Liboke ya franga 5 ya Congo

**Liboke ya franga 5 ya Congo** ezalaki ndambo ya mbongo ya mboka ya République démocratique du Congo (RDC) mpo na mwa ntango, kasi ezali lisusu na motángo ya bato te mpo na motuya na yango ya moke. Mbongo yango, oyo ebimisamaki na Banque Centrale ya Congo, ezalaki kala na motuya moke oyo ezalaki kopesa nzela na kosala mombongo ya mbongo moke na nkita ya Congo. Nzokande, kobakisama ya ntalo ya mosolo mpe kokita ya motuya ya mosolo esalaki ete mbongo yango esila ngala na boumeli ya bambula mingi, mpe na nsima balongolaki yango na kosalelama.

## Makambo ya kala
Na 1960, ntango Congo ezwaki lipanda, Leta ya Congo ebimisaki mbongo na yango moko mpo na kozwa esika ya franc congolais belge. Na ebandeli, bankóto ya mbongo ezalaki na makambo ya bonkɔkɔ mpe ya kala, oyo ezalaki kokumisa ekólo. Na boumeli ya bambula mingi, bankisi mosusu ebimaki mpo na kozwa esika ya bankisi ya kala, na kolanda mbongwana oyo esalemaki na makambo ya mbongo na ekólo yango. Na 1997 nde CDF ezongisamaki na RDC, na esika ya Zaïre ya Mobutu Sese Seko, mbongo ya kala ya RDC nsima ya eleko ya koloni.

## Biteni
Ba 5 francs, atako ezalaki ya motuya moke, ezalaki na bilembo ya bonkoko ya Congo, lokola bikeko ya banyama ya mboka, ba paysages to ba portraits oyo ezalaki kolakisa bomoko ya ekolo.

## Salelá mpe motuya

### Makambo ya nkita mpe kokitisa motuya ya mosolo
DRC ezalaki na inflation makasi na 2006 mpe 2007, mpo na makambo ndenge na ndenge, na ndakisa mikakatano ya politiki, bitumba ya bana mboka, mpe nkita oyo ezalaki kotambola malamu te. Ntalo ya franc congolais ekitaki makasi, mokemoke kokitisáká makoki ya kosomba ya mbongo ya moke lokola noti ya 5 francs. Lokola motuya na yango ekitaki, mbongo yango ekokaki lisusu kosalelama te mpo na kosala mombongo, mpamba te ezalaki lisusu na nguya ya kosomba te, ata mpo na biloko to misala ya ntina mingi.

### Kobimisa yango na molɔngɔ
Mpo na likambo oyo, Banque centrale ya Congo ezwaki mokano ya kolongola mbongo ya 5 francs ya Congo. Ekateli yango ezalaki kati na mbongwana oyo esalemaki mpo na kokitisa motuya ya banque ya moke oyo ezalaki na ntina te, mpo na kokómisa makambo pɛpɛlɛ mpe mpo na kobundisa kobakisama ya mbongo. Na nsima, bankóto ya francs 5 ekomaki mbongo ya bato oyo batɛkaka yango mingi, kasi ezalaki komonana mpenza te, ata na bato oyo batɛkaka yango mingi, mpamba te motuya na yango ezalaki moke mpe kosalela yango ntango molai esalaki ete ekóma mpenza moke mpe mbala mingi ebebaki.

## Ntina ya makambo ya bonkɔkɔ mpe ya nkita
Lelo oyo, mbongo ya 5 francs ya Congo ezali lisusu na circulation te, ekomi nde na ba coupes ya valeur ya likolo mpo na kokokisa bamposa ya ekonomi ya RDC. Atako bongo, etikali eloko ya ntina na lisolo ya nkita mpe ya bonkoko ya Congo, ezali elembo ya ntango ya kala oyo ezalaki kaka na ntina na bomoi ya mokolo na mokolo ya ba Congolais.

### Makambo ya bonkɔ́kɔ mpe bililingi
Mbala mingi, mbongo ya fr. 5 ya Congo ezalaki na mayemi oyo ezalaki komonisa bozwi ya biloko ya mokili ya Congo. Na kati na yango, ezalaki na bililingi ya banyama mpe banzete ya Congo, oyo ezalaki komonisa ndenge mabele ya Congo ezali. Ba couleurs mpe ba motifs ezalaki ko changer mwa moke na ba séries, kasi likanisi ya liboso ezalaki kaka ya kolakisa identité nationale.

### Libula mpe bosangisi
Atako mbongo yango ezali lisusu na valɛrɛ te na RDC, ezali kaka na valɛrɛ na yango ya kala mpe ya elilingi, mingimingi mpo na bato oyo basombaka yango mpe bato oyo balingaka mbongo ya Afrika. Mbala mosusu bato ya mayele oyo bayekolaka mbongo ya bibende balukaka yango mpo na koyeba makambo ya nkita ya ekólo yango mpe mikakatano na yango ya mbongo. Liboke ya 5 francs ya Congo ezali litatoli ya ntango oyo mbongo ya moke ezalaki kaka na ntina na nkita ya Congo, liboso ya mbongwana ya sika ya mbongo oyo ememaki na kobimisa mbongo ya sika ya motuya monene.

## Baankɛtɛ

### Masolo mosusu

* Congolais note ya 1 centime
* Congolais note ya 5 cent
* Congolais 10 cent note
* Congolais billet ya 20 centime
* Congolais billet ya 50 centime
* 1 note ya franc congolais
* Billet ya 10 francs congolais
* Billet ya 20 francs congolais
* Billet ya 50 francs congolais
* Billet ya 100 francs congolais
* Billet ya 200 francs congolais
* Billet ya 500 francs congolais
* Billet ya 1000 francs congolais
* Billet ya 5000 francs congolais
* Billet ya 10.000 francs congolais
* Billet ya 20.000 francs congolais
* Banque centrale du Congo
* Economie ya République Démocratique du Congo
* Franc congolais
* Franc (unité ya mbongo) .

### Bikakoli o molɔngɔ́ ya bilɔ́kɔ

* 5FC billet ya mbongo na bcc.cd

## Makomi na nse ya lokasa