open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Paulina Chiziane azali na likambo yango

**Paulina Chiziane,** abotami na sanza ya motoba minei nkoto libwa nkama mitano na mitano na Manjacaze o etuka ya Gaza na Mozambique, azali mokomi ya Mozambique  .

## Biografi ya bomoi ya bato
Paulina Chiziane, ya libota ya Protesta ya Chopi mpe ya Ronga oyo balobaka minɔkɔ mibale, akolaki na bamboka ya pembenipembeni ya engumba Maputo, oyo na ntango wana bazalaki kobenga " ". Lourenço Marques azali moto ya mayele ". Ayekolaki Portugais na eteyelo ya bamisionɛrɛ ya Katolike, liboso ya kobanda boyekoli oyo esilaki naino te na makambo ya minɔkɔ na Iniversite ya Eduardo Mondlane . Kobanda na mibu zomi na mwambe, akoti na mosala ya kobunda  mpe azuaki eteni makasi na makambo ya politiki ya Mozambique lokola basangani ya Front ya kosikolama ya Mozambique (Frelimo), oyo elongaki maponami ya yambo ya ba partis ebele na nkoto libwa nkama na ntuku libwa na minei .

Kasi, atikaki bomoi ya politiki mpo na komipesa na kokoma mpe kobimisa mikanda na ye. Ya solo, azali lisusu na ba choix ya parti te, koleka nyoso na oyo etali politiki epayi na  occidental mpe ba makanisi ya kati na oyo etali vision ya monogamie mpe polygamie, mpe lisusu ba positions ya mosolo ya politiki marxiste–léniniste, koleka nyoso ya hypocrisie oyo etali basi bonsomi ya nkita ya . Mosala na ye ya mikanda ebandaki na nkoto libwa nkama na ntuku mwambe na minei, na masolo oyo ebimaki na bapanzi-nsango oyo ekomami na Mozambique. Azali mwasi ya liboso ya Mozambique  oyo abimisi, na nkoto libwa nkama na ntuku libwa, buku ya buku : *Balada de Amor ao Vento* ( *Ballad ya Bolingo na Mopepe* ).

Sikawa afandaka mpe azali kosala na etuka ya Zambezia .

Na nkoto mibale nkama na ntuku mibale na moko, Chiziane azwaki Prix Camões, bokeseni ya ntina mingi na mikanda na mokili oyo balobaka Portugais . Azali mokomi ya liboso ya Afrika oyo alongi mbano oyo. Engebene ministre ya mimeseno ya Portugal, Graça Fonseca, koponama ya mokomi ya Mozambique esalemaki na bomoko  .
Dorothée Gizenga, azali moto ya mayele

**Dorothée Gizenga**, abotami n'a mokoloya  29 sanza ya libwa n'a mbula ya 1961 o Stanleyville mpe akufi mokolo ya 18 sanza ya mibale 2022 na Kinshasa  ,  , , azali moto ya politiki ya Congo, président ya CAPUU (Comité d’action pour un PALU unique et unique).

Dorothée Gizenga azali mwana mwasi ya yambo epai ya kondo Antoine Gizenga (mobandisi mpe momonisi ya lisolo ya Parti Lumumbiste unifié, PALU na sigle). Azali ndeko mwasi ya Lugi Gizenga  .

Azali na ba diplome ya ba kelasi ya minene oyo asali, master na chimie na Iniversite ya Saskatchewan na Saskatoon mpe diplôme na gemologie na Institut américain gemmologique. Azali mpe na diplome na makambo ya nkita na Iniversite ya York na Toronto  .

Nsima ya mibu tuku misato na sambo, oyo alekisaki na Canada esika wapi Dorothée Gizenga, asilisaki eteni monene ya mosala na ye, nsukansuka azwaki mokano ya kofanda na mboka na ye ya ebandeli ( RDC ) na 2019.

Na bozongi na ye, asungaki secrétaire général ya parti na gestion ya ba activités, na tango wana mpenza oyo parti ezalaki na crise ya leadership mpe ezalaki sous menace ya bokabwani. Azwaki mokumba, ya liboso na Lugi Gizenga ya kokamba, équipe oyo ezalaki na mokumba ya kobongisa congrès ya unification ya parti.

Kokoba na ndenge  nzela moko, na sanza ya libwa 2020, asali « CAPUU » (Comité d’action pour un PALU unique et unique) mpo na ko koba etumba mpo na bomoko.

### Postes occupés au sein du parti
Yambo ya kozala na mokonzi ya CAPUU mpe kobengisa bato ya lingoma li ye o congrès ya PALU sima ya liwa na juin 2020 ya secrétaire permanent na yango Lugi Gizenga , Dorothée azuaki pendant plusieurs ans, na kombo ya parti na ye, misala lokola représentant ya PALU na Canada mpe coordonnateur adjoint ya relations extérieures  .

Sima ya KO zanga KO kokisama, bwa bozongi ya bo yokani n'a  ba partis oyo ezali na matata na kati ya parti, na kati ya mangomba, MAYOBO na MAKIASHI, na août 2021 Dorothée azuaki enfin décision ya kosala parti politique propre na kombo ya PALU /GIZENGA gardant le misisa ya PALU, esika ye moko akozala na motó na yango lokola président national , na cabinet ya sika mpe comité ya gestion  ,  .

Na sanza nzomi , nsima na kobima polele na lingomba liye, akota na groupe politique "Les progressistes" oyo ekambamaka na Premier ministre ya kala. : Samy BADIBANGA, na suka a décider ko évoluer politiquement ensemble  ,  .

Dorothée Gizenga azali co-fondatrice mpe directrice exécutif ya Initiative ya Développement ya Diamant, DDI na sigle, azali kosala mpo na kobongola secteur ya mabanga ya ntalo ya maboko na source ya développement durable. Esalemi na mbula 2006, Initiative ebandaki kosala na 2008. Yambo ya akamba DDI, asalaki na Partnership Africa-Canada, ebongiseli ya Canada oyo esalaka bolukiluki lokola mpe botomboli makanisi mpe masolo ya politiki na makambo matali matata, boyangeli makoki ya bomoto mpe makoki ya bomoto te. Azalaki mingimingi na mokumba ya mosala ya Kimberley  .

Dorothée Gizenga azali bongo mama ya bana minei.

Dorothée Gizenga akufi mokolo ya nzomi n'a mwambe o sanza ya mibale n'a mbula 2022 na clinique ya Ngaliema na Kinshasa, sima ya bokono ya mokuse  ,  ,  ,  .
Wanjira Mathai, azali moto ya mayele

**Wanjira Mathai** (abotámí o mokɔlɔ na nkoto libwa nkama na ntuku nsambo na moko) azalí mosáli ya ezingelo mpé mobundi ya Kenya . Azali vice-président mpe mokambi ya etuka mpo na Afrika na Institut ya mokili na mombongo, oyo ezali na Nairobi, Kenya  . Na mokumba oyo, azali kotalela makambo ya mokili mobimba bakisa mpe bokati bazamba mpe bozwi ya nguya. Aponamaki lokola moko ya ba batu ya Afrika nkama moko oyo bazali na influence mingi na *New African Magazine* na nkoto mibale nkama zomi na mwambe mpo na mosala na ye ya kopesa toli na likolo ya Institut ya mokili ya mombongo mpe lisusu kampanye na ye oyo euti kosalema mpo na kolona banzete koleka nkoto ntuku misato na nzela ya mosala na ye na ceinture Vert. Kosala  .

## Bomwana mpe kelasi
Mathai abotamaki mpe akolaki na Kenya ,   Mama na ye, Wangari Maathai, azalaki mobundi ya bomoi ya bato, ya zinga zinga mpe ya politiki mpe mwasi ya liboso ya Afrika oyo alongaki Prix Nobel ya kimia, na nkoto mibale nkama na minei.  , 

Mathai azalaki mwana-kelasi na eteyelo ya ntei ya bana basi ya State House na Nairobi . Nsima ya kosilisa kelasi ya ntei, akendaki na New York mpo na kokende na Hobart mpe William Smith Colleges, epai azwaki diplome na biologie mpe azwaki diplome na nkoto libwa nkama ntuku libwa na minei.  ,  ,  Azali na diplôme ya master na santé publique mpe mokambi ya ba makambu na Iniversite ya Emory  ,  ,  . Nsima ya kozwa diplome, Mathai akota na Carter Center esika wapi asalaki mosala ya kopekisa bokono  . Kuna, akomaki kosepela na bokono oyo ezwaki ba lisanga ya Afrika  lokola dracunculiasis, onchocerciasis mpe filariasis lymphatique  .

## Bolukiluki mpe mosala

### Mouvement ya ceinture vert
Mathai azalaki na bopesa toli na mokili ya avenir mpe na bopesa toli na makambu ya kosala ceinture verte   . kosala ya ceinture verte esalemaki na mama ya Wanjira, Wangari, na 1

Nkoto libwa nkama na ntuku nsambo na nsambo. Mathai azalaki na ebandeli mokambi ya makambo ya mokili mobimba ya kosala Ceinture Vert kobanda Nkoto mibale nkama na mibale mpe na nsima azwaki nkombo ya mokambi ya ebongiseli yango  ,  . Na ebongiseli oyo, akambaki manaka ya bosangisi mosolo mpe alandaki bosangisi makoki, mpe lisusu asalisaki bopanzi sango na mokili mobimba  . Asosolaki ete basi bazalaki kondima mingi ntango kosala ya Ceinture Vert esengaki bato básalisa kolona banzete  . Alobi ete mosala na ye ya kolona banzete, oyo babengaka mpe agroforestry, euti na mosala ya mama na ye mpo na kobatela ezingelo  . Sima ya mama na ye kolonga Prix Nobel ya kimia, Mathai akendeki elongo na ye na kotambola na mokili  . Ntango mama na ye akufaki na nkoto mibale nkama na zomi moko, asalisaki ebongiseli yango na eleko moko ya mbongwana  .
Odette Maniema Krempin

**Odette Maniema Krempin**, ayebani na kombo ya "Princesse Odette", (abotami 30 octobre 1973 na etuka ya Maniema na Kongo-Kinsásá mpe elobiaki akufi na mobu 2016  ,  ) azali mwasi ya misala mikongomani, tii lelo na se ya mandat d'arrêt oyo elandi na mboka Allemagne.

## Makambo ya bomoi bua mutu
Odette Maniema Krempin alekisaki bomwana na ye na etuka ya Maniema, kino na mibu mwambe ntango alongwaki na libota na ye mpo na kofanda na Paris  . Sima ya koyekola design ya mode na Paris na Marrakech, afungolaki boutique na Niger na mbula 20 . Na 2007, akendaki kofanda na Francfort esika wapi abandisaki *Deutsch-Afrikanisches Jugendwerk*, ebongiseli ya mateya  .

Na 2010 asombaki Somima, limanzi ya mabanga ya ntalo na Kongó-Kinsásá mpe akomi présidante  . Azali mpe consule d’honneur ya Kongó-Kinsásá na Francfort mpe présidante ya Chambre ya commerce allemand-mikongonani  .

## Ba Makambo to liwa
Liwa ya Odette Maniema Krempin, na Goma, esakolamaki na juillet 2016 na nzela ya mokanda ya liwa oyo epesamaki na kombo na ye na lopitalo moko ya Kongó-Kinsásá . Engebene na ba sources, princesse akufaki le 27 juin 2016  ,  to 1 Yuli 2016 [ 10 ] . Bosolo ya liwa na ye etiamaki noki ntembe, mokanda ya liwa endimama lokola ya lokuta  mpe Odette Maniema Krempin atikalaka na mokanda ya bokangami na Allemagne  .

## Banote mpe ba références
https://fr.wikipedia.org/wiki/Odette_Maniema_Krempin

## Ba liens ya libanda
 https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Odette_Krempin_cropped.jpg
* .
Missy Bangala

**Missy Bangala**, abotami na engumba Kisasa mokolo ya zomi na mibale Sanda ya mitano mobu  nkoto moko na nkama libwa na tuku mwambe na mibale , azali mokomi, mopanzi sango mpe mokambi ya mimeseno. Azali mobandisi ya Café littéraire ya Missy , oyo ezali plateforme ya kotombola littérature congolaise.

## Biografi ya bomoi ya bato
Missy M. Bangala azali mobandisi ya Café littéraire Missy, aponami na Foire ya mikanda ya Genève mpo na ko représenter RDC na kobongisama ya projet ya correspondance littéraire na boyokani na Festival ya mikanda ya Kinshasa  ,  ; yango wana, ekoki kotalelama lokola ememi bokangami ya boyokani mpo na bakomi ya Congo mpe misala na bango.

Aponami ambassadrice na 2019 na Festival ya Livre et Bible , abimisi chronique sur la vie littéraire ya Kinshasa na Radio France Internationale.

Sikawa mokambi ya misala ya mimeseno na kati ya Délégation ya Union européenne na République démocratique du Congo, Missy Bangala, oyo kala mingi te akomaki vice-présidente ya collège littérature ya société civile congolaise ya lotomo ya bato oyo bakomaka, azali kobongisa buku na ye ya liboso ya bana  ,  .

## Banote mpe ba références
Thérèse Olenga Kalonda

**Thérèse Olenga Kalonda** azali moto ya politiki  ya ekoloKongó-Kinsásá. Nsima na mwa ntango moke na Sénat, aponamaki ministre provincial ya Education, Environnement, Communication mpe Genre na gouverneur ya Kinsásá. , André Kimbuta mokolo ya  7 août 2017. Abatelaki ebonga eye kino na maponami ya parlement ya janvier 2019, epayi wapi aponami député ya Lukunga .

Ayebani mpo na ba misala etali féminisme na ye oyo azali ko défendre na kati ya Force Féminine Active, association oyo a fondaka na 2012 mpe Réseau ya ba leaders ya basi ya Afrika, oyo esalemaki na 2017 na Commission ya Union africaine mpe na ONU ya basi mpo na ko défendre ba droits ya basi na Afrika  .

## Biografi ya bomoi ya bato
Na sanza ya zomi na moko 2012, Thérèse Olenga Kalonda abandisaki lisanga La Force Féminine Active, oyo ezali na mokano ya kopesa basi mateya na mayele ya sika mpe kozwa bantina  . Na sima structure ekolaki penza mpe efungolaki ba filiales na bituka  ya Sankuru, Ituri na Lualaba  . Mandat na ye ya ministre provincial epesaki ye nzela ya ko populariser journée internationale ya basi na Kinshasa  .

Na 2016, tango ONU esengaki na gouvernement ya ville etuka  Kinsásá.  elongola epekiseli ya bilili , Thrèse Olenga Kalonda, na tango wana molobeli ya gouvernement oyo , ayanolaki ete gouvernement ekoki kolongola yango  te mpo ezali na makoki te kopesa ndanga ya bokengi ya bato. Avocat ya Kenya Mainia Kiai alobi ete yango ezali kobuka mibeko ya mokili mobimba  . Na 2017, atikaki ebonga na ye ya ministre mpe molobeli ya gouvernement provincial Kinsásá mpo na kozwa esika ya Léonard She Okitundu na sénat, kozwisa ministre na niveau national  . Atikalaka kaka na sénat mwa basanza  mpe azongaki na gouvernement provincial na suka 2017 lokola ministre provincial ya Education, Environnement, Communication mpe Gender  ,  .

Na 2018, asungaki Operation *Ujana* na Kinsásá epayi wapi bilenge basi 166 oyo bafundamaki na exposition indecente bakangamaki na police, mpe yango ebimisaki botelemeli ya mabota na bango  .Kaka na mbula wana, akendeki na maponami ya ekolo lokola député, na *Lukunga*  ,  . Na sima abengisi ba votant bazua bizaleli ya ndakisa tango bazali kosala voti  . Ntango aponami député, atelemeli bozangi bokengi oyo ezali se kokola mpe kobomama ya bato na esti ya mboka  .

Na octobre 2021, azali doyen ya délégation ya « basi bakambi » ya  elongo na momonisi mpo na RDC ya ONU basi, Catherine Ondimba, oyo azali kokende na etuka ya Ituri, mpo na kokutana na Lieutenant Général Johnny Kashama Luboya , oyo aponamaki na sanza ya mitano 2021 gouverneur ya... etuka yango  . 

Na sanza ya misato 2023, andimaki koponama ya basi 16, kati na bango ba ministres d’Etat 3, na kati ya gouvernement ya Sama II  .

## Banote mpe ba références

## Ba liens ya libanda
https://fr.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A9r%C3%A8se_Olenga_Kalonda
Gladys Kalema-Zikusoka azali moto ya mayele

**Gladys Kalema-Zikusoka**, na sanza ya yambo mobu nkoto libwa nkama nsambo azali monganga ya banyama mpe monganga ya banyama ya Ouganda .

## Biografi ya bomoi ya bato
Azali moko ya baye batongaki *Conservation Through Public Health (na)* oyo ezali na mokano ya kobatela ba gorilles, mingimingi ba gorilles ya ngomba  mpe banyama ya zamba na Ouganda mpe na Afrika ya Ɛsti  . Ebengami « Dian Fossey ya Afrika »  .

Azali mwasi ya liboso oyo asali mboka lokola monganga ya banyama ya mboka  . Na nkoto libwa nkama na ntuku libwa na mwambe, azalaki likambo ya ba documentaire moko na kombo ya *Glady the African Vet* oyo epalanganina BBC  .

Na nkoto mibale nkama na mitano, alakisaki na nzela ya bolukiluki na ye ete ba parasites ya misɔpɔ ekoki kozwama uta na bato kino na ba gorilles  ,  .

Azali basangani ya association Ashoka banda nkoto mibale nkama na nsambo  .

## Ba Honneurs na ba Prix

* Na nkoto mibale nkama na libwa, alongaki medayi ya wolo na Prix Whitley, oyo etalelami lokola Oscar ya vert  .
* Na nkoto mibale nkama na zomi, azalaki membre ya jury mpo na Prix ya Entreprenariat Rolex  .
Antoinette Lubaki

**Antoinette Lubaki** (signature mosusu : *Atoinet Lubaki, atoinet Mfumbi* ) azali mosali ya mayemi ya aquarelle ya Congo abotami na mobu 1895 na Enguma Kabinda . Azali moko ya ba artistes femmes congolaises modernes rare oyo bayebani banda ebandeli ya ekeke ya ntuku mibale .

## Biografi ya bomoi ya bato
Antoinette Lubaki azali muana mwasi ya mokonzi ya mboka ya Kabinda, na tango wana na etuka ya bakolonia ya Katanga, lelo na etuka ya Lomami  . Elongo na mobali na ye, mosali ya mpɛmbɛ ya nzoku Albert Lubaki mpe mosali ya mode Djilatento, azali na kati ya Kisanga ya "basali bilili ya Congo", génération ya ya Yambo ya ba peintres congolais modernes oyo bayebani mingi na Europe na agent territorial Georges Thiry mpe mosali ya... Ministère ya ba colonie Gaston-Denys Perier  ,  .

## Ba expositions na ba collections
Nkombo ya Antoinette Lubaki balobelaka yango ntango nyonso te na ba expositions oyo elakisaka misala na ye, na bakomi balobelaka kaka mobali na ye (Albert) to kaka Lubaki.

* Mobu  nkoto moko na nkama libwa na tuku mibale na libwa  : Arts Primitifs mpe Arts Populaire, Palais des Beaux-Arts de Bruxelles  .
* nkoto mibale na zomi na mitano . Ezali na ntina mingi : Beauté Congo-Congo Kitoko, Fondation Cartier pona Art Contemporain .

## Makomi mpe ba références
Séraphine Mbeya Nawej Matemb

**Séraphine Mbeya Nawej Matemb**, abotami mokolo ya zomi na moko Sanda ya misato mobu  nkoto moko na nkama libwa na ntuku motoba na engumba Lubumbashi [ 1 ], azali peintre congolaise (RDC) mpe directeur ya académie ya arts beaux na Lubumbashi .

## Biografi ya bomoi ya bato
Séraphine abandaki kelasi na ye na Académie des Beaux-Arts na Lubumbashi, avant akende na Kinshasa mpe a continuer ba études na ye na même domaine, epayi wapi azuaki diplôme, oyo ekosala que azala muasi ya liboso mpenza oyo azua diplôme ya diplôme na peinture na juillet 1983 . Nsima ya bambula mingi ya bolukiluki mpe ya eksperiansi, bapesi ye mokumba monene : kokoma mokambi ya Académie des Beaux-Arts na 1998, mosala oyo asalaki na molende mpe na bokebi mingi  ,  .

## Makomi mpe ba références
Rita Mukebo

**Rita Mukebo** azali peintre ya performance congolaise (RDC), abotami na Enguma Lubumbashi na Haut-Katanga, mokolo ya mitano sanza ya mitano mobu    nkoto moko na nkama libwa na tuku mwambe na minei .

## Biografi ya bomoi ya bato
Rita Mukebo, peintre congolaise engagé, oyo a sublimer ba réalités ya monde ya lelo mpe andimi monde idéal. Na ba peintures na ye, alobaka contre ba drogues, SIDA, bitumba... Alingi asunga ko produire espoir pona ba ndeko na ye, ya Congo na ye oyo alingaka mingi. Atomboki na mosala na ye mpo na bato nyonso oyo basalelaka nguya na bango na ndenge ya mabe. Mayemi na ye ezali na dimension ya molimo mpo azali kaka te kosala mayemi na oyo ya solo kasi mpe oyo ezali ya solo te, oyo ezali koleka na molimo na ye  . Azali kofanda na mposa makasi ya kosala mayemi banda bambula mingi mpe azali kosala masano mpe kobina.

## Makomi mpe ba références
Wikipédia:Moyángeli/capitainAfrika3

###### 
#### Ntembe (discussion)
Nazalí mɔ̌kɔ́ ya basálisi áwa, nazongi lisusu kati na esika oyɔ́ mpɔ́ na ko senga lisungi na bino bayangeli.
---CapitainAfrika (discussion) 18 sɛtɛ́mbɛ 2024 à 20:48 (UTC)
#### Ɛɛ (pour/for)
#### Tɛ̂ (contre/against)
#### Kokila (s'abstenir/abstention)
Pascal Kinduelo Lumbu

**Pascal  Lumbu**, azali mokonzi ya  mboka Kongó-Kinsásá. 

Abotamí na septɛ́mbɛ 1938, azalí mutu ya Kongo-Central. Asálí kelási ya primaires na yé na Institut Kasai na Kinsásá, na bolenge n'a yé akotí na commerce, ya yambo asálí  mosálá ya KO changer mbóngo, n'a pósá ya politiki ya Mobutu Sese Seko abóta etehelo ya sika ya ba entrepreneurs, Pascal Kinduelo a lancer Kilou Olivetti, na etúká ya alaska.

## Mosálá
Asalí mosala na ye na mokili ya mombóngo mpé na mokili na bánki, nkómbó ya lisanɔ na yé ezalí *financier ya république*.   Sik'óyo azalí mokonzi ya Bureau provisoire ya Sénat ya République démocratique du Congo.

## Tálá mpé


## Biographie

Pascal Kinduelo Lumbu abotami na sanza ya libwa mobu 1938 Azali moto ya Kongo-Central . Atangi kelasi ya ebandeli na Institut Kasai na Kinshasa . Na âge très jeune, akoti na ba affaires, na ebandeli azalaki changeur ya mbongo, en ligne na volonté politique ya Mobutu Sese Seko mpo na ko créer classe ya sika ya ba entrepreneurs. Pascal Kinduelo abandisaki Kilou Olivetti, na Alaska  ,  ...
Rachel Kitsita

**Rachel Kitsita Ndongo** azali mopanzi sango ya Congo mpe Mokonzi ya lisanga ya ba médias Actu 30  .

## Biografi ya bomoi ya bato
Abotami mokolo ya zomi sanza ya minei mobu 1983 na Kikwit na province ya kala ya Bandundu, azali na diplôme na sciences ya information mpe communication na UNISIC .

### Libota mpe kelasi
Originaire ya Kwango, Rachel Kitsita azali mwana ya Christophe Kitsita, monganga, mpe Madame Louise Mabaya, mombongi. azali nkulutu na libota, monzemba mpe mama ya mwana mobali. asilisaki kelasi na ye ya maternelles na Bandundu ville, études primaires na Kikwit mpo na kosilisa yango mpe kozua certificat na ye na Kinshasa . Na 1995, akoti na Lycée Sainte Germaine ya Ndjili quartier 7 mpe azui diplôme d’Etat na Commercial mpe Administratif na 2001. Akobaki boyekoli na ye na journalisme na UNISIC mpe azuaki titre ya Graduate na Sciences d'information mpe Communication na 2005  .

## Carrière ya mo panzi sango
Na mosala ya mibu zomi na motoba, abandaki mosala na ye lokola stagiaire professionnelle na chaîne ya télévision Numérica. Lokola ba rédacteurs batikalaki ye, asalaki mbula zomi na misato. Na 2016, akutanaki na Patient Ligodi oyo awutaki kobimisa Actualité.cd. asangisaki mosala na ye na Numérica na masolo oyo atindaki na Actualité.cd. Azalaki pe na projet ya radio na Internews (Vox Congo). Na mobu 2018, sima ya kotika mosala na ye na Numérica, asali Actu 30  . Na mobu 2024, aponami trésorier général ya [UNPC sima ya kobimisa ba résultats le 09/20/2024  ,  .
Olivier Kamitatu

**Olivier Kamitatu Etsu**, abotami mokolo 17 ya sánzá ya minei ya mbula1964 na Bruxelles, azali moto ya politiki ya Kongó-Kinsásá. Azalaka mokonzi  ya Assemblée nationale transitoire kobanda sánzá ya muambe 2003 tee na sánzá 2006 mpe ministre ya kolɔngɔnzɛma mpe ya révolution ya modernité kobanda 2007 tee na 2011 na gouvernement ya Gizenga na Muzito mpe sima na gouvernement ya Matata II uta mokolo 8 sánzá ya zómi na mibale ya mbula 2014 kino15 sánzá ya libwa 2015 .

## Biografi ya bomoi ya bato
Olivier Kamitatu azali mwana ya Mama Marie-Josée Mafuta Mingi, vice-ministre ya kala ya Education mpe Commissaire du Peuple ya Bulungu, mpe ya papa Cléophas Kamitatu, moko ya ba tata ya Lipanda, Gouverneur ya liboso ya Kinshasa, Ministre ya kala ya kolɔngɔnzɛma, ya Intérieur, ya Affaires étrangères na ba mbula 1960-1965, mpe ya Budget, Finances, Environnement na Agriculture, na ba mbula 80-90, député provincial pona eteni ya Masi-Manimba na   ya etuka Bandundu  . Azali moto ya Kwilu, na etuka ya Bandundu
Deborah Mutund

**Déborah Mutund,** abotama na etuka ya   Kolwezi na Kongó-Kinsásá , azali mukongomani oyo asalaka misala etali Kitoko, ebongiseli ya ba sango,   mobongiseli toli ya ko yokana  ya bato mpe modeli ya mboka na mboka  . Uta sanza ya libwa 2020, azali kolakisa émission ya liboso ya débat pan-africain oyo elobaka lingelisi ya falansia,  *[[Le Chœur des femmes]]* , oyo ezoleka mokolo na mokolo na Canal+ Afrique https://fr.wikipedia.org/wiki/Canal%2B_Afrique

Déborah Mutund azali Influenceuse oyo azali na ba landi koleka 300.000 na mokili mobimba na ba réseaux sociaux na ye ndenge na ndenge.

Déborah azali ndeko mwasi ya moyembi Barbara Kanam 

## Etatoli
Christophe Mboso N'Kodia Pwanga

**Christophe Mboso N'Kodia Pwanga**, abotami  mokolo ya Sambo na sanza ya mwambe 1942 na Kasongo Dinga, na district ya Kwango na etuka ya Bandundu, azali mokonzi ya leta ya Congo (RDC). Sikawa azali mokonzi ya mibale ya Assemblée nationale kobanda le 22 mai 2024 kino 22 mai 2028 .

Christophe Mboso, abotami na 1942, azuaki diplôme na sciences politiques mpe administratives na université ya Lubumbashi . Aponami commissaire politique ya Mouvement populaire de la Révolution (MPR) Parti-Etat (parti ya Mobutu Sese Seko ) na 1977 mpe aponamaki moko  ya ba kambi comité central ya MPR na 1982  .

Na 1990, kati n'a ngolu ya démocratisation, asali Parti chrétien démocratique et social (PDSC) elongo na Joseph Ileo . Na sango, Mobutu abengaki ye lisusu mpe akómi, ministre na mabaku mingi kati na 1990 mpe 1997 ( santé publique, portefeuille ya l’Etat, masano mpe bilenge, bilanga)  .

Sima ya kozala pe moko ya batu oyo ba pesa maponami ya mokonzi ya mboka ya 2006, Christophe Mboso azali député national mpe Président ya parti oyo ezali na ba députés ebele na Parlement  .

Ko banda 2018 mo 2020, Mboso azalaki na kati ya Front commun pour le Congo (FCC), coalition parlementaire oyo ezali ko sungama Joseph Kabila mpe ezali na majorité na Assemblée nationale. Na décembre 2020, azali moko na baye  ba kokweyisa Président ya Assemblée Jeannine Mabunda Lioko . Akomi président ya bureau ya âge na tina ya ko sala mosala ya KO tsia moboko okati ya législature tee na kovandisa batu oyo ya sika. Mboso sima akoti na lisanga ya  Union sacrée ya Président Félix Tshisekedi oyo okomisi lisanga ya FCC na minorité na Assemblée. Azali mokonzi ya Assemblée nationale kobanda février 2021  ,  tee 22 mai 2024 tango azui esika na ye na Vital Kamerhe .
Athoms Mbuma Nkanda

## Biografi ya bomoi ya bato

### Bilenge mpe kelasi
Athoms Mbuma azali mwana ya zomi na libota ya bana zomi na misato .

Athoms Mbuma azui diplôme na ye ya diplôme na écriture musicale na Institut national des arts de Kinshasa (INA) na Kinshasa, mpe licence na ye na marketing mpe gestion ya ba entreprises na Leadership Academia University de Kinshasa. .

## Mosala

### Miziki
Na 1998, abandaki mosala na ye ya miziki ya mosala na kati ya groupe ya miziki GAEL, oyo sima akomi mokambi sima ya liwa ya Alain Moloto, mokonzi na yango  .

Na 2010, abandisaki eteyelo moko oyo kala ezalaki kobengama RHEMA Worship oyo na nsima ekopesama nkombo *Le Culte Bible College* . Banakelasi mingi bazwaki formasyo mpe bapesameli bisaleli na nzela ya eteyelo yango  .

Na 2013, elongo na mwasi na ye Nadège Mbuma, babimisi album na bango ya liboso na kombo ya *“ Bato ya losambo »* oyo ezali na motango ya mitó ya banzembo zomi na Lifalanse, Lingala mpe Lingelesi ya kosangisa  .

Na 2021, Athoms na Nadège Mbuma ba signaki contrat ya production ya album na bango ya mibale na kombo ya *“ Nzembo »* na ndako ya production Maajabu Gospel. Présentation ya album oyo mpe contour ya contrat oyo ebimaki na conférence de presse devant ba médias, oyo esalemaki lundi 10 mai 2021 na Pullman Grand na Kinshasa  .

### Mosala ya ba bateyi
Uta bomwana, Athoms Mbuma asakolaki na mangomba mpe na misala mingi oyo na nzela na yango Biblia mpe boyekoli na yango ekoli. Asalaki elongo na Apostolo Roland Dalo na lingomba ya Philadelphia Missionary Center lokola mosungi ya pasteur  .

Na 2016, Athoms Mbuma akomi pasteur titulaire ya église Phila Cité d’Exaucement pembeni ya mwasi na ye Nadège Mbuma 

Na 2020, azui Licence ya Théologie na *Global School of Theology* na Afrique du Sud mpe na kolandana; na mbula wana kaka Athoms Mbuma alongwaki na Etats-Unis mpe sima azuaki diplôme ya Master na *Conseil chrétien* mpe na suka Doctorat na ministère na *Institut Mount Olive* na Caroline du Nord  .

## Bomoi ya nkuku
Na novembre 2008, Athoms Mbuma abalaki Nadège Mbuma na église ya Cathédrale Centenaire na Kinshasa . Babotaki  , basi   Grace mpe Doxa, mpe lisusu mwana mobali na nkombo Roland, oyo azwaki nkombo ya tata na ye ya , Roland Dalo .

## Ebombeli ya ba nzembo oyo ezali na kati

### Ba album
      

## Mokanda ya kobimisa mikanda

# (RE) définir : Louange, Adoration et Culte, 2018 (ISBN 978-9966105349),,,.
# Spirituel, 2022.
# Intimité: Guide personnel de jeûne et prière, 2022 (ISBN 979-8361380015).

## Banote ya référence

## Ba appendices oyo ezali na kati

### Masolo oyo etali yango

* Nadège Mbuma
* GAËL Miziki ya

## Ba liens ya libanda

* Site officiel
Christian Mwando Nsimba Kabulo

**Christian Mwando Nsimba Kabulo**, abotami na Kongo-Kinsásá, azali moto ya politiki. Aponami mokonzi ya etuluku ya politiki Union des nationalistes et fédéralistes (UNADEF) azali Député national uto 2011 mpe azali Ministre d’Etat mpe ministre ya bokatisi kobanda 12 avril 2021 Kino 28 décembre 2022  .

## Biografi ya bomoi ya bato
Na sanza ya libanda 2022, Moïse Katumbi a milongolaki na maponami ya bonkonzi ya mboka n'a 2023. Katumbi a milongolaki mpe n'a etuluku ya politiki Ensemble pour la République,https://fr.wikipedia.org/wiki/Ensemble_pour_la_R%C3%A9publique_(r%C3%A9publique_d%C3%A9mocratique_du_Congo) ya Union sacrée, oyo e kobakela gouvernema  mpe mokonzi ya mboka Tshisekedi.   Penepene na   Katumbi, Mwando Nsimba a milongolaki na  gouvernement Lukonde. N'a sanza ya mísáto, Christian Mwando a ponamaki mokonzi ya etuluku *Ensemble*  n'a Assemblée nationale.
Jean-Marie Lukulasi Massamba

**Jean-Marie Lukulasi Massamba**, abotami mokolo ya 8 na sanza ya mwambe mobu 1968 na Kinsásá, azali  moí-politíki ya Kongo-Kinsásá , aponami député national mpe provincial mpo na eteni ya Funa. Na 2008, asali fondation na ye ya G24 mpo na bozongisama na bomoi ya lisanga  ya ba bilenge   oyo babengaka mingi Kulunas .

## Biografi ya bomoi ya bato

### Bolenge mpe mateya
Jean-Marie Lukulasi abotami le 8 août 1968 na Kinshasa na République démocratique du Congo 

Azuaki dipolome ya l’Etat na biochimie na Institut Kimbanguiste Mama Muilu (RDC) na 1987.

Na 1991 azui diplome na ye ya ekonomi mpe bokambi  na université Cardinal Malula . Na 1993, Jean-Marie Lukulasi Massamba alongwaki na mboka na ye ta mbotama mpo a koba boyekoli na ye na France . Kokoma na ye na  France na 1993, akotaki na McDonald’s France [ réf. ntina ]. 

### Misala ya politiki
Na 2009, mpo na ko kolisa bokokani naye na politiki, ya Kongo-Kinsásá, Jean-Marie Lukulasi a kelaki ya ye lingomba ya politiki oyo babengi : Rassemblement pour la défense du peuple congolais (RDPC) na falansé to mpe , lisanga ya kobatela bato  ya kongo .

RDPC ezali na kati ya lingomba ya Alliance des Forces démocratiques du Congo et alliés (AFDCA) ya Modeste Bahati Lukwebo .

Na 2018, Jean-Marie Lukulasi aponami député national mpe provincial mpo na eteni ya Funa na suka ya maponami ya mibeko ya 2018, na ndenge ya lingomba ya Alliance des Forces démocratiques du Congo et alliés  .

Na 2024, sima ya kobimisa ba résultats provisoires ya maponami ya  mokolo ya 20 ya sanzá ya decembele 2023, aponamaki lisusu député national mpo na eteni ya Funa  .

## Ba références
Paul Balenza

**Paul Balenza Di Balenza**  (abotámí naKinsásá  mokolo ya 3  ya sanza ta minei mobu 1961 ) azali moí-politiki ya Kongo-Kinsásá mpe député national, aponami na  eteni ya Funa na engumba Kinsásá  ,  ,  ,  .

## Biografi ya bomoi ya bato
Paul Balenza, abotami na engumba Kinsásá mokolo ya 3 ya sanzá minei ya mobu 1961, aponami député national na eteni ya maponami ya Funa na capitale ya Kongo-Kinsásá, azali  mosangani ya lisanga ya politiki AABC  .

Yambo ya koponama député national, Paul Balenza, ayebani mingi na kombo ya Paul Nzalio, azali mokomi ya nzembo mpe moyembi, abetaki miziki ya boklisto mpe azalaki na mosala ya mibu koleka 37. 

## Banote mpe ba références
Albert Kunyuku

**Albert Kunyuku N'Goma**, abotama le 20 mai 1922 na Léopoldville mpe akufi le 25 novembre 2022, azali un ancien combattant ya Force publique congolaise, ayebani na kombo ya Caporal Kunyuku.

## Nzela yaba soda
Elenge oyo autaki na Léopoldville ntango azalaki na mbula 18, Albert Kunyuku, oyo azalaki naino moyekoli ya masini, akɔtisamaki na makasi na mosala ya soda mpo na kobunda na boumeli ya Etumba 2 ya mokili mobimba na Alger, na ntango wana na Birmanie . Na juin 2022, a décoré na Philippe sima ya décoration ya liboso na 2015 na Putin  ,  ,  .

## Makomi na nse ya lokasa
André Bo-Boliko Lokonga

**André Bo-Boliko Lokonga Monse Mihambo**, abotami 15 août 1934 na Lobamiti na Bandundu na Kongo belge mpe akufi 30 mars 2018 na Bruxelles na Belgique  , , azali homme d'Etat congolaise .

Azalaki mokonzi ya Lisanga ya ekolo kasi  azalaki Mokambi ya liboso ya leta ya Zaïre kobanda 6 mars 1979 tee na 29 août 1980, avant akota na opposition mpe a créer Parti démocratique et social chrétien (PDSC) na 1990. ) elongo na Joseph Ileo na Kititwa Tumansi  .

## Biografi ya bomoi ya bato
André Bo-Boliko Lokonga abotami le 15 août 1934 na Lobamiti, etuka ya Bandundu, na Congo belge . Asali lokola président ya Conseil législatif ya Congo (mpe sima Zaïre) kobanda décembre 1970 tee na mars 1979. Na 1990, asanganaki na Joseph Iléo mpo na kosala Parti démocratique social-chrétien. Akufaki na Bruxelles, na Belgique le 30 mars 2018, na mbula 83.

## Banote mpe ba références




## Talá mpe

* Liste ya ba premiers ministres ya République Démocratique du Congo
* Premier Ministre

## Ba liens ya libanda
Mpinga Kasenda

**Mpinga Kasenda**, Abotama le 20 août 1937, azalaki Premier Commissaire d'État (ekokani na Premier ministre) ya Zaïre kobanda le 6 juillet 1977 ti le 6 mars 1979, azalaki mokonzi ya Bureau Politique ya MPR, Parti-Etat, mpe bongo moto ya 2 ya Zaïre nsima ya Président Mobandisi ya MPR, Président ya République, kobanda na ebandeli ya ba années 80 ti le 24 avril 1990 mpe Ministre ya Affaires étrangères de 1993 à 1994. Akufaki na mokolo ya 7 sanza ya mitano ya mobu 1994 na likama ya mpɛpɔ oyo ebomaki professeur Bingoto Mandoko Na Mpeya (na ntango wana azalaki mokonzi ya Société nationale ya électricité) mpe Bolodjua Puma, moto ya mombongo, pene na aéroport ya Kinshasa. Na tango ya Zaïre, azalaki na kati ya Mouvement Populaire de la Révolution lokola majorité ya gouvernement, régime ezalaki autoritaire ya parti moko.

## Biografi ya bomoi ya bato

## Talá mpe

* Liste ya ba Premiers ministres ya République Démocratique du Congo
* Premier Ministre

### Ba liens ya libanda

*Base de Données de l'Afrique Contemporaine ::: Les Personnes - Mpinga Kasenda
Kimi ga Yo

**Kimigayo**（君が代, Bokonzi ya Impérial） ezalí loyémbo la lokúmú la Zapɔ́.

## Maloba ma loyémbo na Lingɛlɛ́sa
May your reign

Continue for a thousand, eight thousand generations,

Until the tiny pebbles

Grow into massive boulders

Lush with moss
Mabi Mulumba

**Évariste Mabi Mulumba**, abotama na mokolo ya 22 sanza ya minei 1941, azali moto ya politiki ya ekolo Kongo démokratiki. Azalaki Premier Commissaire d'Etat ya Zaïre kobanda le 22 janvier 1987 kino le 7 mars 1988.

Mulumba azalaki Commissaire ya Finances ya Zaïre na 1986 kino 1987, mpe Président ya Cour des comptes.

Longola mayele na ye na makambo ya politiki, azali na doctorat na Administration des affaires na université ya Liège mpe azali professeur ya sciences économiques na ba universités mingi ya mboka na ye. Azali mpe moto ya mayele na makambo matali mosolo.

## Biografi ya bomoi ya bato

## Talá mpe

### Ba liens ya libanda

* 
*
*
*
*
*
*



* Base ya ba données ya Afrika ya mikolo oyo ::: Bato (en) .
* Mwa masolo mpe mikanda na ye

### Bibliographie ya mikanda

* Mabi Mulumba, *Mbongo na nkita*, Kinshasa, CERDI, 2001
* Mabi Mulumba (1983), *Ba banques commerciales ekutanaki na ba changements structurels na économie ya Zaïre*, Kinshasa, CRP  ; IRES , na lokasa 278.
* Mabi Mulumba (1998), *Ba excès ya gestion prédatoire.* *Likambo ya Zaïre oyo ekomaki République Démocratique du Congo*, Kinshasa, CRP , 206p.
* Mabi Mulumba (1966), *Zando ya kafe ya Congo*, Liège, Université ya Liège ; Eteyelo ya likolo ya siansi ya mombongo mpe ya nkita, 197p. (Thèse)
* Mabi Mulumba (1986), *Ba dirigeants na ba dirigeants na Zaïre bazali banani ?* *Diksionɛrɛ ya bomoi ya bato*, Kinshasa, CRP , 543p.
* Mabi Mulumba (1976), *Coopération monétaire na Afrique, kobanda na ba Zones monétaires ti na Union africaine des paiements*, PUZ, Kinshasa

### Banote mpe ba références

## Ba liens ya libanda
Léonard Mulamba Nyunyi wa Kadima

**Léonard Mulamba Nyunyi wa Kadima**, Azali koloneli ya mapinga ya Kongo, abotamaki na 1928 mpe akufaki na 12 août 1986, azalaki Premier ministre ya Zaïre kobanda le 24 novembre 1965 kino le 25 octobre 1966.

Azalaki notablement décoré na ordre ya ba Compagnons de la Révolution le 10 janvier 1974 na Président Mobutu Sese Seko .

## Biografi ya bomoi ya bato

## Masolo oyo etali yango

* Gouvernement ya Mulamba
* Liste ya ba Premiers Ministres ya République Démocratique du Congo

## Ba liens ya libanda

* Base de Données de l'Afrique Contemporaine ::: Les Personnes -  Léonard Mulamba
Jean Nguza Karl-I-Bond

**Jean Nguza Karl-I-Bond**, Abotami na mokolo ya minei ya sanza ya mwambe, 1938, mpe akufi le 27 juillet 2003 na Kinshasa na âge ya 64 ans[1], azalaki politicien congolais.

Azali Commissaire d’Etat ya liboso ya Zaïre kobanda 27 août 1980 tee na 23 avril 1981 . Akendeki na exil na Belgique mpo na kosangana na opposition ya président Mobutu Sese Seko . Asali Premier ministre mpo na mandat ya mibale kobanda 25 novembre 1991 kino 15 août 1992 . Asali mpe ministre ya Affaires étrangères kobanda 1972 tee na 1972, mbala ya mibale kobanda 1976 tee na 1977, mpe mpo na mbala ya misato kobanda 1979 tee na 1980 . Akomi opposant politique ya maréchal Mobutu vers ba années 1980 .

## Biografi ya bomoi ya bato

## Talá mpe

### Masolo oyo etali yango

* Ferdinand Kazadi oyo azali na likambo yango

### Ba liens ya libanda
Mulumba Lukoji

**Mulumba Lukoji**, Abotama na mokolo ya 5 sanza ya misato 1943 na Kipushi mpe akufi na mokolo ya 3 sanza ya misato 1997 na Johannesburg, azalaki moto ya politiki ya ekolo Congo démocratique. Azalaki Premier ministre ya Zaïre kobanda 1 avril 1991 kino 29 septembre 1991.

## Ba liens ya libanda

* Base de Données de l'Afrique Contemporaine ::: Les Personnes
Faustin Birindwa

**Faustin Birindwa**, abotamaki na mokolo ya 26 sanza ya zomi na mibale 1940 mpe akufaki na mokolo ya 29 sanza ya minei 1999, azalaki Premier ministre ya Zaïre (Republiki Demokratiki ya Kongo) kobanda mokolo ya 18 sanza ya misato 1993 kino mokolo ya 14 sanza ya yambo 1994.

Faustin Birindwa ayebanaki mingi mpo azalaki moko ya bato oyo bafungolaki parti ya liboso ya opposition, UDPS.

## Ba liens ya libanda
Norbert Likulia Bolongo

**Likulia Bolongo Norbert**, Bolongo Lingbangi, abotamaka na mokolo ya 8 sanza ya nsambo 1939 na Basoko, na etuka ya Est, azali moto ya politiki ya ekolo Congo démocratique (RDC), docteur na mibeko, général ya kala ya armée mpe Premier ministre ya nsuka ya maréchal Mobutu kobanda mokolo ya 9 sanza ya minei kino mokolo ya 16 sanza ya mitano 1997.

Na 2006, ye moko akendeki na maponami ya présidentiel

## Mosala
Likulia Bolongo Norbert, Général d'armées, azalaki na mikumba mingi na mosala na ye ya soda na ndakisa Procureur général militaire, na République ya Zaïre, na nsima azalaki membre ya Commission militaire ya Institut international du droit humanitaire na Sanremo, na Italie, membre d'honneur ya Cour suprême de justice militaire ya Etats-Unis, membre ya Cour d'appel ya Washington DC, procureur général militaire mpe secrétaire d'État na Défense nationale mpe na Sécurité du territoire na République ya Zaïre.

Asalaki mpe misala ndenge na ndenge ya kelasi, na ndakisa vice-président ya Conseil d'administration ya ba universités; membre ya Commission permanente de la réforme du droit zaïrois; membre ya Conseil d'administration ya Société internationale du droit pénal militaire et du droit de la guerre; professeur ya droit na université ya Kinshasa mpe na université ya Lubumbashi, mpe na université ya Aix-Marseille.

Asalaki misala mingi na ba gouvernements ndenge na ndenge ya République démocratique ya Congo, na ndakisa Premier Ministre, Ministre ya Défense mpe Vice-Premier Ministre, Ministre ya Affaires foncières, Administrateur général ya Sûreté de l'Etat, Ministre ya Défense, Ministre ya Portefeuille d'Etat.

## Bokeseni mpe batitre ya lokumu

* Commandant ya Légion d'honneur (France) .
* Commandant ya Ordre national ya mérite
* Mokambi ya Ordre ya Léopold II (Belgique) .
* Mokambi ya Ordre ya Corée du Sud
* Grand Cordon ya Ordre ya Mérite ya 1 kelasi (Ezipito) .
* Grand Cordon ya Ordre ya Deux Niles (Soudan) .
* Grand Cordon ya Ordre ya Liberia
* Grand officier ya Ordre national ya Léopard (Zaire) .
* Officier ya ordre scientifique (Tchad) .
* Médaille scientifique (Zaire) .
* Médaille scientifique ya Iniversite ya Aix-Marseille (France)
* Ekulusu ya mpiko ya basoda (Zaire) .

## Nkuku
Likulia abalaki Madame Marie-Godelive Nyota Ngongo le 7 juillet 1961 na Kisangani . Bazali na bana 8.

## Bibliographie ya mikanda

* *Attribution ya jurisdiction militaire na tango ya kimia na droit comparatif ya Zaïre, belge mpe français* . (LGDJ 1975, ekólo France)
* *Mibeko ya basoda ya Zaïre* (LGDJ 1977, France) .
* *Droit pénal spécial ya Zaïre* (LGDJ 1986, France) .
Sylvestre Ilunga

**Sylvestre Ilunga Ilunkamba**, Abotami le 28 mars 1947 (Katanga, Congo belge), azali moto ya ekolo Congo, Premier ministre ya République démocratique ya Congo wuto le 7 septembre 2019 kino le 28 janvier 2021.

Secrétaire ya Leta, ministre mpe mopesi toli na bokonzi na ngonga ya Mobutu Sese Seko mpe ya Joseph Kabila, azalaki directeur général ya Société nationale des chemins de fer ya Congo wuta 2014 kino 2019. Na mokolo ya 20 sanza ya mitano 2019, mokonzi ya sika Félix Tshisekedi aponaki ye Premier ministre, nsima na masolo na Joseph Kabila, mokonzi ya kala.

## Biografi ya bomoi ya bato
Sylvestre Ilunga abotamaki na mokolo ya 28 sanza ya misato 1947 na Dino, na etuka ya Katanga. Azalaki moto ya libota ya Lubas. Azwaki diplôme ya Ecole primaire na Ecole primaire Saint Michel de Kabalo na 1960. Mbula motoba na nsima, azwaki diplome na ye ya humanités gréco-latines na Collège Saint-Grégoire le Grand de la Karavia na Lubumbashi.

### Bomoi ya kelasi
Nsima ya kozwa diplome ya doctorat na économie na 1979 na université ya Kinshasa (na tango wana ebengamaki   « Lovanium »), ateyaki kuna na faculté ya économie. Azwaki Master na Institut de Développement économique et de planification (IDEP), Dakar, Sénégal na 1973. Abandaki kosala na politiki na ebandeli ya bambula ya 1970. Na bambula ya 1980 mpe ya 1990, longola mateya na ye na iniversite, abandaki kosala misala ya Leta.

## anote mpe ba références
Lisette Sangana

azali mwasi ya politiki ya Congo démocratique.

## Biografi ya bomoi ya bato
Azali na diplôme ya communication sociale na université catholique ya Congo .

## Ba références
Vincent de Paul Lunda Bululu

Vincent de Paul Lunda Bululu, abotama na mokɔlɔ 15 sánzá ya zomi 1942 na Sakania na sudi ya Katanga, azali moto ya politiki ya ekolo Congo démocratique (RDC). Lunda Bululu azali professeur na Faculté ya Droit ya Université ya Kinshasa na Université ya Lubumbashi.

Azalaki conseiller na bureau ya Affaires étrangères na 1984, Secrétaire général ya Communauté économique des États d'Afrique centrale (CEEAC), na 1984 mpe na mandat ya mibale na 1989, Premier ministre ya Zaïre, na ebandeli ya période ya transition, kobanda le 4 mai 1990 kino na démission na ye le 1er avril 1991, ministre ya Affaires étrangères na 1994 kino 1996 na Gouvernement ya liboso ya Kengo. Na 2006, akendeki lokola candidat na élection présidentielle ya juillet 2006.

Nsima ya kozala na AFDL, akotaki na parti ya sika Rassemblement Congolais pour la démocratie na 1998. Na 2001 akotaki na Mouvement de libération ya Congo ya Jean-Pierre Bemba, mpe akomi député na dialogue inter-congolais mpe commissaire général na ba institutions mpe ba droits de l'homme, mpo na kotika mosala na ye na décembre 2004.

## Banote mpe ba références

## Talá mpe

### Masolo oyo etali yango

* Gouvernement Lunda Bululu

### Ba liens ya libanda
Eugenie Tshiela Kamba

**Eugénie Tshiela Kamba** azali mwasi ya politiki ya République démocratique du Congo (Congo-Kinshasa), aponami vice-ministre ya Intérieur, na gouvernement Suminwa.

## Biografi ya bomoi ya bato
Eugénie Tshiela Kamba abotamaki na mokolo ya 20 sanza ya yambo 1962 na Kananga, na ekolo Congo démocratique.

## Carrière politique
Na 2021, asalaki mosala moko ya mayele kasi ya ntina mingi, mpe andimisaki bato mingi oyo baponamaki bákɔta na kaa ya prezida. Uta dépôt ya ba pétitions contre Bureau ya Mabunda na décembre 2020, alakisaki détermination sans faute mpo na ko soutenir vision ya Félix Tshisekedi mpe ko renforcer majorité parlementaire na ye. Mwasi ya stratégie, azali kokoba kopesa maboko na ye na consolidation ya projet politique ya président Tshisekedi.

## Banote mpe ba références
Séraphine Tulugu Kutuna

**Séraphine Tulugu Kutuna**, azali mwasi ya politiki ya Kongo demokratiki, mosangani ya gouvernement Lukonde.

## Biografi ya bomoi ya bato
Abotama na KIKWIT na mokolo ya 07/04/1960, Séraphine KILUBU KUTUNA azali na diplome na orientation scolaire et professionnelle na Université pédagogique nationale, Master professionnel na Ecole de Formation électorale na Afrique centrale, diplome d'Etat na Pédagogie Générale na lycée ELIKIA ya MBANDAKA, azui Certificat d'Etude na 1973 na Ecole primaire FAZ ya KIKWIT.

Mwasi ya libala mpe mama ya bana, Ayekolaki mateya mingi na ndakisa na mateya ya kosalela na 1981-1983 , Asanganaki na mateya ya balakisi na Programme national ya mateya ya ebandeli, ya mibale mpe ya mosala na 2005, Mateya ya bakambi ya basi na 2015.

### Bomwana, formation na ebandeli

### Mosala
Aponamaki na mokolo ya 12 avril 2021 vice-ministre ya Défense nationale na gouvernement Lukonde na bokambi ya Félix Tshisekedi[1]. Basi zomi na mitano baponami na président Tshisekedi na mbulamatari ya Lukonde, moko azali vice-Premier ministre, mibale bazali ba ministres ya état, sambo bazali ba ministres, moko azali ministre délégué mpe minei bazali ba ministres adjoints.

## Banote mpe ba références
Yvonne Iyamulemye Kabano

azali mwasi ya politiki ya Congo démocratique. Azali vice-ministre ya ba anciens combattants na gouvernements Gizenga I na II kobanda le 5 février 2007.

## Biografi ya bomoi ya bato

## oiBa références
Augustin Kamara Rwakaikara

**Augustin Kamara Rwakaikara** (1950–2004) azali moyekoli mpe ministre ya kala ya mateya ya ekolo ya Ekolo Congo démocratique .

Augustin Kamara Rwakaikara, molakisi ya chimie mpe molakisi na iniversite, atángaki ndambo ya mateya na ye na Belgique, epai azwaki doctorat na Université catholique ya Louvain. Azalaki molakisi na Institut supérieur pédagogique ya Bunia mpe azali moko ya ba initiateurs ya Centre universitaire ya Ituri na Bunia (CUIB) oyo azalaki Secrétaire général académique.

Aponamaki gouverneur ya district ya Ituri na bokɔti ya Alliance des forces démocratiques pour la libération du Congo (AFDL) na février 2007. Azalaki ministre ya Education na gouvernement ya liboso ya Laurent-Désiré Kabila entre 1997 na 2000, na sima aponamaki président ya conseil d'administration ya la Congolaise des hydrocarbures (2003-2004).

Abalaki Christiane Ngavele Nyakiki, Augustin Kamara Rwakaikara azali tata ya bana mitano: Éric, Claude, Fabrice, Christelle mpe Hervé.
Adrien Bokele Djema

**Adrien Bokele Djema**,Abotami le 27 octobre 1964 na Dekese na province ya Kasaï na République démocratique du Congo, azali moto ya politiki ya Congo.

## Biografi ya bomoi ya bato
Adrien Bokele abotama na engumba ya Bolonga na kati ya territoire ya Dekese na province ya Kasaï-Occidental, le 27 octobre 1964[. Mwana ya Gomère Djema na Ndongo Ambemba, atangi kelasi ya ebandeli mpe ya secondaire na centre Maman-Mobokoli ya Bolonga. Asilisi kelasi na ye ya suka ya secondaire na esika ya liboso mpe akoti na Faculté ya Économie Politique na Université ya Kisangani (UNIKIS). Kuna, azwaka mokanda ya Leta oyo ezali na maloba ya kokumisa. Na sima azalaki conseiller ya directeur général ya SOZIR, René Issekenanga Ikeka.

Adrien Bokele azali vice-ministre ya enseignement supérieur mpe universitaire, directeur général adjoint, mpe na nsima directeur général par intérim ya Société nationale d'assurance (SONAS). Na nsima, akomi ministre ya misala ya leta na province ya Kasaï, nsima na kozwa mokumba ya Agriculture na province wana.

Mosangani ya Union sacrée de la Nation, azali mokambi ya délégation ya ba élus ya Front commun pour le Congo (FCC) na coalition ya sika ya Président Félix Tshisekedi.

Aponami député national ya Territoire ya Dekese na Province ya Kasaï, a ponami ministre ya Pêche et Élevage na avril 2021.

Adrien Bokele abalaki députée Jolie Mpembe Bomona mpe bazali na bana 7 elongo.

## Banote mpe ba références
Constant Ndom

Constant Ndom azalaki ministre ya bilanga na République démocratique du Congo. Azwaki esika ya Paul Musafiri Nalwango na ebonga yango na nzela ya Décret n°5/159 ya 18 novembre 2005, oyo ezalaki na ntina ya kobongisa lisusu gouvernement ya transition. Abimaki lisusu na liste ya gouvernement ya liboso ya IIIe République, oyo ebimaki na mokolo ya 5 février 2007. Azalaki liboso ministre na ba gouvernements ndenge na ndenge mpe na ndakisa Ministre MLC ya Education primaire, secondaire et professionnel na gouvernement ya transition. Abimaki na octobre 2001 lokola  ⁇  MPR-fact privé  ⁇  lokola signatrice ya  ⁇  Communiqué conjoint oyo ekomaki na Addis Abeba nsima na ba concertations kati na opposition armée na opposition non armée mpo na harmonisation ya ba vues concernant le Dialogue inter-congolais  ⁇ .

## Talá mpe
Jean Nengbaga Tshibanga

**Jean Nengbaga Tshibanga,** azali moto ya politiki ya Congo-Kinshasa. Azali na ebonga ya Ministre ya Eteyelo ya tekiniki mpe ya mosala na mbulamatari ya Matata II kobanda mokolo ya 8 sanza ya zomi na mibale 2014.
Léonard Mashako Mamba

Docteur **Léonard Mashako Mamba**, Abotama na 15 sanza ya misato 1951 mpe akufaki na 25 sanza ya libwa 2017 na Kinshasa (République démocratique du Congo) [1], azalaki moto ya politiki ya Congo.

## Biografi ya bomoi ya bato
Léonard Mashako Mamba azalaki Ministre ya Santé ya République démocratique ya Congo mpe azalaki pene na Laurent-Désiré Kabila. Azalaki pembeni na ye ntango babomaki ye na mokolo ya 16 Yanuali 2001. Mandat na ye ya ministre esilaki na kotia Gouvernement ya transition na 2003, na esika na ye Dr. Jean Yagi Sitolo, oyo azalaki liboso gouverneur ya province Orientale.

Azongelaki mosala ya ministre ya enseignement supérieur mpe universitaire na ba gouvernements ya Muzito I mpe Muzito II.

## Ba références