open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sarah Kalume

**Sarah Kalume**, azali moyembi, mokomi ya nzembo mpe mobini ya kongo-kinsasa, awuti na engumba Kongolo na etuka ya Tanganyika .

## Mosala
Abandaki mosala na ye na chorale ya lingomba asambelaka  ,  ,  .

Na mbula 16, asanganaki na momekano mpo na bilenge oyo bayembaka mpo na etuluku “ . Makoma », momekano oyo ebongisamaki na Cinépolis na Kinsasa  . Nsima ya likambo oyo, akómaki kosepela na mosala ya miziki  ,  .

Sarah Kalume azali kosangana na momekano ya mibale ya télévision “ Superstar ya Vodacom ", abimaki na elonga mpe na libaku malamu ya ko bimisa nzembo na mokambi ya molulu, mokonzi yaKonvict Muzik, moyembi ya amelika Akon  .

Na 2020, asakolaki que azali ko bongisa bosangani na Innoss'B, oyo ba bimisa liboso na 2016, ntangu ba bimisaki titre  " O'osakana na nga »  . Sarah Kalume mpe azali kosangana na bitumba mpo na makoki ya basi na Kongo  .

## Buzz na web
Na 2020, nzembo “ *En confinement”* ya Sarah Kalume  ekendeki na web mpe ekomaki na matoyi ya rappeur français Booba . Oyo atiaki video ya nzembo na Facebook mpe Instagram  ,  .

## Discografi

### Ba nzembo eza na album te

* 2012. : Light switch( na Akon) .
* 2019 : Buzoba na nga
* 2019 : Pole pole– na Juacali 

* 2020 : En confinement
* 2020 : Posa 'a ko bimisa
* 2020 : Je te garde

## Etatoli
Melissa Yansané

**Mélissa Yansané**, kombo na ye ya solo **Mélissa Marie Laurence Yansané Giannelli**, abotami o mokolo 9 sanza ya mitano 1999 na Aix-en-Provence ( France ), azalí moyembi, rappeur, moyembi-mokomi ya nzembo mpé mobini ya Franco - Congo [ 1 ] .

## Biografi ya bomoi ya bato

### Elenge
Mélissa Yansané abotami o mokolo 9 sanza ya mitano 1999, Pushed, mama na ye oyo azalaki moyembi ya Zouk, nde mutu atindaki ye mpe alakisaki ye,  mpo miziki ezalaki mposa ya Mélissa kobanda kala. Kasi mokana ya kosala mosala na yango eyaki na 2015 , ntango alongi momekano ya ba mayele na Kinsasa ,  na kongo-kinsasa . Kasi ezalaki na 2017 nde abimisaki nzembo na ye ya liboso Run 4 your life. Na nsima, abimisi You Got It  .

Sima ya bokabwani, akokoba mosala na ye moyembi ye moko mpe akutanaki na moyembi mosusu ya kongo-kinsasa, Gaz Mawete,  oyo apesaki ye likanisi ya kosunga ye na muziki na ye mpe na bokoli na ye. Elongo, babimisaki “Na Lembi”  na 2020, mpe balandisaki “Bâton Magique” na 2021 mpe ba komaki na 934.000 ya ba vues na YouTube mpe ekomaki nzambo na bango ya malamu koleka  .

## Discografi

### Ba nzembo oyo eza na album te

* 2017 : *Run for life*
* 2019 : *You got it*
* 2019 : *Limbisa* 
* 2020 : *Na Lembi*
* 2021 : *Baton magique*  

## Etatoli
Laurette La Perle

**Laurette la Perle** (nkombo mobimba **Laurette Ngoma**  ), abotami o mokolo 2 sanza ya mibale 1989 na Kinsasa azali moyembi-mokomi ya nzembo ya kongo , modèle mpe mwasi ya mombongo.

## Biografi ya bomoi ya bato

### Mosala ya miziki
Na mbula 8 abandi kokende na paroisse classique na quartier na ye, ko mekama na chorale epesaki ye nzela ya ko zala na ba masano, ba feti mpe ba compétitions  . Na 2000, baponi ye kati na bayembi oyo baleki malamu na engumba na ye. Abotamaki na mama moko ya lifulumɛ mpe tata moko ya monganga oyo akufa.

### Mbano mpe ba maponami

* 2015 : MTV Africa Music Awards 2015 (na) mpo na moyembi  na Lifalanse oyo aleki malamu ;
* 2016 : Prix Afrima mpo na artiste ya mwasi ya malamu koleka ya Afrique centrale  .

### Kosala elongo
Na mosala na ye ya miziki; azalaki na likoki ya kosala elongo na bato mingi oyo bayembaka :

* *Vénus* (na 2015) na Bana C4  ;
* *Kiti ya kura* (remix) na Fally Ipupa ;

## Discografi

### Ba albums

* 2015 : *Lisolo ya bolingo* 
* 2018 : *bolingo ya solo*

### Ba nzembo oyo eza na album te

* *Gigolo*
* *Siska*
* *Terminus* 
* *Lisolo ya bolingo*
* *sur mesure*
* *follow me* (na Tour 2 Garde ) 

## Etatoli
Saida Karim Lamrani azali moto ya mayele

**Saïda Karim Lamrani** azali mwasi ya mombongo ya Maroc abotami sanza ya mwambe ntuku misato na libwa ntoko ntuku minei na motoba na Fez.

Mwana mwasi ya ministre liboso ya kala Mohammed Karim Lamrani na ntango ya bokonzi ya Hassan II, apusama na mombongo na mbula ya bolenge, na nkoto libwa nkama motoba na boumeli ya bambula ya Plomb .

Azali na bana mibale, mwana mobali mpe mwana mwasi. Ndeko na ye ya mobali, Hassan Lamrani, abalaki mwana mwasi ya Général Hosni Benslimane .

Azwaki formasyo na makambo ya mibeko mpe azali na kati ya bato mingi oyo basangisaka mbongo na etuluku Safari. Na ndakisa, etuluku Safari ezali na bato méditerranéenne pona mikili automobile (SMEIA), oyo ezali moteki moto moko ya ba elembo Land Rover mpe BMW.

Na nkoto mibale na zomi na misato saïda Karim atalelami lokola eteni ya bato ntuku mibale na mitano oyo bazali na bopmikili  na mbongo na  Afrika » engeben*ue* 

Azali mosangani ya conseil d'administration ya moboko Mohammed V pour la solidarité . Asala lokola vice-président ya likita ya bato banso ya ba kompanyi marocaine (CGEM) mpe mokambi moko ya Club ya ba leaders d’affaires France-Maroc.

Azali mpe kotambwisa Lisangá mpo na kosalisa bato ya maba. Azali chevalier na ordre ya Légion d'Honneur .
Angelique Milemba

**Angélique Milemba**, abotami le 6 juin 1983, azali politicien ya Congo.

## Biografi ya bomoi ya bato

### Mateya
Azali na diplôme na sciences politiques mpe administratives.

## Carrière politique
Na 2019, azalaki candidat ya parti politique AA/a na maponami ya ba sénateurs ya etuka ya Lomami, kati na basi 5 mpe mibali 30, mpo na bisika 4  .

### Ministre
Azali Ministre adjoint ya Portefeuille ya République démocratique du Congo . A remplacer Jean-Pierre Tshimanga Bwana na poste oyo na décret n 5/159 ya 18 novembre 2005, kobongisa lisusu guvɛrnema ya ntango mokuse.

## Bomoi ya mosala
Na bokutani ya le 15 août 2020, conseil d’administration ya AMICONGO ezwaki mokano ya ko nommer Angélique Milemba na gestion générale ya Agence maritime ya Congo mpo na ko remplacer Jean Chiso Mayembe, oyo akufaki. Le 21 août ya même année na Kinshasa, Angelique Milemba akomi directrice générale ya AMICONGO, na tango ya remise mpe reprise na Georges Sita, oyo azuaki gestion générale intérimaire  .

## Makomi na nse ya lokasa

## Talá mpe

### Masolo oyo etali yango

* Gouvernement ya République Démocratique du Congo
* Basi na politique na République Démocratique du Congo

### Ba liens ya libanda

* « Remaniement ministériel : Voici les combinaisons opérées vendredi par Joseph Kabila »(Archive.org • Wikiwix • Archive.is • Google • Que faire ?), sur DigitalCongo
Odya Kalinda Mitumbala

**Odya Kalinda** abotami na 1969 na etuka ya Nord-Kivu, azali mosali politiki, mosambisi , ya ekolo Congo démocratique mpe ministre molandi ya mibeko na guvɛnɛmá  ya Gizenga I mpe II banda Ebandaki na 5 Febwali 2007.

## Biografi ya bomoi ya bato

## Makomi na nse ya lokasa
Touria El Glaoui na mokili mobimba

**Touria El Glaoui**, abotami na nkoto libwa nkama nsambo na minei, azali moto ya mombongo franco - marocain, mobandisi ya foire ya art africaine contemporaine moko-*ntuku mitano na minei* oyo esalemaka mbula na mbula na Londres, New York mpe Marrakech . Esalaka mpo na kolendisa kobima ya zando mpe kotombola boyebi ya mayele ya Afrika ya mikolo oyo na nivo ya mokili mobimba.

## Biografi ya bomoi ya bato
Abotami na nkoto libwa nkama nsambo na minei na Casablanca, azali mwana mwasi ya mosali ya mayemi Hassan El Glaoui mpe modèle ya kala ya Givenchy, Christine Legendre [1] . Azali mpe mwana ya mwana mwasi ya Thami El Glaoui, pasha ya Marrakech, oyo asalaki mosala monene ya politiki mpe ya basoda na Maroc na ndambo ya liboso ya XXya ntuku mibale. ekeke (tii liwa na ye na nkoto libwa nkama ntuku mitano na motoba ).

Bomwana na ye esalemaki na Rabat . Atángaki kelasi na Royal College . Ayekolaka kokamba makambo mpe mombongo ya mokili mobimba na New York na Iniversite ya Pace .

Asalaki liboso na banque mosolo Salomon Smith Barney, esika azuaki ebonga ya mopesi toli n'a makambo ya mbongo , liboso akende na Londres na Nkoto mibale n'a moko esika akota na etuluku Cisco Systems . Lokola asengeli kosala mobembo na mokili ya Afrika mpe na Moyen-Orient lokola eteni ya mosala oyo, azali kosepela na mosala mpe na ba mozalisi. Azali kobongisa exposition moko na boyokani na kati ya Winston Churchill na tata na ye, na Londres na Marrakech.

Atikaki ebonga na Nkoto mibale na zomi na misato mpo na kosala moko-ntuku mitano na minei *Contemporary African Art Fair*, ebimeli ya liboso na yango esalemaki na Londres na sanza ya zomi ya Mobutu Nkoto mibale n'a zomi n'a misato, na Somerset House [2] . Na sima a kobakisa foire oyo na New York, esika esalemaka mbula na mbula banda nkoto mibale n'a zomi n'a mitano [2], mpe na Marrakech, banda nkoto mibale n'a zomi na mwambe.
Aissa Doumara Ngatansou na biso

**Aissa Doumara Ngatansou**, abotami na nkoto libwa nkama nsambo na mibale, azali mobundi ya mobulu na basi ya Cameroun . Azali mozwi ya yambo, na Nkoto mibale na zomi na libwa, ya ntalo Simone-Veil ya République française .

## Biografi ya bomoi ya bato

### Libota mpe formasyo
Abotami na nkoto libwa nkama nsambo na mibale, Aissa Doumara Ngatansou azali moto ya Région du Nord (Cameroun) . Basɛngaki ye na makasi abala ntango azalaki na mbula zomi na motoba. « Ntango nakómaki na mbula zomi na moko, na mbalakaka namonaki ndenge oyo bazalaki kosalela bandeko mibali ndenge mosusu. Nasengelaki kobala nokinoki, kozala ya libota mosusu. [...] Na mbula zomi na mitano balakaki ngai, na mbula zomi na motoba abalaki, na mbula zomi na mwambe mama » alimboli ye  . Atako babokilo na ye batɛmɛlaki ye, asilisaki kelasi na ye ya ntei . Lokola mobali na ye abɛti ye, abimi na ndako ya libota.

### Mosala
Na nkoto libwa nkama libwa na motoba , abandisaki filiale  ) elongo na Billé Siké , na Maroua, mboka-mokonzi ya etuka ya Cameroun du Nord  ] , ,  ,  . kosunga bato na yango ezali na tina ya kobongisama ya psychosocial mpe kozongisa lokumu ya basi oyo ba na esika mosusu na kati ya mboka oyo bazwaki mpasi na ba bitumba ya bateroriste na etuka ya Extrême Nord . Lisanga na ye ezali kopesa maboko na milende ya bibongiseli ya Nations Unies lokola Basi ya ONU mpe FNUAP mpo na bopesi makoki na nkita ya baye babiki na mobulu ya bokeseni ya mibali na basi (GBV)  mpe oyo bazali mingi mingi ba victimes ya bokengi ya nkita  .

## Bokeseni ya bato
Na  mwambe sanza ya misato nkoto mibale na zomi na libwa, na mokolo ya basi ya mokili mobimba, azalaki mozwi ya liboso ya Prix Simone-Veil ya République française, oyo président Emmanuel Macron apesaki ye . Asakolaki na libaku oyo : « Oyo tosalaka mikolo nyonso ezali ya kozongisa elengi mpo na bomoi, kozongisa nguya nyonso oyo [basi] babungisaki [...] Na babiki oyo banso, babiki ya Boko Haram, basi mpe bana basi ya bisika binso mokili, nazali kopesa mbano kitoko oyo. »  ,  .
Elonga Tomegah Dogbé

**Victoire Tomegah Dogbé**, abotami ntuku mibale na misato na zomi na mibale ya mbula nkoto libwa na nkama mitano na motoba o Lomé, o etuka ya mai, azalí moto ya politiki ya Togo  .

Azali Premier Ministre wuto ntuku mibale na mwambe sanza ya libwa nkoto mibale na ntuku mibale, sima ya kozala Ministre ya bokóli ya Base, misala ya mboka, bilenge mpe mosala ya bilenge na gouvernement ya Komi Sélom Klassou mpe chef d’état-major ya président Faure Gnassingbé  .

## Biografi ya bomoi ya bato

### Bomwana, formation na ebandeli
Na nkoto libwa nkama nsambo na mwambe, akoti na faculté ya mayele ya nkita mpe ya bokambi (FASEG) ya université ya Bénin (lelo Université ya Lomé, Togo ), esika azui diplôme ya master na mayele ya nkita mpe ya bokambi  (nzela makambo ya mombongo  ) na nkoto libwa nkama mwambe na mibale. Ezali na ntina te.

Na poto, azui diplôme ya marketing spécialisé na financement ya gestion générale na Institut technologique ya Jutland AARHUS na Nkoto libwa nkama mwambe na mwambe na Danemark sima Orchestrating Winning mosala na Institut ya mokili n'a bokóli na mombongo  na Lausanne ( Suisse ) na Nkoto libwa nkama libwa n'a motoba.

Akobaki mosala na ye ya kelasi na nzela ya Université ya bokóli ya solo  ya PNUD ( New York ), na boyokani na *Université Internationale Jones* (Etats-Unis) oyo ezwaki “ . diplôme ya spécialiste » (ekokani na diplôme spécialisé ya mayele supérieure ) na ba esika ya mosala oyo PNUD etali.

Victoire Tomegah Sidémého Dogbé abandaki mosala na ye na kati ya mikili ya Plastique Togo (ITP), esika atombolamaki wuta Nkoto libwa nkama mwambe na motoba tee na Nkoto libwa nkama mwambe na mwambe, directeur ya personnel ya liboso sima chef ya département ya fourniture. Na sima, babengi ye azua charge ya gestion administrative mpe financière na ITP kobanda 1988 tee na nkoto libwa nkama ntuku libwa na mibale.

Na nkoto libwa nkama ntuku libwa na mibale, alongwaki na ITP mpe akomi directeur ya réseau na Shell Togo. Sima ya mbula moko na Shell, azongi na ITP mpe akomi directeur général na yango kobanda na  Nkoto libwa nkama ntuku libwa n'a minei tee na Nkoto libwa nkama ntuku libwa na mwambe.
Justin Kabumba

**Justin Kabumba Katumwa** (10 juin 1994 na Bukavu), azali mopanzi sango oyo azali kosala wuto 2022 lokola correspondant ya France 24 mpe agence ya sango ya Associated Press na est ya Republíki ya Kongó Demokratíki.

## Tála mpé
Louise Mushikiwabo azali moto ya mayele

**Louise Mushikiwabo**, abotami ntuku mibale na mitano nkoto libwa na ntuku motoba na moko na Kigali ( Rwanda ), azali moto ya politiki ya Rwanda . Ministre ya bansango mpe sima ya makambo ya libanda ya Rwanda kobanda Nkoto mibale n'a libwa tee na Nkoto mibale na zomi na mwambe, aponami secrétaire général ya Organisation internationale ya Francophonie (OIF) na sanza ya zomi na Nkoto mibale na zomi n'a mwambe mpe azuaki ebonga na sanza ya yambo mobu nkoto mibale na zomi na libwa . Na sanza ya zomi na moko na Nkoto mibale na  ntuku mibale na mibale, aponami lisusu lokola mokambi ya ebongiseli mpo na mandat ya mibale.

## Biografi ya bomoi ya bato

### Bilenge mpe boyekoli
Louise Mushikiwabo abotamaki na Kigali na Nkoto libwa nkama ntuku motoba na moko, na libota ya ba Tutsi . Azali mwana ya ndeko ya “ Bretagne à la mode ” ya Papa Alexis Kagame, filozofe mpe moto ya istware monene ya Rwanda. Na nkoto libwa nkama mwambe na moko, abandaki koyekola Lingelesi na Iniversite ya ekólo Rwanda na Butare, epai  

Alongwe na Rwanda na Nkoto libwa nkama ntuku libwa mpo na kokende na Etats-Unis epai ayekolaki kobongola . Na ntembe te, boombo wana ebikisaki bomoi na ye : ya solo, mingi ya batu ya libota na ye bazalaki ba mobomi ya koboma bato na Nkoto libwa nkama ntuku libwa n'a minei, koleka nyonsondeko na ye, Lando Ndasingwa, ministre mpe figure ya Parti libéral rwandais, abomamaki le sanza ya minei nsambo ya mobu nkoto libwa nkama libwa na ntuku libwa na minei, mokolo ya liboso ya koboma bato . A kopesa livre moko na koboma bato, *Rwanda Means l'Univers : Memoire ya Native moko ya makila mpe milɔngɔ ya makila* ( nkoto mibale na motoba ).

### Carrière politique na Rwanda
Mangroves National Park

**Parc national ya Maiko** ezalí parc national ya Républiki Démocratiki ya Kongo, ezwami na bituka ya Monyele mpe ya Kivu ya nolé . Ezali na moko ya bitúká ya zamba oyo ezali mosika mingi na ekólo yango, mpe ezali na mitindo misato ya banyama oyo ezali na ekólo yango oyo ezali komonana mingi. : mukomboso ya mabele ya nse ya ɛsti *( Gorilla beringei graueri )*, Mondonga *(Okapia johnstoni)*, mpe mbulu ya Congo *(Afropavo congoensis)* .

## Ba liens ya libanda

* 
*  Fiche du parc sur le site UNEP-WCMC
Ngozi Okonjo-Iweala azali moto ya mayele

**Ngozi Okonjo-Iweala**, abotami na zomi na misato ya juin ya mbula nkoto libwa nkama mitano na minei, azali moto ya politiki ya Nigeria oyo azali mpe na ekólo ya Amerika .

Ministre ya mosolo s ya Nigeria kobanda Nkoto mibale na misato tii Nkoto mibale na motoba mpe kobanda Nkoto mibale na zomi na moko tii Nkoto mibale na zomi na mitano, asalaki mpo na kokitisa kanyaka mpe banyongo ya Leta . Kati na ba mandats mibale wana, azalaki Ministre ya Affaires étrangères mpe sima mokambi ya monene ya Banque mondiale . Na nkoto mibale na ntuku mibale na moko, akómaki mokambi monene ya ebongiseli ya mombongo ya mokili mobimba .

## Ezalela ya moto ye moko
Ngozi Okonjo-Iweala abotami na le zomi na misato ya juin ya mbula nkoto libwa nkama mitano na minei na Ogwashi-Uku (na) , na Delta ya Niger, profesɛrɛ ya sociologie mpe profesɛrɛ ya nkita . Baboti na ye bazali bakonzi ya bonkoko, na grade ya bokonzi  .

Asilisaki boyekoli na ye azuiki diplome na Etats-Unis na Iniversite ya Harvard mpe na Massachusetts Institute of Technology (MIT)  ,  .

Abalaki Ikemba Iweala, monganga ya lipaso ya misisa ya bɔɔngɔ . Bazali na bana minei, kati na bango mokomi Uzodinma Iweala  .

## Mosala

### Ebandeli na Banque mondiale
Akota na Banque mondiale na Nkoto libwa nkama mwambe na mibale, mpe alandaki na mabele ba mosala oyo ezwaki misolo na ebongiseli oyo sima akomaki secrétaire ya lisangani ya bakambi ya Banque na demande ya James Wolfensohn  .
Mariam Chabi Talata na ye

**Mariam Chabi Talata** abalaki Zimé Yérima abotami sanza ya nsambo ya mobu nkoto libwa nkama motoba na misato na Bembéréké ( Bénin ), azali mwasi ya politiki ya Bénin, molakisi ya philosophie mpe mokonzi ya misala ya misala ya leta ya Bénin. Azali vice-président ya Républki ya Bénin wuto le ntuku mibale na misato mai nkoto mibale na ntuku mibale na moko nsima na maponami na ye elongo na président Patrice Talon, oyo azalaki moninga na ye ya koponama na maponami ya président ya Bénin na Nkoto mibale na ntuku mibale na moko .

## Biografi ya bomoi ya bato

### Boyekoli mpe mateya
Sima ya baccalauréat littéraire oyo azuaki na Nkoto libwa nkama mwambe na mitano na Centre CEG Akpakpa na Cotonou, akoti na faculté ya lettres, arts na mayele ya bomoto (FLASH) ya Université nationale ya Bénin, esika alandi ba études ya philosophie  . Na suka ya diplôme na ye, aleki examen ya kati na École normale supérieure de Porto-Novo mpo na spécialisation mpe azuaki diplôme na CAPES na philosophie. Na nkoto mibale na moko , ayambamaki na examen ya entrée na Centre d’formation pour les basali ya mboka ya bokambi ya kelasi (EFPEEN), oyo epesaki ye nzela ya ko accéder na corps ya ba inspecteurs généraux ya éducation secondaire. [ réf. ntina ] .
Lola ya Bonobo

**Lola ya bonobo**, “ . bonobo lola », ezali esika ya bosantu oyo Claudine André akela na mokano ya kosangisa mpe kobikisa ba Bana babotami sika bonobos oyo bazwaki mpasi na pochage, mpe, na suka, kozongisa bango na réserve naturelle . Ezwami o commune ya Mont-Ngafula, na sidi ya Kinshasa, na lubwaku ya Lukaya, na République Démocratique du Congo  .
Libatéli ya zamba ya Mai-Mpili

Libateli ya zamba ya Mai-Mpili ezali esika oyo ebatelami, oyo ezali na bazamba mpe ba savanes, oyo ezali pene na Langa-Langa pene na ebale Congo na Bandundu, kaka na nɔrdi ya eteni ya bamboka ya engumba-etuka ya Kinshasa. Ezali na bato soko 113 122 ha mpe ekangami na bibale Mai-Mpili mpe Lidji.

## Talá mpe

### Makomi na nse ya lokasa


### Bibliographie ya mikanda

### Ba liens ya libanda

* https://web.archive.org/web/20130619041230/http://www.biodiv.be/rdcongo/implementation/docs/strategie/fol078290
Emma Théofelus, oyo azali na mbula 19

**Emma Inamutila Theofelus**, abotami o mokɔlɔ ntuku mibale na mwambe sanza ya misato nkoto libwa na nkama libwa na ntuku libwa na motoba na engumba Windhoek, azali moto ya politiki ya Namibie .

## Biografi ya bomoi ya bato
Emma Theofelus aponamaki ministre adjoint ya bansango, bosololi mpe tekiniki ya Namibie na sanza ya misato Nkoto mibale na ntuku mibale, na kati ya mandat ya mibale ya Hage Geingob  . Na tango ya mission na ye, azali na mokumba ya kosunga kokamba liyebisi ya bato banso na ntina ya misala ya komibatela kontre maladie ya Covid-19 na Namibie  . Aponamaki , député na Assemblée nationale, akomaki député   lisolo ya mboka.

Na tango ya koponama na ye na cabinet, Emma Theofelus azalaki na mbula ya ntuku mibale n'a misato, yango esalaki que azala moko ya ba ministres ya bilenge na Afrika  . Yambo ya koponama na ye na politiki, azwaki diplome ya mibeko  na Iniversite ya Namibie . Azali mpe membre ya kopesi toli pona kokamba mboka na kopesa toli na mboka  ya kelasi ya likolo  . Na nkoto mibale na ntuku mibale, atalelami lokola moko ya basi nkama ya Afrika oyo bazali na bopusi mingi, bilenge koleka na liste oyo  .

## Expérience professionnelle
Emma Theofelus azali kolandana : 1 .

* Vice-président ya Parlement ya bana (2013-2018)  .

* Avocat na Ministère ya Justice (2019-2020)

Asepelaka mingimingi na mitó ya makambo oyo elandi : 1 .

Bokambami ya parlement; Bomikoli ya parlement ; Parlement électronique; Mibeko ya mbongwana ya mopepe; Participation ya bilenge na Parlement ; Bolukiluki ya parlement  .
Réserve ya ba primates ya Kisimba-Ikobo

**Réserve ya ba primates ya Kisimba-Ikobo** (RPKI) ezalí etando ebatelami o Ekolo Congo démocratiki . Ezwami o katikati ya Kivu ya Nolé, na sudi ya réserve ya ba gorilles Tayna, na etando mobimba ya 1 370   . Ekambami na Réleserve comunautaire ya ba primates ya Bakambule (ReCoPriBa).

## Banote mpe ba références


## Bibliographie ya mikanda

* 

## Talá mpe
Jessica Alupo azali moto ya mayele

**Jessica Rose Epel Alupo oyo ayebani na kombo ya Jessica Alupo, azali mwasi ya politiki, molakisi mpe mokonzi ya kala ya mampinga ya Ouganda.**

## Biografi ya bomoi ya bato

### Bomwana mpe formasyo
Jessica Alupo abotamaki na Katakwi na mokolo ya tuku mibale na misato ya sanza ya mitano ya mobu nkoto libwa na nkama sambo na minei. Na nsima akendeki na eteyelo ya basi ya Kangole mpo na kelasi na ye kino azwaki diplome na ye ya licence. Akozwa diplome na ye ya baccalauréat na Ngora High School. Azwaki mpe mateya na kelasi ya ba officiers na Uganda Junior Staff College na Jinja. Azui diplôme na Sciences Politiques mpe Lingüistique na Université ya Makerere na mobu moko nkoto libwa na nkama libwa na ntuku libwa na nsambo. Master na ye ya liboso, Master of Arts na Relations Internationales mpe na Diplomatie, azwaki yango mpe na Université ya Makerere na mobu Nkoto mibale. Jessica Alupo azali mpe na diplome na administration publique mpe gestion, azwaki yango na mobu Nkoto mibale na mwambe na Uganda Management Institute (UMI). Diplôme na ye ya mibale ya master ezali master na administration mpe gestion publique, azwaki yango na mbula mibale na libwa, mpe na université ya Makerere,[1][2],[3],[4].   ,  ,  , 

### Mosala
Yambo ya boponi na ye lokola Vice-président ya Ouganda na Président Yoweri Museveni [5] , [6] mpe bokoti na ye na politique, Alupo azalaki liboso molakisi na école secondaire Katakwi na ville ya Katakwi. Azali mpe molakisi ya kala na eteyelo ya formation ya bitumba ya bingumba ya Ouganda, na Singo, na District ya Nakaseke . Azali mpe mosali ya kala ya renseignements na Chieftaincy of Military Intelligen. Azali mpe molakisi ya kala na eteyelo ya kobunda bitumba ya ba mboka ya Ouganda, Singo, district ya Nakaseke. Azalaki mpe mokonzi ya mayele na Chieftaincy of Military Intelligence, na Kampala, mboka mokonzi ya Ouganda.

Ezalaki na nkoto mibale na mokonde Jessica Alupo akota na politique lokola candidat ya représentation ya basi na district ya Katakwi. Azali kopota mbangu na étiquette ya parti politique ya Mouvement national de résistance . Alongaki kaka te maponami, kasi aponami lisusu na nkoto mibale na motoba. Na nkoto mibale na libwa, aponamaki ministre d’Etat ya bilenge mpe bana [5] . Na nkoto mibale na zomi moko, aponami lisusu na circonscription parlementaire na ye. Na tango ya mbongwana ya cabinet , [6] sanza ya mitano Nkoto mibale na zomi na moko, atombolamaki na ebonga ya ministre ya Education mpe ya sport 

Kati na nkoto mibale na zomi na moko mpe nkoto mibale na zomi na motoba, azalaki ministre ya Éducation[1]. Azali mpe membre ya Parlement lokola représentante ya basi ya district ya Katakwi[10]. Na mokolo ya mwambe ya sanza ya motoba ya mobu mibale nkoto moko na zomi na moko, mokonzi ya mboka Yoweri Museveni aponaki ye vice-présidente ya Ouganda. [1] [2] Azali mwasi ya mibale vice-présidente ya Ouganda nsima ya Specioza Wandera Kazibwe[13].  .
Ellen Johnson Sirleaf, oyo azali na mbongo mingi

**Ellen Johnson Sirleaf, abotama na mokolo ya nkutu mibale na libwa sanza ya zomi ya mobu Nkoto libwa nkama na ntuku misato na mwambe, na Monrovia (Liberia), azali mwasi ya ekolo Libéria, azalaki mokonzi ya ekolo kobanda mokolo ya zomi na motoba ya sanza ya yambo ya mobu mibale na nkoto motoba kino mokolo ya zomi na mibale ya sanza ya yambo ya mobu mibale na nkoto zomi na mwambe.** .

Azwaki mateya ya nkita na Etats-Unis, azalaki mwasi ya liboso oyo aponamaki na voti ya bato banso mpo na kozala mokonzi ya mboka moko ya Afrika. .

Azali co-mozwi ya Prix Nobel ya kimia na nkoto mibale na zomi na moko.

## Biografi ya bomoi ya bato

### Ebandeli mpe boyekoli
Bankɔkɔ na ye mibale ya mibali babotamaki na Liberia. Tata na ye, Jahmale Carney Johnson, oyo akamatamaki na libota moko ya ba Libériens-Américains, azwaki diplôme na Collège ya Afrique de l'Ouest (Monrovia), université méthodiste; azalaki kosala mosala ya avocat[1]. Nkombo na ye mosusu ezali Hilary R. W. Johnson, mokonzi ya liboso ya Liberia oyo abotamaki na mabele ya mboka na ye.[1] Azali na loposo ya pembe mpo na nkoko na ye ya mobali oyo azali moto ya Allemagne.[1] Abotamaki na libota ya bato ya mbongo.[1] Ntango azalaki na mbula zomi na nsambo, abalaki James Sirleaf, oyo azalaki mokóló na ye, oyo azalaki kosala na Departema ya makambo ya bilanga mpe apesaki ye nzela ya kokoba kelasi na ye na États-Unis. James Sirleaf azali molangwi masanga mpe azali kotya bomoi na ye mpe ya bana na ye na likama. Akendeki kutu kobetela ye mbata na ministère ya finances esika azalaki kosala, mpo azalaki kozonga na ndako na sima ya ngonga.[1] Sima ya mibu motoba ya libala, abomaki libala na mobu nkoto libwa na nkama motoba na ntuku motoba na moko, nsima na mobali na ye abendaki mondoki na ye na miso ya mwana na ye ya mobali.[2]  .

Ayekolaki na Amerika mpe azwaki diplome ya baccalauréat na comptabilité na Madison Business College, na Madison, na Wisconsin na mobu moko nkoto libwa na nkama motoba na minei, diplome ya économie na université ya Colorado na mobu moko nkoto libwa na nkama nsambo na ntuku nsambo, mpe diplome ya master na administration publique na université ya Harvard na mobu moko nkoto libwa na nkama nsambo na ntuku nsambo na moko.[1] Azali mosangani ya lisanga ya basi ya Afrika-Amerika Alpha Kappa Alpha, lisanga ya liboso ya basi oyo esalamaki na mobu nkoto moko na nkama libwa na mwambe.

Azali mondimi ya Lingomba ya Méthodiste Unie  ,  .
Edith Yah Brou

**Edith Yah Brou**, influencer, chroniqueuse ya TV, animatrice ya radio mpe blogueuse ivoirienne, abotama na mokolo ya yambo ya sanza ya misato ya mobu nkoto moko na nkama libwa na ntuku mwambe na minei na commune ya Cocody, na Abidjan na Côte d'Ivoire. Abengami moko ya bato ya ntina mingi na makambo ya tekinoloji na Côte d'Ivoire. Abéngami la geekette ivoirienne, abimisaka ba sujets nionso etali utilisation ya ba technologies ya sika na web. Edith Brou azali mobandisi ya Ayanawebzine mpe ya Kessiya, media ya ba sango, na Côte d'Ivoire.

## Biografi ya bomoi ya bato
Édith Brou azalaki pensionnaire ya école protestante ya Cocody na bomwana na ye ya primaire, Édith Brou asalaki ba études secondaires na lycée Sainte-Marie d'Abidjan (Cocody) na 6ème à la terminale esika azuaki baccalauréat[6] liboso ya kokoba ba études supérieures mpo na diplôme ya Sciences économiques et gestion azuaki na université Félix-Houphouët-Boigny d'Abidjan-Cocody..

Na mibu na ye ya université, Edith Brou abandaki stage na audiovisuel na mokano ya kolanda mposa na ye ya kosolola na nzela ya ba technologies ya sika mpe digital[1]. Na nkoto mibale na libwa, ayaki komona blog mpe afungolaki blog na ye "Actu Web d'Edith" (L'Actu Web d'Edith) kati na yango azalaki kolobela makambo ya sika oyo etali ba innovations technologiques na Côte d'Ivoire mpe na Afrika. Na mobu Nkoto libwa nkama na zomi na minei, mosala na ye ezwaki mbano ya libyangi ya Union internationale des télécoms (UIT) mpo na kosangana na programme ya Young Ict Policy Leaders na Corée du Sud. Na nsima, Hebdomadaire Jeune Afrique, ebetaki ye na molɔngɔ ya bato ntuku mitano oyo bazalaki na bopusi makasi na Côte d'Ivoire, na mobu nkoto mibale na zomi na mitano [8]. .

### Nkuku
Edith Brou abalaki Jacob Bleu  ya mayemi mpe mokomi ya Ivoire . Azali mama ya bana misato  .
Nialé Kaba

**Nialé Kaba**, abotami na nkoto libwa nkama ntuku na motoba na mibale na Bouko , azali moto ya politiki ya Ivoire .

Ministre délégué ya Économie mpe ya Finances, wuta mobu nkoto mibale na zomi na mibale kino na mobu nkoto mibale na zomi na motoba, na sima Ministre ya Plan mpe ya Développement; azali Ministre ya Économie, ya Plan mpe ya Développement uta mokolo ya zomi na mwambe na sanza ya zomi na mibale mobu nkoto mibale na ntuku mibale na misato na kati ya gouvernement ya Beugré Mambé.

## Biografi ya bomoi ya bato

### Mateya
Azwaki diplome ya baccalauréat, classe C na mobu nkoto libwa na nkama mwambe na moko. Na mobu nkoto moko na nkama libwa na ntuku mwambe na mitano, azwaki diplome ya master na makambo ya nkita, option ya nkita ya Leta na université nationale ya Côte d'Ivoire. Na mobu nkoto moko nkama libwa na ntuku mwambe na libwa, azwaki diplôme ya ingénieur statisticien économiste mpe diplôme ya ba études approfondies na économie internationale / économie du développement na Centre européen de formation des statisticiens économistes des pays en voie de développement (CESD) na Paris na université Panthéon-Sorbonne[2]. .  .

Sima ya kozwa diplome ya masta na économie na Université d'Abidjan-Cocody na mobu moko nkoto libwa nkama libwa na ntuku mwambe na misato [3], Nialé Kaba alandi ba études na ye na Paris, esika azuaki successivement diplome ya ingénieur na CESD mpe diplome ya ba études approfondies na économie internationale mpe économie ya développement na Université Panthéon-Sorbonne[4].

Na nkoto libwa nkama libwa na ntuku libwa na misato, azui diplôme na Institut ya Fonds monétaire international, na gestion ya politique économique  .
Susan Chomba na ye

**Susan Chomba**, abotami na nkoto libwa nkama mwambe na misato, azali moto ya siansi mpe ya ezingelo ya Kenya . Azali mokambi ya Institut mondial ya makoki . Ezali mpe na kati ya bibongiseli ya Nations Unies mpo na misala ya klima . Azwaki nkombo moko ya basi nkama ya BBC na nkoto mibale na tuku mibale na misato.

## Biografi ya bomoi ya bato
Susan Chomba akolaki na etuka ya Kirinyaga, na bobola  . Abokolami libosoliboso na nkɔkɔ na ye ya mwasi lokola mama na ye, mama oyo azali kobɔkɔla bana ye moko, azali kokoba kosala. Maman ya Susane Chomba alona ba pilipili na ba haricots verts na petite terrain ya yaya moko ; asalaki mpe akambaki coopérative agricole  .

Ntango Susan Chomba azalaki na mbula libwa, babenganaki ye na internat ya mboka mpo na bobola na ye. Na nsima, akɔtaki na internat moko oyo ezalaki mosika, na wɛsti ya Kenya. Tango mama na ye azalaki lisusu na makoki ya kofuta internat na ye te, Susan Chomba azongi na Kirinyaga mpo na kotanga lycée provinciale. Mwana-kelasi mokomoko na eteyelo yango azwaka eteni ya mabele mpo na kolona. Na nsima Susan Chomba amekaki bilanga ya biologique, kolona chou mpo na kolonga malili  .

Atako Susan Chomba alingaki kolinga koyekola mibeko to nkita ya bilanga, akomisami na cours ya zamba na Iniversite ya Moi  ,  . Ezalaki na mbula na ye ya misato, ntango azalaki kosala cours ya agroforesterie, nde azwaki mosala na ye  .

Susan Chomba akoti na Centre international de recherche agroforesterie, esika azali na kati ya programme ya bozongisi mabele ya bikolo mwambe ya Afrika, oyo ezali kopesa nzela ya kozongisa milio moko ya hectares ya mabele oyo ebebi na Afrika  .

Azali na kati ya kelasi ya liboso oyo ezwaki diplome mibale ya master ya Mpoto na makambo ya zamba ya mikili ya molunge oyo eumelaka na Iniversite ya Bangor na Pays de Galles mpe na Iniversite ya Copenhague na Danemark . Azali kosala mosala ya bilanga na Tanzanie  . Akobaki boyekoli na ye mpo na kozwa doctorat na ye na makambo ya boyangeli bazamba na Iniversite ya Copenhague  ,  .

Susan Chomba akota na Institut mondial ya ba ressources na nkoto mibale na ntuku mibale na moko lokola Directrice ya ba sites vitaux pona Afrique, esika akambaka misala na bazamba, ba systèmes alimentaires pe bato  ,  .

Azali mpe ambassadeur mondiale ya **' mpe **', membre ya “ . ba champions ya climat » ya Nations Unies mpo na misala ya klima  ,  . Aponamaki na BBC na kati ya basi nkama oyo bazalaki na bopusi mingi na nkoto mibale na tuku mibale na misato  .
Jeannette Kagame azali moto ya mayele

**Jeannette Kagame, abotama Jeannette Nyiramongi na mokolo ya zomi ya sanza ya mwambe ya mobu nkoto moko na nkama libwa na ntuku motoba na mibale na Burundi, azali mwasi ya mokonzi ya Rwanda Paul Kagame mpe na yango mwasi ya liboso ya Rwanda banda mbula nkoto mibale. Amipesi na bitumba ya SIDA, azali mobandisi mpe mokambi ya fondation Imbuto.**

## Biografi ya bomoi ya bato

### Origine, carrière na vie personnelle
Abotami na Burundi kati na libota ya bana sambo. Baboti na ye bazali ba Tutsi oyo bakendeki kofanda na Rwanda. Tata na ye azali na restaurant na aéroport international ya Bujumbura. Na mobu zomi na libwa nkama mwambe na misato, akendeki na Nairobi (Kenya) mpo na kolanda mateya ya likolo, liboso ya kosala kuna, na filiale ya kompanyi ya France Spie Batignolles. Na mobu nkoto libwa na nkama mwambe na mwambe, akutanaki na Paul Kagame, mokonzi ya renseignement militaire na Ouganda. Babalanaki na mbula oyo elandaki. Na 1990, Front patriotique rwandais ebundisaki bokonzi ya Juvénal Habyarimana; Jeannette Kagame akendaki na Belgique mpo na kokutana na bokilo na ye ya mwasi kasi azongaki mbala na mbala na Ouganda[1]. .

Azongaki na Rwanda nsima ya génocide ya ba Tutsi na mobu nkoto libwa na nkama libwa na ntuku libwa na minei mpe kuna azalaki kosala misala ya bolamu ya bato na bibongiseli. Na mobu nkoto libwa na nkama libwa na ntuku libwa na motoba, abimisaki eteyelo ya bato ye moko, oyo ye moko azalaki kokamba: Green Hills Academy ezali na quartier Nyarutarama na Kigali (na mobu nkoto mibale na ntuku mwambe, ezalaki koyamba bana ya kelasi nkama libwa oyo bautaki na bisika ya bobola, kobanda na maternelle kino na terminale) [1].)  .

Paul na Jeannette Kagame bazali baboti ya bana mibali misato mpe mwana mwasi moko : Ivan Kagame, Ange Kagame (na) , Ian Kagame mpe Brian Kagame bazali na likambo yango.

### Mama ya liboso
Asalaka makasi mpo na kobongisa bomoi ya bato oyo bazali na mpasi na Rwanda, mingimingi basi oyo bakufelá mibali, bitike mpe mabota oyo bazali na bosɛnga.

Na sanza ya mitano ya mobu na Nkoto mibale, akambaki likita ya liboso ya bamama ya liboso ya Afrika na Kigali mpo na bana mpe komibatela na VIH / sida. Likita yango ebimisaki PACFA (Protection and Care of Families against HIV / AIDS), ebongiseli oyo etalelaka mingi komibatela na bato nyonso ya libota, atako na nsima makambo mosusu oyo etali maladi yango ekɔtaki na kati ya misala na bango. Na mobu mibale nkoto mibale, abandaki OAFLA (Organisation of African First Ladies against AIDS to Organisation ya ba Premières dames ya Afrique contre VIH/SIDA), oyo azalaki présidente na yango na mobu mibale nkoto minei kino na mobu mibale nkoto motoba.[1]
Alicios Theluji

**Alicios Theluji** (abotámí **Alice Zeluji Niyonsaba** na 1990 na Goma na Nord-Kivu ) azali moyembi mpe mokomi ya nzembo ya kongo-kinsasa  ,  .

## Etatoli
Iyenga

## Biografi ya bomoi ya bato
Iyenga abotami na etuka ya Équateur, ezwami na nord-ouest ya kongo-kinsasa . Na elenge mpenza, akendaki kofanda na Kinsasa elongo na tata na ye, oyo na nsima akufaki  .

Iyenga abandaki koyemba na chorale ya lingomba kino 2012, tango na molulu moko amonanaki na producteur Zola Tempo, ayebani mpo na mosala na ye elongo na Zaïko Langa Langa, Jean Goubald na Viva La Musica  .

Iyenga asanganaki na 2017 na moyembi français Aldebert na nzembo *Joli zoo* .

Ayemba mpe na Jocelyne Béroard na Jacob Desvarieux ya lisanga Kassav'  pe ayemba lokola moyembi ya lisungi na album Sève ya lisanga Zaïko Langa Langa .

Sima ya bamasano ebele na lokasa ya liboso mpe ba masano na molulu, na 2018, abimisi album na ye ya liboso na kombo ya *Lonkaya*  .

Amonanaki na producteur Zola Tempo , oyo akotisaki ye na lisanga na ye Sabab Music, esika abimisaki album na ye ya liboso, "Lonkaya", na 2018. Nsima ya kobimisa album, Iyenga azwaki eponami ya AFRIMA mpo na moyembi ya mwasi ya malamu koleka ya afilika ya katikati  . Azalaki mpe finaliste na édition ya 2018 ya *Prix ya Découverte ya RFI*  *.*

Asalaki elongo na Kassav’ mpe Zaïko Langa Langa, oyo batalelami lokola bituluku minene ya Afro-Caraïbes, kasi mpe Lutumba Simaro, M’Bilia Bel mpe Ferré Gola  .

## Discografi

### Ba albums ya studio

* Lonkaya (2018).

## Etatoli
Voldie Mapenzi

**Voldie Mapenzi**, abotami o mokolo 17 sanza ya mitano 1992, azali moyembi ya engumba ya Goma na etuka ya Nord-Kivu, ayebani mpo kozala momonisi ya etuka na ye na bamakambu etali bokoko ya ndenge na ndenge mpe mosolo na ye na kosala loyembo ya Festival Amani lokola momonisi ya engumba na ye na sanza ya mibale 2014 .

## Bomwana mpe mosala
Voldie Mapenzi, oyo awutaki na esika ya balaki ya minene, amimonisaki matondi na mongongo na ye kokamwa  . Na 2008, podium ya centre yako lobela bokoko Yole Africa eyambaki ye sima na 2010 abimaki mpo na mbala ya liboso na émission nationale ya télévision *Vodacom Superstar* oyo elakisaki ebandeli ya mosala na ye ya ko yemba. Ayembaki na Gisenyi mpe na Goma na karaoke  ,  ,  mpe pene ya nsuka ya 2017, abimi mbala ya mibale na émission nationale ya télévision Vodacom Best of the Best  , , mpe azalaki mpe na eleko ya misato ya La Voix Afrique Francophone .

Na sanza ya liboso 2020, atombolaki bato ya Butembo na ntina ya bokono ya virus ya Ebola  .

## Discografi

### Album ya studio

### Ba nzembo oyo eza na album te

* *go go go*  (2017)
* Faute ya commerçant remix(2019)
* Mutenzya (2020) 
* Happy birthday to me (2021)

## Etatoli
Yondo Sister

**Denise Kusala Yondo,** abotami o mokolo 23 sanza ya minei 1958 na Kinsasa, ayebani na mosala na kombo ya **Yondo Soeur**, azali moyembi kongo-kinsasa asangani mingi na mabina kwassa kwassa, mingi na liseki ba bengaka ye " mokonzi-mwasi ya soukous to rumba ".

## Mosala
Yondo Soeur abotami na libota ya bamiyembi, mwana  mwasi ya tata congolais na mama belge -congolaise. Abandaki mosala ya miziki, pembeni ya ndeko na ye ya mwasi Chantal Yondo,  na esika ya kozala mobini ndenge bakanisaki, na lisanga, afrisa International ya Tabu Ley Rochereau epa ya nani apesaka ngolu kekende na ye na mosala ya miziki  .

## Discografi

* FBI (2001) mpe .
* ordre du jour (2002) .
* Dernière minute  (1995)
* Déviation (1993) .
* Bazo (1991) mpe .
* Planète(1999) .

* Ordre du jour (2003) .

## Bibliografi ya mikanda

* ()

## Etatoli
Joséphine Ndeze Uwase

**Joséphine Ndeze**, abotami o mokolo 30 sanza ya mwambe 1998  na Goma na etuka ya Nord-Kivu na  kongo-kinsasa, azali moto oyo abimisaki mayele ya kosala application moko babengi *Sos mama*  oyo ezali na tina ya kokitisa liwa ya bana mike. Application oyo epesaki ye mbano ya Miss Geek Africa (na) 2019  ,  .

## Biografi ya bomoi ya bato
Na kombo na ye ya solo Joséphine Uwase Ndeze, azali na bolingo makasi mpo na engumba na ye esika asalaki boyekoli na ye nionso. : Mateya ya liboso na Complexe Scolaire la Fontaine, ya mibale na lycée Amani, nsima ya likolo na informatique ya gestion na Institut supérieur ya Informatique et de gestion ya Goma (ISIG GOMA)  .

Azali mokambi mpe moko ya bamobandisi ya Uptodate Developers  .

Na 2019, aponamaki ambassadrice ya Next Einstein Forum (NEF) mpo na RDC  . Application na ye mpe komipesa  na ye na bokoli ya informatique epesaki ye libyangi na VIVATECH Paris na 2021  .

## Etatoli
Marie Kyet Mutinga

**Marie Kyet Mutinga**, abotami na Kinsasa na tata diplomate mpe mama lifulume, azali sikoyo député y etuka oyo aponamaki na circonscription ya N'sele na engumba Kinshasa na maponami ya mokolo 30 sanza zomi na mibale 2018 na kombo ya Parti démocratique pour la bonne gouvernance (Président-Directeur Général). Sikoyo azali oyo alandi mokambi ya mibale nationale ya lisanga.

Na lolenge na ye ya mokambi ya etuka, aponami Rapporteur adjoint ya assemblée provinciale ya Kinsasa.

Azuaki mbano ya Pourelle Info na liste ya « basi 50 oyo ba pesaka makanisi na RDC » na lolenge politiki  .

## Ezalela ya moto ye moko

### Bomwana mpe mateya ya mibale
Atangaki na Lycée Bosangani, Lycée ya Kimuenza. Tata na ye lokola azalaki diplomate, esengelaki akoba bamateya na ye na Libreville, na Lycée Léon Mba.

### Boyekoli ya likolo
Azali na diplôme ya mibeko na université ya Kinsasa  .

### Mosala
Marie Kyet Mutinga azalaki na kolandana, secrétaire exécutif adjoint ya lisanga ya mboka mobimba mpo na basi, Vice-mokambi oyo azo kamba bilenge basi f na Conseil national ya bilenge, mokabi ya Dynamique ya bilenge basi Congolaise, conseiller en charge ya relations extérieures na Haut autorité médiatique, HAM na sigle, sikoyo CSAC, Conseil supérieur ya audiovisuel mpe communication.

Sikoyo, azali mobundeli na barreau ya Kinshasa/Matete wuta 2010 mpe mokaambi ya conseil d’administration ya Collective des organisations ya société civile na secteur ya mateya, kolongono ya nzoto mpe mosala ya bilanga. Azali mpe mosangani ya mouvement African Women Leaders Network, "AWLN" na sigle, mouvement oyo ebandaki na siège ya Nations unies na New York na sanza ya motoba 2017.

### Mosala ya politiki
Na lisanga na ye, azali na ebonga ya vice-mokambi ya mibale national.

Sikoyo azali mokambi ya etuka ya engumba Kinsasa. Na mosala na ye, aponami Rapporteur adjoint ya bureau ya assemblée provinciale ya Kinsasa.

Azali officiellement candidat adjoint national mpo na district ya Tshangu mpe candidat provincial mpo na N'sele na maponami ya mokolo 20 sanza ya zomi na mibale 2023  .

## Etatoli
Anita Mwarabu

**Anita Mwarabu**, ayebani na kombo ya **Ninita**, azali moyembi-mokomi ya nzembo mpe mosani ya kongo-kinsasa, abotami o mokolo 30 sanza ya zomi 1987 na Lubumbashi ( Zaïre ).

Ayebanaki sima ya kobima ya nzembo na ye ya liboso Éclosion na sanza ya motoba 2018, Na 2015, Anita Mwarabu akomaki na eteni ya nsuka ya momekano “Best Of The Best” na Kinsasa, oyo eyambaki bapaya ya lokumu lokola Youssoupha, Singuila, Mohombi  mpe atiamaki na esika ya minei na classement ya Best Of The Best  .

## Biografi ya bomoi ya bato

### Libota mpe bomwana
Anita Mwarabu abotami o mokɔlɔ 30 sanza ya zomi 1987 na Lubumbashi, Zaïre (lelo kongo-kinsasa ). Baboti na ye bazalaki wana, tata na ye congolais azalaki mokumbi mpepo mpe mama na ye congolaise azalaki mwasi ya ndako  .

Anita Mwarabu azali mwana ya mitano na libota ya bana motoba (6) ,Anita akolaki, banda bomwana na esika ya muziki na bamingongo minene lokola Etta James, Aretha Franklin, Whitney Houston, Mariah Carey, Koffi Olomide, Lokua Kanza na Papa Wemba . Déjà na bambula 12, Anita abandaki koyemba na chorale ya lingomba asambelaka esika mama na ye azalaki komipesa, esika ayekolaki kobeta ba loyembo ya mikie mpe koyokanisa mungongo. Bobele na ntango yango, azalaki kosangana na mimekano ya mabina na mikolo ya mimeseno ya eteyelo na ye  ,  .

## Discografi

### Ba albums

* 2023 : Ninita  , 

### Banzembo oyo eza na album te

* 2018: éclosion
* 2018 : Tuna Ye (freestyle) .
* 2019 :Lion
* 2020 : Beta cop na yo
* 2020 : Na Lova Yo 
* 2021 : Il faut m'appeler
* 2022 : Zonga  , 
* 2022 : Malade
* 2022 : FAYA
* 2023 : Waah 

## Ba prix mpe ba distinctions

## Etatoli
Yowa Mbemba Mabinda Kapinga

**Yowa Mabinda Kapinga Mbemba** azali politicienne congolaise

## Biografi ya bomoi ya bato
Azalaki Ministre ya Culture kati na 1976 na 1979.

Yowa Mabinda Kapinga azalaki Commissaire ya Culture mpe Arts Beaux ya Zaïre

## Etatoli
 ,  ,  .
Lessdija Kiaba Lerra

**Lessdija Kiaba Lerra** azali mutu ya politili ya kongo-kinsasa . Azali Ministre ya Environnement  .

## Etatoli
Marie-Madeleine Mienze Kiaku

**Marie-Madeleine Mienze Kiaku** azali mutu ya politiki ya kongo-kinsasa . Aponamaki Vice-ministre ya mateya ya likolo mpe universitaire na mbulamatari ya Gizenga I mpe aponamaki lisusu na ebonga  oyo na mbulamatari ya Gizenga II .

## Biografi ya bomoi ya bato
Awutaki na etuka ya Kongo-Central, Marie-Madeleine Mienze akota na politiki lokola vice-gouverneur ya etuka ya Kongo-Central. Azalaki bongo mopesi toli monene  na biro ya Abdoulaye Yerodia Ndombasi . Na maponami ya bato basalaka mibeko ya 2006, aponami député national mpo na circonscription ya Mbanza-Ngungu . Na sanza ya mibale 2007, aponamaki ministre adjoint ya mateya ya likolo mpe universitaire na mbulamatari ya Gizenga I mpe aponamaki lisusu na ebonga oyo na mbulamatari ya Gizenga II .

Na sanza ya libwa 2007, aponamaki secrétaire général adjoint ya lisanga populaire mpo na reconstruction mpe démocratie ( PPRD ) na esika ya Marie-Ange Lukiana Mufwankolo  .

## Etatoli
Maria N'koi

**Maria N'koi**, ayebani mpe na kombo ya Marie aux Léopards  , , azali mwasi mpe mobikisi ya Kongo-kinsasa ayebani mpo na kobanda " botomboki ya lisalisi ya monganga »  contre colonisation belge na kongo-kinsasa . Mosangani ya peuple Ekonda , akambaki mouvement ya insurrection na ouest ya Kongo-kinsasa na 1915. Mouvement oyo ezali kotelemela bamitungisi coloniales (impôts, services forcés, etc.)  . Botomboki yango esukisaki mpako mpe nkita ya copal. Maria N'koi bakangi ye akomi " ekitisami na nse » (tala relégation (Kongo ya Belgique) )  . Nkombo na ye ezali kolobela nguya ya elimo oyo ekoki kozwama te ya mama ya Klisto mpe ya nkoi ya mayele mabe (n’ koi)  .

Na makambu ya bitumba ya mokili mobimba ya liboso, asakolaki kopolaya ba Belges contre ba Allemands  .

Mwana ya mwana na ye, Antoine Sonzolo Efoloko, ayebisaki historien Nancy Rose Hunt mpo na nguya ya koko na ye, oyo azongeli na mokapo moko ya buku na ye *A Nervous State* oyo epesameli Maria N’koi : “ . Mokolo moko, tango azalaki elenge, Maria N'koi akendaki kosala bilanga na ye mpe akutanaki na nkoi. Ntango niama yango oyo elyaka banyama mosusu amekaki kokanga ye, amibatelaki. Makolo ya niama ezokisaki ye na motó na ye mpe alɛmbaki nzoto. Nkoi ekufaki. Mpota na ye ekómaki mpɛmbɛ. Tii liwa na ye, nsuki moko te ekolaki lisusu na esika oyo bampota yango ezalaki. Libela, ayebanaki na nkombo Marie aux Léopards. » 

## Etatoli