open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mokonzi Mohamed Aly Aidara

**Mokonzi Mohamed Aly Aidara** eza Senegalese-Mauritanian Shi'i mokambi ya eglize ayebani ya mosala naye ya international development in West Afrika. Ayebani lokola moto abandaki Shi'i ezaleli naye za moto na bandimi na Senegal na West Afrika.

## Vie naye ya bomwana na Libota
Basangisi Mauritanian na Fulani nasika, Mokonzi Mohamed Aly Aidara abotami na 1959 na Darou Hidjiratou, village na Bonconto Commune, Kolda Region, southern Senegal Tata na ye de abadaki ya ngo. Tata naye eza Mokonzi Al-Hassane Aidara, Eza mobali kouta na Mauritanian Al Lakhal eza kiteni ya Laghlal ekolo ya Mauritania azui bokonzi kouta na mokonzi Moulaye Idriss moto ya Idrisid dynasty, mama naye pe Maimouna Diao, Senegalese Peul (Fulani) mwasi ya Diao clan. Lokola Senegalese sharif, Aidara kozua bokonzi kouta Prophet Muhammad (tala silsila).

Tango esilisaki kelasi ya bamisilma na Senegal, mingi oyo ayekolaki na papa naye, Aidara akindaki na kelasi naye na Alliance française na Paris, France. Asololaka Angle, Frencis, Pulaar (Fulfulde), na Wolof.

Ndeko naye Cherif Habib Aidara eza mokonzi ya Bonconto Commune.

## Lotombo
Na mbula 2000, Mokonzi Mohamed Aly Aidara abandaki NGO Mozdahir International Institute na Senegal. Aidara akangamaki na edukaasio na develoma, lokola makambo ya lisanga, kotombola makambo ya baislamu makambo ya mbongo, kobakisa makambo ya Shi'i Islam na Senegal.

Vi naye ya kala, tangu abandaki kelasi, Aidara atangaki makasi makambo ya develoma na education education mingi mingi na Casamance region (Fouladou) ya southern Senegal, sikooyo makambo eiekei tin a libanda ya Senegal pona bakoyte mususu ya West Afrika, kobakisa Mali, Guinea Bissau, Burkina Faso, Ivory Coast, pe ba pai ya Afrika mususu. ameseni ko voiyjage na ba pei ya mususu ya Afrika. Akendaka libala makasi. Asalaki and kollaboration na ba NGO mususu lokola World Food Programme.

Atongi pe epanuer pona Mozdahir lisanga na kati ya Senegalese mboka lokola Dakar, Dahra Djoloff, Kolda, Ziguinchor, Saloum, na Vélingara. Abandaki pe mboka na Mozdahir na Nadjaf Al Achraf aedaki asalisaki nga developma ya Teyel na Foulamori village, kelasi na moske oyo etongamaki pona shak village.

Aidara pe azalaki kodirije radio stations Radio Mozdahir FM na Dakar, na Radio Zahra FM na Kolda (taka lisusu liste ya radio stations in Senegal).

## Mosala
Babuku na French:
*Les Vérités de La Succession du Prophète
*Sayyidda Zaynab (pslf) l’héroïne de Karbala
*La prière du Prophète Mouhammad (pslf) selon les membres de sa famille
*Ghadir Khoum : Qui relate l’évènement de Ghadir et le fameux discours du prophète (pslf) ce jour-là.
*Achoura jour de deuil ou jour de fête ?
*Principes de la finance islamique

## References
Clermont Ferrand

**Clermont-Ferrand** ezali engumba ya iniversite na katikati ya **France.** Pene na maziba mpe bikeko ya esika ya Place de Jaude ezali na Ndakonzambe ya Notre-Dame-de-l’Assomption .  Na nɔrdi-wɛsti ya engumba yango ezali na parke ya masano ya Vulcania oyo ezali na motó ya likambo ya volcan mpe musée oyo ezali na ba émissions.

**Mokonzi ya engumba :** Olivier Bianchi

## '''Mosala na engumba'''
Ecolavage Clermont

Michelin

Sanofi
Lipɔnɔmi

**Lipɔnɔmi** tǒ **mapɔnɔmi** ezali nzelá bapɔni bakopɔnɔ balakisi bilongi bya bangó.

## Tálá mpé
* Búku ya maloba ma Afríka matálí mapɔnɔmi. Kanada, 2011: Direction de la normalisation terminologique. ISBN 978-1-100-53920-1
Balúba

Bato ya **Balúba** bazali bato ya ekólo bato oyo bafandaka na eteni ya sudi-kati ya **[[Republíki ya Kongó Demokratíki]].** 

Bazali bato ya ekólo oyo eleki monene na ekólo yango, motángo ya bato milio 11,2. Balobaka minɔkɔ mibale, Ciluba mpe Kiluba.
Bantu

Bato **Bantu** bazalí lisanga ya bato ya Niger-Congo óyo epalangani na nzela ya Afrika ya nse ya Sahara.

Bantu etandami etando moko kobanda na katikati ya Kamerun tii na Afrique du Sud. Bituluku minene ya Bantu ezali bato ya Zulu, Shona, Swahili mpe Balúba. Motángo ya bato ya Bantu ezalí pene na milio 400. Ezalí na bituluku ya Bantu ndenge na ndenge soki 500. Bazalí na kotoli na bango moko óyo ezalí oyo ekokani na mosusu te na óyo ya bato Niger-Congo mosúsu. 

Bantu bazalí atako kokende libanda ya Kamerun pene na 3000 liboso ya ntango na bíso mpé bakendeki na banzela ekeseni. Etuluku moko ya bato ya bato ekendaki na Súdi na Kongo óyo mosúsu ekendaki na esita na région ya Babale Makasi.

Motángo ya bato ya Bantu ezalí pene na milio 400. Ezalí na bituluku ya Bantu ndenge na ndenge soki 500. Bazalí na kotoli na bango moko óyo ezalí unique par rapport na óyo ya bato Niger-Congo mosusu. Bantu bazalí atako kokende libanda ya Kamerun pene na 3000 liboso ya ntango na biso mpé bakendeki na banzela ekeseni. 

Etuluku moko ya bato ya bantu ekendaki na sud na Kongó oyo mosusu ekendaki na esita na région ya Grands Lacs. Bantus óyo bakendaki na súdi bakokoma bantu ya wesita, lokola Luba, Kongo na Ovimbundu,  nzoka nini óyo bakendeki na esita ekozala Zulu, Shona, Swahili, Ganda, Banyarwanda, Chewa na Bemba.
Sakola ya mawa

Sakola ya mawa ezali maloba oyo o tango ya matanga balobelaka baye bakufeli to bandeko mpe baninga ya mowei.
Boloko

Boloko to maloko ezali esika bipayi wapi bitiamaka bayi basali mbeba mpe bazuzi bapesi bango etumbu ya boloko to batu oyo bazali kozela etumbu na bango.

## Ntina ya boloko
Boloko ezali na ntina minei : ya yambo bobangisi, ya mibale bokweyisi, ya misato bozongisi mpe ya minei bopameli. 

1. **Bobangisi**
Bobangisi esalemaka na lolenge mibale, yambo bekebisi batu banso na ntina ete moto nioso oyo akosala mbeba akokota boloko, bongo moto akobanga kosala mbeba. Ya mibale ezali bobangi bozongi boloko, moto oyo akota boloko akolinga kozongela te. 

2. **Bokweyisi**
kopekisa makoki ya kosala mabe na nzela ya bokangami ;  likambo ya mbala moko ya kobimisa moto na nzela ya likama.

3. **Bozongisi**
Bolɔkɔ, mpe na monene koleka etumbu, ezali na mokumba ya kobongola moto oyo abuki mobeko.

4. **Bopameli**
Kopesa etumbu ezali mbala mosusu likambo bobele moko oyo bolɔkɔ esalaka mpenza.  Kasi etumbu ezali nini soki te kozongisa mabe ya makasi?  Ntina nini mpo na mboka epesa etumbu, mpo na (kozongisa mabe)?  Pona kopesa pasi ?  (...) Etumbu ezali mobulu ya bato ya nguya!  Moto oyo azali na makoki te akoki kopesa etumbu te.
Donkervoort

**Donkervoort** ezalí kompaní ya bokeli mítuka ya Holanda.

## Ekelami
Lingómba lyangó ekelámí o mobú 1978.

## Mazíta o libándá
* Site ya Donkervoort

## Mituya ya Mike
Eteyelo ya basoda ya Kananga

**Etéyelo ya Basoda ya Kananga** (*falansé: Académie militaire de Kananga*) ebengami mpé etéyelo ya formation d'officiers ezali etéyelo ya formation militaire ya Forces armées de la Kongó-Kinsásá (FARDC) mpé liboso ya Zaïre, ezwami na Kananga.
Ekangamaki na 1990 nsima ya Bɛ́ljika esukisaki boyokani na yango na Zaïre, mpe efungwamaki lisusu na 2011 na lisungi ya Lisangá lya Erópa. Ba cadets bazwaka formasyo na boumeli ya mbula misato na eteyelo yango liboso batinda bango na esika ya kobongisama ya basoda. Bapolisi ya mikili misusu ya Afríka basalaka mpe lokola balakisi kuna.

## Diplômés óyo bayebani míngi

* Delphin Mpoyi Kankolongo, cadet na académie militaire ya kananga
* Joseph Damien Tshatshi, soda mpe moto ya mbongwana
* Baudoin Liwanga Mata, amiral mpe mokonzi ya kala ya basoda

## Makomi
Butembo

**Butembo**  ezali engumba ya République démocratique ya Congo, ezwami na Nord-Kivu. Engumba ya mombongo ya monene, ezwami na nord-est ya mboka, na ngomba ya Rwenzori mpe na weste ya Parc national ya Virunga. Engumba oyo ezali na bato ya mombongo oyo baleki na bozwi na Est ya mboka.

Ezali kati na bingumba libwa ya socio-économique ya République démocratique ya Congo: Baraka, Bandundu, Beni, Boma, Butembo, Likasi, Mwene-Ditu, Uvira mpe Zongo.

## Ba referansi
M23

Lisanga ya mobu tuku mibale na misato ya sanza ya misato, eyebani mpe na kombo ya **M23**, ezali lisanga ya mapinga, oyo ezali kosala nungunungu ku na Nord- Kivu na République démocratique du Congo, oyo esalemi  mukolo ya mo toba na sanza ya mitano 2012 na mapinga  ya  Congo démocratique (FARDC), oyo ba koti na botomboki po na bo tambusi ya mboka.

Lisanga ya le 23 mars ezali na batomboki ya kala. Congrès  mnational pour la défense du peuple (CNDP) oyo bakotisami na mampinga ya Congo nsima ya boyokani ya kimia oyo esalami le 23 mars 2009 kati na CNDP na Kinshasa, baye batombolaki na avril 2012, na kotalaka ete mbulamatari ya Congo ezali kotosa mibeko ya boyokani te. Na 6 mai 2012, botomboki yango ezwaki nkombo Lisanga ya le 23 mars, mpo na kolobela boyokani ya kimya.

Na 2012, batomboki ya M23 balongaki bisika minene ya Kivu ya Nɔrdi , mpe na 20 novembre 2012, bazwaki bokonzi ya Goma, mboka-mokonzi ya etúká. Acte oyo ya bitumba e déclenché mobilisation makasi ya communauté internationale na tina ya ko éviter inflagration ya sika na région  . Boyokani bosalamaki na tango ya médiation oyo esangisaki ba pays ya région ya Grands Lacs ya Afrique, esengaki M23 e longwa na Goma, en échange ya bofungoli masolo na bakonzi ya Congo  ,  . THE1Le 1er décembre 2012 batomboki balongwe na Goma [ 4 ], mpe le 9 décembre 2012, masolo na gouvernement ya RDC ebandi na Kampala, kasi masolo mazali kokende liboso te, ba belligerants bazali na makoki ya kozua boyokani te [ 5 ] .
Nkɔkɔ mwasi ya nkanda makasi

**Nkɔkɔ mwasi ya nkanda** azali na YouTube mpe azali na mwana-mwasi oyo nkombo na ye Jake. Mwana na ye ya mobali atyá ye na YouTube mpo Jake azali kozwa mbongo na ndenge azali kosɛka nkɔkɔ na ye ya mwasi mpo na kosakana. Nkombo na ye na Lingelesi ezali **Angry Grandma.** Azali moko na bato ya kosɛkisa na mokili.
Ekelamu

Na moko "Ekelamu" na bomingi to boïke "Bikelamu", Ekelamu ezali ezalisami, ekelámoe  ye ekelámítÉo ezalísám.
Likita

**Likita** ezalí lisanga ya bato oyo basangani pona kozwa mikano na likomba moko to míngi.

## Tálá mpé
* likita lya batéyi tǒ  kɔlɔ̂ki
Jacques Djoli

**Jacques Djoli Eseng’Ekeli**  , abotami na Boende mokolo ya 26 na sanza ya Ɔkɔtɔbɛ mobu 1958, azali moí politiki ya Kongo-Kinsásá mpe député national, aponami na eteni ya Boende na provense  ya Tshuapa  ,  ,  ,  .

## Biografi ya bomoi ya bato
Jacques Djoli abotami na Boende mokolo ya 26 na sanza ya Ɔkɔtɔbɛ mobu 1958, aponami député national na eteni ya maponami  ya Boende na provense ya Tshuapa, azali mosangani ya lingomba ya politiki  Mouvement pour la libération du Congo (MLC)  .

## Misala ya politiki
Na 2007, professeur Jacques Djoli aponami sénateur na eteni ya maponami  ya Tshuapa  . Azalaki mokambi molandi ya commission nationale électorale indépendante (Ceni) na 2011  . Azali mokomi ya buku ya mibeko likonzi.  ,  ,  .

## Boyekoli
Azali na diplome ya droit na Bobɔ́ngɔ bwa Kinsásá (UNIKIN), doctorat na droit na université ya Paris I, DESS na études stratégiques mpe politiki ya défense na Paris XIII, DEA na droit, société mpe institutions africaines na Université ya... Perpignan  .

## Banote mpe ba références
Jean-Pierre Lisanga Bonganga

**Jean-Pierre Lisanga Bonganga**, azali moto ya politiki ya Congo (RDC), ministre ya boyokani na parlement na mbulamatari ya Tshibala na bokambi ya Joseph Kabila[1]. Na nse ya bokonzi ya Félix Tshisekedi, azalaki na mosala ya ministre ya bilenge mpe ya kofungola bana mboka ya sika, kobanda sanza ya misato kino sanza ya libwa ya mobu 2019.

Jean-Pierre Lisanga Bonganga azali mokambi ya lingomba ya politiki, Convention chrétienne pour la démocratie.

Na janvier 2023, Jean-Pierre Lisanga Bonganga asakoli candidature na ye mpo na maponami ya présidentiel oyo esengelaki kosalema na décembre 2023. Azali candidat ya plateforme politique ebengami Alliance des Pro-Étienne Tshisekedi wa Mulumba.

## Biografi ya bomoi ya bato

## Banote mpe ba références
Kongo Central

Etuka ya Ekolo Kongo ya Demokrati

**Kongo central** to **Kongo ya kati** (na Kikongo: Kongo dia Kati), ebengamaka Bas-Kongo tee na 2015, ezalí etuka moko ya Ekolo Kongo ya Demokrati. Ezwami na suka ya eloli (westi) ya mboka, Yango nde esangisi Kongo na mbu (océan) Atlantique. Mboka-mokonzi na yango ezalí engumba Matadi.

## Mambí ma mabelé

Etuka ya Bas-Congo ebandi na mbu (océan) Atlantíki kino na mboka-mokonzi mpe etuka ya kala ya Bandundu na yango ezwi etando ya 55.000 km2, pene na mbala mibale koleka Bɛ́ljika. Ebale Kongo etambolaka bolai ya etuka, ekabolaka yango na biteni mibale. Ezali eteni ya bassin ya ebale oyo, longola se likolo(nord)-eloli(ouest), likolo(nord)-Mayumbe oyo Shiloango ekausa.

Na mambí ma mabelé, esukisami na  :

*  likolo (nordi) : Ekolo ya Congo, na bitonga ya Niari, Bouenza na Pool;

*  eloli (wɛsti) : Mbu Atlantike mpe Cabinda;
  
*  monyele (esti) : Kinshasa na Kwango ;

*  na ngele (sudi) : bitúká ya Angola, Zaïre mpe Uíge.
Delly Sesanga

**Delly Sesanga Hipungu Dja Kaseng Kapitu**, abotama le 26 juin 1970[1] na Kolwezi, na ekolo Congo démocratique. Avoka na ba barre ya Paris mpe ya Kinshasa Gombe, azali député national banda 2006, aponami na territoire ya Luiza, na province ya Kasaï-Central, président national ya parti l ⁇ Envol ya RDC. Delly Sesanga aponami député provincial ya Kasaï central na 2018 na engumba ya Kananga. Azalaki candidat na maponami ya présidentiel ya décembre 2023 kasi alongwaki na esika ya Moïse Katumbi.

## Biografi ya bomoi ya bato
Mwana ya Sénateur Patrice-Aimé Sesanga, avoka na mosala, mandatnaire mpe député national, Delly Sesanga Hipungu azali président national ya parti politique  « L'Envol de la RDC» . Azalaki membre ya comité ya ba sages ya Rassemblement de l'opposition oyo Étienne Tshisekedi azalaki président.

## Banote mpe ba références
Fridolin Ambongo

**Fridolin Ambongo Besungu**, abotami na 24 ya sanza ya liboso ya 1960 na Boto, Etuka ya Ubangi ya Nola, azali moyi-katoliki ya likolo ya Kongo. Azali *Archevêque ya Kinsásá wuto botiami na ye na 1 sanza ya zomi na moko 2018 mpe Epísikɔ́pɔ wa lokúmu na sima ya  likita ya banganga nzambe ya 5 ya sanza ya zomi ya 2019.

Abulisami episkopo na 2004, azalaki episkopo ya Bokungu-Ikela kobanda 2004 kino 2016, mpe moyangeli apostolique ya Kole kobanda 2008 kino 2015, sima moyangeli Apostolique (2016) sima Archevêque ya Mbandaka-Bikoro mpe Administrateur Apostolique ya Diocèse ya Bokungu-Ikela entre 2016 na 2018, mpe Coadjuteur ya Archevêque ya Kinshasa na 2018.
Tshuapa (Etuka)

*Thuapa ezali etuka ya Kongo Kisasa na etuka monene ya Équateur. Mboka mokonzi ya Tshuapa ezali Boende.*

##### Biteni
Etuka ya Tshuapa ekabwani na biteni motoba elongo : Bafale, Boende, Bokungu, Djoku, Ikela, Monkoto.
Etuka ya Équateur

Etuka ya Équateur ezali, wuto bokwabinisi ya bituka na 2015 moko ya bituka ya Kongó Demokratiki. Engumba mokonzi na ye ezali Mbándáká.

##### Mambi ma mabele

Etúká yango ezali mwa patatalu, ekatisami na ebale Congo kobanda na nɔrdi-ɛsti tii na sudi-wɛsti.  Na mwayene ya bosanda ya 340 m, Laki Tumba ezali esika na yango ya nse koleka, na 320 m ya bosanda (altitude).  Monɔkɔ ya ebale Ubangi ezali na etúká ya wɛsti ya etúká yango.

Etúká yango ezipami na bazamba ya mbula oyo ezalaka ntango nyonso pondu, oyo ezali na densité mingi mpe banzete ndenge na ndenge mingi.

##### Tango (Climat)

Ezwami na bassin central, relief yango ezali kolakisa bokeseni te na niveau.  Ezali na ba terrains sédimentaires dépliés mpe na zamba équateur.  Mabele yango ezali na zelo mpe mabele ya lima oyo ezali na mabangamabanga.  Klima ezali tropical humidité esika mbula ebɛtaka pene na mbula mobimba.  

Eleko ya mbula ya monene ebandaka kobanda sanza ya libwa tii na sanza ya mitano mpe eleko ya kokauka ya mokuse kati na sanza ya motoba mpe ya mwambe.  Lisusu, mbula ezali mpe mingi te kati ya sanza ya Yanuali mpe ya Marsi na eteni ya Nord-Est ya Etuka.  

Mwayene ya molunge ekeseni kati na 20° mpe 31° kasi koleka ndelo elongolami te.  Matiti yango ezali na bazamba minene oyo ezali ntango nyonso na vert mpe banzete ndenge na ndenge.  Réseau hydrographique ezali mingi mingi na ebale Congo (400 km) pe ebele ya ba afluents na yango : Ruki, Lulonga, Ubangi, Ikelemba, Mongala, (2.450 km ya ba afluents navigables).  Ezali réseau ya banzela ya mai oyo eleki monene na mboka.
Cristiano Ronaldo

**Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro**, ayebani mingi na kombo ya Cristiano Ronaldo to Ronaldo mpe babengaka ye mpe CR7, abotami na 5 ya sánzá ya míbalé ya 1985 na Funchal, azali mosani ya ndembo ya mokili mobimba ya Pulutugal oyo abetaka attaquant na Al-Nassr FC.

Amonani lokola moko ya basani ya malamu ya lisapo ya ndembo, ye na Léo Messi moko ya ba mibale oyo alonga mbano ya bale ya wolo mbala mitano. Atia mikano koleka 800 na bokutani koleka 1 100, ye azali bongo mosani oyo atia mikano mingi koleka wutu ndembo ebanda(FIFA). Azali mpe mosani atia mikano mingi koleka na lisanga ya balongi (ligue des champions) wuto ebanda, Ya Cupi ya Eropa, ya Réal Madrid, ya Partigali (bipayi wapi azali mokumbi wuto 2008) mpe misusu... Azali mosani ya yambo oyo alonga mbano ya Sapato ya wolo ya Eropa mbala minei.

Akoli na esanga ya Madère, akokota na eteyelo ya nembo ya "sporting clube de Portugal" na mibu zomi na moko, akotia mokoloto na ye na boyokani ya liboso ya mosala na 2002. Akosombama na Manchester United na elanga oyo elandi, akolakisa boyebi na ye na Cupi ya Eropa (Euro) 2004 kaka na mibu 19 na portigali. Akosala mbula ya ndembo kitoko na 2007-2008 na Manchester United na kolonga Ligi ya yambo (Première League) na lisanga ya balongi (ligue des Champions). Na 2009 bakoteka ye na talo eleki batalo nioso wuto ndembo ebanda (ba millio 94 ya Euro) tango alongwe  Manchester pona Real Madrid, akolonga na lisanga ya ndembo ya Madrid bambano mingi, nasima ya mwa tango ya bolongi ye akokabwana na Real pona Juventus pona ba millio koleka 100 Euro akolonga bambano mibale kasi akolonga Lisanga ya balongi (ligue des Champions) te. Na 2021 akozonga na Manchester United pona  ba millio koleka 25 mpe akolongwa na 2022 mpe akokende Al-Nassr FC pona boyokani ya likolo koleka.
Engumba ya esengo ya saule

engumba ya esengo ya saule

Fun **Willow Town**ezali anime ya TVya Japon oyo esalemi na mikanda ya banaya Kenneth Graham , Tanoshii Kawabe . 26 épisodes na mobimba. Emonisamaki kobanda mokolo ya 7 Ɔkɔtɔbɛ 1993 tii mokolo ya 31 Mársi 1994 na televizyo Tokyo , esika oyo basalaka bafilme .

"Willow" elakisi saule na lingala , mpe titre euti na likambo oyo ete titre ya ebandeli ezali "The Wind in the Willows".

Na nsima , Pony Canyon ebimisaki bavolimi 13 ya programɛ ya video VHS oyo ezalaki na mosala yango .

## synopsis oyo ezali na kati
Andélé Bokundoa Bo-Likabe

**Andélé Bokundoa Bo-Likabe,** to mpé André na falansé, abotami mokolo ya 12 yúli 1954 na pɔlɔvɛ́si ya , ye azalí bongò mobáteli mpatá to mpé mokambi na lingómbá ya CBFC/Gombe, azalí mpe lisusu molakisi na . Ya motuya ezali lisusu été azali mokambi ya mísáto ya  simá ya Marini Bodho.

## Bomɔi

### Mosálá na ndáko ya Nzámbe
Andélé Bokundoa Bo-Likabe abotami na pɔlɔvɛ́si ya Mongala na engumba ya Kongó-Kinsásá, ye azuaki libatisi mokɔlɔ ya 6 yanwáli 1974 na mboka Upoto nakati ya mboka Lisala pe abandaki mosálá ya mobáteli mpatá mokɔlɔ ya 23 dɛsɛ́mbɛ 1990 na Kinsásá. Azali pe molakisi na etéyelo ya université protestante au Congo (UPC) molakisi na maye matali bo nzámbe, mobáteli mpatá ya yambo ya lingómbá Cbfc/Gombe.

### Libóta
Andélé Bokundoa Bo-Likabe abali Christine Daki Bokundoa pe baboti bǎna motóbá.

## Mituya ya Miké
Bitumba

**Bitumba** ezali mimeseno ya bato ya Afrika ya Amerika oyo basalelaka Ezipito ya kala lokola liziba ya lolendo ya bato moindo. Bato yango bazali bato ya Afrocentrist mpe balobi ete bazali kolendisa masolo ya lokuta. Moko ya bindimeli ya etuluku oyo eyebani mingi ezali likanisi ete bato ya Ezipito ya kala bazalaki bato ya mposo ndenge moko oyo esalemaki na etuluku moko ya bato moindo, na bokeseni na likanisi oyo endimami mingi ete bato ya Egypte ya kala bazalaki etuluku ya bato ndenge na ndenge, oyo esalemaki na bato oyo bazalaki bato ya lobwaku ya Nile ya Ezipito, bituluku ya bato oyo bazalaki kofanda na esobe, bato ya Libye, bato ya Soudan, mpe na nsuka Bagreke mpe ba Arabes nsima ya kolonga.

Atako basangani na yango babengamaka ntango nyonso te "hoteps", etuluku yango ebandaki na ebandeli ya siɛklɛ ya 20 na Egyptomania na kati ya bato moindo ya États-Unis, mpe kobima ya Afrocentrisme nsima ya botomboki ya ntomo ya bato (oyo ezongaki lisusu na bambula ya 1980 mpe 1990).

Liloba "hotep" esalelamaki na kati ya ba Afrocentristes lokola mbote, ekokani na "Nayaka na kimia", kasi ezwi lokumu kala mingi te na ba sites ya ba médias sociaux lokola.

Na nsima, ekómaki kosalelama mpo na kolobela bituluku mosusu ya bato ya Afrika na mobimba na yango, mbala mingi ezalaki kosalelama na ndenge ya kotyola mpo na "kolimbola moto oyo azali moto ya Afrika oyo ayebi eloko te [...] to moto oyo azali na mongongo makasi, na ndenge ya polele mpe na ndenge ya mabe mpo na bato moindo kasi aboyi bokoli".

Hoteps have been described as promoting false histories and misinformation about black people and black history. It is generally considered right-wing and socially conservative, and it has also been likened to the alt-right by some critics of it.

Bato oyo batyaka ntembe na ba hôtels bafundaki bango ete bazali bato ya mayele mabe, bato ya moindo, bato oyo batɛmɛlaka basi, bato oyo baboyaka LGBT, bato oyo bayinaka Azia mpe bato oyo batyaka Bayuda. Bato mosusu ya mayele balobi ete bindimeli ya kokweisa ezali na makanisi ya mindondo mingi (batyaka likebi kaka na Ezipito ya kala na bokeseni na makambo mosusu ya istware ya Afrika), mpe bato ya mayele ya basi ya moindo balobi ete ba hôtels balendisaka momeseno ya kosangisa nzoto na makasi na nzela ya kokengela basi kosangisa nzoto mpe kokanga miso na mibali ya moindo.

## Tála mpé
MUDI Afrika

**MUDI**, mokuse ya **Mudiaga**, ezali marque ya mode ya Nizeria oyo eyebani mingi, oyo ezwi mbano mpe ezali na ba filiales na Kénya, Sidafríka, Ghana, mpe Senegale, mpe na mboka na yango. Marque yango ebandaki na 1993 na Mudiaga Clement Enajemo. Enajemo azalaki designer ya liboso ya Nizeria oyo amemaki biloko na ye na poto na kofungolaka ba magasins na ba pays misusu.

Modele mpe mopanzi nsango Mozez Praiz azali ambasadɛrɛ ya MUDI. Bato ya lokumu lokola Mokonzi Mohammed V ya Maroc, Président ya kala ya Ghana John Kufuor, mopanzi nsango Kwasi Kyei Darwkah, bayembi Salif Keita mpe Youssou N'Dour, elongo na babeti ya ndembo John Obi Mikel, John Fashanu, mpe Kolo Toure balataki mayemi ya kompanyi. Bato ya masano mpe bakambi lokola Richard Mofe-Damijo, Fred Amata, Basorge Tariah Jr., Ramsey Nouah, Desmond Elliot, mpe Olu Jacobs balataki mpe bilamba ya MUDI.

Na 2018, MUDI Africa ebengaki biloko na yango ya sika na nkombo ya Kofi Annan, moto ya Ghana oyo akufaki na mokili mobimba mpe secrétaire général ya kala ya ONU

## Ba prix

* *Zulunalo* ya Elamba oyo eleki kitoko, 2009
* Prix ya mode mpe kitoko ya 2011 *Bato ya engumba*
* Dynamic Entrepreneurial Ingenuity (Government College) ya kelasi ya 1979, 2011
* Bayekoli ya Université ya Etat ya Lagos Prix ya Excellence, 2012
* Moto oyo aleki na bopusi na makambo ya mode, 2012
* Prix ya Elegance mpe Style, 2011
* Prix ya Fashion mpe Style Digest 2010,
* Mosala ya mombongo, bokóli ya mombongo mpe makambo ya sika na PILAS, 2017
* Ba prix ya style mpe ya biloko mpe molakisi ya Afrocentric ya malamu na ENCOMIUM's Black & White Ball
* Mosali ya bilamba ya mibali ya mbula

## Makomi
Yoane Ifoto Bokeleale

**Yoane Ifoto Bokeleale,** to mpé Jean na falansé, abotami mokolo ya 23 dɛsɛ́mbɛ 1919 na Bompoma penepene ya mbóka Ndjombo na pɔlɔvɛ́si ya Ekwatéli  pe akufaki mokolo ya 30 sɛtɛ́mbɛ 2002 na Kinshasa ye azalí bongò mobáteli mpatá to mpé mokambi. Ya motuya ezalí isúsu été azalí mokambi ya yambo ya  .

## Bomɔi

### Mosálá na ndáko ya Nzámbe
Yoane Ifoto Bokeleale abulisamaki lokola mobáteli mpatá mokolo ya 24 augústo 1956, asilisaki kelasi ya monɛ́nɛ na 1963. Azuaki mbáno ya lokumu na kómbó ya  kowuta na etéyelo ya monɛ́nɛ  ya mbóka .

Yoane Bokeleale akomi na 1968, mokambi ya ebólo esangisi mangómbá nionso ya misíoni na kómbó ya Conseil protestant du Congo (CPC), ebólo óyo ekambamaki na révérend Shaumba. Na mobú 1970 akomi mokambi ya yambo ya lingómbá ya klísto o kati ya Kongó.

Akomaki episikopo na mokolo ya 16 máyí 1977 atako mingi basepelaki na yango te.

Na mobú 1998, apesaki ebonga ya mokambi ya lingómbá ya klísto o kati ya Kongó epai na mobáteli mpatá Marini bodho.  

### Libóta
Yoane Ifoto Bokeleale abali Amba Bokaa pe baboti bǎna sambo.

## Etatoli
Lisolo ya mboka Tyroline

"Chirorin Mura Monogatari" ezali mosala ya animation ya TV oyo esalemaki na NHK Educational TV kobanda le 6 avril 1992 tii le 19 mars 1993.  170 épisodes na mobimba.
Petelo Marini Bodho

**Pierre Marini Bodho**, abotami mokolo ya  30 mársi 1938 na mboka Zeu na  Etúká Orientale, azalí bongò mobáteli mpatá mpé Moí-politíki na engumba Republíki ya Kongó Demokratíki.

## Bomɔi
Petelo Marini Bodho ye abotami mokolo mua 30 mársi 1938 na Etúká Orientale na engumba Republíki ya Kongó Demokratíki. Wuta 1978 ti 1979, azalí bongò mokonzi ya minei pe muâna mbóka Kongó ya yambo kokamba etéyelo ya ISTB oyò ekomi USB, oyò ekomi lelo iniversité Shalom ya mbóka Búnya.

### Mosálá na ndáko ya Nzámbe
Azalí bongò mobateli pe mokambi ya libɔsɔ́ na lingómbá ya misíoni ya kinsásá, , mpé mokambi ya   wuta1998 ti 2017 ye azuaki bokonzi simá ya mobáteli mpatá Bokeleale, ye apesaki bokonzi epayi ya Bokundoa Bo-Likabe.

### Politiki
Ye azalí bongò mokambi na lisangá ya politiki oyò bakangaka mibéko to mpé Sénat na lifalanasé na mbóka Republíki ya Kongó Demokratíki na ngonga oyò mbóka ezalaki kozela mapɔnɔmi to mpé transition na lifalansé.

### Libóta
Ye abali mokolo ya 25 febwáli 1957 na mama Charlotte Kabengi Ayenya (*akufi na sanza ya [[Sánzá ya motóbá|yúni]] na mbula 2013* ), mpé baboti bǎna sambo. Na 2018, ye azuaki libaku ya kobala lisusu mama Dr Constance Kutsch Lojenga, ya engumba .

## Etatoli
Delphin Mpoyi Kankolongo

Ayebani na nkombo ya Delphin Kankolongo azali moyekoli na Bobɔngɔ́ bwa Kinsásá. Azalaki cadet na Eteyelo ya basoda ya Kananga. Abotamaki na mokolo ya 2 Mársi 2001 na Kongó-Kinsásá.

## Mosala ya eteyelo
Nsima ya boyekoli ya ebandeli na eteyelo moko ya Ekeléziya katolike na Kimbanséke, asalaki nzela ya kelási ya mibale moko ya mayele na Masína.
Diplôme ya l’Etat na 2021, aponami kati na ba candidats 126 ya malamu koleka ya Exetat na reseaux ya Vodacom RDC mpo na kosangana na momekano oyo ebongisamaki mpo na bourse ya Vodacom na Sánzá ya yambo 2022.
## Mabota ya sosiala
Delphin Mpoyi Kankolongo azali mpe na mabota ya sosiala mingimingi :
*  Facebook
*  Instagram
*  LinkedIn
*  X
Tina Kunakey

**Tina Kunakey Di Vita**, abotami mokolo ya 5 aprili 1997 na Tulúsii na mboka Falansia, azali bongo molakisi molato.

## Lisolo ya bomoi
Tina Kunakey abotamaki na mokolo ya 5 aprili 1997 na Tulusi. Tata na ye akendaki kofanda na Falancia, akutanaki na Nadia na Tulúsi, bango mibale balingaki libongo. Nsima ya kolongwa na Tulúsi mpe kofanda na Barbazan-Debat, pene ya Tarbes, bakendaki kofanda na Biarritz epai Tina alekisaki bomwana na ye tii ntango akokisaki mibu 15.

Atángaki na eteyelo Saint Thomas d'Aquin ya Saint-Jean-de-Luz, na nsima na eyelo ya basi Victor-Louis de Talence, kasi mpe na lycée André-Malraux ya Biarritz, na nsima mpe na na eteyelo ya ba falansia ya mboka madridi

Tina Kunakey akendaki kofanda na Madrid mpe atyaki sinyatili na agence ya ba molakisi . Nsima ya kosala na Londres na agence SUPA Model Management, akɔtaki na agence ya New York.

Na 2016, abimaki na loyembo *Danjé* ya moyembi ya reggae dancehall Kalash. Ndenge moko mpe mpo na album My Way ya M. Pokora, Tina Kunakey azali kosala na clip *Belinda* pembeni ya moyembi. Kaka na mbula wana, asalaki na bilili ya loyembo ya ASAP Mob elongo na Saïd Taghmaoui mpe Asap Rocky oyo ezalaki na *motó ya* likambo Money Man.

## Bomoi na ye moko
Na libala, banda 2015, na Vincent Cassel, babalanaki na mokolo ya 24 sanza ya mwambe 2018  na Bidart na Pyrénées-Atlantiques. Bazali na mwana moko ya mwasi, nkombo na ye Amazonie, abotami na mokolo ya 19 aprili 2019.

## Notes et references
Belén Rueda

**María Belén Rueda García-Porrero** azali mwasi ya masano ya Espagne, abotamaki na mokolo ya 16 sanza ya misato 1965 na Madridi, na Espagnia.

## Lisolo ya bomoi

Tata na ye azalaki motongi monene mpe mama na ye azalaki molakisi ya ballet. Alekisaki bomwana na ye na Alicante, baboti na ye bazalaki koluka esika ya malamu mpo na ndeko na ye ya mwasi, oyo azalaki na maladi ya mpema. Abalanaki na Daniel Écija mpe babotaki bana misato, oyo ya mibale akufaki ntango azalaki naino mwana moke.

Nsima ya kelasi, abandaki koyekola kotonga ba ndako, kasi atikaki iniversite mpo na kobala mwana mobali moko ya Italie oyo abomaki libala na ye na nsima.

Azongaki na Madridi na nsima mpe asalaki liboso lokola moto ya mombongo na ndako mpe na nsima lokola modɛlɛ liboso ya kokóma mopanzi nsango na televizyo. Nsukansuka, abandaki kosala lokola mosani na televizyo mpe na cinéma. Azwaki mbano ya Goya 2005 mpo na elikya ya mwasi oyo eleki malamu mpo na mokumba *na* ye ya Julia na Mar adentro.

Na 2013, azongaki lisusu na televizyo na filime El Barco oyo ebimisamaki na Globomedia mpo na Antena 3 mpe elakisamaki na France na Walooka.

Na mobu 2014, akɔtaki na molongo ya bato ya lisano ya B&B oyo elekaki na Telecinco. 

Belén Rueda azwaki mbano ya mosani ya malamu mpo na lisano ya lisano na festival ya 55 ya televizyo ya Monte-Carlo.

## Bililingi

### Ba cinéma

#### Ba film ya molai

* 2004: Mar adentro ya Alejandro Amenábar
* 2007: Savage Grace ya Tom Kalin
* 2007: L'Orphelinat (El Orfanato) ya Juan Antonio Bayona
* 2008: 8 citations ya Peris Romano mpe Rodrigo Sorogoyen
* 2009: *Filme ya espagnol* ya Javier Ruiz Caldera
* 2010: Le Pacte du mal (El Mal Ajeno) ya Óskar Santos
* 2010: Miso ya Julia (*Miso ya Julia*) ya Guillem Morales
* 2011: N'aie pas peur (*Kobanga te*) ya Montxo Armendáriz
* 2012: *[[The body|Nzoto]]* (El cuerpo) ya Oriol Paulo
* 2013 : 7th Floor (Séptimo) *ya* Patxi Amezcua
* 2013 : *Ismael* ya Marcelo Piñeyro
* 2016 : *[[La noche que mi madre mató a mi padre|Butu oyo mama na ngai abomaki tata na ngai]]* ya Inés Paris
* 2017 : Ba Perfectos inconnues ya Alex de la Iglesia
* 2017 : *Orbite 9* ya Hatem Khraiche
* 2017 : Le carnet de Sara (El cuaderno de Sara) ya Norberto López Amado : Laura
* 2018 : Mirage (*Na ntango ya mopepe makasi*) ya Oriol Paulo : Dr Santron
* 2018 : Kolala te
* 2021 : La Familia Perfecta d'Arantxa Echevarría : Lucía

## Makomi
Lotómo

**Lotómo** ezalí lisangá ya mambi matali mibeko, mibéko ya moto tǒ mpé ya bato banso ya mboka songolo to ya mokili mobimba.
Ekeko ya bonsomi

**Ekeko ya bonsomi** ya New York na Lisangá lya Ameríka.

Ekeko ya bonsomi to bonsomi oyo ezali kongɛngisa mokili, to kaka Bonsomi, oyo eyebani mingi na nkombo Ekeko ya bonsomi, ezali moko ya biloko oyo eyebani mingi na Lisangá lya Ameríka. Ekeko yango ya monene ezali na New York, na Liberty Island, na nsé ya Manhattan, na esika oyo ebale Hudson ekɔtaka mpe pene na Ellis Island.

Etongamaki mpe esangisamaki na Falansia, na likanisi moko na 1865 ya moto ya mibeko Édouard Laboulaye, na tango ya bosangisi ya bopanzi sango ya mokolo na mokolo ya "Le Phare de la Loire" mpo na kokumisa mwasi akufelá mobali ya Abraham Lincoln, ekeko yango, bayi Amerika bapesaki ya bayi fransi, na elembo ya boninga, mpe emonisami na moi makasi mokolo 28 ya sánzá ya zómi ya 1886 na miso ya Mokonzi ya Lisangá lya Ameríka, Grover Cleveland mpo na mbula nkama ya lisakoli ya Lipanda ya Amerika.
Christian Bosembe Lokando

**Christian Bosembe Lokando**, abotamaki na mokolo ya 5 Yanwáli 1988 na Goma, azali mopanzi-nsango mpé avoka oyo azwi litangisi na lisanga ya ba avoka ya Equateur/Mbandaka na Kongó-Kinsásá. Azali mokambi ya Ntólo ya likoló ya mambi ma bilílí mpé ya bopanzi sango oyo na lopoto ba bengi "Conseil Supérieur de l'Audiovisuel et de la Communication" (CSAC na mokuse) mpe mokeli ya etuluku ya bapanzi-nsango Congo Buzz oyo ezali na chaîne ya télévision, site ya bansango ya ntango nyonso (na internet), mpe chaîne ya YouTube oyo ezali kopanza na ntango ya solo baprograme ya chaîne TNT.
Hugue Maluta Makanda

**But na Filet** (Kombo na yé ya solo azalí **Hugue Maluta Makanda**), abótámí na mokolo ya 1 na sánzá ya yambo ya 1986, azalí alanga nzémbo moyémbi, mobíni, mokomi ndule, mosáli nzémbo, mpé mobongoli nzémbo, yě azalí moyi Kongó.

## Bomoi

But na Filet abótámí na Kinsásá (engumba mokonzi ya Kongó ya Demokratiki). Azali moyembi ya kala ya lisangá lya mizíki Villa Nova ya alanga nzémbo Fabregas. 

Azalí sika mokonzi ya lisangá lya mizíki ya ye moko na nkómbó ya Ephraïm Music. 

## Villa Nova

Na 2016, But na Filet akoti na lisangá lya mizíki Villa Nova ya alanga nzémbo ya Kongó Fabregas, oyo azalaka moyémbi ya kala na lisangá lya mizíki ya Werrason na nkómbó ya Wenge Maison Mère. 

Na mobu wana, ye oyo babéngaka Maestro Fabregas akopesa ye nzela yako bimisá nzémbo na yé ya yambo, oyo ebengami "Bad Weather''.

Na sánzá ya mítáno ya mobu 2019, alongwaki na Villa Nova pona kobanda nzela na yé moko. 

## Nzela ya ye moko

Na sánzá ya sambo ye abandi kopumbwa na mapapú na yé mókó. Abimisi libongisi na yé ya yambo "Reculer devant" na mokolo ya 31/08/2019, oyo esalamaki na banzembo 7. Nzémbo "mon choix" nde ebetaki mingi mpe elongákí koleka bayoki ndule. 

Na sanza ya sambo ya 2020, abimisi nzémbo "tirer" oyo ezali nzémbo ya mabína ya libongisi ya mibalé na ye, oyo ezali na kombo ya "Positionnement".  Ebimisamaki na mokolo ya 30/04/2021.

## Bolóngi

Na 2019 yě alongaki mbano ya emoniseli ya mobu na Pool Malebo Award
Likangu (Makangu na mingi)

Likangu, na mingi makangu, ezalí na balimbola ebele, ezalí basi te koyoka molobi lingála koloba liloba wana. 

Likangu elakisi moto oyo azwami na bolingo na moto mosúsu kasi babalana te mpe bavándaka esika moko te. Na limbola ya oyo, likangu ezalí moto óyo alakí mosusu libála ezalí mpé lisangá ya bolingo ya bato mibale oyo balakani libála te kasi balingani, loléngé ya bilenge. 

Likangu elakisi mpé moto óyo abala kasi azwami mpé na bolingo na moto mosúsu (likangu) libándá ya molongani naye. Okoyoka epái na bato oyo balobaka lingála maloba "mwana ya mbanda".
Mampingá ma Ekólo Kongó ya Demokratiki

**Mampingá ma Ekólo Kongó ya Demokratiki** ébangmi mpé na lokóta ya lifalansé Forces armées de la république démocratique du Congo(FARDC), ezalí mampingá óyo ezali kobátela Kongó-Kinsásá ô ntángo ya mobulu na ba nguna. 

Na lopoto falansé "Forces armées de la République Démocratique du Congo" FARDC na mokusé ezalí mampingá ma Kongó-Kinsásá, ekengami na kala "Forces armées Zaïroises" FAZ na mokúsé. Na 2023 engebene na "Global fire power index", mampingá ma Ekólo Kongó etiamaki lokóla mampingá ya mwambe na molongo ya mampingá ya mpiko mpé ya makasi na Afríka mpé etiami lokóla mampingá ya ntuku nsambo na mibale na molongo ya mokili.
Bosato (Boklísto)

Na boklisto, Bosato (to Bosato Bosantu) ezali Nzambe moko na bato misato ekeseni: Tata, Mwana mpe Molimo Mosantu, bakokani, bazali na eloko moko ya bonzambe.

Kondima na Bosato ezali etinda ya moboko oyo ezali na mangomba minene ya boklisto: Lingomba ya Katolike,  lingomba ya Ɔrtɔdɔkse, mpe Lingomba ya Protesta.  Moboko ya liteya yango emonisami na Bondimi ya Likita ya Liboso ya Constantinople ya mobu 381.

Likanisi ya "Bosato" ezali komonana polele te na Kondimana ya Sika, kasi bato misato bapesami nkombo mpe bamonisami kuna mbala na mbala, na bokeseni na bango lokola mpe na bomoko na bango.  Mpo na teoloji ya boklisto, bato misato wana, to ba hypostases, bazali Nzambe moko na lolenge ya Bosato.

Atako liloba "Bosato" ezali te na Kondimana ya Sika, bato misato ya bonzambe bapesameli nkombo, basalaki mpe bamonisami kati na yango, ezala na bokeseni na bango mpe na bomoko na bango, mingi mingi na Nsango Elamu engebene na Matai mpe na Mokanda ya Mibale epai ya Bakolinti .

## Likanisi ya bosato

Liloba ya mateya ya Bosato emonisami, engebene mateya ya boklisto, lokola mbano ya lolenge oyo Nzambe abimisaki libombami na ye: lokola amonisaki liboso bato ya Bayuda bozali na ye mpe bokeseni na ye, oyo Kondimana ya Kala ezongeli, na nsima abimisi yango ye moko lokola Tata, Mwana, mpe Molimo Mosantu na nzela ya botindiki ya Mwana mpe Molimo Mosantu, oyo Kondimana ya Sika ezongeli.
Patrick Dewaere

**Patrick Dewaere** (26 Yanuali 1947 – 16 Yuli 1982) azalí mosani ya bafilme ya France. Abotami na Saint-Brieuc, mwana ya actrice française Mado Maurin. Acteur depuis jeune, carrière na ye ewumeli plus de 21 ans, tee na suicide na ye na Pari, na 1982.
International Federation of Football History

International Federation of Football History & Statistics (IFFHS) ezali lingomba ya botangi mambí maleka mpe mambí ma motángo ya Ndembo, ekelami na 1984.
Joyeux Bin Kabodjo

**Joyeux Bin Kabodjo**, oyo kombo na ye ya solo ezali **Juwe Kazimbe Joyeux**, azali comédien mpe juriste de formation congolais, abotami le 26 novɛ́mbɛ 1995 na Bukavu, na province ya Kivu ya Sidi na est ya Kongó-Kinsásá.

## Biografi ya bomoi ya bato
Joyeux Bin Kabodjo abotami le 26 novɛ́mbɛ1995 na Bukavu. Mwana ya Juwe Kabodjo na Nzigire Kazimbe, azui diplôme ya droit na Université catholique ya Bukavu. Très tôt, na âge ya zomi na sambo, Joyeux Bin Kabodjo abandaki carrière artistique na ye en tant que animateur mpe parfois participant na ba événements culturels na ville ya Bukavu. Sima akoti na apprentissage ya base mpo na émission ya malamu mpe abandi ko imiter célèbre Pi Tshibanda, comédien congolais mpe humoriste oyo afandaka na Bruxelles.

Na 2014, abimisaki émission na ye ya liboso mpenza, "*La Scène du Paradis Mordu*", oyo ezalaki échec bololo. Na 2017, asali "*Bukavu Comedy Club*", résidence ya comédie na tina ya ko propulser génération ya sika ya ba comédiens mpe oyo azali animateur principal na Institut français ya Bukavu. Mbula moko sima, abandi festival ya comédie ya liboso mpenza na Bukavu, na kombo ya "Zéro Polémik". Oyo ya suka ezali festival oyo ezali ko promouvoir cohésion sociale na nzela ya koseka mpe oyo ezui succès phénoménal.

## Tála mpé

* Amini Cishugi

## Mituya ya miké


## Nkásá o libándá Wikipedia
Hanshin Tigers

**Hanshin Tigers**(阪神タイガース) eza ekipe ya baseball ya professional na Zapɔ́. Bazali kobeta na Central League. Stade ya mboka na bango ezali Koshien Stadium na Nishinomiya City, na etúká ya Hyogo.
Libumu eza "Hanshin" pe nkombo ya kobenga eza "Tigers". Babengaka yango ntango mosusu "tigre" to "tigre ya makasi". Eza moto ya mibale ya kala na kati ya baekipe 12 ya baseball ya professional oyo babikaki na Japon nsima ya Yomiuri Giants, mpe moko ya baekipe ya baseball banda ebandeli ya masano ya ligo ya baseball na 1936. Tii na 1960, bazalaki kobenga bango tigre ya Osaka, longola kaka mwa ntango na ntango ya etumba.
Kompani oyo esalaka mosala ezali Hanshin Tigers Corporation. Kompani ya moboti eza Hanshin Electric Railway (kompani ya Hankyu Hanshin Holdings). Atako lisanga ekutanaki na eleko ya molili oyo balongaki ligue mbala mitano (motango ya ba championnats ezalaki ya 5 na ligi) mpe kaka Japon moko (ezalaki na nse ya baclub 12), mpe banda 1987 kino 2001 bazindaki na nse mbala 10 na ba saison 15, kasi banda ligue ebandisamaki (1950), pourcentage ya bolongi nyonso ezalaki ya mibale na ligi, mpe ezali komikumisa na bokasi ya stable na ba saison mingi oyo bakotaki na kelasi A.
## Links ya libanda

* [officiel](https://m.hanshintigers.jp/　Site)
Lucette Bousquet

**Lucette Bousquet** abotamaki mokolo ya 16 apríli 1906 na mboka Louviers pe akufaki mokolo ya 19 dɛsɛ́mbɛ 2002 na mboka Cheroy azali molakisi ya likembe lya mpoto  tango bitumba ya mokili mobimba ebandaki. Abikisaki bilenge mibale ya basi bazalaki ba Yuda ezalaki bongo Ginette pe Jacqueline Fischof na lisungi ya ba boti na bango Maurice pe Clotilde Bousquet.

Lucette, Maurice mpe Clotilde Bousquet bango misato bazwaki lomoto ya Sembo kati na bikolo oyo Yad Vashem apesaki na 1987.

## Bomoi
Lucette Bousquet azali molakisi ya piano na Paris . Abalaki na 1932 na Maurice Duruflé ; babomaki libala na 1947, mpe esakolami ya kozanga ntina ya libala ya lingomba ekɔtaki na likambo yango na 1953.

Na tango ya occupation ya France na Allemagne, namars 1943 sanza ya misato 1943 , moko ya bayekoli na ye ya kala, Ginette Fischof, ayaki kotala ye elongo na ndeko na ye ya mwasi Jacqueline Fisher [2] . Libota na bango ezali Bayuda . Tata na bango, Léo Fischof  (abotami le 27 janvier 1885 na Vienne, Autriche, mpe adresse na ye ya suka ezali na Hôtel Imperator, na 6 boulevard Gambetta na Nice  ), awuti kokanga mpe kobengana ye na mboka [2] . Babenganaki ye na Convoi No. 60, oyo esalemaki na mokolo ya 7 Ɔkɔtɔbɛ 1943, longwa na Drancy tii na Auschwitz .

Abombaki bilenge basi mibale wana elongo na baboti na ye Maurice mpe Clotide Bousquet, oyo bazalaki mpe kofanda na Paris [2] . Bazali kobatela Ginette mpe Jacqueline Fischof, kozanga kotuna eloko na esika na yango [2] .

Bazali na bozwi te, Lucette Bousquet apesaka mateya mingi te mpo na etumba, yango wana asalaka mosala ya kobakisa na kokende ndako na ndako mpe bongo azali koteka bilamba, mpo na kozwa mosolo oyo ekoki mpo na koleisa bango nyonso [2] . Abombaki mpe Bayuda mosusu, lokola mozalani moko oyo azwaki ekimelo na ndako na ye mwa moke liboso ete bato ya Allemagne báya, oyo Lucette ayebisaki bango ete ayebi te esika oyo mozalani na ye azalaki [2] .

## Kondima

Médaille ya bayengebene epesami na23 décembre 1987Sanza ya zomi na mibale 23, 1987 na Lucette Bousquet mpe baboti na ye Maurice mpe Clotilde Bousquet, kopesaka bango titre ya moyengebene kati na bikolo [2] .

## Ba références
Bayaka

**Bayaka** Ba-Mbenga bazali bato oyo bafandaka esika moko te. Bafandaka na sudi-wɛsti ya Repubiliki ya Afríka ya Kati mpe na nɔrdi ya Kongo-Brazzaville. Bazali bandeko ya Baka oyo bafandaka na Kamerun, Ngabu, na nɔrdi ya Congo mpe na sudi-wɛsti ya République centrafricaine.

Na bokeseni na ba Bambenga ya Mbuti na ɛsti ya Congo (oyo balobaka bobele lokota ya bitúlúká oyo bazali na yango), ba Aka balobaka lokota na bango moko elongo na bato 15 oyo bazali na bango. Na mobu 2003, UNESCO elobaki ete mateya ya monɔkɔ ya Aka ezali moko ya biloko ya motuya mingi ya mokili. Bazalaki na lisolo ya National Geographic ya sanza ya mwambe 1995 "Ndoki: esika ya nsuka na mabele",[2] mpe na ba séries TV ya biteni misato. 3][4]

## Lisangá
Bato ya Aka bazali bato ya mombongo ya koboma nyama mpe ya kobuka yango, mpe balyaka bilei ndenge na ndenge oyo esangisi banzete 63, banyama ya zamba 28 mpe banyama mikemike 20, mpe bambuma, mafuta ya nzoi, bafololo mpe misisa. 5]

Bato mosusu ya Aka bakómá kolona bilanga na bango moko, kasi mbala mingi basalaka mombongo na bamboka ya pembeni, oyo bango nyonso babengaka Ngandu. Ba-Ngandu bapesaka bango manyoka, bandazi, bayamu, taro, masango, concombre, squash, okra, papaye, mangue, ananas, mafuta ya mbila, mpe loso mpo na kozongisela bango mosuni ya zamba, mafuta ya nzoi, mpe biloko mosusu ya zamba oyo Ba-Aka bayanganisaka. Ezali na bituluku koleka 15 ya bato ya bamboka ndenge na ndenge oyo bato soki 30.000 ya Aka bafandaka na bango. Lokola lolenge ya bomoi na bango ya babomi-nyama, oyo mbala mingi emonisaka bango makila ya banyama ya zamba, bazali na kati ya bato oyo bazali na virisi ya Ebola mingi na mokili.

**Kobɔkɔla bana**
Biebie Songo na ye

**Biebie Songo,** abotami na Bikoro na etuka ya Equateur na **[[Kongó-Kinsásá|Republíki ya Kongó Demokratíki]]** , azali professeur ya toxicologie na université ya Kinshasa UNIKIN mpe moko ya bakeli ya Fondation GBS

## Biografi ya bomoi ya bato
Georgette Biebie Songo **,** abotami o Bikoro o etuka ya Equateur  '''Republíki ya Kongó Demokratíki''', na libota ya bana 21 kati na bango azali nkulutu  .

## Ntalo
Na sanza ya mitano ya 2004, Lisanga ya ba journalistes ya opinion libre mpo na bobongisi epesaki Georgette Biebie lotomo ya lokumu mpo na leadership ya basi oyo bazali kobima .

Na sanza ya mwambe 2016, ONU basi epesaki Georgette Biebie mbano ya lokumu mpo na mosala na ye na botomboli bokokani ya mibali na basi mpe bopesi makoki na basi na RDC lokola eteni ya mokolo ya mokili mobimba ya basi ya Afrika  .

## Misala na bomoi ya ekolo
Mobandisi ya lisanga ya Bien na Bien, oyo ezali na Kikwit, oyo esangisaka basi ya ndako, balakisi mpe basali bilanga mpo na koteya bango ndenge ya kolona milona ya bilanga lokola masangu, ndunda mpe biloko mosusu. Na sima asali association ya épargne na crédit mpo na ko régénérer revenu oyo ewutaki na bokati mbuma ya ba mamans wana, yango esala ete bazanga mosolo te na tina ya koteya bana na bango, kozala na makoki ya kozua kisi mpe makambo mosusu ebele  .

## Mituya ya Miké
Sonia Benedito

**Sônia Benedito** azali mosani ya kala ya volleyball ya Brésil oyo abotami na...19Sanza ya yambo 19 , 1978 na engumba Sao Paulo . Azali na molayi 1,85  mpe abeta lokola moyambi pe mo tieyi mongete

## ba masanga ya ndembo

## Ba mbano

* Masano ya Mboka Bresilia
** Molongi : 2001
** Akomaki na suka : 2006
IShowSpeed

**Darren Watkins** azalí moyémbi, abótámí o Cincinnati, engumba Ohio o ekólo Lisangá lya Ameríka.
Théâtre ya Thoricos

**Théâtre ya Thoricos** (na Greke: Αρχαίο Θέατρο Θορικού), oyo ezalaki na nɔrdi ya Lavrio, ezalaki ndako ya masano ya kala ya Bagreke na Attica, na Grèce. Ezali moko ya ba théâtres ya kala oyo eyebani na Grèce.
Libáyá lia kotetwa ya botɛ́lɛ́mi

**Libáyá lia kotetwa ya botɛ́lɛ́mi** ezalí libáyá na mái na moto ya botɛ́lɛ́mi. Ezalí lisanɔ na mái.
Joshua Vautour

**Joshua Desvers Vautour**, nkombo ya mbotama naye ezali **Nsiala Zin'kembo Josué**, azalí elenge mobali óyo alingaka kokoma míngi.

Banda bomwana naye azalakí ntango nyonso na mposa ya kokóma mokomi. PDG ya zulunalo Kongo, Joshua Vautour azalí mpé mopanzi-sango na bakompani míngi ya media imprimeri na R.D. Kongo.

## Búku
* L'Eau des Fleurs (ISBN: 978-620-4-96187-3)

## Mikânda ya dikatukilu
Joseph Tshibanda

**You Intervieweur** óyo abéngami mpé na nkómbó ya **Joseph Tshibanda**, azalí mɔ̌kɔ́ na bakomi pe ba panzi Sango wa Kongó-Kinsásá ya lisoló lya falansé. Azuaki motoye moko ya L'intervieweur.cd, ebebusu eleki yango média ya makomi na intaneti ya Kongo oyo esengeli na likolo ya bana ya ezeli ya makabu na makala na bapesami likanisi. .
Avenue ya Alexandras

**Avenue Alexandras** (na grec moderne :  ) eza moko ya ba nzela minene ya Athènes .

## Esika mpe nzela ya kokota
Pene na 3 km ya bolai mpe orienté est-ouest, ekangisaka balabala Patissíon na ouest (na Egypte Square mpe Champ-de-Mars ) mpe ba avenues Kifissías mpe Vasilíssis Sofías na est (na *Tour de Athènes* ) elekaka na nordi ya bangomba mike ya Strefi mpe ya Lycabettus .

Avenue oyo ekaboli ba quartiers ya sika ya Athènes ya Gýzi mpe Ambelókipi  na nord mpe ba quartiers Exárcheia  mpe Neápoli  na sud.

## Origine ya kombo
Ezwaki nkombo ya Princesse Alexandra ya Grèce, mwana mwasi ya mokonzi George I ya Grèce .

## Makambo ya kala

## Bandako ya kokamwa mpe bisika ya bokundoli
Ezali na mwa bandako ya ntina ndenge na ndenge lokola : 1 .

* stade Apóstolos Nikolaḯdis (stade résidente ya club Panathinaikos tii 2008 sima kobanda 2013)
* Direction générale ya police
* Institut ya cancer ya Grèce mpe lopitalo ya Agios Sabbas 
* kiti (Θέμιδος Μέλαθρον to *ndako ya Thémis* ) ya Tribinale ya Cassation (Άρειος Πάγος to *Areopage* )  , 
* Institut ya archéologie ya Autriche
* ba théâtres mingi na Exárcheia.

Ezali mpe na *Place ya République ya Argentine*  na bikeko ya bilombe ndenge na ndenge ya lipanda ya Argentine bakisa mpe José de San Martin .

## Ba note mpe ba références
Lisanɔ na mái

**Lisanɔ na mái** ezalí lisanɔ na mái.

## Tálá mpé
* konyanya, kontúnga, kokpéla
* Libáyá lia kotetwa ya botɛ́lɛ́mi
* Kolúka nkáí
* Molíbé
* kokende na masúwa ma elambá
Eunice Kamanda

**Eunice Kamanda** azali moyembi ya République Démocratique du Congo ya Académie des Beaux-Arts na Kinshasa. Na misala na ye, asali accusation oyo ezali ko limbola ba mutuna ya bomoï. Azali mwana na kati ya libota moko artistique, abotami na Kinshasa, le 1er Ya sanza ya yambo ya mbula 1985, a mona art na atelier ya papa na ye, maître KAMANDA NTUMBA oyo azali pe sculpteur pe Molakisi na Académie des Beaux-Arts ya Kisásá. .
Benik Afobe

**Benik Afobe**, abotami o mokɔlɔ wa 12 sanza ya mibale 1993 na Leyton ( Angleterre ), azali mosani ya ndembo ya mokili mobimba ya Congo oyo abetaka lokola attaquant.

Azali mpe na ekolo ya Angleterre.

## Biografi
Kinsásá Bopéto

**Kinsásá Bopéto** tǒ mpɛ **Kin Bopéto** ezalí libongisami ya bopéto mpɔ̂ na etúká ya engumba ya Kinsásá, mbóka-mokonzi ya Kongó-Kinsásá. Ebandisami o mobú 2020, mokɔlɔ 19 ya Sánzá ya zómi libosó ya mokonzi wa ekólo Félix Tshisekedi. Kin bopéto ebandisami na moyángeli-etúká Gentiny Ngobila Mbaka ɔyó azwaki mokano ya kosilisa ɔyó ezalí bosɔtɔ o katí ya engumba Kinsásá, komeka kotía péto na mbóka.  

Mokano monɛnɛ ezalí nakobatela bopéto na engumba mpɛ nakobundisa bosɔtɔ ɔyó ebwakami na nzelá ya mbóka-mokonzi ya Republíki ya Kongó Demokratíki mpɛ kolendisa esiká ya malamu mpɔ̂ na bavandi bansó ya engumba Kinsásá.   

## Etatoli