Parke nationali ya Kahuzi-Biega

**Parke nationali ya Kahuzi-Biega** ezalí park nationali ya Républiki Démocratiki ya Kongo, ezwami na westi ya Laki Kivu pene na Bukavu, mingi mingi na etuka ya Sùdi-Kivu kasi lisusu na Nole-Kivu mpe Maniema na eteni na yango ya likolo. 

Parke yango ezipami na etando monene ya zamba ya mbula ya mikili ya mulunge ,  liboso mpe ezali na bangomba mibale ya mɔ́tɔ oyo esilá kokufa, Kahuzi mpe Biega . Kati na 2 100 mpe 2 400 kotya   likolo ya nivo ya mbu, moko ya batu ya suka ya ba Mukomboso ya ngomba efandaka.

Parke oyo esalemaki na 1970 na Adrien Deschryver  . Esika yango ezali na liste ya ba libula ya mokili mobimba  ya UNESCO banda 1980 .

## Géographie
Parke  oyo ezali na westi ya engumba Bukavu na etuka ya Sudi-Kivu mpe ezali na etando ya 6.000 km2. Mwa eteni moke ya parke yango ezali na bangomba ya Mitumba ya Albertine Rift na lobwaku monene ya Rift, mpe mingi na yango ezali na bisika ya nse. Nzela moko ya bonene ya kilomɛtrɛ 7,4 ebakisi bisika oyo ezali na bangomba mpe na patatalu. Eteni ya ɛsti ya parke yango ezali etúká ya bangomba oyo eleki moke na kilomɛtrɛ-kare 600 (230 pieds carrés) . ; eteni ya monene ezali na bonene ya kilomètres carrés 5.400 (2.100 ft carrés) mpe ezali mingi mingi na bisika ya patatalu oyo ebandi na Bukavu tii na Kisangani, oyo ekɔtaka na bibale Luka mpe Lugulu oyo ekɔtaka na ebale Lualaba. Ngomba mibale ya mɔ́tɔ oyo elala mpɔngi ezali na kati ya bandelo ya parke yango, epai oyo ya nsuka ezwi bankombo yango : Kahuzi (3.308 mètres) mpe Biéga (2.790 mètres).

## Banyama ya zamba

Na mitindo 136 ya banyama oyo ememaka mabɛlɛ oyo emonisami na parke yango, Mukomboso ya ɛsti ya bisika ya nse nde ezali mingi. Engebene lapólo moko ya Républiki Democratiki ya Kongo na 2008, Parke nationali ya Kahuzi-Biega ezali na ba Mikomboso 125 ya mabele ya nse, kokitisa monene uta na ba ngubu 600 na eleko ya bitumba yambo ya 1990 mpe, na yango, lolenge yango etangami lokola oyo ezali na likama ya kolimwa. Parke yango ezali esika ya nsuka ya kobombama ya lolenge wana ya nyama oyo emonanaka mingi te. Engebene Ankɛtɛ ya botangi ya ba mikombo ya mikili ya Ɛsti oyo eyebisamaki na lisanga ya kobatela banyama ya zamba na avril 2011, ata ba ngubu 181 ezwamaki na parke yango.

Ba primates misusu ezali ba chimpanzé ya esti Cercopithecinae, Colobinae mpe Lukaku nyama ya hibou. Liste ya banyama oyo ememaka mabɛlɛ ezali na ngando ya zamba, nyau, hylochere mpe bongo, civet ya mai, galago oyo ezali na mapapu ya ɛsti, esulungutu ya makolo ya mpunda ya Maclaud, moelleux rudes mukie ya Ruwenzori mpe écureuil ya zamba ya Alexander.

* Mukomboso ya mabele ya nse ya ɛsti ( *Gorilla beringei graueri* ) .
* chimpanzé ( *Pan trogodytes* ), .
* Nzoku oyo ezali na elongi ya hibou ( *Cercopithecus hamlyni* ) .
* nyama ya mpɛmbɛ mpe ya moindo ( *Colobus guereza* ), .
* colbus ya motane ( *Colobus badius* ) .
* ngando ( *Loxodonta africana cyclotis* ) .
* nyau ( nyau ( *Syncerus caffer* ) ) .
* hylochaerus ( *Hylochoerus meinertzhageni* ), oyo ezali na bomoi ya malamu.
* Ndɛkɛ ya moi oyo babengi Rockefeller ( *Nectarinia rockefeller* ) .
* mbila ya monene ya Afrika ( *Pseudocalyptomena graweri* ) .
* moyembi ya mabwaku ( *Bradypterus graweri* ).

## Batu ya mboka
Parke yango ezali sikoyo na ba réfugiés, mpe ba mosali ya kolukaluka  ya wolo na coltan .

## Banote mpe ba références

 
* Blog officiel du parc national de Kahuzi-Biega
* Descriptif de l'UNESCO
* Présentation vidéo du parc
* Institut congolais pour la protection de la nature
*  Fiche du parc sur le site UNEP-WCMC