Laurence Ndong

**Laurence Ndong** azali mutu ya politiki ya Gabon, molakisi-moluki mpe pasteur ya Pantekote abotami o mokolo 19 sanza ya zomi 1971 na Douala ( Cameroun ). Na 2023, akomi Ministre ya ba Technologies ya sika mpe ya Communication, mpe lisusu molobeli ya mbulamatari ya transition oyo esalemaki na putschiste Brice Oligui Nguema .

Mosangani ya kala ya Parti démocratique gabonais, atikaki yango na 2015 mpo na ko changer na opposition na Ali Bongo . Afandaki mibu koleka 20 na France yambo na kozonga na Gabon nsima na coup d'Etat ya sanza ya mwambe 2023 . Activiste oyo azali na kati ya secteur associatif, azalaki notamment mokonzi ya association “ Kotelema bato ya bonsomi » kobanda 2020 na tina ya ko bundela  démocratie na Gabon.

## Biografi ya bomoi ya bato

### Bilenge mpe boyekoli
Na kombo na ye ya mbotama Laurence Mbango, abotami o mokolo 19 sanza ya zomi 1971 na Douala (Cameroun)  na tata moko ya Gabon oyo autaki na bato ya Fang mpe mama ya Cameroun  ,  . Nsima wana baboti na ye bakómaki kofanda na Gabon, azwaki nkombo Laurence Mengue-Me-Nzoghe na 1975, ntango tata na ye andimaki 

Atangi na Iniversite ya Masuku ya Siansi mpe Technologies lokola pe na École Normale ya likolo ya Libreville , sima akomi molakisi ya SVT na mateya ya mibale kobanda 1996  .

Na 2002, akendaki ko fanda na France mpo na kosangana na mobali na ye, na ntango wana azalaki mokambi ya kompanyi moko monene  ,  . Na 2008, azui doctorat na mateya ya siansi (siansi ya mateya) na université René Descartes  , , esika akomi molakisi-moluki  ,  .

### Mikano ya liboso
Pene na ministre ya mabota mpe ya botomboli basi Victoire Lasseni-Duboze, Laurence Ndong aponamaki Directeur général adjoint ya botomboli basi na 1999. Akota mpe na lisanga démocratique gabonis (PDG) oyo ezali na bokonzi, esika wapi asalaki lokola mosungi. Na sima akomi attaché parlementaire ya Victoire Lasseni-Duboze tango ye  alongwaki na mbulamatari ya Omar Bongo  .

Tango alongwaki Gabon mpo na kokende na France na 2002 mpo na kosangana na mobali na ye, Laurence Ndong atikalaki na kati ya esika ya bosangani mpe politiki ya mboka na ye. Na 2009, na tango ya maponami ya mokonzi ya mboka nsima na liwa ya Omar Bongo, asungaki candidature ya opposant Bruno Ben Moubamba, oyo akota na équipe ya campagne na ye. Sima ya elonga ya Ali Bongo, alakisaki na miso ya bato nyonso lisungi na ye mpo na mokonzi ya mboka ya sika  .

Na 2010, abandisaki lisangá “ Yozefe » mpo na kosunga kokota ya bilenge na mateya, sima lisanga “ Bokufeli-Makoki-Lisungi mpe Botali », mpo na kosalisa balongani oyo babiki mpe bana na bango  .

Na kati ya PDG, kobanda 2012 akomi délégué fédérale ya Union ya basi na kati ya filiale française ya lisanga  .

### Bobongola na opposition
Na 2015, Laurence Ndong atikaki PDG mpe akendaki na opposition ya mokonzi ya mboka Ali Bongo . Akolimbola na 2016, na buku na ye *Gabon, mpo na nini nafundi...*, ete ye « amiyebaka te na misala ya bandimi », kondimaka ete « eloko moko te ya malamu ekokaki kowuta na lisanga oyo » . Na maponami ya mokonzi ya mboka ya 2016, akomaki molobeli ya Jean Ping, candidat ya opposition , sima apamelaki mobulu oyo esalemaki sima ya maponami  . Na sima alobaki mbala na mbala na ba bapanzi sango, mingi mingi ba français, mpo na kofunda koleka ndelo ya régime ya Ali Bongo  .

Na 2020, akómaki mokonzi ya “ Telema bato ya bonsomi », lisanga oyo ezali na mokano ya kobatela demokrasi na Gabon  ,  .

Na tango ya maponami ya mokonzi ya mboka ya 2023, azali active makasi na ba médias sociaux, kopesa lisungi na opposition, kopanzaka bansango oyo ba bombi na ba médias ya Gabon mpe kobundisa bansango ya lokuta, ememi ye na kozala mokano ya motungisi na internet  . Na sima asungaki candidature ya adversaire Albert Ondo Ossa  .

### Kokota na mbulamatari
Sima ya coup d'Etat ya sanza ya mwambe 2023 oyo ememaki na kokweya ya Ali Bongo, Laurence Ndong azongi na Gabon . Na mikolo oyo elandaki putsch, ayambamaki na ndako ya mokonzi ya mboka  soda Brice Oligui Nguema, oyo akomaki mokonzi ya mboka na mbongwana  .

O mokolo 10 sanza ya libwa 2023, akɔtaki na mbulamatari ya ntango mokuse mokolo moko nsima ya kokela yango. Azwi esika ya Ulrich Manfoumbi Manfoumbi lokola ministre ya ba technologies ya sika mpe ya communication, mpe lisusu Paul-Marie Gondjout lokola molobeli ya mbulamatari  .

o mokolo 17 sanza ya liboso 2024, sima ya mbongwana ya ba ministres, portefeuille ya ba Technologies d’information ya sika, oyo tii sikoyo na nse ya bokonzi na ye, epesamaki na Bonjean Frédérik Mbaza  ,  . Atikalaki na ebonga ya molobeli ya mbulamatari mpe amonaki kombo ya ministère na ye ebongwanaki na Ministère ya Communication mpe Media  .

### Misala mpe mikano oyo ezwami

#### Ministre ya Communication mpe Media
Moko ya misala ya liboso ya Laurence Ndong lokola ministre ezalaki ya komatisa lifuti ya baninga na ye ya mosala oyo bafutamaka mingi te mpo ete bakoma ata na mosolo ya moke ya sanza  .

Nsima ya koponama na ye, amipesaki mpo na kosala botali ya bibongiseli ndenge na ndenge oyo etiamaki na nse ya bokengeli na ye. Ezali na makambu oyo nde akokende kotala Institut africain d’informatique (IAI) na Libreville na sanza ya zomi 2023. Ezaleli ya kobeba ya esika, oyo emonanaki na régime ya kala, ebongwani te atako elako oyo Ali Bongo apesaki ya kotonga campus ya sika  . Laurence Ndong akomisi bozongisi ya eteyelo oyo moko ya makambo na ye ya liboso  . Na sanza ya liboso 2023, atako ezali lisusu na portefeuille ya ba Technologies d’information ya sika te, apesaki 400 millions ya FCFA na bakonzi ya eteyelo. Mosolo oyo epesaki nzela ya kofuta balifuti ya kala ya basali mpe kobomba mbula ya kelasi oyo ezali koleka  .

Mpo na kokangisa 30% ya bato ya Gabon oyo bazali na nzela ya televizyo, radio mpe/to internet te Laurence Ndong abandi boyokani na ba réseaux ya bisika wana ya pembe, oyo ezali mingi mingi na kati ya mboka  ,  . Opération oyo ewuti na groupe d’intérêt économique (EIG) kati ya La Poste SA na Télédiffusion Gabon  ebandi na sanza ya misato, mingi mingi pona kopesa nzela na bopanzani ya monene ya dialogue national inclusif oyo ekofungwamaki o mokolo 2 sanza ya minei 2024  .

Na sima ya posa oyo mokonzi ya mboka na mbongwana alakisaki mpe bopesi enveloppe ya 387 millions ya FCFA na CTRI, ezuaki mpe mosala ya kozongisa radio panafricaine Africa n°1  . O mokolo 16 sanza ya misato 2024, sanza mibale nsima ya botali na ye ya liboso ya esika, Ministre ya Communication abandaki officiellement misala ya bopeto na ndako oyo ezali na Boulevard Triumphal  . Ntango bazali kozela kopesama ya bisika na yango ya sika, ekipi yango ezali kosala emisyo uta na studio moko ya telefone na stade Angondjé na Libreville . O mokolo 2 sanza minei, na libaku ya dialogue national inclusif, "tam-tam ya Afrique" ebandaki lisusu kopanza sango na fréquence na yango ya kala 94,5  .

#### Molobeli ya mbulamatari
Sima ya coup d’Etat, Laurence Ndong akomaki molobeli ya régime ya sika oyo ezalaki. Asalaka mibembo, mingi mingi na Europe esika apesaka série ya ba interviews na ba médias na ntina ya kolimbola bantina ya bozui oyo mpe kolakisa carte routière ya mbulamatari ya transition  ,  .

### Mosala ya ba évangélistes
Na sanza ya nsambo 2006, elongo na mobali na ye, abandisaki Centre international ya nsango malamu mpe masanzoli ya lingomba ya Pantekote na Antony, na Hauts-de-Seine (France)  ,  .

## Bomoi ya moto ye moko
Ntango azalaki na mbula 21, abalaki Cyrille Ndong, ingénieur na formasyo, mpe azwaki nkombo Laurence Ndong  . Bazali na bana mitano  .

## Matata oyo ezali kobima
Na sanza ya liboso 2024, tango azalaki mosangani ya mbulamatari, mobali na ye Cyrille Ndong aponamaki DGA ya Société ya patrimoine ya ba infrastructures numériques (SPIN) na Conseil ya ba ministres. Na sima conflit d’intérêts efundamaki na lisanga ya mokili politiki mpe société civile. Télesphore Obame Ngomo, mopesi toli ya communication ya mokonzi ya mboka, asengi sima na ministre ayeba matata oyo ezo bima mpe azua ba conséquences  ,  .

## Mikanda oyo ebimisami

* *Gabon,* *pourquoi* *j'accuse* (préf, Dominique Kounkou), Paris, L'Harmattan, coll,>, 2016, 181p.
* *Femme chrétienne, leadership féminin : restituer la place de la femme dans les Ecritures,*Tampere; Atramenta, 2018,152 p.
* *Que les consciences s'éveillent* (préf, Kakou Ernest Tigori), Paris, éditions Sydney Laurent, 2022, 260 p.

## Etatoli