Teyatre ya vert ya Mont-Ngaliema

**Théâtre de la Verdure de Mont-Ngaliema**, amphithéâtre ya libanda mpe ezalaki na eleko ya koloniale na kati ya Institut des musées nationaux ya Congo na ngomba Ngaliema na commune ya Ngaliema na Kinshasa, ezwami na etuka ya weste ya République démocratique ya Congo. Ezali esika ya masano ya teyatre, ya miziki, mpe ya milulu ndenge na ndenge ya bonkɔkɔ.

Etongamaki na 1970 na lopango ya moto moko na Ngomba Ngaliema na Président Mobutu Sese Seko, architecture ya amphithéâtre yango eutaki na ba amphithéâtre ya libanda oyo ezalaki na ba archétypes ya Grèce mpe ya Rome ya kala, oyo Mobutu akutanaki na yango na mobembo na ye na Italie.

## Lisolo
Na ntango ya kala, Ngomba Ngaliema, oyo kala ezalaki kobengama Ngomba Stanley na ntango ya kolonia, ezalaki esika ya boyangeli ya province ya Léopoldville, oyo ezalaki na Kinshasa, Congo central mpe province ya kala ya Bandundu. Nsima ya lipanda ya ekolo na Belgique na mokolo ya 30 sanza ya motoba 1960, ekomaki ndako ya mokonzi ya ekolo, Joseph Kasa-Vubu, na bisika na ye ya mosala na Palais de la Nation.

Nsima ya kozwa bokonzi, Mobutu Sese Seko abongolaki nkombo ya  ⁇  ngomba Stanley  ⁇  na  ⁇  ngomba Ngaliema  ⁇  na 1963. Lelo oyo, esika yango ebongwani na parkɛ ya mokonzi ya ekólo, mosala oyo etambwisamaki na Olivier-Clément Cacoub, moto moko ya mayele na makambo ya kotonga oyo autaki na Tunisie. Cacoub nde azalaki na mokumba ya kosala mosala ya liboso mpe abongisaki ba jardins ya parc présidentiel, oyo ezalaki na bililingi minene ya Léopold II ya Belgique likoló ya mpunda, na oyo ya Henry Morton Stanley, elongo na bililingi mosusu mpe biloko mosusu ya kala. Na nsima, Mobutu akómisaki esika yango monene mpe ebele ya bato bazalaki koya kotala yango. Théâtre de la Verdure etongamaki na 1970 na parc présidentiel oyo na lolenge ya amphithéâtres ya Rome ya kala mpe ya Grèce mpe ekokaki koyamba bato 3 500. Na ndakisa, ezalaki esika ya masano ya bato minene ya Amerika lokola James Brown mpe B.B. King. B. Mokonzi. Nzokande, na boumeli ya bitumba ya liboso mpe ya mibale ya Congo, ndako yango ebebaki mpenza. Mpo na kobongisa bisika oyo ebebaki, esɛngaki kosala milende mingi.

Na sanza ya zomi na mibale ya mobu 2011, amphithéâtre ekangamaki na bato nyonso mpo na kobongisa misala ya kobongisa yango liboso ya liyangani ya 14 ya Organisation internationale de la francophonie5, oyo esengelaki kosalema na Kinshasa na mobu 20126. Bobele na ntango wana, bisika misusu, lokola Cité ya Union africaine, ndako ya Centre commercial international congolais -  ⁇  CCIC  ⁇ , stade ya ba martyrs ya pentecôte mpe Palais du Peuple, mpe ebongisamaki mpo na koyamba likita. Ados Ndombasi, mokambi ya kala ya Théâtre de la Verdure mpe mokambi ya plateforme culturelle Watoo Balabala, alobi ete misala nyonso ya kobongisa Théâtre de la Verdure esalemaki na lisalisi ya mbongo ya Wallonie-Bruxelles International  ⁇  WBI  ⁇ , oyo ekokani na bankoto ya euro. Nsima ya kobongisama, esika yango efungwamaki lisusu na sanza ya misato ya mobu 2012 mpo na kofungola mposo ya bonkoko ya Francophonie. Banda wana, amphithéâtre ezalí esika ya ba événements ndenge na ndenge, na ndakisa ba festivals ya miziki, ba concerts, ba festivals ya comédie, ba spectacles ya ba ensembles autochtones mpe ba spectacles ya musique classique.

## Likoki ya koyamba bato
Théâtre de verdure ekoki koyamba bato 3 500, na nzela ya bisika na yango ya kotala. Ndako yango ezali esika ya malamu mpo na kosala masano mpe milulu ya bonkɔkɔ. Esika yango ekoki mpe kobongisama mpo na kosala makambo ndenge na ndenge, kobanda na masano ya mike tii na milulu minene oyo esalemaka na miso ya bato nyonso.

## Bililingi
Banda ntango oyo efungwamaki, bisika ndenge na ndenge ya masano esalemi na Théâtre de verdure. Misala oyo esalemaka na esika yango ezali:

### Ba concert
Na 1974, James Brown, mobɛti miziki ya Amerika mpe mobɛti miziki ya blues B. B. King asalaki lisano moko ya lokumu na esika yango.
* Le 1er juin 2014, Lokua Kanza na ensemble na ye basalaki liboso ya bato koleka 2.500, elongo na ba invités lokola Jean Goubald, Sara Tavares, Richard Bona, Fally Ipupa na Olivier Tshimanga.
* Na mokolo ya 20 kino 22 sanza ya motoba ya mobu 2014, esika yango eyambaki Primus Fete de la Musique epesamaki na Bralima, elongo na Werrason, JB Mpiana, Jossart N'Yoka Longo, Ferré Gola mpe Shakelewa.
* Na mokolo ya 13 mpe 14 sanza ya motoba 2015, Stromae, moyembi moko ya mboka Belgique, atondisaki esika yango na miziki kitoko.
* Kobanda mokolo ya 10 kino 12 sanza ya libwa 2015, salle yango ezalaki esika ya liyangani ya liboso ya Francofolies de Kinshasa, oyo esangisaki ba artistes ya France, kati na bango Philippe Lafontaine, Soprano mpe La Fouine, elongo na acteur Congolais-Belge Pitcho Womba Konga, mpe ba acteurs Congolais lokola Bebson de la Rue, Lexxus Legal, Jean Goubald, Papa Wemba, Nkento Bakaji, Fabregas Le Métis Noir, Ferré Gola mpe JB Mpiana.

### Teyatre mpe cinéma
Bituluku ya bato ya mboka na biso mpe ya mikili misusu bazali mbala na mbala kosala masano oyo ezali kolakisa bonkɔkɔ mpe makambo ya mikolo oyo ya Congo. Bafilme oyo balakisaka na libándá ezali kobenda bato oyo balingaka kotala bafilme.

### Masɛki
Feti ya Toseka ya misato, feti ya kosekisa ya mokili mobimba na Kinshasa, esalemaki na mokolo ya 25 kino 30 août 2015 na Théâtre de Verdure, na Ngomba Ngaliema. Fɛti yango esangisaki bato ya masɛki oyo bauti na mikili ndenge na ndenge, mpe epesaki bato ya Kinshasa ebele ya masano ya kosɛkisa mpe ya kosɛkisa. Théâtre de Verdure, oyo ezali na bisika ya kofanda 3 500, ezalaki esika malamu mpo na masano yango oyo ezalaki kosalema na libándá, mpe na ndenge yango, esalisaki mpo na kopalanganisa mimeseno ya bonkɔkɔ mpe kosɛkisa bato na République démocratique du Congo.

## Kobina
Esika oyo bato mingi basepelaka na mabina ya bonkɔkɔ mpe ya mikolo oyo. Théâtre de verdure ezalaki mpe esika ya kobotama mpo na bato mingi ya sika oyo bazalaki kosala misala ya ntɔ́ki, na yango epesaki nzela na bokóli ya misala ya ntɔ́ki ya mboka.