open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Madilu System

Jean De Dieu Bialu Makiese, ayebani na kombo ya Madilu System, abotami le 28 mai 1950 na Kisantu (Kongo Belgique) mpe akufi le 11 août 2007 na Kinshasa (Republique Démocratique du Congo), azali moyembi ya Congo

## Biographie ya mbotama

### Ebandeli
Abotami 28 mai 1950 na Kisantu, na etuka ya Bas-Congo, Jean de Dieu Bialu Makiese, ayebani na kombo ya Madilu System, Madilu Multi System, Grand Ninja to The... Grand Pharaon, abandaki na miziki na 1970 lokola moyembi na orchestre ya Bamboula ya Papa Noël (moyembi) Papa Noël Nedule. Na sima, asali, elongo na Yosha na Pindu, groupe Bakuba Mayopi.

### Mosala ya mosala
Na 1975, Système Madilu ezwaki mokano ya kosala groupe na yango moko, Pamba Pamba Na makambo ndenge na ndenge oyo akutanaki na yango, akota na Afrisa International ya Tabu Ley Rochereau, epai afandaki mwa basanza. .Na sima akoti na TP OK Jazz ya Franco, amikesenisaki na ba interprétations na ye ya duet na Franco ya *Non*, *Mamou* (succès na ye ya liboso) mpe *Mario* (ekomamaki na 1985 na oyo ya suka ), sima na *Boma ngai, na boma yo na bomana* na *Dati Pétrole*, composé par Simaro Lutumba.

Sima ya liwa ya Franco na zomi na mibale sanza ya zomi 1989, Madilu System atikaki TP OK Jazz mpo na carrière solo na groupe na ye moko, TP Multi System, oyo ezalaki na Kinshasa. Na 1994, a se distingué na album

Na 2005, Système Madilu ayemba pona Président Omar Bongo.

## Mituya ya mike

### Liwa
Madilu System akufaki na 11 août 2007, na 7 h na tongo, na clinique universitaire ya Kinshasa, sima ya bokono ya molayi,diabète, hypertension . Azalaki na tango wana Motango 57 ans . ezali komo nana ete ayebi mosala yako yemba mingi

Sa femme réside dans la commune de Moissy-Cramayel en France.
## Mituya ya mike

## Mabongoli
*https://fr.wikipedia.org/w/index.php?title=Madilu_System&action=edit
Chancel Mbemba

**Chancel Mbemba**, abotami  mokolo ya mibalé Sanza ya Yambo, nkoto moko na nkama mibale na tuku libwa na minei na Kinshasa, na Zaïre, azali mosani ya ndembo ya mokili mobimba ya Congo (DR).

## Biografi ya bomoi ya bato
### Ebandeli ya libota
Chancel Mbemba akolaki na Kinshasa na libota ya bana libwa. Maman na ye Antoinette azali mobeti ya ndmbo ya maboko oyo a bundelak langi ya République Démocratique ya kongo. Mbemba alandaki mateya ya lotilik pe abandaki kokanisela sima ya mosala, kobongwana lisusu likoki ezali na esika oyo.

### Carrière ya club
#### RSC Anderlecht (2013-2015)

Emonani na RSC Anderlecht, akomi na Bruxelles na nkoto mibale zomi na moko esika abeta liboso naya bato ya ekipe ya bilengé ya Sporting d'Anderlecht.

Na mokolo ya yambo ya eleko nkóto mibale na zomi na misato na nkoto mibale na zomi na minei (2013-2014), Mbemba asali ebandeli na Anderlecht kontre Lokeren, kaka lokola moninga na ye ya ekipi Youri Tielemans. ata sima yako pola, mutu nionso azalaki na makoki ya komona ba qualités oyo Chancel azalaki na ngo. Azali kokoba kosala match moko nsima na mosusu na axe ya mobateli ya ndembo pembeni ya Cheikhou Kouyaté kokitanya libaku moko te Bram Nuytinck na esika ya kofanda.

**Mituya ya mike**

**Maongoli**
* Chancel Mbemba fr: Chancel Mbemba
Banalia (teritware)

**Territoire ya Banalia**  ezali entité administrative décentralisée ya province ya Tshopo na République démocratique ya Congo na zone ya 24 430 km2 mpe population ya 493 697 oyo M. Ntenafango Nkoyi Joseph Marie-Aurevoir azali administrateur na yango.
Basoko (teritware)

**Territoire ya Basoko**  ezali entité administrative décentralisée ya province ya Tshopo na République démocratique ya Congo.
Kasanggulu (teritware)

**Kasangulu**  ezali territoire ya province ya Kongo Central na république démocratique ya Congo. Mbóka-mokonzi ezalí Kasangulu.
Kimvula (teritware)

**Territoire Kimvula**  ezali moko ya biteni ya province ya Kongo central na République démocratique ya Congo. Mboka-mokonzi na yango ezali Kimvula.
Constant Ndima Kongba

**Constant Ndima Kongba**, abotama na 1962, azali lieutenant général ya mampinga ya Congo démocratique. Azalaki gouverneur ya province ya Nord-Kivu kobanda sanza ya mitano 2021 kino sanza ya libwa 2023.

## Biographie
Constant Ndima Kongba azali lieutenant général.

### Effacer le tableau

Nsima ya kampanye ya "Elimwa" oyo ebomaki bato 60 000 to 70 000, Mission ya Organisation des Nations unies mpo na stabilisation na République démocratique du Congo (MONUC) esalaki ankɛtɛ na nsuka ya 2002 .

Ekipi yango esangisi ba témoignages koleka 500 « na Mangina, Oicha, Butembo, Erengeti na Beni », na Mambasa, na Mandima . Na kolanda rapport ya MONUC, ba commandants mibale oyo bazalaki na kati ya opération bazalaki na nse ya responsabilité ya Constant Ndima, général ya groupe politico-militaire Mouvement pour la libération du Congo (MLC) . Oyo ya nsuka ezali na nkombo ya lisɛki “Elongola etanda” . mpe azalaki eteni ya etuluku moko oyo ezalaki na nkombo moko .

Atako bongo, MLC na 2021 esakoli ete Constant Ndima azwaki esika na ba opérations wana te .

### Gouverneur du Nord-Kivu

Na mokolo ya 4 sanza ya mitano 2021, Constant Ndima Kongba aponamaki gouverneur ya etuka ya Nord-Kivu na mokonzi Félix Tshisekedi, nsima na ye kobakisa état de siège na nsuka ya sanza ya minei na etuka wana, oyo ezwami na kati ya kozanga bokengi. Azwi esika ya Carly Nzanzu Kasivita le 10 mai . Akomi gouverneur ya 10 ya province ya Nord-Kivu.

Le 30 août 2023, na Goma, répression ya Forces armées de la République démocratique du Congo (FARDC) ya manifestation oyo epekisamaki mpo na kotelemela présence ya Mission ya Organisation des Nations unies mpo na stabilisation na République démocratique du Congo (Monusco), ba forces ya Communauté ya Afrique de l'Est na Nord-Kivu, mpe mpo na kotelemela état de siège na région ebomi bato soki 56 . Ba manifestation koleka 150 bakangami .

Kati na baoyo bakangamaki, bato 140 basambisamaki na esambiselo ya basodá mpo na kosangana na bato mabe mpe kosangana na botomboki .

Basoda mingi ya garde républicaine bazali kosamba na tribinale mosusu ya basoda mpo na mbeba oyo bazali kosala bato .

Constant Ndima, guvɛrnɛrɛ ya etuka yango mpe mokambi ya misala ya basodá, azali mpe kofundama na ba organisations ya société civile mpo na bobomi wana mpe azongisami na Kinshasa . Azali na esika ya Major-General Peter Cirimwami na mokolo ya 19 septembre 2023 .

Na décembre 2024, Amnesty International ebimisaki enquête mpo na kobomama ya Goma mpe esengaki ete ba officiers ebele ya haut niveau (na kati na bango Constant Ndima Kongba) basambisama. ONG yango elobeli “mabe oyo ekoki kosalema mpo na kobundisa bomoto” .

## Notes et références


## Bibliographie
* .
* .
Association sportive Vita Club

**AS Vita Volley Club** ezali club ya Volleyball ya lisano ya mboka Congo oyo ezali na Kinshasa mpe esalemaki na mibu 1997. Banda 1997, nkolo club yango azali **Zeze Masikini**, moto ya mombongo mpe monganga ya mboka Congo .
**AS Vita Volley Club**, eyebani pe na kombo **Vita Volley**, ezalí volley-ball congolais , oyo esakanaka na Boyokani ya Volleyball urbain ya Kinshasa (ekolo
## Lisolo ya kala
Na [[2002, club ekomaki na retard ya 48 heures na Sénégal mpo na kosala phase ya suka ya Championnat africain.

Na 2017, alongaki titre ya champion ya Zone 4 africaine na finale contre DGSP. Ba équipes mibale ekutanaki na mokolo ya 4e. Kaka ba ** nde ba décider bango (3 sets na 2 en faveur ya V Club).Babandaki momekano na kobeta Kinda Odzoho 3 sets na 0, yambo na kolanda na elonga na score identique oyo liboso ya VC La Loi, club mosusu ya RDC. V Club e confirmaki qualification na yango le 9 novembre, ebeti VC Canon ya RDC 3 sets na 0 na gymnase ya Henri-Elendé.

Na mokolo ya Mokolo ya 12 Yuli 2022, Ba joueurs ya volleyball ya VC V.Club ba signaki pétition ya kozanga bondimi ya président ya club, Zeze Masikini, elakisaka correspondance, oyo epesamaki na président ya Urban Volleyball Entente ya Kinshasa (EUVOKIN).

Ba joueurs ya volleyball ya V.Club ba critiquer président Zeze Masikini pona ingestion na ye.

## Makambo ya mibeko mpe ya nkita
### Budget ya mbongo

## Mituya ya mike

## Mabongoli
* Vita Volley Club fr: AS Vita Volley Club
Marie-Rose Kasa-Vubu Kiatazabu

**Marie-Rose Kasa-Vubu Kiatazabu,** abotama Marie-Rose Kasa-Vubu Kukana na mokolo ya 27 sanza ya misato 1945 na Léopoldville, azali mwasi ya politiki ya Congo,  "**Princesse Kiku du Mayombe**" . Mobandisi ya lingomba ya politiki Organisation politique des kasavubistes et alliés (OPEKA), azali mwana ya mibale ya Joseph Kasa-Vubu na Hortense Ngoma Massunda, mokonzi ya yambo ya République démocratique ya Congo. Azali bourgmestre ya ba communes ya Gombe, Masina mpe Limete, na engumba ya Kinshasa, kino akotaki na parlement na 1977 esika azalaki mpe mokambi ya groupe parlementaire oyo etalaka makambo ya nzinga nzinga.

## Biografi ya bomoi ya bato
Marie-Rose Kasa-Vubu Kiatazabu, abotama na Kinshasa, azali moto ya Mayombe, na province ya Kongo central na République démocratique ya Congo. Sima ya ba études primaires na ba écoles catholiques na Kinshasa, Brazzaville, Belgique mpe Suisse, azwi diplôme ya secrétariat ya direction na Suisse mpe diplôme ya littérature française oyo ba universités ya Gstaad na Suisse mpe Nancy na France epesi ye nzela. Asalaki lokola secrétaire exécutif pembeni ya tata na ye, Joseph Kasa-Vubu, président ya yambo ya République démocratique ya Congo.
Likita ya etuka ya Kwango

**Lisangani ya etúká ya Kwango** ezali lisanga lya masolo lya etuka ya Kwango, lizali o Ekolo Congo démocratique . Ekelami engebene na mabongisi ma mobeko likonzi mo 2006, esaleli nguya ya bokeli mibeko ya bituka mpe esali ete etuka etambwisama malamu.

## Makambo ya kala
Lisanga ya etúká ya Kwango esalemi na kati ya décentralisation administrative oyo ezali na kati ya Constitution ya Congo. Esika yango esalamaki na nsima ya kobongola Kwango na province autonome, na kolanda réforme territoriale ya 2015. Mbongwana yango ezalaki mpo na kolendisa boyangeli ya mboka na kopusáká bibongiseli ya mboka pene na bana mboka.
Kasai ya Wɛsti

**Kasai ya Wɛsti** Esika uta na Kasai Mpótó na langi ya motane na kati ya république ya demokrasi uta na Congo
Etúká ya Kasai, lokola oyo ya Kasai Central, 1999. ewuti na bokabwani ya province ya kala ya Kasaï Occidental. Esangisi ba territoire motoba ya Dekese, Ilebo, Kamonia, mpe Mueka mpe engumba Tshikapa oyo ezali mboka mokonzi ya etuka.
Na 2015, Kasaï-Ouest ekabolamaki na bituka mibale ya sika: **Kasaï** etuka Kasaï mpe Kasaï-Central.

## Géographie

Etúká ya Kasaï-Occidental ezali na katikati ya ekólo Congo démocratique. Ezali na ndelo na bituka ya Bandundu etuka Bandundu na wɛsti, Équateur etuka quateur na nɔrdi, Kasaï-Oriental etuka Kasaï-Oriental na ɛsti mpe Katanga na sudi-ɛsti. Kasai ya Wɛsti ezali mpe na ndelo na Angola na sudi, pene na engumba Tshikapa. Mboka-mokonzi ya etuka ezali Kananga.

Ebale monene ya etuka ezali Kasaï ebale|ebale Kasaï]], oyo ezali moko ya bibale minene ya Kongo ebale ebale Kongo.

## Climat
Climat ezali na mitindo misato : équateur na Nord lokola ezali kaka na saison moko ya mbula, tropical humide na centre na saison ya mbula ya sanza 9 mpe saison sèche ya sanza 3 mpe tropical ya kokauka na Sud . Mwayene ya molunge ya mbula ezali 24°C.

|
class="wikitable".
||
! Nkombo !! Statut !! Bato !! Esika!! Teritware !! Etuka
||
| Kananga || Engumba || || || - || Lulua
||
| Tshikapa || engumba ya || || || - || Kasai
||
| Ilebo || ba citations ya || || || Ilebo || Kasai
||
| Mweka || ba citations ya || || || Mweka|| Kasai
||
| kabeya-kamwanga/kankuno || ba citations ya || || || Dibaya|| Lulua
||
| Luebo || ba citations ya || || || Luebo || Kasai
||
| Ndemba || ba citations ya || || || Ndemba || Lulua
||
| Tshimbulu ya mboka || ba citations ya || || || Dibaya|| Lulua
||
| Mankanza || ba citations ya || || ||Luiza || Lulua
||
| Luisa || ba citations ya || || || Luisa || Lulua
||
| Kazumba Kazumba || ba citations ya || || || Kazumba Kazumba || Lulua
||
| Dibaya Dibaya || ba citations ya || || || Dibaya Dibaya || Lulua
||
| Dimbelenge ezali || ba citations ya || || || Dimbelenge ezali || Lulua
||
| Dekese || ba citations ya || || || Dekese || Kasai
||
| Mashala || ba citations ya || || || Dimbelenge ezali || Lulua
||
| Ndjoko-Punda ya mboka|| ba citations ya || || || Luebo || kasai
||
| Kamonia || ba citations ya || || || Kamonia || Kasai
||
| Mikalai || ba citations ya || || || Kazumba Kazumba || Lulua
|

## Masano
Na Kananga, ezali na ba équipes ya football ebele na division ya liboso dont Union Sportive Tshinkunku, Tout Violent Tshipepele na Association Sportive Saint-Luc.

## Talá mpe
### Ba références
### Ba liens ya libanda

## Bingumba mpe bingumba

Lisolo ya sikisiki|Liste ya bingumba na Kasaï-Occidental
## Mituya ya mike

## Mabongoli
* fr: Kasaï-Occidental
* sw: Kasaï-Occidental
Liyangani ya etúká ya Tanganyika

**Lisangani ya etúká ya Tanganyika** ezali lisangani ya mibeko ya province ya Tanganyika, na République démocratique ya Congo (RDC). Ezali na esika ya liboso na misala ya Leta ya etuka mpe na bokengi ya ba bibongiseli ya etuka, na kolanda mibeko mpe mibeko ya RDC.

## Makambo ya kala

### Bozalisi
Liyangani ya etúká ya Tanganyika esalamaki nsima ya mbongwana ya mabele ya 2015, oyo esukisaki na kokabola province ya kala ya Katanga na ba provinces minei ya sika. Na yango, Tanganyika ekómaki etúká oyo ezali na liyangani na yango moko. Ebongiseli yango ezali na mokumba ya komonisa matomba ya bato ya etúká yango na ndenge ya demokrasi.
Likita ya etúká ya Lualaba

**Lisangani ya etúká ya Lualaba** lizali lisanga lya mibeko lya etuka ya Lualaba, Republique démocratique du Congo .Ezali na ntina mingi mpo na kotambwisa makambo ya politiki, ya nkita mpe ya bomoi ya bato na etúká yango, mpe mpo na kobatela mibeko mpe bibongiseli ya demokrasi.

## Makambo ya kala
Likita ya etúká ya Lualaba esalamaki na kati ya décentralisation oyo ebimisamaki na Constitution ya 2006. Mokano na yango ezalaki ya kopesa bituka bokonzi ya kosala makambo na ndenge na yango moko mpo na kobongisa boyangeli mpe kosunga bato.
John Tshibangu

**John Tshibangu** azali moto monene ya mampinga ya ekolo Congo démocratique (RDC), ayebani mpo na misala na ye ya matata mpe mbongwana ya bondimi na ye na mosala na ye.

## Lisolo ya bomoi
John Tshibangu abotamaki na territoire ya Dimbelenge, na Kasaï-Central, na République démocratique du Congo. Abotamaki na libota ya bomɛngo te, kasi akolaki na esika oyo nkita mpe bomoi ya bato ezalaki mpasi. Na bomwana na ye, amonanaki mpo na mposa na ye ya makambo ya soda mpe mposa na ye ya kosalela mboka na ye.
Faustin Lumuluabo

**Faustin Lumuluabo Wetu** azali moto ya politiki ya ekolo Congo, mpe lelo oyo azali maire ya engumba Tshikapa, engumba-mokonzi ya etuka ya Kasaï na ekolo Congo démocratique (RDC). Azali avoka mpe aponamaki na mosala yango na 2023.

## Maelezo ya Maisha
Yambo ya koponama na ye lokola maire, Faustin Lumuluabu Wetu azalaki kosala lokola avocat. Boyebi na ye ya mibeko ebongisaki ye mpo na kosala misala ya Leta mpe kotambwisa makambo ya Tshikapa.
Ndako monene ya Kinshasa

**Grand Hôtel ya Kinshasa (GHK)**, ebengami **Pullman Kinshasa Grand Hôtel**, ezali hôtel ya minzoto mitano na Kinshasa, na République démocratique ya Congo. Ndako yango ezali na bashambre 387 mpe bisika ya kolala, ba-restaurant 3, ba-bars 3, mpe bisika ya kosala makita mpe bafɛti. Ndako monene, oyo ebéngami Tour, ezali na ba étages 23, nzokande ndako mosusu ezali na ba étages 9, mpe bandako ya kolala ekabolami na bonene na ba étages yango mibale. Ndako yango ezali na avenue des Batetela, na nord-ouest ya commune ya Gombe. Ezali hôtel ya monene koleka na Kinshasa mpe na mboka mobimba. Azalaki na bokonzi ya InterContinental banda 1971 kino 2000. Na nse na yango, ezali na esika moko oyo batɛkaka biloko ya ntalo mingi.

## Lisolo
Ndako ya kolala ezali na kati ya société ya Grands hôtels ya Congo oyo esalemaki na ordonnance n° 68/377 ya le 13 août 1968. Na mokolo ya 2 Ɔkɔtɔbɛ 1971, efungwamaki mpe InterContinental Hôtels Corporation ezwaki mokumba ya kotambwisa yango na boumeli ya mbula 20, mpe na 1991, na boumeli ya mbula 10 tii na 2001. Na mokolo ya 27 sanza ya zomi na moko 1999, Intercontinental esukisaki boyokani na yango na Grands hôtels du Congo. Na mokolo ya 16 sanza ya mitano ya mobu 2000, hôtel wana ezwaki kombo ya Grand hôtel de Kinshasa.
Liyangani ya etúká ya Lomami

**Liyangani ya etúká ya Lomami** ezali lisanga ya mibeko ya Lomami, na République démocratique ya Congo. Ezali na esika monene na boyangeli ya etuka, na ndakisa na makambo ya mibeko, ya kokamba misala ya guvernema ya etuka mpe ya komonisa bato.

## Makambo ya kala
Lisanga ya etuka ya Lomami ezwamaki na 2015, nsima ya bokabwani ya etuka oyo ebimisaki bituka ya sika na RDC, na kolanda mibeko ya mboka ya 2006. Mbongwana yango ezalaki mpo na kokómisa bibongiseli ya Leta penepene na bato mpe kobongisa boyangeli ya mboka.
Julie Mukandila Kayembe

**Julie Mukandila Kayembe** azali mwasi ya politiki ya Congo,ye azali lelo mokambi ya engumba ya Kamina, ezwami na etuka ya Haut-Lomami na République démocratique ya  Congo .

## Biografi ya bomoi ya bato
Julie Mukandila Kayembe azali moto ya Congo démocratique. Boyebi na ye na kelasi eyebani te, kasi mosala na ye na politiki ezali kolakisa mposa na ye ya kosala modernisation mpe kobongisa engumba ya Kamina, esika azali kosala lokola maire kobanda sanza ya mibale ya 2018.
Likita ya etúká ya Kwilu

**Likita ya etúká ya Kwilu** ezali lisanga ya mibeko ya province ya Kwilu, na République démocratique ya Congo. Ezali na ntina mingi mpo na boyangeli ya mboka, na ndakisa mpo na kosala mibeko ya etúká, kokamba bakonzi ya etúká, mpe komonisa bato.

## Makambo ya kala
Na 2015, Assemblée provinciale ya Kwilu esalemaki nsima na décentralisation oyo ememaki na bozalisi ya ba provinces ya sika na RDC. Mokano na yango ezalaki ya kokómisa bibongiseli ya Leta penepene na bato ya mboka mpe kobongisa ndenge ya kotambwisa makambo ya Leta. Uta ebandeli na yango, lisanga wana esalaki mosala monene na bokóli ya nkita ya etuka.
Bweta ya Kakobola

**Mabulu ya Kakobola** ezali liboke ya mabulu ya mai oyo ezwami na ebale Lufuku pene na Gungu, na etuka ya Kwango, na Ekolo Congo démocratique. Lokola mabwaku yango eyebani mingi mpo na kitoko na yango mpe mpo na ndenge oyo ebimisaka kura na mai, bato oyo bayaka kotala yango mpe bato oyo batyaka mbongo na bisika yango basepelaka na yango mingi.

## Nkombo ya mboka
Balobaka ete nkombo "Kakobola" euti na nkótá ya mboka wana, elingi koloba "mai ya konguluma" to "mbulelo makasi". Ezali komonisa makɛlɛlɛ makasi ya mapata oyo ezali kokwea likoló ya mabanga oyo ezali na nse.

## Lisolo
Banda kala, babweta ya Kakobola ezalaka esika ya ntina mingi mpo na bato ya mboka yango, mpo na kozwa mai mpe mpo na losambo. Na ntango oyo Belgique ezalaki koyangela, bato ya Belgique bayebaki ete ezali na likoki ya kobimisa kura ya mai. Na 2015, mosala ya kotonga centrale hydroélectrique na Kakobola ebandaki, na mokano ya kopesa électricité na ba localités mingi ya pembeni. Lelo oyo, esika yango ezali na ntina mingi mpo na kosala ete nkita ya mboka ekende liboso.
Mbasa Nzanzu Yotama

**Mbusa Nzanzu Yotama Mbenze** azali moto ya politiki ya Congo, ayebani mpo na mosala na ye lokola député provincial ya engumba ya Butembo, na République démocratique ya Congo.

## Lisolo ya bomoi

### Nkuku
Na mokolo ya 29 sanza ya mibale 2020, Mbusa Nzanzu Yotama asalaki feti ya libala na ye na Masika Mukono. Molulu ya libala esalemaki na Vatolya, na libota mpe baninga na bango.
Baraje ya Matebe

**Barrage ya Matebe** ezali barrage oyo ezwami na République démocratique ya Congo na ebale Rutshuru na Nord-Kivuna nguya ya 13,8 MW, oyo epanzanaka na ebale Rutshuru na ngambo ya ndelo ya Ouganda, etongamaki na 2015.

Mosala ya botongi yango esalemaki na Institut National de Conservation de la Nature (ICCN) mpe epesamaki mbongo na fondation américaine Howard Buffet.
Baraje ya Grand Inga

Ebale Grand Inga ezali projet hydroélectrique na Congo na République démocratique du Congo. Balobaka ete esika yango ezali pene na esika oyo babengi Inga Falls, na etúká ya Bas-Congo, na ntaka ya kilomɛtrɛ soki 30 na nɔrdi ya engumba Matadi. Ba barrages mibale, Inga I mpe Inga II ezali na esika yango.

Ezali na mosala mosusu mpo na baraje ya misato, oyo babengi Inga III, oyo ekosalela esika oyo barrage Inga I mpe Inga II ezali. Mosala ya Grand Inga ekeseni na mosusu, mpamba te esɛngi misala mpe mbongo mingi oyo ekokani na oyo ya Inga I, II, mpe III.
CAA

## Masini ya mpɛpɔ

* Catacamas, na departema ya Olancho, na Honduras, kolanda liste ya ba codes ya AITA ya ba aéroports **; 
* Central African Airways (en), compagnie aérienne ya kala ya Afrika;
* Civil Aviation Authority, kombo ya mokonzi ya aviation civile (ekokani na DGAC ya France) na ba mboka ebele, kati na bango Grande-Bretagne; 
* Compagnie africaine d'aviation, compagnie aérienne ya République démocratique du Congo

## Teknoloji

* Component Application Architecture,
* composant (API) ya logiciel CATIA; 
* Communication améliorée et alternative (to communication alternative), ba moyens palliatifs ya communication (gestes, symboles, synthèses vocales, logiciels...) mpo na bato oyo bazali na mikakatano ya communication mpo na handicap; 
* DNS Certification Authority Authorization, lolenge moko ya enregistrement ya ressource DNS;

## Divers
* Citizenship (Amendment) Act, mbongwana ya mobeko ya 2019 na Inde;
* Creative Artists Agency, biro ya misala ya ntɔ́ki na États-Unis; Cour administrative d'appel, na France;
* Canadian Automobile Association (na français, Association canadienne des automobilistes), lisanga ya ba clubs ya mituka ya Canada;
* Canadian Associated Aircraft, kompanyi oyo esalemaki na 1938 mpo na kosala mpɛpɔ ya bitumba;
* 
Club arc alpin, lisanga ya ba clubs alpins Fédération française ya ba clubs alpins mpe ya ngomba, Club alpin italien, Club alpin suisse, etc. ;
* Communauté d'agglomération d'Agen, ebongiseli moko oyo esangisi engumba ya Agen mpe bamboka oyo ezali zingazinga na yango;
* Centre d'audit des armées, na France; 
* glutamine, na kolanda code génétique; 
* Comité d'action anti-bolchevique; 
* Confédération africaine d'athlétisme; 
* critères d'admissibilité des articles, na wikipedia; Cessation d'activité liée à l'amiante (MP30) ; 
* Commissariat aux Assurances ezali organe officiel luxembourgeois ya bokengi ya secteur ya assurances.
Caet Kule Vihumbira

**Cadet Kule Vihumbira** azali moto ya politiki mpe entrepreneur congolais, ayebani mpo na komipesa na ye na bokóli ya engumba ya Beni, na etúká ya Nord-Kivu na République démocratique ya Congo (RDC).

## Lisolo ya bomoi

### Carrière politique
Na ba élections législatives provinciales ya février 2024, Kule Vihumbira aponamaki député provincial ya engumba Beni, azwaki ba voix 17 000, yango esali ete azala député ya liboso na circonscription wana. Ntango akotaki na Assemblée provinciale ya Nord-Kivu, amonisaki botondi na ye na bato oyo baponaki ye mpe azongisaki ekateli na ye ya kosala mpo na kimya mpe bokolisi ya Beni mpe ya etuka mobimba.
Chançard Bolukola

**Chançard Bolukola** Osony (abotama le 20 mai na Kisangani) na Congo démocratique. Azali moto ya politiki ya République démocratique du Congo (RDC). Mpe azali, leki ya ba coordonnateurs ya FRIVAO na République démocratique ya Congonomination ministérielle ya sanza ya mwambe 2024, na ministre Constant Mutamba.

Abimi na université ya Kisangani, akomi CEO ya Club Symbriocarte pour l'Excellence, consultant na leadership, QHSE, environnement mpe conseiller ya Constant Mutamba avocat na barre ya Kinshasa Gombe. Na sima, aponami Coordinateur Ai ya FRIVAO na août 2024.

## Biographie

Chançard abotama na Kisangani, le 20 mai, alekisaki ndambo ya bolenge na ye na engumba ya kisangani

## Formation

Chançard azwi diplôme d'Etat na 2015 na petit semaine ya Mandombe na latin-philo  Akomaki na unikis na faculté ya sciences, azalaki représentant ya ba étudiants ya université ya Kisangani mpe conseiller ya représentant national ya ba étudiants ya Congo

## Carrière professionnelle

DG ai FRIVAO, CEO ya Club Symbriocarte mpo na Bokasi, Consultant na Leadership, QHSE, Mboka. Mokambi ya lokumu ya bayekoli ya Uniqus.

## Parcours politique

Na août 2024, aponami coordinateur national ya FRIVAO.

## Références
Likita ya etúká ya Tshuapa

**Likita linene lya etuka ya Tshuapa** lizali lisanga lya mibeko lya etuka ya Tshuapa, ezwami o Ekolo Congo démocratique . Ezali kosala mosala monene na makambo matali misala ya Leta mpe mibeko ya etuka, na komonisáká matomba ya bana mboka mpe na kolandela misala ya bakonzi ya etuka.

## Makambo ya kala
Likita ya etúká ya Tshuapa esalemaki na 2015, nsima na réorganisation ya territoire ya République démocratique du Congo oyo ememaki na kokabola province ya kala ya Équateur na ba entités ebele. Ezali komonisa mposa ya kosala misala na bitúká mpe ya kokangisa bibongiseli ya etúká na bato ya mboka.
Likita lya etuka ya Sud-Ubangi

**Likita lya etuka ya Sud-Ubangi** ezali ebongiseli ya mibeko ya etuka ya Sud-Ubangi, na ekolo ya Congo démocratique . Ezali na mokumba monene na bokambi ya etuka na kolandela mibeko mpe na kokamba misala ya bakonzi ya etuka.

## Makambo ya kala
Likita ya etúká ya Sud-Ubangi ezwamaki na 2015, nsima ya mbongwana ya etando oyo ememaki na kokabola ba bitúká ya kala ya RDC na  ba entités administratives 26 . Sud-Ubangi, oyo kala ezalaki na etuka ya Équateur, ekomaki etuka ya autonome na ebongiseli na yango moko ya mibeko .
Agence ya BCC ya Kalemie

**Agence autonome ya Banque centrale ya Congo (BCC) ya Kalemie** ezali institution financière oyo ezali na Kalemie, na province ya Tanganyika, na République démocratique du Congo . Lokola eteni ya monene ya réseau national ya Banque centrale ya Congo, filiale ya Kalemie ezali na rôle stratégique na développement économique mpe financier ya région oyo ya mboka, eyebani mpo na misala na yango ya mabanga ya ntalo, ya bilanga mpe ya mombongo .

## Makambo ya kala
Agence ya Kalemie efungwamaki na mokonzi ya mboka Félix Tshisekedi, mpo na kokokisa mposa ya misala ya banque na sud-est ya RDC, esika oyo misala ya nkita ezali makasi. Lokola Kalemie ezalaki kokola lokola esika ya mombongo mpe ya baizini, kofungwama ya biro yango esalisaki mpo na kobongisa bakompanyi, bato ya mombongo, mpe bato na misala ya mbongo ya mikolo oyo.
Mike-David Mokeni

Mike-David Mokeni azali moto ya politiki ya ekolo Congo, lelo oyo azali gouverneur ya province ya Bas-Uélé na République démocratique ya Congo (RDC). Azwaki ebonga na ye le 26 juin 2024, na sima ya Jean-Robert Nzanza Bombiti.

## Lisolo ya bomoi
Liboso ya boponami na ye na ebonga ya gouverneur, Mike-David Mokeni amipesaki na misala ndenge na ndenge mpo na bokóli ya etuka ya Bas-Uélé. Komipesa na ye na bato ya mboka mpe eksperianse na ye na misala ya Leta esungaki ye na komata na politiki.
Libándá ya mpɛpɔ ya Kalemie

**Aéroport ya Kalemie **(code IATA: FMI • code OACI: FZRF), ebengami mpe aéroport ya Kahinda, ezali aéroport civil ya Congo na engumba ya Kalemie.

## Bibliographie
* 

## Voir aussi

* Université de Kalemie
* Diocèse de Kalemie-Kirungu
* FILTISAF
Libándá ya mpɛpɔ ya Kananga

Aéroport ya Kananga (kode IATA: KGA • code OACI: FZUA) eza aéroport ya engumba ya Kananga na province ya Kasaï-Central na République démocratique ya Congo. Aéroport ya Kananga ekoki koyamba ba vols domestiques mpe ba vols internationaux.

## Histoire

## Situation

## Compagnies et destinations

## Notes et références
Banki ya Ekólo ya Kongó

**Banki ya Ekólo ya Kongó** (BCC) ezalí eténi ya mibeko ya ekólo Kongó-Kinsásá, óyo ewútí na kotikala ngengísá mbɔ́ngɔ ya ekólo. Banki óyo ya ekólo ezalaki liboso, na tango ya Kongó ya Bɛ́lɛjika, na "Banki ya Kongó ya Bɛ́lɛjika". Na nkata, Banki oyo ezwaki bokonzi ya kobimisa mbalakata mpe mbongo ya kolonie. Na 1951, babimisaki... Banki ya Ekólo Kongó ya Bɛ́lɛjika mpé Ruanda-Urundi.

"Simá ya kokoma na bonsóméla ya Ekólo Kongó ya Bɛ́lɛjika na sanza ya "sanza ya libwa nkóto moko na nkama libwa na ntuku motoba", basílí kokabola BCC-BRU na esika ya kondima ya kondimana oyo esalámá kati na Bɛ́lɛjika mpé kolonie na
Stade Joseph-Kabila (Kindu)

Le **stade Joseph-Kabila** ezali stade national ya misala mingi oyo ezali na Kasuku Commune na Kindu na République Démocratique du Congo. Ezwami na nkombo ya mokonzi ya kala ya ekolo Congo démocratique, Joseph Kabila (2001-2018). Esalelamaka mingi mpo na masano ya ndembo mpe mimekano ya Confédération ya Football africain. 

Lokola ezali na bisika 22 000, stade oyo ezali kaka moko ya ndenge wana na etúká ya Maniema. Efungolamaki na sanza ya nsambo na président ya kala Joseph Kabila.kozala na ba infrastructures nionso esengeli y compris ba vestiaires, ba services ya santé na boîte de presse.,
Elembo ya lelo na Lifalanse

Sik'oyo ezali ntango, kobogola ya liloba, ezali kosalelama mpo na koloba :
* likambo oyo ezali kosalema sik'oyo ;
* esika ;
* Likambo oyo esalemaka mbala na mbala ;
* Libambo oyo ekosalema na mikolo ekoya ;
* likambo oyo ebandaki kala kasi ezali kokoba ti sik'oyo.

Ezali na lolenge mibale ya ntango ya sik'oyo na minoko ya Indo-Européenne: Indicatif ya sik'oyo na Subjonctif ya sik'oyo.

## Motuya

Na Lifalanse, tese ya sikoyo ya indicative ekoki kosalema na kosalela yango ndenge na ndenge oyo babengaka mbala na mbala "Motuya":

Presente ya enunciation to tense ya sikoyo: ezali komonisa likambo moko oyo esalemaka na ntango oyo moto alobi, ezala ngonga oyo elakisaka ngonga oyo eza ya mbala moko to ya duration. Soki eza na ambiguité, tokoki kosalela periphrasis na ndakisa "na ngonga oyo", "mpo na kozala na kati ya"... Expliquer malamu mokano:

Na ntango wana, nazali kolya shokola (mbala moko).
Butu ezali kokita (duration).
Na Ingɛlɛ́tɛlɛ, ebongolami lokola tension ya progressiste ya lelo (ba tense mosusu nyonso ezali kobongolama lokola oyo ya pete ya lelo).
Baraje ya Ruzizi

**Baraje ya Ruzizi** ezali centrale électrique oyo ezali na libongo ya lac Kivu, na ebale oyo na nzela na yango ekɔtaka na lac Tanganyika, na ndelo ya bikolo misato, Burundi, Rwanda mpe République démocratique du Congo .

## Makambo ya kala
Baraje ya Ruzizi 1 etongamaki na Rusizi na libongo ya Laki Kivu na 1958, oyo ezalaki na bopusi na nivo mpe libongo ya laki. Epesaka kura na Bubanza mpe Kigoma na nzela ya poste ya Mururu mpe, na ba infrastructures ya lelo, ebimisaka 148 GWh na mbula. Esika ya kopema ya Ruzizi II ebakisamaki na 1989. Ruzizi I mpe II ezali kosalelama na kompanyi moko ya bikólo misato (Burundi, Rwanda mpe République démocratique du Congo), kasi ezali na kura mingi te mpo na kokokisa bamposa ya bisika oyo ezali pembeni ya bikólo wana misato.

Esengeli kotonga barrage mosusu, Ruzizi III, oyo ezali na ntaka ya kilomɛtrɛ soki 25 na ngámbo ya ebale. Na sanza ya yambo 2016, Banque africaine de développement (BAD) elobaki ete endimi kopesa mbongo ya miliare 138 ya euro mpo na kotonga barrage hydroélectrique ya Ruzizi III.
Baraje ya Tshopo

**Baraje ya Tshopo** epesaka centrale hydroélectrique oyo etongamaki na juillet 1954 mpe ezwami na République démocratique du Congo na ebale Tshopo, na etuka ya Tshopo oyo mboka-mokonzi na yango ezali Kisangani (kala Stanleyville ).

## Lisolo
Na 1949, bazongisaki nguya na izini ya Stanleyville-River ya lobɔkɔ ya mwasi na ndenge batyaki motɛrɛ moko ya 250 kW mpe engbunduka moko ya 270 hp. Na 1950, batyaki masini moko ya makasi na esika yango.

Union ya électrification ya Stanleyville, esalamaki na 1948 na C.F.L. elongo na Regideso na mokano ya koyekola bokangi mayi ya Tshopo, ekotaki na 1950 na kapita ya Société des Forces Hydroélectriques de l'Est de la Colonie oyo ezalaki na mokumba ya kotonga centrale hydroélectrique na ebale Tshopo na Stanleyville.
Isaac Ondekane

**Isaac Ondekane**, abotami na Kinshasa na République démocratique du Congo, azali mosani ya basketball oyo azalaka na esika ya pivot. Azalaki na molai ya mɛtrɛ 2,03 mpe kilo 125.

## Biographie
### Butler Community College (2021-2023) === Kolimbola makambo
abandi mosala na ye na Butler Community College. Na mbula na ye ya liboso, asalisaki ekipi ekoma na demi-finale ya tournoi ya région VI. Na mbula na ye ya mibale, asalisaki lisanga elonga na momekano ya etuka VI mpe na makoki na bango mpo na momekano ya NJCAA Division I. Na ba saisons mibale, azalaki na taux ya réussite ya ba tirs ya 59,1% mpe azalaki na 543 points, na moyenne ya 5,5 rebounds na match.

### Lisangá ya Lindenwood (2023-2024)
Isaac akendeki na Lindenwood Lions, esika asalaki masano 24, kati na yango misato lokola mobandi. Azali na mwayene ya 5.5 points mpe 3.8 rebounds na match moko, na taux ya réussite na masasi na ye ya 52,9%. Akomaki na momekano na ye ya malamu na 11 points mbala misato, na ndakisa na elonga na SEMO esika alongaki 5 na 5 na masasi. Azwaki mpe mingi ya ba rebounds libwa na match moko na USI.

### Kolimbola makambo
Na juin 2024, Isaac atindamaki na Université ya Nebraska na Omaha mpo na saison 2024-20257. Molakisi ya liboso, Chris Crutchfield, alobeli mayele na ye mpe nzoto na ye ya makasi lokola biloko ya ntina mpo na ekipi.

## Bomoi na ye na kelasi
Isaac atángaki na Sunrise Christian Academy na Wichita, Kansas, liboso ete abanda mosala na ye na iniversite. Abotami na Nairobi, Kenya, azali mosani ya molayi koleka na ekipi ya Butler, azali na 2,03 m.

Na libanda ya terrain, azali moyekoli ya psychologie mpe azali mwana ya Georgette na Jean-Pierre Ondekane. Azali na bandeko mitano.

## Ebele ya masano
### Na NJCAA
Isaac Ondekane alongaki na 2023 na Butler Community College, mpe azalaki na ntina mingi na elonga ya ekipi na ye na momekano yango, oyo epesaki bango ndingisa ya kokende na Championnat national ya NJCAA Division 1. Na 2023 NJCAA Division 1 National Championship, na nzela ya elonga na bango na Region VI, Isaac na ekipi na ye bakotaki na moko ya ba tournois ya lokumu na basketball ya université junior.
Cedric Ngindu

**Cédric Biduaya Ngindu** 

azali moto ya politiki ya RDC. Azali sika oyo Sénateur ya province ya Kasaï-Central, esika amipesi mingi na makambo ya lisanga mpe ya lingomba mpe na développement durable.

## Biographie

### Ebandeli ya kelasi mpe mosala
Cédric Biduaya Ngindu azali na diplome na makambo ya politiki mpe ya administration na Université ya Kinshasa. Yambo ya kokota na Sénat, asalaki na ministère ya environnement mpe développement durable, esika azalaki na rôle ya makasi na masolo ya climat. Na ndakisa, azalaki momonisi ya RDC na ba conférences ya haut niveau oyo ezalaki na kati ya Convention-cadre ya Nations unies mpo na mbongwana ya climat (UNFCCC).

### Mosala ya politiki
Cédric Biduaya Ngindu, oyo aponamaki sénateur ya province ya Kasaï-Central, azali kosala misala mpo na kobongisa bomoi ya bana mboka na ye. Alukaka ete ba communautés mpe mangomba ya ndenge na ndenge ezala na représentation na kati ya ba institutions ya RDC.

Na sanza ya motoba 2024, apesaki likanisi ya kosala ndako ya losambo ya ba musulman na kati ya mampinga ya Congo démocratique (FARDC), yango ezali eloko ya kobatela bokeseni ya mangomba mpe kolendisa bomoko ya mboka. Likambo yango ezali moko na bilaka oyo apesaki na ntango ya kampanye na ye.

### Makabo mpe misala

* Kokɔtisa bato ya mangomba mosusu: Lisɛngi na ye ya kopesa bandimi ya Lingomba ya Bamizilma mosala ya kokɛngɛla ndako emonisaki mposa na ye ya kosala ete mangomba ndenge na ndenge ezala na esika na yango na bibongiseli ya Leta, ata mpe na basoda.
* Mboka: Lokola azalaki mokonzi ya kala ya Ministère ya Environnement, azali kaka moto ya molende mpo na kobatela zamba mpe kobundisa mbongwana ya klima.

## Makamwisi
Cédric Biduaya Ngindu ayebani mpo na bokambi na ye na makambo lokola ya ekolo mpe ya bokangami ya bato. Azwaki masanzoli mpo na lolenge na ye ya koyangela oyo ezali na makambo ya solo mpe oyo etali bato nyonso.

## Makomi na nse ya lokasa

## Bikakoli o molɔngɔ́ ya bilɔkɔ ya loléngé mɔ̌kɔ́
Katembo Mafungula Chrétien

**Katembo Mafungula Christian**, azali politicien ya République Démocratique du Congo, auti na province ya Nord-Kivu. Azali député provincial mpe azali ko représenter circonscription ya territoire ya Beni.   Azali mpe quaestor na bureau ya âge ya Assemblée provinciale ya Nord-Kivu. 

## Biografi ya bomoi ya bato
**Katembo Mafungula Christian**  akolaki mpe abongwanaki na etuka ya Nord Kivu, esika oyo eza na bilembo ya matata na makambo ya politiki mpe mikakatano ya bato, ata mpe bato mingi balongwaki na mboka mpo na bitumba ya mindoki. Mosala na ye ya politiki eza na boyokani makasi na makambo oyo eza na etuka oyo ya este ya République démocratique du Congo, esika makambo ya libateli, ya kozongisa boyokani mpe ya bokolisi eza ntina ya makambo oyo ezali kotungisa bato 

## Boyekoli

## Bomoi ya politiki

## Banote ya référence

## Talá mpe
Université Simon Kimbangu ya Bukavu

**Simon Kimbangu Université ya Bukavu** (USK-Bukavu) ezalí eteyelo ya likolo ezwami o Bukavu, etuka ya Sud-Kivu, République démocratique du Congo . Ekomamaki mpo na kokokisa mposa ya mateya ya etuka oyo ezali kokola, USK-Bukavu ekeseni mpo na komipesa na yango na mateya ya malamu, na bizaleli malamu, mpe na bokóli ya mboka.

## Makambo ya kala
Université Simon Kimbangu ya Bukavu ezwamaki na kati ya réseau ya mateya oyo ebandaki na Eglise Kimbanguiste, lingomba oyo ezwamaki na mateya ya Simon Kimbangu, moto ya elimo ya DRC. Eteyelo yango efungwamaki na Bukavu mpo na kopesa ba opportunités ya kelasi na bilenge ya etuka wana mpe kopesa maboko na développement socio-économique ya province ya Sud-Kivu.
Jean-Baptiste Muhindo Kasekwa

**Jean-Baptiste Muhindo Kasekwa,** abotami na mokolo ya 14 sanza ya zomi 1970 na Lusanga, na etuka ya Kwilu, na République Démocratique du Congo (RDC).  Azali député national honoraire mpe moko ya ba notables ya Goma na Nord-Kivu. Azali secrétaire général adjoint ya ECIDE, parti membre ya coalition Lamuka. Azalaki membre ya Comité ya Défense mpe sécurité na Assemblée nationale na tango ya législature 2018-2023.

## Biografi ya bomoi ya bato
Jean-Baptiste Muhindo Kasekwa, abotami na mokolo ya 14 sanza ya zomi 1970 na Lusanga, na etuka ya Kwilu, na République démocratique du Congo (RDC). Ayebani mpo na komipesa na ye lokola provincial deputy mpo na Goma, na etuka ya Nord-Kivu. Mosala na ye ya politiki emonanaka na lipanda oyo azali na yango na kati ya parti, mpo azali mosangani oyo akangami te, oyo epesaka ye nzela ya kotikala na bonsomi na bisika na ye mpe kokɔta na makambo ya substantive, koleka makanisi ya parti

## Bomoi ya politiki
Jean-Baptiste Muhindo Kasekwa aponamaki lokola depute ya province mpona engumba Goma na maponi ya 2019. Na boumeli ya boyangeli na ye, asalaki bopusi monene lokola mosangani ya likita ya Provincial ya Nord Kivu. Mosala na ye ezalaka mbala mingi na makambo ya libateli, ya boyangeli mpe ya bokoli na province, oyo eza na mikakatano makasi oyo etali bitumba ya mindoki, yikiyiki ya politiki mpe mikakatano ya bomoi ya bato.

Na boumeli ya ntango oyo akómaki mokonzi, azalaki mpenza kosala mosala ya kosalela mokumba na ye ya koyangela mpe ya koyebisa makambo. Abandaki boyokani mingi mpo na kotya likebi na basangani ya boyangeli mpo na komonisa mabunga to mikakatano oyo ezali kobebisa etúká na ye mpe ekólo na ye. Na kati ya mituna oyo eyebani mingi eza oyo balobaki na ministre José Mpanda nsima ya kobima ya volcan ya Nyiragongo na 2021, etali kozanga bokɛngi ya Goma Volcanological Observatory (OVG).

## Koyekola

## Talá mpe
Elvis Mutiri Na Bashara

**Elvis Mutiri Wa Bashara,** abotami o mokɔlɔ 10 Mársi 1949 na Rugari, o etuka ya Kivu du Nord na ekolo Congo démocratique , azali politicien congolais, membre ya Parti Lumumbiste unifié (PALU) mpe ba alliés na yango. Asali député na Assemblée nationale ya République démocratique du Congo wuto 2019 tee na 2023, a représenter circonscription ya Goma Ville na province ya Nord-Kivu. Aponami lisusu lokola député porovincial mpo na engumba Goma na maponami ya 2023  .

## Biografi ya bomoi ya bato
**Elvis Mutiri Wa Bashara** abotami na Rugari, mboka oyo ezwami na etuka ya Nord-Kivu, na Est ya République démocratique du Congo. Azali acteur politique munene na région oyo mpe asali mpo na représentation ya communauté na ye na kati ya Parlement congolais. Membre ya Parti Lumumbiste unifié (PALU).

## Carrière politique mpe parlementaire
Elvis Mutiri wa Bashara aponami mbala mingi député national mpo na engumba Goma, mboka-mokonzi ya ba touristes ya Nord-Kivu, mpe bato mingi batalelaka ye lokola moko ya ba députés ya malamu koleka na lisolo ya engumba wana. Aponamaki mpo na mbala ya yambo na 2006, aponami lisusu na 2011, sima na 2018.

Lokola azalaki moto ya parlema, Mutiri amikesenisaki na mosala na ye ya kobimisa mibeko pe makoki na ye ya kobatela matomba ya etuka na ye. Mingimingi, apesaki likanisi ya kobimisa mibeko ya ntina, na ndakisa mobeko oyo ebongolaki Mobeko No. 11/022 ya mokolo ya 24 sanza ya zomi na mibale 2011, na malako ya ntina etali bilanga, mpe mobeko etali malako ya ntina etali tourisme na RDC, esalemaki na 2018, oyo elendisaki bokoli ya sector ya tourisme na R.D.Congo mpe kozongisa Fonds de promotion ya tourisme (FPT).

Na 2014, Elvis Mutiri, na boyokani na Hon. Paul Muhindo, asalaki mosala monene na kolendisa koteka kafe na mikili ya bapaya, akendaki elongo na lisanga ya bato batekaka kafe na Ministre ya liboso mpo na kosilisa makambo ya boyangeli mpe ya mosolo oyo ezokanga nzela na bokoli ya sector oyo. 

Kobanda décembre 2014 tee na décembre 2016, azalaki ministre ya tourisme na boyangeli mpe banda 2016 lokola ministre ya tourisme, ya culture mpe ya misala ya ntɔki. Na yango, Bilan na ye alobelami na biteni mibale, elingi koloba

# Mandat ya parlement
# Mandat oyo ezali na kati ya Leta.

Banda 2019 kino 2023, Elvis Mutiri Wa Bashara azalaki na esika ya molandi ya ekolo mpona engumba Goma

Na mokolo ya 29 sanza ya mibale 2024, depute ya province Elvis Mutiri Wa Bashara, oyo baponaki na engumba Goma, babongisaki ye na esambiselo ya nordi ya Kivu. Ekateli oyo epesaki ye nzela ya kofanda na Lisangani ya Provincial mpo na mbala ya misato elandani. Kobongisa makambo nsima ya kowelana ya maponi oyo etali koponama ya badepite ya province. Yango wana, azwi esika ya Daniel Nzungundi Kambale ya parti ya AVRP, oyo tii ntango wana azalaki na esika ya president ya biro ya mbula ya likita ya etuka.

## Boyekoli

## Talá mpe

## Ba liens ya libanda
Paruasi ya Motema Mosantu

**Paroisse Sacré-Cœur** ezalí ndako-nzambe ya katolike na commune ya Gombe, na Kinshasa, na République démocratique ya Congo (RDC). Parwasi yango ezali na kati ya archidiocèse ya Kinshasa mpe ezali na esika monene na makambo ya elimo, ya bonkɔkɔ mpe ya bomoi ya bato ya Katolike na mboka yango.

## Lisolo
Na katikati ya ekeke ya 20, na mokolo ya 17 Desɛmbɛ 1932, Lingomba ya Sacré-Coeur esalemaki mpo na kokokisa bamposa ya elimo ya bato ya Gombe, oyo ezalaki na ntango wana esika moko ya kofanda ya bato ebele na engumba Kinshasa. Nkombo ya ndakonzambe yango euti na losambo ya Motema Mosantu ya Yesu, elembo ya libosoliboso ya Lingomba ya Katolike.

Banda lingomba yango esalemaki, babakisá mpe babongisaki yango mbala na mbala mpo bandimi na yango bábakisama. Engumba yango eyebani mingi mpo na bandako na yango kitoko mpe ndenge oyo bato bafandaka kuna.

## Bitongeli
Ndako ya ndakonzambe yango esangisi mitindo ya kala mpe ya mikolo oyo. Ezali na makambo oyo:

* Esika moko ya kitoko oyo ezali na maninisa oyo ezali na bililingi ya Biblia mpe bililingi ya motema mosantu ya Yesu
* Ndako moko ya molai oyo ezali na ndako ya nsinga oyo ezali komonana na bisika mingi na Gombe
* Ndako yango ezalaki monene mpe ebongisamaki mpo na makita mpe losambo, mpe ezalaki na biloko ya mindɔndɔmindɔndɔ te mpe ya kitoko.

## Misala ya bokulutu
Paroisse Sacré-Coeur ya Gombe ezali na misala ndenge na ndenge ya lingomba mpe ya bato:

* Milulu ya losambo: Misa esalemaka mokolo na mokolo, mpe bato mingi bayaka na misa na mokolo ya lomingo mpe na bafɛti ya lingomba.
* Katekisimo: Ezali ebongiseli ya koteya bana, bilenge, mpe mikóló makambo ya Nzambe, mingimingi mpo na kobongisa bango na milulu ya lingomba (batisimo, kondimana, libala).

Losambo ya Ukaristya: Mbala na mbala, basambelaka na kimya liboso ya Ekaniseli

* Bituluku mpe misala: Parwasi ezali na bituluku mingi ya makasi, lokola ba chorales, ba associations ya bilenge, bituluku ya losambo ya charismatique, mpe misala ya kosalisa bato.

## Komipesa na bato
Longola mosala na yango ya losambo, paroisse ya Sacré-Coeur esalaka mpe misala ya kosalisa bato ya mboka. Ebongisaka:

* Misala ya bolingo malamu mpo na bato oyo bazali na mikakatano.
* Kosala kampanye mpo na koyeba makambo lokola bokolɔngɔnɔ ya nzoto, mateya mpe bosembo na makambo ya bomoi.
* Lisalisi mpo na bilenge na nzela ya masano, ya bonkɔ́kɔ mpe ya mateya.

## Monyokoli
Na ntina na esika na yango ya malamu na kati ya Kinshasa mpe na ntina na lisolo na yango ya kitoko, paroisse Sacré-Coeur ya Gombe ezali moko na bandakonzambe oyo bato mingi bakendaka kotala na engumba-mokonzi ya Congo. Ezali koyamba kaka bandimi ya Gombe te, kasi mpe bapaya oyo bawuti na bamboka mosusu mpe na mikili misusu.

## Adresse mpe ba contacts

* Adresse: Avenue Père Boka, Gombe, Kinshasa, République démocratique du Congo.
* Ngonga: Misa ya mokolo ya lomingo esalemaka na 7:00, na 9:30 mpe na 18:00.

## Talá lisusu

### Mitó ya makambo

## Bikakoli o molɔngɔ́ ya bilɔkɔ ya loléngé mɔ̌kɔ́

## Makomi na nse ya lokasa
Mosquée centrale ya Kisangani

**Mosquée centrale ya Kisangani** etongamaki na 1972 na ba Alambakis entre nzela ya aéroport ya Bangboka na ebale Lubunga.

## Lisolo ya kala
Mosquée Lillahi ("pour Dieu" to "ya Nzambe") etongamaki na suka ya ba années 1970 na début ya ba années 1980 na défunt M. Aziz Said Kasambakanya na M. Sefu Romande (finance) mpe en tant que entrepreneur défunt Mwalimu Salehe.
Aziz Kasambakanya azalaki commerçant local ya origine Omani (Sultanat ya Oman) na nzela ya tata na ye mpe origine zaïrienne na nzela ya mama na ye. Azalaki na projet ya kotonga école Coranique ya munene, projet oyo akokaki kosala te mpo na ba divisions internes na kati ya COMIZA (Communauté islamique ya Zaïre) oyo ekambamaki na défunt M. Kazabel.

## Botongi mpe bobongisi
mosquée centrale ya Kisangani ezali na passé historique riche kasi lelo etikali sans rénovation depuis plus de 25 ans mpe yango esali que e perdre kitoko na yango ya kala 

Ndako yango, oyo eyambaki bato minene ya politiki lokola Président ya kala ya République Laurent-Désiré Kabila, ezali esika ya elembo mpo na bandimi ya ba musulmans ya engumba Kisangani. Mardi 22 octobre 2024, Doudou Fwamba, Ministre ya Finances mpe moto ya Kisangani, atyaki libanga ya liboso mpo na kobongisa ndako oyo ebebaki, mosala oyo ekambamaki na fondation na ye mpo na komema bomoi ya sika na esika oyo ya losambo ya... Bamizilma ya sembo.

Na molulu oyo, Doudou Fwamba amonisaki esengo na ye mpo na kozongisa mosquée na nkembo na yango ya kala. “Tozali na esengo mingi lelo. Kolata mosquée na elamba na yango ya kitoko koleka ezali mosala ya bolingo malamu oyo Islam eteyaka na nzela ya Mohamed, profeta ya Allah. (Nzambe apambola ye),” asakoli, komikundolaka ntina ya geste oyo mpo na lisanga ya Bamizilma ya Kisangani. Na réadaptation oyo, alingi kaka te kopesa esika ya lokumu na ba fidèles, kasi mpe kolendisa image ya Islam na région historique oyo ya RDC en général.. 
Fondation ya Doudou Fwamba etie pe na ba projets misusu ebele pona Kisangani.

## Bokeli ya architecture

## Ba notes na ba références

## Ba lien ya libanda