open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Palasàch

**Palasàch** (nòm uficiàl en italià: *Palazzago* ) l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem. e l'se tróa a 16 km de la sità e a presapóch 400 méter söl lièl del mar. L'è ai pé e sö i còste a mesdé de l'Albènsa.

El g'ha 'na popolasiù de , cond'öna süperfìce de  km² e 'na densità de popolasiù de  ab./km²

El cunfìna coi cümü de Almèn San Bartolomé, Imbìer, Barsana, Cavrì, Mapèl, Püntìda e Róncola.


## Bèrghem Baghèt

A Palasàch la gh'à la sò sède la Bèrghem Baghèt, la prima bànda de baghèt al mónt. 

## De èt

* L'òrghen de Bürlìch. 
* La céza de San Ròch e de San Sebastià de Grömlónch co i afrèsch tard-gòtech e la faciàda baròca de la prima méta del méla e sés (1600).

## Evulusiù demogràfega

L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Palasàch l'è mostràt in de la tabela ché sóta

## Riferiment
Titterten

**Titterten** a l'è un cumün svizzer del distret de Waldenburg, in del Canton Basilea Campagna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 3.71 km² e in del  al gh'eva una popolazion de  abitant.

El cumün de Titterten al se tröva a una altitüden de 668 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Arboldswil, Liedertswil, Niederdorf, Oberdorf, Reigoldswil. La popolaziun l'è in magioranza de lengua tudesca.

## Evulusiù demogràfica
L'andament del nümer de abitant del cumün de Titterten l'è mustraa in de la tabela chi desutta:

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
ImageSize = width:900 height:210
PlotArea = height:150 left:100 bottom:50 right:100
AlignBars = justify
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:420
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:80 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:16 start:0
PlotData=
  color:yellowgreen width:40   mark:(line,white) align:center
  bar:1850 from:start till:392 text:"392"
  bar:1860 from:start till:411 text:"411"
  bar:1870 from:start till:420 text:"420"
  bar:1880 from:start till:402 text:"402"
  bar:1888 from:start till:410 text:"410"
  bar:1900 from:start till:386 text:"386"
  bar:1910 from:start till:374 text:"374"
  bar:1920 from:start till:336 text:"336"
  bar:1930 from:start till:319 text:"319"
  bar:1941 from:start till:322 text:"322"
  bar:1950 from:start till:333 text:"333"
  bar:1960 from:start till:342 text:"342"
  bar:1970 from:start till:305 text:"305"
  bar:1980 from:start till:320 text:"320"
  bar:1990 from:start till:371 text:"371"
  bar:2000 from:start till:380 text:"380"


## Galeria de foto

Archivi:Titterten komunuma domo 243.JPG|Palàs del municìpio
Archivi:Titterten 245.JPG|Piàsa centràl del paés
Archivi:Titterten restoracio Sodhus 268.JPG|Sodhus
Archivi:Titterten 271.JPG|Cà del cèntro del paés
Archivi:Titterten faktrabdomo 275.JPG|Cà col tìpich retìcol de tràf a vìsta
Archivi:Titterten 258.JPG|Magazì de la lègna


## Riferiment


## Ligam de föra

* Sit ufizial
Muttenz

**Muttenz** a l'è un cumün svizzer del distret de Arlesheim, in del Canton Basilea Campagna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 16.64 km² e in del  al gh'eva una popolazion de  abitant.

El cumün de Muttenz al se tröva a una altitüden de 292 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Arlesheim, Birsfelden, Pratteln, Münchenstein, Gempen (SO), Basilea (BL) e Grenzach-Wyhlen (Germania). La popolaziun l'è in magioranza de lengua tudesca.

## Riferiment
* *Archiv für Kunde österreichischer Geschichtsquellen*, Kaiserlich-königliche Hof- und Staatsdruckerei 1851



## Ligam de föra

* Sit ufizial
* Die Dorfkirche St. Arbogast in Muttenz
Hölstein

**Hölstein** a l'è un cumün svizzer del distret de Waldenburg, in del Canton Basilea Campagna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 6.02 km² e in del  al gh'eva una popolazion de  abitant.

El cumün de Hölstein al se tröva a una altitüden de 422 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bennwil, Bubendorf, Diegten, Lampenberg, Niederdorf, Ramlinsburg, Tenniken, Zunzgen. La popolaziun l'è in magioranza de lengua tudesca.

## Galerìa de fóto

Archivi:Gemeindehaus Hölstein.JPG|Municìpio e Pòste de Hölstein
Archivi:REFORMIERTEKIRCHEHOELSTEIN.jpg|La céza refurmàda
Archivi:Frenke Waldenburg.JPG|El fiöm Frenke a Hölstein
Archivi:KINDERGARTENHOELSTEIN.JPG|L'azìlo per i pipì de Hölstein
Archivi:ORISVERWLTUNGHOELSTEIN.JPG|La séde de la ORIS SA (Schweizer Hersteller von mechanischen Uhren), fàbrica de relòi


## Riferiment


## Ligam de föra

* Sit ufizial
*
Neuchâtel (distret)

El **Distret de Neuchâtel ** l'è giü dei sés distrècc del Canton Neuchâtel, en Svizzera. L'è sitüàt endèla regiù ciamàda *Le Littoral*. El capolöch aministratìf del distrèt l'è la cità de Neuchâtel che l'è apò la capitàl del cantù.  La popolasiù del distrèt l'è 'n magiurànsa de lèngua franséza e 'n totàl la mónta a l'è de  (dato del ).

## Cümü
El distrèt l'è furmàt dei nöf cümü elencàcc endèla tabèla riportàda ché sóta:





## Riferimèncc
Val-de-Travers (distret)

El **Distret de Val-de-Travers** l'è giü dei sés distrècc del Canton Neuchâtel, en Svizzera. L'è famùs per la fabricasiù dei orolòi.

La popolasiù del distrèt l'è 'n magiurànsa de lèngua franséza e la mónta 'n totàl a  abitàncc (dato del ).

## Cümü
El distret de Val de Travers l'è dividìt endèi tré cümü elencàcc endèla tabèla riportàda ché sóta:





## Acorpamèncc
* El prim de zenér del 2009, i cümü de Boveresse, Buttes, Couvet, Fleurier, Les Bayards, Môtiers, Noiraigue, Saint-Sulpice e Travers i s'è fundìcc endèn cümü sul che pórta 'l nòm de *Val-de-Travers*.

## Riferimèncc
Le Locle (distret)

El **Distret de Le Locle ** l'è giü dei sés distrècc del Canton Neuchâtel, en Svizzera. El capolöch aministratìf del distrèt l'è la citadìna de Le Locle.  La popolasiù del distrèt l'è 'n magiurànsa de lèngua franséza e 'n total la mónta a  abitàncc (dato del ).

El distrèt l'è dividìt endèi sèt cümü elencàcc endèla tabèla riportàda ché sóta:





## Riferimèncc
Vall Antigòri

La **Vall Antigòri** (*Valle Antigorio* in Italian; *Eschental* in Todesch stòrigh) l'è voeuna di vai minor de la Val d'Òssola, in Piemont. La val l'è tutta traversada de la Tos e la divid, in di Alp Lepontinn, el grupp di Alp del Mont Leon de quei Tisines e del Verban.
A nòrd la soa continoazion l'è la Val Formazza, menter a nòrd-est la part la Val de Dever.
La Vall Antigòri la gh'ha dent i comun de Dòmm, Croeu, Bacen e Premia. Tra i sò prodòtt pussee conossuu a gh'è el Crodino, on bev analcòligh. 
## Ròbb de vedè
*La gesa monumental de Bacen.
*I paesin walser de Salecc e Agher, in del comun de Premia.
Tuss (fiüm)

La **Tuss** (*Toss* in piemuntes; *Riiss* in walser; *Toce* in italian; *Tosa* in tudesch) a l'è 'l fiüm püssee impurtant de la Val d'Ossula e la se slunga da nord a süd per tüta la val.

## El percurs
La Tuss la nass a circa 1800 meter d'altezza in de la piana de Rial in de l'alta Val Furmassa, da l'üniun di rii Murasch, Gries e Runi. Poch püssee a val la furma la Cascada del Tuss (ciamada anca *Früttfall*, cunt un nom de urigin walser). Quela cascada chì la fa un salt de 143 meter.
Dopu avè traversaa la Val Furmassa e la Val Antigori cumpagna de un rial qualsessia, la Tuss la finiss in de la Val d'Ossula e ne traversa tücc i centri principai. La Tuss la finiss el propi percurs in del Lagh Magiur, in quel che l'è ciamaa *Gulf Burumee*. Un temp la Tuss la pudeva vess risalida per un bel toch, e quest l'ha faa sì che i Milanes, che duminaven l'Ossula, pudessen ciapà el marmur de Candoja per pö purtàl in sül lagh, lungh el Tisin e 'l Navili Grand fin a Milan, per duperàl per fà sü el Dom.

### I cumün traversaa
Furmazza, Premia, Bascen, Crö, Crevula, Dom, Vila d'Ossula, Pedemulera, La Piev, Vugogna, Premusel, Anzola, Urnavass, Mergözz, Graveluna e Verbania (fraziun de Fundtuss).

### I aflüent
* Devero
* Isurnu
* Diveria
* Bogna
* Melezz ucidental
* Uvesca
* Anza
* Strona
* Riu Alb

## Vus curelaa
* Ossula
* Lagh Magiur
* Val Furmassa
* Cascada de la Tuss
* Dom
Waldenburg (distret)

El **Distret de Waldenburg ** l'è giü dei sich distrècc (en todèsch: *Bezirke*) del Canton Basilea Campagna en Svìsera. El distrèt el se tróa endèla part meridiunàl del cantù, ai cunfì col Canton Suleta. El capolöch aministratìf del distrèt l'è la citadìna de Waldenburg. Endèl més de  la popolasiù totàl del distrèt l'ìa  abitàncc, en magiuranza de lengua todèsca.

## Südiviziù aministratìva
El distrèt de Waldenburg l'è dividìt endèi quìndes cümü elencàcc endèla tabèla riportàda ché sóta:





## Riferimèncc
Fredèl

Ül tèrmin **fredèl** (*fradél* in de la bassa) definiss ül rapòrt da parentéla da vün individu rispèt ad alter fiö d'i istèss genitùr. 

## Vus curelaa
*Parentela
Fontanèla

* Fontanèla, cümü de la pruinsa de Bèrghem 'n de la bàsa bergamàsca.
* Fontanèla, frasiù del cümü de Sóta 'l Mut in pruinsa de Bèrghem.
* Fontanèla, cümü de l'Austria.

* Fontanèla, fontàna picinina 'n generàl o fontàna püblica compàgn de chèle ciamàde *edoèla* a Bèrghem.
Fontanèla (BG)

**Fontanèla** l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem, l'se tróa a 32 km de la sità, l'è a 105 méter söl lièl del mar e l'è a mèza stràda tra 'l Òi e 'l Sère.
 
El g'ha 'na popolasiù de , cond'öna süperfìce de  km² e 'na densità de popolasiù de  ab./km²

L'è ü di öltem paìs de la basà bergamàsca, de fati l'è söl cunfì con la pruìnsa de Cremùna. El cunfìna coi cümü de Antegnàt, Barbada, Cals, Casaletto di Sopra (CR), Pümenèngh e Sunsì (CR), Tur Palaisina.

## Evulusiù demogràfega

L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Fontanèla (BG) l'è mostràt in de la tabela ché sóta

## Riferiment
Bedford

**Bedford** a l'è ona città inglesa del Regn Unii che la cunta circa 82.000 abitant. La se troeuva in de l'Est Inghilterra e l'è 'l capploeugh del Bedfordshire.
## Stòria
Bedford l'è stada on mercaa important in d'ona region che l'era d'economia agricola. El re Òffa de Mercia l'è staa seppellii chì in del 796. In del 886 Bedford l'era voeuna di città che la stava al confin tra el regn sasson del Wessex e quell vichingh del Danelaw. In del 919 Edoard el Vegg el gh'ha faa sù ona fortezza in su la riva sud del fiumm Ouse: la fortezza l'è stada trada giò di Danes on poo pussee tard.
E anca del castell che l'è staa costruii in epoca normanna ghe resta pròppi pòcch.
La posizion de città commercial de Bedford l'è stada conservada longh i secol, tant che la città l'è stada on centro de l'industria tessil duranta la Rivoluzion Industrial.
El XIX secol l'ha vist la città vegnì 'me centro rilevant per l'ingegneria. Dòpo la Segonda Guerra Mondial gh'è stada ona granda migrazion de l'Italia: al dì d'incoeu 2 abitant su 7 hinn de origin italiana.
## Gemellagg
* Arezz, Italia.
* Bamberga, Germania.
* Rovigh, Italia.
* Włocławek, Polònia.
Włocławek

**Włocławek** (*Vladislaviensis* in latin; *Leslau* in todesch stòrigh) a l'è ona città de la Polònia central, situada longh la Vistola e cont ona popolazion de circa 114.000 abitant (2014). La città la se troeuva in del Voivodaa de Cuiavia-Pomerania; fina al 1999 l'era el capploeugh del voivodaa omònim.
## Stòria
La diòcesi de Włocławek l'è stada nominada per la prima vòlta in d'ona bolla papal de l'Eugeni III in del 1148.
A Włocławek hinn nassuu tant vescov, arcivescov, generai e anca el premi Nobel per la medisina del 1950 Tadeusz Reichstein. Semper in quella città chì l'è staa coppaa el pret polacch Jerzy Popiełuszko (1947-1984), vun di simbol de l'opposizion cattòliga al comunismo sovietigh polacch e beaa de la Gesa Cattòliga.
## Gemellagg
* Bedford, Regn Unii.
* Mogilëv, Bielorussia.
* Izmajil, Ucraina.
* Saint-Avold, Francia.
Feldkirchen in Kärnten

**Feldkirchen in Kärnten** (*Trg* in sloven; in lombard el pò vess voltaa 'me *gesa de campagna in Carinzia*) a l'è ona città de l'Austria meridional.
La città l'è situada in del Land de la Carinzia e la cunta ona popolazion de 14.268 abitant. L'è anca capital del pròppi distrett.
## Gemellagg
* Bamberga, Germania.
* Ahrensburg, Germania.

## Alter progett
Ahrensburg

**Ahrensburg** a l'è ona città de la Germania che la gh'ha ona popolazion de 30.907 abitant.
La città la se troeuva in del Land del Schleswig-Holstein e l'è 'l centro pussee gròss del circondari del Stormarn.

## Gemellagg

* Esplugues de Llobregat, Spagna.
* Ludwigslust, Germania.
* Feldkirchen in Kärnten, Austria.
* Vijandi, Estònia.

## Riferiment
Ludwigslust

**Ludwigslust** a l'è ona città de la Germania del nòrd-est cont ona popolazion de 12.815 abitant.
La città la se troeuva in del Land del Meclemburgh-Pomerania e l'è 'l capploeugh del circondari omònim.
A Ludwigslust el se troeuva on palazz del Settcent.
## Gemellagg

* Ahrensburg, Germania.
* Muscatine, Statt Unii.

## Riferiment
Mahilëŭ

**Mahilëŭ** (cirilligh: Магілёў; in russ: Могилёв/*Mogilëv*; in polacch: *Mohylew*; in ucrain: Могильов/*Mogyl'ov*; la pronuncia lombarda l'è pù o manch *Mahiliòu* per el bieloruss e *Maghiliòff* per el russ) a l'è ona città de la Bielorussia oriental.
La città la se troeuva longh i spond del fiumm Niper e la cunta ona popolazion de 360.000 abitant. Mahilëŭ l'è capital del voblasc' omònim.
## Stòria
Come tant alter città bieloruss, la s'è trovada sòtta i domini del Principaa de Smolensk, de la Lituania e de la Polònia, prima de tornà de noeuv in de l'Imperi Russ (in del 1772, pòcch prima de la spartizion de la Polònia).
Duranta el XIX secol l'è vegnuda ona città importanta in de la ministrazion de la Bielorussia. Duranta la Segonda Guerra Mondial l'è stada occupada di todesch, che hann coppaa quasi tucc i giudee che ghe viven, che eren pròppi tant.
A Mahilëŭ (che l'è anca molto conossuda col sò nòmm russ) l'è nassuu el composidor american Irving Berlin (nassuu 'me *Izrail' Bejlin*) e gh'ha studiaa a l'Università el president de la Bielorussia Aleksandr Lukašenko.
## Città gemellaa
*  Włocławek, Polònia.
*  Gabrovo, Bulgaria.
*  Villeurbane, Francia.
*  Bardejov, Serbia.
*  Eisenach, Germania.
*  Kerč, Ucraina.
*  Tula, Russia.
*  Klaipėda, Lituania.
Sedan

**Sedan** l'è ona città francesa del departement di Ardenn, in de la region de Sciampagna-Ardenn.
La città la cunta 20.548 abitant.
## Stòria

El paes l'è staa faa sù in del 1424 longh i spond de la Mosa. In del XVI l'è staa abitaa de tant ugonòtt che scappaven di guerr de religion frances.
Duranta la Guerra Franco-Prussiana del 1870, l'è stada el sitt de ona *débâcle* tremenda per l'esercitt frances, che de fatt l'ha deciduu i sòrt de la guerra: de fatt, dòpo la battalia l'è staa faa presonee anca l'imperador Napoleon III. Quella battalia chì l'ha portaa a la nassida del Segond Reich: per quest l'anniversari del sconter l'era diventaa on dì de festa in Germania.
Inoltra Sedan l'è stada voeuna di primm città frances a borlà in di man todesch duranta la Segonda Guerra Mondial, per la soa vesinanza al confin belga.

## Gemellagg
*  Eisenach, Germania.
Marburgh

**Marburgh** (*Marborg* in de la lengua local; *Marburg* in todesch; *Marburgo* in italian, spagnoeu e portoghes; *Marbourg* in frances) a l'è ona città de la Germania central.
La città la fa part del Land de l'Assia, in del circondari de Marburgh-Biedenkopft, e la cunta  abitànt (dato del ). A Marburgh gh'è la tomba del Paul von Hindenburg, general, eròe de la Prima Guerra Mondial e president de la nazion in di ann 1925-1934.

## Gemellagg
*  Poitiers, Francia.
*  Maribor, Slovenia.
*  Sfax, Tunisia.
*  Eisenach, Germania.
*  Northampton, Regn Unii.
*  Sibiu, Romania.

## Riferiment
Eisenach

**Eisenach** (*Iesenack* in de la lengua local; *Ysenacum* in latin; pronuncia lombarda: *Áisenach*) l'è ona città de la Germania central.
La città la se troeuva in del Land de la Turingia e la gh'ha ona popolazion de  abitant (dato del ). Eisenach l'è traversada di fiumm Werra, Hörsel e Nesse.
## Stòria

La città la gh'ha on nòmm de origin celtiga che 'l voeur dì pù o manch *aqua svelta*. L'è stada nominada per la prima vòlta in del 1180.
In del Medioev l'è stada la residenza di cont de Turingia, de la qual famiglia l'ha faa part la Santa Elisabetta de Turingia. A Eisenach l'ha studiaa in del 1498 el Martin Luter: pròppi chì l'è poeu scappaa de la Dieta de Worms, e chì l'ha voltaa la Bibbia del grech al todesch, proteggiuu del cont Federigh el Savi. La città l'è vegnuda protestanta in del 1528.
A Eisenach l'è nassuu el composidor Johann Sebastian Bach (1685-1750).

## Gemellagg
* Marburgh, Germania.
* Sedan, Francia.
* Waverly, Statt Unii.
* Skanderborg, Danimarca.
* Mogilëv, Russia.

## Riferiment
Sfax

**Sfax** (**صفاقس** in arab; *Thænæ* in latin) l'è la segonda città pussee granda de la Tunisia dòpo de Tunis. 
La cunta circa 265.000 abitant.

## Stòria
Sfax, l'antiga *Syphax* di Berber, l'è stada recostruida di Arab in del secol quell de noeuv con materiai ciappaa de la veggia città romana, situada a trii chilòmetri de distanza del centro d'incoeu. In del period 1095-1099 l'è stada on emiraa indipendent.
L'è stada conquistada di Siciliann in del 1148, anca se i Arab l'ha reconquistada vundes ann pussee tard.
Sfax l'è passada a la dominazion francesa in del 1881: vista la resistenza de la popolazion, i Frances gh'hann avuu de bombardà la città prima de vincc. Inoltra Sfax l'ha patii on alter bombardament in del period 1942-1943, quand che la se trovava sòtta el domini de l'Italia in de la Segonda Guerra Mondial.
## Gemellagg
* Dakar, Senegal.
* Marburgh, Germania.
* Casablanca, Maròcch.
* Safi, Maròcch.
* Oran, Algeria.
* Machačkala, Russia.
* Grenoble, Francia.
Grenoble

**Grenoble** (*Grenoblo* in arpitan; *Gratianopolis* in latin) a l'è ona città de la Francia sud-oriental. Per popolazion, Grenoble l'eva in del 2009 quela dei 16 se se cunsidera el cumun con  abitant, e la soa area urbana l'eva quela dei 10 in Francia cun  abitant (2008). 
.
La città l'è 'l capploeugh del departiment de l'Isère, in de la region Ròden-Alp.

El 20% de la popolazion l'è de origin siciliana.

## Geografia
Grenoble la se troeuva arent a l'arch alpin, e per quest i frances le ciamen *capital di Alp*. Intorna a lee se troeuven el Vercors, i prealp de la Chartreuse e la cadena de Belledonne.
El sò clima l'è puttòst variegaa: in inverna l'è voeuna di zònn pussee fregg de la Francia, ma in estaa i montagn intorna fann on *effett basinella* e pòrten on fracch de cald.
## Stòria
La città l'era on insediament di Gai quand che in del 379 l'è diventada ona città romana ciamada *Gratianopolis*, in onor de l'imperador Grazian. De *Gratianopolis* a *Grenoble* el pass l'è facil.
In del XII secol l'era sòtta ai cont de Albon, conossuu anca col nòmm de *delfin*: quei lì hann estenduu el pròppi domini (ciamaa *[[Delfinaa]]*) a bòna part di departiment de l'Isère, di Alt Alp e de la Drôme. El titol e 'l feud del Delfinaa hinn poeu passaa ai eredi al tròno frances in del 1349: anca al dì d'incoeu *delfin* l'è sinònim de *erede*. In del 1447 l'era el signor del loeugh el Luis II (poeu Luis IX de Francia), che l'ha portaa on parlament a Grenoble.
L'autonomia de la provincia l'è stada scancellada del cardinal Richelieu in del 1628.
In temp pussee recent, Grenoble l'ha ospitaa i X Olimpiad invernai (1968).
## Gemellagg
* Catania, Italia.
* Innsbruck, Austria.
* Essen, Germania.
* Halle in sul Saale, Germania.
* Kišinëv, Moldavia.
* Oxford, Regn Unii.
* Rehovot, Israel.
* Phoenix, Statt Unii.
* Stendal, Germania.
* Pécs, Ungheria.
* Betlemm, Palestina.
* Kaunas, Lituania.
* Sfax, Tunisia.
* Suzhou, Cina.
* Costantina, Algeria.
* Ouagadougou, Burkina Faso.
* Corato, Italia.
Machačkala

**Machačkala** (cirilligh: Махачкала; in aver: МахIачхъала; in cumucch: Магьачкъала; in lak: *Anži*; di vòlt traslitteraa anca 'me **Makhachkala**) a l'è ona città de la Russia meridional.
La città la se troeuva in sul Mar Caspi e l'è la capital de la Repubbliga autònoma del Daghestan. Ghe viven 426.412 abitant.
## Geografia
La città la se troeuva in del centro del Daghestan, in sul Mar Caspi e longh la strada che la pòrta de Astrachan' a Baku, in Azerbaigian.
Machačkala l'è spartida in di trii distrett de *Leninskij*, *Sovetskij* e *Kirovskij*, de ciara origin sovietiga.
## Stòria
La città l'è stada fondada in del 1844 cont el nòmm de *Petrovskoe*: quest in onor al zar Peder I el Grand, che l'era passaa in del Daghestan in del 1722. I fondament hinn staa faa in sù l'antiga città de *Tarki*, che al dì d'incoeu l'è domà on quarter piscinin.
El paesòtt l'è diventaa on pòrt important e giamò in del 1857 l'ha ciappaa el titol de città, oltra che on nòmm noeuv, cioè *Petrovsk-Port*. I abitant del sitt però le ciamaven *Anži Kala* (cioè *Fortezza de Terra*).
El nòmm de adess l'è staa daa in del 1922, in onor del rivoluzionari comunista Magomed-Ali Dachadaev, che come scormagna el gh'aveva pròppi *Machač*.
Machačkala l'è stada colpida de on terremòt in del 1970.
## Gemellagg
*  Sfax, Tunisia.
*  Oldemburgh, Germania.
*  Spokane, Statt Unii.
*  Siping, Cina.
*  Vladikavkaz, Russia.
*  Yalova, Turchia.
Lèngua koro

Ol **Koro** l’è öna lèngua de l’India, mia congusìda infina al 2008, quando öna spedisiù del National Geographic l’ l’à troàda in del nòrt èst del paìs in del istat del Arunachal Pradesh.

Ol Koro l’è öna lèngua che la fà part de la famèa di lìngue tibéto-birmàne, ön insèma de 400 lèngue e tra chèste i piö cognusìde e parlàde i è pròpe la lèngua tibetàna e chèla birmàna.

Ol Koro l’è öna lèngua mia scrìcia, ma l'è adóma parlàt, però i è adóma 800 - 1.200 i persùne che i l' la pàrla e de chès-ce i è pròpe póch chèi che i gh’à méno de 20 agn, isè ‘l Koro l’è söbet istài clasificàt tra i lèngue che i rés-cia de sparì.
Alacant

**Alicante** (ins anca in spagnoeu; *Alacant* in catalan; *Alicant* in aragones; *Lucentum* in latin) a l'è ona città de la Spagna.
La se troeuva in de la Comunità Valenzana in de la provincia e la comarca omònima. I abitant a hinn 331.750 (2008). L'è sede de ona diòcesi, insema a Orihuela. A l'è on pòrt econòmigh important.
## Stòria
La città la gh'era giamò in del 237 a. C., quand che 'l general Milcare Barca el gh'ha faa sù ona fortezza. Lì vesin i Roman gh'hann fondaa el municipi de *Lucentum*.
Dòpo la fin de Ròma la città l'è passada sòtta el domini di Visigòtt, di Bizantin e di Arab, che l'hann tegnuda per cinch cent ann (VIII-XIII secol). De quell moment l'è andada dree ai sòrt de la Spagna.
In del 1936 ad Alicante l'è staa fusilaa el dittador spagnoeu José Antonio Primo de Rivera.
## Gemellagg
* Nizza, Francia.
* Carloforte, Italia.
* Herzliya, Israel.
* León, Spagna.
* Matanzas, Cuba.
* Oran, Algeria.
* Riga, Lettònia.
* Toyooka, Giappon.
* Wenzhou, Cina.
* Tarent, Italia.
Veyrier

**Veyrier** a l'è un cumün svizzer del Canton Ginevra. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 6.50 km² e in del  al gh'eva una popolazion de  abitant.

El cumün de Veyrier al se tröva a una altitüden de 428 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bossey (FR-74), Carouge, Chêne-Bougeries, Étrembières (FR-74), Gaillard (FR-74), Ginevra, Plan-les-Ouates, Thônex, Troinex. La popolaziun l'è in magioranza de lengua francesa.

## Riferiment


## Ligam de föra
* Sit ufizial
Koro

## Geograféa

* Koro, ìzole de le Fiji;
* Koro, mar in del océano Pacìfech; 
* Koro, sità de la Costa d'Avori;
* Koro, sità del Mali;

## Lèngue
* Koro, lèngua indiàna parlada in del istàt del Arunachal Pradesh in India.

## Óter significàcc
* Koro, band hardcore punk de Knoxville, Tennessee, USA;
* Koro, machinàre giapunés dovràt per brüzà l'incèns;
* Koro, la malatéa de chèi che i crèt che i sò òrghen genitài i sparése;
* Koro, öna televisiù de lèngua spagnöla de Corpus Christi, Texas, USA.
Oldemburgh

**Oldemburgh** (*Oldenburg* in todesch; *Ollnborg* in bass todesch; *Oldenbörj* in frison; *Oldemburgo* in italian, spagnoeu e portoghes; *Oldenbourg* in frances) a l'è ona città de la Germania nòrd-occidental.
La se troeuva in del Land de la Bassa Sassònia (region stòriga de la Frisia) e la cunta  abitant (dato del ).

## Stòria

Nominada per la prima vòlta in del 1108, l'è stada per tant temp (1110-1918) el centro de on statt indipendent.

## Gemellagg
* Høje-Taastrup, Danimarca.
* Cholet, Francia.
* Groninga, Paes Bass.
* Machačkala, Russia.

## Riferiment
Groninga

**Groninga** (inscì anca in Italian, Spagnoeu, Latin e Portoghes; *Grunnen* in de la parlada local; *Groningen* in Olandes; *Grins* in Frison; *Grunneng* in Bass Todesch; *Groningue* in Frances) a l'è ona città di Paes Bass del nòrd.
La città l'è voeuna di pussee important del nòrd de l'Olanda e l'è 'l capploeugh de la provincia omònima.
## Stòria
Groninga l'è stada fondada intorna a l'ann 1000. L'è vegnuda ben prest on member de la Lega Anseatiga.
In del 1614 l'è stada dervida on'università che la gh'è anmò e che la gh'ha portaa a Groninga on certo splendor anca coltural, oltra a quell econòmigh.
## Gemellagg
*  Oldemburgh, Germania.
*  Graz, Austria.
*  Jabalia, Palestina.
*  Kaliningrad, Russia.
*  Katowice, Polònia.
*  Murmansk, Russia.
*  Newcastle upon Tyne, Regn Unii.
*  Odense, Danimarca.
*  San Carlos, Nicaragua.
*  Tallinn, Estònia.
*  Tientsin, Cina.
*  Zlín, Cechia.
Zlín

**Zlín** (*Zlin* in todesch stòrigh) a l'è ona città de la Repubbliga Ceca.
L'è 'l capploeugh de la region e del distrett omònim, situaa in de la Moravia. Tra el 1948 e 'l 1990 l'è stada ciamada *Gottwaldov*, in onor del primm president comunista de la Cecoslovacchia, Klement Gottwald.
La soa economia l'è soratutt industrial.

## Gemellagg
*  Altenburg, Germania.
*  Groninga, Paes Bass.
*  Chorzów, Polònia.
*  Izegem, Belgi.
*  Limbach-Oberfrohna, Germania.
*  Romans, Francia.
*  Sest San Giovann, Italia.
*  Trenčín, Slovacchia.
## Alter progett
Essen

**Essen** (*Esse* in Ripuarisch ; *Assindia* in latin) a l'è ona città todesca.
La se troeuva in del Land del Nòrd Reno-Vestfalia, in de la region de la Ruhr. L'è la terza città pussee granda del Land dòpo Colònia e Dortmund.
## Notizzi vari

*In de la Cattedral de Essen (giamò *Badia de la Santissima Trinità*), se troeuva la coròna de l'imperador Otton III.
*In del 2010 Essen l'è stada la capital europea de la coltura.
*A Essen la gh'ha origin la familia Krupp.
*Essen in todesch el voeur dì anca *mangià*, però a l'è minga chell li l'origen del nomm. Al contrari, l'origen del nomm el someja 'l vegna de la parolla todesca "Eschen", ciovè "arbor de frassen", perchè 'l par che in del sitt indova l'è gnuda su la cittaa 'l gh'era ona voeulta on gran frassinee. El nomm del sitt el s'è mudaa pu voeult in di agn: Astnidum, Astanidum, Asbidi, Asnid, Assinde, Asnida, Assindia, Essendia, Esnede, Essende, Essend finn a rivà al "Essen" del didincoeu. La teoria, inscambi, che 'l nomm el vegna del vegg termen germanegh "esse", che 'l voeur dì foeugh de brasera (in referiment ai tant fonderii de azzal de la cittaa), 'l var pocch o negott perchè la cittaa  de Essen l'è ben pussee veggia de la revoluzzion industriala.

## Gemellagg
* Grenoble, Francia.
*  Sunderland, Regn Unii.
* Tampere, Finlandia.
* Nižnij Novgorod, Russia.
* Tel Aviv, Israel.

## Riferiment
Oran

**Oran** (inscì anca in frances; **وهران**/*Wahran* in arab; *Orano* in italian; *Orán* in spagnoeu; *Orã* in portoghes; *Orà* in catalan e bergamàsch) a l'è ona città de l'Algeria settentrional. L'è situada in sù la còsta del Mar Mediterrani.
L'è voeuna di città pussee grand e important del Paes, e al dì d'incoeu la cunta 645.800 abitant. L'è l capploeugh de la provincia omònima e l'è anca sede de ona diòcesi.
## Stòria
I ricerch archeològigh hann mostraa che Oran l'è nassuda 'me città araba intorna al X secol. L'è subit diventada ona città-mercaa, on pont de traffigh tra el Mediterrani e 'l desert o tra la Spagna e l'Orient.

In del 1509 Oran l'è stada conquistada di Spagnoeu del general Francisco Jiménez Cisneros: e sòtta la dominazion spagnoeula l'è restada fina al 1708, quand che hinn rivaa i Turch. I Spagnoeu hinn tornaa in del 1732. In del 1790 però a gh'è staa on terremòtt violent, e la coròna spagnoeula, che la gh'aveva minga né voeuja né danee de spend per riparà i dann, l'ha venduu Oran ai Turch. I Ottoman hann lassaa andà in ruvina la città.

In del 1831 hinn rivaa i Frances, che l'hann fada vegnì ona città molto importanta. Quest l'ha faa sì che in del cors del Vòttcent Oran la fudess la città maghrebina con pussee abitant europee (frances, spagnoeu, giudee, italian).
Duranta la Segonda Guerra Mondial l'è finida in de la ministrazion del governo de Vichy. I Leaa hann cercaa giamò del 1940 de liberàlla, ma i Frances collaborazionista hann preferii vedè andà a fond la pròppia flòtta puttòst che consegnàlla ai ingles. A bon cunt l'è stada liberada in del 1942 e dòpo la guerra l'è tornada con tutt el rest de l'Algeria in man ai Frances.

In de la guerra d'Algeria, Oran l'è stada vun di centri de la lòtta antifrancesa. A partì del 1962 la fa part de l'Algeria.
## Curiosità
El romanz La Peste de l'Albert Camus l'è ambientaa pròppi a Oran, che 'l scrittor (on *[[pied-noir]]*) conosseva molto ben: chì l'aveva vivuu per on poo de temp e chì l'era nassuda la soa miee.
## Gemellagg
* Alicante, Spagna.
* Bordeaux, Francia.
* Dakar, Senegal.
* Durban, Sudafrica.
* Danzica, Polònia.
* Sfax, Tunisia.
* Zarqa, Palestina.
Offenburg

**Offenburg** (*Offäburg* in alemann; *Offenbourg* in frances) a l'è ona cità todesca del Baden-Württemberg.

La cunta  abitant (dato del ) e l'è nassuda 'me fortin del limes roman-germanigh. Offenburg el se troeuva in del circondari de Ortenaukreis. Al temp del Sacro Roman Imperi a l'era on territòri dominaa di Asburgh e 'l gh'aveva el status de città libera imperial.

## Gemellagg
* Lons-le-Saunier, Francia.
* Weiz, Austria.
* Borehamwood, Regn Unii.
* Altenburg, Germania.
* Olsztyn, Polònia.
* Pietra Ligure, Italia.

## Riferiment
Olsztyn

**Olsztyn** (*Allenstein* in todesch stòrigh) a l'è ona città de la Polònia del nòrd-est.
La città l'è 'l capploeugh del Voivodaa de Varmia-Masuria e del distrett omònim. L'è la sede de la diòcesi de Varmia (cattòliga) e de la diòcesi de Masuria (luterana). In del 2014 la cuntava 173.831 abitant.
## Stòria
Olsztyn l'è stada fondada in del 1334 longh el fiumm Łyna, in todesch *Alle*: de fatt el nòmm original de la città l'era quell todesch de *Allenstein*.
Olsztyn la s'è trovada in de la zòna indè che se combatteven i polacch e l'Ordin Teutònigh e per quest l'è stada trada giò on fracch di vòlt. A Olsztyn l'ha vivuu per on poo de temp el Nicolò Copernich, che chì l'ha scritt ona bòna part del sò liber *De revolutionibus*.
In del 1772 l'è finida in del domini de la Prussia, e inscì l'è staa finna a la nassida de la noeuva Polònia in del 1918.

## Gemellagg
* Rovaniemi, Finlandia.
* Châteauroux, Francia.
* Calpe, Spagna.
* Gelsenkirchen, Germania.
* Offenburg, Germania.
* Kaliningrad, Russia.
* Luc'k, Ucraina.
* Richmond, Statt Unii.
Luc'k

**Luc'k** (Луцьк in ucrain; Луцк/*Luck* in bieloruss e russ; *Łuck* in polacch; pronuncia milanesa: *Lotz'k*) a l'è ona città de l'Ucraina del nòrd-òvest.
L'è 'l capploeugh de l'Oblast' de Volinia e la cunta pussee de dusentmilla abitant.
## Stòria
Nominada per la prima vòlta in del 1085, Luc'k l'è voeuna di città pussee antigh de l'Ucraina.
L'è partegnuda a la Polònia in del period 1921-1939. Duranta la Segonda Guerra Mondial (ma anca dòpo) la maggior part di abitant de origin polacca l'è stada mazzada o casciada foeura de la città.
## Gemellagg
* Brėst, Bielorussia.
* Polònia:
** Bielsk Podlaski.
** Rzeszów.
** Olsztyn.
** Toruń.
** Zamość.
* Xiangtan, Cina.
* Gori, Geòrgia.
Gelsenkirchen

**Gelsenkirchen** (*Gelsenkiärken* in bass todesch) a l'è ona città de la Germania de l'òvest.
La se troeuva in del Land del Nòrd Reno-Vestfalia e la cunta  abitant (dato del ).
## Stòria
La città la gh'ha avuu on grand svilupp per l'industria del carbon e de l'azzal.
A Gelsenkirchen a gh'è staa vun di camp del lager de Buchenwald.
## Gemellagg
*  Allenstein, Polònia.
*  Zenica, Bòsnia-Erzegòvina.
*  Šachty, Russia.
*  Cottbus, Germania.
*  Büyükçekmece, Turchia.

## Riferiment
Sorvilier

**Sonvilier** a l'è un cumün svizzer del circol aministrativ de Giüra Bernes, in de la part del Canton Berna a magioranza linguistega francòfuna. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 7.02 km² e in del  al gh'eva una popolazion de  abitant.

El cumün de Sorvilier al se tröva a una altitüden de 802 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bévilard, Champoz, Court, Romont, Péry.

## Ligam de föra
* Sit del cumün de Sonvilier

## Riferiment
Lüzerna

**Lüzerna** (nom ufizial en tudesch: *Luzern*) a l'è una cità svizzera, capital del distret e del canton omonim. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 29.04 km² e in del  al gh'eva una popolazion de  abitant.

El cumün de Lüzerna al se tröva a una altitüden de 436 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Adligenswil, Ebikon, Emmen, Horw, Kriens, Malters, Meggen, Neuenkirch. La popolaziun l'è in magioranza de lengua tudesca.

La cità l'è circundada de bei montagn e dal Lagh dei Quater Cantun e la g'ha anca un center storegh sügestiv pogiaa in süi spond del fiüm Reuss.


La Kapellbrücke l'è el pont de legn püssee antigh de tüta l'Europa; l'è staa faa sü in del secul XIV secolo, e 'l so nom el vegn de la capela de St. Peter sitüada lì tacaa. Pressapoch a metaa del pont vegn sü la Wasserturm (Tor de l'acqua), una tor otagunal che l'è devegnüda 'l simbol de la citaa, L'è stada tirada impee inturen al 1300. El pont l'eva restaa dannegiaa de un incendi disastrus in del mes de agost del 1993, ma l'è staa recostrüii in 8 mes apena.


## Evoluzion demografega

L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:

## Informaziun climateghe

## Riferiment


## Ligam de föra

* Lucerne - Wikivoyage
* City of Lucerne official website
* Lucerne Tourism
* LucerneGuide
* Lucerne in 3D with Google Earth
* Lucerne Festival
* website of the neighbourhood Basel-/Bernstrasse Luzern
* Lucerne photo gallery 
* Media
** Radio Pilatus  
** Radio 3fach 
** Radio Central 
** Neue Luzerner Zeitung: www.zisch.ch  (local newspaper)
** Anzeiger Luzern  
*
Koro (Mali)

**Koro** l’è öna sità e ü cümü del Mali, che la se tróa in del sircondàre de Koro che l’è ‘n de la regiù Mopti. In del 1998 a Koro i ghe stàa de cà 38.442 persùne.

L’agricoltüra l’è ‘l laurà piö praticàt da i abitàncc de Koro.
Altenburg (Germania)

**Altenburg** (*Starograd* in lusazian inferior; *Starohród* in lusazian superior; *Starohrad* in cech stòrigh; *Altenburgo* in spagnoeu; *Altenbourg* in frances) a l'è ona città de la Germania centro-oriental. El territori aministraa de la città l'è abitaa de  personn (dato del ) 
La città la se troeuva in de la Turingia, in del circondari de l'Altenburger Land.

## Stòria
La città l'è stada abitada a longh de popolazion slav: la prima citazion de la città la ven de on document de l'imperador Otton II (976). El Barbarossa el n'ha faa vun di centri pussee important del sò regn.
In del 1256 l'ha ciappaa el titol de *città*.

## Gemellagg
*  Offenburg, Germania.
*  Olten, Svizzera.
*  Zlín, Cechia.

## Riferiment
Canton Lüzerna

El **Canton Lüzerna** (en todèsch: *Kanton Luzern*) l'è giü dei 26 cantù de la Svìsera. L'è sitüàt endèla Svìsera central e l'òcupa 'n àrea de 1493 km², e 'l g'ha 'na popolasiù de  abitàncc (segónt i dàti del ). La popolasiù l'è 'n magiurànsa de lèngua todèsca o la sò variànt locàl ('ntra töt presapóch l'89%) e de religiù catòlica (presapóch el 71%). 
La capitàl del cantù l'è la cità de Lüzerna.

## Geografìa
El cantù de Lucerna l'è sitüàt endèla part centràl de la Svìsera (Mitelland). L'è streersàt dei fiöm Reuss e Kleine Emme. El teretóre del cantù 'l cunfìna a nort co le alpi svìsere e col Canton Argovia, a èst col Canton Zug e col Canton Svit, a sud coi cantù de Nidwalden e Obwalden e a ocidènt col Canton Berna. El mut piö alt l'è 'l Brienzer Rothorn che 'l rìa a 2350 méter de altèsa söl leèl del mar.

## Demografia
La popolasiù l'è 'n magiurànsa de lèngua todèsca o la sò variànt locàl ('ntra töt presapóch l'89%) e de religiù catòlica (presapóch el 71%).

## Sistéma aministratìf
El cantù de Lucerna l'è furmàt de sés distrècc (*Ämter*) e de 88 cümü.

I distrècc i è:

*Lüzern che g'ha per capolöch Lüzerna
*Hochdorf che g'ha per capolöch la citadìna de Hochdorf
*Sursee che g'ha per capolöch la citadìna de Sursee
*Willisau che g'ha per capolöch la citadìna de Willisau
*Entlebuch che g'ha per capolöch la citadìna de Schüpfheim

## Riferiment
Corbin Bleu

**Corbin Bleu**, che in realtaa 'l se ciama **Corbin Bleu Reivers** (Brooklyn, New York, 21 de febrar del 1989) l'è un cantant di Stacc Ünicc.

## Sitt üficial
* Sit üficial de Corbin Bleu
Bielsk Podlaski

**Bielsk Podlaski** (Бельск-Падляшскі/*Bel'sk Padljašski* in bieloruss; Бельск-Подляски/*Belsk-Podljaski* in russ) a l'è ona città de la Polònia oriental.
La se troeuva in del Voivodaa de Podlachia e la cunta 26.275 abitant (2014). L'è 'l capploeugh del distrett de Bielsk.
Bielsk Podlaski l'è vun di sitt in Polònia indè che gh'è ona minoranza lenguistiga bielorussa in Polònia, che la ven tutelada e reconossuda 'me lengua minoritaria.
## Gemellagg
* Łuck, Ucraina.
Rzeszów

**Rzeszów** (*Reichsof* in todesch stòrigh; Жешув/*Žešuv* o Ряшев/*Rjašev* in russ; Ряшів/*Rjašiv* in ucrain; **רײַשע**/*Reyisha* in yiddish; *Žešova* in lituan; pronuncia prossimada lombarda: *Rsgescióv*) a l'è ona città de la Polònia sud-oriental.
La se troeuva in del Voivodaa di Precarpazz e la cunta 186.120 abitant (stimm del 2015).
## Gemellagg
*  Bielefeld, Germania.
*  Buffalo, Statt Unii.
*  Klagenfurt, Austria.
*  Lamia, Grecia.
*  Ucraina:
**  Mykolajiv, Ucraina.
**  Łuck, Ucraina.
*  Nyíregyháza, Ungheria.
*  Satu Mare, Romania.
Weiz

**Weiz** a l'è ona città de l'Austria.
La se troeuva in de la Stiria e la gh'ha ona popolazion de 8800 abitant. L'è 'l capploeugh del distrett omònim.

## Gemellagg
* Offenburg, Germania.
Cottbus

**Cottbus** (antigament *Kottbus*; *Chóśebuz* in lusazian superior; *Choćebuz* in lusazian inferior; *Chociebuż* in polacch; *Chotěbuz* in cech; pronuncia milanesa: *Còttbos*) a l'è ona città de la Germania oriental.
La cunta circa 99.687 abitant (2015).

## Geografia
La se troeuva in del Land de Brandeburgh, del qual l'è la città pussee granda dòpo de Potsdam.
L'è traversada del fiumm Sprea.

## Stòria
La città l'è stada fondada di Sòrbi in del X secol. La prima nominazion de la città l'è del 1156.
I todesch, come popolazion, hinn rivaa dusent ann pussee tard. In del 1462 la città l'ha taccaa a fà part del Margraviaa del Brandeburgh, in del 1701 de la Prussia. De quell moment l'è andada dree ai sòrt de la Germania oriental, dent al II Reich, a la Repubbliga de Weimar, del III Reich, de la DDR e poeu de la noeuva Germania unida.
La minoranza slava lusaziana la gh'è anmò.

## I quarter
Cottbus l'è dividuda in desnoeuv quarter, chì nominaa cont el nòmm todesch e slav:
# Mitte / Srjejź
# Neu und Alt Schmellwitz / Chmjelow
# Sandow / Žandow
# Spremberger Vorstadt / Grodkojske pśedměsto
# Ströbitz / Strobice
# Sielow / Žylow
# Saspow / Zaspy
# Merzdorf / Žylowk
# Dissenchen / Dešank
# Branitz / Rogeńc
# Madlow / Modłej
# Sachsendorf / Knorawa
# Döbbrick / Depsk
# Skadow / Škodow
# Willmersdorf / Rogozno
# Kahren / Korjeń
# Kiekebusch / Kibuš
# Gallinchen / Gołynk
# Groß Gaglow / Gogolow

## Gemellagg
*  Montreuil, Francia.
*  Grossee, Italia.
*  Lipeck, Russia.
*  Zielona Góra, Polònia.
*  Tărgovište, Bulgaria.
*  Košice, Slovacchia.
*  Germania:
**  Saarbrücken.
**  Gelsenkirchen.
*  Nuneaton and Bedworth, Regn Unii.
Zielona Góra

**Zielona Góra** (*Grünberg in Schlesien* in todesch; in lombard la pò vess voltada in *Mont Verd*) l'è ona città de la Polònia de l'òvest.
La se troeuva in del Voivodaa de Lubusz, del qual l'è 'l capploeugh insema a Gorzów.

## Stòria
Fina al 1945 l'ha faa part de la Germania. Gh'è nassuu el pittor Taddeo Kuntze (1727-1793). L'è stada capploeugh del voivodaa omònim fina al 1998, quand che l'è stada taccada in quell noeuv de Lubusz.
## Gemellagg
*  Aurora, Statt Unii.
*  Bistriţa, Romania.
*  Germania:
**  Verden.
**  Cottbus.
*  Helmond, Paes Bass.
*  L'Aquila, Italia.
*  Nitra, Slovacchia.
*  Troyes, Francia.
Verden

**Verden** (*Veern* in bass todesch) a l'è ona città de la Germania.
La se troeuva in del Land de la Bassa Sassònia e la cunta  abitant (dato del . L'è traversada del fiumm Aller.

## Stòria

In de l'Alt Medioev l'è stada el loeugh de on massacher tremend ordinaa del Carlo Magn. De fatt quell lì in del 782 l'aveva battuu i Sasson in d'ona battalia e poeu vist che quei là voreven minga giuràggh fedeltà a lù, l'ha ordinaa de coppànn circa 4500. I studios del dì d'incoeu però pensen che i font antigh che l'hann cuntaa sù 'sta stòtria pòden avè faa di error in de la narrazion e in de la traduzion: infatti se pensa che i Sasson sien staa esiliaa, e minga mazzaa.
In del XV secol Verden l'ha ciappaa el titol de città libera imperial, titol conservaa fina a la Guerra di Trent'Ann, quand che l'è vegnuu on territòri svedes cont el nòmm de Principaa de Verden. El principaa l'è duraa fina al 1866, quand che l'è entraa a fà part del Regn de Hannover. On quai ann dòpo l'è diventada todesca.
## Gemellagg
* Polònia:
** Górowo Iławeckie.
** Zielona Góra.
* Havelberg, Germania.
* Bagrationovsk, Russia.
* Saumur, Francia.
* Warwick, Regn Unii.

## Riferiment
Nitra

**Nitra** (*Neutra* in todesch; *Nyitra* in ungheres) l'è ona città de la Slovacchia de l'òvest.

La se troeuva ai pee del mont Zobor, longh i spond del fiumm Nitra. L'è 'l capploeugh del distrett omònim.

A Nitra ghe  viven circa 85.000 abitant: de quest, el 95,4% l'è slovacch, el 1,7% ungheres, el 0,9% cech e 'l 0,4% zingher. El 90% de la popolazion l'è cattòligh, el 2% luteran: i alter o gh'hann minga ona religion, o partegnen a confession minor. Nitra l'è la quinta città pussee popolada del Paes.

## Stòria
La città l'è stada nominada per la prima vòlta in del 826: l'è stada a longh la capital del Principaa de Nitra. In del 833, ai temp del re Pribina, l'è entrada a fà part de la Granda Moravia. Pribina el gh'ha faa sù a Nitra la prima gesa cristiana conossuda de la Slovacchia (828): Nitra l'è stada anca la prima sede vescovil de la Slovacchia.

La città l'è stada conquistada del magiar Lehel intorna al 925: a bon cunt l'ha costituii on status autònom che l'ha perduu in del 1108. In del 1248 el re Béla IV d'Ungheria el gh'ha daa a Nitra el titol de città real libera.

El period ungheres l'è finii in del 1663, quand che la città l'è stada conquistada di Turch: la dominazion l'è durada domà vintiduu ann, quand che hinn rivaa i Austriach.

## Gemellagg
* Polònia:
** Zielona Góra.
** Kielce.
* Bački Petrovac, Serbia.
* Repubbliga Ceca:
** České Budĕjovice.
** Kromĕříž.
* Gosford, Australia.
* Guadalajara, Spagna.
* Naperville, Statt Unii.
* Osijek, Croazia.
* Spišská Nová Ves, Slovacchia.
* Zoetermeer, Paes Bass.
Siàn

**Ziano Piacentino** (en emilià: *Siàn*) l'è 'n cümü de l' Emilia Romagna, en Pruvincia de Piacènsa. El g'ha presapóch 2.639 abitant, una süperfiss de 32&nbsp;km², per una densità de 82 ab./km². Al cunfìna coi comün de Borgonovo Val Tidone, Castel San Giovanni, Nibbiano, Rovescala (PV), Santa Maria della Versa (PV).

## Evulusiù demogràfica
Zerba

**Zerba** (en emilià: *Serba*) l'è 'n cümü de l' Emilia Romagna, en Pruvincia de Piacènsa. El g'ha presapóch 140 abitant, una süperfiss de 25&nbsp;km², per una densità de 6 ab./km². Al cunfìna coi comün de Brallo di Pregola (PV), Cabella Ligure (AL), Cerignale, Fabbrica Curone (AL), Ottone, Santa Margherita di Staffora (PV).

## Evulusiù demogràfica
Izegem

**Izegem** (*Yzegem* in de la parlada local) a l'è on comun del Belgi fiammingh.
El paes el se troeuva in de la provincia di Fiander occidentai e 'l cunta 26.486 abitant.
## Gemellagg
* Zlín, Repubbliga Ceca.
Zenica

**Zenica** (cirilligh: Зеница; pronuncia milanesa: *Zenìtza*) l'è ona città de la Bòsnia-Erzegòvina. L'è la quarta città del paes dòpo de Sarajevo, Banja Luka e Tuzla.

La se troeuva in de la Federazion de Bòsnia-Erzegòvina, a 70 km a nòrd de Sarajevo, e la cunta circa 125.000 abitant. L'è traversada del fiumm Bosna, che le spartiss in dò part: la città veggia (*Stara Čaršija*) e quella noeuva.

## Gemellagg
* Gelsenkirchen, Germania.
* Hunedoara, Romania.
* Luleå, Svezzia.
* Temirtau, Kazakistan.
* Fiorenzuola D'Arda, Italia.
* Zalaegerszeg, Ungheria.

## Alter progett
Villanova sull'Arda

**Villanova sull'Arda** (en emilià: *Vilanöva*) l'è 'n cümü de l' Emilia Romagna, en Pruvincia de Piacènsa. El g'ha presapóch 1.933 abitant, una süperfiss de 36&nbsp;km², per una densità de 54 ab./km². Al cunfìna coi comün de Besenzone, Busseto (PR), Castelvetro Piacentino, Cortemaggiore, Monticelli d'Ongina, Polesine Parmense (PR), San Pietro in Cerro, Stagno Lombardo (CR).

## Evulusiù demogràfica
Vigolzone

**Vigolzone** (en emilià: *Vigulsòn*) l'è 'n cümü de l' Emilia Romagna, en Pruvincia de Piacènsa. El g'ha presapóch 3.571 abitant, una süperfiss de 42&nbsp;km², per una densità de 85 ab./km². Al cunfìna coi comün de Bettola, Podenzano, Ponte dell'Olio, Rivergaro, San Giorgio Piacentino, Travo.

## Evulusiù demogràfica

## Oter progecc

## Us curelade
*Castell de Grazzan Vescont
Sarmat

**Sarmet** (en emilià: *Särmat*; nom uficiàl en italià: *Sarmato*) l'è 'n cümü de l' Emilia Romagna, en Pruvincia de Piacènsa. El g'ha presapóch 2.590 abitant, una süperfiss de 26&nbsp;km², per una densità de 100 ab./km². Al cunfìna coi comün de Borgonovo Val Tidone, Castel San Giovanni, Monticelli Pavese (PV), Pieve Porto Morone (PV), Rottofreno.

## Evulusiù demogràfica
San Pietro in Cerro

**San Pietro in Cerro** (en emilià: *Siàn*) l'è 'n cümü de l' Emilia Romagna, en Pruvincia de Piacènsa. El g'ha presapóch 957 abitant, una süperfiss de 27&nbsp;km², per una densità de 35 ab./km². Al cunfìna coi comün de Caorso, Cortemaggiore, Monticelli d'Ongina, Villanova sull'Arda.

## Evulusiù demogràfica
San Zorz

**San Giorgio Piacentino** (en emilià: *San Zorz*) l'è 'n cümü de l' Emilia Romagna, en Pruvincia de Piacènsa. El g'ha presapóch 5.236 abitant, una süperfiss de 49&nbsp;km², per una densità de 107 ab./km². Al cunfìna coi comün de Carpaneto Piacentino, Gropparello, Podenzano, Ponte dell'Olio, Pontenure, Vigolzone.

## Evulusiù demogràfica
Rtufrèi

**Rottofreno** (en emilià: *Rtufrèi*) l'è 'n cümü de l' Emilia Romagna, en Pruvincia de Piacènsa.

El g'ha , cond'öna süperfis de  km² e 'na densità de  ab./km².

El cunfìna coi cümü de Burghnöv, Calendàsch, Chignö (PV), Gragnàn, Muntsé (PV), Piasensa e Sarmat.

## Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer de abitàncc de Rottofreno l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta:

## Riferimèncc
Vernasca

**Vernasca** (en emilià: *La Vernàsca*) l'è 'n cümü de l' Emilia Romagna, en Pruvincia de Piacènsa. El g'ha presapóch 2.458 abitant, una süperfiss de 72&nbsp;km², per una densità de 34 ab./km². Al cunfìna coi comün de Alseno, Bore (PR), Castell'Arquato, Lugagnano Val d'Arda, Morfasso, Pellegrino Parmense (PR), Salsomaggiore Terme (PR).

## Evulusiù demogràfica
Travo

**Travo** (en emilià: *Traf*) l'è 'n cümü de l' Emilia Romagna, en Pruvincia de Piacènsa. El g'ha presapóch 2.000 abitant, una süperfiss de 80&nbsp;km², per una densità de 25 ab./km². Al cunfìna coi comün de Bettola, Bobbio, Coli, Gazzola, Pecorara, Piozzano, Rivergaro, Vigolzone.

## Evulusiù demogràfica
Punt de l'Oli

**Punt de l'Oli** (nòm uficiàl en italià: *Ponte dell'Olio*; en emilià: *Al Pont da l'Oli*) l'è 'n cümü de l'Emilia Romagna, en Pruvincia de Piacènsa.

El g'ha , cond'öna süperfis de  km² e 'na densità de  ab./km².

El cunfìna coi cümü de Bettola, Gropparello, San Giorgio Piacentino e Vigolzone.

## Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer de abitàncc de Punt de l'Oli l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta:

## Riferimèncc
Pecorara

**Pecorara** (en emilià: *Pegurera*) l'è 'n cümü de l' Emilia Romagna, en Pruvincia de Piacènsa.

El g'ha , cond'öna süperfis de  km² e 'na densità de  ab./km².

Al cunfìna coi comün de Bobbio, Nibbiano, Pianello Val Tidone, Piozzano, Romagnese (PV), Travo e Zavattarello (PV).

Dal prìm de genàr 2018 Pegurera la s'è ünida cun un referendum ai cumün de Caminà e de Nibiàn par dà vit al nou cumün de Alta Val Tidòn.

## Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer de abitàncc de Pegurera l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta:

## Riferimèncc
Gasöla

**Gasöla** (nòm uficiàl en italià: *Gazzola*; en emilià: *Gasöla*) l'è 'n cümü de l' Emilia Romagna, en Pruvincia de Piacènsa.

El g'ha , cond'öna süperfis de  km² e 'na densità de  ab./km².

Al cunfìna coi comün de Agazzano, Gossolengo, Gragnano Trebbiense, Piozzano, Rivergaro e Travo.

## Evulüzziun demugrafica

L'andament del nümer de abitant del cumün de Gasöla l'è mustraa in de la tabela chi desutta:

## Riferiment
Fiurinsöla

**Fiurenzöla** (en emilià: *Fiurinsöla*; en italià *Fiorenzuola d'Arda*) l'è 'n cümü de l' Emilia Romagna, en Pruvincia de Piacènsa.

Al gh'ha , cont ona süperfis de  km² e ona densità de  ab./km².

Al cunfìna coi comün de Alseno, Besenzone, Cadeo, Carpaneto Piacentino, Castell'Arquato, Cortemaggiore.

## Evoluzion demografega

L'andament del numer de abitant del comun de Fiurinsöla l'è mustraa in de la tabela chi de sota

## Riferiment