Vanessa Nakate

**Vanessa Nakate** (abotámí o mokɔlɔ 15 sánzá ya zomi na 1996) azalí mobundi ya klima ya Ouganda . Lokola akolaki na Kampala, amikotisaki na ye na sanza ya zomi na mibale 2018, sima ya koyeba  ete température ya mboka ezali likolo makasi na ndenge esengeli  .

## Mateya
Vanessa Nakate azuaki diplôme ya ko kamba makambu na université ya Makerere  .

## Misala ya climat
Na kolanda ndakisa ya Greta Thunberg, abandisaki mouvement ya climat na Ouganda . Ebandaki na grève ye moko na sanza ya liboso 2019, mpo na kotelemela kozanga kosala eloko ya ba mbulamatari liboso ya mbongwana ya climat  . Kolanda ye, likambo ya mbongwana ya klima ekómi ya mikili ya Mpótó, « Tango ezali ko débattre na Nord, ezali depuis angle ya likama ya mikakatano ya nkita mpo na ba mboka oyo ezali na mbongo. Bazo yeba te ete pona biso, eza likambu ya mawa»  . Na boumeli ya basanza mingi, atelemeli ye moko liboso ya parlement ya Ouganda  . Na sima azali kosangana na bilenge mingi oyo bazali koyanola na masengi na ye na ba medias sociaux, kati na bango Leah Namugerwa mpe Hilda Flavia Nakabuye, oyo babendaka likebi na mokakatano ya bazamba ya molunge ya Congo  . Nakate akela Youth for Future Africa lokola pe Mouvement ya Rise Up, oyo ezali pe na Afilika  .

Ayebanaki lokola moko ya bilenge misato ya ba activistes ya moindo na Afilika oyo bazalaki koluka kobundisa mbongwana ya tango elongo na Adenike Oladosu mpe Elizabeth Wathuti na Greenpeace UK mpo na sanza ya lisolo ya bato moindo na Royaume-Uni  . Na sanza ya zomi na mibale 2019, Nakate azalaki moko ya bilenge ba activistes oyo balobaki na COP25 na Madrid  .

Na ebandeli ya sanza ya liboso 2020, abimisaki, elongo na bilenge mosusu pene na tuku mibale ya mokili mobimba, mokanda ya polele epai ya baye basanganaki na Forum économique mondial, kosenga na ba entreprises, ba banques mpe ba mbulamatari kopekisa botiami mosolo nyonso na ba carburants fossiles  . Azwaki mpe esika na botamboli ya climat na mokolo ya suka ya Forum  . Na kati ya koyima yima contre Forum, a participer na conférence de presse na ba bilenge activistes misusu nakati nabango Greta Thunberg, Luisa Neubauer, Isabelle Axelsson na  . Na article ya Associated Press, a découvrir que balongolaki ye na photo ya groupe na tango ya recadrage mpe azali ko critiquer intervention oyo ekokani na kosala que batu ya moindo bazala te. Na nsima, ebongiseli yango ezongisaki nsima ndambo: elongolaki fɔtɔ yango kasi esɛngaki bolimbisi te  .

Sanza moko liboso ya COP26, na likita moko oyo ONU ebongisaki na Milan mpo na 400 bilenge ya mokili mobimba, asalaki diskur oyo na kati na yango amonisaki ete lisungi ya 100 milliards ya mbula na mbula  mpo na climat oyo elakamaki na mikili oyo ezali na likama mingi efutamaki te : « Perte na dégâts ezali kati na biso sikoyo, esengeli totia yango na kati kati ya masolo. » abakisaki  .

Azali na COP26 na Glasgow, elongo na Greta Thunberg na Dominika Lasota esika wapi ba activistes misato ya climat bazali na elikya ya kozala na makoki ya kokutana  mbala moko na ba mbulamatari ebele mpo na kolendisa bango mpo na kokokisa mikano ya Accord ya climat ya Paris  .

Na sanza ya zomi na moko 2021, Vanessa Nakaté abimisaki manifeste ya ofele oyo ezalaki na kombo une *écologie sans frontières* mpo na kokebisa na ntina ya likambo ya mbalakaka ya climat nzokande kosala ete mongongo ya Afilika eyokama na likambo oyo ya mpasi  .

## Elendiseli
Azuaka botindiki na ye na likambo oyo ete mbongwana ya tango ememaka, na mboka na ye, na mpela mpe kokauka ya mabele, oyo esalaka ete ntalo ya biloko ya kolia ya ntina emata noki, oyo ebetaka mingi mingi babola  . Kasi, ba gaz à effet de serre ewutaka liboso na ba mboka ya bomengo mpe ba bato ya bomengo mingi na ba mboka oyo eza n'a nzela ya ko kola  .

Na interview moko na 2019 na Amy Goodman pona *Démocratie Sikoyo!* , Vanessa Nakate alimboli bomipesi na ye mpo na kobatela klima boye:

Mboka na ngai ezo talela makasi bilanga, lokola bato mingi ba talelaka bilanga. Yango wana soki ba fermes nabiso ebebi na ba mpela, soki ba fermes ebebi na bokawuki mpe ete ba biloko ya bilanga eza mukie, elingi koloba ete ntalo ya biloko eko mata. Eza bato oyo baza privilège makasi nde bako somba biloko ya kolia. Eza bango nde bako bika n'a mikakatano ya kozanga biloko, nzoka nde bato mingi bafandaka na ba mboka kati nde bako koka KO somba biloko te mpo ntalo eza likolo. Mpe eko mema bango na nzala mpe liwa. Maloba ya elilingi,n'a mboka na ngai kozanga mbula elakisi nzala mpe liwa ya bato bazanga.

## Matata oyo ezali kobima
Na sanza ya liboso 2020, agence ya sango Associated Press elongolaki Vanessa Nakate na photo esika abimaki na Greta Thunberg mpe ba activistes ya Nzinga nzinga Luisa Neubauer, Isabelle Axelsson na Loukina Tille nsima ya kosangana na bango na Forum mondial économique na Davos . Vanessa Nakate afundaki bapanzi sango ete bazali na ezaleli ya kopona mposo, kozala moto se moko oyo azali na mposo moindo mpe moto se moko oyo bakataki ye na fɔtɔ́  . Na sima Agence Associated Press ebongoli photo mpe elakisaki ete makanisi ya mabe ezalaki te, sans kosenga bolimbisi na elenge activiste  . O mokolo 27 sanza ya liboso 2020 Mokambi ya presse associée Sally Buzbee akomaki na Twitter kosenga bolimbisi na kosalelaka compte personnel na ye, kolobaka ete azali na mawa na nkombo ya agence na ye  .

## Ba lokumu

* Azali na liste ya basi 100 ya BBC oyo ebimaki o mokolo 23 sanza zomi na moko 2020. 
* Na sima na 2021 azali na kati ya liste ya Time100 Next oyo ebimisamaki na *Time* o mokolo 17 sanza ya mibale 2021  ,  .
* Ambassadeur ya bolingo malamu ya UNICEF 

## Buku
*Ecologie oyo ezangi ndelo* (Harper Collins, nkasa 256, 18 euros).

## Etatoli