open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Steve Mbikayi Mabuluki

**Steve Mbikayi Mabuluki** abotami na mokolo ya 23 sanza ya yambo 1964 na Kasansa na etuka ya Kasaï occidental, azali moto ya politiki ya ekolo Congo démocratique. Azali ministre ya misala ya lisungi mpe ya solidarité nationale na gouvernement ya Ilunga kobanda le 26 août 2019 na bokambi ya Félix Tshisekedi..

## Biografi ya bomoi ya bato
Steve Mbikayi Mabuluki abotamaki na mokolo ya 23 sanza ya yambo 1964 na Kasaï-Occidental.

Na sanza ya misato 2022, Steve Mbikayi Mabuluki alingi mbongwana na bokonzi ya mokonzi ya mboka mpe kobakisa mandat ya mibu 5 na mibu 7.

Na janvier 2024, nsima ya publication ya ba résultats provisoires ya ba élections législatives ya 20 décembre 2023, aponami député national ya district Mont-Amba na ville-province ya Kinshasa.

## Nkuku

## Banote mpe ba références
Théophile Mbemba Fundu

**Théophile Mbemba Fundu di Luyindu**, Abotami na mokolo ya 16 sanza ya misato 1952 na Popokabaka (Epesé ya Kwango) azali moto ya politiki ya Congo-Kinshasa. Azali député na Assemblée nationale ya Congo-Kinshasa kobanda le 10 octobre 2006. Azalaki Ministre ya Intérieur mpe ya Sécurité mpe ya Ordre public ya RDC wuto juin 2002 kino 10 octobre 2006. Liboso, azalaki: gouverneur ya Kinshasa, mboka-mokonzi, kobanda 1997 kino 2001; mokambi ya cabinet ya président Joseph Kabila kobanda février 2001 kino juin 2002; mpe ministre ya Intérieur kobanda juin 2002 kino octobre 2006. Banda mokolo ya 7 sanza ya zomi na mibale ya mobu 2014, azali ministre ya enseignement supérieur mpe universitaire.

## Biografi ya bomoi ya bato
Azwaki diplôme ya docteur na chimie na Namur na Belgique, azali professeur na faculté ya sciences na université ya Kinshasa (UNIKIN). Asalaki mosala na ye na makambo ya bilanga, na ndakisa na bolukiluki mpe kopalanganisa bilei ya makasi mpo na kobundisa nzala (likambo ya Kikalakassa).

Abandaki politiki na 1990 lokola vice-président ya Parti National pour le Renouveau et le Développement (PNRD). Nsima ya kosangana na Conférence nationale souveraine (CNS), aponamaki rapporteur ya Opposition na mokambi Etienne Tshisekedi. Na yango, aboyaki mosala ya ministre ya recherche scientifique oyo président Mobutu Sese Seko aponaki ye na kati ya gouvernement Mungul Diaka.

Lokola azalaki moto oyo azalaki kotɛmɛla boyangeli ya Mobutu, Président Laurent-Désiré Kabila aponaki ye gouverneur ya engumba Kinshasa na 1997. Azalaki na mosala yango tii ntango babomaki ye na mokolo ya 16 Yanuali 2001. Na nsima, azalaki mokambi ya cabinet ya mokonzi ya mboka Joseph Kabila kobanda sanza ya mibale ya mobu 2001 kino sanza ya motoba ya mobu 2002 mpe akomaki ministre ya Intérieur kobanda sanza ya motoba ya mobu 2002 kino sanza ya zomi ya mobu 2006, tango akomaki député na Assemblée nationale.

## Ba références
Paul Musafiri

**Paul Musafiri**, abotami na Bukavu, azalaki mbala mingi ministre mpe vice-ministre ya makambo ya kati; ya bilanga, ya mbisi mpe ya bibwele; ya mateya ya ebandeli mpe ya mibale, ya République démocratique ya Congo. Azwaki esika ya N ⁇ Dom Nda Ombel na ebonga yango na nzela ya Décret n° 5/159 ya 18 novembre 2005 ya Réorganisation ya Gouvernement ya transition.

## Biografi ya bomoi ya bato
Azwi diplome mpe doctorat na droit na université ya Lubumbashi, azali professeur na université ya Lubumbashi, université officielle ya Bukavu epai ateyaka droit constitutionnel (teorie générale de l'Etat), droit constitutionnel congolais, évolution historique ya droit public congolais de 1885 à nos jours mpe droit international public II: relations internationales africaines. Azali mpe zuzi ya mosala, mokomi ya buku moko ebimisamaki na sanza ya mwambe ya mobu 2014 oyo ezalaki na motó ya likambo: Mitambo ya elembo mpe kobuka mibeko ya makoki ya moto na mobeko ya Congo: likabo ya ntina mpo na kobongisa mobeko ya praxeologique. Azali mpe tata mobandisi ya kiti ya mibeko ya praxeologique (mibeko misimbami na bomoi ya mokolo na mokolo ya ba Congolais).

Musafiri azali tata ya bana 11, abalaki mwasi Jamile Cardoso Cerqueira Musafiri

Azali sika mokambi ya cabinet ya vice-primature, ministère ya poste, télécommunications mpe ba technologies ya sika ya information mpe communication mpe pasteur (Bishop) ya Eglise pentecôtiste Eben-Ezer.

## Talá mpe

### Masolo oyo etali yango

* Gouvernement ya République Démocratique du Congo
Maker Mwangu

**Maker Mwangu Famba** azali moto ya politiki ya Congo démocratique. Azalaki ministre ya mateya ya ebandeli, ya mibale mpe mateya ya mosala kobanda 2007 kino 2016.

## Biografi ya bomoi ya bato
Maker Mwangu aponamaki na 2006 lokola député national ya circonscription ya Tshikapa na province ya Kasaï esika autaki, mpe aponamaki lisusu na circonscription yango moko na 2011. Azalaki mpe vice-gouverneur ya province ya Kasaï-Occidental mpe na sima secrétaire général adjoint ya Parti du peuple pour la reconstruction et la démocratie (PPRD) na esika ya Philémon Mukendi.

Na mokolo ya 5 sanza ya mibale 2007, aponamaki ministre ya mateya ya primaire, secondaire mpe ya mosala na gouvernement Gizenga I. Azongaki na poste wana na ba gouvernements nionso oyo elandaki kino na gouvernement ya Badibanga, esika Gaston Musemena akitanaki ye. Na mokolo ya 23 ya sanza ya zomi na mibale ya mobu 2016, bokonzi ekopesama na moto mosusu.

## Ba références
Gaston Musemena

**Gaston Musemena** azali moto ya politiki ya Congo, député ya territoire ya Ubuntu (Province orientale) kobanda 2006. Azali ministre ya mateya ya primaire, secondaire mpe ya mosala (EPSP) kobanda 2016 kino 2019.

## Biografi ya bomoi ya bato
Kombo na ye mobimba ezali Gaston Musemena Bongala, abotama na etuka ya Est.

Asalaki mosala ya Leta na boumeli ya bambula mingi, mingimingi na biro ya prezida.

Mosangani ya Parti du peuple pour la reconstruction et la démocratie (PPRD), aponamaki député ya territoire ya Oubundu (Eastern Province) na maponami ya législative ya 2006, na sima aponamaki lisusu na maponami ya 2011.

Na mokolo ya 19 sanza ya zomi na mibale 2016, aponamaki ministre ya mateya ya primaire, secondaire mpe ya mosala (EPSP) na mbulamatari ya Samy Badibanga. Mbongwana ya bokonzi na Maker Mwangu ekosalema na mokolo ya 23 sanza ya zomi na mibale. Azongelaki mosala na ye na 9 mai 2017 na kati ya gouvernement ya Bruno Tshibala.

Na sanza ya mwambe ya mobu 2018, alobaki ete akozala mokambi ya lingomba na ye mpo na kozwa ebonga na ye lokola député ya Oubundu na maponami ya parlement ya sanza ya zomi na mibale ya mobu 2018. Na tango ya maponami ya présidentiel oyo ezalaki kosalema nzela moko, azalaki kopesa maboko na Emmanuel Ramazani Shadary, candidat oyo aponamaki na président Joseph Kabila, oyo azalaki na bokonzi, oyo azalaki kokumisa  « compétence »  na ministère ya Intérieur, mingimingi na oyo etali kokamba ba dossiers sensibles.

Aponami lisusu député, azwami na incompatibilité lokola ba ministres ya gouvernement Tshibala, mpe atiki gouvernement mpo na kobakisa mikumba na ye te. Azwaki esika na ye na ministère ya EPSP le 5 mars 2019 na Emery Okundji.

## Ba références
Kititwa Tumansi

**Jean-Marie Kititwa Bengantundu Tumansi**, Abotama le 27 juillet 1929 na Lugungu (Kitutu) na chefferie ya Wamuzimu (territoire ya Mwenga) mpe akufaki le 22 décembre 2000 na Kinshasa, azalaki moto ya Etat ya République démocratique ya Congo (RDC), ex-Zaïre. Mokonzi monene mpe cadre ya kala ya Mouvement populaire de la révolution, azalaki na Table ronde belgo-congolaise mpe azalaki ministre na ba années 1960 mpe ambassadeur ya Zaïre na ba mboka ebele, mingi mingi na France.

## Banote mpe ba références
Marcel Ilunga Leu

Marcel Ilunga Leu azali moto ya politiki ya Congo. Azalaki Ministre ya Industrie kobanda 2016 kino 2019, mpe Ministre ya Eteyelo ya likolo mpe ya université na eleko ya sanza ya misato kino sanza ya libwa 2019.

Azali membre ya Front national des fédéralistes du Congo (FONAFEC), azali mpe député ya Kaniama (Haut-Lomami) banda 2012.

## Biografi ya bomoi ya bato

### Ebandeli na politiki
Marcel Ilunga Leu azalaki moninga ya Gabriel Kyungu wa Kumwanza, kasi azalaki na makanisi ya koyinana na bapaya te na oyo etali bato ya Kasaï na Katanga.

Azalaki candidat na ba élections législatives ya novembre 2011 na province ya Haut-Lomami, mpe aponamaki député ya Kaniama le 26 janvier 2012.

Na sanza ya zomi na moko ya mobu 2015, aponamaki mokambi ya mboka ya UNAFEC / Libéral, eteni moko pene na majorité présidentielle na bokabwani na Union nationale des fédéralistes du Congo (UNAFEC), parti ya opposition.

## Ba références
Eddie Angulu

Eddy Angulu, abotamaki na mokolo ya 10 sanza ya zomi ya mobu 1948 na Lemfu (République démocratique du Congo, na ntango wana Congo belge) mpe akufaki na mokolo ya 21 sanza ya mwambe ya mobu 2013, azalaki moto ya ekolo Congo (RDC). Asalaki mosala na ye ya liboso na 1997. Azali moko ya ba membres ya fondateur ya Parti du peuple pour la reconstruction et la démocratie (PPRD), parti présidentiel, na 2001.

## Biografi ya bomoi ya bato

### Libota mpe formasyo
Eddy Angulu azali mwana ya Mabengi Salomon na Ndomba mpe akolaki na Bandundu, na ouest ya RDC. Abotamaki na libota ya bana mitano.

#### Ba dipolome
Azwi diplôme na pédagogie na Kinshasa, na master na lettres na Genève mpe azali docteur na science ya langage na Lyon.

## Ba décorations

### Décoration ya français

## Banote mpe ba références
Salomon Banamuhere Baliene

**Salomon Banamuhere Baliene**, abotama na 20 avril 1951 na Mwenda, azali biologiste mpe politicien ya Congo-Kinshasa. Azali moko ya ba oyo babandisaki Parti du peuple pour la reconstruction et la démocratie (PPRD).

Azalaki ministre mbala mingi: ministre ya Décentralisation mpe ya Affaires coutumières, ministre ya Énergie, ministre ya Agriculture, élevage mpe pêche, ministre ya Affaires foncières, ya Environnement mpe ya Tourisme mpe ambassadeur na Burundi.

## Biografi ya bomoi ya bato
Banamuhere abotamaki na mokolo ya 20 sanza ya minei 1951 na Mwenda na Nord-Kivu.

Ayekolaki na Université nationale ya Zaïre-Campus ya Kisangani mpe azwaki diplome na sciences biologiques. Azwaki masta na makambo matali nzinga nzinga na Fondation universitaire luxembourgeoise na Arlon mpe diplome na ingénierie rurale na ENGREF na Montpellier.

Akotaki na gouvernement ya Laurent Désiré Kabila le 15 mars 1999 na poste ya Ministre ya Environnement. Azwaki ebonga ya ministre ya makambo matali mabele nsima ya mbongwana ya 14 avril 2001.

## Banote mpe ba références

## Bibliographie ya mikanda

* BomJoseph-Roger Mazanza Kindulu et Jean-Cornelis Nlandu-Tsasa, Les nouveaux cadres congolais : Figures d’aujourd'hui et de demain, L’Harmattan, 2005 (ISBN 978-2-7475-8125-7)
* 
* Seros Muyisa, Rapport de stage, université de Goma, 2012 (lire en ligne)
Robert Bopolo Bogeza

Robert Bopolo Bogeza azali moto ya politiki ya Ekolo Congo démocratique mpe ministre ya Ekolo mpe Développement rural na gouvernement ya Matata I.

## Biografi ya bomoi ya bato

## Ba références
Franck Mwe di Malila

**Franck Mwe di Malila Apenela**, Abotama na mokolo ya 22 sanza ya yambo 1968 na Kinshasa na ekolo Congo démocratique, azali moto ya politiki ya ekolo Congo mpe mopesi toli ya mokambi ya Sénat ya ekolo Congo démocratique, Léon Kengo Wa Dondo. Azalaki vice-ministre ya coopération internationale mpe intégration régionale na 2014 kino 2016, vice-ministre ya plan na 2016 kino 2017, na sima ministre ya tourisme na 10 avril 2017 kino 9 septembre 2019.

## Biografi ya bomoi ya bato

### Elenge
Franck Mwe di Malila akolaki na Kinshasa, engumba-mokonzi ya République démocratique du Congo mpe na Soignies, na Belgique. Abɔkɔlamaki na bokilo na ye Michel Demoustier. Tata na ye ya solo ezali Édouard Mwe di Malila. Atángaki kelasi ya ebandeli na lycée français ya Kinshasa mpe na école des Carrières na Soignies na Belgique. Atángaki na Collège Saint-Vincent de Soignies liboso ya kolanda mateya na eteyelo ya kotalisa bapaya na CERIA na Bruxelles mpe ya kokamba kompanyi.

### Bato ya mombongo
Kobanda 1992 kino 1994, Franck Mwe di Malila azalaki associé administrateur ya Exxon Kinshasa. Na nsima, kobanda 1994 kino 1997, azalaki mokambi ya Zaïre Technical Service.

## Carrière politique

### Mopesi toli
Na bokeseni na misala na ye ya mokambi ya kompanyi, atikalaki lokola mopesi toli ya mokonzi ya cabinet ya mokonzi ya mboka, kobanda 1993 kino 1997. Na 2007, azalaki na molandi ya mokambi ya Sénat, Léon Kengo wa Dondo. Abala mpe Marie-Claire Kengo, mwana ya Léon Kengo. Bazali na mwana mwasi, oyo akolaki na Congo mpe na Belgique. Na nzela ya libala na ye na mwana ya Kengo, akólisaki boyokani ya politiki na bokilo na ye, oyo ememaki ye na kokóma mopesi toli na ye na makambo ya politiki, mosala oyo asalaki kino na ntango akotaki na mbulamatari.

### Secrétariat technique ya ba Consultations Nationales
Na mokolo ya 8 août 2013, aponamaki lokola membre ya secrétariat technique na présidium ya ba Concertations nationales oyo esangisi Président ya Sénat Léon Kengo wa Dondo na Président ya Assemblée nationale Aubin Minaku. Secretariat technique ezali moko ya bibongiseli ya Concertations nationales, oyo esangisi mokambi moko mpe mosungi na ye, elongo na bakambi 14 ya ba conseillers thématiques mpe 2 ya ba conseillers financiers. Sango ya Président Joseph Kabila na sanza ya zomi na mibale ya mobu 2012, lisanga ya bikolo ezali na mokano ya "kotia bomoko ya ekolo" mpo na bitumba na Nord-Kivu. Na sanza ya yambo ya mbula oyo euti koleka, asalaki mobeko moko mpo na kosala mayangani yango mpe apesaki mokumba ya kokamba yango na baprezida ya bandako mibale ya parlema.

### Ministre adjoint ya Coopération internationale mpe intégration régionale
Na mokolo ya 7 sanza ya zomi na mibale, mokonzi ya ekolo Joseph Kabila aponaki ye na esika ya ministre ya coopération internationale mpe intégration régionale.

## Banote mpe ba références

## Ba références ya libanda
Claude Nyamugabo Bazibuhe

Na mokolo ya 7 sanza ya zomi na mibale, mokonzi ya ekolo Joseph Kabila aponaki ye na esika ya ministre ya coopération internationale mpe intégration régionale.

## Biografi ya bomoi ya bato
Abotami na Kabare (Sud-Kivu), Claude Nyamugabo Bazibuhe azali mokonzi ya PPRD.

Abotami na Kabare (Sud-Kivu), Claude Nyamugabo Bazibuhe azali mokonzi ya PPRD.

Azali ministre ya ba PME (Mikemike mpe ya katikati) na mbulamatari ya Muzito I kati na 2008 mpe 2010.

## Banote mpe ba références
Banza Mukalay

Baudouin Banza Mukalay Nsungu azali moto ya politiki ya Congo-Kinshasa abotamaka le 2 janvier 1953 na Mbandaka mpe akufaka le 14 mai 2016 (na 63 ans) na Kinshasa.

Azalaki vice-président ya Mouvement Populaire de la Révolution (MPR) mpe asalaki na transition démocratique na ba 1990. Azalaki Ministre ya Relations na Parlement, Ministre ya Information mpe ya Press, na sima Ministre ya Mines na gouvernement Kengo na 1996 mpe 1997 mpe Ministre ya Mines mpe ya Énergie na gouvernement Likulia na 1997.

Na 2005, aponamaki vice-ministre ya Coopération Internationale na gouvernement ya transition. Na 2012, aponamaki Ministre ya Bilenge, Masano, Mimeseno mpe Mayele ya ntɔ́ki na mbulamatari ya Matata I mpe abatelaki ebonga ya Ministre ya Mimeseno mpe Mayele ya ntɔ́ki na mbulamatari ya Matata II na 2014 kino na liwa na ye na mokolo ya 14 sanza ya mitano 2016.

## Biografi ya bomoi ya bato
Banza abotamaki le 2 janvier 1953 na Mbandaka na baboti bawuti Malemba Nkulu na Katanga[1]. Azalaki molakisi ya Lifalanse kobanda 1975 kino 1980 mpe mokambi ya ba colonies de vacances kobanda 1977 kino 1980. Azwaki diplome na ye na lokota mpe na mikanda ya Lifalanse na campus ya UNAZA na Lubumbashi na 1979. Na nsima, asalaki lokola mokomi ya nsango na zulunalo Mjumbe. Aponamaki lokola Commissaire du peuple na 1982 mpe azongisamaki na bokonzi na 1987.

Na ba 1990, na tango ya transition démocratique ya Zaïre, aponamaki ministre ya Relations na Parlement, ministre ya Information mpe ya Presse. Na nsima, azalaki ministre ya mines na gouvernement Kengo na 1996 mpe 1997 mpe ministre ya mines mpe ya énergie na gouvernement Likulia na 1997.

Abengamaki vice-ministre ya misala ya Leta mpe ya Infrastructure na juin 2003.

Aponami vice-ministre ya coopération internationale, na esika ya Christian Kambinga na poste oyo na décret n° 5/159 ya 18 novembre 2005, na ntina ya réaménagement ya gouvernement ya transition. Na nsima, azalaki ministre ya bilenge, masano, bonkɔ́kɔ mpe misala ya ntɔ́ki na mbulamatari ya Matata I na kolanda mobeko No 12/0041, mpe abatelaki ebonga ya ministre ya bonkɔ́kɔ mpe misala ya ntɔ́ki na mbulamatari ya Matata II na mokolo ya 7 sanza ya zomi na mibale 2014.

Banza Mukalay akufi na mokolo ya 14 sanza ya mitano ya mobu 2016, na mibu 63, nsima na bokono na Clinique Ngaliema-Center ya Kinshasa.

## Banote mpe ba références

## Ba appendices oyo ezali na kati

### Bibliographie ya mikanda

* iEmmanuel Kisimba Kimba et Jean-Pierre Cidibi Ciakandu, Baudouin Banza Mukalay Nsungu : le stratège, éditions Aux Petits Génies, 2003, 181 p.
* Joseph-Roger Mazanza Kindulu et Jean-Cornelis Nlandu-Tsasa, Les nouveaux cadres congolais : Figures d’aujourd'hui et de demain, L’Harmattan, 2005, 325 p. (ISBN 978-2-7475-8125-7)
* Joseph-Roger Mazanza Kindulu et Jean-Cornelis Nlandu-Tsasa, Les cadres congolais de la 3e république, L’Harmattan, 2009 (ISBN 978-2-296-08409-4)
Jean Bolikango

Jean Bolikango, abotama na mokolo ya 4 sanza ya mibale ya mobu 1909 na Kinshasa mpe akufi na mokolo ya 17 sanza ya mibale ya mobu 1982 na Liège, azalaki molakisi, journaliste, mpe moto ya politiki ya ekolo Congo. Abandaki mosala na ye ya politiki na tango ya lipanda ya Congo Belge mpe asalisaki na kozwa lipanda.

Asalaki na ba gouvernements ya Iléo, Iléo II mpe Mulamba.

## Biografi ya bomoi ya bato
Bolikango abotama le 4 février 1909 na Kinshasa.

Azalaki molakisi na collège Saint-Joseph na Saint-Anne na Kinshasa banda 1926 kino 1958[ na bokambi ya Raphaël de la Kethulle]. Azalaki momonisi ya mateya ya Katolike na Exposition universelle ya 1958 na Bruxelles. Azali Commissaire général ya information ya liboso ya Congo-Belge mpe ya Rwanda-Urundi.

Na 1959, akotaki na politiki mpe akambaki Parti ya Unité nationale (PUNA) mpe aponamaki député national ya Mongala.

## Banote mpe ba références
Émile Bongeli Yeikeo Ya Ato

Émile Bongeli Yeikeo Ya Ato, abotama na mokolo ya 19 sanza ya zomi 1952[ azali molakisi ya université mpe moto ya politiki ya ekolo Congo démocratique. Auti na etuka ya est. Bongeli azali molakisi ya sociologie na Université ya Kinshasa. Azali membre ya Parti ya peuple mpo na reconstruction mpe démocratie (PPRD). Aponamaki ministre ya Communication mpe Media na Gouvernement Gizenga II mpe azalaki ministre ya état mpo na reconstruction na Gouvernement Muzito.

Liboso ya koponama na ye na mbulamatari, Émile Bongeli aponamaki lokola député national ya circonscription ya Kisangani na liste ya PPRD.

Émile Bongeli azalaki na Gouvernement ya Province ya Est; azalaki na mikumba na PPRD mpe azalaki mpe Ministre ya Santé na ntango ya transition.

## Ba références
David Jolino Diwampovesa Makelele

David Jolino Diwampovesa Makelele azali moto ya politiki ya Ekolo Congo démocratique, mokonzi ya UNC mpe ministre ya Etat, ministre ya Communication mpe Media na gouvernement Ilunga kobanda sanza ya libwa ya mobu 2019 na bokambi ya Félix Tshisekedi.

## Biografi ya bomoi ya bato

## Banote mpe ba références
Lambert Mende Omalanga

**Lambert Mende Omalanga,** abotama na Okolo le 11 février 1953, azali politicien congolais. Azali député ya Sankuru kobanda 2018, azalaki mbala mingi ministre, na ndakisa ministre ya Communication mpe ya Media kobanda 2008 kino 2012, na nsima kobanda 2014 kino 2019.

Azali mpe mokambi ya parti politique Convention des Congolais unis (CCU).

## Biografi ya bomoi ya bato

### Bilenge mpe boyekoli
Lambert Mende Omalanga abotama na Okolo na 1953, azali moto ya Lodja na district ya Sankuru. Abandaki koyekola mibeko na Université nationale ya Zaïre (campus ya Kinshasa), kasi asilisaki yango te. Na nsima, akendaki na Belgique, epai azwaki diplome na criminologie na Université libre de Bruxelles (ULB).

## Banote mpe ba références
Philémon Mukendi

**Philémon Mukendi**, Philémon Mukendi, abotama na 1956 na Kananga, azali moto ya politiki ya Congo-Kinshasa. Azalaki Ministre ya Culture mpe ya Arts ya République démocratique du Congo kati na novembre 2005 mpe février 2007. Azwaki esika ya Christophe Muzungu na ebonga yango na nzela ya mobeko n°5/159 ya le 18 novembre 2005, oyo ezali kobongisa lisusu gouvernement ya transition ya Kongo-Kinsàsa.

## Biografi ya bomoi ya bato
Ayekolaki na Belgique na UCLouvain liboso azonga na Congo nsima na kokweya ya président Mobutu. Kuna, akómaki liboso vice-ministre ya sango, vice-ministre ya bilenge mpe ya masano mpe na nsuka ministre ya Arts mpe ya Culture na 2006. Ayebani mpo na misala na ye ya bonkɔ́kɔ, ya ntɔ́ki mpe ya politiki. Akomi buku moko (RDCongo, entre crise et renaissance, ebimi na 2007) mpe ba études ebele (Le Patriotisme expliqué à mes enfants, etc.), abalaki mpe azali tata ya bana 4 kati na bango, mosani ya basket-ball professionnel Kandi Mukole.

## Talá mpe

* Gouvernement transitionnel ya République Démocratique du Congo
Albert Mpeti Biyombo

**Albert Mpeti Biyombo** azali moto ya politiki ya Kongo mpe mbala mingi azalaki vice-ministre na ba gouvernements ya Matata II mpe Ilunga.

## Biografi ya bomoi ya bato

* ministre molandi  ya mosolo na guvernema ya Matata II.
* ministre molandi ya bokolongono ya bato na guvɛrnema ya Ilunga kobanda 6 septembre 2019 kino 26 avril 2021

## Banote mpe ba références
Amato Bahibazire Mirindi

**Amato Bayubasire Mirindi,** Amato Bayubasire Mirindi, abotama na mokolo ya 8 août 1980 na Rugohwa, azali moto ya politiki ya Congo (RDC) mpe vice-ministre ya justice ya gouvernement Lukonde banda mokolo ya 12 avril 2021.

Azali député national ya circonscription ya Walungu na province ya Sud-Kivu.

## Biografi ya bomoi ya bato
Abotama na Rugohwa le 8 août 1980 mpe azali moto ya Sud-Kivu. Azali membre ya parti politique Union nationale congolaise (UNC).

## Banote mpe ba références
Pascal Omana Bitika

**Pascal Omana Bitika** azali moto ya politiki ya Congo (RDC), vice ministre ya plan na gouvernement Lukonde II.

## Biografi ya bomoi ya bato

## Banote mpe ba références
François Bokona Wipa Bondjali

**François Bokona Wiipa Bondjali**, abotama na mokolo mua 28 novembre 1966 na Inongo, azali avocat, juriste, professeur ya droit mpe politicien ya Congo Kinshasa. Na mokolo ya 14 sanza ya mitano 2018, aponamaki lokola zuzi ya Cour constitutionnelle ya République démocratique ya Congo na nzela ya ordonnance présidentielle n° 18/038 ya mokolo ya 14 sanza ya mitano 2018 oyo ezali kobenga ba membres ya Cour constitutionnelle.

## Biografi ya bomoi ya bato
François Bokona Wiipa Bondjali abotamaki na mokolo ya 28 sanza ya zomi na moko 1966 na Inongo, engumba-mokonzi ya etuka ya Mai-Ndombe na ekolo Congo démocratique.

Azali juriste, docteur na droit na université ya Kinshasa kobanda le 28 avril 2018. Azwaki doctorat na ye na mention  ⁇  la plus grande distinction  ⁇ , nsima ya kosimba thèse oyo ezalaki na titre: Pour un nouveau paradigme de gouvernance des eaux du Bassin du Congo. Lisalisi mpo na kokanisa na ntina na lolenge ya sika ya "hydro-solidarité" mpe ntina na yango na mibeko ya mokili mobimba.

Bokona azwi titre ya docteur na droit na université ya Kinshasa.

Wuta 1987 kino 1995, azalaki moyekoli na departema ya droit international public mpe relations internationales na faculté ya droit ya université ya Kinshasa. Na nsima, akómaki mosungi mpe mokambi ya misala na eteyelo yango.

Kobanda 1979 kino 1985, ayekolaki na petit séminaire ya Bokoro (Institut Maï-Ndombe) esika asilisaki ba études secondaires na latin.

## BBanote mpe ba références
Kikaya Bin Karubi

Barnabé Kikaya Bin Karubi azali diplomate mpe moto ya politiki ya Congo (RDC) abotama na mokolo ya 22 sanza ya libwa 1954 na Kasongo.

## Biografi ya bomoi ya bato

### Kelasi
Azwaki diplôme na Lingelesi na université ya Lubumbashi, azalaki assistant na faculté ya lettres esika ateyaki mbula moko liboso ya kokende kolanda ba études ya journalisme mpe ya science politique na Etats-Unis, na université ya Boston na Massachusetts. Azwaki diplome na ye ya doctorat na 1989.

### Mosala
Mpo na mbongwana oyo ezalaki kosalema na Afrika ya Sudi, akendaki na Johannesburg epai asalaki lokola mokomi ya Canal Afrique, misala ya libanda ya radio mpe televizyo ya Afrika ya Sudi. Kobanda 1995 kino 1997, akambaki société na ye ya communication, conseil ya communication ya Afrika, Afro 2C.

Azongi na RDC na bokonzi ya Laurent-Désiré Kabila oyo aponi ye ambassadeur na Zimbabwe. Ntango Laurent-Désiré Kabila abomamaki, mokitani na ye, Joseph Kabila aponaki ye ministre ya sango, esika oyo atikalaki kino na masolo ya Sun City. Sima na yango, akomi secrétaire particulier ya Président ya République. Na 2006, aponamaki na Assemblée nationale na kati ya circonscription ya Kasongo na Maniema.

Na 2009, mokonzi ya mboka abengaki ye na diplomatie mpe aponaki ye ambassadeur extraordinaire mpe plénipotentiaire ya République démocratique ya Congo na Grande-Bretagne, esika azali kino lelo.

Barnabé Kikaya Bin Karubi azali moko ya bato oyo babimisaki Parti du peuple pour la reconstruction et la démocratie (PPRD), parti oyo ezali na bokonzi.

Na sanza ya yambo 2021, Kikaya Bin Karubi atikaki RDC mpo na kokende na mboka mopaya.

### Bomoi ya nkuku
Azali na mwasi na bana sambo. Mwana na ye ya mobali Gary Kikaya azali mopoti mbangu na masano ya olympique oyo amipesi na 400 mètres (mokonzi ya kala ya Afrika) mpe na 200 mètres.

## Ba références
Évariste Boshab

**Évariste Boshab Mabudj-ma-Bilenge**, abotamaka le 12 janvier 1956 na Tete-Kalamba, azali juriste, universitaire mpe politicien congolais. Molakisi ya mibeko ya constitution na Université ya Kinshasa (UNIKIN), azali mokambi ya departema ya mibeko ya kati ya mboka. Azalaki mokambi ya cabinet ya président Joseph Kabila na eleko ya transition na République démocratique ya Congo. Kobanda 2009 kino 2012, azalaki mokambi ya Assemblée nationale ya République démocratique ya Congo. Azalaki Vice-Premier ministre ya Intérieur mpe ya Sécurité ya 7 décembre 2014 kino 14 novembre 2016.

## Biografi ya bomoi ya bato
Boshab est né à Teke-Kalamba dans le territoire de Mweka au Kasaï-Occidental, le 12 janvier 1956. Il est d’origine kuba.

Azwaki doctorat na droit na Université catholique ya Louvain na Belgique, mpe na spécialisation na justice constitutionnelle.

Nsima ya likambo ya ba créances ya SNEL, opposition esɛngaki ye atika mosala. Joseph Kabila, asundolaki bosenga wana, atako lisungi epesamaki na Boshab na libota ya politiki ya mokonzi ya mboka. Azali sika secrétaire général ya PPRD, parti politique ya majorité na coalition oyo ekambami na Joseph Kabila Kabange.

Na sanza ya zomi na mibale ya mobu 2016, Évariste Boshab apesamaki etumbu na Etats-Unis mpe na sanza ya mitano ya mobu 2017, na Union Européenne mpo na mokumba na ye na kobuka mibeko ya makoki ya moto na Kongo demokratiki.

## Banote mpe ba références
Bruno Lapika Dimomfu

Bruno Lapika Dimomfu, abotama le 1er août 1951 na Munda na territoire ya Feshi, district ya Kwango na province ya Bandundu na République démocratique ya Congo, azali Universitaire mpe Homme Politique congolais.

## Banote mpe ba références
Franck Diongo

Franck Diongo Shamba, abotamaka na mokolo ya 24 sanza ya zomi na mibale 1964 na Ovungu, azali moto ya politiki ya Ekolo Congo démocratique (RDC). Azalaki député national ya circonscription ya Lukunga na Assemblée nationale wuto 2003 kino 2007 mpe wuto 2011 kino 2016; mpe mokambi ya Mouvement lumumbiste progressiste (MLP).

## Ba références
Juliette Mbambu Mughole

**Juliette Mughole Mbambu** (abotami le 16 juin 1979 na Musienene na province ya Nord-Kivu na RDC) azali mwasi ya politiki mpe activiste congolaise, aponami na 2006 mpe aponami lisusu na 2011 députée nationale na ba élections législatives na circonscription électorale ya Lubero na République démocratique du Congo. Azali mokambi ya Caisse générale d'épargne ya Congo 2022 mpe mobandisi ya lingomba Alliance congolaise de lutte contre la pauvreté (ACLP) mpe fondation Mughole.

## Biografi ya bomoi ya bato

### Bilenge mpe kelasi
Juliette Mughole Mbambu abotamaki na mokolo ya 16 sanza ya motoba 1979 na Musienene na etuka ya Nord-Kivu, azalaki mwana ya suka mpe mwana ya zomi ya Paluku Malambo Etienne, mokambi ya kala ya etuka ya Lubero, mpe Kavira Kyabusiku Jermaine. Auti na Nande, abandaki mombongo na bomwana, azalaki moteki ya biloko ya kolia uta azalaki na mibu minei mpe atanga na eteyelo ya ebandeli Butembo-cité na Butembo.

Na 1994, na bitumba mpe bobomi ya bituluku ya batomboki ya Armée de libération ya Rwanda (lelo oyo Forces démocratiques de libération du Rwanda) oyo esalamaki mingi na mampinga ya Rwanda oyo elongaki na bitumba na 1994 nsima ya génocide ya ba Tutsi na Rwanda, elandamaki na bobomi mingi na Nord-Kivu, akendeki na Kinshasa mpo na kosangana na yaya na ye ya mobali mpe azwaki diplome na ye na science commerciale na école d'application ya UNEP.

Azwaki masta na Stratégie mpe Défense na Collège des Hautes Études de Stratégie et de Défense (CHESD), eteyelo ya basoda oyo ezali na bokonzi ya mokonzi ya mampinga ya Congo démocratique oyo ebimisamaki na gouvernement ya président Joseph Kabila le 5 janvier 2016.

## Banote mpe ba références
Isidore Kabwe Mwehu

**Isidore Kabwe Mwehu Longo,** abotama na Kabalo, na etuka ya Tanganyika, na mokolo ya 24 sanza ya libwa 1950, azali mokonzi ya ekolo Congo démocratique (RDC). Azali na dipolomé ya mombongo mpe kokamba mosolo

Mobali ya mayele mpe mosali ya développement socio-économique ya RDC mpe mokambi ya kala ya ba entreprises (1979-1997), azali lelo Président ya Conseil ya Administration ya Fonds pour la promotion de l'industrie (FPI) mpe Sénateur na Parlement ya Troisième Législature ya Troisième République.

Député honoraire ya parlement ya transition oyo ewuti na accord cadre ya Sun City (2003-2006), aponami député na parlement ya deuxième législature (2011-2018) ya Congo-Kinshasa. Mokonzi ya Cabinet na Ministère ya Développement Rural (2007-2008) ya Gouvernement Gizenga, na sima mokambi ya cabinet na Ministère ya Transports et voies de communication (2008-2009) na sima, mokambi ya Cabinet adjoint na Ministère ya Défense et Anciens Combattants (2009-2011), akomi mokonzi ya Cabinet ya Premier Vice-président ya Assemblée nationale (2012-2014). Azali Ministre ya Agriculture, pêche mpe élevage na gouvernement Matata II (décembre 2014), gouvernement Matata II

Kabwe Mwehu Longo Isidore azali moto monene na bokolisi ya socioculturel ya RDC. Azali na kati ya ba promoteur ya l'Institut Technique et Professionnel ya Kabalo, Président ya l'ADRIKA (Association pour le Développement Rural et Intégré de Kabalo), membre mpe ancien Président ya MUBEKA (Mutuelle de Baluba du Kabalo), membre ya coordination nationale ya BULUBA-I-BUKATA (2000-2005). Asalaki mpe misala mingi ya promotion socio-culturelle ya Tanganyika mpe ya ba provinces misusu ya Grand Congo.
Gaston Hugues Ilunga Kampete

**Gaston Hugues Ilunga Kampete**, abotama na mokolo ya 24 sanza ya zomi na moko 1964 na Lubumbashi, azali général ya Congo (RDC), oyo aponami commandant ya garde républicaine (en) na mokolo ya 16 sanza ya zomi na moko 2014. Azali na kati ya makambo oyo Europe ekatelaki ye etumbu mpo na mokumba na ye na mobulu oyo ezalaki kosalema na bokonzi ya Président Joseph Kabila.

## Biografi ya bomoi ya bato
Gaston Ilunga abotama na mokolo ya 24 sanza ya zomi na moko 1964 na Lubumbashi na Katanga.
Faustin Luanga

**Faustin Luanga**, abotama na mokolo ya 15 sanza ya mibale 1964 na Kindu, azali moto ya nkita, mokonzi monene ya misala ya mokili mobimba mpe moto ya politiki ya Congo (RDC), oyo azali ntoma ya mokonzi Félix Tshisekedi kobanda mokolo ya 4 sanza ya motoba 2021.

## Banote mpe ba références
Gael Bussa

Gael Bussa Obambule, abotamaka le 2 août 1993 na Kinshasa, azali avocat mpe moto ya politiki ya Congo. Aponami député national ya circonscription ya Budjala, na province ya Sud-Ubangi, na Elections législatives ya 2018 na République démocratique ya Congo.

## Biografi ya bomoi ya bato
Gael Bussa obambule abotama na mokolo ya 2 août 1993 na Kinshasa na République démocratique du Congo, na tango wana ezalaki République du Zaïre. Azali mwana ya Jean-Lucien Bussa Tongba, Ministre ya commerce extérieur ya Congo na Petronelle Mambetuku Kimpioka.

Atangi kelasi ya secondaire na Collège Moderne Scientifique ya Kubama, internat ya ba Jésuites na Kisantu na Kongo Central mpe azwi diplome na ye na 2013 na Collège ya ba frères ya ba écoles chrétiennes Zuza. Alandaki kelasi na ye ya droit public mpe azwaki diplome na droit international public na université protestante na Congo na 2018.

## Bomoi ya nkuku
Gael Bussa abalaki Alicia Salawa, avoka ya Congo.

## Banote mpe ba références
Guy Matondo Kingolo

**Guy Matondo Kingolo**, abotama na mokolo ya 3 sanza ya libwa 1962 na Anvers (Belgique), azali moto ya politiki ya Congo, ministre ya finances ya province ya Kinshasa banda 2009 kino 2019.

## Biografi ya bomoi ya bato

### Mosala
Guy Matondo azali na diplome ya sociologie na université ya Lubumbashi (RDC), azali na diplome ya gestion ya ba crédits budgétaires, ya gestion ya ba projets mpe ya statistiques du travail oyo euti na bureau international du travail na Turin (Italie). Atanga kelasi ya secondaire na Kinshasa na complexe scolaire cardinal Malula.

Banda 1988 kino 1991, azalaki mokambi ya misala ya boyokani ya mosala mpe ya makambo matali mosala na lisanga ya bakompanyi ya Zaïre (ANEZA).

Kobanda 1992 kino 1998, azalaki vérificateur ya ba rémunérations ya République na bureau ya secrétariat général ya budget, azalaki mpe mokonzi ya administration na journal Analyste (kobanda 1992 kino 1993), na sima mokonzi ya personnel adjoint na Mobimetal, kobanda 1993 kino 1996.

## Banote mpe ba références
Néron Mbungu

**Néron Mbungu Mbungu**, azali moto ya politiki ya Congo-Kinshasa.

Azalaki député na Assemblée nationale, election na ye ezwamaki na Cour constitutionnelle le 11 juin 2019. Azalaki vice-gouverneur ya province ya Kinshasa na sanza ya minei ya mobu 2019 liboso ya kolongola ye na sanza ya minei ya mobu 2021.
Jean-Claude Molipe Mandongo

Jean-Claude Molipe Mandongo, abotama na mokolo ya 9 sanza ya misato 1967 na Businga na province ya Equateur, azali moto ya politiki, moto ya nkita, molakisi ya iniversite mpe mokomi ya Congo (RDC). Ministre ya Budget ya 2006-2007 na gouvernement 1+4 mpe vice-ministre ya Intérieur, Sécurité, Décentralisation mpe Affaires coutumières na gouvernement Sama Lukonde.

## Biografi ya bomoi ya bato
Jean-Claude Molipe Mandongo azali moto ya etuka ya Nord-Ubangi. Azalaki ministre ya budget na gouvernement ya 1+4 na bokambi ya Joseph Kabila.

Aponamaki na mokolo ya 12 avril 2021 vice-ministre ya Intérieur, Sécurité, Décentralisation mpe Affaires coutumières na gouvernement ya Sama Lukonde na bokambi ya Félix Tshisekedi.

## Banote mpe ba références
Patrick Muyaya Katembwe

Patrick Muyaya abotami mobu ya 10 sanza ya sambo 1982 na e ngomba  Kinshasa (Republique Démocratique du Congo to RDC). Alekisi bomwana na ye pe akolali na commune ya Bandalungwa, district ya Funa na Kinshasa.

A yekoli  na kelasi ya Faculté ya Sciences d’information et de communication ( IFASIC ) na Kinshasa, azali na diplôme na journalisme, classe ya 2009  .

Azali bongo na mokanda ya kelasi monene ya gestion démocratique na ba états fragiles na nzela ya programme “ . Minzoto oyo ezali komata » uta na Institut républicain international (IRI) na 2014.

Patrick Muyaya aza mobali ya libala mpe tata ya bana misato  .

Patrick Muyaya abandi mosala na ye lokola mopanzi sango o etando CEBS TV, moko ya ba etando oyo ezali ko panza ba sango ya mboka na e ngumba  Kinshasa, esika wapi sima mikolo akomi mokonzi ya conseil d’administration  .

Patrick Muyaya abandi bongo politique na mobu ya 2005 tango akoti na lingomba ya Pius Isoyongo Lofete, oyo azalaki moto ya mibale na bayi ba kabami o ndako ya Assemblée nationale transitoire mpe akomi conseiller politique na ye. Azui  ebonga oyo tee na mobu 2006 kino mobu ya 2007, pe lisusu azali conseiller ya communication na bureau ya Premier ministre Antoine Gizenga .

Mbula moko sima, akomi conseiller supérieur en charge ya communication mpe presse na Bureau ya Premier ministre ya République démocratique du Congo sous mandat ya Premier ministre Adolphe Muzito, poste oyo azuaki tee na 2011  .

Na suka ya ba élections législatives ya 2011 na mboka Républika démocratike ya Congo, akomi, na âge ya 29 ans, député national élu na district ya Kinshasa 2 Funa na liste ya Parti Lumumbiste unifié (PALU)  .
Honoré Mvula

**Honore Mvula Kabala,** abotama le 10 avril 1989 na Luiza, azali moto ya politiki ya République démocratique ya Congo, avoka na Barre ya Cour d'appel ya Kinshasa Matete, mokambi ya parti politiki  «Forces des Patriotes» , Moteyi na université mpe azwi diplôme ya ba hautes études ya stratégie mpe ya défense.

## Biografi ya bomoi ya bato

### Kibolenge
Honoré abotami na Kasai-Central na République démocratique du Congo, mpe kuna nde atangi kelasi ya ebandeli.

### Ebandeli ya mosala ya politiki
Akotaki na Mouvement ya libération ya Congo (MLC) ya Jean-Pierre Bemba na 2006. Delly Sesanga nde azali molakisi na ye, ye nde azali ndakisa ya Etienne Tshisekedi wa Mulumba. Na 2010, alongwaki na MLC mpe akendeki na Envol, parti politique ya Delly Sesanga, na kokoma conseiller ya président national ya parti mpe président fédéral ya jeunesse.

Na 2016, atikaki Envol mpo na kosangana na ba mouvements ya société civile, na tango wana akotaki na fonction ya coordonnateur ya regroupement ya ba mouvements citoyens, collectif ya bilenge pro-changement. Na mokolo ya 9 sanza ya zomi na moko 2019, Honoré Mvula abongisaki bofungoli ya parti politique na ye Force des Patriotes, na lopango ya YMCA ya Kalamu. Na makanisi na ye, ezali esika oyo bilenge bakoki kolakisa makanisi na bango ya politiki mpe lolenge ya kozongisa politiki ya Congo sika.

## Banote mpe ba références
François Muamba Tshishimbi

**François Muamba Tshishimbi** Mwamba, abotama na 20 sanza ya misato 1951, azali moto ya politiki ya Congo, ministre ya Budget banda 2003 kino 2006 mpe Secrétaire général ya Mouvement de libération ya Congo (MLC). Azali mpe député ya Assemblée nationale.

François Muamba Tshishimbi est coordonnateur national du Conseil présidentiel de Veille stratégique (CPVS), présidé par le président Félix Tshisekedi.

## Banote mpe ba références
Françoise Bemba

**Françoise Bemba Ndokwa**, abotamí na Kongó-Kinsásá, azalí mwǎsi ya politiki ya Kongó-Kinsásá. Azalí senatɛrɛ ya Sud-Ubangi 2018-2023 mpé 2023-2028. Azalí mwǎna ya moto ya mombɔ́ngɔ ya Kongo Jeannot Bemba Saolona mpé ndeko ya moto ya politiki ya Kongo Jean-Pierre Bemba.

## Banote mpe ba références
Christine Mwando Katempa

**Christine Katempa Mwando**, azali moto ya politiki ya Kongo-Kinsàsa mpe sénateur banda 17 mars 2019 mpe aponami na engumba ya Tanganyika

## Banote mpe ba références
Gentiny Ngobila

**Gentiny Mbaka Ngobila**, Abotami na mokolo ya 20 sanza ya libwa 1963 na Kinshasa, azali moto ya mombongo mpe moto ya politiki ya Congo (RDC). Na 2015, aponami commissaire spécial ya Mai-Ndombe. Azalaki gouverneur ya engumba-province ya Kinshasa, engumba-mokonzi ya République démocratique ya Congo, kobanda 10 avril 2019 kino 29 avril 2024.

## Biografi ya bomoi ya bato
Gentiny Mbaka Ngobila abotamaki na mokolo ya 20 sanza ya libwa 1963 na Kinshasa. Azali moto ya etnie Batende. Tata na ye, Omer, azalaki mokambi ya cabinet na ministère ya gouvernement Lumumba na 1960[3]. Azwaki ba études na Conservatoire national des arts et métiers (CNAM) na Paris, esika azwaki diplôme na administration mpe gestion ya personnel.
Jérôme Anany

**Jérôme Anany** azali moto ya politiki ya Congo ya Parti National du Progrès. Azalaki ministre ya Défense na Gouvernement Adoula kobanda mai 1962 kino juin 1964.

azali moto ya politiki ya Congo ya Parti National du Progrès. Azalaki Ministre ya Défense na Gouvernement Adoula kobanda mai 1962 kino juin 1964.
Didier Mumengi

**Didier Mumengi**,abotami na Kinshasa le 23 mai 1962, azali journaliste, mokomi mpe politicien ya République démocratique du Congo.

## Biografi ya bomoi ya bato
Abandaki mosala na ye ya mokomi ya nsango lokola mokomi na zulunalo ya université na Paris. Na nsima, akomaki masolo mingi na bazulunalo ndenge na ndenge ya France mpe ya Congo, kati na yango Le Monde diplomatique.

Na 1997, na mbulamatari ya Laurent-Désiré Kabila, akomi mokambi ya cabinet na Ministère ya information mpe presse. Na ebandeli ya 1998, akómaki mokambi ya biro ya Ministère ya coopération internationale. Na juin 1998, Président Laurent-Désiré Kabila aponaki ye ministre ya sango mpe ya presse mpe molobeli ya gouvernement. Na nsima, akómaki ministre ya nsango mpe ya tourisme. Na 2001, azalaki ministre ya bilenge.

Na 1998, na ntango ya Etumba ya Mibale ya Congo, fɔtɔ ya Didier Mumengi na bilamba ya basoda emonisaki etuluku ya bato ya Congo oyo bazalaki kotɛmɛla bakonzi. Na buku na ye Guerre des Grands Lacs, La résistance congolaise, Joseph Poto Poto, moto ya mayele mpe mosali ya UNESCO akomaki boye: "Ntango kimya ekozonga, bato ya Congo bakobosana te likambo wana ya mawa oyo esalemaki na ntango ya yikiyiki ya ekólo na bango. Nkombo moko kati na bankombo mingi oyo ekopusa bato na kokanisa ye ezali oyo ya Didier Mumengi.

Na sanza ya motoba 2004, abandaki mouvement Ligue du peuple, lisanga ya ba partis politiques, ba organisations non gouvernementales mpe ba associations, mpo na kotiya candidature na ye na présidence.

Didier Mumengi azali candidat na maponami ya présidentiel ya juillet 2006 na République démocratique du Congo: kasi azali na liste ya ba candidats officiels te.

Na mokolo ya 15 sanza ya misato 2019, aponamaki Sénateur ya engumba ya Kinshasa.

Na octobre 2023, Didier Mumengi aponami lokola directeur ya campagne ya Denis Mukwege na élection présidentielle ya décembre 2023.

## Banote mpe ba références
Jules-Fontaine Sambwa Pida Nbangui

**Jules-Fontaine Sambwa Pida Nbagui**, Abotami na Mbandaka (RDC) le 12 novembre 1940, akufi le 4 mars 1998, azalaki moto ya politiki mpe moto ya nkita ya Congo (RDC). Azalaki gouverneur ya Banque du Zaïre, mpe premier commissaire d'État ya Zaïre.

## Biografi ya bomoi ya bato
Sima ya kozwa diplome na ye ya licence ya sciences économiques et financières na Université libre de Bruxelles na 1967, asalaki ba fonctions ya likolo oyo elandi na mosala ya République du Zaïre:

* Conseiller économique ya Bureau ya Président ya République ( 1967 - 1969 ) . ;
* Directeur adjoint ya Bureau ya Président de la République (groupe ya ba conseillers ya Président Joseph Mobutu na plusieurs jeunes académiques congolais  ) ;
* Conseiller ya Banque ya Zaïre ( 1969 - 1970 ) . ;
* Mokambi na SOFIDE ( 1970 ) . ;
* Gouverneur ya Banque ya Zaïre (kobanda septembre 1970 ti août 1977 ) ;
* Directeur adjoint ya Bureau ya Président ya République (kobanda mars 1979 tee na août 1980 ) ;
* Gouverneur ya Banque ya Zaïre (kobanda août 1980 ti avril 1985 ) ;
* Commissaire d’Etat mpo na nkita mpe industrie ( 1985 ), .
* Commissaire ya planification ya l’Etat (kobanda avril 1985 tii septembre 1987 )  ;
* Commissaire d’Etat adjoint ya liboso ya gouvernement ya Zaïre oyo azali na charge ya secteur économique mpe monétaire (kobanda septembre 1987 tee na avril 1988 ) ;
* commissaire ya liboso ya l’Etat ya gouvernement ya Zaïre (kobanda avril 1988 ti novembre 1988 ) . ;
* Mokambi ya Cour des comptes (kobanda novembre 1988 tii janvier 1990 ).
* Ministre ya Finances na Portefeuille na gouvernement ya Tshisekedi ya 1997  ;

Azalaki mpe molakisi na Université ya Kinshasa, na Faculté ya Sciences économiques, azalaki molakisi ya ba cours ya économie internationale na licence ya sciences économiques.

Jules-Fontaine Sambwa afandaki na Poto uta 1991, mpe akobaki kosala bolukiluki mpe boyekoli na ye na Afrika ya nse ya Sahara kino liwa na ye na mokolo ya 4 sanza ya misato 1998. Lisusu, mposa na ye ya kopesa lisungi ya malamu na makanisi ya bato ya mayele ya bisika nyonso na ntina na kobima ya bokonzi ya mibeko na Afrika ya nse ya Sahara, ememaki ye na kondima na 1994 ebonga ya Mokambi ya Club Zaïre 2000.

## Ba lokumu
Azwaki lokumu oyo elandi : 1 .

* Grand cordon ya ordre national ya Léopard Zaïre ) . ;
* Mokambi ya Ordre ya Couronne ( Belgique ) . ;
* Commandant ya Ordre national ya Légion d'honneur ( France ) . ;
* Mokambi ya Ordre national ya République tunisienne ( Tunisie ).

## Fondation Sambwa
Moboko oyo ezali na nkombo na ye esalemaki nsima ya liwa na ye. Yango epesaka ba bourses na bayekoli ya malamu (balongi) ya ba universités ya Kinshasa. Kati na balongi oyo bazwi matomba na ba bourses wana, tozali kotanga Batakela Ngalula (2003)  , Hugues Mokengoy (2006) , Jules Ndambu (2008) , Jean-Paul K. Bato oyo bazali na bomoi na ntango ya kala. Tsasa Vangu (2009) , 1999. Boyekoli ya bomoi ya bato. Guillaume Kulonga Nana (2010)  , Dandy Matata Amsini (2012)  .

## Talá mpe

* Liste ya ba gouverneurs ya Banki ya mosolo ya Kongo

## Ba références

### Ba liens ya libanda
Michel Bongongo

**Michel Bongongo Ikoli Ndombo**, abotama na mokolo ya 5 sanza ya zomi na moko 1950, azali moto ya politiki ya ekolo Congo démocratique. Azalaki ministre ya Fonction publique banda 2016 kino 2019.

Azalaki sénateur ya Ekwatere. Azalaki membre ya Mouvement de libération ya Congo (MLC) mpe lelo azali membre ya Union des forces du changement (UFC). Azalaki molakisi na Institut national pédagogique. Azalaki vice-président ya Assemblée régionale na 1985 kino 1989 mpe président na yango na 1989 kino 1990. Azalaki Ministre ya Etat mpo na Budget kobanda 2014 kino 2016.

## Banote mpe ba références
Crispin Atama Tabe

**Crispin Atama Tabe,** Abotama na mokolo ya 18 sanza ya mwambe 1956 na Aba na territoire ya Faradje, azali moto ya politiki ya Congo. Azalaki Ministre ya Défense kobanda 2015 kino 2019 na gouvernement ya Matata.

## Biografi ya bomoi ya bato
Abotama na mokolo ya 18 août 1956 na Aba, na territoire ya Faradje, na district ya Haut-Uele, na province Orientale, asalaki ba études primaires na école primaire ya Aba, na territoire wana. Na nsima, ayekolaki mikanda na seminɛrɛ moke ya Vita, na teritware ya Mahagi, na etúká ya Ituri, na etúká ya Orientale.

Nsima ya kozwa diplome na ye ya Letá, Crispin Atama Tabe akɔtaki na Grand Séminaire ya Bukavu, epai azwaki, na 1978, diplome ya diplome na filozofi. Na nsima, ayaki na Université Unikin, epai azwaki diplome na ye ya licence na droit na 1987. Kaka na mbula yango, akómaki kosala na Agence nationale de renseignement (Agence nationale de renseignement).

Akomi ministre ya Intérieur ya gouverneur ya province Orientale Médard Autsai Asenga na 2010. Akotaki na gouvernement ya république oyo esalemaki le 28 avril 2012 mpe azalaki ministre ya hydrocarbures (gouvernements Matata I na Matata II). Azalaki ministre ya Défense nationale mpe ya ba anciens combattants nsima na réaménagement ya gouvernement Matata II ya le 25 septembre 2015.

Uta 2018, aponamaki lokola député national ya circonscription ya Faradge, territoire ya mboka na ye. Azali na Assemblée nationale esika azali vice-président ya commission ya défense na sécurité. Azali membre ya PPRD, parti ya peuple mpo na reconstruction mpe développement.

## Banote mpe ba références
Chikez Diemu

**Ghislain Chikez Diemu** azali moto ya politiki ya ekolo Congo démocratique, mosangani ya Parti ya peuple mpo na reconstruction mpe démocratie (PPRD), oyo azali mpe secrétaire général.

## Biografi ya bomoi ya bato
Akotaki na AFDL na 1997 mpe Joseph Kabila aponaki ye vice-ministre ya Intérieur, na sima secrétaire général ya PPRD.

Azali vice-gouverneur ya province ya Katanga.

Wuta 6 février 2007 kino 26 octobre 2008, azalaki ministre ya Défense nationale mpe ya ba anciens combattants na gouvernement ya Antoine Gizenga. Nzokande, Président Kabila azali kokeba na lolenge ya mosala ya basoda na Kinshasa mpe alingi kopesa malako mbala moko na bakonzi ya ngambo ya Est. Na sanza ya Ɔkɔtɔbɛ 2008, moto mosusu ya politiki, Charles Mwando Nsimba, azwaki esika na ye.

## Ba références

## Talá mpe

* Gouvernement ya République Démocratique du Congo
* Politique ya République Démocratique du Congo