Masíni

**Masíni** ezalí *système physique* nionso óyo ezali na *éléments structurels* mpé *fonctionnels réguliers*. Masíni ekoki komonisa masíni ya molécule óyo esalemi na bato to óyo esalemi na biloko óyo ezalisamá óyo esalelaka nguya mpo na kopekisa koningana mpe kosalela nguya mpo na kosala mosala. Masíni esalemaka na ba *forces naturelles* lokola nyama, mutu, mopepe pe mayi pe/to *puissance chimique, thermique*fr to lotilíki pe ekoki kozala na *système* ya *mécanismes* óyo e shape *entrée ya actionneur* pona kozua *forces spécifiques* ya *sortie* pe *application ya mouvement*. Ekoki mpe kozala na baordinatɛrɛ mpe capteurs óyo esalaka plan ya mouvement mpe kolandela performance, óyo babengaka systèmes mécaniques.

Philosophes naturels ya Renaissance balobelaki masíni motoba ya pete óyo etie charge en mouvement mpé e calculer rapport ya force ya sortie na force ya entrée, eyebani lelo na kombo ya avantage mécanique.

Masíni modernes bazalí systèmes complexes óyo ezali na éléments structurels, mécanismes na composants ya contrôle mpé interfaces mpo na usage convenable. Mituka ndenge na ndenge lokola mituka, masuwa mpe mpepo; baaparɛyi óyo ezali na ndako mpe na biro, bakisa mpe baordinatɛrɛ, systèmes ya kosimba mopɛpɛ na bandako mpé ya kopɛtola mai; masíni agricoles, masíni outils, systèmes d’automatisation ya usine na robots ezalí mwa bandakisa ya masíni.

## Systèmes mécaniques óyo esalemaka
Système mécanique e gérer puissance mpo na kosala mosala óyo esengaka force mpe mouvement. Masíni ya mikolo óyo ezali na éléments moteurs na alimentation óyo ebimisaka force na mouvement, systèmes ya mécanisme óyo e régulaka entrée ya moteur pona application spécifique ya ba forces ya sortie na mouvement, contrôleur na capteurs óyo ekokanisi sortie na cible ya performance et puis diriger entrée ya moteur, na bras ya levier Ezali ba systèmes óyo ezali na ba interfaces ya opérateur óyo ezali na ba interrupteurs électriques na écran.

Yango ekoki komonana na motɛ́lɛ ya mopɛpɛ ya Watt, epai nguya ezalaki kopesama na nzela ya mopɛpɛ óyo ezalaki kopanzana mpo na kotindika piston. Likonzí óyo ezali kotambola, tige ya boyokani (na Lingelesi: coupleur) mpe manivelle ebongoli mouvement linéaire ya piston na mouvement rotatif na poulie ya sortie. Na nsuka, rotation wana ya poulie nde esalaka régulateur ya flyball, óyo etambwisaka valve óyo ememaka vapeur na cylindre ya piston. Adjectif "mécanique" elakisi mayele na bosaleli ya misala ya mayele to siansi, mpe lisusu óyo etali to óyo euti na boningisi, nguya ya nzoto, bizaleli, to makambo óyo etalelami na mécanique. Ndenge moko mpe, Merriam-Webster Dictionary elimboli liloba “mécanique” lokola óyo etali bamasini to bisaleli. Koleka ya nguya na nzela ya masini epesaka lolenge ya kososola mosala ya baaparɛyi kobanda na ba leviers mpe ba engrenages tii na mituka mpe ba systèmes robotiques. Franz Reuleaux, moto ya Allemagne óyo ayekolaka masíni, akomaki ete “masíni ezali kosangisa nzoto óyo ekoki koboya óyo ebongisami na ndenge óyo nguya ya masini ya biloko óyo ezalisamá ekoki kotindama na makasi ete esalaka mosala elongo na nzela ya koningana mosusu.” Simbá ete nguya mpe koningana esangani mpo na kolimbola nguya. Kala mingi te, Uicker et al balobaki ete masini ezali “esaleli mpo na kosala makasi to kobongola nzela na yango.” McCarthy mpe Soh balimboli masini lokola “système óyo mingimingi ezali na source ya puissance mpe mécanisme mpo na usage contrôlé ya puissance óyo.

## Tála mpé
*Masíni ma ngúba
*Masíni ma fúfú

## Esika