລັບຄົນທົ່ວໄປແລ້ວນັ້ນ, ສະໜາມ​ບິນນີ້​ຍັງ​ຖືກ​ນຳ​ໃຊ້​ໂດຍ​ທະຫານກອງທັບປະຊາຊົນລາວ ແລະ ກອງບັນຊາການທະຫານເຂດ 4 ຕິດກັບສະໜາມບິນ. ສະໜາມບິນດັ່ງກ່າວເປັນສະໜາມບິນການທະຫານຂອງກອງທັບອາກາດປະຊາຊົນລາວເປັນຖານທັບ. 

## ອຸບັດເຫດ ແລະ ເຫດການ 
* ວັນທີ 16 ຕຸລາ 2013, ຖ້ຽວບິນ 301 ຂອງສາຍການບິນລາວ ບິນ ATR 72 – 600 ໄດ້ຕົກລົງໃນ ແມ່ນໍ້າຂອງ ຫລັງຈາກໄດ້ຄ້າງທີ່ເມືອງປາກເຊບໍ່ດົນ ເຮັດໃຫ້ມີຜູ້ເສຍຊີວິດທັງໝົດ 49 ຄົນ. ຕໍ່ມາມີການກຳນົດວ່າ ສາເຫດທີ່ພາໃຫ້ເກີດອຸບັດເຫດດັ່ງກ່າວ ແມ່ນຮວມທັງຄວາມຜິດພາດຂອງນັກບິນ ແລະ ສະພາບອາກາດທີ່ບໍ່ດີ ທີ່ເກີດຈາກລົມ ພາຍຸໄຕ້ຝຸ່ນນາຣີ ທີ່ຍັງເຫຼືອຢູ່ທາງພາກໃຕ້ຂອງລາວ.

## ເອກະສານອ້າງອີງ 
ໝວດ:ສະໜາມບິນໃນລາວ
ຈາວາສຄຣິປຕ໌

**ຈາວາສຄຣິປຕ໌**  (ອັງກິດ: JavaScript; **JS**) ເປັນພາສາໂປຣແກຣມ ແລະເຕັກໂນໂລຢີຫຼັກຂອງໂລກກວ້າງເວັບ, ຄຽງຄູ່ກັບເຮັດດີເອັມແອວ ແລະ CSS. ເກົ້າສິບເກົ້າເປີເຊັນຂອງເວັບໄຊໃຊ້ຈາວາສຄຣິປຕ໌ຢູ່ຝ່າຍລູກຄ້າສໍາລັບພຶດຕິກໍາຂອງຫນ້າເວັບ.
thumb|ລະຫັດແຫຼ່ງຈາວາສຄຣິປຕ໌

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ພາສາໂປແກມ
ຮູບແບບເອກະສານແບບພົກພາ

**ຮູບແບບເອກະສານແບບພົກພາ** (ອັງກິດ: Portable Document Format; **PDF**), ມາດຕະຖານເປັນ **ISO 32000**, ເປັນຮູບແບບໄຟລ໌ທີ່ຖືກພັດທະນາໂດຍອະໂດບີໃນປີ 1992 ເພື່ອນໍາສະເຫນີເອກະສານ, ລວມທັງການຈັດຮູບແບບຂໍ້ຄວາມແລະຮູບພາບ, ໃນລັກສະນະທີ່ບໍ່ຂຶ້ນກັບຊອບແວຄໍາຮ້ອງສະຫມັກ, ຮາດແວ, ແລະ ລະບົບປະຕິບັດການ. 

## ເອກະສານອ້າງອີງ
ເບັນຈາມິນ ແຟຣງຄລິນ

**ເບັນຈາມິນ ແຟຣງຄລິນ** (ອັງກິດ: Benjamin Franklin;   – ວັນທີ 17 ເມສາ 1790) ເປັນໂພລີມາທຊາວອາ​ເມ​ລິ​ກາ: ນັກຂຽນ, ນັກວິທະຍາສາດ, ນັກປະດິດ, ລັດສະໝີ, ນັກການທູດ, ນັກພິມ, ນັກພິມ ແລະນັກປັດຊະຍາທາງດ້ານການເມືອງ. ໃນບັນດາປັນຍາທີ່ມີອິດທິພົນທີ່ສຸດໃນເວລາຂອງລາວ, ແຟຣງຄລິນເປັນຫນຶ່ງໃນພໍ່ຜູ້ກໍ່ຕັ້ງຂອງສະຫະລັດ.
ເຮນດຣີໂອ

**ເຮນດຣີໂອ ອາຣາອູໂຮ ດາ ຊິລວາ** (ປອກຕຸຍການ: *Hêndrio Araújo da Silva*; ເກີດວັນທີ 16 ພຶດສະພາ 1994) ເປັນນັກກິລາບານເຕະອາຊີບຊາວບຣາຊິນ ທີ່ຫຼິ້ນເປັນກອງກາງຕົວບຸກ ຫຼື ປີກ ທີ່ຫຼິ້ນໃຫ້ກັບສະໂມສອນວີ.ລີກ 1 ຮ່າໂນ້ຍ

## ເອກະສານອ້າງອີງ 
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ຄ.ສ. 1994
ດວ່ານ ງວຽນ ດຶກ

**ດວ່ານ ງວຽນ ດຶກ** (ພາສາຫວຽດ: *Đoàn Nguyên Đức*; ເກີດໃນວັນທີ 6 ທັນວາ 1962) ເປັນນັກທຸລະກິດ, ປະທານກຸ່ມບໍລິສັດຮວ່າງແອງຢາລາຍ ແລະ​ເປັນ​ເຈົ້າ​ຂອງ​ສະໂມສອນບານເຕະຮ່ວາງແອງຢາລາຍ.

ໃນປີ 2011, ລາວໄດ້ຖືກຈັດອັນດັບໂດຍວອລລ໌ສຕຣີທ໌ເຈອຣ໌ນັລ (Wall Street Journal) ເປັນໜຶ່ງໃນ 30 ນັກທຸລະກິດທີ່ມີອໍານາດທີ່ສຸດໃນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ນັກທຸລະກິດຊາວຫວຽດນາມ
ເມືອງ 1 (ນະຄອນໂຮ່ຈີ່ມິນ)

**ເມືອງ 1** (ຫວຽດນາມ: ) ​ແມ່ນ​ເມືອງ​ (Quận) ໃຈກາງຂອງ​ນະຄອນໂຮ່ຈີ່ມິນ, ນະ​ຄອນ​ໃຫຍ່​ທີ່​ສຸດ​ຂອງ​ປະເທດຫວຽດນາມ.
ປາໂບລ ໄອມາ

**ປາໂບລ ເຊຊາ ໄອມາ** (ສະເປນ​: *Pablo César Aimar*; ເກີດ 3 ເດືອນພະຈິກ 1979) ເປັນນັກກິລາບານເຕະມືອາຊີບອະດີດຊາວອາເຈນຕິນາ ແລະເປັນຜູ້ຊ່ວຍຄູຝຶກສອນຂອງທີມຊາດອາເຈນຕິນາ. ໃນໄລຍະການເຮັດວຽກຂອງລາວ, ລາວຫຼິ້ນເປັນກອງກາງຕົວບຸກ.
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ຄ.ສ. 1979
ໝວດ:ນັກເຕະບານ
ອາຊິດໄນທຣິກ

**ອາຊິດໄນທຣິກ** (ອັງກິດ: Nitric acid) ແມ່ນສານປະກອບອະນົງຄະທາດທີ່ມີສູດ HNO3. ມັນເປັນອາຊິດແຮ່ທາດກັດກ່ອນສູງ. ທາດປະສົມແມ່ນບໍ່ມີສີ, ແຕ່ຕົວຢ່າງມີແນວໂນ້ມທີ່ຈະໄດ້ຮັບສຽງໂຫວດທັງຫມົດສີເຫຼືອງໃນໄລຍະເວລາເນື່ອງຈາກການຍ່ອຍສະຫຼາຍເປັນ oxides ຂອງໄນໂຕຣເຈນ.
thumb|192x192px|ອາຊິດໄນທຣິກບໍລິສຸດ
thumb|223x223px|ໂຄງ​ປະ​ກອບ​ການ​ຂອງອາຊິດໄນທຣິກ
ໝວດ:ເຄມີສາດ
ໂພແທດຊຽມໄຮໂດຣໄຊ

**ໂພແທດຊຽມໄຮໂດຣໄຊ** (ອັງກິດ: Potassium hydroxide) ແມ່ນສານປະກອບອະນົງຄະທາດທີ່ມີສູດ KOH.
thumb|ໂພແທດຊຽມໄຮໂດຣໄຊ

ຄຽງຄູ່ກັບໂຊດຽມໄຮໂດຣໄຊ (NaOH), ໂພແທດຊຽມໄຮໂດຣໄຊເປັນບາເຊີເຂັ້ມແຂງຕົ້ນແບບ. ໂພແທດຊຽມໄຮໂດຣໄຊເປັນທີ່ສັງເກດໄດ້ວ່າເປັນຄາຣະວາຂອງສະບູ່ອ່ອນໆແລະແຫຼວສ່ວນໃຫຍ່, ເຊັ່ນດຽວກັນກັບສານເຄມີທີ່ມີໂພແທດຊຽມຫຼາຍຊະນິດ. ມັນເປັນແຂງສີຂາວທີ່ເປັນກັດກ່ອນອັນຕະລາຍ.

## ອ້າງອີງ
ແຄຊຽມໄຮໂດຣໄຊ

**ແຄຊຽມໄຮໂດຣໄຊ** (ອັງກິດ: Calcium hydroxide) ເປັນສານປະກອບອະນົງຄະທາດທີ່ມີສູດເຄມີ Ca(OH)2. ມັນ​ເປັນ​ໄປ​ເຊຍ​ກັນ​ບໍ່​ມີ​ສີ​ຫຼື​ຝຸ່ນ​ສີ​ຂາວ​ແລະ​ຖືກ​ຜະ​ລິດ​ໃນ​ເວ​ລາ​ທີ່ທາດ​ການ​ຊຽມ​ອອກ​ໄຊຖືກ​ປະ​ສົມ​ກັບ​ນ​້​ໍ​າ​. ໃນແຕ່ລະປີ, ປະມານ 125 ລ້ານໂຕນແຄຊຽມໄຮໂດຣໄຊແມ່ນຜະລິດໃນທົ່ວໂລກ.
thumb|ແຄຊຽມໄຮໂດຣໄຊ

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ເຄມີສາດ
ພາສາມາລາຢາລຳ

**ພາສາມາລາຢາລຳ** (മലയാളം) ເປັນ​ພາ​ສາດຣາວິເດຍເວົ້າ​ໃນ​ລັດເຄຣາລາຂອງ​ປະເທດອິນເດຍ ​ແລະ​ອາ​ນາ​ເຂດ​ສະ​ຫະ​ພາບ​ລັກສະດວີບ ແລະປູດູເຊີຣີ (ເມືອງມາເຮີ​) ໂດຍ​ຊາວມາລາຢາລີ. ພາສາມາລາຢາລຳແມ່ນໜຶ່ງໃນ 22 ພາສາທາງການຂອງປະເທດອິນເດຍ.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ພາສາທີ່ເປັນທາງການຂອງປະເທດອິນເດຍ
ປະເທດມາດາກັສກາ

**ປະເທດມາດາກັສກາ**, ຢ່າງເປັນທາງການ **ສາທາລະນະລັດມາດາກັສກາ**,  ເປັນປະເທດເກາະ ທີ່ປະກອບມີເກາະມາດາກັສກາ ແລະຫມູ່ເກາະ peripheral ນ້ອຍຈໍານວນຫລາຍ. ມັນແມ່ນປະເທດເກາະທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດອັນດັບສອງຂອງໂລກ. ນະຄອນຫຼວງແລະເມືອງທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດຂອງມັນແມ່ນອັນຕານານາຣິໂວ.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ບັນດາ​ປະ​ເທດ​ເກາະ
ບານເຕະທີມຊາດເນປານ

**ບານເຕະທີມຊາດເນປານ** (ເນປານ: नेपाल राष्ट्रिय फुटबल टिम) ເປັນຕົວແທນຂອງປະເທດເນປານໃນເຕະບານຊາຍສາກົນ, ແລະຖືກຄວບຄຸມໂດຍສະມາຄົມບານເຕະເນປານ (ANFA). ສະມາຊິກຂອງສະຫະພັນບານເຕະອາຊີ (AFC), ທີມບານເຕະເນປານຫຼີ້ນເກມທີ່ບ້ານຢູ່ສະໜາມກິລາດາຊາຣາດໃນກາດມານດຸ.
thumb|ທີມຊາດເນປານໃນປີ 2021

## ເອກະສານອ້າງອີງ 
ໝວດ:ບານເຕະໃນປະເທດເນປານ
ໄມໂຄຣຊອບພາວເວີພອຍ

**ໄມໂຄຣຊອບພາວເວີພອຍ** (ອັງກິດ: Microsoft PowerPoint) ເປັນ​ໂປຣແກມ​ການ​ນໍາ​ສະ​ເຫນີ​, ພັດ​ທະ​ນາ​ໂດຍໄມໂຄຣຊອບ. ມັນໄດ້ຖືກປ່ອຍອອກມາເມື່ອເດືອນເມສາ 20, 1987

## ປະຫວັດສາດ 
thumb|100x100px| ໂລໂກ້ໄມໂຄຣຊອບພາວເວີພອຍ 2013-2019
thumb|100x100px|ໂລໂກ້ຈາກປີ 2019-ປັດຈຸບັນ

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ຊອບແວໄມໂຄຣຊອບ
ໂຊດຽມໄຮໂດຣໄຊ

**ໂຊດຽມໄຮໂດຣໄຊ** (ອັງກິດ: Sodium hydroxide) ເປັນສານປະສົມອະນົງຄະທາດທີ່ມີສູດ NaOH.
thumb|ໂຊດຽມໄຮໂດຣໄຊ

ໝວດ:ເຄມີສາດ
ສະໂລໂບແດນ ມິໂລເຊວິກ

**ສະໂລໂບແດນ ມິໂລເຊວິກ** (ຊີຣິລິກເຊີເບຍ: Слободан Милошевић; 20 ສິງຫາ 1941 – 11 ມີນາ 2006) ເປັນນັກການເມືອງຊາວຢູໂກສລາເວແລະເຊີເບຍ, ເປັນປະທານາທິບໍດີເຊີເບຍລະຫວ່າງປີ 1989 ຫາ 1997 ແລະເປັນປະທານາທິບໍດີສະຫະພັນສາທາລະນະລັດຢູໂກສະລາວີຈາກປີ 1997 ຈົນ​ກ​່​ວາ​ການ​ໂຄ່ນ​ລົ້ມ​ຂອງ​ຕົນ​ໃນ​ປີ 2000​. ມິໂລເຊວິກມີບົດບາດສໍາຄັນໃນສົງຄາມຢູໂກສລາເວຍ ແລະກາຍເປັນຫົວຫນ້າລັດນັ່ງທໍາອິດທີ່ຖືກກ່າວຫາວ່າອາດຊະຍາກໍາສົງຄາມ.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ບຸດຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ພ.ສ. 2484
ອູລຍານອຟສຄ໌

thumb|ທັດສະນະຂອງອູລຍານອຟສຄ໌
**ອູລຍານອຟສຄ໌** (ລັດ​ເຊຍ​: Ульяновск), ເປັນ​ທີ່​ຮູ້​ຈັກ​ເປັນ**ຊິມບີຣສຄ໌** (Симбирск) ຈົນ​ກ​່​ວາ 1924​, ເປັນ​ເມືອງ ​ແລະສູນບໍລິຫານຂອງແຄວ້ນອູລຍານອຟສຄ໌​, ປະເທດລັດເຊຍ​, ຕັ້ງ​ຢູ່​ໃນ​ແມ່ນ້ຳວອນກາ  ທິດຕາເວັນອອກຂອງມອສໂກ. ອູລຍານອຟສຄ໌ເປັນເມືອງດຽວວັນນະຄະດີອຸຍແນສໂກຂອງລັດເຊຍນັບຕັ້ງແຕ່ປີ 2015.

ເມືອງດັ່ງກ່າວເປັນບ່ອນເກີດຂອງວາລາດິເມຍ ເລນິນ (ເກີດ ອູລຍານອຟ), ເຊິ່ງມັນໄດ້ຖືກປ່ຽນຊື່ຫຼັງຈາກການເສຍຊີວິດຂອງລາວໃນປີ 1924.
ແຄວ້ນໂອ​ເດ​ຊາ

**ແຄວ້ນໂອ​ເດ​ຊາ** (ອູ​ແກຣນ​: Одеська область) ເປັນແຄວ້ນຂອງພາກຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້ຂອງປະເທດອູແກຣນ, ຕັ້ງຢູ່ຕາມຊາຍຝັ່ງພາກເຫນືອຂອງ ທະເລດໍາ. ສູນບໍລິຫານຂອງມັນແມ່ນເມືອງແຄວ້ນ. ປະຊາກອນ: 2,351,382 (ຄາດ​ຄະ​ເນ 2022).

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ແຄວ້ນຂອງປະເທດອູແກຣນ
ດີດີທີ

right|thumb| ຜະ​ລິດ​ຕະ​ພັນ​ການ​ຄ້າ​ສຸມ​ໃສ່​ການ​ປະ​ກອບ​ດ້ວຍ 50% DDT, ປະ​ມານຊ່ວງປີ 1960s|337x337px
right|thumb| ຜະລິດຕະພັນທາງການຄ້າຂອງ Ciba-Geigy Néocide (ກ່ອງຜົງ, 50 g) ບັນຈຸ 10% DDT, ທີ່ຜະລິດໃນປະເທດຝຣັ່ງ.|191x191px
class=skin-invert-image|thumb| ການເຊື່ອມໂຊມຂອງ DDT ເພື່ອສ້າງເປັນ DDE (ໂດຍການກໍາຈັດ HCl, ຊ້າຍ) ແລະ DDD (ໂດຍການຫຼຸດຜ່ອນ dechlorination, ຂວາ)|194x194px**ດີດີທີ (DDT)** ແມ່ນສານເຄມີທີ່ໃຊ້ເປັນຢາຂ້າແມງໄມ້ ຫຼື ສານກຳຈັດສັດຕູພືດ ທີ່ມີປະສິດທິພາບສູງ ໂດຍສະເພາະໃນການຄວບຄຸມໄຂ້ຍຸງລາຍ (ມາລາເລຍ) ແລະ ໃຊ້ຂ້າແມງກະເບື້ອ. DDT ຖືກຄົ້ນພົບໃນປີ 1939 ແລະ ໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມໃຊ້ຢ່າງກວ້າງຂວາງໃນຊ່ວງກາງສັດຕະວັດທີ 20.

**DDT** ຍັງມີການນຳໃຊ້ທີ່ຈຳກັດໃນ ການຄວບຄຸມພະຍາດ vector  ເນື່ອງຈາກປະສິດທິພາບໃນການຂ້າຍຸງແລະ ຫຼຸດຜ່ອນການຕິດເຊື້ອໄຂ້ຍຸງ, ແຕ່ການນຳໃຊ້ນັ້ນແມ່ນເປັນຂໍ້ໂຕ້ແຍ້ງຍ້ອນຄວາມເປັນຫ່ວງດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ສຸຂະພາບ.   DDT ແມ່ນໜຶ່ງໃນຫຼາຍເຄື່ອງມືເພື່ອຕໍ່ສູ້ກັບພະຍາດໄຂ້ຍຸງ, ເຊິ່ງຍັງຄົງເປັນສິ່ງທ້າທາຍດ້ານສາທາລະນະສຸກຕົ້ນຕໍໃນຫຼາຍປະເທດ. ຄໍາແນະນໍາຂອງ WHO ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ບໍ່ມີການຕໍ່ຕ້ານ DDT ຕ້ອງໄດ້ຮັບການຢືນຢັນກ່ອນທີ່ຈະໃຊ້ມັນ.  ຄວາມຕ້ານທານສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນຍ້ອນການນໍາໃຊ້ກະສິກໍາ, ໃນປະລິມານຫຼາຍກ່ວາຄວາມຕ້ອງການສໍາລັບການປ້ອງກັນພະຍາດ.   ມັນ​ໄດ້​ຖືກ​ອະ​ທິ​ບາຍ​ເພີ່ມ​ເຕີມ​ໃນ 1929 ໃນ dissertation ໂດຍ W. Bausch ແລະ​ໃນ​ສອງ​ສິ່ງ​ພິມ​ຕໍ່​ມາ​ໃນ 1930.   ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ຄຸນສົມບັດຢາຂ້າແມງໄມ້ຂອງ DDT ບໍ່ໄດ້ຖືກຄົ້ນພົບຈົນກ່ວາ 1939 ໂດຍນັກວິທະຍາສາດຊາວສະວິດ Paul Hermann Müller, ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບ ລາງວັນໂນແບລ 1948 ດ້ານສະລີລະວິທະຍາແລະການແພດ ສໍາລັບຄວາມພະຍາຍາມຂອງລາວ. 

## ຜົນກະທົບຕໍ່ສິ່ງແວດລ້ອມ 
ເຖິງຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ, ພົບວ່າ DDT ມີຜົນກະທົບຕໍ່ສິ່ງແວດລ້ອມ ແລະ ສຸຂະພາບຂອງຄົນ ເຊັ່ນ: ກໍ່ໃຫ້ເກີດມະເຮັງ, ທຳລາຍລະບົບພູມຄຸ້ມກັນ, ແລະ ສະສົມໃນສານພິດໃນສັດ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ. ດ້ວຍເຫດນີ້, ຫຼາຍປະເທດຈຶ່ງຫ້າມ ຫຼື ຈຳກັດການໃຊ້ DDT ໃນປະຈຸບັນ, ແຕ່ຍັງມີບາງປະເທດທີ່ໃຊ້ຢູ່ໃນການຄວບຄຸມພະຍາດມາລາເລຍເປັນຕົ້ນ.

## ອ້າງອີງ
ເຄີຊັນ

**ເຄີຊັນ** (​ອູ​ແກຣນ​ ແລະ ລັດເຊຍ: Херсон) ເປັນ​ເມືອງ​ທ່າ​ເຮືອ​ໃນ​ພາກ​ໃຕ້​ຂອງປະເທດອູແກຣນທີ່​ເປັນ​ສູນ​ກາງ​ການ​ບໍ​ລິ​ຫານຂອງແຄວ້ນເຄີຊັນ. 

## ເອກະສານອ້າງອີງ
ໄຂ້ຍຸງ

**ໄຂ້ຍຸງ** (ອັງກິດ: Malaria) ເປັນພະຍາດຕິດຕໍ່ທີ່ເກີດຈາກແມ່ກາຝາກພລາສໂມເດຍມ (Plasmodium) ແລະແມ່ນຕິດຕໍ່ໄດ້ໂດຍການກັດຂອງຍຸງທີ່ຕິດເຊື້ອ. ມັນແມ່ນໜຶ່ງໃນບັນດາພະຍາດທົ່ວໄປທີ່ສຸດໃນໂລກ. ໃນແຕ່ລະປີມັນຕິດເຊື້ອຫຼາຍຮ້ອຍລ້ານຄົນແລະຂ້າຄົນຫຼາຍຮ້ອຍພັນຄົນ.
[thumb|174x174px|ຮູບພາບກາຝາກ[ພລາສໂມເດຍມ (Plasmodium) ເຄື່ອນຍ້າຍຢູ່ໃນນໍ້າລາຍຂອງຍຸງເພດຍິງ.]]
[thumb|Anopheles minimus ແມ່ນ​ໜຶ່ງ​ໃນ​ບັນດາ​ຍຸງ​ທີ່​ເປັນ​ພະຍາດ​ໄຂ້ຍຸງ​ທີ່​ມີ​ທົ່ວ​ໄປ​ທີ່​ສຸດ​ໃນ​[ອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້|ອາຊີ​ຕາ​ເວັນ​ອອກສຽງ​ໃຕ້.|182x182px]]
## ອ້າງອີງ
ສີບົວນ້ອຍ

**ສີບົວນ້ອຍ** (ຈີນ: 小粉紅, ພິນອິນ: xiǎo fěnhóng) ແມ່ນຄໍາສັບທີ່ໃຊ້ເພື່ອພັນລະນາຊາວຈີນຫນຸ່ມຊາດນິຍົມໃນອິນເຕີເນັດ. ບາງນັກວິຈານຊາວຕາເວັນຕົກພັນລະນາສີບົວນ້ອຍເປັນ "ຊາດນິຍົມສຸດຂີດ".

## ເອກະສານອ້າງອີງ
ສັນຍາອະນຸຍາດຄຣີເອທີຟຄອມມອນ

thumb| ສັນຍາລັກ Creative Commons
**ສັນຍາອະນຸຍາດຄຣີເອທີຟຄອມມອນ (****)** ມັນເປັນໃບອະນຸຍາດທາງລິຂະສິດ, ອອກໃນວັນທີ 16 ທັນວາ 2002  ໂດຍຄຣີເອທີຟຄອມມອນ ເຊິ່ງເປັນອົງກອນບໍ່ຫວັງຜົນກຳໄລ ໃນສະຫະລັດອາເມຣິກາ ສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໃນປີ 2001.

## ສັນຍາອະນຸຍາດ 
ລາຍ​ລະ​ອຽດ​ຂອງ​ແຕ່​ລະສັນຍາອະນຸຍາດ​ມີ​ດັ່ງ​ຕໍ່​ໄປ​ນີ້​: ຂຶ້ນ​ກັບ​ສະ​ບັບ​ສັນ​ຍາ​ແລະ​ມັນ​ປະ​ກອບ​ດ້ວຍ​ທາງ​ເລືອກ​ສີ່​ເງື່ອນ​ໄຂ​

* **ບອກແຫຼ່ງທີ່ມາ** (Attribution - BY) : ອະນຸຍາດໃຫ້ຜູ້ອື່ນເຮັດການຜະລິດ, ແຈກຢາຍ, ຫຼືສະແດງແລະປະຕິບັດວຽກງານດັ່ງກ່າວ. ແລະສ້າງຜົນງານທີ່ມາຈາກວຽກງານດັ່ງກ່າວ ພຽງແຕ່ຖ້າບຸກຄົນໄດ້ໃຫ້ບອກຜູ້ຂຽນ ຫຼື ຜູ້ອະນຸຍາດຕາມທີ່ໄດ້ກໍານົດໄວ້.
* **ບໍ່ແມ່ນການນໍາໃຊ້ທາງການຄ້າ** (Noncommercial - NC) : ອະນຸຍາດໃຫ້ຜູ້ອື່ນເຮັດການຜະລິດ, ແຈກຢາຍ, ຫຼືສະແດງແລະປະຕິບັດວຽກງານດັ່ງກ່າວ. ແລະສ້າງຜົນງານທີ່ມາຈາກວຽກງານດັ່ງກ່າວ ສະເພາະໃນກໍລະນີທີ່ບໍ່ໄດ້ນຳໃຊ້ເພື່ອຈຸດປະສົງທາງການຄ້າເທົ່ານັ້ນ.
* **ບໍ່ດັດແປງ** (No Derivative Works - ND) : ອະ​ນຸ​ຍາດ​ໃຫ້​ຜູ້​ອື່ນ​ຜະ​ລິດ​ພັນ​, ແຈກ​ຢາຍ​, ຫຼື​ສະ​ແດງ​ແລະ​ປະ​ຕິ​ບັດ​ວຽກ​ງານ​ດັ່ງ​ກ່າວ​ພຽງ​ແຕ່​ໃນ​ຮູບ​ແບບ​ທີ່​ບໍ່​ໄດ້​ແກ້​ໄຂ​.
* **ອະນຸຍາດແບບດຽວກັນ** (Share Alike - SA) : ອະນຸຍາດໃຫ້ຜູ້ອື່ນແຈກຢາຍຜົນງານ. ເປັນໄປໄດ້ພຽງແຕ່ຖ້າວຽກທີ່ມາຈາກການເຜີຍແຜ່ພາຍໃຕ້ໃບອະນຸຍາດດຽວກັນກັບວຽກຕົ້ນສະບັບ.

ເງື່ອນໄຂເຫຼົ່ານີ້ສາມາດນໍາໃຊ້ໄດ້ເຖິງ 6 ແບບໄດ້ແກ່:

* ບອກແຫຼ່ງທີ່ມາ (cc-by)
* ບອກແຫຼ່ງທີ່ມາ-ບໍ່ແມ່ນການຄ້າ (cc-by-nc)
* ບອກແຫຼ່ງທີ່ມາ-ບໍ່ແມ່ນການຄ້າ-NoDerivatives (cc-by-nc-nd)
* ບອກແຫຼ່ງທີ່ມາ-ບໍ່ແມ່ນການຄ້າ-ShareAlike (cc-by-nc-sa)
* ບອກແຫຼ່ງທີ່ມາ-ບໍ່ດັດແປງ (cc-by-nd)
* ບອກແຫຼ່ງທີ່ມາ-ອະນຸຍາດແບບດຽວກັນ (cc-by-sa)

ເຫັນໄດ້ວ່າທຸກຕົວແບບລ້ວນແຕ່ມີການບອກທີ່ມາ (by) ຕະຫຼອດ.

ຄົນອື່ນອາດຈະສາມາດໃຊ້ວຽກໂດຍບໍ່ໄດ້ຂໍອະນຸຍາດ. ພຽງແຕ່ຕ້ອງປະຕິບັດຕາມເງື່ອນໄຂທີ່ກໍານົດໄວ້. ຖ້າ​ຫາກ​ວ່າ​ມັນ​ໄດ້​ຮັບ​ການ​ນໍາ​ໃຊ້​ນອກ​ເໜືອຈາກ​ທີ່​ກໍາ​ນົດ​ໄວ້​, ກໍຈໍາ​ເປັນ​ຕ້ອງ​ໄດ້​ຕິດ​ຕໍ່​ຫາ​ເຈົ້າຂອງ​ອີກ​ເທື່ອ​ຫນຶ່ງ​ເພື່ອ​ຮ້ອງ​ຂໍ​ການ​ອະ​ນຸ​ຍາດ​.
ໝວດ:ຊັບສິນທາງປັນຍາ
ລິຂະສິດ

**ລິຂະສິດ** ແມ່ນ ຊັບສິນທາງປັນຍາ. ປະເພດຂອງສິດທາງກົດໝາຍທີ່ໃຫ້ສິດຜູ້ສ້າງຂອງຜົນງານໃດໜຶ່ງມີສິດທາງກົດໝາຍສະເພາະໃນການເຜີຍແຜ່, ຜະລິດຄືນໃໝ່ ຫຼື ແກ້ໄຂວຽກ. ໂດຍ​ທົ່ວ​ໄປ​ວຽກ​ງານ​ປົກ​ປ້ອງ​ໂດຍ​ລິ​ຂະ​ສິດ​ລວມ​ທັງ​ຮູບ​ແບບ​ຂອງ​ການ​ສ້າງ​ທາງ​ປັນ​ຍາ​, ເຊັ່ນ​: ວຽກ​ງານ​ປະ​ພັນ​, ວຽກ​ງານ​ດົນ​ຕີ​, ສິ​ລະ​ປະ ​, ວຽກ​ງານ​ສິ ​ລະ​ປະ​, ຮູບ​ເງົາ​, ໂຄງ​ການ​ຄອມ​ພິວ​ເຕີ ​, ແລະ  ສິດທັງໝົດຫຼືບາງອັນອາດຈະໄດ້ຮັບ, ເຊັ່ນ: ສິດການເຜີຍແຜ່, ສິດການແປ, ສິດການປັບຕົວ, ແລະອື່ນໆ. 

ລິຂະສິດມີໄລຍະເວລາຈຳກັດ. ໄລຍະເວລາຂອງລິຂະສິດໂດຍທົ່ວໄປຈະເລີ່ມຕົ້ນເມື່ອວຽກງານຖືກສ້າງຂື້ນແລະະສິ້ນສຸດລົງໃນ 50 ຫາ 100 ປີຫຼັງຈາກການເສຍຊີວິດຂອງຜູ້ສ້າງ. ມັນຂຶ້ນກັບກົດໝາຍຂອງແຕ່ລະເຂດອຳນາດ. ລິຂະສິດແມ່ນຖືກຈໍາກັດໂດຍຂໍ້ຈໍາກັດແລະຂໍ້ຍົກເວັ້ນໃນກົດຫມາຍລິຂະສິດ, ເຊັ່ນວ່າ ການນໍາໃຊ້ຢ່າງຍຸດຕິທໍາຂອງວຽກງານທີ່ມີລິຂະສິດຂອງຄົນອື່ນ.

ກົດຫມາຍລິຂະສິດໃນບາງປະເທດມີຂໍ້ກໍານົດສໍາລັບການສ້າງຕັ້ງລິຂະສິດ, ເຊັ່ນ: ການຂື້ນທະບຽນວຽກງານ. ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ໃນປະເທດສ່ວນໃຫຍ່ໃນມື້ນີ້ການປົກປ້ອງລິຂະສິດເລີ່ມຕົ້ນເມື່ອວຽກງານຖືກສ້າງຂື້ນ, ບໍ່ຈໍາເປັນຕ້ອງຂື້ນທະບຽນ. ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວການບັງຄັບໃຊ້ລິຂະສິດແມ່ນ ກົດໝາຍແພ່ງ, ແຕ່ບາງເຂດອຳນາດຍັງໃຊ້ການລົງໂທດ ທາງອາຍາ .
ໝວດ:ຊັບສິນທາງປັນຍາ
ໝວດ:ລິກຂະສິດ
ໂຮເວີດ ກາດເນີ

thumb|ໂຮເວີດ ກາດເນີໃນປີ 2013**ໂຮເວີດ ເອີຣ໌ລ ກາດເນີ** (ອັງກິດ: *Howard Earl Gardner*; ເກີດໃນເດືອນກໍລະກົດ 11, 1943) ເປັນນັກຈິດຕະສາດການພັດທະນາຊາວອາເມຣິກັນ ແລະ ສາດສະດາຈານຄວາມຮັບຮູ້ແລະການສຶກສາຢູ່ມະຫາວິທະຍາໄລຮາວາດ. 

ລາວເປັນທີ່ຮູ້ຈັກດີທີ່ສຸດສໍາລັບທິດສະດີພະຫຸປັນຍາຂອງລາວ.
## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ພ.ສ.2486
ຍຸງ

**ຍຸງ** (ຊື່ວິທະຍາສາດ: Culicidae) ເປັນ​ຊື່​ທົ່ວ​ໄປ​ຂອງ​ຄອບ​ຄົວ​ຂອງ​ແມງ​ໄມ້​ປະ​ກອບ​ດ້ວຍ​ປະ​ມານ 3,600 ຊະນິດ​. ມັນຢູ່ໃນຈຳພວກສອງປີກ (Diptera)
thumb|ຍຸງ Aedes aegypti
thumb|198x198px|ວົງຈອນຊີວິດຂອງຍຸງ
ຫລຸຍ​ສ໌ ປາສະ​ເຕີ

**ຫລຸຍ​ສ໌ ປາສະ​ເຕີ** (​ຝຣັ່ງ​: Louis Pasteur; 27 ເດືອນທັນວາ 1822 – 28 ກັນຍາ 1895) ເປັນນັກເຄມີສາດ, ແພດການຢາ, ແລະນັກຈຸລະຊີວະວິທະຍາຊາວຝຣັ່ງມີຊື່ສຽງສໍາລັບການຄົ້ນພົບຂອງຫຼັກການຂອງການສັກຢາວັກຊີນ, ການຫມັກຈຸລິນຊີ, ແລະ pasteurization, ຊຶ່ງສຸດທ້າຍໄດ້ຊື່ຕາມພຣະອົງ. ການຄົ້ນຄວ້າຂອງລາວໃນເຄມີສາດໄດ້ນໍາໄປສູ່ຄວາມກ້າວຫນ້າທີ່ໂດດເດັ່ນໃນຄວາມເຂົ້າໃຈກ່ຽວກັບສາເຫດແລະການປ້ອງກັນພະຍາດ, ເຊິ່ງໄດ້ວາງພື້ນຖານຂອງສຸຂະອະນາໄມ, ສຸຂະພາບສາທາລະນະແລະຢາທີ່ທັນສະໄຫມຫຼາຍ.
thumb|243x243px|ຖ່າຍຮູບໂດຍນາດາ, 1895

## ອ້າງອີງ
ເປປໄທດ໌

thumb| Drosomycin, ຕົວຢ່າງຂອງເປປໄທດ໌
**ເປປໄທດ໌** (ອັງກິດ: Peptide) ແມ່ນຕ່ອງໂສ້ສັ້ນຂອງອາຊິດອາມິໂນທີ່ເຊື່ອມຕໍ່ໂດຍພັນທະເປປໄທດ໌. **ໂພລີເປປໄທດ໌** (Polypeptide) ແມ່ນຕ່ອງໂສ້ເປປໄທດ໌ທີ່ຍາວກວ່າ, ຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ, ບໍ່ມີສາຂາ. **ໂພລີເປປໄທດ໌**ທີ່ມີມວນໂມເລກຸນ 10,000 Da ຫຼື ຫຼາຍກວ່ານັ້ນ, ເອີ້ນວ່າໂປຣຕີນ.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ເຄມີສາດ
ຢິນ-ຢາງ

ຫຼັກການ**ຢິນຢາງ** **(yin-yang)** ແມ່ນຄວາມເຊື່ອໃນການປະສົມປະສານລະຫວ່າງສອງພະລັງທີ່ກົງກັນຂ້າມ ແຕ່ກໍ່ເສີມສ້າງເຊິ່ງກັນແລະກັນ, ເຊັ່ນ: ແສງສະຫວ່າງ ແລະ ຄວາມມືດ, ຄວາມຮ້ອນ ແລະ ຄວາມເຢັນ, ຊາຍ ແລະ ຍິງ. **ຢິນ (yin)** ໝາຍເຖິງດ້ານທີ່ເປັນພະລັງສະຫງົບ, ນຸ່ງນວນ, ແລະ ຮັບ, ສ່ວນ**ຢາງ (yang)** ແມ່ນດ້ານທີ່ເປັນພະລັງກະທົບ, ເຄື່ອນໄຫວ, ແລະ ໃຫ້. ທັງສອງຢ່າງນີ້ຕ້ອງມີຄວາມສົມດຸນເພື່ອສ້າງຄວາມກົມກຽວໃນທຳມະຊາດ ແລະ ຊີວິດ. ຫຼັກການນີ້ມີຕົ້ນກຳເນີດຈາກປະເທດຈີນ ແຕ່ກໍ່ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກກັນດີໃນວັດທະນະທຳລາວ, ໂດຍສະເພາະໃນດ້ານການແພດ, ດາລາສາດ, ແລະ ວິທີຄິດໃນການດຳລົງຊີວິດ.

## ດ້ານພາສາສາດ 
### ຕົວອັກສອນ 
[thumb|ຢິນຢາງ Yīnyáng ໃນ [Seal script|ຕົວໜັງສືປະທັບຕາ (ເທິງ), ເຊັ່ນດຽວກັນກັບຮູບແບບຕົວອັກສອນແບບດັ້ງເດີມ (ກາງ) ແລະແບບຫຍໍ້ (ລຸ່ມ)]]
ຕົວອັກສອນຈີນ 陰 ແລະ 陽 ແມ່ນທັງສອງສານປະກອບໂຟໂນເຊແມນຕິກ, ມີອົງປະກອບຄວາມໝາຍ 阝'ພູ', 'ເຂົາ', ເປັນຕົວແປຮູບຂອງ 阜 - ມີອົງປະກອບຂອງໂທນ 今;  (ແລະອົງປະກອບຄວາມໝາຍ ເພີ່ມ云;      ) ແລະ昜;  .  ສຸດທ້າຍ, 昜; ລັກສະນະ 日; +示+彡;    .
ຖິຕິມາ ສຸຕຕະສຸນທອນ

**ທິຕິມາ ສຸຕຕະສຸນທອນ** (, ເກີດ 4 ກັນຍາ 1961 - 7 ກໍລະກົດ 2017) ຊື່ຫຼິ້ນ **ແຫວນ** ເປັນນັກຮ້ອງແລະນັກສະແດງຍິງຊາວໄທ

ໝວດ:ນັກຮ້ອງຍິງຊາວໄທ
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ຄ.ສ. 1961
ອັນຄີນ

[right|thumb|120x120px| ຮູບແບບ 3 ມິຕິຂອງ[ເອທີລີນ, ອັນຄີນທີ່ງ່າຍທີ່ສຸດ]]
ໃນເຄມີອິນຊີ, **ອັນຄີນ** (Alkene) ຫຼື **ໂອເລຟິນ** (Olefin), ເປັນໄຮໂດຣຄາບອນ ທີ່ມີພັນທະສອງເທົ່າກາກບອນ-ກາກບອນ. ພັນທະສອງອາດຈະເປັນພາຍໃນຫຼືຢູ່ໃນຕໍາແຫນ່ງຢູ່ປາຍຍອດ. ອັນຄີນຢູ່ປາຍຍອດຍັງເປັນທີ່ຮູ້ຈັກເປັນα-ໂອເລຟິນ.

## ເອກະສານອ້າງອີງ 
ໝວດ:ເຄມີສາດ
ແຫຼມກູດໂຮບ

right|thumb| ແຫຼມກູດໂຮບ
**ແຫຼມກູດໂຮບ** ຫຼື **ແຫຼມແຫ່ງຄວາມຫວັງດີ** (ອັງກິດ: Cape of Good Hope; Afrikaans: Kaap die Goeie Hoop) ເປັນ​ບ່ອນ​ທີ່​ຢູ່​ໃກ້​ກັບ​ພາກ​ໃຕ້​ສຸດ​ຂອງ​ອາ​ຟຣິ​ກາ, ບ່ອນທີ່ມະຫາສະໝຸດອັດລັງຕິກແລະມະຫາສະຫມຸດອິນເດຍພົບ. ມັນ​ເປັນ​ເຂດ​ທີ່​ຮູ້​ຈັກ​ກັນ​ດີ​ສໍາ​ລັບ​ເຮືອ​ທີ່​ຜ່ານ​ໃນ​ທະ​ເລ​ລະ​ຫວ່າງ​ພາກ​ໃຕ້​ຂອງ​ອາ​ຟຣິ​ກາ​ແລະແອນຕາກຕິກ​.
ໂບຣຸສເຊຍ ດອດມຸນ

**ໂບຣຸສເຊຍ ດອດມຸນ** (ເຢຍລະມັນ: *Borussia Dortmund*; **BVB**) ເປັນສະໂມສອນກິລາເຢຍລະມັນໃນດອດມຸນ. ມັນໄດ້ຖືກສັງເກດເຫັນຫຼາຍທີ່ສຸດສໍາລັບທີມບານເຕະຂອງຕົນທີ່ຫຼິ້ນຢູ່ໃນບຸນເດສລີກາ. ໂບຣຸສເຊຍ ດອດມຸນ ແມ່ນໜຶ່ງໃນສະໂມສອນທີ່ປະສົບຜົນສຳເລັດທີ່ສຸດໃນປະຫວັດສາດບານເຕະເຢຍລະມັນ.

## ເອກະສານອ້າງອີງ 
ໝວດ:ສະໂມສອນເຕະບານ
ເວສຕ໌ແບັງກ໌

**ເວສຕ໌ແບັງກ໌** ​ຕັ້ງ​ຢູ່​ຝັ່ງ​ຕາ​ເວັນ​ຕົກ​ຂອງ​ແມ່​ນ້ຳ​ຈໍ​ແດນ ແລະ​ເປັນ​ເຂດ​ໃຫຍ່​ກວ່າ​ຂອງ​ສອງອາ​ນາ​ເຂດ​ຂອງ​ປາ​ແລັດ​ສະ​ໄຕ​ນ໌ (ອີກ​ແຫ່ງ​ໜຶ່ງ​ແມ່ນ​ສະໜວນກາຊາ) ຂອງ​ລັດ​ປາ​ແລັດ​ສະ​ຕີນ. ອານາເຂດທີ່ບໍ່ມີທາງອອກສູ່ທະເລໃກ້ກັບຊາຍຝັ່ງທະເລເມດີແຕຣາເນໃນພາກພື້ນເລວານຂອງອາຊີຕາເວັນຕົກ, ມີຊາຍແດນຕິດກັບຈໍແດນແລະທະເລຕາຍທາງທິດຕາເວັນອອກແລະໂດຍປະເທດອິດສະຣາເອນ (ຜ່ານເສັ້ນສີຂຽວ) ໄປທາງໃຕ້, ຕາເວັນຕົກ, ແລະເຫນືອ.  ນັບ​ຕັ້ງ​ແຕ່​ປີ 1967​, ອາ​ນາ​ເຂດ​ໄດ້​ຢູ່​ພາຍ​ໃຕ້​ການ​ຍຶດ​ຄອງ​ຂອງ​ອິດ​ສະ​ຣາ​ເອນ, ເຊິ່ງ​ໄດ້​ຮັບ​ຖື​ວ່າ​ຜິດ​ກົດ​ຫມາຍ​ຕາມ​ກົດ​ຫມາຍ​ຂອງ​ປະ​ຊາ​ຄົມ​ສາ​ກົນ​.

## ອ້າງອີງ
ສະພຸດນິກ (ອົງການຂ່າວ)

**ສະພຸດນິກ**, ກ່ອນ​ຫນ້າ​ນີ້ *ສຽງ​ຣັດ​ເຊຍ* ແລະ *RIA Novosti*, ແມ່ນອົງການຂ່າວແລະບໍລິການວິທະຍຸກະຈາຍສຽງຂອງປະເທດລັດເຊຍ
thumb|ໂລໂກ້ຂອງສະພຸດນິກ

## ອ້າງອີງ
ພືດ

**ພືດ** ແມ່ນຫນຶ່ງໃນຫົກກຸ່ມໃຫຍ່ (kingdoms) ຂອງສິ່ງທີ່ມີຊີວິດ. ພວກເຂົາເຈົ້າແມ່ນຢູກາຣີໂອດ autotrophic, ນີ້ຫມາຍຄວາມວ່າພວກເຂົາເຈົ້າມີຈຸລັງສະລັບສັບຊ້ອນ, ແລະເຮັດໃຫ້ອາຫານຂອງເຂົາເຈົ້າເອງ. ປົກກະຕິແລ້ວ, ພວກເຂົາບໍ່ສາມາດເຄື່ອນຍ້າຍໄດ້ (ບໍ່ນັບການຂະຫຍາຍຕົວ). ພືດຕ້ອງການແສງແດດ, ດິນ ແລະ ນໍ້າ ໃນຂະນະທີ່ແກ່ນຕ້ອງການຄວາມອົບອຸ່ນ.
ໝວດ:ພືດ
ໝວດ:ຊີວະສາດ
ທົງໄຊ ແມັກອິນໄຕ

**ທົງໄຊ ແມັກອິນໄຕ** () (ເກີດວັນທີ 8 ທັນວາ 1958) ຊື່ຫຼິ້ນ **ເບິດ** () ເປັນນັກຮ້ອງ ແລະ ນັກສະແດງຊາວໄທ ທີ່ໄດ້ຮັບກຽດເປັນນັກສິລະປິນແຫ່ງຊາດ ໃນປະເພດສິລະປະການສະແດງ (ດົນຕີໄທ-ສາກົນ-ຮ້ອງເພງ) ໃນປີ 2022. ລາວຍັງຖືກຂະໜານນາມວ່າເປັນ "ຊຸບເປີສະຕາ ຂອງໄທ" ດ້ວຍຜົນງານທີ່ມີຊື່ສຽງໃນວົງການບັນເທີງ 30 ກວ່າປີ

## ອ້າງອີງ
ຈຸລະຊີວະວິທະຍາ

[right|thumb|250x250px| [ຈານວຸ້ນ ̣̣̣̣(Agar plate) ທີ່ບັນຈຸຈຸລິນຊີແມ່ນສັງເກດເຫັນເປັນເສັ້ນ.]]
**ຈຸລະຊີວະວິທະຍາ** (ອັງກິດ: Microbiology) ແມ່ນການສຶກສາຂອງສິ່ງທີ່ມີຊີວິດທີ່ບໍ່ສາມາດເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕາເປົ່າ, ເອີ້ນວ່າຈຸລິນຊີ, ລວມທັງເຊື້ອແບັກທີເຣັຍ, ໂປໂຕຊົວ, ໄວຣັສ , ເຊື້ອລາ, ແລະ ພຶຊະຄະນິດ.

ໝວດ:ຈຸລະຊີວະວິທະຍາ
ຫມ່ອງ ຫມ່ອງ ລວິນ

**ຫມ່ອງ ຫມ່ອງ ລວິນ** (ພະມ້າ: မောင်မောင်လွင်; ເກີດວັນທີ 18 ມິຖຸນາ 1995) ເປັນນັກກິລາບານເຕະອາຊີບຊາວມຽນມາ ທີ່ຫຼິ້ນເປັນປີກໃຫ້ກັບສະໂມສອນໄທລີກ 1 ນັກຮົບລໍາພູນ ແລະ ເປັນກັບຕັນທີມຊາດມຽນມາ. ລາວຍັງໄດ້ເປັນຕົວແທນປະເທດຂອງລາວໃນການແຂ່ງຂັນເຕະບານໂລກ U-20 2015.

## ກຽດນິຍົມ 
**ຢາງກຸ້ງ ຢູໄນເຕັດ**

* ລີກແຫ່ງຊາດມຽນມາ : 2018
* MFF Charity Cup : 2018

**ລຳພູນນັກຮົບ**

* ໄທລີກ 2 : 2021–22

**ອາ​ຊຽນ All-Stars**

* Maybank Challenge Cup : 2025

**ມຽນມາ**

* ຮອບຮອງຊະນະເລີດຊຸດ Tri-Nation (ອິນເດຍ): 2023

**ບຸກຄົນ**

* ລາງວັນນັກເຕະດີເດັ່ນແຫ່ງປີ: 2018
* ASEAN All-Stars : 2025

## ເອກະສານອ້າງອີງ 
ໝວດ:ນັກກິລາບານເຕະຊາຍຂອງມຽນມາ
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ຄ.ສ. 1995
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
ເຈົ້າສຸວັນນະລາດ

**ເຈົ້າສຸວັນນະລາດ** (8 ກໍລະກົດ 1893 &#x2013; 23 ມິຖຸນາ 1960) ເປັນນາຍົກລັດຖະມົນຕີຄົນທີ 3 ຂອງພຣະຣາຊອານາຈັກລາວແຕ່ປີ 1947 &#x2013; 1948. ພະອົງເປັນລູກຊາຍຂອງເຈົ້າຊາຍບຸນຄົງ ແລະ ເປັນອ້າຍເຄິ່ງຂອງເຈົ້າຊາຍເພັດຊະຣາດ, ສຸວັນນະພູມາ ແລະສຸພານຸວົງ.

## ເອກະສານອ້າງອີງ
ຄາຄິຟ

**ຄາຄິຟ** (ອູ​ແກຣນ: Ха́рків​), ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກຍັງເປັນ**ຄາຄອຟ** (ລັດເຊຍ: Ха́рьков), ເປັນເມືອງທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດທີສອງໃນປະເທດອູແກຣນ. ຕັ້ງຢູ່ໃນພາກຕາເວັນອອກສຽງເຫນືອຂອງປະເທດ, ມັນເປັນເມືອງທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດຂອງພາກພື້ນປະຫວັດສາດສະໂລໂບດາອູແກຣນ. ຄາຄິຟເປັນສູນກາງບໍລິຫານຂອງແຄວ້ນຄາຄິຟ ແລະ ຄາຄິຟ Raion. ກ່ອນ​ການຮຸກຮານຢູ​ເຄຣນຂອງລັດເຊຍ 2022, ມີ​ປະ​ຊາ​ກອນ​ປະ​ມານ 1,421,125 ຄົນ.

## ເອກະສານອ້າງອີງ
ອາມາດ ດິອາໂລ

**ອາມາດ ດິອາໂລ** (ຝຣັ່ງ: Amad Diallo; ເກີດໃນວັນທີ 11 ກໍລະກົດ 2002) ເປັນນັກກິລາບານເຕະອາຊີບຊາວກົດດີວົວທີ່ຫຼິ້ນເປັນປີກ ຫຼື ກອງກາງຕົວບຸກໃຫ້ກັບສະໂມສອນພຣີເມຍລີກ ແມນເຊສເຕີ ຢູໄນເຕັດ ແລະທີມຊາດກົດດີວົວ.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ນັກເຕະພຣີເມຍລີກ
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ຄ.ສ. 2002
ບຣິຈິຕ ມາຄຣັອງ

**ບຣິຈິຕ ມາຣີ-ໂຄລດ ມາຄຣັອງ** (ຝຣັ່ງ: *Brigitte Marie-Claude Macron*; née *Trogneux*, ກ່ອນຫນ້ານີ້ *Auzière*; ເກີດ​ວັນ​ທີ 13 ເມ​ສາ 1953​) ເປັນ​ອາ​ດີດ​ຄູ​ອາ​ຈານຊາວ​ຝຣັ່ງ​ແລະ​ພັນ​ລະ​ຍາ​ຂອງແອມານູເອລ ມາຄຣັອງ​, ປະ​ທາ​ນາ​ທິ​ບໍ​ດີ​ປະ​ເທດ​ຝຣັ່ງປະຈຸບັນ.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ຄ.ສ. 1953
ສຸວັນນະພູມາ

**ສຸວັນນະພູມາ** (7 ຕຸລາ 1901 – 10 ມັງກອນ 1984) ເປັນຜູ້ນໍາຂອງຝ່າຍເປັນກາງ ແລະເປັນນາຍົກລັດຖະມົນຕີພຣະຣາຊອານາຈັກລາວຫຼາຍຄັ້ງ (1951–1954, 1956–1958, 1960, ແລະ 1962–1975).

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເສຍຊີວິດໃນປີ ພ.ສ. 2527
ອ່າວແຄມຣານ

right|thumb| ຮູບພາບສະແດງໃຫ້ເຫັນອ່າວແຄມຣານໃນຫວຽດນາມ
**ອ່າວແຄມຣານ** (ຫວຽດນາມ: Vịnh Cam Ranh) ເປັນອ່າວນ້ໍາເລິກຂອງ ຫວຽດນາມໃນແຂວງ​ແຄ໋ງຮ່ວາ. ຕັ້ງຢູ່ຝັ່ງຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ຂອງຫວຽດນາມ, ລະຫວ່າງຟານຣາງແລະຍາຈາງ, ປະມານ 290 ກິໂລແມັດ (180 ໄມ) ທາງທິດຕາເວັນອອກສຽງເໜືອຂອງນະຄອນໂຮ່ຈີ່ມິນ (ແຕ່ກ່ອນແມ່ນໄຊງ່ອນ).

ໝວດ:ອ່າວຫວຽດນາມ
ອັນກໍອິດະ

**ອັນກໍອິດະ** (ອາຣັບ: القاعدة) ແມ່ນອົງການຈັດຕັ້ງຂ້າມຊາດຂອງກຸ່ມຫົວຮຸນແຮງລັດອິສລາມຊັນນີ ທີ່ໄດ້ຮັບການຍອມຮັບຢ່າງກວ້າງຂວາງວ່າເປັນອົງການກໍ່ການຮ້າຍ ມັນ​ໄດ້​ຖືກ​ສ້າງ​ຕັ້ງ​ຂຶ້ນ​ໃນ​ປີ 1988​ ໂດຍໂອຊາມາ ບິນ ລາເດັນ, ອັບດູລາ ອາຊາມ (Abdullah Azzam) ແລະ​ຈໍາ​ນວນ​ຫຼາຍ​ຂອງ​ທະ​ຫານ​ອາ​ສາ​ສະ​ຫມັກ​ອາ​ຫລັບ​ໃນ​ລະ​ຫວ່າງ​ສົງຄາມໂຊວຽດ-ອັຟການິສຖານ.
thumb

## ອ້າງອີງ
ອານຊູ ຟາຕີ

**ອັນຊູມານີ ຟາຕີ ວີເອຣາ** (ປອກຕຸຍການ: *Anssumane Fati Vieira*; ເກີດວັນທີ 31 ຕຸລາ 2002) ເປັນນັກກິລາບານເຕະອາຊີບທີ່ຫຼິ້ນເປັນກອງໜ້າ ຫຼື ປີກ ສໍາລັບສະໂມສອນລາລີກາ ກາບາເຊໂລນາ. ເກີດຢູ່ໃນກີເນຍ-ບິສຊໍ, ລາວຫຼິ້ນໃຫ້ ທີມຊາດສະເປນ.

## ເອກະສານອ້າງອີງ 
ໝວດ:ນັກເຕະພຣີເມຍລີກ
ໝວດ:ນັກກິລາບານເຕະຊາຍຂອງສະເປນ
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ຄ.ສ. 2002
ການຫານ

thumb| 20 ÷ 4 = 5, ສະແດງຢູ່ທີ່ນີ້ດ້ວຍໝາກແອັບເປີ້ນ.
**ການຫານ** ແມ່ນຫນຶ່ງໃນສີ່ຫົວໜ່ວຍພື້ນຖານຂອງການຄິດໄລ່ທາງຄະນິດສາດ. ຫົວໜ່ວຍຄຳນວນທີ່ເຫຼືອແມ່ນມີ ການບວກ, ການລົບ, ແລະ ການຄູນ. ການຫານດ້ວຍສູນນັ້ນແມ່ນບໍ່ມີນິຍາມ

ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວ ການຫານຈະຖືເປັນການຫານແບບເຊື່ອມໂຍງຊ້າຍ. ນັ້ນ​ແມ່ນ​​ວ່າຖ້າ​ມີ​ການ​ຫານຫຼາຍ​ຕິດ​ຕໍ່​ກັນ​, ລຳດັບການ​ຄິດ​ໄລ່ຈະລຽງ​ຈາກ​ຊ້າຍ​ໄປ​ຂວາ​:  

: a / b / c = (a / b) / c = a / (b \times c) \;\ne\; a/(b/c)= (a\times c)/b.

ການຫານແມ່ນ ການແຈກຢາຍທີ່ຖືກຕ້ອງ ຫຼາຍກວ່າການບວກແລະການຫັກລົບ, ໃນຄວາມຫມາຍນັ້ນ

: \frac{a \pm b}{c} = (a \pm b) / c = (a/c)\pm (b/c) =\frac{a}{c} \pm \frac{b}{c}.

ນີ້ແມ່ນຄືກັນສໍາລັບການຄູນ, ເປັນ (a + b) \times c = a \times c + b \times c . ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ການຫານບໍ່ແມ່ນການແຈກຢາຍຊ້າຍຄຶ

: \frac{a}{b + c} = a / (b + c) \;\ne\; (a/b) + (a/c) = \frac{ac+ab}{bc}.&nbsp;ຕົວຢ່າງ \frac{12}{2+4} = \frac{12}{6} = 2 , ແຕ່ \frac{12}{2} + \frac{12}{4} = 6+3 = 9 .

ອັນນີ້ບໍ່ຄືກັບກໍລະນີຂອງການຄູນ, ເຊິ່ງແມ່ນທັງການແຈກຢາຍທັງຊ້າຍ ແລະ ຂວາ, ແລະດັ່ງນັ້ນ ການແຈກຢາຍ .

## ອ້າງອິງ
ມະຫາວິທະຍາໄລເຄມບຣິດ

**ມະຫາວິທະຍາໄລເຄມບຣິດ** (ອັງກິດ: University of Cambridge) ແມ່ນມະຫາວິທະຍາໄລໃນເຄມບຣິດ, ປະເທດອັງກິດ. ມັນເປັນມະຫາວິທະຍາໄລທີ່ເກົ່າແກ່ທີ່ສຸດເປັນອັນດັບສອງໃນທຸກປະເທດທີ່ເວົ້າພາສາອັງກິດ. ມັນເປັນຫນຶ່ງໃນສະຖານທີ່ຊັ້ນນໍາຂອງໂລກຂອງການຮຽນຮູ້. ປົກກະຕິແລ້ວ, ມະຫາວິທະຍາໄລເຄມບຣິດຖືກຈັດອັນດັບຢູ່ໃນຫ້າມະຫາວິທະຍາໄລອັນດັບຕົ້ນຂອງໂລກ.
thumb|197x197px|ສັນ​ຍາ​ລັກ​ຂອງມະຫາວິທະຍາໄລເຄມບຣິດ

## ອ້າງອີງ
ບອສຕັນ

**ບອສຕັນ** (ອັງກິດ: Boston) ເປັນນະຄອນຫຼວງແລະເມືອງທີ່ມີປະຊາກອນຫຼາຍທີ່ສຸດໃນລັດແມສຊາຊູເຊຕສ໌ໃນສະຫະລັດ. ເມືອງ​ນີ້​ເປັນ​ສູນ​ກາງ​ດ້ານ​ວັດ​ທະ​ນະ​ທຳ ແລະ​ການ​ເງິນ ​ຂອງ ​ລັດ​ນິວ​ອັງ​ກິດ, ເປັນ​ເຂດ​ພາກ​ຕາ​ເວັນ​ອອກ​ສ່ຽງ​ເໜືອ​ຂອງ​ສະ​ຫະ​ລັດ. 

## ເອກະສານອ້າງອີງ
ໂອຊາມາ ບິນ ລາເດັນ

**ໂອຊາມາ ບິນ ລາເດັນ** (ອາຣັບ: أسا‌مة بن محمد بن عو‌ض بن لا‌د‌ن; ວັນທີ 10 ມີນາ 1957 – 2 ພຶດສະພາ 2011) ແມ່ນຜູ້ກໍ່ຕັ້ງອົງການຫົວຮຸນແຮງລັດອິສລາມອັນກໍອິດະ ເຊິ່ງສະພາຄວາມໝັ້ນຄົງສະຫະປະຊາຊາດ, ນາໂຕ, ສະຫະພາບເອີຣົບ, ແລະຫຼາຍປະເທດໄດ້ປະກາດວ່າເປັນກຸ່ມກໍ່ການຮ້າຍ.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ເສຍຊີວິດຈາກອາວຸດປືນ
ຊາລສ໌ ດາຣ໌ວິນ

**ຊາລສ໌ ໂຣເບີດ ດາຣ໌ວິນ** (ອັງກິດ: *Charles Robert Darwin*; 12 ກຸມພາ 1809&nbsp;– 19 ເມສາ 1882) ເປັນນັກທໍາມະຊາດ, ນັກທໍລະນີສາດ, ແລະ ນັກຊີວະວິທະຍາຊາວອັງກິດ, ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກຢ່າງກວ້າງຂວາງສໍາລັບການປະກອບສ່ວນຂອງ ຊີວະວິທະຍາວິວັດທະນາການ. ການສະເຫນີຂອງລາວທີ່ທຸກໆຊະນິດ ຂອງຊີວິດໄດ້ສືບທອດມາຈາກບັນພະບຸລຸດທົ່ວໄປໃນປັດຈຸບັນແມ່ນໄດ້ຮັບການຍອມຮັບໂດຍທົ່ວໄປແລະຖືວ່າເປັນແນວຄວາມຄິດທາງວິທະຍາສາດພື້ນຖານ.

## ອ້າງອີງ
ພາ​ສາເບັງ​ກາ​ລີ

**ພາ​ສາເບັງ​ກາ​ລີ**, ເອີ້ນກັນວ່າ**ພາ​ສາບັງກລາ** (, ), ເປັນພາສາອິນໂດ-ອາຣີນຕາເວັນອອກຈາກອາຊີໃຕ້. ມັນພັດທະນາມາຈາກພາສາປາລີ. ພາ​ສາເບັງ​ກາ​ລີແມ່ນເວົ້າຢູ່ໃນປະເທດບັງກລາເທດ ແລະໃນລັດອິນເດຍເບັງກາລຕາເວັນຕົກ, ຕຣີປູຣະ, ບາງສ່ວນຂອງແອັສຊຳ ແລະຈາຄຮັນ (Jharkhand) ແລະ ໝູ່ເກາະອັນດາມັນແລະນິໂຄບາ​ໃນ​ເຂດ​ຂອງ​ສະຫະພາບ​ອິນ​ເດຍ.

ພາ​ສາເບັງ​ກາ​ລີເປັນ​ພາ​ສາ​ທາງ​ການ​, ປະ​ເທດ​ຊາດ​, ແລະ​ພາ​ສາ​ເວົ້າ​ກັນ​ຢ່າງ​ກວ້າງ​ຂວາງ​ທີ່​ສຸດ​ຂອງ​ປະເທດບັງກລາເທດ​, ມີ 98​% ຊາວ​ບັງ​ກະ​ລາ​ເທດ​ໃຊ້ພາ​ສາເບັງ​ກາ​ລີເປັນ​ພາ​ສາ​ທໍາ​ອິດ​ຂອງ​ເຂົາ​ເຈົ້າ​. ມັນເປັນພາສາທີ່ເວົ້າຢ່າງກວ້າງຂວາງອັນດັບສອງໃນປະເທດອິນເດຍ.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ພາສາຂອງປະເທດບັງກລາເທດ
ໝວດ:ພາສາທີ່ເປັນທາງການຂອງປະເທດອິນເດຍ
ດີບຊີກ

**ດີບຊີກ** (DeepSeek; ຈີນ: 深度求索) ເປັນບໍລິສັດປັນຍາປະດິດຂອງຈີນທີ່ພັດທະນາຕົວແບບພາສາຂະໜາດໃຫຍ່ (LLMs) ຕັ້ງຢູ່ໃນຫາງໂຈວ​, ເຈີ້ຈຽງ.

## ເອກະສານອ້າງອີງ
ຟາມ ຍາດ ເວືອງ

**ຟາມ ຍາດ ເວືອງ** (​ຫວຽດ​ນາມ​: *Phạm Nhật Vượng*; ເກີດ​ວັນ​ທີ 5 ສິງ​ຫາ 1968) ເປັນ​ຜູ້​ພັດ​ທະ​ນາ​ຊັບ​ສິນຊາວ​ຫວຽດ​ນາມ​ ແລະ​ເປັນມະຫາເສດຖີ​ໂດລາສະຫະລັດທໍາອິດ​ຂອງ​ຫວຽດ​ນາມ​. ທ່ານ​ແມ່ນ​ຜູ້​ກໍ່​ຕັ້ງ ​ແລະ ປະທານ​ບໍລິສັດວິນກຣຸບ (Vingroup), ​ແມ່ນ​ກຸ່ມ​ບໍລິສັດ​ໃຫຍ່​ທີ່​ສຸດ​ຢູ່ຫວຽດນາມ. ມາ​ຮອດ​ເດືອນ​ພະ​ຈິກ 2024, ຟາມ ຍາດ ເວືອງມີ​ມູນ​ຄ່າ​ສຸດ​ທິ 4,2 ຕື້​ໂດ​ລາ​ສະ​ຫະ​ລັດ​ຕາມຟອບສ໌ (Forbes).

## ເອກະສານອ້າງອີງ 
ໝວດ:ນັກທຸລະກິດຊາວຫວຽດນາມ
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ຄ.ສ. 1968
ທິມ ຄຸກ

**ຕີໂມເຕ ໂດນັນ ຄຸກ** (ອັງກິດ: Timothy Donald Cook; ເກີດໃນວັນທີ 1 ພະຈິກ 1960) ເປັນຫົວຫນ້າບໍລິຫານຂອງແອັບເປີ້ນ ບໍລິສັດ. ລາວໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມບໍລິສັດໃນເດືອນມີນາ 1998. ໃນວັນທີ 24 ສິງຫາ 2011, ລາວໄດ້ກາຍເປັນຫົວຫນ້າບໍລິຫານຂອງແອັບເປີ້ນ ຫຼັງຈາກການລາອອກຂອງສະຕີຟ ຈອບສ໌.

## ອ້າງອີງ
ອາເມຊອນ (ບໍລິສັດ)

**ບໍລິສັດອາເມຊອນ** (**Amazon.com, Inc.**) ເປັນບໍລິສັດເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີ​ຂ້າມຊາດຂອງອາເມຣິກາ ທີ່ສຸມໃສ່ການຂາຍສິນຄ້າອອນໄລນ໌, ການປະມວນຜົນແບບຄລາວດ໌, ການໂຄສະນາອອນໄລນ໌, ການສຕຣີມແບບດິຈິຕອນ (digital streaming), ແລະປັນຍາປະດິດ. ມັນໄດ້ຖືກພິຈາລະນາເປັນຫນຶ່ງໃນບໍລິສັດເຕັກໂນໂລຢີໃຫຍ່ຫ້າອາເມລິກາ, ຄຽງຄູ່ກັບ Alphabet (ບໍລິສັດແມ່ຂອງກູເກິລ), ແອັບເປີ້ນ, ເມຕາ ແລະ ໄມໂຄຣຊອບ.

## ອ້າງອີງ
ເນັກໄທ

**ເນັກໄທ** (ອັງກິດ: necktie ຫຼື tie) ແມ່ນເຄື່ອງນຸ່ງທີ່ຜູ້ຊາຍໃຊ້ນຸ່ງໂດຍປົກກະຕິ. ເຄື່ອງນຸ່ງນີ້ຖືກໃສ່ໂດຍຜູ້ຊາຍໃນວຽກທີ່ເປັນມືອາຊີບເຊັ່ນ: ທຸລະກິດ, ກົດໝາຍ, ແລະການເມືອງ. ມັນປົກກະຕິແລ້ວແມ່ນເຮັດດ້ວຍຜ້າໄຫມຫຼື ໂພລີເອສເຕີ, ແລະມັນມັກຈະມີສີຫຼືຮູບແບບກ່ຽວກັບມັນ.
thumb|257x257px|ເນັກໄທ
ພັກກອມມູນິດໄທ

**ພັກກອມມູນິດໄທ** (ໄທ: พรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย) ເປັນພັກກອມມູນິດໃນປະເທດໄທ ເຄື່ອນໄຫວແຕ່ປີ 1942 ຈົນຮອດຊຸມປີ 1990.
thumb|ທຸງ​ຂອງພັກກອມມູນິດໄທ
ໝວດ:ພັກກອມມູນິດ
ການ​ກະ​ບົດ​ຄອມ​ມິ​ວ​ນິ​ສ​ໃນ​ປະ​ເທດ​ໄທ​

**ການ​ກະ​ບົດ​ຄອມ​ມິ​ວ​ນິ​ສ​ໃນ​ປະ​ເທດ​ໄທ**​ ​ເປັນ​ສົງຄາມ​ກອງໂຈນແກ່ຍາວ​ມາ​ແຕ່​ປີ 1965 ​ໄປ​ຮອດ​ປີ 1983 ​ໂດຍ​ສ່ວນ​ໃຫຍ່​ໄດ້​ຕໍ່ສູ້​ກັນ​ລະຫວ່າງພັກກອມມູນິດໄທກັບ​ລັດຖະບານ​ໄທ. ສົງຄາມ​ໄດ້​ເລີ່ມ​ຍຸບ​ລົງ​ໃນ​ປີ 1980 ຫຼັງ​ຈາກ​ການ​ປະກາດ​ການ​ອະ​ໄພ​ຍະ​ໂທດ, ແລະ​ໃນ​ປີ 1983, ພັກກອມມູນິດໄທໄດ້​ປະ​ຖິ້ມ​ການ​ກະ​ບົດ​ຢ່າງ​ສິ້ນ​ເຊີງ, ສິ້ນ​ສຸດ​ການ​ປະ​ທະ​ກັນ.

## ອ້າງອີງ
ພາສາຈາວາ (ພາສາໂປຣແກຣມຄອມພິວເຕີ)

thumb| Duke, ເປັນມາສຄອດຂອງຈາວາ|227x227px
thumb|128x128px| ເຈມສ໌ ກອສລິງ, ຜູ້ສ້າງພາສາຈາວາ, ໃນປີ 2008
**ພາສາຈາວາ** () ແມ່ນພາສາຂຽນໂປຣແກຣມລະດັບສູງ. ມັນມີຈຸດປະສົງເພື່ອໃຫ້ນັກຂຽນໂປລແກລມ*ຂຽນຫນຶ່ງຄັ້ງ, ແລ່ນທຸກບ່ອນ* ( WORA ),  ຊຶ່ງຫມາຍຄວາມວ່າ ການລວບລວມ ລະຫັດ Java ສາມາດດໍາເນີນການໄດ້ໃນທຸກແພລຕຟອມທີ່ສະຫນັບສະຫນູນ Java ໂດຍບໍ່ຕ້ອງການລວບລວມໃຫມ່.  ຄໍາຮ້ອງສະຫມັກ Java ປົກກະຕິແລ້ວຖືກລວບລວມເປັນ bytecode ທີ່ສາມາດດໍາເນີນການໃນ ເຄື່ອງ virtual Java ໃດ (JVM) ໂດຍບໍ່ຄໍານຶງເຖິງສະຖາ ປັດຕະຍະກໍາຄອມພິວເຕີ. ຊິນແທັກຂອງພາສາຈາວາ ແມ່ນຄ້າຍຄືກັນກັບ C ແລະ C++, ແຕ່ມີສິ່ງອໍານວຍຄວາມສະດວກ ໃນລະດັບຕ່ຳກວ່າທັງສອງຢ່າງ. Java runtime ສະຫນອງຄວາມສາມາດແບບເຄື່ອນໄຫວ (ເຊັ່ນ: ການສະທ້ອນ ແລະການດັດແກ້ລະຫັດ runtime) ທີ່ປົກກະຕິແລ້ວບໍ່ມີຢູ່ໃນພາສາທີ່ລວບລວມແບບດັ້ງເດີມ.

Java ໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມບໍ່ດົນຫລັງຈາກປ່ອຍອອກມາ, ແລະເປັນພາສາການຂຽນໂປລແກລມທີ່ນິຍົມຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ.  Java ເປັນພາສາການຂຽນໂປລແກລມທີ່ນິຍົມອັນດັບສາມໃນ   ອີງຕາມ GitHub .  ເຖິງແມ່ນວ່າຍັງມີຄວາມນິຍົມຢ່າງກວ້າງຂວາງ, ມັນໄດ້ຫຼຸດລົງເທື່ອລະກ້າວໃນການນໍາໃຊ້ Java ໃນຊຸມປີມໍ່ໆມານີ້ກັບ ພາສາອື່ນໆທີ່ໃຊ້ JVM ໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມ. 

## **ອ້າງອິງ** 
ໝວດ:ພາສາໂປແກມ
ພັກໂຄງການສັງຄົມນິຍົມພະມ້າ

**ພັກໂຄງການສັງຄົມນິຍົມພະມ້າ** (ພະມ້າ: မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ) ເປັນ​ພັກ​ກຳ​ອຳ​ນາດຂອງປະເທດ​ພະມ້າ (ປະ​ຈຸ​ບັນ​ແມ່ນປະເທດມຽນມາ) ແຕ່​ປີ 1962 ຫາ 1988 ແລະພັກ​ກົດ​ໝາຍ​ແຕ່ດຽວຂອງປະ​ເທດ​ແຕ່​ປີ 1964 ຫາ 1988. ຜູ້ກໍ່ຕັ້ງພັກແມ່ນເນ ວິນ.
thumb|ທຸງ​ຂອງພັກໂຄງການສັງຄົມນິຍົມພະມ້າ
ແກັງອອຟໂຟຣ໌

**ແກັງອອຟໂຟຣ໌** ຫຼື **ແກັງສີ່ຄົນ** (ຈີນ: 四人帮, ພິນອິນ: *Sì rén bāng*)   ເປັນ​ກຸ່ມ​ການ​ເມືອງລັກທິເໝົາ, ເຊິ່ງປະກອບດ້ວຍ 4 ສະມາຊິກຂອງພັກກອມມູນິດຈີນ: ຈຽງ ຊິງ, ຈາງ ຊຸນເຈີຍວ, ຢາວ ເວັນ ຢວນ, ວາງ ໂຮງ ເວັນ. ເຂົາເຈົ້າໄດ້ມີຊື່ສຽງໃນໄລຍະການປະຕິວັດວັດທະນະທໍາ (1966-1976) ແລະຕໍ່ມາໄດ້ຖືກກ່າວຫາວ່າມີອາຊະຍາກໍາທີ່ເປັນການທໍລະຍົດອັນເນື່ອງມາຈາກຄວາມຮັບຜິດຊອບຂອງເຂົາເຈົ້າສໍາລັບການຫຼາຍເກີນໄປແລະຄວາມລົ້ມເຫລວໃນການປະຕິວັດວັດທະນະທໍາ.
ພັກປະຊາຊົນກຳປູເຈຍ

**ພັກ​ປະຊາຊົນ​ກຳປູ​ເຈຍ** (ຂະແມ: គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា) ເປັນ​ພັກ​ການ​ເມືອງຂອງ​ກຳປູ​ເຈຍ ​ທີ່​ປົກຄອງ​ປະ​ເທດ​ມາ​ແຕ່​ປີ 1979 . ສ້າງ​ຕັ້ງ​ຂຶ້ນ​ໃນ​ປີ 1951, ມັນ​ເປັນ​ທີ່​ຮູ້​ຈັກ​ໃນ​ເບື້ອງ​ຕົ້ນ​ເປັນ**​ພັກ​ປະ​ຊາ​ຊົນ​ປະ​ຕິ​ວັດ​ກໍາ​ປູ​ເຈຍ**​.

## ອ້າງອີງ
ເນ ວິນ

**ເນ ວິນ** (ພະມ້າ: နေဝင်း; 24 ເດືອນ​ພຶດ​ສະ​ພາ 1911 – 5 ທັນ​ວາ 2002), ເກີດ **ຊູ ຫມ່ອງ** (ພະມ້າ: ရှူမောင်), ເປັນນາຍພົນທະຫານ, ນັກການເມືອງ ແລະ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີພະມ້າແຕ່ປີ 1958 ຫາ 1960 ແລະ 1962 ຫາ 1974, ແລະ ທັງເປັນປະທານາທິບໍດີພະມ້າແຕ່ປີ 1962 ຫາ 1981. ເນ​ ວິນ​ແມ່ນ​ຜູ້​ຜະ​ເດັດ​ການ​ທະຫານ​ມຽນມາໃນລະຫວ່າງໄລຍະເວລາມຽນມາສັງຄົມນິຍົມແຕ່​ປີ 1962 ຫາ​ປີ 1988.

## ອ້າງອີງ
ທຸງ​ຊາດສະຫະພາບໂຊວຽດ

**ທຸງ​ຊາດສະຫະພາບໂຊວຽດ** ປະກອບດ້ວຍພື້ນຫລັງສີແດງແລະຮູບຄ້ອນກ່ຽວກັບດາວນ້ອຍຢູ່ຂອບຊ້າຍເທິງຂອງທຸງຊາດ. ສີແດງເປັນສັນຍາລັກຂອງການປະຕິວັດແບບດັ້ງເດີມຍາວກ່ອນປີ 1917. ຄ້ອນກ່ຽວເປັນຕົວແທນຂອງຊົນກັມມາຊີບ, ມັນ​ເປັນ​ຊົນ​ຊັ້ນ​ທີ່​ສໍາ​ຄັນ​ທີ່​ສຸດ​ໃນ​ລະບອບ​ຄອມມິວນິດ​. ໃນຂະນະທີ່ດາວນ້ອຍເປັນຕົວແທນຂອງພັກກອມມູນິດແຫ່ງສະຫະພາບໂຊວຽດ.

## ອ້າງອີງ
ໄອໂອເອັສ

**ໄອໂອເອັສ (iOS**; ໃນເມື່ອກ່ອນແມ່ນ **ໄອໂຟນ OS**) ເປັນລະບົບປະຕິບັດການມືຖື ທີ່ພັດທະນາໂດຍແອັບເປີ້ນສະເພາະສຳລັບອຸປະກອນມືຖືຂອງມັນ. ມັນໄດ້ຖືກເປີດເຜີຍໃນເດືອນມັງກອນ 2007 ສໍາລັບ ໄອໂຟນຮຸ່ນທໍາອິດ, ເຊິ່ງເປີດຕົວໃນເດືອນມິຖຸນາ 2007. ຮຸ່ນທີ່ສໍາຄັນຂອງໄອໂອເອັສຖືກປ່ອຍອອກມາປະຈໍາປີ; ເວີຊັນທີ່ໝັ້ນຄົງໃນປັດຈຸບັນ, ໄອໂອເອັສ 18, ໄດ້ຖືກປ່ອຍອອກມາສູ່ສາທາລະນະຊົນໃນວັນທີ 16 ກັນຍາ 2024.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ໄອໂອເອັສ
ແຄວ້ນອູລຍານອຟສຄ໌​

thumb|228x228px|ທຸງ
thumb|179x179px|ສັນຍາລັກ
**ແຄວ້ນອູລຍານອຟສຄ໌**​ (​ລັດ​ເຊຍ​: Ульяновская область) ເປັນແຄວ້ນ (oblast) ຂອງປະເທດລັດເຊຍ. ມັນຕັ້ງຢູ່ໃນເມືອງສະຫະພັນວອນກາ. ສູນບໍລິຫານຂອງມັນແມ່ນເມືອງອູລຍານອຟສຄ໌. ປະ​ຊາ​ກອນ​ທີ່​ເປັນ — 1,292,799 (2010 ການສໍາຫຼວດ)​.

ໝວດ:ແຄວ້ນຂອງປະເທດລັດເຊຍ
ທຸງຊາດຫວຽດນາມ

**ທຸງຊາດຫວຽດນາມ**, ຢ່າງເປັນທາງການ **ທຸງຊາດສາທາລະນະລັດ ສັງຄົມນິຍົມ ຫວຽດນາມ** (ຫວຽດນາມ: ), ພື້ນທຸງເປັນສີແດງລ້ວນ ຢູ່ເຄິ່ງກາງມີຮູບດາວ 5 ແຈ ສີຄຳ: ພື້ນສີແດງເປັນຕົວແທນເລືອດເນຶ້ອຂອງການປະຕິວັດ, ນັກວິລະຊົນ. ດວງດາວເຫລືອງຫມາຍເຖິງເປັນຕົວແທນຈິດວິນຍານຂອງຊົນເຜົ່າ, ດາວຫ້າຫລ່ຽມແມ່ນຫ້າຊັ້ນຄົນເຂົ້າຮ່ວມການປະຕິວັດ

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ທຸງຊາດປະເທດໃນທະວີບອາຊີ
ໝວດ:ສັນຍາລັກແຫ່ງຊາດຂອງຫວຽດນາມ
ໝວດ:ທຸງຫວຽດນາມ
ນາຍົກລັດຖະມົນຕີຫວຽດນາມ

**ນາຍົກລັດຖະມົນຕີຫວຽດນາມ** (ຫວຽດນາມ: Thủ tướng Chính phủ) ເປັນ​ຫົວຫນ້າລັດຖະບານຂອງ​ຫວຽດ​ນາມ ເປັນ​ປະ​ທານ​ກອງ​ປະ​ຊຸມ​ຂອງລັດ​ຖະ​ບານ (ເມື່ອ​ກ່ອນ​ແມ່ນ​ສະພາລັດຖະມົນຕີ). ນາ​ຍົກ​ລັດ​ຖະ​ມົນ​ຕີ​ຊີ້​ນໍາ​ວຽກ​ງານ​ຂອງ​ສະ​ມາ​ຊິກ​ລັດ​ຖະ​ບານ​, ແລະ​ອາດ​ຈະ​ສະ​ເຫນີ​ຮອງ​ນາ​ຍົກ​ລັດ​ຖະ​ມົນ​ຕີເຖິງສະ​ພາ​ແຫ່ງ​ຊາດ​.

## ອ້າງອີງ
ຟຣີຄິກ (ເຕະບານ)

thumb| ຟຣີຄິກ
**ຟຣີຄິກ** (ອັງກິດ: free kick) ແມ່ນວິທີການເລີ່ມຕົ້ນຫຼິ້ນຄືນໃໝ່ໃນເຕະບານ. ມັນໄດ້ຖືກມອບໃຫ້ຫຼັງຈາກການລະເມີດກົດລະບຽບໂດຍທີມກົງກັນຂ້າມ.

ໝວດ:ເຕະບານ
ການສອບເສັງວັດລະດັບພາສາຈີນ

**ການສອບເສັງວັດລະດັບພາສາຈີນ** (ຈີນ: 汉语水平考试, ພິນອິນ: *Hànyǔ Shuǐpíng Kǎoshì*), ຕົວຫຍໍ້ແມ່ນ **HSK**, ແມ່ນ​ການ​ທົດ​ສອບ​ມາດ​ຕະ​ຖານ​ຂອງສາທາລະນະລັດປະຊາຊົນຈີນກ່ຽວກັບ​ຄວາມ​ສາ​ມາດໃຊ້​ພາ​ສາ​ຈີນ​ມາດ​ຕະ​ຖານ​ສໍາ​ລັບ​ຜູ້​ເວົ້າ​ບໍ່​ແມ່ນ​ກໍາ​ເນີດ​. ການ​ທົດ​ສອບ​ແມ່ນ​ຈັດ​ການ​ໂດຍ​ຄະ​ນະ​ກໍາ​ມະ​ການ​ທົດ​ສອບ​ຄວາມ​ສາ​ມາດ​ຈີນ​ແຫ່ງ​ຊາດ​, ອົງ​ການ​ຂອງ​ກະ​ຊວງ​ສຶກ​ສາ​ທິ​ການ​ຈີນ​.
thumb|ໂລໂກ້ຂອງການສອບເສັງວັດລະດັບພາສາຈີນ
ນັກປະຕິວັດ

**ນັກປະຕິວັດ** ແມ່ນບຸກຄົນທີ່ເຂົ້າຮ່ວມ ຫຼືສະຫນັບສະຫນູນການປະຕິວັດ. 

## ເອກະສານອ້າງອີງ
ອັນດັບໂລກຟີຟ້າ

**ອັນດັບໂລກຟີຟ້າ** (ອັງກິດ: FIFA World Rankings) ແມ່ນ​ລະ​ບົບ​ການ​ຈັດ​ອັນ​ດັບ​ສໍາ​ລັບ​ທີມ​ຊາດ​ໃນ​ເຕະບານ, ການ​ນໍາ​ສະ​ເຫນີ​ຄັ້ງ​ທໍາ​ອິດ​ໃນ​ເດືອນ​ທັນ​ວາ 1992​. 

## ເອກະສານອ້າງອີງ
ກອມມູນປາຣີ

**ກອມມູນປາຣີ** (ຝຣັ່ງ: *Commune de Paris*) ແມ່ນລັດຖະບານປະຕິວັດຝຣັ່ງທີ່ໄດ້ຍຶດອໍານາດໃນປາຣີໃນວັນທີ 18 ມີນາ 1871 ແລະຄວບຄຸມບາງສ່ວນຂອງເມືອງຈົນກ່ວາ 28 ພຶດສະພາ 1871.

## ອ້າງອີງ
ຍຸກແຫ່ງການຢຸດສະຫງັກ

"**ຍຸກແຫ່ງການຢຸດສະຫງັກ**" (ລັດເຊຍ: Пери́од засто́я ຫຼື ) ແມ່ນຄໍາສັບທີ່ສ້າງຂື້ນໂດຍມິຮາອີວ ກໍບາຊອບ ເພື່ອອະທິບາຍວິທີທາງລົບທີ່ລາວເບິ່ງນະໂຍບາຍເສດຖະກິດ, ການເມືອງ, ແລະສັງຄົມຂອງສະຫະພາບໂຊວຽດ ທີ່ເລີ່ມຕົ້ນໃນການປົກຄອງຂອງເລໂອນິດ ແບລັຈເນັບ (1964-1982) ແລະສືບຕໍ່ພາຍໃຕ້ຍູຣີ ແອນໂດໂປຟ (1982-1984) ແລະຄອນສະຕັນຕິນ ເຊີເນນໂກ (1984). ບາງຄັ້ງມັນຖືກເອີ້ນວ່າ "**Brezhnevian Stagnation**" ໃນພາສາອັງກິດ.
[thumb|268x268px|ເລຂາທິການໃຫຍ່[ເລໂອນິດ ແບລັຈເນັບ - ໄລຍະເວລາພາຍໃຕ້ການນໍາພາຂອງລາວໄດ້ເຫັນການຢຸດເຊົາເສດຖະກິດ.]]

## ອ້າງອີງ
ປະເທດເກາະ

**ປະເທດເກາະ** ແມ່ນປະເທດທີ່ມີອານາເຂດຕົ້ນຕໍປະກອບດ້ວຍໜຶ່ງ ຫຼືຫຼາຍກວ່າໝູ່ເກາະ ຫຼືບາງສ່ວນຂອງເກາະດອນ. ປະມານ 25% ຂອງບັນດາປະເທດທີ່ເປັນເອກະລາດທັງໝົດແມ່ນປະເທດເກາະ. ອິນໂດເນເຊຍເປັນປະເທດເກາະທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດແລະມີປະຊາກອນຫຼາຍທີ່ສຸດໃນໂລກ.
[center|thumb|457x457px|ຮູບ​ພາບ​ປະ​ເທດ​ເກາະ​ໃນ​ທົ່ວ​ໂລກ ([ປະເທດອົດສະຕຣາລີຖື​ວ່າ​ເປັນ​ປະ​ເທດ​ທີ່​ຕັ້ງ​ຢູ່​ໃນ​ທະ​ວີບ​)]]

## ອ້າງອີງ
ແຄວ້ນບຣຽນສຄ໌

thumb|201x201px|ທຸງ
thumb|92x92px|ສັນຍາລັກ
**ແຄວ້ນບຣຽນສຄ໌** (ລັດເຊຍ: Бря́нская о́бласть) ເປັນແຄວ້ນ (oblast) ຂອງປະເທດລັດເຊຍ. ສູນບໍລິຫານຂອງມັນແມ່ນເມືອງບຣຽນສຄ໌. ໃນການສໍາຫຼວດ ປີ2021​, ປະ​ຊາ​ກອນ​ຂອງ​ຕົນ​ແມ່ນ&nbsp;1,169,161.

ໝວດ:ແຄວ້ນຂອງປະເທດລັດເຊຍ
ແຄວ້ນວາລາດິເມຍ

thumb|188x188px|ທຸງ
thumb|109x109px|ສັນຍາລັກ
**ແຄວ້ນວາລາດິເມຍ** (ລັດເຊຍ: Влади́мирская о́бласть) ເປັນແຄວ້ນ (oblast) ຂອງປະເທດລັດເຊຍ. ສູນບໍລິຫານຂອງມັນແມ່ນເມືອງວາລາດິເມຍ, ເຊິ່ງຕັ້ງຢູ່  ທິດຕາເວັນອອກຂອງມອສໂກ. ໃນການສໍາມະໂນຄົວ ປີ2010, ປະຊາກອນຂອງເຂດແມ່ນ&nbsp;1,443,693.

ໝວດ:ແຄວ້ນຂອງປະເທດລັດເຊຍ
ຢູຟ້າຄອນເຟີເຣນລີກ

**ຢູຟ້າຄອນເຟີເຣນລີກ** (ອັງກິດ**:** UEFA Conference League; **UECL**) ແມ່ນການແຂ່ງຂັນບານເຕະປະຈໍາປີທີ່ຈັດຕັ້ງຕັ້ງແຕ່ປີ 2021 ໂດຍສະຫະພັນບານເຕະເອີຣົບ (UEFA) ສໍາລັບສະໂມສອນບານເຕະເອີຣົບທີ່ມີເງື່ອນໄຂ. ເປັນ​ການ​ແຂ່ງ​ຂັນ​ທີ​ສາມ​ຂອງບານ​ເຕະ​ສະ​ໂມ​ສອນ​ຢູ​ໂຣບ, ອັນ​ດັບ​ຕ່ຳ​ກວ່າຢູຟ່າຢູໂຣປາລີກ​ຊັ້ນ​ທີ​ສອງ, ແລະ ​ຍູຟາແຊມປ້ຽນລີກຊັ້ນທີ​​ໜຶ່ງ.
thumb|175x175px|ໂລໂກ້ຈາກປີ 2024
ແຄມຣານ

**ແຄມຣານ** (ຫວຽດນາມ: Cam Ranh) ແມ່ນເມືອງທ່າເຮືອໃນແຂວງ​ແຄ໋ງຮ່ວາ, ພາກພື້ນຝັ່ງກາງພາກໃຕ້ຂອງປະເທດຫວຽດນາມ.

ໝວດ:ບັນດາ​ເມືອງ​ຂອງ​ຫວຽດນາມ
ເຈມິໄນ (ແຊັດບອດ)

**ເຈມິໄນ** (ອັງກິດ: Gemini) ຊື່ເດີມແມ່ນ **ບາຣດ** (Bard) ເປັນແຊັດບອດ ​ແລະ ​ຕົວ​ແບບ​ພາ​ສາ​ຂະ​ຫນາດ​ໃຫຍ່ (LLMs​) ພັດ​ທະ​ນາ​ໂດຍກູເກິລ ເອໄອ, ໃນ​ຄອບ​ຄົວ​ດຽວ​ກັນ​ກັບ LaMDA​, PaLM​. ມັນຖືກປ່ອຍອອກມາໃນວັນທີ 21 ມີນາ 2023.
thumb|ໂລໂກ້ຂອງເຈມິໄນ

ໝວດ:ແຊັດບອດ
ໂບຢັນ ກີຣກິຊ

**ໂບຢັນ ກີຣກິຊ ເປເຣສ** (ຊີຣິລິກເຊີເບຍ: Бојан Кркић Перез; ເກີດໃນວັນທີ 28 ສິງຫາ 1990), ເຊິ່ງເອີ້ນກັນວ່າ**ໂບຢັນ**, ເປັນນັກກິລາບານເຕະອາຊີບຊາວສະເປນໃນອະດີດທີ່ຫຼິ້ນເປັນກອງຫນ້າ ຫຼື ປີກ.

ກີຣກິຊໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນການເຮັດວຽກຂອງລາວຢູ່ທີ່ບາເຊໂລນາ ຫຼັງຈາກກ້າວໄປສູ່ລະດັບໄວຫນຸ່ມຢູ່ລາມາເຊຍ. ຄວາມສົດໃສດ້ານໃນຕອນຕົ້ນຂອງລາວໄດ້ເຫັນລາວເປີດຕົວຄັ້ງທໍາອິດໃນທີມຂອງລາວໃນອາຍຸ 17 ປີ 19 ມື້, ທໍາລາຍສະຖິຕິທີ່ຕັ້ງໄວ້ໂດຍລີໂອເນລ ເມສຊີ.

## ອ້າງອີງ 
ໝວດ:ນັກເຕະພຣີເມຍລີກ
ໝວດ:ນັກກິລາບານເຕະຊາຍຂອງສະເປນ
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່
ໝວດ:ບຸກຄົນທີ່ເກີດໃນປີ ຄ.ສ. 1990