open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tampere

**Tampere** (**Tammerfors** in svedes) a l'è una cità del süd de la Finlandia che la se tröa intra i lach Näsijärvi e Pyhäjärvi. El gh'ha una pupulaziun de 208.004 abitant, che vegnen püssee de 300.000 se cunsiderum tücc i cumün de la regiun de Tampere o Pirkanmaa. A l'è la terza cità püssee impurtanta de la Finlandia dopu de Helsinki e Espoo.

## Trasport
Tampere a l'è un impurtant center de cumünicaziun: el sò reuport de Tampere a l'è el segunt del paes, e la cità a l'è anca ligata ai linii feruviari de tüt el paes: quij del süd (Hèlsinki), de l'est (Jyväskylä), de l'ovest (Turku) e del nord (Oulu e Rovaniemi). 
El principal trasport püblich de la cità a l'è el servizi di curier, che l'è furmaa de püssee de 30 linii.

## Edücaziun
A Tampere a gh'hinn di impurtant center üniversitari: l'Üniversità de Tampere (Tampereen Yliopisto o UTA), l'Üniversità Tecnica de Tampere (Tampereen Teknillinen Yliopisto o TUT), l'Üniversità Pulitecnica de Tampere (Ammattikorkeakoulu o TAMK) e l'Üniversità de Scienz Aplicaa de la regiun de Pirkanmaa (Pirkanmaan Ammattikorkeakoulu o PIRAMK) e alter center de furmaziun prufessiunala.

## Persunàgg
In chela citàa chì, gh'è nassüda l'atùra Anna Falchi.

## Munüment e sit interessant


Image:Tampere keskustori.jpg|La Piaza del center de Tampere
Image:Orthodox Church of Tampere.jpg|La Gesa ortudossa de Tampere
Image:Kaleva Church 4.jpg|La Gesa de Kalevan, o *Kalevan Kirkko*
Image:Tampereen tuomiokirkko kesä 2004 IMG 2328.jpg|La Catedral de Tampere


## Cità gemelaa
*  Braşov, Rumania
*  Chemnitz, Germania
*  Essen, Germania
*  Kaunas, Lituania
*  Kiev, Ücraina
*  Kopavogur, Islanda
*  Linz, Austria
*  Łódź, Pulonia
*  Miskolc, Üngheria
*  Nizhni Novgorod, Rüssia
*  Norrköping, Svezia
*  Odense, Danimarca
*  Olomouc, Repüblica Ceca
*  Syracuse, Stat Ünì
*  Tartu, Estonia
*  Trondheim, Nurvegia
*  Saskatoon, Canada

## Ligamm de föra

* Sitt de l'Üniversità de Tampere
* Sitt de l'Üniversità Tecnica de Tampere
* Pulitècnic de Tampere
* Üniversità Pirkanmaan
Caiunvìch

**Caiunvìch** l'è giöna de le frasiù del cümü de Brèsa.

La borgàda de Caiunvìch la se tróa à la periferìa orientàl de la cità, 'ntra la frasiù de Santa Fèmia e 'l cümü de Butizì. Caiunvìch el fa part de la Circuscrisiù Est ensèma a le frasiù de Santa Fèmia, San Pól e la Bofalóra.

El nòm *Caiunvìch* el derìa de *Callionis vicus* ("Vico di Callio"), endóche *vicus* l'indica 'n rusilì de bàite pusidìde de 'n siòr de nòm *Callio*. 'Na ólta Caiunvìch el fàa cümü de per sò cönt e l'éra en bèl tòch piö grant che nó adès. El ciapàa dét apò i téretóre de la Bofalóra e Rezàt, e 'l cunfinàa có Sèrle, Nigoléra e Vìrle.
Domenega

La **domenega** a l'è el dì final de la setimana, el ven dopo del sabet e prima del lundì: in del mond cristian a l'è el dì dedicad al Signor, in di facc el nom el ven del latin Dies dominicus, o ben "dì del Signor", prima de la cristianizazzion a l'era el dì del Sol, denominazzion che la resta in la pupart di lengov germaneghe e anca in albanes.

Per via de la gran importanza religiosa tante colture cristiane l'hann considerada el prim dì de la setimana.

## Riferiment
*Treccani

## Alter proget
Cunsunanta velara

Int la funetica de l'articulazion, na cunsunanta velara l'è un son cunsunant articulaa purtanda el d'adree de la lengua arent a'l vel del palaa, in manera de ustaculà l'aria per fagh fa rumur int el menter la va föra.
Cunsunanta glutal

Int la funetica de l'articulazion, na cunsunanta glutala l'è un son cunsunant articulaa int la glotid pütost che int la cavità ural (indè ch'i venen articulaa j'alter cunsunant), fanda arent i cord vucal, in manera de ustaculà l'aria per fagh fa rumur int el menter la va föra.
Vucala fruntala

La carateristica che la definiss 'na vucala fruntal l'è che la lengua l'è pusiziunaa püssee inanz che se pö int la buca, senza però creà un ustacul ch'el pudriss vess classificaa cume cunsunant.

I vucal fruntal ricunussüü da lIPA i henn:

* vucala fruntala mia redundaa seraa [i]
* vucala fruntala redundaa seraa [y]
* vucala fruntala mia redundaa meza-seraa [e]
* vucala fruntala redundaa meza-seraa [ø]
* vucala fruntala mia redundaa meza-verta [ɛ]
* vucala fruntala redundaa meza-verta [œ]
* vucala fruntala mia redundaa squasi-verta [æ]
* vucala fruntala mia redundaa verta [a]
* vucala fruntala redundaa verta [ɶ]
Rovaniemi

**Rovaniemi** (*Roavvenjárga o Roavenjárga* in sami del nord i *Ruä'vnjargg* en sami di Skolt) a l'è una cità de la Finlandia a 10 km al süd del circul pular, che la se tröa a la cunflüenza di fiüm Kemijoki e l'Ounasjoki, intra i muntagn Ounasvaara e Korkalovaara. El port de Kemi a l'è a 115 km. 

A l'è la capital aministrativa e el center de comerc de la Laponia, la pruincia püssee setentriunala de la Finlandia. Cume *Rovaniemen maalaiskunta* (*cumün rüral de Rovaniemi*) el gh'ha pressapoch 58.000 abitant, per un'area de 8 016 km² (la cità cun l'area püssee granda de l'emisferi nord). A Ruvaniemi a gh'è l'Üniversità de la Laponia.

Rovaniemi a l'è famusa per el sò müsee artich e suratüt perchè l'è la cità del Pà Nadal.
Turku

**Turku** (in svedes **Åbo**) a l'è una cità de la costa süd-ovest de la Finlàndia, e la capital aministrativa de la Finlandia Propia. Turku 'l se tröa in sü la riva del fiüm *Aura*. La sò pupulaziun a l'è de 174.906 abitant (31/12/2005), cunt el 5,2% di gent de lengua svedesa. La sua area regiunala a l'è furmada de 16 cumün e la gh'ha una pupulaziun de 285.682 abitant (2001). A l'è la quinta cità de la Finlandia per pupulaziun (dopu de de la capital, Hèlsinki, e i cità de Espoo, Tampere e Vantaa).

## Cultüra
Turku'l gh'ha trì üniversità:
* l'Üniversità de Turku (in finlandes *Turun yliopisto*), fundada in del 1920; 
* l'Üniversità Åbo Akademi, de lengua svedesa, fundada in del 1918;
* la Scöra süperiura de Scenz Ecunomich e d'Impresa de Turku (in finlandes *Turun kauppakorkeakoulu*) fundada in del 1950.
A gh'hinn anca el Center d'Investigaziun e Desvilüp Tecnulogich (*Turun Teknologiakeskus*) e un'Üniversità de Scenz Aplicaa (*Turun Ammattikorkeakoulu*), che per el sistema finlandes a l'è minga cunsiderada un'üniversità.

## Ligam de föra
* Turku - Christmas City -
* Turku TouRing - Urganizaziun turistica de Turku
* Turku Arxipèlag  - "L'arxipèlag més maco del mòn"
Vucala aretraa

La carateristica che la definiss 'na **vucala aretraa** l'è che la lengua l'è pusiziunaa püssee indree che se pö int la buca, senza però creà un ustacul ch'el pudriss vess classificaa cume cunsunant.

I vucal aretraa ricunussüü da l'IPA i henn:

* vucala aretraa seraa mia-redundaa [ɯ]
* vucala aretraa seraa redundaa [u]
* vucala aretraa meza-seraa mia-redundaa [ɤ]
* vucala aretraa meza-seraa redundaa [o]
* vucala aretraa meza-verta mia-redundaa [ʌ]
* vucala aretraa meza-verta redundaa [ɔ]
* vucala aretraa verta mia-redundaa [ɑ]
* vucala aretraa verta redundaa [ɒ]
Marseja

**Marsèja** (*Marseille* in frances, *Marselha* in pruenzal, *Massalía* in grech, *Massilia* in latin, *Marsiglia* in italian; in ingles anca *Marseilles*; *Massilien* in tudesch; *Marselye* in arpitan) a l'è una cità de la Francia, el caplögh de la regiun Pruenza-Alp-Costa Azüra e del dipartiment Buch del Rodan.

La gh'ha püssee de 800.000 abitant (un miliun e mez se cuntum tüta l'area metropulitana) e a l'è la terza aglumeraziun de la Franca, dopu de Paris e de Liun. L'è séde de prefetüra.

## Aministraziun
El sindich a l'è el Jean-Claude Gaudin (del 1995).

## Cità gemelaa

Marseja a l'è gemelada cun:
*  Abidjan, Costa d'Avori
*  Amburgh, Germania
*  Anversa, Belgi
*  Copenaghen, Danimarca
*  Dakar, Senegal
*  Danzica, Pulonia
*  El Piree, Grecia
*  Erevan, Armenia
*  Genuva, Italia
*  Glasgow, Regn Ünì
*  Haifa, Israel
*  Khemisset, Maroch
*  Kobe, Giapun
*  Marrakech, Maroch
*  Udessa, Ücraina
*  Shangai, Cina

## Ligam de föra
* Sit istitüziunal 

## Alter pruget

## Vus curelaa
*Metropolitana de Marseja
Neuchâtel

**Neuchâtel** (*Nôchâthél* in arpitan, *Neuenburg* in tudesch (anca se l'è poch druaa); in lumbard el vör dì *Nöf Castel*) a l'è una cità de la Svizera, la capital del Cantun Neuchâtel e del distret de Neuchâtel. El gh'ha una süperfiss de 18.05 km² e l'è a 430 meter sura el nivel del mar. El gh'ha una pupulaziun de 32.148 abitant (2006). A l'è staa vüna di cità urganizadur de l'Espusiziun naziunala svizera del 2002 (Expo.02).

El cumün de Neuchâtel l'è tacaa ai cumün de Auvernier, Boudry, Chabrey (VD), Colombier, Cressier, Cudrefin (VD), Delley-Portalban (FR), Enges, Fenin-Vilars-Saules, Hauterive, Peseux, Saint-Blase, Savagnier, Valangin. La popolaziun l'è in magioranza de lengua francesa.

## Storia
In de l'ann 1011, Rudolf III de Borgogna el g'ha fat faa sü de növ en castel (ciuè: *neu* + *châtel*), in de la lengua antiga *Welschen Nüwenburg* o *Newenburg am See*) in sü la sponda del lagh per regalal a la sua spusa Irmengarda. I prim cont de Neuchâtel i vegnaraa numenaa poch dopo, e in del 1214 ai so dumini vegnaraa anca assegnaa una citaa. Per tri secui, la Cuntea de Neuchâtel l'è prusperada, e in del 1530, el popol de Neuchâtel l'ha acetaa la Refurma Protestanta, e la sua citaa e 'l so teritori i vegn pruclamaa de alura inanz indivisibil.

## Gent de Neuchâtel
* Alice de Chambrier (1861-1882), puetessa.
* Isabelle de Charrière (1740-1805), scritura.
* Pierre-Alexandre Dupeyrou (1729-1794).
* Friedrich Dürrenmatt, (1921-1990), dramaturgh, scritur e pitur che l'ha vivüü in cità del 1952 fina a la sua mort, in del 1990.
* Guillaume Farel, el fundadur de la gesa refurmada.
* Louis Favre (1822-1904), scritur.
* Agota Kristof (1935-), scritura.
* Denis Müller (1940-), teolugista prutestant.
* Jean Piaget (1896-1980), pedagugista.

## Galeria de foto

File:Lac de Neuchatel depuis la Neuchatel (ville suisse) dscn0660.jpg|El Lagh Neuchâtel, vist del castel
File:Neuchatel (ville suisse) statue dscn0647.jpg|La funtana de la statua de la giüstissia
File:Collégiale Neuchâtel Vue Ouest 03.02.06.jpg|La Collégiale de not
File:Collégiale_Neuchâtel_Vue_Nord_03.03.06.JPG|La Collégiale, vista de nord
File:Neuchatel2009-sm.jpg|Vista aerea de Neuchâtel e del lagh.


## Informazion climateghe

## Ligam de föra
* Sit ufizial
* La cità in Wikimapia

*  City of Neuchâtel official website 
* Transports Publics du Littoral Neuchâtelois 

* Museums
** Archeology museum
** Ethnography museum
** Art and history museum
** Museum of natural history
* University of Neuchâtel
* Swiss Center for Electronics and Microtechnology
* Neuchâtel Tourism Office
* Neuchâtel Junior College
* Hotel Beaulac on Lake Neuchâtel

## Riferiment
Nyon

**Nyon** (*Noviodunum* in latin) a l'è una cità de la Svizera in sü la riva del Lach de Ginevra, in del Cantun Vaud, e la capital del distret de Nyon. A l'è a pressapoch 25 chilometer a nord de Ginevra, e la fa part de la sua area metrupulitana. La sua pupulaziun a l'è de 17.661 abitant (2006).

El cumün de Nyon al se tröva a una altitüden de 400 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Crans-près-Céligny, Duillier, Eysins, Grens, Messery (FR-74), Prangins, Signy-Avenex, Trélex.

A Nyon a gh'è la sede centrala de l'UEFA.

## Storia
L'hann fundada i ruman intra i agn 50 e 44 aC, e l'era vegnüda vüna di püssee impurtant culoni ruman in Svizera, cunt un forum, una basiliga e un anfiteater.

## Galeria de foto

Image:Nyon_castle.jpg|Castel bianch a Nyon
Image:Nyon_nma.jpg|Nyon e 'l so castel co la cadena del giüra in sül sfond
Image:NyonDock.JPG|Nyon in Otuber


## Ligam de föra
* Sit ufizial
* Futugrafij de Nyon
Bocca

La **bocca** (pernonzi locai: ['buka] o ['boka]) l'è l'orifizzi che doperen i animai (e donca anca l'omm) per majà.
A l'è semper la prima part del canal alimentar che 'l ciappa el mangià e 'l comincia la digestion, cont el biassà su i partesei solid e mes'ciài con la saliva.
La bocca l'è quattada de membrann viscos, al contrati del de foeura del corp, che l'è quattaa de la pell. I laver i marchen el passagg di membrann viscos a la pell.

## El nomm
La parolla bocca la riva del latin volgar *bucca*, che l'ha ciappaa el post del classegh *os, oris*. El termen l'è doperaa in tutt i lengov romanz (italian *bocca*, frances bouche, spagnoeu, portoghes e catalan *boca*, forlan *bocje*, ladin *bocia*, romanc e sardegnoeu *bucca*, napoletan *vocca*, sicilian *vucca*).

De la parolla *os *deriven i termen colt che se doperen per la bocca (*oral, oralità, orazion...*)

## Vos corelaa
* Ciel de la bocca
* Saliva
* Laver
* Dent
* Lengua
Neuhausen am Rheinfall

**Neuhausen am Rheinfall**  a l'è un cumün de la Svizera in del Canton Sciafüsa cunt una pupulaziun de 9.978 abitant (2003). Al se tröa arent ai cascad del Ren, che hinn un'atraziun turistiga. A l'è tacaa al stáat tudesch del Baden-Württemberg.
Pécs

**Pécs** (italian, in disüs: *Cinquechiese*; latin: *Sopianae* o *Quinque Ecclesiae*; cruat, sluen e busniach: *Pečuh*; tudesch *Fünfkirchen*; *Pięciukościoły* o *Pecz* in pulach; *Beci* in rumen; *Pečuj* in serb; *Peçuy* in türch; *Päťkostolie* in sluach) a l'è una cità utonuma de l'Üngheria, a pressapoch 200 Km a süd de Budapest. El gh'ha pressapoch 160.000 abitant. A l'è la sede de vüna di üniversità püssee vecc del mund, fundada l'agn 1367, anca se la cità a l'è famusa per la fabrica de purcelana Zsolnay.

La cità l'hann fundada i ruman in del I secul, e la culonia la se ciamava *[[Sopianae]]*. Dopu trì secul l'era stada anca la capital aministrativa de la Pannonia.

## Ligam de föra
* Sit ufizial
* Sit de l'üniversità
Békéscsaba

**Békéscsaba** (tudesch: *Tschabe*; sluach: *Békešská Čaba*; rumen: *Bichișciaba*) a l'è una cità utonuma de l'Üngheria e la capital de la pruincia de Békés che la se tröa in de l'Alföld. La gh'ha una pupulaziun de pressapoch 70.000 abitant. L'atività ecunomica principala a l'è l'agricultüra.

La cità l'hann fundada in del secul quel de XIII ma dopu i türch l'hann trada giò. In del secul quel de XVIII a hinn rivaa di gent sluach de religiun lüterana, che un temp eren la püssee part di abitant.

## Riferiment
*Comitad Europee di Region

## Alter pruget

## Ligam de föra
* Sit ufizial
Debrecen

**Debrecen** (tudesch: *Debreczin*; rumen: *Debreţin*; sluach: *Debrecín*; pulach: *Debreczyn*) a l'è una cità utonuma de l'Üngheria, che la se tröa in de la part urientala del stat. El gh'ha una pupulaziun de pressapoch 250.000 abitant. A l'è la segunda cità püssee impurtanta del paes, cunt un'üniversità impurtanta.
## Ligam de föra

* Sit ufizial
Dàlmen

**Dàlmen** (en Italià: *Dalmine*) l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem e 'l se tróa a 7 km de la sità e a 201 méter söl lièl del mar. L'è ü gròs paìs industriàl de l’ólta pianüra bergamasca.

El g'ha 'na popolasiù de , cond'öna süperfìce de  km² e 'na densità de popolasiù de  ab./km²

El cunfìna coi cümü de Bunàt Sóta, Filàch, Lai, Leàt, Ös de Sura, Stezà, Treviöl.

Pèr Dàlmen la pasa l'autostrada A4 Bèrghem - Milà.

A Dàlmen la gh'à sede la Dàlmen, fàbrica de tübi, che adès la fà part de la *Tenàris*.
In del Löi del 1944 la fàbrica l'è stacia bombardada da i aleàcc e i gh'è stacc 281 mórcc e 600 ferìcc.

## Evulusiù demogràfega

L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Dàlmen l'è mostràt in de la tabela ché sóta

## Riferiment


## Alter proget

## Us curelade
*Sforzadega
Górel

**Górel** (en Italià *Gorle*) l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem e l'se tróa a 5 km de la sità e a 268 méter söl lièl del mar e per ol paìs l' pasa ol fiöm Sère

El g'ha 'na popolasiù de , cond'öna süperfìce de  km² e 'na densità de popolasiù de  ab./km².

L'abitàt de Gòrel l'è uramai tacàt a la sità e la part piö ègia del paìs le circundada despertöt de quartér de vilète e casetine che i à impienìt töt ol teritòre cümünàl. El cunfìna coi cümü de Bèrghem, Pedrèngh, Ranga, Scans, Seriat e Tur Buldù.


## Evulusiù demogràfega

L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Górel l'è mostràt in de la tabela ché sóta

## Riferiment
Vucal

Una **vucal** l'è un son articulaa fasenda sunà l'aria cun i vibrazion di cord vucal, senza giuntà alter ustacul al so passag. I diversi vucal i henn creaa cambianda vün o püssee de quater parameter: 
* mudificanda el sit ch'el fa da risunadur acüstich, overa la buca, tegnindela püssee verta o püssee seraa.
* cambianda la furma di laver (in pusizion pü o meno redunda)
* tegninda vert o seraa i naris
* cambianda la pusizion de la lengua, che la pö spustass püssee inanz o püssee indree.

La parola 'vucal' la vena dal latin *vocalis*, ch'el vö dì "dà vus" o "parlant".
Cast

**Cast** (*Casto* in italià) l'è 'n cümü de  abitàncc (dàto del  ) de la Pruvìncia de Brèsa sitüàt en Val Sàbia.

Endèl medioévo el teretóre del cümü de Müra el fàa part de la piéf de Sànta Marìa de Saàl che en urìgin la ciapàa dét töt el teretóre de le quàter vài minùr furmàde dei torèncc Tùer, Degnù, Abiòcol e Nòza, cioè 'n sostànsa del teretóre dei cümü del dé d'encö de Müra, Cast, Pèrtega Bàsa e Pèrtega Alta.

*Cast* l'ìa cunusìt zamò alùra per via de la laorasiù del pan e de la séda, atività a la qual le se dedicàa le famìe piö siùre come i *De Benedictis* dopo dientàcc *Montini*.

Al dé d'encö l'è la laorasiù dei metài e l'indüstria siderürgica che costetöés la part piö 'mportànte de l'economìa del paés. Nömerùze i è le maniglierìe e le fonderìe. 

## Evulusiù demogràfica


## Riferimèncc
Sciön

**Sissön** o anca **Sciön** (Piemuntes: *Sceun*, parnunziaa, cume el nomm lumbard, ; italian: *Sizzano*) a l'è un cumün de la Pruincia de Nuara.

El gh'ha ona popolaziun de , cunt ona superfis de  km² e ona densità de popolaziun de  ab./km².

L'è tacaa ai cumün de Carpignön, Cavaj, Farä, Ghem.

## Evoluzion demografega

L'andament del nümer de abitant del cumün de Sciön l'è mustraa in de la tabela chi de sutta

## Riferiment
Zilavëgna

**Zilavegna** (nom ufizial: *Cilavegna*) a l'è on cumun italian, de la region de la Lombardia, en Provincia de Pavia.
Al gh'ha , cont ona superfiss de  km² e ona densità de  ab./km².

Al cunfìna coi cumun de Albunes, Borgolavezzaro (NO), Gravelòna, Paròna, Tornaco (NO), Vigevan.

## Stòria

La prima voeulta che el vegn foeura el nòmm de quest paes l'è in del X secol: infatt, in del 911 el re d'Italia Berengrari I l'ha daa al vescov de Pavia el permess de fàgh sù on castell.
El loeugh a l'eva ciamaa *Cilavinnis*.
In del 1164 el paes el va sòtta el domini del comun de Pavia (e in del 1250 el vegn nomenaa come *Cellavegna*).
Con tutt el territòri paves el finiss drent al Ducaa de Milan.
In del 1743, cont el Contad de Vigeven, l'è ciappaa di Savòia, ma del 1859 l'è tornaa in de la Provincia de Pavia.

## Evoluzion demografega

L'andament del numer de abitant del comun de Zilavegna l'è mustraa in de la tabela chi de sota

## Riferiment
Dunaújváros

**Dunaújváros** (*Neustadt am der Donau* in tudesch) a l'è una cità utonuma de l'Üngheria, de la pruincia de Fejér, a 67 Km a süd de Budapest. El gh'ha una pupulaziun de un poo püssee de 53.000 abitant (2004). Intra'l 1951 e'l 1961 la gh'aveva el nom *Sztálinváros*. El sò nom de incö al vör dì 'La növa Cità del Danübi', el fiüm che la traversa de nord a süd.

## Cità gemelaa

## Ligam de föra
* Sit ufizial
* Dunaújvárosi híd
Strigoni

**Esztergom** (*Gran* in tudesch; *Ostřihom* in cech; *Ostrzyhom* in pulach; *Ostrihom* in sluach; *Ostrogon* in serb e in cruat; *Strigonium* in latin; *Strigoniu* in rumen; *Strigonio* in italian) a l'è una cità de l'Üngheria, l'antiga capital del paes fina al 1241. Al se tröa in sü la riva de drita del Danübi , al nord-est de la pruincia de Komárom-Esztergom, a pressapoch 50 Km a nord de Budapest. La sua süperfiss a l'è de 100,35 km², e la pupulaziun a l'è de un poo püssee de 31.000 abitant.

## Ligam de föra
* Sit ufizial
Cunfiensa

**Cunfiensa** (nom ufizial: *Confienza*) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia. Al gh'ha , cont ona süperfis de  km² e ona densità de  ab./km². Al cunfìna coi comün de Casalin (NO), Granòss (NO), Palestar, Ròbi, Vispulaa (NO), Vinsaj (NO).

Se tröva in del nòrd-òvest de la Ümléna, al cunfin con la Provincia de Nuara e arent a la riva de manzina del Sesia.

## Stòria
El sò nòmm deriva fòrsi de *confluentia*. A partì del 999 el paes l'è staa dominaa del vescov de Vercej, per donazion de l'imperador Otton III. Confienza, come anca el vesin comun de Ròbbi, l'è restaa leada de Vercej duranta el Medioev finna a che el Federich II, alter imperador, l'ha deciduu minga de affidàla a Pavia. Finida sòtta i Milanes prima e i Savòia del 1743, in del 1859 l'è tornada a la Provincia de Pavia.

## Evoluzion demografega

L'andament del numer de abitant del comun de Cunfiensa l'è mustraa in de la tabela chi de sota

## Riferiment
Paitù

**Paitù** (*Paitone* en italià) l'è 'n cümü de  abitàncc (dàto del  ) dèla Pruvìncia de Brèsa. El fa part de la comünità montàna de la Val Sàbia.

El sò teretóre el töl dét apò a le frasiù de Margös, Pospés, Sarzéna, Suìna e Tés, e 'l cunfìna coi cümü de Gaàrt, Nigolènt, Preàl, Sèrle e Vài.

Del pónt de vìsta artìstich, a Paitù gh'è de segnalà el Santöàre de la Madóna, custrüìt ende 1534 endoche segónt la tradisiù gh'ìa comparìt la Madóna du agn prìma. La céza l'è stàda risistemàda divèrse ólte endel córs dei sècoi ma la g'ha mantignìt lòa sò funsiù de santöàre de devusiù a la Madóna. Dét a la céza se pöl amirà 'na pàla del Moretto che la reprezènta l'aparisiù al s·citulì surt e möt de nòm Filippo Viotti. 

## Evulusiù demogràfica



## Colegamèncc estèrni

* Nutìsie a mèret de Paitù sö www.vallesabbianews.it (en italià)

## Riferimèncc
Istù

**Istù** o **Vistù** (*Vestone* en italià) l'è 'n cümü de  abitàncc (dàto del  ) dèla Pruvìncia de Brèsa. El fa part de la comünità montàna de la Val Sàbia.

L'abitàt de Istù el se tróa sö la stràda Statàl del Càfer (SS 237) sö le spónde le Cés. Del cümü de Istù fa part apò a la frasiù de *[[Nòza]]*. 

## Evulusiù demogràfica



## Colegamèncc estèrni

* Nutìsie a mèret de Vistù sö www.vallesabbianews.it (en italià)

## Riferimèncc
Nòza

**Nòza** (en Italià *Nozza*) l'è 'na frasiù del cümü de Istù, en val Sàbia, Pruvìncia de Brèsa, postàda a 1,5 km del sò capolöch comünàl, dré la stràda statàl SS237 "del Càfer" (che de Brèsa la mìna 'nvers el Trentì) en corespondènsa de la cungiunsiù con dò stràde pruvinciài che mìna 'nvèrs la Val Trómpia: la stràda pruvinciàl SP-III che la pàsa de Cast e Ludrì e pò la fenés a Brós, e la stràda pruvinciàl SP-50 che la pàsa per Löèm e Marmintì e la rìa a Taèrnole. La Nòza la se tróa a la conflüènsa del torènt omònim col Cés.

## Stória

Divèrsi ritroamèncc i testemógna de 'n ensediamènt romàno alméno a pàrter del prim sècol dòpo del Signùr.
De custrusiù medievàla l'è 'nvéce la Ròca de La Nòza, castèl furtificàt che però l'è rüdìt oramài a póche préde, e che 'nsèma a le ròche de Sàbio, Boàren, Müra e Bernàch, la furmàa 'l sistéma militàr de diféza de la àl.
Se sà mìa de precìzo quan che la sàpe stàda fàda sö ma 'ndèl sècol XII, ai tép de le béghe 'ntra Brèsa e Bèrghem rezülta che la sàpe stàda dopràda (ensèma con chèla de Sàbio) come prizù per 'na sesantìna de nòbii bresà.

La Nòza l'è lüminàda endèl "Estimo Visconteo" del 1385 come cümü autònomo e l'è restàda endependènta 'nfìna al 1928, quan che 'ndèl quàder de la riorganizasiù de le autonomìe locài, l'è stàda agregàda a Vistù.

Arènt ai rèscc de la Ròca gh'è la cizulìna de San Stèfen (sècol XVI?) con dét afrèsch de époche diferènte.

## Riferimèncc
Antegnàt

**Antegnàt** l'è ü cümü de la basa pianüra de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa a 29 km de la sità e a 112 méter söl lièl del mar.

El g'ha , condèna süperfis de  km² e 'na densità de popolasiù de  ab./km².

El cunfìna coi cümü de Barbada, Cals, Cóv, Fontanèla (BG).

## Evulusiù demogràfega

L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Antegnàt l'è mostràt in de la tabela ché sóta

## Riferiment
Vréra

**Vréra** (nòm uficial in Italià: *Averara*) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa 'n de la ólta Al Brembana a 44 km de la sità e a 650 méter söl lièl del mar.

El g'ha 'na popolasiù de , cond'öna süperfìce de  km² e 'na densità de popolasiù de  ab./km²

El cunfìna coi cümü de Albaredo per San Marco (SO), Bema (SO), Gerola Alta (SO), Mezóld, Ólmo e Santa Brigida.

## Evulusiù demogràfega

L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Vréra l'è mostràt in de la tabela ché sóta

## Vos correlade
Vall Vrera

## Riferiment
Aviàdech

**Aviàdech** (nòm uficiàl 'n italià: *Aviatico*) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa tra la Al Brembana e la Al Seriana a 24 km de la sità e a 1002 méter söl lièl del mar.

El cunfìna coi cümü de Albì, Àlgua, Còsta Serina, Gagianiga, Selvì.

El g'ha , 'na superfìce de  km² e 'na densità de popolasiù de  ab./km²

## Evulusiù demogràfega

L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Aviàdech l'è mostràt in de la tabela ché sóta

## Riferiment
Sà

**Sà** (nòm uficiàl en italià: *Azzano San Paolo*) l'è ü cümù de la pruinsa de Bèrghem e l' se tróa apröf a la sità a 5 km e a 230 méter söl lièl del mar.

El g'ha 'na popolasiù de , cond'öna süperfìce de  km² e 'na densità de popolasiù de  ab./km²

El cunfìna coi cümü de Bèrghem, Öre, Stezà e Sànga. Ol teritòre cümünàl de Sà l'è traersàt fò da la Mórla.

## Evulusiù demogràfega

L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Sà l'è mostràt in de la tabela ché sóta

## Riferiment
Ecser

**Ecser** (sluach: *Ečer*) a l'è un paes de la Cuntea de Pest, che'l fa part de l'area metrupulitana de Budapest, Üngheria. El gh'ha una pupulaziun de 3.471 abitant (2007) cunt una minuranza de pupulaziun sluaca.

Ecser al se tröa a süd-est de Budapest, arent al Ferihegy International Airport. A l'è arent a i paes: Maglód, Vecsés, Gyömrő e Üllő, e a la utustrada MO. Ecser a l'è anca in sü la linea di treni 120a (Budapest-Újszász-Szolnok).

## Cità gemelaa

Ecser a l'è gemelaa cun dü paes:
* Zlaté Klasy, (Sluachia)
* Kumbağ, (Türchia)

## Galeria



Image:Ecseri 151.jpg|
Image:Ecseri 154.jpg|
Image:Ecseri 158.jpg|
Image:Ecseri 171.jpg|
Image:Ecseri 159.jpg|
Image:Ecseri 156.jpg|
Image:Ecseri 168.jpg|
Image:Ecseri 175.jpg|
Image:Ecseri 178.jpg|
Image:Ecseri 180.jpg|
Image:Ecseri 173.jpg|
Image:Ecseri 166.jpg|
Ankara

**Ankara** (*Ancyra* in latin, *Ágkura* in grec antic) a l'è la capital de la Turchia.
A l’è la segonda citaa de la Turchia per popolazion, dop de Istanbul, con 4.446.000 abitants (2007).

## Citaa jemelade
Ankara a l'è jemelada con:

## Ligam de fœra
* [Sit oficial (in [türch|turc])] 
* [Sit oficial (in [ingles]) ]

n`s:Ankara
Türchia

La **Türchia** (*Türkiye* in türch) l'é un paes cunt un teritori che'l se tröa 'l 97% in Asia (Anatòlia) e 'l 3% en Üropa (Tràcia Urientàla).

El 3% de teritori türch che'l se tröa in Üropa, l'inscí ciamada Tràcia Urientàla, int el vintesem secul l'è stáa dispüdáa e utegnüü de la Grecia (intra 'l 1920 e'l 1923), ma al didincö una dispüta ufiziala la gh'è pü.

La Türchia l'è tacada a la Grecia, a la Bülgaria, a la Georgia, a l'Armenia, a l'Azerbaigian, a l'Iran, a l'Irak e a la Siria.
La capital a l'è Ankara.
La gh'ha una süperfiss de 780.580 km² e una pupulaziun de pressapoch 68 miliun d'abitant.

## Urganizaziun pulitiga
La Türchia (nom ufizial: **Türkiye Cumhuriyeti**) a l'è una repübliga presidenziala.
El President a l'è el Recep Tayyip Erdoğan (dal 2014, giamò primm minister dal 2003).
El Vice president a l'è l'Fuat Oktay (dal 2018).

## Galleria

File:Anit Kabir (6526103103).jpg| 
File:Aya sofya.jpg| 
File:Kocatepe Mosque Ankara.jpg| 
File:State Painting and Sculpture Museum of Ankara.jpg| 
File:DolmabahceMainGate.JPG| 
File:İzmir clock tower.jpg| 
File:Pamukkale00.JPG| 
File:Eskişehir-Aycan.jpg| 
File:Antalya falezler.jpg| 
File:Alanya.jpg| 
File:Bluemosquefront.jpg| 
File:Diyarbakir P1050751 20080427135832.JPG|
Cancún

**Cancún** a l'è una cità del stat de Quintana Roo, in del süd del Messich, in sül Mar di Caraib. Al gh'ha una pupulaziun de 572.973 abitant (2005).
## Ligam de föra
* Cancun in Wikivoyage
Guadalajara (Jalisco)

**Guadalajara** a l'è una cità del Messich center-ucidental e capital del stat de Jalisco. La se tröa a 1561 meter sura el nivel del mar e la gh'ha 3.600.940 abitant (2005), per una densità de 8.761 abitant per chilometer quadraa.
## Storia
Guadalajara l'ha fundada el 14 de febrar del 1542 el Cristóbal de Oñate in de la val de l'Atemajac.

### Origin del nom
Cume alter cità de l'America latina anca Guadalajara l'ha ciapaa el nom d'induè che'l vegniva el sò fundadur. Guadajalara al vegn de l'arab *wad al-hid-jara* (*fiüm che'l scur in mez ai prei*).

Country1.JPG|'
GWTC1.JPG|'
Multiva1.jpg|
Tapatio tour bus.jpg|
15mpalace.JPG|
Plaza de Armas, Guadalajara, Jalisco, México.jpg|
Palacio de gobierno1.jpg|
Plazadeliberacion1.jpg|
Pedromoreno1.jpg|
FotoCH 32.JPG|
Morelos1.jpg|
Centro Histórico 20 (6-Agosto-2004).JPG|
CH2Uni.jpg|
FotoCH 17.JPG|
Escudo1.jpg|
Línea 3 del Sistema de Tren Eléctrico Urbano de Guadalajara.jpg
Los Arcos, Guadalajara.jpg

## Cità gemelaa
*  Milàn, Italia 
*  Kyōto, Giapun 
*  Sevija, Spagna 
*  San Antonio, Stat Ünì d'America

## Ligam de föra
* Guadalajara Info 
* GuadalajaraGuadalajara
Cità del Vatican

El **Stat de la Cità del Vatican** (in latin *Status Civitatis Vaticanæ*, in italian *Città del Vaticano*), comünement ciamaa **Citaa del Vatican**, l'è un stat indipendent de l'Europa sott la suvranità de la Santa Sed, a travers l'uturità del Papa de la Gesa Catolica ch' al v'esercita i pudè de munarca assolüt.
Cunt una süperfiss de 0,44 km, inserida in dal tessüt urban de la cità de Roma, in dai press de la riva dester d'al Tevar, su in dal Col Vatican, a l'è 'l pussee picul stat indipendent del mond, in termin de populaziun e in termin de estenziun teriturial.

## Storia e Urigin

El Staat de la Gesa, ca per circa un mileni al s'era estendüü su bona part de l'Italia central, a l'era staa definitivament ocupaat in dal 20 de setembar 1870, ch'a i Bersajee del Regn d'Italia eren andaa dent a Roma a travers la porta Pia.
El Papa Pio IX al vureva nò l'anessiun con l'Italia, inscì in nasciüü brut raport intra l'Italia e la Gesa, quela che l'è ciamada la Questiun Romana.
La questiun a l'è stada risolta el 11 de febrar del 1929, quand i dö Alt Cuntendent hann firmaa i pat del Lateran, segund i quai l'Italia al ricugnuss la citaà del Vatican come un stat indipent in tütt e per tütt.
Wietzendorf

**Wietzendorf** a l'è un paes de la Germania de  abitant (dato del , in del Land de la Bassa Sassonia.
Al fa part del Landkreis de Soltau-Fallingbostel.

## Ligam de föra

* Sit istitüziunal


## Riferiment
Ahorn (DE-BW)

**Ahorn** a l'è un paes del circundari de Main-Tauber in del Land del Baden-Württemberg, Germania. El gh'ha una popolazion 2.317 abitant (2006).

## Ligam de föra
* Sit istitüziunal

## Riferiment
Betlem

**Betleèm** (in arab **بيت لحم**/*Bayt Laḥm*, che'l vör dì *Cà del Bè*; in grech Βηθλεέμ *Bethleém;* in ebraich בית לחם, *Beit Lehem*, che'l vör dì "Cà del Pan"; in italian *Betlemme*; in spagnö *Belén*; in purtughes *Belém*; in frances *Bethléem*) a l'è una cità de la Cisgiurdania palestinesa, arent a Gerusaleme. A l'è famusa perchè a l'è el sit de nassita de Gesù. La sua pupulaziun a l'è de pressapoch 29.000 abitant.
Cassi Cherea

El Cassi Cherea (Latin: *Cassius Chærea*; 12 prima de Crist-41) a l'è staa on militar roman del I secol dòpo la nassida de Crist. Diventaa capp de la Guardia Pretoriana sòtta el Tiberi, l'è restaa con questa carega anca cont el Caligola. Ma el Cherea l'amava nò el noeuv imperador, che donca, cont el sostegn del Senaa, l'ha deciduu de massà. Ma quand l'è riessii a fà foeura el Caligola, con al soa miee Cesònia e la tosa Giulia Drusila, i Pretorian hann nominaa noeuv imperador el Claudi. Quest chì l'ha faa ciappà el Cherea e l'ha condanaa a mòrt.

El scrittor ingles Robert Graves in del sò liber *I, Claudius* (Mi, Claudi) l'ha inventaa la stòria che 'l Cassi Cherea el fudess vun di pòcch soldaa che s'eren salvaa de la sconfida romana de Teutoburgh .

## Font
*Svetòni, *I vid di dodes Ceser*, "Caligola", LVI

## Vos collegaa
*Caligola
*Claudi
*Pretorian
Amburgh

**Amburgh** (*Hamburg* in tudesch; *Hamborg* u *Hambörg* in bass sassun; *Hambourg* in frances; *Amburgo* in italian) a l’è una cità de la Germania de 1.773.218 abitant (2008).
A l'è la segunda cità püssee pupulada de la Germania dopu de la capital Berlin.
El gh'ha el dubi statüt de cumün e de *"Land"*.

## Aministraziun
Amburgh, insema con Brema e Berlino, l'è una dei tri "cità-stat" intra i 16 Länder tudesch. El parlament al se ciama *Bürgerschaft*. El sindigh de la cità l'è Olaf Scholz (de la SPD, elegiüü in del fevree del 2011), che inscì l'è anca cap del *"Senat"* (governo).


## Cità gemelà
Amburgh a l'é gemelaa cun:
*  Chicago, Stat Ünì d'America
*  Dresda, Germania
*  León, Nicaragua
*  Marseja, Francia
*  Osaka, Giapun
*  Praga, Repüblica Ceca
*  San Pederburgh, Rüssia
*  Shanghai, Cina

## Persunagg

* Carolyn Genzkow, (1992) atòra

## Ligam de föra

* Sit istitüziunal

## Riferiment
Amberg

**Amberg** a l'è una cità de la Germania de 44.394 abitant (2006), in del Land de la Baviera.
Al se tröa in del Palatinaa Volt.

## Cità gemelaa

Amberg a l'è gemelaa cun:
*  Bad Bergzabern, Germania
*  Bystrzyca Kłodzka, Pulonia
*  Desenzan, Italia
*  Friburgh (Sassonia), Germania
*  Périgueux, Francia
*  Tríkala, Grecia
*  Ústí nad Orlicí, Repüblica Ceca

## Ligam de föra
* Sit istitüziunal

## Riferiment
Celle (Germania)

**Celle** (tudesch antich: *Kellu*) a l'è una cità de la Germania setentriunala de 71.146 abitant (2006).
Al fa part del Land de la Bassa Sassonia. 

## Aministraziun
El sindich a l'è el Martin Biermann.

## Cità gemelaa

Celle a l'è gemelaa cun:
*  Celle Ligure, Italia
*  Hämeenlinna, Finlandia
*  Holbæk, Danimarca
*  Kwidzyn, Pulonia
*  Meudon, Francia
*  Sumi, Ücraina
*  Tavistock, Regn Ünì
*  Tjumen', Rüssia
*  Tulsa, Stat Ünì d'America

## Ligam de föra
* Sit istitüziunal
Sù (BS)

**Sù** (pronunciàt [hu] endèl dialèt del pòst. En Bresà: *Zòne* (prununciàt [ˈzɔne]). En Italià: *Zone*) l'è 'n cümü de  abitàncc (dàto del  ) de la Pruvìncia de Brèsa. El se tróa söle culìne al Nordèst del Lac d'Izé.

Endèla frasiù de *Sislà* gh'è la *Riserva Regionale delle Piramidi di Erosione*, endóche se pöl véder dèi gròs pilàster de tèra con en sìma en pridù amò piö gròs, che'l té schiàt la tèra de sòta de l'àiva che la pórta vià 'l materiàl (eruziù). Dèle formasiù che se 'nsomèa se le pöl troà apò a Segonzano (TN) e a Postalesio (SO).

 

## Evulusiù demogràfica

## Riferimèncc
Sù (BG)

**Sù** (nòm uficiàl en italià: *Azzone*) l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem che l' se tróa 'n de la Al de Scalf. El g'ha 'na popolasiù de , cond'öna süperfìce de  km² e 'na densità de popolasiù de  ab./km²

Ol paìs l' se tróa a 61km de la sità e a 973 méter söl lièl del mar. El cunfìna coi cümü de Àngol (BS), Bùren (BS), Còler, Scülpér, Vilminùr.

## De èt

L'òrido de la Via Mala e la cà sö la còrna. 


## Evulusiù demogràfega
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Sù l'è mostràt in de la tabela ché sóta

## Riferiment
Murtära

**Mortara** (*Murtära* in del dialett del loeugh; *Mortara* in Italian) a l'è on comun de la Provincia de Pavia. Al gh'ha , cont ona süperfis de  km² e ona densità de  ab./km². 

Al se troeuva in de la Lomellina settentrional, tra i fiumm Agògna e Terdobbi. Al cunfìna coi comün de Albunes, Castel, Saré, Sargnagh, Gambulò, Nicorav, Ulevan, Paròna, Trümé e Vigevan.

## Evoluzion demografega

L'andament del numer de abitant del comun de Murtara l'è mustraa in de la tabela chi de sota

## Riferiment
Bamberg

**Bamberg** (*Båmberg* in bavares; *Bamberga* in italian e latin; *Bambärch* in francun; *Bamberk* in cech) a l'è unà cità de la Germania de 69.884 abitant (31/12/2007).
Al fa part del Land (Stat Federal) de la Baviera.

## Geugrafia
El fiüm Regnitz el passa in Bamberg.

## Storia
La cità l'hann fundada in del secul quel de des.

## Aministraziun
El sindich a l'è l'Andreas Starke (SPD).

## Cità gemelaa

Bamberg a l'è gemelaa cun:
*  Bedford, Regn Ünì
*  Esztergom, Üngheria
*  Feldkirchen in Kärnten, Austria
*  Nagaoka, Giapun
*  Praga, Repüblica Ceca
*  Rodez, Francia
*  Villach, Austria

## Galerìa de fóto

Bamberg-Ausblick-30-Stadt-Dom-2006-gje.jpg
Bamberg-Altes Rathaus-18-2014-gje.jpg
Bamberg-Altes Schlachthaus-06-Kunigunde-2013-gje.jpg
Bamberg-Klein Venedig-40-2010-gje.jpg
Bamberg-Kloster Michelsberg-10-2010-gje.jpg
Bamberg-St Michael-30-zur Empore-2006-gje.jpg
Bamberg-Unterer Kaulberg-30-Nr4-2018-gje.jpg
Bamberg-Pfahlplaetzchen-02-Ecke-Judenstr-Kaulberg-2009-gje.jpg
Bamberg-Nuernberger Str-06-Nr2-2015-gje.jpg
Bamberg-Mittelstr-06-2010-gje.jpg


## Riferiment


## Ligam de föra
* Sit istitüziunal
La Vila (PV)

**La Vila** (nom ufizial: *Villa Biscossi*) a l'è un comün italian, de la regiun de la Lombardia, en Pruvincia de Pavia.

Al gh'ha , cont ona süperfis de  km² e ona densità de  ab./km².

Al cunfìna coi comün de Galiaula, Lümé, Med e La Piev.

## Evoluzion demografega

L'andament del numer de abitant del comun de La Vila l'è mustraa in de la tabela chi de sota

## Riferiment
Sülsà

**Sülsà** (o àpo *Sölsà*; *Sulzano* en italià) l'è 'n cümü de  abitàncc (dàto del  ) de la Pruvìncia de Brèsa. El se tróa sö la spónda bresàna de Lach d'Izé.

La zona 'ndoche ve sö Sülsà e le sò frasiù l'éra zà abitàda a l'època dei Romàni.
L'abitàt de *Sülsà* 'l vé sö 'n rìa al Lach d'Izé ma le sò dò frasiù Tesà e Martignàch le se tróa sö la còsta de mut che stà a le spàle del lach. El bórch principàl 'na ólta l'éra Martignàch, e Sülsà l'èra apéna 'l pórt de lach.

Endèl Medioévo, el teretóre de *Sülsà* l'éra de proprietà del Convént bresà de *[[Monastér de Santa Giulia de Brèsa|Santa Giulia]]* e dòpo l'è stat en ma a la faméa dei *Olofrédi* de Izé. 

Uriginàriamènt l'economìa del paés l'è stàda suratöt ligàda a le calchére a la prudusiù de carbù de poiàt. Dòpo s'è difundìt apò la laorasiù de la làna e de le coèrte.

Dòpo l'Otsènt a la laorasiù de la làna s'è sustitüìt la laorasiù de le récc, perchè vergü dei artigiàni de Muntìzola i tacàa a preferéser la tèraférma per facilità i traspórcc. 

## Evulusiù demogràfica

## Riferimèncc
Feiez

El **Paolo Panigada**, alias Feiez (Crema, 12 luj 1962 - Milan, 23 dicember 1998) l'è staa on polistrumentista talian del grupp musegal Elio e le Storie Tese.

Oltra a sonà, el Feiez a l'eva on tecnich del sòn in del studi de registrazion milanes Psycho, indove 'l faseva di mix e di registrazion. L'ha sonaa in album de alter artista talian come Ligabue, i Pitura Freska, Timoria, Taglia 42 e Pierangelo Bertoli.

L'ha faa del teater insemma al Stefano Belisari (*Elio*) e al Claudio Bisio, che l'ha compagnaa in del spetacol *Tersa Repubblica* (1995).
El Feiez a l'è entraa a fà part di Elio e le Storie Tese in del 1988 cont el nòmm de *Mu Fogliasch* (perchè el diseva de vess on sassofonista slav) e l'ha contribuii a l'incision del primm album de la band Elio Samaga Hukapan Kariyana Turu. Tra i vari strument che l'ha sonaa duranta la soa carrera gh'hinn el sax (come in *T.V.U.M.D.B.*), i taster (in *John Holmes*), el bass (in *Servi della Gleba*) e la ghitara (*Milza*, *Ti Amo*, *Cavo*, *Urna*), oltra a vess staa corista e segonda vôs in d'on quaj de canzon (*[http://it.youtube.com/watch?v=bG51TUZmzIA Vattene amore]*, *[http://it.youtube.com/watch?v=ilOAYPs2hgY Verso l'ignoto]*, *[http://www.youtube.com/watch?v=Khea02iEUcw Plagio]* *Born to be Abramo*, *Urna*...).

Come tucc i component di Elio e le Storie Tese, anca el Feiez l'ha dopraa on mugg de nòmm different: el s'è faa ciamà *Mu Fogliasch*, *Luigi Piloni*, *Largo Factotum* (per i sò grand capacitaa musegai e per i sò grand dimension), *Paul Branigade*, *Luigi Panigada*, *Panino*, *Brother Punene*, *Zirio*, *Filz*.

El gh'ha avuu anca moeud de partecipà al progett musegal de la Biba Band del bassista Faso. E l'è staa pròpri duranta vun di concert de questa band che l'è mòrt, colpii de on improvvis aneurisma, menter l'eva dree a sonà *Rockin' in Rythm* di Weather Report. La soa mòrt l'ha lassaa on voeud incolmabil in del grupp, che l'ha diminuii la soa produzion musegal e l'ha voruu minga cambiàll cont on alter musicista come lù.

I album Craccracriccrecr (1999) e Studentessi (2008) hinn dedicaa a lù. El primm el comenza cont el sò *assolo* de sax in *T.V.U.M.D.B.* (de *[[Eat the Phikis]]*, 1996), el segond el finiss con la canzon *Single*, canatada del Feiez per l'omònim programma radio del 1997 (che 'l gh'aveva come conduttor la Luciana Litizzetto e 'l Bruno Gambarotta).

## Legamm de foeura
*La probabil primma voeulta che 'l Feiez l'ha sonaa cont Elio e le Storie Tese, al concert *Live in Montagnetta '88* (2 settember 1988)
Cuburgh

**Cuburgh** (*Cobourg* in frances; *Coburgo* in italian e spagnö) a l'è una cità de la Germania de 42.015 abitant (2005), in del Land de la Baviera.
A'l se tröa in de la Franconia Volta.

## Geugrafia
El fiüm Itz el passa a Cuburgh.

## Storia
La cità l'hann fundada in del secul quel de XI.

## Aministraziun
El sindich a l'è el Norbert Kastner (SPD).

## Cità gemelaa
*  Cobourg, Canada
*  Gais, Italia
*  Garden City, New York, Stat Ünì d'America
*  Isula de Wight, Regn Ünì
*  Niort, Francia
*  Oudenaarde, Belgi

## Galeria

Image:Coburg-Rathaus1.jpg|Municipi
Image:Coburg-Veste2.jpg|La furteza (*Veste Coburg*)
Image:Coburg-Ehrenburg1.jpg|El castel *Ehrenburg*
Image:Schloss callenberg.jpg|El castel *Callenberg an Beiersdorf*
Image:Coburg-Morizkirche1.jpg|La gesa *Moritzkirche*
Image:Coburg-Heiligkreuzkirche.jpg|La gesa *Heiligkreuzkirche*
Image:Coburg-Bahnhof2.jpg|La staziun di treni


## Ligam de föra
* Sit istitüziunal

## Riferiment
Deutschneudorf

**Deutschneudorf** a l'è un paes in di muntagn de la Sassonia, in Germania.
Al gh'ha  abitant (dato del ).

## Aministraziun
El sindich a l'è l'Heinz-Peter Haustein.

## Ligam de föra
* Sit istitüziunal

## Riferiment
Dörfles-Esbach

**Dörfles-Esbach** a l'è una cità de la Germania de 3.844 abitant (2006), in del Land de la Baviera.
Al se tröa in de la Franconia Volta e'l fa part del circundari de Cuburgh.

## Ligam de föra

* Sit istitüziunal

## Riferiment
Izé

**Izé** (*Iseo* en italià) l'è 'n cümü de  abitàncc (dàto del  ) de la Pruvìncia de Brèsa. El se tróa sö la spónda bresàna de Lach d'Izé.

## Stória
La prezènsa de 'n sit abitàt de 'na sèrta 'mportànsa a Izé zabèla 'n época altomedievàla l'è confermàda del ritromènt de sotradüre sparnegàde en divèrsi pòscc: de la zòna de la piéf 'nfìna ai cimitéri saltàcc fò arènt a le stràde per la Al Trómpia e la Al Camònega. Chèl piö consistènt l'è stat troàt en località Bréda, 'ndóche gh'è vignìt fò öndes tómbe datàbii per mès dei repèrcc che gh'ìa dét, entùren ai sècoi VI-VII.

Izé l'è lüminàt la prìma ólta con nòm de "Hisegies" endèn docümènt imperiàl de Lotario I del 837
endóche vé confermàt al Monastér de Santa Giulia de Brèsa le sò proprietà e le sò córcc.

Endèl "Polittico de Santa Giulia", 'na sort de 'nventàre de le proprietà del convènt datàt 'ntra la fì del sècol IX e 'l prensépe del sècol X, gh'è lüminàt apò 'n castèl che isé 'l rezültarès giöna de le strütüre de diféza piö antìche del teretóre bresà.

Endel sècol XIII l'è pasàt sóta la Signuria de 'na faméa potènte del pòst, i Oldofrédi, enfina che 'ndèl 1385, el diènta part del teretóre Bresà.

Endèl 1927 a Izé gh'è stàt tacàt dét apò a i cümü de Clüzàne e Pilsù.

## De éder

### La piéf de Sant Andrèa

La tradisiù la dis che a postà zó la prìma préda de la céza pievàna el sàpe stat San Vigìlio, èscof de Brèsa e sant patròno de Izé, che 'l s'è riparàt ché endèl sècol VI per scapàga ai Bàrbari.
El campanìl, en stil romànich l'è del sècol XII e 'l tradés en maniéra ciàra l'urìgin lombàrda de i laoradùr che i l'ha fat sö. Sö la faciàda dèstra de la céza che al dé d'encö la g'ha trè naàde, gh'è colocàt l'Arca Gòtica del Giàcom Oldofredi, Sciòr de Izé e de la Franciacürta, che 'l g'ha fat fà sö le müre de Izé e che l'è mórt endèl 1325.

### El Castèl

El Castèl dei Oldofredi el se tróa a l'estremità meridiunàla del cèntro stòrich del paés, ensìma a 'n sperù ruciùs. El consèrva amò bé la sò strütüra uriginària ma l'è mìa tat vizìbil gne del cèntro stòrich gne del de fò perchè l'è schèrmat de le custrusiù modèrne che gh'è stat fat sö töt entùren. La part piö antìca la par véser la bàze de 'n turiù endèla par meridiunàl de l'edificio, datàbil, per vìa de le tècniche de custrusiù, entùren ai sècoi XI o XII.

La fortèsa la g'ha bàze quadràda con dele tór de préda ai quàter cantù. L'ìa stàt encendiàt del Barbarósa ai tép de le guère che 'l gh'ìa fat cùtra i cümü de l'itàlia setentriunàla e l'ìa stat risistemàt endèl 1161 de part del Giacom Oldofredi.

Dòpo 'l 1454, i venesià i l'ìa dopràt come séde de 'na guarnigiù militàr. El sècol dòpo l'è stat dat en mà ai frà de l'ùrden dei capucìni, ma dòpo che chèsti i è stacc casàcc vià de Napuliù, el castèl l'è nat en pó 'n ruìna, 'nfìna a che endèi öltem agn l'è stat restaüràt del cümü e gh'è stat fat dét la Bibliotéca comünàla.



## Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Izé l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta:

## Riferimèncc
Natel

**Natel** a l'è on termen doperaa in Isvizzera e in del Liechtenstein per definì el telefon celular. El deriva de la forma todesca "**N**ationales **A**uto-**tel**efonnetz", ciovè "Red telefonega nazionala per i auto", termen doperaa in di agn '70 del Consili Federal per el noeuv sistema de telefon mobil de la Posta Svizzera.

Anca se incoeu formalment l'esist puu e l'è 'n marchio de la Swisscom, l'è doperaa in tutta la Svizzera intrega, oltra che in del Liechtenstein, 'me sinonim del telefonin e 'l gh'ha nissun risconter foeura de l'area elvética.

## Riferiment
*La Swisscom cancella il suo "Natel" e la storia
Sveliatevi! Born to be Abramo

**Sveliatevi! Born to be Abramo** a l'è on maxi-singol del grupp milanes Elio e le Storie Tese, sortii in del 1990 e retiraa del mercaa on quaj de dì dòpo.

## I Canzon
* **Born to be Abramo** (*Nassuu per vess Abram*): quest chì a l'è on medley di test e de la musega de sinch canzon che podarissen sembrà pròpri different tra lor:

** *Resta cu'mme* del Domenico Modugno e del Dino Verde
** *Resta con noi Signore la sera* del Domenico Machetta
** *Born to be alive* del Patrick Hernandez
** *Esci dalla tua terra* del Gigi Cocquio
** *You make me feel (mighty real)*  del Sylvester

Donca ona famosa canzon napoletana, dò canzon disco di agn '70 e dò canzon de gesa. La canzon la se pò divid in duu tòcch: el primm el mes'cia i test de *Resta cu'mme* e de *Resta con noi Signore la sera* con *E E Elio* (scritt del Faso); el segond l'è quas ona cover de *Born to be alive* cont i paròll de *Esci dalla tua terra*. La fin inveci la regòrda *You make me feel*.

El Rocco Tanica ghe fa ben trii intervent, fasendo la part d'on lamentos pret d'on oratòri. A l'inizi de la canzon (prima che 'l comenza la musega) el dis:

Poeu, trai dò part, el va dree a parlà:

A la fin de la canzon, se sent el sò ultim avvis:

'Sti discors chì del Rocco Tanica a hinn nananmò publicaa su CD.
* **World class player** (*Giugador Mondial*): l'è la traduzion in Ingles de *Giocatore Mondiale*, sigla de *[[Quasi Gol]]*, programma radiofònich de la Gialappa's Band sora i Mondiai de Folber del 1990. Ghe canta anca el Pierangelo Bertoli, come in de la version in italian. La traduzion de l'Italian a l'Ingles l'è pròpri letteral, e donca l'Elio per restà in de la metrega de la musega el gh'hà, on quaj de voeult, de accelerà i paròll.
* **John Holmes (shizdu version)**: canzon giamò present in Elio Samaga Hukapan Kariyana Turu, el primm CD del grupp (1989). A l'è ona canzon del teater giappones con sòtta la musega de *John Holmes*.

## El retir del mercaa
El singol l'è staa retiraa perchè i Testimòni de Geova s'eren inrabii per el titol del disch, che 'l regordava el nòmm del sò giornal (Svegliatevi!). Senza cuntà che i coeditor olandes del Patrick Hernandez aveven daa minga l'autorizzazion a doprà *Born to be alive*.

*Born to be Abramo* la sarà cantada de noeuv del grupp in del CD Del Meglio Del Nostro Meglio Vol. 1 (1997), con la collaborazion del Patrick Hernandez.
Regolea

**Regolea** (*Rogoredo*) a l'è ona frazion del comun de Casanoeuv, a 3 km a sud-est del territòri comunal. La frazion l'è voeuna di pussee popolos del comun.

## Vôs correlaa
* Casanoeuv
Erfurt

**Erfurt** a l'è una cità de la Germania de  abitant (dato del ).

A l'è la capital e la cità püssee pupulada del Land (Stat Federal) de la Türingia. 

## Aministraziun

El sindich a l'è l'Andreas Bausewein.

## Cità gemelaa
Erfurt a l'è gemelaa cun:
*  Győr, Üngheria
*  Haifa, Israel
*  Kalisz, Pulonia
*  Lille, Francia
*  Loveč, Bülgaria
*  Magunza, Germania
*  Piasensa, Italia
*  San Miguel de Tucumán, Argentina
*  Shawnee, Stat Ünì d'America
*  Vilnius, Lituania
*  Yan'an, Cina

## Ligam de föra

* Sit istitüziunal 

## Riferiment