Marie-Ange Mushobekwa

**Marie-Ange Mushobekwa** (ayebani mpe na kombo ya mwasi na ye Marie-Ange Mushobekwa-Likulia) azali journaliste mpe mwasi ya politiki ya Congo oyo abotamaka na mokolo ya 19 sanza ya zomi na mibale 1973 na Bukavu (Sud-Kivu). Ministre ya Droits de l'Homme kobanda 2016 kino 2019 na bokambi ya Joseph Kabila, azalaki mpe Ministre ya Communication mpe molobeli ya gouvernement ya intérim na 2019 nsima na maponami ya Félix Tshisekedi .

Mokonzi-mobandisi ya lingomba na ye moko, Mouvement pour la cohésion nationale (MCN), azalaki député national ya 2019-2022 na circonscription ya Kabare (Sud-Kivu) liboso mandat na ye ezanga tina.

Asalaki mpe mosala na Antenne A na boumeli ya ntango molai, esika azalaki kolakisa na 1999 émission politique À cœur ouvert.

## Biografi ya bomoi ya bato

### Bolenge
Marie-Ange Mushobekwa abotama na mokolo ya 19 sanza ya zomi na mibale 1973 na Bukavu (Sud-Kivu), na libota ya Prospère Mushobekwa na Muderwa Nawesi. Azali na diplome na informatique mpe communication. .

### Televizyo
Na mokolo ya 11 sanza ya nsambo 1999, alakisi nimero ya yambo ya émission politique À cœur ouvert, oyo ye mpe azali producteur Akolakisa emisyo oyo na boumeli ya mibu koleka 10 na Antenne A  .

Na sanza ya mwambe 2004, kozongisama ya nimero ya liboso na libaku ya mbula ya 5 ya elakiseli yango ebimisaki ntembe. Tomoni Sénateur Jeannot Bemba Saolona azali ko critiquer mwana na ye Jean-Pierre Bemba Gombo (na tango wana vice-président ya Congo) na contexte ya deuxième guerre ya Congo, kobenga ye « marionnette ya ba Ougandans » mpe abakisi ete azalaki na « makila na maboko na ngai ”. Rediffusion oyo emonanaki lokola tentative ya ko discréditer vice-président, mpe ebimisaki ba plaintes mpe ba critiques ya mibali mibale oyo bazalaki na likambo yango, mpe lisusu Thomas Luhaka, na tango wana secrétaire général ya Mouvement de libération du Congo (MLC). Nsima na bozongisi émission eye, Marie-Ange Mushobekwa alobi azwaki “mbala mitano, na kati ya mposo mibale, ba appels anonymes na ba menaces ya liwa”, mpe afundami mpe na kanyaka. Amibatelaka na bitumba wana, kosakolaka ete lokumu na ye ebebisami mpe azali koyoka ete “azali mpenza na libateli te”  .

### Mosala ya politiki
THE1mokolo ya 1er juin 2010, asali parti politique ya opposition na ye moko, Mouvement pour la cohésion nationale (MCN), allié na UDPS . Lingomba yango esanganaki na maponami ya mibeko ya 2011  .

Ayebani ete azali pene na Vital Kamerhe, azali moko na baye ba signaki « Accord ya 18 octobre 2016 ”, oyo mingi mingi e obligé président Joseph Kabila a nommer membre ya opposition na poste ya Premier ministre  .

#### Ministre ya makoki ya bomoto
Na 19 décembre 2016, akoti na gouvernement na kozala ministre ya Droits de l’homme na gouvernement ya Badibanga, azuaki ndambo ya ministre ya justice Alexis Thambwe Mwamba, oyo tii sikoyo azalaki responsable ya domaine oyo  . Atikalaka na ebonga na ye le 9 mai 2017 na kati ya gouvernement ya Tshibala  .

Na octobre 2017, asalaki campagne mpo RDC ekota na Conseil ya Nations Unies mpo na makoki ya bomoto . Na réaction na ba critiques, mpe surtout na le fait que 157 ONG congolaises e contactaki ba Etats membres ya ONU mpo ete baboya candidature ya mboka na bango, alobi que « mikili nyonso te oyo efandi kuna ezali mpenza ndakisa » mpe ete ata soki RDC ezali ya kokoka te, ezali « lifelo moko »  . Na 16 octobre, RDC elongaki kokota na Conseil, ezwaki ba votes 151 na kati ya 193 , oyo ezali moko ya ba points ya nse oyo mboka candidat ezwi. Etalelami lokola elonga ya diplomasi na guvɛrnema, bibongiseli ya société civile nzokande ezali kofunda « kofinga bato bakangamaki to babomamaki na bambula oyo euti koleka na RDC »  .

Na janvier 2018, visite na ye na mbeto ya Dorcas Makaya, élève ya lycée oyo azokaki makasi na masasi na elongi na tango ya repression ya manifestation ya 31 décembre 2017, ebimisaki polémique. Mopanzi-nsango moko oyo alandaki ministre yango abimisaki bafɔtɔ ya mobembo yango mpe lisusu mokanda oyo balobaka ete mwana-kelasi ya eteyelo ya ntei akomaki, oyo oyo ya nsuka alimboli ete azokaki mpo na kokweya, mpe apesi matɔndi na Premier ministre Bruno Tshibala . Na sima Marie-Ange Mushobekwa apamelamaki makasi na ba oppositions, oyo bafundaki ye que a dicter contenus ya mokanda na elenge mwasi  . Ministre awanganaki, mpe afundi mopanzi sango ete azali na « akataki solo mpo na kosala [ye] mabe. »  .

Na juillet 2018, a signaki pembeni ya ba ministres mpe ba personnalités misusu charte constitutif ya Front commun pour le Congo (FCC), plateforme électorale oyo président Joseph Kabila asala  .

Le 24 avril 2019, na rapport apesaki na Comité ya ONU contre torture, Marie-Ange Mushobekwa andimaki existence ya torture na ba prisons na RDC. Azali ko préciser na occasion oyo que moyen seul ya ko éliminer phénomène oyo ezali ya kopesa yango etumbu makasi, kasi pe kosala mosala ya prévention na ko populariser loi oyo ezo criminaliser torture  .

Na juillet 2019, na lisikulu na ye na ntina ya libala ya mibali na basi liboso ya Conseil des droits de l’homme ya ONU, akundoli ete culture, coutume to loi moko te na RDC epesi ndingisa ya momesano oyo, ete ba Congolais basengeli kobatela culture na bango, mpe ye moko azali koyoka te prêt ya kondima libala ya ba homosexuels na RDC  .

Le 9 septembre 2019, sima ya nomination ya gouvernement ya Ilunga, atikaki esika na ye ya Ministre ya Droits de l’homme epayi ya André Lite, a déclarer que asepeli na mosala oyo ekokisami na ministère oyo , mpe atikaki oyo ya Ministre ya Communication na Jolino Makelele  .

#### Depite ya ekolo
Candidate oyo alongaki te na maponami ya mibeko ya décembre 2018 na circonscription ya Kabare ( Kivu du Sud ), azuaki atako bongo mandat ya député national tango maponami ya opposant na ye Faustin Kaningu e invalider na mai 2019 na Conseil constitutionnel . Ekateli yango ebimisaki ebele ya manifestation na kati ya population ya Kabare, oyo Marie-Ange Mushobekwa alobelaki lokola “ . bilakiseli ya bilenge oyo bamɛlaka bangi »  ,  . Azuaki ebonga officiellement na Assemblée nationale le 28 août 2019 

Kala allié ya UDPS, parti oyo ezali sikoyo na pouvoir, Marie-Ange Mushobekwa asakolaki na janvier 2021 changement officiel na ye na opposition  lokola pe attachement ya parti na ye, Mouvement pour la cohésion nationale (MCN), na... Front commun pour Congo (FCC), coalition pro- Kabila na Assemblée nationale  .

Na 15 juin 2022, mandat na ye elongolamaki, elongo na oyo ya ba députés mosusu 4, mpo na ba absences injustifiées, mpe asengeli kotika esika na ye na substitut na ye  ,  . Koboya bifundeli biye ya kozanga mosala, na sima apamelaki mokano ya politiki oyo ewutaki na Présidence  .

### Bomoi ya moto ye moko
Marie-Ange Mushobekwa azali Mokatolike  . Azalaki mwasi ya Claudien Likulia Lifoma, député ya kala ya etuka ya Est ( Basoko ), oyo akufaki le 8 novembre 2015 na Paris na âge ya 51 ans. Babotaki bana 7 elongo  ,  ,  .

## Ba références