open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
UMTS

L**'Universal Mobile Telecommunications System** (UMTS) a l'è la tecnulugia di telefun celülar de terza generaziun (3G), che la vegn dopu del GSM. Questa tecnulugia chì la dupra el standard base W-CDMA cume interfacia de trasmissiun, a l'è cumpatibil cunt el standard 3GPP e'l rapresenta la resposta europea al sistema ITU per i telefun celülar 3G.
L'UMTS l'hann metüü in sül mercaa anca cun la sigla **3GSM** per fà vidè la cumbinaziun de la tecnulugia 3G e'l standard GSM (e pöö l'UTMS al ghe ciaparà el sò post cume standard).
Lengov gall-italeghe

El **gall-italegh** l'è on grup lenguistegh de lengov romanze de la fameja di lengov Indo-Europei. 
I carateristeghe che i compagnen el gall-italegh cont la Gall-Romània inn l'indeboliment di sileb atonegh, la sonorizazzion di consonant plosive intervocaleghe, la lenizzion di geminade, incasì quist in posizzion intervocalega, e la presenza de vocai arotondade anterior, ’me /y/ e /ø/ (cognossude incasì cont el nom de "vocai turbade").

El gall-italegh l'è colegad a i olter lengov gall-romanz dovud al sostrad celtegh comun, anca se gh'è di lenguista che i han ipotizad che la presenza di fonema /y/ e /ø/ la sia dovud a na lenizzion desvilupada indipendentement.

El sistema gal-italegh el se pœu divider in d’un nœumer de lengov putost omogenei, quai:

* piemontes (codes ISO 639-3 "pms");
* lombard (codes ISO 639-3 "lmo");
* ligur (codes ISO 639-3 "lij");
* emilian (codes ISO 639-3 "egl");
* romagnœul (codes ISO 639-3 "rgn");
* el gall-italegh marchesan, parlad in tuta la Provincia de Peser e Urbin, ’me anch fina a Senigaja, in de la Provincia de Ancona;
* el gall-italegh de Sicilia, parlad in d’un quai paes int i province de Ena e Mesina;
* el gall-italegh de Basilicada, parlad in d’un quai sit de la privincia de Potenza;

L'è discuss el *status* del venet.

## Paragon lenguistegh
Chì sota a l'è stad fad un confront in tra i lengov gall-italegh e una quai oltra lengua romanza che la pœu avégh di somejanze cont quell grup lenguistegh chì. I lengov gall-italegh a inn marcad col grasset.
*Latin: *Illa claudit semper fenestram antequam cenet.*
*Spagnœul: *Ella cierra siempre la ventana antes de cenar.*
*Frances: *Elle ferme toujours la fenêtre avant de dîner.*
***[[Lengua priemontesa|Piemontes]]**: *Chila a sara sempe la fnestra dnans ëd dsnè.*
****[[Dialett canaves|Canaves]]**: *Chilà a sera sémper la fnestra doant ëd fàr sèina*.
***[[Lengua ligur|Ligur]]**
****[[Dialet genuves|Genoves]]**: *Lê a særa senpre o barcon primma de çenâ.*
****[[Dialett tabarchin|Tabarchin]]**: *Lê a sære fisso o barcon primma de çenò.*
***[[Lengua lumbarda|Lombard]]**
****[[Lumbard uriental|Lombard oriental]]**: *Lé la sèra sèmper sö la fenèstra prima de senà.*
****[[Lumbard ucidental|Lombard ocidental]]**: *Lee la sara semper sü la fenestra inans de disnà.*
***[[Dialett emilan|Emilian]]** (bolognes): *Lî la sèra sänper la fnèstra prémma ed dṡnèr.*
***[[Dialett romagnoeu|Romagnoeu]]** (fanes): *Lìa chìud sèmpr la fnèstra prema 'd c'nè.*
*Italian: *Ella chiude sempre la finestra prima di cenare.*
**Toscan: *Lei la hiude sèmpre la finèstra pria di ccenà.*
**Romanesch: *Lei chiude zèmpre 'a finéstra primma de ccenà.*
*Romancc: *Ella serra adina la fanestra avant ch'ella tschaina.*
*Nònes: *Ela la sera semper la fenestra inant zenar.*
*Furlan: *Jê e siere simpri il balcon prin di cenâ.*
*Venet: *Ła sara senpre el balcon vanti senàr/dixnàr.*
*Istriota: *Gila insiera senpro el barcon preîma da senà.*
Cunsunant plusiv

Una cunsunanta **plusiva** (ciamaa incasì *stop*) l'è un son cunsunant ch'u se articula fermanda el gitt de l'aria int el canal vucal. 

La magiur part di lenguv del mond i gh'han i plusiv [p], [t], [k], [n], and [m], ma gh'hinn di ecezion. Presempi, el Samoan el gh'ha mia el [t] e la [n], e a gh'è di lenguv nativ american che i gh'han no el [p] e la [m].

## Tipi de Plusiv
I plusiv che j'hinn ricunusüü cume simbul individüal da l'IPA j'hinn:

* [p] plusiva bilabial surda
* [b] plusiva bilabial sunora
* [t] plusiva alveular surda
* [d] plusiva alveolar sunora
* [ʈ] plusiva retruflessa surda
* [ɖ] plusiva retruflessa sunora
* [c] plusiva palatal surda
* [ɟ] plusiva palatal sunora
* [k] plusiva velar surda
* [g] plusiva velar sunora
* [q] plusiva uvülar surda
* [ɢ] plusiva uvülar sunora
* [ʡ] plusiva epiglutala
* [ʔ] plusiva glutala (o stop glutal)
Funema

Int i lengu natüral, un **funema** l'è l'ünità strutüral püssè picinena che la porta significaa. I funema j'hinn no segment fisich de per lur, ma j'hinn, in sens teuretich, categurisassion de segment.

Un esempi d'un funema i lumbard l'è la /s/ int i parol *sura, stiva*, e *pressia* (quand che se fa la trascrission, i funema i se metan tra i parentesi de sbiess, insì /s/).

Qui esempi chi de /s/ j'hinn cunsideraa suta l'istessa categuria, anca se in ogni parola j'hinn pronunciaa in minera non propi inguaa. De suvent, i maderlengua i catan no fö qui diferens chi, perchè el funema el fa da umbrela a di son che j'hinn funetica ment cunsideraa cume ünità distint (qui ünità chi j'hinn ciamaa fon). 

Un test ch'u se fa per ved se un son l'è un funema l'è el test di pari minim: sarissa a dì di parol che j'hinn diferent dumà int el son ch'u se interessa. Presempi, in certi variant di zon central e sud de l'Insübria, i parol *seri* (minga per rid) e *zeri* (püssè d'un zero) j'hinn parnunziaa /seri/ e /zeri/, e quindi i dimustran che /s/ e /z/ j'hinn dü funema separaa in quej variant chì (ma non in tüt i variant del lumbard, presempi in Ticines). La mancansa d'un cuntrast del gener in talian (la [s] la se veda dumà prima d'una cunsunanta surda menter la [z] dumà prima d'una cunsunanta sunora, presempi [sporko] e [zberla], e la parnonzia de *rosa* cume [rOza] o [rOsa] la cambia no el significaa) el mustra che i dü son j'hinn no funema separaa, ma alofuni del funema /s/.
Orghen

* Orghen l'è ü strümènt müzicàl.
* Orghen l'è öna part del còrp.
* Orghen l'è ön arma da föch.
Ostià

**Ostià** (o *Üstià*; nòm uficiàl en italià: *Ostiano*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardia, en Pruvìncia de Cremùna. El g'ha , 'na superfìce de 19 km² e 'na densità de  ab./km². 

Ensèma col cümü de Volónch l'è giü dei ünech du cümü cremunés colocàcc a nòrd del fiöm Òi, chèsta particolarità la se riflèt apò a 'ndèl dialèt che l'è 'na variànt del bresà e mìa del cremunés.

Ostià 'l cunfìna coi cümü de Gabianida, Gàmbara (BS), La Pessina, Pralbuì (BS), Senìga (BS) e Volónch.

## Stória
Ostià l'è storicamènt ligàt al teretóre bresà e difàti l'ìa part de la Repüblica de Venésia.

Ai tép de la repüblica de Napuliù l'è stàt asegnàt envéce al dipartimènt del Mincio (1805) che l'ìa part de la pruvìncia de Màntoa e lé l'è restàt apò a dòpo de la custitusiù del Régn Lombardo-Veneto (1815).

Dòpo la Segónda Guèra de 'Ndependènsa (1859) l'è pasàt, ensèma a 'n quach óter cümü mantoà sö la dèstra del fiöm Mincio, al Régn de Sardégna, e pò, del 1861 al Régn d'Italia, e l'è stàda asegnàda al circondàre de Castiù che l'ìa part de la Pruvincia de Brèsa.

Endèl 1868 l'è stat destacàt del circondàre de Castiù e l'è stat agregàt al circondàre de Casalmagiùr che 'l fàa part de la Pruvìncia de Cremùna, endóche 'l se tróa amò 'ncö.

## Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Ostià l'è ilüstràt endèla tebèla riportàda ché sóta:

## Riferimèncc
Robèch

**Robèch** (*Rubéch* en cremones; nom uficiàl en italià: *Robecco d'Oglio*) l'è 'n cümü de la Pruvincia de Cremùna che g'ha , con de 'na superfìce de  km² e 'na densità de popolasiù de  ab./km².

El sò teretóre l'è streersàt del fiöm Òi e 'l cunfìna con chèl dei cümü de Corte de' Cortesi con Cignone, Corte de' Frati, Urmenida, Puntìch (BS), Pusài e Erölaècia (BS).

Le frasiù principài i è dò: Galarà e Monasteröl. L'è colegàt a le cità de Cremùna (15 Km) e Brèsa (34 Km) co la Stràda Pruvinciàl 45 bis “Gardezàna Ocidentàla” e co la ferovìa (Stasiù de Robèch – Puntìch)

## Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Robèch l'è mostràt endèla tabèla ché sóta:

## Riferiment
La Vus de l'Insübria

**La Vus de L'Insübria** a l'era un giurnal trimestral (in urigin semestral) tüt in lengua lumbarda ucidentala che'l scriveven i gent del *Assuciaziun Cultürala La Vus de l'Insübria*. La püblicaziun a l'era scuminciada in del 2003 e l'è finida in del 2007. In sül sò sit del assuciaziun se poden trà giò tücc i nümer del giurnal, una dispensa - ciamada *L'insübrich senza fadiga* - per imprent la lengua lumbarda e un vucabulari-curetur urtugrafich.

## Ligam de föra
*El sit de La Vus de l'Insübria (Internet Archive - snapshot 22/06/2008)
Aleksandr Isaevič Solženicyn

**Aleksandr Isaevič Solženicyn** (in russ 'Алекса́ндр Иса́евич Солжени́цын') (Kislovodsk, 11 de disembar 1918 – Musca, 3 de agust 2008) l'è staa'n prigiunier, storégh, scrituur e dramatürg e russ. L'è staa premi Nobel in del 1970 per la literadüra, ma quatr ann de poeu l'è staa esiliaa del regim Comünista de l'Union Suvietica. 
Quand che el regim l'è finij, l'è turnà in Rüssia in del 1994.
L'è staa, in di ultim ann, un sostenidur del Putin e de la pulitega tradiziunala; l'è anca staa'n condutur de'na trasmisiun televisiva de pulitega, senza tropa fortuna.
Maltra B-Folk

I **Maltra B-Folk** a l'un grüp de Caidaa/Castronn (VA) che'l fa müsega folk cantada in lengua lumbarda. In del 2008 hann faa el cd *[[Specian Tücc un Quaicoss]]* che'l se pö descargà liber al sò sit internet.

## Sunadur
* Walter "il Barone" Bianchi, vus sulista
* Marco "rampo" Rampinini, vus sulista, ghitara, armoniga, armandurin
* Fabrizio "bicio" Visconti, ghitara, cor
* Damiano "dama" Della Bella, viulin
* Paolo "il Maestro" Pastorelli, taster, pianu eletrich
* Angiolino "Electrog" Dissegna, bass
* Nicola "cocò" Cilento, fisarmoniga
* Samuele "The Knight" Berti, bateria

## Discugrafia
* 2008 - Specian Tücc un Quaicoss

## Ligam de föra
El sit di Maltra B-Folk
Lengua galiziana

El **galizian** (nom nativ *galego*, IPA: [gaˈlego]) a l'è una lengua Iberu-rumanza ucidentala che l'è parlada int la Galissia e int un quaj paes de cunfin de l'Astüria, el galizian de l'Asturias.Denter d'el grup lenguistegh galizian-portoghes, el galizian, insema cunt el portoghes e cunt el grup lenguistegh liones, formad d'el liones, d'el mirandes e d'el asturian o bable, i fann el bloch de i lengov iberegh de ponent
.

In de l' Edáa de Mezz, el galissian e 'l purtughes eren una lengua ünega che i lenguista ciamen *Galissian-Purtughes*, *Galissian de l'Edáa de Mezz*, o *Purtughes Vegg* e che la vegniva parlada int el teritori del Regn de la Galizia.

## El Pader Noster galizian (paragunáa, a drizza, a quel purtughes)



## Vus curelaa
*Certificado de estudos de lingua galega
*Variant del galizzian
*Irmandades da Fala
Antena (grüp müsigal)

I **Antena** a eren un grüp müsigal frances che'l mes'ciava müsega brasiliana (suratüt bossanova) cunt un sun eletronich e electropop. In de la sua carera hann faa dumà un EP (*Camino del Sol*) e un singul (*The Boy from Ipanema*) in del 1982. Del 1988 e del 2004 a hinn i ristamp che gh'hann sü l'EP, el singul e anca alter cansun.
I member del grüp a eren: Isabelle Antena, Sylvain Fasy e Pascale Moiroud.
## Discugrafia
* 1982 - Camino del Sol - EP
* 1982 - The Boy from Ipanema - Singul
Rosaa dal fraa

Al **Rosaa dal fraa** al è un vin dal Canton Tesin, da la reson da l'olt Tesin.
Al è prudòt cunt üga da merlot e vinifiaa in tant che rosé.

## Link da föra
*Pàgina web dal prodütùr
*Belinzona e Alto Ticino
Burial

**Burial** (William Bevan) a l'è un prudütur ingles de müsega dubstep. L'ha faa düü album: *Burial* del 2006 e *Untrue* del 2007. I sò album vegnen fö per la cà discugrafiga hyperdub, de prupietà d'un alter müsicista dubstep: Kode9.
## Discugrafia
### Album
* 2006 - Burial
* 2007 - Untrue
### EP
* 2005 - South London Boroughs
* 2006 - Distant Lights
* 2007 - Ghost Hardware
Damatrà

Ul **Damatrà** al è un vin dal Canton Tesin, da la reson dal Mendrisiott, bass Tesin.
Al è prudòt cunt:
*üga da Merlot se cas ch'al è vinifiaa in tant che ross;
*üga da Merlot, Sauvignon, Chardonnay se cas ch'al è vinifiaa in tant che bianch.

## Link da föra
*Pàgina web dal prodütùr
Kode9

**Kode9** (*Steve Goodman*, nassüü a Glasgow, Scossia) a l'è un müsicista scusses che'l fa müsega dubstep. A l'è anca el prupietari de la cà discugrafiga Hyperdub. Un sò culaburadur a l'è el MC The Spaceape.

## Discugrafia
* 2006 - Memories of the Future - album insema al *The Spaceape*
Dronero

**Dronero** (en piemontés: *Droné*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 7.007 abitàncc, 'na superfìce de 58&nbsp;km² e 'na densità de 121 ab./km². El cunfìna coi cümü de Busca, Caraglio, Cartignano, Castelmagno, Montemale di Cuneo, Monterosso Grana, Pradleves, Roccabruna, San Damiano Macra, Villar San Costanzo.

## Evulusiù demogràfica
Saa

Una **saa** a l'è un cumpost chimich che l'è faa de jun pusitif, ciamaa catiun, e jun negatif, ciamaa aniun. Intra 'sti jun chì a gh'hinn interaziun eletrustatich coulombian repülsif e atratif, che dan pöö el ligam jonich. De solit tücc i cumpost cunt i ligam jonich se ciamen saa.
In general, i saa inurganich gh'hann 'me catiun un metal, e 'me aniun un minga-metal o un sò ossid. In cundiziun nurmaj, un saa inurganich a l'è un cristal.
I saa urganich a hinn saa d'un catiun o un aniun d'una mulecula urganiga.
I cumpost che gh'hann tüc i catiun 'me prutun (H+) o tücc i aniun idrossid (OH−) a hinn minga saa ma acid o bas.

## Reaziun per fà i saa

A bun cünt gh'en è anca alter de maner per fà una saa cunt una saa 'me reatif:
saa + acid, 
saa + minga-metal,
saa + idrossid,
saa + saa.
Flipper (müsega)

I **Flipper** a hinn un impurtant e inflüent grüp de San Francisco furmaa in del 1979 che'l faseva müsega punk. La müsega punk dij Flipper a l'è carateristiga per el sun cumpagn del noise rock che'l vegnarà sunaa in dij agn dopu e perchè faseven un punk che l'era propi adasi in cunfrunt ai alter grüp del temp (e in quij agn, propi a San Francisco, 'l nasseva l'hardcore punk).
El grüp l'ha segütaa a sunà anca in dij agn '90 e in dij '00 cunt una *reunion*, anca se l'è mort un quaj müsicista de la furmassiun uriginala.
El sò disch che l'è cunsideraa quel püssè impurtant a l'è el prim, *Generic Flipper*.
## Member
### Furmassiun del scuminci
*Bruce Loose - vus, bass
*Ted Falconi - ghitara
*Will Shatter - vus, bas
*Steve DePace - bateria, vus segundaria

### Furmassiun de incö
*Bruce Loose - vus
*Ted Falconi - ghitara
*Krist Novoselic - bass, vus segundaria   (bassista dij Nirvana)
*Steve DePace - bateria, vus segundaria

### Vec member
*Will Shatter (mort in del 1987 per un overdose de droga)
*John Dougerty
*Ricky Williams
*Bruno DeSmartas

## Discugrafia
### Album in stüdi

### Album del vif

### Singul

### Compilation

### DVD
Acid sulforich

L**'acid sulforich** (ciamaa anca Vedriol, nom IUPAC diidrossid de diossisulfer) a l'è un cumpost chimich cun furmula chimiga H2SO4. El sò nümer CAS a l'è 7664-93-9. El par un oli un frach viscus senza culur. A l'è vün di acid püssee fort e l'è dunca un fort curusif. El sò cumpost püssee cugnussüü a l'è el gess, che l'è el carbunaa de calci.
L'acid sulforich el gh'ha un frach de aplicaziun e l'è vün di prudot pussee impurtant del indüstria chimiga. In del 2001 la prudüziun in del mund l'è stada de 165 miliun de tunelat, per un valur de pü o de men de 8 miliard de dolar.
Elva

**Elva** (en piemontés: *Elva*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 108 abitàncc, 'na superfìce de 26&nbsp;km² e 'na densità de 4 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bellino, Casteldelfino, Prazzo, Sampeyre, Stroppo.

## Evulusiù demogràfica
Binasch

**Binasch** (*Binasco* in italian) a l’è on comun de  abitant de la provincia de Milan.
El paes el se troeuva a sud-òvest del capploeugh, in direzion de la Provincia de Pavia. Al temp di piev l'è staa sede de on vicariaa important.

## Evoluzion demografega

L'andament del numer di abitant del comun de Binasch l'è mostraa in la tabella chi de sotta:

## Alter progett

## Vos correlaa
*Castell de Binasch
*Musee de la machina del cafè
Entracque

**Entracque** (en piemontés: *Entràive*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 851 abitàncc, 'na superfìce de 160&nbsp;km² e 'na densità de 5 ab./km². El cunfìna coi cümü de Belvédère (FR-06), La Brigue (FR-06), Limone Piemonte, Roaschia, Saint-Martin-Vésubie (FR-06), Valdieri, Vernante.

## Evulusiù demogràfica
Aròld I de Danimarca

L**'Aròld I Gormson Dentbloeu de Danimarca** (ingles: *Harald Bluetooth Gormson*; danes: *Harald Blåtand*; nors antich: *Haraldr blátönn*; norveges: *Harald Blåtann*), l'è nassuu in del 935, fioeu del Rè Gorm el Vegg e de Thyra (ciamada anca Thyre Danebod), e l'è mort in del 985 (o fòrsi in del 986). L'ha governaa come Rè de Danimarca a partì del 958.

L'Aròld I el se pò ciamà *Arald Dencbloeù* in version lombarda. El soranòmm el vegn de dò paròll danes: *blå*, ch'el voeur dì "de pell scura", e *tan*, "òmm grand e gròss", che insemma sònnen comè *Blåtand* "denc bloeu". Anca perchè in del paes di vichingh, biond de cavej e ciar de pell, on òmm scur compagn de l'Aròld el pareva pròppi compagn de on denc de color bloeu in mezz a tanti bianch. On'altra manera de spiegà el sò soranòmm l'è ch'el fudess golos de mirtill, o anca la constatazion che luu el gh'aviss minga voeuja de fà la guerra, ma ch'el preferiss giugà de diplomazia.

L'Aròld el s'è convertii a la religion cristiana insemma a tut el sò pòpol. L'è anca regordaa per vegh unificaa (anca se per pòcch temp) el Regn de Danimarca con quell de Norvegia e Svezia (indovè che l'ha governaa per on quaj ann intorna al 970) sòtta on'uniga coròna. L'è per chel motiv chì che la tecnologia Bluetooth l'è stada ciamada compagna de luu.

Ona quaj font stòrega la dis che el Sweyn, el sò fioeu, l'ha traa giò del sò trònn in manera violenta. L'Aròld I l'è descrivuu compagn de on giovin ambizios che l'ha mettuu diversi fazion vichingh in guerra l'ona con l'altra.

## Referenz
Astronomia

**Astronomia** o **Asternomea** (de la paròla greca astro(αστέρι) = stella e nomos(νόμος) = ciamà) l'è el studi scientifich di còrp celest (compagn di stell, pianet, comet, galassi) e di fenòmen che vegnen de foeù de l'atmosfera terrester. El gh'ha a vidè sia con l'evoluzion, la Fisega, la Chimega, la Metereòlogia e i moviment di còrp celest, sia con la formazion e l'evoluzion de l'Univers.

L'Astronomia l'è la scienza pussee antiga. De l'antichità fina a la fin del XIX secol   l'astronomia la verteva principalment in su l'osservazion meticolosa del ciel stellaa. Incoeù la branchia de l'astronomia ch'el studia i pòsizion e i spostament di aster la se ciama Astrometria. In di temp adree, quand che la scienza l'era nonanmò nassuda, l'astronomia la se podeva sconfond con l'Astrologia, la Teologia o la Filòsofia. L'Astronomia de incoeù la gh'ha nient a che spartì con l'Astrologia.

L'invenzion del telescòpi l'haa dervii la strada a la moderna scienza astronomega che la gh'ha el nòmm de Astrofisega.

## Referenz
Reaziun chimiga

Una **reaziun chimiga** a l'è un prucess che'l trasfurma vüna o püssee sustanz de partenza ciamaa reatif in vüna o püssee alter sustanz ciamaa prudot, de solit diferent di reatif. In d'una reaziun chimiga a gh'è el surbiment e l'emissiun d'energia.
I reaziun chimich dipenden del muiment di eletrun mulecular o atomich per la furmaziun e la rutüra di ligam chimich, anca se el cuncet general de reaziun chimiga se pö dupral per i trasfurmaziun di partisej elementar e per i reaziun nüclear.
## Tipi de reaziun
Al gh'è un frach de reaziun chimich e la classificaziun a l'è mai inscì ciara perchè la gh'è una surapusiziun intra i categurij
* Isumerizaziun: riarangiament strütüral d'un cumpost sensa cambià la sua cumpusiziun. Varda anca stereuisumerism;
* Sintesi chimiga: 2 o püssee element chimich o mulecul se giunten insema per furmà un prudot püssee cumplicaa
::N2 + 3 H2 → 2 NH<sub>3
* Decumpusiziun chimiga: un compost el se s'cepa in element o cumpost püssee piscinit
::2 H<sub>2</sub>O → 2 H2 + O2
* Sustitüziun: un element püssee reatif el ciapa el post d'un alter in d'un cumpost
::2 Na(s) + 2 HCl(aq) → 2 NaCl(aq) + H2(g)
* Metatesi: düü cumpost se scambien jun o ligam per furmà alter cumpost diferent
::NaCl(aq) + AgNO<sub>3</sub>(aq) → NaNO<sub>3</sub>(aq) + AgCl(s)
* Reaziun acid-bas: reaziun intra un acid e una bas.
* Reaziun redox: al gh'è un scambi in del nümer de ussidaziun di atum di cumpost de la reassiun. 'Sti reaziun chì se poden interpretà 'me un trasferiment de eletrun intra diferent speci o sit mulecular.
:2 S2O32−(aq) + I2(aq) → S4O62−(aq) + 2 I−(aq)
I2 a l'è ridot a I- e S2O32- aniun (aniun tiusulfaa) a l'è ussidaa a S4O62-.
* Cumbüstiun, un esempi de reaziun redox che'l gh'è un cumbüstibil che'l reagiss cunt un element ussidant, de solit l'ussigen, per dà calur e di prudot ussidaa. Atensiun: el nom cumbüstiun a l'è dupraa de solit per l'ussidaziun de l'integra mulecula; l'ussidaziun de dumà un grüp funziunal a l'è minga una cumbüstiun;
::C10H8+ 12 O2 → 10 CO2 + 4 H2O
::CH2S + 6 F<sub>2</sub> → CF<sub>4</sub> + 2 HF + SF<sub>6</sub>
Reaziun urganich: un insema bel gross de reaziun di cumpost urganich. I reaziun che'l pö fà un cumpost urganich dipenden diz sò grüp funziunaj. 

I reaziun a hinn anca classifigaa in acord al mecanism, per esempi:
:* Reaziun de jun, es. disprupurziunament de l' ipuclurit
:* Reaziun cun intermedi jonich reatif, es. la reaziun d'un enulaa
:* Reaziun d'un radical, es. la cumbüstiun
Crookers

I **Crookers** (Andrea Fratangelo & Francesco Barbaglia) a hinn un grüp milanes de müsega eletroniga, in particular electro e fidget, cunt una quaj inflüenza hip-hop. I member di Crookers a hinn dü: PHRA e BOT. 
I Crookers hann faa anca un frach de remix per artista cume Timbaland, Armand Van Helden, Jovanotti, Stylophonic, The Chemical Brothers...
## Discugrafia
## EP
* End 2 End (2006)
* Funk Mundial #3 (2007)
* Massive EP (2007)
* Knobbers EP (2008)
* Mad Kidz EP (2008)
* E.P.istola (2008)
## Bootleg
* Crookers Mixtape (2006), per la püssee part de gener hip-hop.

## Ligam de föra
El Myspace di Crookers
Specian Tücc un Quaicoss

**Specian Tücc un Quaicoss** a l'è el prim disch del grüp de Caidaa Maltra B-Folk. A l'è surtii in del 2008 'me descargament liber.

## Canzun

01 - Al Circul da Caidà 

02 - Una Giurnada Sfigada  

03 - Specian Tucc un Quaicoss  

04 - In Genocc  

05 - Ul Ladro di Sogn 
 
06 - La Tusa d'Usmà 

07 - In Dì 

08 - Sunt mai andà in Guera  

09 - Ul Mercatin d'ul Diaul 
 
10 - Alcatran  

## Ligam de föra

ufizial
The Bloody Beetroots

I **Bloody Beetroots** a hinn un grüp de müsega eletroniga, in particular electro e fidget. I members di Bloody Beetroots a hinn düü: Bob Rifo e Tea. 
I Bloody Beetroots hann faa anca un frach de remix per artista cume Timbaland, Crookers, Etienne de Crecy, Alex Gopher...
Hann anca sunaa prima dij dj-set dij Justice in del sò tour italian.
## Discugrafia
## EP
* I love the Bloody Beetroots (2007)
## Ligam de föra
El Myspace di Bloody Beetroots
El sit del Bob Rifo
Remix

Un **remix** a l'è una versiun alternativa d'una cansun, diferenta de chela uriginala. Quel che'l fà el remix se ciama *remixer* o *remissadur* e'l sò laurà a l'è chel de giuntà o tö via element a una cansun, magara cunt un cambiament del equalisassiun, del pitch, del temp,...
A volt, i remix servissen a dà pupularidà a una cansun in d'un alter ambient, per esempi in discutega.
Justice

I **Justice** a hinn un grüp frances de müsega eletroniga cunt una granda inflüenza rock. A hinn staa anca classifigaa cun la definiziun minga inscì ciara de *nu rave*. A hinn el grüp püssé famus de la cà discugrafiga Ed Banger Records, de prupietà del DJ Pedro Winter, püssé cugnussüü cunt el pseudonim Busy P. El sò prim album † a l'è surtii in del Giügn 2007 e l'hann anca numinaa per un premi Grammy cume *Best Electronic/Dance Album* (püssee bel album de müsega eletroniga/dance).
I sò member se ciamen Gaspard Augé e Xavier de Rosnay.

## Discugrafia

### Album

{| 
|-

### EP

### Remix

## Ligam de föra
El MySpace
Feisoglio

**Feisoglio** (en piemontés: *Feisseu*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 395 abitàncc, 'na superfìce de 7&nbsp;km² e 'na densità de 56 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bossolasco, Cerreto Langhe, Cravanzana, Gorzegno, Levice, Niella Belbo, Serravalle Langhe, Torre Bormida.

## Evulusiù demogràfica
Faule

**Faule** (en piemontés: *Fàule*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 500 abitàncc, 'na superfìce de 6,85&nbsp;km² e 'na densità de 58,8 ab./km². El cunfìna coi cümü de Casalgrasso, Moretta, Pancalieri (TO), Polonghera, Villafranca Piemonte (TO).

## Evulusiù demogràfica
The Beatles

I **Beatles** a hinn un grüp müsical ingles nassüü a Liverpool e atif in del periud del 1962 al 1970.
A hinn staa un simbul dij agn sessanta e minga dumà per la sua müsega. A hinn cunsideraa vüm dij fenomen püssé impurtant in de la storia de la müsega e gh'hann anmò un frach de fan. Per la EMI hann vendüü püssé de un miliard de disch e per el giurnal Rolling Stone a hinn el grüp püssé impurtant del quel de vint secul.
## Discugrafia

## Album
* Please Please Me (Parlophone, 1963)
* With The Beatles (Parlophone, 1963)
* A Hard Day's Night (Parlophone, 1964)
* Beatles for Sale (Parlophone, 1964)
* Help! (Parlophone, 1965)
* Rubber Soul (Parlophone, 1965)
* Revolver (Parlophone, 1966)
* Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band (Parlophone, 1967)
* Magical Mystery Tour (dumà per i USA. Vegnüü fö cume EP dubi in Inghiltera) (Capitol, 1967)
* The Beatles ("The White Album") (Apple, 1968)
* Yellow Submarine (Apple, 1969)
* Abbey Road (Apple, 1969)
* Let It Be (Apple, 1970)

## Collugamentu esterni
* *[http://www.thebeatles.com/ The Beatles]*, *ufficiualis site*'
* ''The Beatles'' , su EnciclopediaRock.com
SebastiAn

El **SebastiAn** (nom ver Sebastian Akchoté) a l'è un müsicista frances de müsega electro. Del 2005 a incö l'ha faa un poo de singul e EP per la cà discugrafiga Ed Banger Records. L'ha faa di remix per gent 'me Annie, Daft Punk, Cut Copy, Kavinsky, Justice e Uffie. Propi un sò remix de Testarossa Autodrive del Kavinsky l'è dent in del giöch GTA IV.
El SebastiAn a l'è nassüü a Boulogne, in Francia ma i sò gent eren de la Yugoslavia. L'ha tacaa a fà müsega giamò quand che'l gh'aveva 15 agn, per un grüp rap che'l se ciamava Cercle Vicieux.
In del 2007 l'ha lauraa anca cunt el Mr. Oizo e'l Sebastien Tellier a la culona sunora del film *[[Steak]]* del Quentin Dupieux (Mr. Oizo).
A l'è staa in tour anca cunt i Daft Punk: insema al Kavinsky el derviva i cuncert del *Daft Punk's Alive Tour*.

## Discugrafia

### Compilation

### [[Remix]]

## Ligam de föra
El MySpace
Vlad III de Valacchia

El **Vlad III** (Sighiṣoara, 2 november 1431 - dicember 1476) l'è staa on *voievod* de la Valacchia e per on poo de vòlt (1448; 1456-1462; 1476), anca el sò princip. L'è cognossuu amca comè *Vlad Ṭepeṣ* ("Impalador") per el sò vess crudel contra i nemis, qualità che l'ha permettuu al sò paes de restà indipendent di Turch. L'alter soranòmm, per el qual l'è famos, l'è quell de *Dracula* ("Dragh piscinin"). La soa stòria l'è stada poeu romanzada e l'ha daa via a on filon letterari e del cinema assee grand.

## La vita
L'era el fioeu del Vlad II Dracul e de la Cneanja de Moldavia. El sò pader l'è diventaa princip de Valacchia in del 1436 e donca la famiglia la s'è spostada de Sighiṣoara a Târgoviṣte, la capital del regn. El Vlad e 'l sò fradel Radu hinn staa consegnaa ai Turch, per motiv diplomatigh, in del 1442. Vlad l'è tornaa al sò paes intel 1448, perchè el sò pader e'l sò fradel magior Mircea i aveven coppaa on sò nemis de lur, el Ladislaa II, che 'l voreva diventà el noeuv princip de la Valacchia. Donca, el Vlad l'ha cercaa, cont l'ajutt di Turch, de ciappà el pròppi regn, ma el Ladislaa l'ha sconfigiuu dòpo duu mes de battali. Inscì el Vlad, diventaa ormai Vlad III, l'ha dovuu spettà fina al 10 agost 1456, quand l'ha poduu avègh la possibilitaa per fà foeura el sò nemis. L'ha donca regnaa per ses mes, duranta i quai l'ha combattuu sia contra i sò nemis de dent, comè i nòbil e i popolazion sasson, sia contra quei de foeura, 'me i Turch, che cercaven de giontà el sò territòri al sò grand imperi. La guerra contra de lor l'è finida in del 1462, quand el Vlad, intant che'l combateva i Turch rivaa a Târgoviṣte, l'è staa tradii del re ungares Mattia Corvin, che l'ha faa 'ndà in preson. Duranta quèsta guèrra l'ha faa foeura praticament tucc i sò presonee, comè a Sibiu, in del 1460, quand che l'ha faa impalà ben 10000 Turch.

## La mòrt
Dòpo 13 ann, Steven III de Moldavia l'ha liberaa e l'ha portaa in sul sò trònn, ma l'ha voruu on quijcòss in cambi. El Vlad el gh'aveva de sposà la tosa del re ungares, de diventà cattòlich (l'era ortodòss) e de fà ona noeuva guerra contra i Turch, che eren semper pussee dent a l'Euròpa. Dòpo ona quai vittòria, in del 1476, in d'ona battalia arent al Danubi, l'è staa circondaa di nemis, tradii di leaa e l'è mòrt combattend. Se sa minga indove el sia finii el sò còrp. Vargun el dis a Costantinòpol, alter a Snagov (ma in questa città, in de la soa tomba, hinn staa trovaa domà di òss de cavall).

## Curiositaa
* L'era parent de on'altra famosa *killer* del temp, la Elisabeta Báthory.

## Alter progett
Club Alpino Italiano

El **Club Alpin Italian** (*C.A.I.*) a l'è la püssee antiga e granda assuciaziun italiana di alpinista e apassiunaa de la muntagna.
L'hann fundaa el 23 utuber 1863 a la vüna del pödisnà in del Castel del Valentin a Türin. La sua prima sede a l'era propi a Türin ma pöö chela principala l'hann spustada a Milan in via Errico Petrella 19, indue che la se tröa anmò.
Battaja de Caporett

La **battaja de Caporett** (al dì d'incoeu in Slovenia), a la fin de ottober del 1917, l'è stada la sconfitta pussee pesanta de l'esercit italian in de la Prima Guerra Mondial.

Dopo che i Todesch e i sò leaa Austriegh eren riessii a sfondà i lign italiann, l'esercit el s'è retiraa in desordin de la ligna de l'Isonz a quella del Tajament, per poeu riessì a fermàss domà in sul Piav.
Dopo de la sconfitta gh'è staa on fracch de cambiament: l'è staa mudaa el governa (Vittorio Emanuele Orlando inscambi del Boselli) e 'l Statt Maggior (el general Armando Diaz inscambi del Luigi Cadorna).
Arsàch

**Arsàgh** (*Arzago d'Adda* 'n italià) l'è ü cümù de la pruìnsa de Bèrghem che 'l se tróa 'n de la bàsa pianüra bergamàsca söl cunfì co la pruìnsa de Cremùna e mia de luntà dal Ada e da la pruìnsa de Milà.

El g'ha , 'na superfìce de  km² e 'na densità de popolasiù de  ab./km²
 
Arsàch, 'nsèma a töta la Géra d'Ada, l'è mia stacc sóta Venésia, ma 'l à fai pàrt del Dücàt dè Milà 'nfìna al 1797.

## Evulusiù demogràfega

L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Arsàch l'è mostràt in de la tabela ché sóta

## Riferiment
Iggy Pop

L**'Iggy Pop** (pseudonim del James Newell Osterberg Jr.; Muskegon, 21 april 1947) a l'è un cantant, müsicista e anca un atur. L'ha cantaa in del grüp The Stooges, cunsideraa *[[garage rock]]* e *proto-punk* e vün di prim de müsega punk. El suranom "Iggy" el vegn de "Iguana" perchè el sò prim grüp el se ciamava *The Iguanas*.
Iggy Pop a l'è famus per la sua manera de cumpurtass ai cuncert: el salta in sü la gent (in *ingles* *stage dive*), el se taja, el duprava droga,...
Dopu trì album cunt i Stooges, i member molen el grüp per la dipendenza che la gh'aveva l'Iggy Pop per l'eruina. Trì agn dopu, grazie a l'amicizia cunt el David Bowie, l'Iggy el turnarà a fà müsega cunt i album The Idiot e Lust for Life, tüc e düü del 1977.
I sò disch dij agn '80 e '90 a hinn cunsideraa poch impurtant e püssee cumerciaj di alter. In del 2003 a l'è turnaa a cantà cunt i Stooges e hann anca registraa insema un album.
## Discugrafia
### Album
#### Cunt i The Stooges
* 1969 - *[[The Stooges (album)|The Stooges]]*
* 1970 - *[[Fun House (album)|Fun House]]
* 1973 - *Raw Power*
* 1977 - *Metallic K.O.* (live)
* 1995 - *Open Up and Bleed*
* 2007 - *The Weirdness*

==== Cunt el James Williamson ====
* 1977 - *Kill City*

==== Album in deperlü ====
* 1977 - *The Idiot*
* 1977 - *Lust for Life*
* 1979 - *New Values*
* 1980 - *Soldier*
* 1981 - *Party*
* 1982 - *Zombie Birdhouse*
* 1986 - *Blah Blah Blah*
* 1988 - *Instinct*
* 1990 - *Brick by Brick*
* 1993 - *American Caesar*
* 1996 - *Naughty Little Doggie*
* 1999 - *Avenue B*
* 2001 - *Beat 'Em Up*
* 2003 - *Skull Ring*
* 2009 - *Preliminaries*
* 2012 - *Apres*
* 2016 - *Post Pop Depresion*
* 2019 - *Free*
* 2023 - *Every Loser*

===== Live =====
* 1978 - *TV Eye Live 1977*
* 1994 - *Berlin 91*
* 1996 - *Best Of...Live''
The Stooges

I **The Stooges** a hinn staa un grüp american de müsega garage rock e cunsideraa *proto-punk*. Hann sunaa in del periud 1967-1974, e pöö a hinn turnaa in del 2003. Anca se i sò disch aveven vendüü poch, i Stooges a hinn cunsideraa vün di grüp püssee impurtant e inflüent de la müsega rock, in particular per la nassita del punk.
El grüp a l'è anca famus per el cumpurtament esageraa del cantant Iggy Pop
## Member
### Incö
* Iggy Pop - vus (1967-1974, 2003-incö)
* Ron Asheton - ghitara (1967-1972, 2003-incö); bass (1972-1974)
* Mike Watt - bass (2003-oggi)
* Scott Asheton - bateria (1967-1974, 2003-oggi)
* Steve MacKay - sassofun (1970-1971, 2003-oggi)

### Ex member
* Dave Alexander - bass (1967-1970)
* James Williamson - ghitara (1971-1974)
* Bill Chetham - ghitara (1970-1971)
* Zeke Zettner - bass (1970-1971)
* James Recca - bass (1971-1972)
* Bob Scheff - pianufort (1973)
* Scott Thurston - pianufort (1973-1974)
## Discugrafia
### Album

### Live e compilation
*1976 - *[[Metallic K.O.]]* (live)
*1981 - *[[No Fun]]*
*1996 - *[[Studio Sessions]]*
*1999 - *[[1970: The Complete Fun House Sessions]]* (box-set)
*2005 - *[[Telluric Chaos]]* (live)

### Singul
*1969 - *I Wanna be Your Dog*
*1969 - *1969*
*1970 - *Down on the Street*
*1972 - *I Got a Right*
*1973 - *Search and Destroy*
*1973 - *Shake Appeal*
*2005 - *Search and Destroy*/*Penetration* (ristampa) 2007)
Casoesso

**Casorezz** (pernonzia local: [kazu'esu]; *Casorezzo* in italian) l'è on comun cont 4628 abitant de la Provincia de Milan.
## Evoluzion demografega

L'andament del numer di abitant del comun de Casoesso l'è mostraa in la tabella chi de sotta:
La Libera Compagnia Padana

**La Libera Cumpagnia Padana** a l'è un assuciassiun cultürala nassuda in del 1995 che la se impegna per cunservà e purtà inans la cultüra dij popul padan. I sò laurà principaj a hinn:
* la püblicassiun d'una una rivista bimestral in italian per i sò soci che la se ciama *Quaderni Padani*;
* l'urganisassiun de cunvegn e giurnat de stüdi.
In sül sò sit se poden descargà a gratis i nümer dij agn prima dij *Quaderni Padani* (quij che hinn minga soci gh'hann de specià un agn per leg i növ nümer de la rivista), la tupunomastiga padana, la *Rubrica Silenziosa*, cun sü i cunfrunt statistich intra el nord e'l süd del Italia e i *Vessilli Padani* cun sü i bander dij popul padan.
## Ligam de föra
* El sit de la Libera Cumpagnia
Cà (costruzzion)

Una **cà** (ciamada anca  *mason* o *baita*) a l'è l'edifizzi o vun di so toch che'l serviss de abitazzion ai omen, deperlor o in grup, che se quaten insì del fregg, del vent, de la pioeuva, del cold e di olter fenomen atmosferegh, o anca se varden di omen o i bestie che s'inn caciad denter de sfros.

## Riferiment
*Treccani

## Alter proget
Kavinsky

El **Vincent Belorgey**, cugnussüü cunt el pseudonim **Kavinsky** a l'è un artista frances de müsega eletroniga. Fin adess l'ha faa düü EP per la cà discugrafiga Record Makers: *Teddy Boy* del 2006 and *1986* del 2007. A l'è staa in tour anca cunt i Daft Punk: insema al SebastiAn l'ha dervii i cuncert del *Daft Punk's Alive Tour*. La sua müsega l'hann duprada in d'un bel poo de film, cumpres anca chel del Mr. Oizo, ciamaa *[[Steak]]*. El remix del SebastiAn de la sua canzun *[[Testarossa Autodrive]]* a l'è dent in de la culona sunora del videugiöch Grand Theft Auto IV.
El sò stil el ciapa i sun e i atmusfer di videugiöch e di culonn sunor di agn '80.
## Discugrafia
### EP
*[[Teddy Boy|Teddy Boy]]* (2006)
*[[1986 (album)|1986]]* (2007)
### Remix
*"Gravity's Rainbow" dij Klaxons
*"Roder (Kavinsky vs. M.I.A.)" del A-Trak
### Filmugrafia
#Aaltra (2003)
#Atomik Circus, le retour de James Bataille (2004)
#Ultranova (2005)
#Steak (2007)
## Ligam de föra
El MySpace
Daft Punk

I **Daft Punk** (1993-2021) a hinn un grüp frances de müsega eletroniga, in particular chel gener de müsega house ciamada *French Touch* o House francesa. I sò member a hinn el Guy-Manuel de Homem-Christo e'l Thomas Bangalter. I Daft Punk a hinn cunsideraa vün di grüp püssee influent e de sücess (hann vendüü un frach de disch) de la müsega eletroniga. Se pö dì che tücc i sò album hann inflüenzaa la müsega eletroniga vegnüda fö in di agn dopu. 
I Daft Punk a hinn minga dumà di DJ e di müsicista ma hann faa anca un film: Daft Punk's Electroma.

## Discugrafia
;Album
**[[Homework]]* - 25 Marz 1997
**[[Discovery]]* - 13 Marz 2001
**[[Human After All]]* - 14 Marz 2005
;Live e racolt
**[[Alive 1997]]* (album live) - 6 Nuember 2001 
**[[Daft Club]]* (album de remix) - 1 Desember 2003 
**[[Human After All#Remix album|Human After All: Remixes]]* (album de remix) - 29 Mars 2006 
**[[Musique Vol. 1 1993-2005]]* (compilation) - April 4 2006
**[[Alive 2007]]* (album live) - 20 Nuember 2007

## Filmugrafia
**[[D.A.F.T. - A Story about Dogs, Androids, Firemen and Tomatoes]]* (1999)
**[[Interstella 5555: The 5tory of the 5ecret 5tar 5ystem]]* (2003)
**[[Daft Punk's Electroma]]* (2006)
## Ligam de föra
Sit Internet Üfissial
El Myspace
Thomas Bangalter

El **Thomas Bangalter** (nassüü el 3 Genar del 1975) a l'è un müsicista frances de müsega eletroniga member, insema al Guy-Manuel de Homem-Christo del grüp Daft Punk. L'ha faa però anca müsega deperlü e insema a alter grüp cume i Stardust (cun l'Alan Braxe), el Benjamin Diamond e i Together (cunt el Dj Falcon). L'ha sunaa anca el pianufort per el prim disch *United* del grüp frances Phoenix.
L'ha faa anca la  culona sunora del film *[[Irréversible]]*, cunt i atur Monica Bellucci e Vincent Cassel. 
El sò gener de müsega a l'è ciamaa French house o *French Touch*. El Thomas a l'è el prupietari de la cà discugrafiga de müsega house Roulé. 
El Thomas el vif a Beverly Hills, in California cun la sua miee, l'atris francesa Élodie Bouchez, e i sò düü fiö, Tara-Jay e Roxan.

## Discugrafia minga cumpleta
### Album
**[[Irréversible]]* (2002)

### EP e singul
*"Trax on Da Rocks" (1995)
*"Spinal Scratch" (1996)
*"Trax on Da Rocks Vol. 2" (1998)
*"Outrage" (2003)

## Ligam de föra
Scheda sü Discogs.com
Guy-Manuel de Homem-Christo

**Guy-Manuel de Homem-Christo** (née 8 Febrar del 1974) a l'è un müsicista frances de müsega eletroniga e member del grüp Daft Punk, insema al Thomas Bangalter. L'ha anca faa part del grüp Le Knight Club, insema al Éric Chedeville. Insema hann anca fundaa la cà discugrafiga Crydamoure (che'l sumeja al frances "cri d'amour" e al ingles "cry of love"). A l'è staa anca el prudütur del disch del 2008 *Sexuality* del Sebastien Teller.
Cume scrivüü dent in del prim album di Daft Punk *[[Homework]]*, a l'è lü che l'ha disegnaa el logo di Daft Punk.

## Discugrafia minga cumpleta
### [[Le Knight Club]]
;Singul
*"Santa Claus / Holiday On Ice" (1997)
*"Troobadoor / Mirage" (1998)
*"Boogie Shell" (1999)
*"Hysteria" (1999)
*"Gator / Chérie D'Amour" (2001)
*"Doggystyle / Rhumba" (2002)
*"Nymphae Song / Rhumba" (2002)
*"Soul Bells" (2002)
### [[Crydajam]]
;Singles
*"If You Give Me The Love I Want" / "Playground" / "Loaded" (2002)
## Ligam de föra
Scheda sü Discogs.com
Skream

**Skream** (Oliver Jones, West Wickham, Bromley) a l'è un müsicista dubstep ingles de Croydon. A l'è staa vün dij prim müsicista dubstep e l'è staa impurtant per el desvilüp del gener.
## Discugrafia
### Album
* *[[Skream! (album)|Skream!]]* (2006)
### EPs
* *The Judgement (cunt el [[Benga (artista)|Benga]])* (2003)
* *Hydro (cunt el [[Benga (artista)|Benga]])* (2004)
* *Skreamizm Vol. 1* (2006)
* *Skreamizm Vol. 2* (2006)
* *Acid People* (2007)
* *Skreamizm Vol. 3* (2007)
* *Skreamizm Vol. 4* (2007)

### Singul
* *28g / Fearless* (2005)
* *Midnight Request Line* (2005)
* *Bahl Fwd / Temptation* (2006)
* *Dubstars, Vol. 2 EP* (2006)
* *Never Warned / Plodder Remix* with MRK1 (2006)
* *Tapped / Dutch Flowerz* (2006)
* *Travels / Wise Men* (2006)
* *Assumptions Remix / Clockwatching* (2007)
* *Sub Island / Pass The Red Stripe* (2007)

## Ligam de föra
El MySpace del Skream
Equus ferus caballus

El **caàl** (nòm scentìfich: *Equus ferus caballus* o *Equus caballus*) l'è 'n mamìfer erbìvor ungulàt de tàia gròsa che l'aparté a giöna de le sèt spéci de la famìa dei Equidae.

La sò evulusiù l'è cuminciàda a pàrter de 45 ÷ 55 miliù de agn fà , de 'n mamìfer piötòst pesenèt che gh'ìa divèrsi dicc per deentà ai nòst tép 'n 'na bès•cia de dimensiù piö grànde e a sòcol ünech.

El caàl l'è stat demestegàt de l'Homo sapiens a pàrter de presapóch 4.000 o 5.000 agn fà e 'l se sarès difundìt bastànsa a la svèlta 'n töta l'Eurasia. Aisebé che quàze töcc i caài al dé d'encö i sàpe oramài demèstech, el caàl de Przewalski l'è cunsideràt l'öltem caàl salvàdech e mài demestegàt amò ezistènt, e de l'ótra bànda però 'n divèrsi pòscc del mónt gh'è apò a nömerùs caài demèstech che gh'è turnàt al stat salvàdech.

## Riferimèncc
Equus asinus

An **àsen** (anca *àsin*, *àsi*, *àsun* o **burìch**; en lumbard uriental *àzen*) l'é un animàl dumesticàa püssee picinìn del caval.

## Difüsión

A gh'hin asen dumestich in tüt el mund, e esistan asen selvadigh in Africa e Asia.
Gambasca

**Gambasca** (en piemontés: *Gambasca*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 346 abitàncc, 'na superfìce de 5&nbsp;km² e 'na densità de 69 ab./km². El cunfìna coi cümü de Brossasco, Martiniana Po, Revello, Rifreddo, Sanfront.

## Evulusiù demogràfica
Guarene

**Guarene** (en piemontés: *Guaren-e*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 3.015 abitàncc, 'na superfìce de 13&nbsp;km² e 'na densità de 232 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alba, Barbaresco, Castagnito, Corneliano d'Alba, Piobesi d'Alba, Vezza d'Alba.

## Evulusiù demogràfica
Sid Vicious

El **Sid Vicious** (*John Simon Ritchie*, Lundra, 10 magg 1957 – New York, 2 febrar 1979), a l'era un bassista inglés che 'l sunava in di Sex Pistols.
A l'è mòrt per un'overdose d'eruina quand che 'l gh'avéva dumà 21 agn.
El Sid Vicious l'è cunsideraa vün di simbul del punk. El suranòm "Vicious", che'l vör dì *catif*, ghe l'aveva daa l'amis Johnny Rotten.
Johnny Rotten

El **Johnny Rotten** (John Joseph Lydon, Lundra, 31 genar 1956) a l'è un cantant ingles, d'urigen irlandesa. L'ha cantaa cunt el grüp punk Sex Pistols e cunt el grüp Post-Punk Public Image Ltd.
Lou Dalfin

I **Lou Dalfin** a hinn un grüp de müsega folk e folk-rock ucitan fundaa del Sergi Berard in del 1982.

## Discugrafia
* I fas
** 1982: *[[En franso i ero de grando guero]]*;
** 1984: *[[L'aze d'alegre]]*.
* II fas
** 1992: *[[W Jan d' l'eiretto]]*, Ed. Ousitanio Vivo; 
** 1995: *[[Gibous, Bagase e Bandí]]*, Ed. Baracca e Burattini/Sony; 
** 1997: *[[Radio Ousitania libra]]*, del vif cunt el grüp basch Sustraia, Ed. Baracca e Burattini/Sony; 
** 1998: *[[Lo viatge]]*, Ed. Noys; 
** 2001: *[[La flor de lou Dalfin]]*, UPRFolkRock/Peones; 
** 2003: *[[Sem encar ici]]* - singul che l'hann registraa e mixaa el Madaski e'l M. Tavella ma che l'è staa mai distribüii in di negozi; 
** 2004: *L’òste dal Diau*, Ed. Tarantanius, distribussion Venus. Targa Tenco 2004 per el püssee bel disch in lengua lucala del ann;
** 2005: *Al temps de festa en Occitania*, Ed. Aditi Image/Felmay, video DVD cun la registraziun del cuncert a Türin al lucal Hiroshima Mon Amour del'11 mag 2004 e dü ducümentari sü i istrüment e la cultüra ucitana.
** 2007: *[[I Virasolelhs]]*
** 2009: *Remescla*

## Ligam de föra
* loudalfin.it - Sit ufizial del grüp in italian e ucitan.
Johnny Cash

El **Johnny Cash** (J. R. Cash; 26 Febrar 1932 - 12 Setember 2003) a l'era un cantaudur american de müsega country. El Johnny a l'è cunsideraa vün dij artista american püssé inflüent del secul chel de vint. A l'è cugnussüü per la sua vus carateristiga, prufunda e bassa e per el sò sun carateristich *boom-chick-a-boom* e per i sò vistii scür, che gh'hann daa el suranòm "*The Man in Black*", "*l'omm in negher*". El scuminciava i sò cuncert cun la fras: *"Hello, I'm Johnny Cash!"* (*Ciau, a sunt el Johnny Cash*).
Un bel poo de la sua müsega, suratüt in dij ültim agn de la sua cariera, la gh'ha cume tema el dispiasè, i tribüleri mural, e la redensiun.
In cinquanta agn de cariera l'ha vendüü püssé de 90 miliun de disch.
CCCP Fedeli alla linea

I **CCCP Fedeli alla linea** a hinn un grüp emilian de Regg de müsega punk furmaa in del 1982 a Berlin e che l'è finii in del 1990. A hinn cunsideraa vün dij grüp püssè impurtant per el punk eurupè. I CCCP se definissen un grüp de *müsega melodiga emiliana* e de punk filu-suvietich.
El sò nom, CCCP, parnunsiaa "ci-ci-ci-pì" al curispunt al acronim rüss SSSR *Союз Советских Социалистических Республи*(trasliteraa *Sojuz Sovetskich Socialističeskich Respublik*, che'l vör dì Üniun dij Repüblich Sucialista Suvietich) che in alfabet cirilich el sumeja ai leter CCCP.
## Member
* **[[Giovanni Lindo Ferretti]]** (Cerreto Alpi, 9 settembre 1953): vus e test
* **[[Massimo Zamboni]]** (Regg, 1957): ghitara
* **[[Annarella Giudici]]** (**Antonella Giudici**): "benemerita soubrette"
* **[[Danilo Fatur]]**: "artista del popul" (vus)
* **Umberto Negri**: bass, del 1982 al 1985
* **  Zeo Giudici  ** : bateria (1982)
* **Carlo Chiapparini**: ghitara, del 1986 fino al 1989
* **Ignazio Orlando**: bass, tastera e bateria, del 1986 al 1988
In del 1989 se giunten anca trì müsicista che aveven apena mulaa i Litfiba:
* **[[Gianni Maroccolo]]** (Mancian, 9 maggio 1960): bass
* **[[Francesco Magnelli]]**: tastiera
* **[[Ringo De Palma]]** (*Luca De Benedictis*, Türin, 28 dissember 1963 - Firenze, 1 giügn 1990): bateria
* **[[Giorgio Canali]]** (1958): ghitara e prugramassiun Atari 1040

## Discugrafia
### 45 gir/EP
* *[[Ortodossia (album)|Ortodossia]]*, Attack punk records, vinil russ 1984
* *[[Ortodossia II]]*, Attack punk records, vinile russ, pöö la Virgin l'ha stampaa anmò in vinil negher 1985
**[[Compagni, cittadini, fratelli, partigiani]]*, Attack punk records, picture disc, pöö la Virgin l'ha stampaa anmò in vinil negher 1985
* *[[Oh! Battagliero]]*, Virgin 1987 
* *[[Tomorrow (Voulez vous un rendez vous)]]*, (con Amanda Lear) Virgin, püblicaa in versiun 7" e 12" 1988 
* *[[Ragazza Emancipata]]*, (insema a un liber), Stampa Alternativa, 1990

### Album in stüdi
* *[[Affinità-divergenze fra il compagno Togliatti e noi - Del conseguimento della maggiore età]]*, Attack punk records, vinil russ 1986
* *[[Socialismo e barbarie]]*, Virgin, 1987 
* *[[Canzoni, preghiere, danze del II millennio Sezione Europa]]*, Virgin, 1989 
* *[[Epica Etica Etnica Pathos]]*, Virgin, 1990

### Racolt
* *[[Compagni, cittadini, fratelli, partigiani / Ortodossia II]]* (el gh'ha dent i düü EP), Virgin, 1988
* *[[Ecco i miei gioielli]]*, Virgin, 1992
* *[[Enjoy CCCP]]*, Virgin, 1994

### CD Live
* *[[Live in Punkow]]*, Virgin, 1996

### [[VHS]]
* *Tempi moderni. CCCP - Fedeli alla linea*. 1989, durata 45’. Regia di Luca Gasparini.

In del 2008 la EMI ha l'rimasterisaa e ristampaa sü CD e sü LP l'intrega discugrafia dij CCCP.