Ornithogalum umbellatum

***Ornithogalum umbellatum*** (conusìt en bresà coi nòm de: *Ai de luf* e *Fiur de la Madóna*) l'è 'na piantìna bulbùza perène de la famìa botànica de le Asparagaceae, uriginària de l'Europa centrala e meridiunala, del nordèst de l'Àfrica e sudòvest de l'Asia. Endel'America setentriunàla, l'è cultiàda come pianta ornamintàla ma la s'è apò a 'ngeneràda e natüralizàda en divèrse regiù.

## Descrisiù
L'è la spéce modèl per el sò zèner, la g'ha bùlbi de 15÷25 mm de longhèsa per 18÷32 mm de diàmetro. La g'ha de 6 a 10 fòie lineàre condena bànda biànca sö la fàcia del endrìt de 30 ghèi de longhèsa y 8 mm de larghèsa e 'n gambì de 10÷30 ghèi. I fiùr i reünìcc enden curìmp a gratilìna furmàt de 6÷20 fiurilì biànch condena sfrànza vérda.

## Cultiasiù
L'è 'na piantìna che g'ha bezògn de 'n bèl pó de ümidità d'envéren e 'n primaéra, ma 'l sopórta bé la söta 'n istàt. Se pöl fàl nì sö endèn giardì de tipo buscùs come sórt de mèter a mèza ómbra. La fiorés endei més de bril-màgio endel'Euròpa meridiunàla. L'è 'na piànta vilinùza.

## Sinònim
* *Hyacinthus umbellatus* (L.) E.H.L.Krause
* *Ornithogalum affine* Boreau
* *Ornithogalum angustifolium* Boreau
* *Ornithogalum boraeanum* Jord. & Fourr.
* *Ornithogalum campestre* (Savi) Prain
* *Ornithogalum cespititium *Jord. & Fourr.
* *Ornithogalum comosum subsp. garganicum *(Ten.) Nyman
* *Ornithogalum corymbosum* Gaterau
* *Ornithogalum dioscoridis* Bubani
* *Ornithogalum garganicum* Ten.
* *Ornithogalum horologicum* Stokes
* *Ornithogalum minus* L.
* *Ornithogalum nanum* Ten.
* *Ornithogalum parviflorum* Jord. & Fourr.
* *Ornithogalum praetextum* Steven ex Kunth
* *Ornithogalum preumbellatum* Candargy
* *Ornithogalum rusticum* Jord. & Fourr.
* *Ornithogalum stellare* Salisb.
* *Ornithogalum tardans* Jord. & Fourr.
* *Ornithogalum vulgare* Sailer
* *Scilla campestris* Savi
* *Stellaris corymbosa* (Gaterau) Moench

## Riferimèncc


## Bibliografìa
# Cronquist, A.J., A. H. Holmgren, N. H. Holmgren & Reveal. 1977. Vascular Plants of the Intermountain West, U.S.A. 6: 1–584. In A.J. Cronquist, A. H. Holmgren, N. H. Holmgren, J. L. Reveal & P. K. Holmgren (eds.) Intermount. Fl.. Hafner Pub. Co., New York.
# Fernald, M. 1950. Manual (ed. 8) i–lxiv, 1–1632. American Book Co., New York.
# Flora of North America Editorial Committee, e. 2002. Magnoliophyta: Liliidae: Liliales and Orchidales. Fl. N. Amer. 26: i–xxvi, 1–723.
# Gleason, H. A. & A.J. Cronquist. 1968. The Pteridophytoa, Gymnospermae and Monocotyledoneae. 1: 1–482. In H. A. Gleason Ill. Fl. N. U.S. (ed. 3). New York Botanical Garden, New York.
# Gleason, H. A. & A.J. Cronquist. 1991. Man. Vasc. Pl. N.E. U.S. (ed. 2) i–910. New York Botanical Garden, Bronx.
# Great Plains Flora Association. 1986. Fl. Great Plains i–vii, 1–1392. University Press of Kansas, Lawrence.
# Radford, A. E., H. E. Ahles & C. R. Bell. 1968. Man. Vasc. Fl. Carolinas i–lxi, 1–1183. University of North Carolina Press, Chapel Hill.
# Scoggan, H. J. 1978 [1979]. Pteridophyta, Gymnospermae, Monocotyledoneae. 2: 93–545. In Fl. Canada. National Museums of Canada, Ottawa.
# Small, J. K. 1933. Man. S.E. Fl. i–xxii, 1–1554. Published by the Author, New York.  View in BotanicusView in Biodiversity Heritage Library
# Voss, E. G. 1972. Gymnosperms and Monocots. i–xv, 1–488. In Michigan Fl.. Cranbrook Institute of Science, Bloomfield Hills, Michigan.