open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bonascina

**Bonascina** (*Bonacina*) l'è on quarter de la città de Lecch.
A l'è stada a longh ona frazion del vegg comun de Olaa e poeu, del 1867, de quell de Castell.
El paes l'è traversaa del riaa Caldon e l'è situaa in d'ona vall piscinina ciamada Vall di Merli, de la qual la vegn anca la scormagna di abitant (cioè *merli*).
## Font
* scoprilecco.it
Laorca

**Laorca** (inscì anca in Italian; parnonzia lombarda /'laurka/) l'è on quarter de la città de Lecch.
El paes, che 'l se troeuva a nord-est del centro comunal (minga lontan de l'inizzi de la Valsassina), l'è staa per on bell poo on comun indeperlù, che al temp di piev el partegniva a la Piev de Lecch.
El comun de Laorca (che 'l gh'eva anca la frazion de Malvee e quella de Pumee), l'è staa taccaa a Lecch domà in del 1923.
La scormagna di abitant a l'è *gozz*.
## Ligamèint
* Gròtta del Leonardo da Vinci (Lagh de Comas)

## Font
* scoprilecco.it
San Giovann (Lecch)

**San Giovann** (*San Giovanni* o *San Giovanni alla Castagna* in Italian) l'è voeuna di frazion de la città de Lecch.
L'è traversaa del riaa Gerenzon e l'è in mezz tra i paes de Castell e de Laorca.
San Giovann l'è staa per on bell poo de temp on comun indipendent, che al temp di piev el partegniva a la Piev de Lecch. L'union con Lecch a l'è del 1923. A San Giovann partegniven i frazion de Cà Bolgioeu, Cereda e Varigion.
La scormagna di abitant a l'è *scoldabanch*, perchè se credeva che lor fudessen di fanigotton.
## Font
* scoprilecco.it
Rancc (Lecch)

**Rancc** (pronunciaa anca **Ròncc**; *Rancio* in Italian) a l'è ona frazion de la città de Lecch.
El paes el se troeuva a nord-est de Lecch, arent al Gerenzon e in mezz tra Malavee e Castell.
Gh'emm notizzi de Rancc giamò a partì del 1373 e semm che l'era spartii in *Rancc de Sora* e *Rancc de Sotta*.
Per on bell poo de temp l'è staa on comun indeperlù, che 'l gh'eva anca dò frazion (Broeugn e Cas'cion) e che al temp di piev el partegniva a quella de Lecch.
L'union con Lecch a l'è del 1923.
La scormagna di abitant a l'è granellatt, perchè lor mangiaven soratutt polenta fada de gran, latt e aqua.
## Font
* scoprilecco.it
Bellee (Lecch)

**Bellee** (*Belledo*) l'è ona frazion de la città de Lecch.
El paes el se troeuva arent al Bion (a nord) e al mont Magnoeuden (a sud), a sud-est del centro de la città.
L'è staa per on bell poo de temp on comun indipendent, che al temp di piev el partegniva a la Piev de Lecch.
Oltra a Bellee, el comun el gh'eva anca i frazion de Maggianigh, Gaggianigh (che al dì d'incoeu l'è sparida), Negugg e Barch.
In del 1867 Bellee e 'l vesin comun de Cius hinn staa unii insemma, e la sede comunal l'è stada spostada a Maggianigh.
In del 1928 l'è staa unii a Lecch.

La scormagna di sò abitant a l'è *casciasass*.
## Font
* scoprilecco.it
Castell (Lecch)

**Castell** (*Castello sopra Lecco*) l'è ona frazion de la città de Lecch.
El paes el se troeuva minga lontan de Lecch, a nord-est del centro comunal. L'è traversaa del Gerenzon e del sò ramm derivaa, la Fiumesela.
Per on bell poo de temp a l'è staa on comun indipendent, che al temp di piev el partegniva a la Piev de Lecch: el gh'eva ona quai frazion, compagn de Arlenegh, Bisera, Caleott, Cantarei, Caronzin, e Galandra.
L'era el comun pussee gross tra quei ch'eren intorna a Lecch, e in del 1867 el s'è sgrandii anmò pussee perchè gh'è staa taccaa el comun de Olaa, con la soa frazion Bonascina.
A Castell a gh'era tutt i industri pussee important del territori lecches, oltra che a ona quai villa de sciori milanes (compagn de Villa Belgioios o Villa Manzon).
A l'è staa unii a Lecch domà in del 1923.

Se pensa che 'l palazzott de Don Rodrigo, personagg del romanz I Promessi Sposi, el se trovass proppi a Castell.
Cius (Lecch)

**Cius** (*Chiuso*) l'è ona frazion de Lecch.
El paes el se troeuva in sù la riva del Lagh de Garlaa, e l'è la frazion pussee a sud de tutt el territori comunal lecches. El confina cont el comun Vercuragh.
On temp Cius el marcava el confin tra el Ducaa de Milan e la Repubbliga de Venezia.
A l'è staa on comun indipendent (che 'l partegniva a la Piev de Lecch) fina al 1867, quand l'è staa taccaa a Bellee, che poeu l'ha mudaa el nomm in Maggianigh.
El noeuv comun l'è staa unii a Lecch in del 1928.

La scormagna di abitant a l'è *bus*, perchè 'l paes el se trovaria minga in d'ona bella posizion.

Se pensa che la Rocca de l'Innominaa, personagg del romanz I Promessi Sposi, el se troeuva minga lontan de Cius.
## Font
* scoprilecco.it
Maggianegh

**Maggianigh** (*Maggianegh* in lecches; *Maggianico* in Italian) a l'è ona frazion de la città de Lecch.
El paes el se troeuva ai pee del Magnoeuden (del qual el vegn giò la Braola, che la traversa el paes) e minga lontan del Lagh de Garlaa, e donca a sud del centro de Lecch. L'è traversaa anca del riaa Civ.
A l'è staa per on bell poo de temp ona frazion del vegg comun de Bellee; in del 1867 i comun de Bellee e de Cius s'hinn unii e 'l nomm de 'sto noeuv comun l'è vegnuu proppi Maggianigh.
El comun de Maggianigh l'è staa taccaa a Lecch domà in del 1928. Al comun de Maggianegh la partegniva la frazion de Barch.

In la gesa de Sant Andrea (del XVII secol) se troeuven di quader de pittor famos 'me Bernardin Luin e Gaudenzi Ferree.
A Maggianigh l'è nassuu el scior Togn Ghislanzon (1824-1893), scrittor, librettista e, a l'occasion, poeta in lombard.

La scormagna di abitant a l'è *belegott*.
## Vos correlaa
* Bellee
* Lecch
* Cius
## Font
* scoprilecco.it
1014

El **1014** a l'è 'n ann del secol XI.

## Cossa l'è sucedud

## Chi l'è che l'è nassud

## Chi l'è che gh'è mort

## Alter proget
Virgili

El **Virgili** (*Publius Vergilius Maro*) (Andes, 70 P.d.S. - Brindisi, 19 P.d.S.) l'è stai on poeta latin. El sò liber pussee famos l'è el poema de l*'Eneide*

## Oeuver

* *Appendix Vergiliana*
* *Egloghe*
* *Georgiche*
* *[[Eneide]]*
Apucaliss Capitel Quindes

## Apucaliss
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Quindes
1E huu vedüü un alter sègn in del cél, grand e meravejús, sètt àngiul avendugh i sètt piagh ültim, perchè cun lur la se cump l'ira de Diu.
2E huu vedüü cuma un mar de veder mes'ciaa cun fögh anca quij che vingen de la bestìa e de la sua imagen e del nümer del sò nomm stand in pee sül mar de veder avendugh ceter de Diu. 3E canten la canzún de Musè, el sèrv del Signúr e la canzún del berìn, disend:
«Grand e meravejús [hinn] i tò oper,
Signúr Diu ugniputént;
Giüst e vér [hinn] i tò ví,
El Rè di sècul;
4Chi 'l duarìa minga avègh paüra de tì, Signúr,
e 'l darà minga gloria al tò nomm?
Perchè tì soll te seet sant,
Perchè tücc i naziún vegnarànn
E s'ingenugiarànn denanz a tì,
perchè i tò giüdizi hinn staa manifestaa».
5E dopu de chèstcoss huu vedüü, e l'è staa dervii 'l témpi de la tènda de la testimunianza in del cél, 6e hinn vegnüü föra i sètt àngiul che gh'hann i sètt piagh del témpi, vestii [de] lin nètt risplendént e scengiüü inturna i pècc [de] cint d'or.
7E vün di quater vèss vivént l'ha daa a i sètt àngiul sètt basìnn d'or impienii de l'ira del Diu che 'l viv in di sècul di sècul. 8E 'l témpi l'è staa impienii de fümm de la gloria de Diu e de la sua puténza, e nigün el pudeva nà denter in del témpi fin che füssen cumpii i sètt piagh di sètt àngiul.



### Navigaziun
*← Indree a Capitel Quatordes
*Inanz a Capitel Sedes →
*A l'indes
Campora San Giuànn

**Campora San Giuànn** (*Campura San Giuvanni o Campura Santu Janni* indèl dialètt lucàl, *Campora San Giovanni* in Itagliàn) l'è una frasiòn de Amantea, in Pruvìncia de Cusènsa, in Calabria.

La g'ha presapóch 7.500 abitàncc, una süperfìs de 6,2 km² e 'na densità de 1.183 ab./km². La cunfina cun la Pruvìncia de Catanzaro.

## Storia

El nùm *Campora San Giuànn* el vegnarèss dal Latìn (càmp, acampamènt). San Giuànn el vegnarèss da San Giuànn Batista, patròn de Nocera Terinese. Anche le cuntrade i g'hann un nùm stòric, che el vegnarèss da i sò vècc padròn, e anca da una qual particularità del teritòri. La cuntrade storiche i'enn:

## Ecunumìa

Campora la vìv pricipalmènt de agricultüra e de turismo. Da la secunda met del sècul XX, se svilüpa asèe la cultivasiòn d'la *Sigùla rùsa de [[Tropea]]*, cunusüda in tüta Italia e a l'Èster.

I traspòrt e le vie de culegamènt i'ann abastànsa bùne: la feruvìa, la SS 18, l'Autostrada Salerno-Reggio Calabria (a 8 km) e l'Aeropòrt de Lamezia Terme. (a 25 km).

## Demugrafia

## Tradisiòn

Vüna d'le robe particculàr de Campora, l'è la tarantella, presènt in tüte le feste.

Gh'è anca i **Cuntauri**, d'ì cantastòrie ch'i cüntu sü le stroie cuntadìne e pupulàr: i rapresèntu la memoria pupular pr'el futür.

## Futugrafìi


Image:CamporaSanGiovanni2009.jpg|Panurama de Campora, dal quartièr Augurato
Image:Campora San Giovanni 09 - Panarama Barrio Stritture.jpg|Panurama de Campora, dal quartièr Strìttùrì
Image:Chiesa di Sant'Anna a Mirabella panoramica.jpg|La cesa de sant'Ana a Mirabèla
Image:Campora San Giovanni - Cipolla Rossa Grossa Camporese Collo di Cigno.jpg|Un màss de sigùle rùse
Image:Campora San Giovanni 2010 - Carnevale in Corso Italia.jpg|El Carnuàl de Campora
Image:Panorama notturno Campora San Giovanni drone 2020.jpg|Panurama en 2020


## Alter pruget

## Ligàmm de föra
* Sìt Üficiàl de la Pro Loco
Rabadan

Al **Rabadan** l'è 'l nom dal carnavaa da Belinzona. L'è 'l terz carnavaa püssee grand da la Svizzera e 'l prim püssee grand dal Tesin.
## Storia
Al carnavaa da Bellinzona l'è nassüü nal 1862 e nal 1874 l'ha cataa 'l nom *Rabadan*, nii sò prim agn l'eva però mò 'n carnavaa come altri: mia mo inscì gross 'me incö.
L'è nal 1946 che 'l Rabadan l'ha tacaa a 'vègh 'na certa importanza interegionala, ch'i ha tacaa a fà 'l famos corteo da la domenica e l' risot in piazza al martedì; nii agn adree s'è pö mò sgrandii sempro püssee.
Nii agn '70 u taca a dürà 6 dì senza pausa (dal giovedì al martedì) e l'area dal carnavaa u sa slarga ogni agn sempro püssee. Nal 1983 i fa pa la prima volta a mega-tendogn in Piazza dal Soo e dal 1990 i taca a vessigh anca tendit in tüta la cità vegia e i sgint chi riva i è tantissim (al sabot sira e la domenica al domdisgnaa gh'è tücc i agn püsee da 30.000 persogn). Dal 1996 l'area dal carnavaa la vegn sarada ai machin e par nà int gh'è da pagà l'entrada.

## Vos corelaa
*Carnevaa

## Colegament
*rabadan.ch
Laghèt de Pióna

Ol **laghèt de Pióna** l'è öna bàia che la se dèrf sö la rià mansìna del lach de Lèch e l'è metìda tra i paìs de Còlich, a mut, e de Dòr, a mesdé, e l'è destacàda dal rèst del làch de Lèch da la penìzula de l'Olgiàsca che quàze 'l la sèra sö del töt e 'l la fà sömeà a ü laghèt. Ol nòm *Pióna* l'è menimà 'l vècc nòm de Olgiàsca, bórgh che 'l se tróa sö la penìzula.

In de la bàia 'l fenés ol Mèrla.
Sciarell

**Scerell** (*Sciarell* in dialett corbettin; *Cerello* in Italian) l'è ona frazion del comun milanes de Corbetta. Ghe viven circa 695 personn.
La storia de Scerell l'è puttost ligada a quella de la frazion lì vesina, quella de Battuell.
El sant patronn a l'è San Vincenz.
Priloree

**Preloree** o, localment, **Priloree** (*Preloreto*) l'è ona quarter del comun milanes de Corbetta. Al dì d'incoeu ghe viven 61 personn e l'è minga lontan de Magenta.

La cassina che la ghe da el nomm a tutt el borgh probabilment la se troeuva in d'on sitt indove gh'era semper stada de la gent, però materialment l'è stada fada sù in del Settcent.
Bion (riaa)

El **Bion** (*Bione*) l'è on riaa, el terz pussee important de Lecch. L'è longh sett chilometer.
L'è ben pussee pinin del Caldon e del Gerenzon. El nass ai Pian d'Erna e 'l borla giò dent al Lagh de Garlaa, dopo d'avè traversaa la Val Comera e la città de Lecch.
On temp el Bion el finiva dent a l'Adda, ma el sò percors l'è staa spostaa in del 1846.

L'è cognossuu perchè 'l Lissander Manzon l'ha descritt in del sò Promessi Sposi; l'è 'l riaa indove la passa la Luzia per ciappà el barchett che le menarà via de Lecch, a Monscia. L'è chì che la Luzia la fa el sò discors *Addio, monti...*.
Milovan Ðilas

**Milovan Ðilas**, cognossuu in grafia italian come **Milovan Gilas** o cont el soranomm de *Ðido* (Милован Ђилас in abecee cirilligh, pronunciaa [ˈmilovan ˈd͜ʑilas]; Podbišće, 4 de giugn 1911 - Belgrad, 20 de april 1995) l'è staa on politigh e partigian jugoslav de etnia montenegrina).

La soa storia politiga l'è ligada a la Jugoslavia di Ann '50: a l'era on stregg collaborador de Josip Broz, conossuu anca 'me *Tito*, el capp de la Repubbliga Federal, e insema a lù l'ha combattuu 'me partigian contra i forz de l'Ass. Dopo de la II Guerra Mondial l'è vegnuu el vice primm minister, president del Parlament e inviaa a l'ONU.

A metà de quell desenni lì l'è finii in disgrazzia, e inscì l'è staa slontanaa de tutt i caregh politigh. Donca l'è vegnuu on saggista e on scrittor. L'è mort a Belgrad in del 1995.

## Alter progett
1023

El **1023** a l'è 'n ann del secol XI.

## Cossa l'è sucedud

## Chi l'è che l'è nassud

## Chi l'è che gh'è mort

## Alter proget
Caldon

El **Caldon** (*Caldone*) l'è on riaa lombard.
El nass del Resegon, el passa per la Val di Merli e 'l traversa la città de Lecch (tra i quarter de Olaa e Quaa), fina a rivà in del Lagh de Comm.
In certi zonn del sò percors a l'è staa covert per fàggh sù di strad noeuv.
Anca se l'è ciamaa riaa, in realtà el gh'ha semper ona motta d'aqua, almanch respett a alter riaa lecches, compagn del Bion.
Santa Maria dol Mont

**Santa Maria del Mont** (*Santa Maria dol Mont* in dialett varesin; *Madona dro Mont* in di dialett rustegh; *Santa Maria del Monte* in Italian) l'è ona frazion de la città de Vares.
El paes el se troeuva sora Vares, arent al Sacher Mont de Vares, al qual l'è ligaa de brutt.
A l'è staa per on bell poo de temp on comun indeperlù, che al temp di piev el faseva part de la Piev de Vares.
L'union con Vares l'è del 1927.
## Vos correlaa
* Sacher Mont de Vares
## Referiment
Rasa

## Material
*Rasa (vegetal)
*Rasa (artifizial)
## Paes
***[[Rasa (Vares)|Rasa]]**, quarter de Vares.
***[[Rasa (Cent Vai)|Rasa]]**, frazion di Cent Vai.
Apucaliss Capitel Sedes

## Apucaliss
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Sedes
1E huu sentii una granda vús disend del témpi a i sètt àngiul: «Anduv e versii föra i sètt copp de l'ira de Diu in de la tèra.
2E 'l primm l'è vegnüü föra e l'ha versaa föra la sua copa in de la tèra, e l'è sücèss un'ülcera cativa e malign sü i vèss üman che gh'hann la marca de la bestìa e che aduren la sua imagen.
3E 'l segund l'ha versaa föra la sua copa in del mar, e l'è devegnüü sangh cuma d'un mort, e ogni anema de vita l'è morta, i [robb che hinn] in del mar.
4E 'l tèrz l'ha versaa föra la sua copa in di fiümm e i surgént di aqu, e hinn devegnüü sangh. 5E huu sentii de l'angiul di aqu, disend:
«Te see dègn,
tì che te see e che t'eret, el Sant,
perchè t'hee giüdegaa tüsscoss,
6perchè hann versaa sangh di sant e prufètt
e sangh te gh'hee daa de bév, hinn dègn».
7E huu sentii de l'altar, disend:
«Sì, Signúr Diu Ogniputént,
Vér e giüst hinn i tò giüdizi».
8E 'l quart l'ha versaa föra la sua copa sül suu, e 'l gh'ha daa de brüsà i vèss üman cun fögh.
9E i vèss üman hinn staa brüsaa una granda brüsadüra e hann biastemaa 'l nomm del Diu che 'l gh'ha l'auturitaa sü [i] chèst piagh e s'hinn minga revedüü per dàgh gloria.
10E 'l quart l'ha versaa föra la sua copa sül tronu de la bestìa, e l'è sücèss [che] 'l sò règn l'è devegnüü scür, e hann murdüü i lur lenguv del dulúr, 
11e hann biastemaa 'l Diu del cél di lur dulúr e di lur ülcer e s'hinn minga revedüü di lur òper.
12E 'l sèst l'ha versaa föra la sua copa sül grand fiümm, el Eufrat, e la sua aqua l'è devegnüda sücia, perchè la sia preparada la via di rè [che hinn] del sorg del suu.
13E huu vedüü de la buca del dragh e de la buca de la bestìa e de la buca del prufèta fals trii spirit sporch cuma rann; 
14già che hinn spirit de demon che fann sègn che vann föra sü i rè de l'intrégh mund, per regöj lur in de la guèra del grand dì del Diu Ogniputént.
15«Varda, vegni cuma un lader, beàtt [l'è] lü che 'l sta sü e che 'l varda i sò vest, perchè 'l caminass no biòtt e vedèssen la sua vergogna.
16E el i ha regujüü in del lögh che [l'è] ciamaa in d'ebree Har Maghido.
17E 'l sètim l'ha versaa föra la sua copa sü l'aria, e l'è vegnüü föra una granda vús del témpi del tronu, disend: «L'è sücèss». 
18E hinn sücèss lüsnad e vús e tron e l'è sücèss un grand teremot, del tal tipu l'è minga devegnüü de quand i vèss üman hinn devegnüü sü la tèra, tal [e] inscì grand [l'era] 'l teremot. 19E la granda citaa l'è vegnüda in vèss in de trè part, e i citaa di naziún hinn burlaa giò. E Babilon la granda l'è stada regurdaa denanz a/l/ Diu per dàgh el caliz del vin de l'ira de la sua ràbia. 20E ogni ìsula hann scapaa via e muntagn hinn minga staa truaa. 21E una granda tempesta cuma del pes d'un talént la va giò del cél sü i vèss üman, e i vèss üman hann biastemaa /'l/ Diu per la piaga de la tempesta, perchè tant granda l'è la sua piaga.



### Navigaziun
*← Indree a Capitel Quindes
*Inanz a Capitel Derset →
*A l'indes
Orient

L’**Orient**, o el **mond oriental**, l’è un termen per segnà tute i colture e i nazzion de l’Asia e del mond areb. L’Orient el se contrapon a l’Ozzident.

## Referenze


## Ligam de denter
* Ozzident

## Ligam de fœura
Biblioburro

El **Biblioburro** (Àsen cun i lìber) l'é 'na bibliuteca mòbil, inventada da Lüìs Soriano, un prufesùr de scola culumbiàn.

## Storia

Ch'el prugràma chi l'esìst a La Gloria, Colombia, e el pudarèss sembrà curiùs, ma l'è ütil asèe.

El prufesùr Soriano, dòpu che l'eva sentìd Juan Gossaín a lègg una sò nuvela da *La Balada de María Abdala*, el g'ha scrìtt per vèghe un po' de copia de dàgg gratis ai fiulìn de la cità.

El prugètt l'è nasìd insì: a la fìn d'i ann '90, cun i dü asen *Alfa e Beto* l'ha cumenciàd a purtà in gìr ai fiulìn püsèe pòver una stantìna de lìber, e in del 2008 l'è rivàd a vèghen 4800.

## Riferimènt



## Ligàmm de föra

* Biblioburro blog
Montagna de San Sir

La **Montagna de San Sir** (*Monte Stella* o *Montagnetta di San Siro* in Italian) a l'è ona collina artifical che la se troeuva a Milan, in del quarter QT8 (periferia nord-ovest). L'è anca vun di giardin de la città.
## Storia e descrizion
L'è ona collina che l'è stada fada sù cont i maceri di cà traa giò di bomb di Leaa duranta la Segonda Guerra Mondial e con quèi de tòcch di Bastion, traa giò dòpo de la guèrra. El progètt a l'è de l'architètt Piero Bottoni, che le gh'ha dedicaa a la soa miee *Stella*.
L'è alta quarantacinch meter, anca se in del progètt originari la gh'aveva de vèss alta el doppi; oltra ai vari maceri e rovinn, gh'è staa giontaa de la tèrra e del cement, e poeu gh'hann faa crèss sora l'erba e i piant.
Al dì d'incoeu el giardin el gh'ha ona superfis de 370.000 meter quadraa, con bosch e di gradoni che fann andà sù la gent fina in scima al montesèll, indove che se pò vedè tutt Milan e 'l sò circondari. Poeu, se 'l temp a l'è bèll, se poden anca vedè i Alp e i Penin.
El mont e la soa origin hinn descritt in la canzon del Nino Rossi *[http://www.cabaretmilanoduemila.it/milanesita/i-canzon/257-montagna-de-san-sir Montagna de San Sir] *, del 1976 (album La bèlla Milan). 
In del 2007 a la Bicocca gh'è stada fada ona noeuva montagnètta, ciamada Collina dei Ciliegi (*collina di scires*).
### La flora

Foeura che on boschett selvadigh, la Montagna de San Sir la gh'ha di piant compagn a quei di alter parch de Milan, con rosc de alber insemma a praa e arei de sosta. Tra i alber che gh'è, a regordom: el zerb (de tanti speci), l'olma, la rogora, el foo, la beola, el tej, el platen, el zeder, la pescia, el pin, la robinia, el carpen, la pobbia e l'ailant. 
### El Giardin di Giust
A partì del 2003 gh'è staa faa lì arent anca on giardin che 'l voeur regordà quei *giust* (termen ciappaa del Talmud) che s'hinn oppost a di genocidi o a crimen contra l'umanità: gh'è di alber in onor de Moishe Bejski, Andrej Sacharov, Svetlana Broz, Pietro Kuciukian e alter anmò. La scerna de on noeuv giust a l'è fada ogni ann de on comitaa che 'l catta dent on grupp de personn important in tucc i camp de la società. 
## Bibliografia
*Liliana Casieri; Lina Lepera; Anna Sanchioni, *Itinerari nel verde a Milano, supervisione botanica*: Pia Meda; supervision farmacognostica: Massimo Rossi; Illustrazion e impaginazion: Linke Bossi, Consonni, Montobbio, Comun de Milan, settor ecologia, GAV.
*AA. VV., *Enciclopedia di Milano*, Milan, Franco Maria Ricci Editore, 1997.
*AA. VV. *La magia delle piante*, 1987, Segraa, Milan, Roland ed Elfie E. Wolf editore.
## Vos correlaa
*Milan
*Parch de Milan
*Collina di Scires
*San Sir (Milan)
## Ligamm de foeura
*Del sitt del comun de Milan 
*L'archivi de l'architett Bottoni
*La canzon del Nino Rossi
**la cover del Nanni Svampa
**La cover del Walter Di Gemma
Campolongo Tapogliano

**Campolongo Tapogliano** (en furlà: *Cjamplunc* e *Tapoian*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Friuli-Venesia Giulia, en Pruvìncia de Udine. El g'ha  abitàncc (dàto del  ), 'na superfìce de 4,63&nbsp;km² e 'na densità de  ab./km².. El cunfìna coi cümü de Aiello del Friuli, Ruda, San Vito al Torre, Villesse (GO) e Romans d'Isonzo (GO).

L'è stat istitüìt endèl 2009 co la fuziù dei ex-cümü de Campolongo al Torre e Tapogliano.

## Riferimèncc
San Sir (Milan)

**San Sir** (**San Siro** in italian) l'è on quarteron de Milan, che 'l se troeuva a nord-ovest del centro (Municipi 7).

El confina con Lampugnan, QT8, con la zona Fera e con Trenn. A sud l'è limitaa idealment de *via Novara* e de *via Rembrandt*.

Fina al XIX secol San Sir a l'era on borgh arent a l'Olona, che 'l gh'eva el sò centro arent a piazzale Lotto: al dì d'incoeu el resta proppi on bell nagott de 'sto passaa, e l'uniga robba che le testimonia l'è la l'abside de *San Sir a la [[Vepra]]* (on riaa che 'l se butta in l'Olona), on gesioeu che l'è stada trada giò per fàggh sù ona villa.

L'è staa vun di borgh di Corp Sant fina al 1873. I abitant del paes gh'aveven el soranomm de bojoccatt, per via di camp de bojocch che le contornaven.

Incoeu, a San Sir gh'è on bell poo de praa e lì visin di zonn cementizzaa del tutt: la pupart di cà l'è de la segonda metà del Noeuvcent.

A San Sir a gh'è 'l Stadio Giuseppe Meazza, che 'l serviss per i partid de folball (l'è lì che giughen el Milan e l'Inter) e per i cors di cavai. Minga lontan del quarteron la se troeuva anca quella che l'è ciamada Montagna de San Sir, fada sù cont i cattanaj di cà traa giò di bomb de l'ultima guerra.

## Referiment


## Alter progett

## Vos correlaa
* Stadi Giusepp Meazza
* Corp Sant de Milan
* Montagna de San Sir
Ratanaa

**Retenaa** (*Ratanaa* in la pronuncia del sitt; *Retenate* in Italian) l'è ona frazion del comun milanes de Roeudin.
El paesin (che in fond l'è domà ona cassina), del qual se troeuven informazion giamò a partì del XIV secol, el se troeuva in sù la strada che la mena a Pioltell.
Retenaa l'è staa per on bell poo de temp on comun indipendent, che 'l partegniva a la piev de Gorgonzoeula. In del 1753 l'è staa unii a Vignaa e poeu a Roeudin.
A Retenaa per on poo de temp (1897-1901) el prevost l'è staa el don Giuseppe Gervasini, mej conossuu proppi cont el nomm de *prett de Ratanaa*.
## Font
* lombardiabeniculturali.it
Sfursesca

**Sfurzesca** (*Sfursesca* in dialet lümelin; *Sforzesca* in Italian) l'è una fraziun del cumün de Vigeven.
La se tröva a dü chilometer a süd de la cità, e l'è famusa perchè lì gh'è la *Cassina Culumbarun*, fada sü de Lüduvigh el Moru, sciur de quei ter, in del 1486: de chì el ven el nom de la fraziun, perchè 'l cugnom del Moru l'era propi Sforza.
A Sfurzesca gh'è stada una bataja de la Prima Guera de Indipendenza, el 21 de marz del 1849.
Nobiall

**Nobiall** (*Nobiallo*) l'è voeuna di ses frazion del comun comasch de Menas.
La frazion la se troeuva in riva al lagh (de fatt el gh'è anca on port), in direzion de San Sir.
El paes a l'è staa on comun deperlù fina al 1753, quand che l'è staa taccaa a Loven (indipendent fina al 1929).
Al temp di piev el partegniva a la Piev de Menas.
Nobiall l'è citaa in la canzon di De Sfroos ciamada *El fantasma del lagh* (Ciulandari, 1992).
Bernaa (Arcor)

**Bernaa** (*Bernate*) l'è ona frazion del comun brianzoeu de Arcor, in la Provincia de Monscia e Brianza.
El paes el se troeuva a nord-est del centro comunal, in direzion de Oeus Velaa.
Bernaa l'è staa per on bell poo de temp on comun deperlù, che al temp di piev el partegniva a la Piev de Vimercaa: in del 1842 l'è staa unii a Velaa e poeu dopo a Arcor.
La parrocchia l'è dedicada a la *Madonna che la nass*.
Presciantenee

**Presciantenee** (*Precentenaro* o *Prato Centenaro* in Italian) l'è on quarter de Milan, che 'l se troeuva in del Municipi 9 (insema a Affer, Porta Noeuva, Ninguarda, la Bovisa e i dintorna de vial Fulvio Testi), a nord-ovest del center.

El borgh, che 'l se troeuva arent al Seves, l'è bell antigh: l'è nominaa per la primma volta in d'on document del 1078, oltra che in del liber del Goffred de Busser *[[Liber Notitiae Sanctorum Mediolani|Notitiae Sanctorum Mediolani]]* (1346).

L'è staa on comun indipendent per on bell poo, che al temp di piev el partegniva a la Piev de Bruzzan.

L'è staa taccaa sotta Napoleon a Milan (1808-1816); poeu, duranta el Regn Lombard-Venet, in del 1841 l'è staa unii a Segnan, che 'l saria vegnuu ona frazion de Grech e poeu, in del 1923, on quarter de Milan.

De quell moment, Presciantenee l'è staa interessaa del desvilupp de la periferia industrial milanesa. Al dì d'incoeu el resta nagott de quell che l'era el vegg borgh.

## Ligamm de foeura
* Vecchia Milano
1032

El **1032** a l'è 'n ann del secol XI.

## Cossa l'è sucedud

## Chi l'è che l'è nassud

## Chi l'è che gh'è mort

## Alter proget
Bernaa (Casnaa e Bernaa)

**Bernaa** (*Bernate*) l'è vun di duu centri principai del comun brianzoeu de Casnaa e Bernaa, in de la Provincia de Comm.
El paes el se troeuva a nord respett a Casnaa, in direzion de Comm.
L'è staa on comun indipendent per on bell poo de temp, fina al 1937. El gh'aveva ona frazion ciamada Guzza e al temp di piev el partegniva a la Piev de Fin.
A partì del 1862 el s'è ciamaa *Bernate di Como*, poeu del 1912 el s'è ciamaa *Bernate Rosales*.
Casnaa e Bernaa

**Casnaa e Bernaa** (nom ufizial in italian: *Casnate con Bernate*) a l'è on comun brianzoeu de la Provincia de Còmm, tacaa al capploeugh, che 'l gh'ha dent  e cont ona superfiss de  km² e 'na densità de  ab./km².

## Frazzion

* Casnaa
* Bernaa

## Evoluzion demografega

L'andament del numer de abitant del comun de Casnaa e Bernaa l'è mustraa in de la tabela chi de sota

## Riferiment
Trevan

**Treven** (prounciaa *Trévan* in comasch; *Trevano* in italian) l'è ona frazion del comun comasch de Uggiaa.
Respett a Uggiaa, Treven a l'è pussee a est, in direzion del confin con la Svizzera (comun de Novazzan).
L'è staa on comun indeperlù fina al 1937: l'era spartii in Treven de Sora e de Sotta e 'l partegniva a la Piev de Uggiaa.
Mondrompin

**Mondrompin**, conossuu on temp anca 'me **Lompin**, **Rompin** o, italianizzaa, **Mont Olimpin** (*Monte Olimpino* in Italian) l'è ona frazion de la città de Comm. Ghe viven circa 5.600 abitant. El sant patronn a l'è San Zenon.
El paes el se troeuva a nord-ovest respett al center de la città, in direzion de la Svizzera. El confina con Comm center, Pont Ciass, Sagnin e Tavernola, oltra che cont i comun de San Fermo e Cavallasca.
L'è traversaa de la *Via Bellinzona*, che la mena al confin con la Svizzera; la gh'ha vari località ciamaa Bignanigh, Cà Noeuva, Cardan, Cardina, Carnasin, Interlegn, Paluda e Mont de Sold.
Rompin a l'è staa on comun indipendent per on poo de temp cont el nomm de *Lompin*, e 'l partegniva a la piev de Zezi. In del 1652 l'è staa taccaa al noeuv comun di Corp Sant de Comm; in del 1818 l'è tornaa indipendent, e inscì l'è restaa fina al 1884, quand che l'è staa taccaa a Comm.

I abitant gh'hann la scormagna de *vintun*.
## Vos correlaa
* Corp Sant de Comm
* Comm
## Ligamm de foeura
* lombardiabeniculturali.it
* ciapanota.it
* sitt de la gesa de San Zenon
Bresc

**Bresc** (*Brezzo*) l'è ona frazion del comun varesott de Bresc de Beder.
El paes el se troeuva pussee a sud de Beder, in direzion de Port Valtravaja.
El paes a l'è staa on comun indipendent fina al 1757, e 'l partegniva a la Piev de Valtravaja.
Beder (Bresc de Beder)

**Beder** (*Bedero*) l'è ona frazion del comun varesott de Bresc de Beder.
Beder a l'è 'l centro del comun, e l'è pussee a nord de Bresc.
El paes l'è staa indipendent de Bresc fina al 1757, e al temp di piev el partegniva a la Piev de Valtravaja.
Tisnall

**Tisinall** (*Tisnall* o *Disnall* in dialett varesott, pronunciaa [ti'ʒnal]; *Ticinallo* in Italian) l'è ona frazion del comun de Port Valtravaja, in Provincia de Vares.
El paes a l'è ona frazion de montagna e 'l se troeuva arent al comun de Bresc de Beder e a la frazion de Mucen. L'è traversaa de ona strada che la mena a San Michee.
Tisinall l'è staa on comun indipendent che al temp di piev el partegniva a la Piev de Valtravaja: in del 1757 l'è staa taccaa a Mucen.
Pidrinaa

**Pidrinaa** o **Pedrinaa** (*Pedrinate*) l'è ona frazion del comun tisines de Ciass, in del distrett de Mendris.
L'è 'l centro pussee a sud de tutta la Svizzera, e 'l confina cont ona motta de comun italian: Drezz, Ronagh, Parè, Cavallasca (tucc in Provincia de Comm, Lombardia). Pidrinaa el se troeuva ai pee del Mont Penz, il sul versant meridional.
L'è staa on comun indipendent fina al 1975, quand che l'è staa unii, insema a la soa frazion de Sesej, a Ciass.
Solzagh

**Solzagh** (*Solzago*) l'è una frazion del comun comasch da Tavernee.
Ul paes al se troeuva arent al center comunal (pussee a sud), in direzion de Camnagh.
Solzagh a l'è staa per on bell poo de temp on comun deperlù, che ai temp di piev el partegniva a la Piev de Zezi de Sotta. L'union con Tavernee l'è del 1928.
Osten

**Osten** (*Osteno*) l'è voeuna di frazion (la pussee importanta) del comun de Scin, in Provincia de Còmm.
La se troeuva in sù la riva del Lagh de Lugan.
Beregazz

**Beregazz** (in del dialett de Oltrona: [bare'gats]; italian: *Beregazzo*) l'è voeuna di dò frazion del comun comasch de Beregazz con Fiee.
El paes l'è pussee a sud-est respett a Fiee, in direzion de la Brianza.
A l'è staa on comun indipendent fina al 1753; al temp di piev el partegniva a la Piev de Appian.
Fiee

**Fiee** (*Figliaro*) l'è voeuna di dò frazion del comun comasch de Beregazz con Fiee.
El paes el se troeuva pussee a nord-ovest respett a Beregazz, in direzion de la Provincia de Vares.
Fiee a l'è staa on comun indipendent fina al 1753; a quell temp el partegniva a la Piev de Appian.
Montan

**Montan** (*Montano*) l'è ona frazion del comun comasch de Montan e Luscin.
La frazion a l'è quella pussee lontana de Comm, e l'è sora on coll, come che 'l sugeriss anca el sò nomm.
L'è staa on comun indipendent fina al 1928: al temp di piev el partegniva a la Piev de Fin.
Tra i sò vegg frazion a cuntom Montan, Grisonn, Grignoeula, Luscinasch, Cantaluff e Trivin.
Luscin

**Luscin** (*Lucino*) a l'è ona frazion del comun comasch de Montan e Luscin.
El paes el se troeuva in del pian, a sud-est respett a Montan, e ben pussee arent a Comm.
A l'è spartii in trii tocch: *Luscin de Sora*, *Luscin de Mezz* e *Luscin de* Sotta.
L'è staa on comun indipendent fina al 1928; al temp di piev el partegniva a la Piev de Fin.
Ponzaa

**Ponzaa** o **Ponzagh** (*Ponzate*) l'è ona frazion del comun comasch de Tavernee.
El paes el se troeuva a nord-ovest del centro del comun, in direzion de Brunaa.
L'è staa on comun indipendent per on bell poo de temp, e al temp di piev el partegniva a la Piev de Zezi. L'union con Tavernee a l'è del 1928.
Olgiasca

L' **Olgiasca** (*Olgiasca*) l'è ona frazion del comun larian de Colich, in Provincia de Lecch.
La se troeuva pussee a sud de Colich, del qual l'è separada de ona penisola che l'è ciamada proppi *Olgiasca*. La penisola la forma ona baia e on laghett ciamaa Laghett de Piona, del nomm de on paesin che 'l se troeuva in del territori de l'Olgiasca.
A Piona gh'è ona badia del Medioev, che la soraviv anca al dì d'incoeu.
L'Olgiasca l'è stada on comun indipendent e al temp di piev la partegniva a la Piev de Soeurich (contad de Comm): in del 1805, sotta al regn del Napoleon, l'è stada unida a Colich, e mai pù destaccada.
## Vos correlaa
* Laghett de Piona
* Piona
* Colich
* Badia de Piona
1036

El **1036** a l'è 'n ann del secol XI.

## Cossa l'è sucedud

## Chi l'è che l'è nassud

## Chi l'è che gh'è mort

## Alter proget
Mornasch

**Mornasch** (*Mornasco*) a l'è ona frazion del comun comasch de Fin Mornasch, che 'l se troeuva in de l'Alta Brianza.
El sò nomm el vegn de *[[mornee]]*, insema al suffis *-asch*, tipigh de tanti sitt del Nord Italia e che 'l gh'ha on'origin ligur.
A L'è staa on comun indipendent fina al 1757: el partegniva giamò a la piev de Fin e 'l gh'aveva la frazion de Andraa.
Luraa

**Luraa** (*Lurate* o *Lurate Abbate*) l'è voeuna di tre frazion del comun de Luraa e Casciv, in Provincia de Comm.
Ormai gh'è pù de differenza tra Luraa e Casciv, però podom dì che l'abitaa de Luraa a l'è quell pussee a nord.
El paes, cognossuu cont el nomm de *Lurate Abbate* in Italian fina a la metà del Vottcent, l'è staa separaa de Casciv fina al 1757: al temp di piev el partegniva a la piev de Pian.
Casciv

**Casciv** (*Caccivio*) a l'è voeuna di tre frazion del comun comasch de Luraa e Casciv.
Anca se al dì d'incoeu gh'è nò 'na separazion bella precisa tra i duu center de Luraa e de Casciv, el paes el se troeuva pussee a sud de l'alter.
A l'è staa on comun indipendent fina al 1757: ai temp di piev l'è staa prima sotta la Piev de Fin (contad de Comm), poeu sotta la Piev de Appian (Provincia del Ducaa).
Uragh (Tavarnee)

**Uragh** (*Urago*) a l'è una fraziun del comun da Tavarnee. A L'è tra Tavarnee e Muntorfan.
Al se trova in mezz ai do comun e l'è traversaa de la strada provincial che la mena a Lecch.
L'è staa un comun indipendent fina al 1757: al temp el partegniva a la piev de Zezi.
Anastacia

**Anastacia** l'è el num d'art de **Anastacia Lyn Newkirk** (Chicago, 17 setember 1968), cantànta, cantautùra e stilìsta americàna.

## Album
* 1999 - *[[Not That Kind]]*
* 2001 - *[[Freak of Nature]]*
* 2004 - *[[Anastacia (album)|Anastacia]]* 
* 2005 - *[[Pieces of a Dream (album Anastacia)|Pieces of a Dream]]*
* 2008 - *[[Heavy Rotation]]*
* 2012 - *[[It's a Man's World]]*
* 2014 - *[[Resurrection]]*
* 2015 - *[[Ultimate Collection]]*
* 2017 - *[[Evolution]]*

## Singui
* 1993: One More Chance
* 1993: Forever Luv (duet with David Morales)
* 1998: Mi Negra, Tu Bombón (duet with Omar Sosa)
* 1998: Not That Kind
* 1999: Tienes Un Solo (duet with Omar Sosa)
* 1999: I'm Outta Love
* 2000: Saturday Night's Alright for Fighting (duet with Elton John)
* 2001: Let It Be (duet with Paul McCartney, Anastacia other artists)
* 2001: I Ask of You (duet with Luciano Pavarotti)
* 2001: What More Can I Give (duet with Michael Jackson and other artists)
* 2001: Love Is Alive (duet with Vonda Shepard)
* 2001: 911 (duet with Wyclef Jean)
* 2001: Cowboys And Kisses
* 2001: Made For Lovin' You
* 2001: Paid My Dues
* 2002: One Day in Your Life
* 2002: Boom
* 2002: Why'd You Lie To Me
* 2002: You'll Never Be Alone
* 2002: I Thought I Told You That (duet with Faith Evans)
* 2002: You Shook Me All Night Long (duet with Celine Dion)
* 2002: Bad Girls (duet with Jamiroquai)
* 2003: Love Is a Crime
* 2003: We Are the Champions, We Will Rock You, Amandla (duet with Queen, Beyoncé, Bono, Cast and David A. Stewart)
* 2004: Left Outside Alone
* 2004: Sick And Tired
* 2004: Welcome To My Truth
* 2004: Heavy On My Heart
* 2004: I Do (duet with Sonny Sandoval)
* 2005: Everything Burns (duet with Ben Moody)
* 2005: Pieces Of A Dream
* 2006: I Belong To You (duet with Eros Ramazzotti)
* 2007: Sing (duet with Annie Lennox and other artists)
* 2008: I Can Feel You
* 2008: Absolutely Positively
* 2009: Holding Back the Years (duet with Simply Red)
* 2009: Defeated
* 2009: Stalemate (duet with Ben's Brothers)
* 2010: Safety (duet with Dima Bilan)
* 2010: Burning Star (duet with Natalia Druyts)
* 2011: What Can We Do (A Deeper Love) (duet with Tiësto)
* 2012: If I Was Your Boyfriend (duet with Tony Moran)
* 2012: Dream on
* 2012: Best Of You
* 2014: Stupid Little Things
* 2014: Staring at the Sun
* 2014: Lifeline
* 2015: Take This Chance
* 2015: Army of Me
* 2017: Caught in the Middle
Asnagh

**Asnagh** (*Asnago*) l'è on paes de l'alta Brianza, che al dì d'incoeu a l'è ona frazion comunal spartida giò tra Cermenaa e Cantù, tucc duu in Provincia de Comm.
El paes l'è traversaa del Seves.
Nominaa per la prima volta in del XIV secol, el paes a l'è staa per on bell poo de temp on comun indeperlù, che al temp di piev el partegniva a la Piev de Fin.
In del 1928 l'è staa taccaa a Cermenaa, foeura che on tocchel che l'è finii a Cantù.
## Font
* lombardiabeniculturali.it
Camnagh

***[[Camnagh (Comm)|Camnagh]]**, frazion de Comm.
***[[Camnagh (Falopp)|Camnagh]]**, frazion del comun comasch de Falopp.
***[[Camnagh (Lentaa)|Camnagh]]**, frazion del comun brianzoeu de Lentaa.
Camnagh (Comm)

**Camnagh** (*Camnago Volta*) l'è ona frazion de la città de Comm.
El borgh el costituiss l'area 4 de la città, a est del centro, in direzion del Triangol Larian.
Camnagh l'è staa on comun indeperlù fina al 1943: al temp di piev el partegniva a la Piev de Zezi de Sotta.
In del 1863 el comun l'aveva ciappaa anca el nomm de *Volta* in onor del Lissander Volta, scienziaa comasch nassuu proppi a Camnagh.
## Vos correlaa
* Comm
* Lissander Volta
Calnagh

**Calnagh** (*Camnago Faloppia* in italian) l'è ona frazion del comun comasch de Falopp.
A l'è anmò ben destaccaa del centro comunal; el se troeuva a est de Falopp, in direzion de Drezz e de Gironigh.
El paes a l'è staa on comun indipendent fina al 1928: quand che l'era on comun, el gh'aveva anca di frazion ciamaa Bernaschina e ol Boscon e al temp di piev el partegniva a la Piev de Uggiaa.
Camnagh (Lentaa)

**Camnagh** (*Camnago*) l'è ona frazion del comun brianzoeu de Lentaa, in de la Provincia de Monscia.
El paes el cunta ona popolazion de 3.000 personn e 'l confina cont i comun de Barlassina e Meda. L'è traversaa del fiumm Seves. A gh'è anca ona stazion di treni, che la se troeuva in sù la ligna Milan-Ciass.
I sò sant patronn a hinn San Quirigh e Santa Giulitta: la festa del paes la se fa la terza domeniga de luj.
Camnagh a l'è staa on comun indipendent fina al 1753, che al temp di piev el pertoccava a la Piev de Seves.
Kopa

**Kopa** l'è ül persunagg principal da v'una serie da librett per bagajn, "The Lion King six new adventures" v'un spin off dal film Disney **Il re Leone** (Ül re Leùn). Ül sò nom al significa "Còr" in Swahili. L'é ül fiijò da Simba e da Nala.
Carijan

**Cadejan** (*Carijan* in varesott; *Cadegliano* in Italian) l'è ona frazion del comun de Cadejan-Viconagh, in de la Provincia de Vares.
El paes el se troeuva on poo pussee a sud de Viconagh, e donca pussee lontan del confin con la Svizzera.
Cadejan l'è semper stada ona frazion de Viconagh; in del 1908 però, quand che 'l comun el se trovava anmò in de la Provincia de Comm, Cadejan l'è staa destaccaa e l'è venguu indipendent; el gh'ha 'vuu anca i frazion de Gagg, Argentera e Doneda.
In del 1928 però, domà on ann dopo de la nassida de la provincia varesotta, Cadejan a l'è staa unii torna a Viconagh, che 'l gh'ha ciappaa el nomm de *Cadejan-Viconagh*.
Viconagh

**Viconagh** (*Viconago*) l'è ona frazion del comun varesott de Carian Viconagh.
El paes el se troeuva pussee a nord de Carian, proppi arent a Lavena e donca minga lontan del confin cont el Canton Tisin.
Viconagh l'è staa el center storigh del comun, che fina al 1928 el se ciamava domà inscì; al temp di piev el partegniva a la Piev de Valtravaja.
Velaa (Vares)

**Velaa** (*Velate*) l'è ona frazion de la città de Vares.
El paes el se troeuva a nord de Vares, e 'l confina cont i quarter de Sant Ambroeus, Santa Maria del Mont e de Masnagh, oltra che cont el comun de Cas'ciagh.
Velaa l'è staa on comun indipendent fina al 1927, che al temp di piev a l'era part de la Piev de Vares.
Calcinaa (Vares)

**Calcinaa** (*Calcinate del Pesce*) l'è ona frazion de la città de Vares.
El paes el se troeuva a sud-ovest del centro del comun, in sul Lagh de Vares, arent a Morosoeu, Mostonaa e Lissagh.
Calcinaa l'è staa on comun indipendent fina al 1757; al temp el partegniva a la Piev de Vares.
Codelagh

*Codelagh (*Capolago*), frazion de la città de Vares, in Italia.
*Codelagh (*Capolago*), frazion de la città de Mendris, in Svizzera.
1046

El **1046** a l'è 'n ann del secol XI.

## Cossa l'è sucedud

## Chi l'è che l'è nassud

## Chi l'è che gh'è mort

## Alter proget
Prèmi Oscar

L**'Acadèmia Award** (in Ingles **Acadèmia Award**) , cunusüda cume **Oscar**, l'è forse el premi de cinema püsè impurtànt al mùnd, e sicüramèn el püsè vecc, perchè l'ha cumenciàd in del 1929

I Prèmi i'enn dài da l*'Academy of Motion Picture Arts and Sciences*, un'urganisasiòn de cultüra de gent che l'ha fài tüta la vita l'atùr, el regista e i'enn semper restài in del camp del cinema: in del 2007 i'èren püsè de 6.000 a vutà per l'Oscar..

La famusìsima *Nòtt d'i Oscar* l'è una cermonia elaburàda indùe riva tütt i atùra candidàd al Prèmi, e la pàsa in sü le television de tütt el mund. La prima volta l'è stai el 16 de màgg del 1929 e l'ültima el 26 de febràr del 2012. Dal 1934 i'enn candidàd al Prèmi i film che i'enn stài püblicàd l'ann prima.

## Riferiment



## Ligam de föra

* Sit üficiàl
* Descrisiòn in itagliàn
Rosanna Marani

**Rosanna Marani**, (Imola, 12 d’utubri 1946) l'è una giurnalista e scritura italiana.

## Biugrafia

## Decurasiòn

 Cavaliera: *Parchè l'ha darvìd la sträda a un lavurà in dùa prima li dòni l' eran mìa cunsidarä*. 1983

## Bibliúgrafia

* *Una donna in Campo* edizioni Sansoni-Agielle, 1975
* *La testa nel pallone* edizioni Mursia, 1978
* *L’anima del Palio* edizioni NCS, 1993
* *Atleta al femminile* ad Gian Maria Madella (Edizioni EditNova)
* *Maledetti giornalisti* ad Giàni de Felice (Conti Editore)
* *Voglio entrare negli spogliatoi* ad Francesca Devincenzi (Sassoscritto Editore)

## Ligam de föra

* Blog persunàl
Gran Concepción

**Gran Concepción** a l'è una area metrupulitana del Cile. La gh'ha una süperfis de 221,15 km², una pupulaziun de 887.381 abitant (2002) e una densità de 4012,57 ab./km²

## Varda anca
### Cità del ''Gran Concepción''
* Concepción
* Talcahuano
* Penco
* Chiguayante
* Coronel
* San Pedro de la Paz
* Lota
* Hualqui
* Tomé
* Hualpén

## Ligam de föra
* Infome del INE, ''Chile: Ciudades, Pueblos, Aldeas y Caseríos''. 2005 (PDF & ZIP) {es}
Ligoncc

El **Ligoncc** (*Pizzo Ligoncio*) a l'è ona montagna de la Provincia de Sondri che l'è alta 3.033 meter.
El partegn al grupp di Alp del Bernina, in di Alp Retigh Occidentai. L'è la scima pussee alta de la Val di Ratt, ona vall lateral de la Val Ciavenna. El Ligoncc se troeuva a nord-est del Lagh de Mezzoeula.
Se pò rivà in scima in dò or del versant sud, col parì del Rifugio Volta; el versant nord inveci l'è pussee complicaa.
## Vos correlaa
*Val di Ratt
Lucio Dalla

**Lucio Dalla**, (Bulògna, 4 de màrs 1943 - Montreux, Svìzzera, prìm de màrs 2012 ) l'è stài un müsicista, cantant e regista itàlian famùs in tütt el mùnd, dài ann '60, fin a la sò mòrt.

Dù d'le sò cansòn püsè famèse i'enn: *[[04_03|4 de màrs]] [[1943]]*, che l'è autobiografica e *Piazza Grande*.

## Discugrafia

**1999* (1966)
**Terra di Gaibola* (1970)
**Storie di casa mia* (1971)
**Il giorno aveva cinque teste* (1973)
**Anidride solforosa* (1975)
**Automobili* (1976)
**Come è profondo il mare* (1977) 
**Lucio Dalla* (1979)
**[[Banana]] Republic* (1979) *cun [[Francesco De Gregori]]*
**Dalla* (1980)
**Lucio Dalla* (Q Disc)* ([[1981]])
**Dalla 1983* ([[1983]])
**Viaggi organizzati* ([[1984]])
**Bugie* ([[1985]])
**DallAmeriCaruso* ([[1986]])
**Dalla-Morandi* ([[1988]])
**Cambio* ([[1990]])
**Amen* ([[1992]])
**Henna* ([[1993]])
**Canzoni* ([[1996]])
**Ciao* ([[1999]])
**Live @ RTSI* ([[2000]], registrasiòn dal 1978)
**Luna Matana* ([[2001]])
**Lucio* ([[2003]])
**12.000 lune'' (2006)

## Unureficènse

 Grand Üficiäl: 3 d'nuèmòr 2003, sü prupòsta del Presidènt ad'la Repüblica.

## Sitt üficial

*Sit üficiäl
Germano Mosconi

**Germano Mosconi**, (San Bonifacio, vündes de nuèmber 1932 - Veruna, prìm de màrs 2012) l'è stai un giurnalista italián, diretùr del Nuovo Veronese, che l’ha fài el letùr del TG a Telenuovo - Retenord
.

## Biugrafia

L'era cunusüd per el sò stìl semper fìn e per vèss anca un bràu giügadùr de tènis. In del 2005 i g'hann fài un schèrs gròss asèe: un quaidün l'ha miss insema i sò *föra unda* quan che'l legèva el TG e 'i han püblicàd in d'la Rèd. È saltàd fora una ròba comica de parulàse, bestémie, tic, espresiòn in dialèt verunés e cumpurtamènt de rìd che l'ha fai sembrà el Muscòn cùme un *tòni*.

In realtà, el Germanu, l'ha miga ciapàda bèn asè; tànt che Lurèns Roata de *Rai-Sport*, in del 2009, l'ha dìtt:

L'è stài anca diretùr d'la rivista in Tudèsc *Gardasee Zeitung* par i türìsta ch'i vegnèven in sül Lagh de Garda. In del febrar 2005 l'è stài el respunsabil PR d'la squadra de balon *Hellas Verona*. L'è stài anca a Telearena cume upiniunista spurtìu.

L'è mòrt el prìm de màrs 2012 par un màl che'l gh'eva da tèmp. .

## Riferimént
Lacuna Coil

I **Lacuna Coil** hinn on grupp musegal italian de alternative metal/gothic metal nassuu a Milan in del 1994. El grupp a l'è staa conossuu anca cume *Sleep of Right* e *Ethereal*.

## Formazzion

### Incoeu
* Cristina Scabbia - vos (1996-incoeu)
* Andrea Ferro - vos (1994-incoeu)
* Marco Coti Zelati - bass, piano (1994-incoeu)
* Daniele Salomone - ghitarra (2024-incoeu)
* Richard Meiz - batteria (2019-incoeu)

### Vegg member
* Michaelangelo Algardi - batteria (1994-1995)
* Raffaele Zagaria - ghitarra (1994-1998)
* Sabina Montevergine - *backing* (1994-1998)
* Claudio Leo - ghitarra (1995-1998)
* Leonardo Forti - batteria (1996-1998)
* Cristiano Migliore - ghitarra (1998-2014)
* Cristiano Mozzati - bass (1998-2014)
* Marco Biazzi - ghitarra (1999-2016)
* Diego Cavalotti - ghitarra (2016-2024)
* Ryan Blake Folden - batteria (2014-2019)

## Album
* In A Reverie (1999)
* Unleashed Memories (2001)
* Comalies (2002)
* Karmacode (2006)
* Shallow Life (2009)
* Dark Adrenaline (2012)
* Broken Crown Halo (2014)
* Delirium (2016)
* Black Anima (2019)
* Sleepless Empire (2025)

## Nòt


## Callegumentu esterni
* El sit ofizial de i Lacuna Coil

__NOTOC__
Marco Ravelli

Ül deejay **Marco Ravelli** l'é nassüü a Melz, in pruvincia da Milan, ül 22 da luij dal 1965. L'é stò v'un di vocalist pùsé famuss da Discoradio e dal 2006 al laùra a Radio Studio Più.
602

El **602** a l'è 'n ann del secol VII.

## Cossa l'è sucedud

## Chi l'è che l'è nassud

## Chi l'è che gh'è mort

## Alter proget
Chocolat's

**I Chocolat's**, i'enn stài un grüpp müsicàl frances e belga furmàd in del 1975 che l'è 'ndài inàns per quasi des ann de sücess..

## Storia

La banda l'è stàia creada da Marcel De Keukeleire per lancià la sò cansòn *[[Brasilia]] Carnaval*, registràda cul sò cumplèss. L'è stài un sücess in tütt el mund, e l'ha vendìd 6.830.000 copie del dìsc. L'è stàia anca la sigla del prugràma francès *Ring Parade*, de Guy Lux.

Dopu *Brasilia Carnaval* ghè stài d'i alter sücess cume *Ritmo Tropical*, ma la fama d'i *Chocolats* la s'è smurfada a metà d'i ann utanta. I sò ritmi i'enn stài ciapàd dal grüpp *La Compagnie Créole*.

## Discugrafia

### LP

* 1975: Chocolat's
* 1975: Brasilia Carnaval 
* 1976: Rythmo Tropical 
* 1976: The Kings Of Clubs 
* 1977: Chocolat's - Volume 3 
* 1977: Kings Of Clubs 
* 1977: The Fabulous Chocolat's 
* 1977: Non Stop Chocolat's 
* 1977: Baby, Let's Do It The French Way / Cubanita 
* 1978: African Choco 
* 1979: Señorita Por Favor 
* 1981: Kings Of Clubs 

### Compilation

* 1977: The Best Of The Chocolat's 
* 1977: The Best Of The Chocolat's 
* 1981: Le Disque D'Or Des Chocolat's 
* 1996: Rythmo Tropical  (CD)

## Ligàmm de föra

* Chocolat’s su Youtube

## Riferiment
Baunach

**Baunach** l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (*Bundesland*) de la Baviera, distrèt (*Regierungsbezirk*) de l'Alta Franconia. La fà part del circondare rüràl (*Landkreis*) de Bamberga. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 30.91 km² e 'ndel  la gh'ìa 'na popolasiù de  abitàncc.

El cümü de Baunach el se tróa a 'na altèsa de 238 méter sura 'l leèl del mar.

## Riferimèncc