Bweta ya Wagenia

Mabulu ya Wagenia, eyebani mpe na nkombo ya Stanley Falls, ezali mayele ya mayele mpe ya bankoko mpo na koluka mbisi, ezwami na etuka ya Tshopo,na nɔrdi-ɛsti ya République démocratique ya Congo. Yango ezali moko ya bisika ya kitoko mpenza na ekólo yango mpe ebendaka bato mingi mpo na kitoko na yango mpe mpo na lisolo na yango.

## Nkombo ya mboka
Nkombo **Wagenia** euti na bato ya Wagenya to Enya, etuluku ya bato ya koboma mbisi oyo bafandaka na mabongo ya mabulu ya ebale Congo, kati na Kisangani mpe Ubundu mpe eyebani mpo na mayele na bango ya koluka mbisi. Mayele oyo ya kala mpe ya likama esalemi na lisalisi ya ba trépieds ya mabaya mpe Bazali kosala mwa bandako ya mai oyo ezali lokola makonzí na kati ya ebale Lualaba. Na ntango ya kala, mabulu yango ezalaki kobengama Stanley Falls, nkombo oyo bato ya Mpoto oyo bakendeki kotala yango na ntango ya boyangeli ya Angleterre bapesaki yango.

## Lisolo

Mai ya Wagenia ezali moko ya mai nsambo ya mai ya Boyoma, mpe ezali mai ya nsambo mpe ya nsuka na molɔngɔ yango. Esika yango ezalaki esika ya kofanda mpe ya kobikela mpo na bafandi ya etúká yango, oyo bazalaki kobenda mai ya ebale Lualaba. Mayele ya koluka mbisi ya mboka, oyo ekokani na mosusu te na mokili mobimba, ezali komonisa mayele mpe mpiko ya bato ya Wagenya oyo bazali kokima mikolo nyonso kati na mai ya mobulu. Na 2015, likambo moko ya kokamwa esalemaki na moto moko ya mayele ya Congo, oyo alobaki ete amonaki bilembo ya nyama oyo ezalaki na bomoi na ntango ya kala na esika yango, mpe yango ebendaki likebi ya bato ya siansi.

## Ndimbola

Wagenia Falls ezali na bolai ya pene na 4 500 mɛtɛlɛ, yango esali yango moko ya ba cascades ya monene na mokili. Na molai, ezali monene koleka Mai ya Niagara oyo eyebani mingi, oyo ezali na ndelo ya États-Unis ná Canada. Ndenge oyo mai yango ebukanaka mpe mbonge makasi oyo ebimaka na nse na yango esalaka ete yango ezala esika moko kitoko ya kotala mpo na baturiste. Longola kozala esika oyo bato mingi bakendaka kotala, mai yango ekoki mpe kobimisa kura na nzela ya mai.

## Mikili

### Klima
Mabulu ya Wagenia ezwami na ebale Lualaba, na kati ya bingumba ya Kisangani mpe Ubundu. Etúká yango ezalaka na molunge mpe malili, mbula ebɛtaka mingi mbula mobimba. Zamba ya zingazinga mpe kozala pene na ebale esali ekosika moko ya malamu, atako bato ya etuka yango bazali mingi na bingumba mpe bingumba ya pembeni ya Kisangani.

## Bingumba ya zingazinga
Kisangani, engumba ya liboso oyo ezali pembeni ya Wagenia Falls, ezali engumba monene ya mombongo mpe ya transport na nord-est ya République démocratique ya Congo. Ubundu, engumba ya libongo oyo ezwami na nse ya ebale, ezalaki mpe na ntina mingi mpo na mombongo na ebale Lualaba. Engumba wana mibale, longola kopesa nzela ya kokoma na ba cascades, ezali mpe bisika ya kitoko mpo na bapaya oyo bazali kotala esika oyo ya Congo.

## Mobembo ya baturiste mpe bokóli ya mboka
Bweta ya Wagenia ezali moko ya bisika oyo bato mingi bakendaka kotala na Kisangani. Na bokóli ya tourisme oyo ezali kosalema na mboka, ezali libaku mpo na mbulamatari mpo na kotombola tourisme ya malamu mpe ya kobatela ezingelo, oyo ekopesa motuya na bomoto ya mboka mpe ya bonkoko ya etuka oyo.

## Bililingi

Fichier:Henry_Morton_Stanley_-_Chutes_Wagenia.jpg|alt=Henry Morton Stanley, le bâtisseur de Stanley Falls, ancien nom des chutes Wagenia| Henry Morton Stanley, motongi ya Mai ya Stanley, nkombo ya kala ya Mai ya Wagenia
Fichier:Tippo-Tipp_-_Chutes_Wagenia.jpg|alt=Hamed bin Muhamed al Murjebi yaani Tippu-Tipp, surtout connu comme "Tippo-Tip", le transporteur des esclaves vers les chutes Wagenia| Hamed bin Muhamed al Murjebi yaani Tippu-Tipp, ayebani mingi na nkombo "Tippo-Tip", motambwisi ya baombo na Wagenia Falls
Fichier:Chef_Wagenias.jpg|alt=Les pêcheries des Wagenias sur le fleuve Congo| Mosala ya babomi-mbisi ya Wagenia na Ebale Congo
Fichier:Chef_Wagenia.jpg|alt=Chef de l’ethnie Enya, les pêcheurs situé au bord des chutes Wagenia| Mokonzi ya bato ya Enya, babomi-mbisi oyo bafandaka pembeni ya mai ya Wagenia


## Talá mpe

### Masolo mosusu

* Bweta ya Wagenia
* Mabangá ya Livingstone
* Mabwaku ya Lofoyi
* Mwa mapata ya ebale Lukaya
* Bikuke ya lifelo
* Bweta ya Boyoma
* Mai ya mbu Inga
* Ebale ya Yellala
* Mabangá ya Boali
* Mabangá ya Zongo

### Ba liens ya libanda