open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Erlangen

**Erlangen** l'è 'na cità todèsca sitüàda 'ndèl Land de la Baviera, 'ndèl distret de la Média Francònia (*Mittelfranken*). La g'ha   abitàncc (dato del )

Erlangen l'è 'na cità extra-circondariàl (*kreisfreie Städte*) che völ dì che la fà circondàre (*Kreis*) de per sò cönt. El circondàre de Erlangen-Höchstadt el g'ha la sò séde 'n cità, ma 'l teretóre de la cità, del pónt de vìsta aministratìf, el na fà mìa part.

L'è sitüàda a 10 km de la cità de Fürth, a 16 km de Norimbèrga e a 'na trentìna de la cità de Schwabach, e 'nsèma a chèste trè cità la fùrma l**àrea metropolitàna de Norimbèrga'', giöna de le piö 'mportànte de la [[Germania]]. L'è séde de n'üniversità 'mportànte: la ''Friedrich-Alexander-Universität Erlangen-Nürnberg''

<br clear=left>
== Südiviziù 'n circuscrisiù ==



==Cità 'nzemelàde==
* [[Eskilstuna]], Svésia (del 1961)
* [[Rennes]], Frància (del 1964)
* [[Vladímir]], Rüsia (del 1987)
* [[Jena]], [[Türingia]] (del 1987)
* [[Stoke-on-Trent]], Regn Ünit (del 1989)
* [[San Carlos]], Nicaragua (del 1989)
* [[Beşiktaş]], Türchìa (del 2003)

==Galerìa de fóto==
<gallery>
File:Erlangen_Marktplatz.jpg|La ''Marktplatz'' de Erlangen
File:Erlangen-Altstädter-Kirchplatz.jpg|
File:Erlangen_Schlossplatz.JPG|La piàsa del Castèl
File:Markgräfliches Schloss Erlangen 2009.jpg|L**Orangerie''


## Colegamènc estèrni

* Pàgina uficiàl de la cità
* ERLANGEN INFO 
* Enciclopedìa de Erlangen (en todèsch)
* Personalità de Erlangen 
* Guìda ilüstràda de Erlangen fàda de SeniorenNetz (en todèsch)  

## Riferimèncc
Norimbèrga

**Norimbèrga** (en todèsch: *Nürnberg*: endèla parlàda francóne: *Nämberch*) l'è 'na cità todèsca sitüàda 'ndèl Land de la Baviera, 'ndèl distret de la Média Francònia (*Mittelfranken*). La g'ha   abitàncc (dato del ). Dòpo la fì de la Segónda Guèra Mondiàl l'è stàda séde del tribünàl ciamàt a giüdicà i dirigèncc del regìme nazìsta responsàbii dei crìmegn de la Shoah.

## Informasiù generài
Norimbèrga l'è 'na cità extra-circondariàl (*kreisfreie Städte*) che völ dì che la fà circondàre (*Kreis*) de per sò cönt. 

L'è la segónda cità piö grànda de la Baviera dòpo de Mònaco e la piö grànda de la regiù de la Francònia. Sitüàda a 7 km de la cità de Fürth, a 17 km de Erlangen e a 15 km de la cità de Schwabach, ensèma a chèste trè cità la fùrma l*'àrea metropolitàna de Norimbèrga* che la pàsa 'l miliù e duzentmìla abitàncc e l'è giöna de le piö 'mportànte conurbasiù de la Germania. 



## Stória

La prìma mensiù de la cità l'è del 1050 (endèn docümènt de Imperadùr Enrìco III del Sacro Romano Impér), e l'ìa citàda col nòm de *Nuorenberc*. Endèl 1219 l'imperadùr Federìco II elò ghe cuncidìa el privilégio de ciamàs "cità lìbera" e de goernàs de per sò cönt per mès de istitüsiù autònome. La cità la s'è sgradìda fò 'ntrà i sècoi XV e XVII gràsie a le atività comerciài che i sò citadì i 'ntratignìa con töta l'Europa (ma 'n particolàr coi Paés Bas e l'Itàlia). Pò a l'atività cültüràla e artìstica l'è intènsa e 'l sò personàgio piö cunusìt i'è stacc el pitùr Albrecht Dürer, el scultùr Peter Vischer e 'l cartògrafo Martin Behaim.

Dòpo che gh'è stat scuprìt l'Amèrica, Norimbèrga l'è restàda 'n pó taiàda fò de le nöe vìe comerciài e dòpo la Guèra dei Trent'àgn l'è cuminciàda 'na lènta decadènsa che la s'è fermàda apéna 'ndèl sècol XIX quan che g'ha cuminciàt a nàser e a sgrandìs fò la 'ndüstria dei zögàtoi. 

Ai tép de la Germania Nazìsta, Norimbèrga la g'ha ìt en ruòlo 'mportànte come séde dei radùni pulìtich al Zeppelinwiese. L'è stat apò a'l pòst endóche gh'è stat emanàt le légi rasiài del 1935. A la fì de la Segónda Guèra Mondiàl, l'è stàda séde del tribünàl speciàl dei Aleàcc mitìt en pé per giüdicà i criminài de guèra nazìsti.



## Cità 'nzemelàde
* Antalya, Türchia, del 1997
* Atlanta, Stati Ünìcc, del 1998
* Charkiv, Ucraìna del 1990
* Cracòvia, Polònia del 1979[2]
* Gera, Germania del 1988
* Glasgow, Regn Ünìt del 1985
* Hadera, Israele del 1995
* Kavala, Grecia del 1998
* Nisa, Francia del 1954
* Praga, Repüblica Ceca del 1990
* San Carlos, Nicaragua del 1985
* Shenzhen, Cina del 1997
* Skopje, Macedònia del 1982
* Venésia, Itàlia del 1999

## Galerìa de fóto

File:Nuremberg_hl_geist_pegnitz_f_w.jpg|Hl. Geistspital
File:Nuremberg_Duererhaus_f_n.jpg|La cà de Dürer
File:Nuremberg_Frauen_Lorenz_Rathaus_v_Burg_f_n.jpg|Panoràma
File:Nuremberg Sebald West Fassade f w.jpg|Faciàda ucidentàla de St. Sebald 


## Colegamènc estèrni

* Pàgina uficiàl de la cità

## Riferimèncc
Pruverbi de l'Alt Milanes

In de la zona de la Lumbardia ciamada Alt Milanes, sitüada tra i pruvincc de Milan e Vares, a gh'è vari dialet che diferissen un poo di parlad di dü caplögh. I lenguista disen che partegnen al grüp büstoch-legnanes. Chi de sota hin prupost vari **pruverbi de l'Alt Milanes**.
## [[Dialet büstoch]]
*Se ul Signui al perdona non ul pecaa daa bragheta, al pò stà là 'nscì per lü a sunà a trumbeta!
## [[Dialet parabiaghes]]
*L'aqua la fa i ö, l'è inscì de piö.
*San Giuan fa menga ingan.
*Tri donn, mercaa de Saron.
*Ufelee, fa ul tò mestee. 
## [[Dialet sangiurges]]
*A ciapà i muschi per lassà 'ndà i tavan.
*Amur di fradii, amur di curtii.
*A prima rusciaa d'Austu, porta via püras e muschi.
*I fiö hin dul düca, chi ga j'ha, ja pilüca.
*Lüj, la tera la büi.
*Sa 'l piö a Pasqua gh'avarem püssee üga ca frasca.
*San Bias, ga gera la guta sota al nas.
*San Giuan fa minga ingan.
*San Sebastian, fregiu da can.
*Santa Lüzia l'è ul dì püssee cürtu ca ga sia.
*Tant coo, tant züchi.
*Tre donn, marcaa da Saron.
Dona

'Na **dòna**, **fómna**, **dóna** o **duna**, l'è 'na persuna bele granda de sess feminin de la spece de l*'[[Homo sapiens]]*. L'è diferenta da 'na femina prepüber, che la pöd es ciamada "fiöla", "fiulina", "vegin" o "sgarsulina", parchè l'è bele buna de fà d'i fiöi.
Fürth

**Fürth** (en francóne: *Färdd*) l'è 'na cità todèsca sitüàda 'ndèl Land de la Baviera, 'ndèl distret de la Média Francònia (*Mittelfranken*). La g'ha   abitàncc (dato del )

Fürth l'è 'na cità extra-circondariàl (*kreisfreie Städte*) che völ dì che la fà circondàre (*Kreis*) de per sò cönt. La fà mìa part del circondàre omònim.

L'è sitüàda a 7 km de Norimbèrga, a 10 km de la cità de Erlangen e a 17 km de la cità de Schwabach, e 'nsèma a chèste trè cità la fùrma l*'àrea metropolitàna de Norimbèrga*, giöna de le piö 'mportànte de la Germania. 

## Stória
La cità de Fürth l'è mensiunàda la prìma ólta 'ndèn docümènt del 1007 quan che Enrico II del Sacro Romano Impér el g'ha cidìt la sò proprietà ciamàda *"locum Furti dictum"* al vèscof de Bambèrga. De alùra l'autorità sö la cità la g'ha cambiàt divèrse ólte 'ntrà vèscof de Bambèrga , 'l Margràve de Ansbach e i goernàncc de Norimbèrga. Chèsta cunfigürasiù l'è reprezentàda söl stèma de Fürth, endóche fà móstra 'n trefòi.

L'ex-segretàre de stat americà Henry Kissinger sóta le presidènse de Richard Nixon e de Gerald Ford l'è nasìt a Fürth.



## Südiviziù 'n circuscrisiù

## Cità 'nzemelàde
* Limoges, Francia 

## Riferimèncc
Memmingen

**Memmingen** l'è 'na cità todèsca sitüàda 'ndèl Land de la Baviera, 'ndèl distret de la Svévia (*Schwaben*).  

Memmingen l'è 'na cità extra-circondariàl (*kreisfreie Städte*) che völ dì che la fà circondàre (*Kreis*) de per sò cönt. .
L'è 'l cèntro commerciàl, edücatìf e aministratìf pö 'mportànte de la regiù del Danubio-Iller. L'è sitüàda 'ndèl'Àlta Svévia, e coi sò  abitàncc (dato del ) l'è la quìnta cità piö grànda del Regierungsbezirk de la Svevia.



## Cità 'nzemelàde
* Glendale (Arizona, Stàti Ünìcc)
* Silvi, Itàlia
* Auch, Francia  
* Eisleben, Germània

## Colegamènc estèrni

* Pàgina uficiàl de la cità

## Riferimèncc
Grasòbe

**Grassòbe** (nòm uficiàl: *Grassobbio*) l'è ü cümü de la pruinsa de Bèrghem e l'se tróa a 7 km de la sità e a 225 méter söl lièl del mar.

El g'ha 'na popolasiù de , cond'öna süperfìce de  km² e 'na densità de popolasiù de  ab./km².

Ol paìs l' se tróa 'n de l'ólta pianüra bergamàsca e l'è sö la rìa a drècia del Sère. El cunfìna coi cümü de Caernàch, Öre, Seriat, Sànga.

Ol teritòre cümünàl de Grassòbe l'è traersàt fò da l'Aütostrada A4 Milà - Enésia che la pàsa a mut del paìs e ü bèl tòch del teritòre cümünàl l'è dét in del Parch Regiunàl del Sère.

## Evulusiù demogràfega

L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Grasòbe l'è mostràt in de la tabela ché sóta

## Riferiment
Hof (DE-BY)

**Hof** l'è 'na cità todèsca sitüàda 'ndèl Land de la Baviera, 'ndèl distret de l'Alta Francònia (*Oberfanken*). Ai tép dei Romàni l'ìa cunusìda come *Curia Variscorum*, del nom dei *Varisci*, la popolasiù germànica che abitàa 'n chèla zòna lé a chèi tép là.

## Informasiù generài

Hof l'è 'na cità extra-circondariàl (*kreisfreie Städte*) che völ dì che la fà circondàre (*Kreis*) de per sò cönt. La g'ha  abitàncc (dato del ).

La cità la se tróa endèla part nordorientàl del stat de la Baviera, sö le spónde del fiöm Saale, coi mucc del Fichtelgebirge de 'na bànda e la Sèlva de Francònia (*Frankenwald*) de l'ótra. La rèsta póch delóns del cunfì co la Sasònia. L'è capolöch del circondàre omònim ma la cità, del pónt de vìsta aministratìf, la na fà mìa part. L'è part de la *regiù metropolitàna de [[Norimbèrga]]*.



## Evulusiù de la popolasiù

## Cità 'nzemelàde
* Ogden (Utah, Stàti Ünìcc)
* Joensuu, Finlandia
* Villeneuve-la-Garenne, Francia  
* Plauen, Germània
* Cheb, Repüblica Céca

## Colegamènc estèrni

* Pàgina uficiàl de la cità

## Riferimèncc
Freising

**Freising** (*Frisinga* 'n latì, italià e portoghés; *Frisingue* 'n fransés) l'è 'na cità todèsca sitüàda 'ndèl Land de la Baviera, 'ndèl distret de l'Alta Baviéra (*Oberbayern*). L'è 'l capolöch del circondàre omònim.

La g'ha  abitàncc (dato del ) e la se tróa söl fiöm Isar a 'na vintìna de chilòmetri a nòrd de Mònaco, póch delóns de l'aeropórt internasiunàl de la capitàl bavaréza.

Endèla zòna gh'è stat troàt dei rèscc de l'Età del Bróns, ma gh'è mìa pröe per stabilì 'na continuità de chèl insediamènt lé co l'abitàt de *Frigisinga* endóche s'ìa stabilìt San Corbinian endèl an 724. 

Freising l'è 'n cènter religiùs importànte e l'è séde de diòcezi (Arcidiòcezi de Mònaco e Freising). A Freising tralàlter gh'è stàt fàt prét endèl 1951 e l'è stat vèscof del 1977 al 1982 el Joseph Ratzinger, cioè 'l papa Benedèt XVI.

La cità la vé sö 'ntùren a du còi. Söndèn giü, chèl ciamàt *Domberg*, gh'è la Catedràl, söl óter, chèl ciamàt *Weihenstephan*, gh'è la séde stòrica de chèla che l'è cunsideràda la fàbrica de bìra piö ècia del mónt (la *Bayerischer Staatsbrauerei Weihenstephan*). Tacàt a la fàbrica de bìra gh'è apò a l'Università de Scènse Aplicàde (la *Fachhochschule Weihenstephan*).


## Colegamèncc estèrni

*Sit uficiàl
*Muzèo Diocezà


## Riferimèncc
Passau

**Passau** (ciamàda apò *Passavia*) l'è 'na cità todèsca sitüàda 'ndèl Land de la Baviera, 'ndèl distret de la Bàsa Baviera (*Niederbayern*).

Passau l'è 'na cità extra-circondariàl (*kreisfreie Städte*) che völ dì che la fà circondàre (*Kreis*) de per sò cönt. La g'ha  abitàncc (dato del ), segónda cità de la Bàsa Baviéra dòpo de Landshut.

La cità la se tróa endèla part orientàl del stat de la Baviera, ai cunfì co l'Austria e a la confüènsa de tré fiöm: el Danubio, l'Inn e l'Ilz, e difàti l'è ciamàda apò la cità dei tré fiöm (*Dreiflüssestadt*). 
L'è capolöch del circondàre omònim ma la cità, del pónt de vìsta aministratìf, la na fà mìa part.



## Cità 'nzemelàde
* Hackensack (New Jersey, Stàti Ünìcc)
* Dumfries, Scòsia
* Cagnes-sur-Mer, Francia  
* Krems an der Donau, Austria
* Akita, Giapù)
* Màlaga, Spagna
* Budweis, Repüblica Céca  
* Liuzhou, Cina
* Veszprém, Ungheria
* Montecchio Maggiore, Itàlia  

## Colegamènc estèrni

* Pàgina uficiàl de la cità

## Riferimèncc
Rosenheim

**Rosenheim** l'è 'na cità todèsca sitüàda 'ndèl Land de la Baviera, 'ndèl distret de l'Alta Baviera (*Oberbayern*).

Rosenheim l'è 'na cità extra-circondariàl (*kreisfreie Städte*) che völ dì che la fà circondàre (*Kreis*) de per sò cönt. La g'ha  abitàncc (dato del ).

L'è capolöch del circondàre omònim ma la cità, del pónt de vìsta aministratìf, la na fà mìa part.

L'è 'n snòdo autostradàl importànte, difàti de le bànde de Rosenheim se önés le autostràde che vé de Mònaco, con chèla che vé de Salisbùrgo e chèla che vé sö de l'Itàlia via 'l Brennero e Innsbruck.



## Cità 'nzemelàde

* Lazise, Italia
* Beer-Sheva, Israéle
* Briançon, Francia  

## Colegamènc estèrni

* Pàgina uficiàl de la cità

## Riferimèncc
Pac-Man

**Pac-Man** l'è on videogioeugh criàa in Giappon e idejàa de Toru Iwatani in del 1980.
El gh'ha vùu tant success in America, tant che hann fa tant version del gioeugh finn al di d'incoeu .

## El gioeugh
El gioeugh el funziona inscì: gh'è on lambirint pien de ballitt piscinitt, el protagonista, el Pac Man, el gh'ha de mangià tutt i ballitt e fà anca attenzion a di fantasmitt che ghe van adrèe, e 'l gh'ha minga de fass ciapà, sedenò el perd.
Se el riess a mangià foeura tutt i ballitt del labirint el veng.

## I personagg
*El **Pac Man** - L'è el protagonista del gioeugh, a l'è ona balletta giolda e tonda che ghe pias mangià balitt. El gh'ha de mangià tutt i ballitt piscinitt e 'l gh'ha de scappà via di quatter fantasmitt, però quand che 'l mangia un balla granda i fantasm scappen via perchè adess hinn lor che pòden vess mangiaa foeura.

*El **Blinky**, el **Pinky**, l**'Inky** e el **Clyde** - Hinn i quatter fantasmitt che ghe corren adree al Pac Man, e se 'l ciapen, lu el perd.

***Miss Pac Man** - L'è la miee del Pac Man, l'e' stada criada in del vottantun quand ch' i produttor del gioeugh s'hinn incorgiuu ch'el gioeugh del Pac Man el ghe piaseva anch ai tosann.

## La leggenda

La leggenda la voeur ch'el criador del gioeugh, el giappones *Toru Iwatani*, l'era dree a mangià ona pizza, quand che l'ha tajaa foeura ona fetta, e l'ha veduu la forma, gh'è vegnùu in ment come fà el protagonista del sò gioeugh.
Zollernalbkreis

El **circondàre de Zollernalbkreis** l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Tübinga.

## Cità e cümü
* **Cità:**
# Albstadt
# Balingen
# Burladingen
# Geislingen
# Haigerloch
# Hechingen
# Meßstetten
# Rosenfeld
# Schömberg

* **Cümü:**
# Bisingen
# Bitz
# Dautmergen
# Dormettingen
# Dotternhausen
# Grosselfingen
# Hausen am Tann
# Jungingen
# Nusplingen
# Obernheim
# Rangendingen
# Ratshausen
# Straßberg
# Weilen unter den Rinnen
# Winterlingen
# Zimmern unter der Burg
Waldshut

El **circondàre de Waldshut** l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Fribùrgo . 

## Cità e cümü
* **Cità:**
#Bad Säckingen
#Bonndorf im Schwarzwald
#Laufenburg
#St. Blasien
#Stühlingen
#Waldshut-Tiengen
#Wehr

* **Cümü:**
#Albbruck
#Bernau im Schwarzwald
#Dachsberg
#Dettighofen
#Dogern
#Eggingen
#Görwihl
#Grafenhausen
#Häusern
#Herrischried
#Höchenschwand
#Hohentengen am Hochrhein
#Ibach
#Jestetten
#Klettgau
#Küssaberg
#Lauchringen
#Lottstetten
#Murg
#Rickenbach
#Todtmoos
#Ühlingen-Birkendorf
#Weilheim
#Wutach
#Wutöschingen
Tuttlingen (circundari)

El **circondàre de Tuttlingen** l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Fribùrgo. El sò teretóre l'è streersàt del Danubio.

## Cità e cümü
* **Cità:**
#Fridingen an der Donau
#Geisingen
#Mühlheim an der Donau
#Spaichingen
#Trossingen
#Tuttlingen

* **Cümü:**
#Aldingen
#Balgheim
#Bärenthal
#Böttingen
#Bubsheim
#Buchheim
#Deilingen
#Denkingen
#Dürbheim
#Durchhausen
#Egesheim
#Emmingen-Liptingen
#Frittlingen
#Gosheim
#Gunningen
#Hausen ob Verena
#Immendingen
#Irndorf
#Kolbingen
#Königsheim
#Mahlstetten
#Neuhausen ob Eck
#Reichenbach am Heuberg
#Renquishausen
#Rietheim-Weilheim
#Seitingen-Oberflacht
#Talheim
#Wehingen
#Wurmlingen
Schwäbisch Hall (circundari)

El **circondàre de Schwäbisch Hall** l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Stocàrda . 

## Cità e cümü
* **Cità:**
* Crailsheim
* Gaildorf
* Gerabronn
* Ilshofen
* Kirchberg an der Jagst
* Langenburg
* Schrozberg
* Schwäbisch Hall
* Vellberg

* **Cümü:**
* Blaufelden
* Braunsbach
* Bühlertann
* Bühlerzell
* Fichtenau
* Fichtenberg
* Frankenhardt
* Kreßberg
* Mainhardt
* Michelbach an der Bilz
* Michelfeld
* Oberrot
* Obersontheim
* Rosengarten
* Rot am See
* Satteldorf
* Stimpfach
* Sulzbach-Laufen
* Untermünkheim
* Wallhausen
* Wolpertshausen
Rastatt (circundari)

El **circondàre de Rastatt** l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Karlsruhe. El cuàrcia zó 'na superfìce de 738,77 km² e 'l g'ha 'na popolasiù de 224.958 abitàncc (2002).

## Cità e cümü
* **Cità:**
# Bühl
# Gaggenau
# Gernsbach
# Kuppenheim
# Lichtenau
# Rastatt
* **Cümü:**
# Au am Rhein
# Bietigheim
# Bischweier
# Bühlertal
# Durmersheim
# Elchesheim-Illingen
# Forbach
# Hügelsheim
# Iffezheim
# Loffenau
# Muggensturm
# Ötigheim
# Ottersweier
# Rheinmünster
# Sinzheim
# Steinmauern
# Weisenbach
Ostalbkreis

El **circondàre de Ostalbkreis** l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Stocàrda.

## Cità e cümü
* **Cità:**
# Aalen
# Bopfingen
# Ellwangen 
# Heubach
# Lauchheim
# Lorch
# Neresheim
# Oberkochen
# Schwäbisch Gmünd

* **Cümü:**

# Abtsgmünd
# Adelmannsfelden
# Bartholomä
# Böbingen an der Rems
# Durlangen
# Ellenberg
# Eschach
# Essingen
# Göggingen
# Gschwend
# Heuchlingen
# Hüttlingen
# Iggingen
# Jagstzell
# Kirchheim am Ries
# Leinzell
# Mögglingen
# Mutlangen
# Neuler
# Obergröningen
# Rainau
# Riesbürg
# Rosenberg
# Ruppertshofen
# Schechingen
# Spraitbach
# Stödtlen
# Täferrot
# Tannhausen
# Unterschneidheim
# Waldstetten
# Westhausen
# Wört
Ortenaukreis

El **circondàre de Ortenaukreis** l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Fribùrgo.

## Cità e cümü
* **Cità:**
# Achern
# Ettenheim
# Gengenbach
# Haslach im Kinzigtal
# Hausach
# Hornberg
# Kehl
# Lahr/Schwarzwald
# Mahlberg
# Oberkirch
# Offenburg
# Oppenau
# Renchen
# Rheinau
# Wolfach
# Zell am Harmersbach
* **Cümü:**
# Appenweier
# Bad Peterstal-Griesbach
# Berghaupten
# Biberach
# Durbach
# Fischerbach
# Friesenheim
# Gutach
# Hofstetten
# Hohberg
# Kappel-Grafenhausen
# Kappelrodeck
# Kippenheim
# Lauf
# Lautenbach
# Meißenheim
# Mühlenbach
# Neuried
# Nordrach
# Oberharmersbach
# Oberwolfach
# Ohlsbach
# Ortenberg
# Ottenhöfen im Schwarzwald
# Ringsheim
# Rust
# Sasbach
# Sasbachwalden
# Schuttertal
# Schutterwald
# Schwanau
# Seebach
# Seelbach
# Steinach
# Willstätt
Ludwigsburg (circundari)

El **circondàre de Ludwigsburg** l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Stocàrda .

## Cità e cümü
* **Cità:**
# Asperg
# Besigheim
# Bietigheim-Bissingen
# Bönnigheim
# Ditzingen
# Freiberg am Neckar
# Gerlingen
# Großbottwar
# Korntal-Münchingen
# Kornwestheim
# Ludwigsburg
# Marbach
# Markgröningen
# Oberriexingen
# Remseck am Neckar
# Sachsenheim
# Steinheim an der Murr
# Vaihingen an der Enz
* **Cümü:**
# Affalterbach
# Benningen am Neckar
# Eberdingen
# Erdmannhausen
# Erligheim
# Freudental
# Gemmrigheim
# Hemmingen
# Hessigheim
# Ingersheim
# Kirchheim am Neckar
# Löchgau
# Möglingen
# Mundelsheim
# Murr
# Oberstenfeld
# Pleidelsheim
# Schwieberdingen
# Sersheim
# Tamm
# Walheim
Lörrach (circundari)

El **circondàre de Lörrach** l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Fribùrgo.

## Cità e cümü
* **Cità:**
# Kandern
# Lörrach
# Rheinfelden
# Schönau im Schwarzwald
# Schopfheim
# Todtnau
# Weil am Rhein
# Zell im Wiesental
* **Cümü:**
# Aitern
# Bad Bellingen
# Binzen
# Böllen
# Efringen-Kirchen
# Eimeldingen
# Fischingen
# Fröhnd
# Grenzach-Wyhlen
# Häg-Ehrsberg
# Hasel
# Hausen
# Inzlingen
# Kleines Wiesental
# Malsburg-Marzell
# Maulburg
# Rümmingen
# Schallbach
# Schliengen
# Schönenberg
# Schwörstadt
# Steinen
# Tunau
# Utzenfeld
# Wembach
# Wieden
# Wittlingen
Rottweil (circundari)

El **circondàre de Rottweil** l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Fribùrgo.

## Cità e cümü
* **Cità:**
# Dornhan
# Oberndorf am Neckar
# Rottweil
# Schiltach
# Schramberg
# Sulz am Neckar
* **Cümü:**
# Aichhalden
# Bösingen
# Deißlingen
# Dietingen
# Dunningen
# Epfendorf
# Eschbronn
# Fluorn-Winzeln
# Hardt
# Lauterbach
# Schenkenzell
# Villingendorf
# Vöhringen
# Wellendingen
# Zimmern ob Rottweil
Costansa (circundari)

El **circondàre de Costànsa** l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Fribùrgo . 

## Cità e cümü
***Cità:**
#Aach
#Engen
#Costansa
#Radolfzell am Bodensee
#Singen
#Stockach
#Tengen
***Cümü:**
#Allensbach
#Bodman-Ludwigshafen
#Büsingen
#Eigeltingen
#Gaienhofen
#Gailingen am Hochrhein‎
#Gottmadingen
#Hilzingen
#Hohenfels
#Moos
#Mühlhausen-Ehingen
#Mühlingen
#Öhningen
#Orsingen-Nenzingen
#Reichenau
#Rielasingen-Worblingen
#Steißlingen
#Volkertshausen
Hohenlohekreis

El **circondàre de Hohenlohekreis** l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Stocàrda.

## Cità e cümü
* **Cità:**
# Forchtenberg
# Ingelfingen
# Krautheim
# Künzelsau
# Neuenstein
# Niedernhall
# Öhringen
# Waldenburg
* **Cümü:**
# Bretzfeld
# Dörzbach
# Kupferzell
# Mulfingen
# Pfedelbach
# Schöntal
# Weißbach
# Zweiflingen
Reutlingen (circundari)

El **circondàre de Reutlingen** l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Tübinga.

## Cità e cümü
* **Cità:**
# Bad Urach
# Hayingen
# Metzingen
# Münsingen
# Pfullingen
# Reutlingen
# Trochtelfingen
* **Cümü:**
# Dettingen an der Erms
# Engstingen
# Eningen unter Achalm
# Gomadingen
# Grabenstetten
# Grafenberg
# Hohenstein
# Hülben
# Lichtenstein
# Mehrstetten
# Pfronstetten
# Pliezhausen
# Riederich
# Römerstein
# Sonnenbühl
# St. Johann
# Walddorfhäslach
# Wannweil
# Zwiefalten
* **Zòna föra 'nquadramènt aministratìf** (*Gemeindefreies Gebiet*)
# Gutsbezirk Münsingen
Karlsruhe (circundari)

El **circondàre de Karlsruhe** l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Karlsruhe. El cuàrcia zó 'na superfìce de 1.084,88 km² e'l g'ha 'na popolasiù de 424.276 abitàncc (2002).

## Cità e cümü
* **Cità:**
#Bretten
#Bruchsal
#Ettlingen
#Kraichtal
#Östringen
#Philippsburg
#Rheinstetten
#Stutensee
#Waghäusel

* **Cümü:**
#Bad Schönborn
#Dettenheim
#Eggenstein-Leopoldshafen
#Forst
#Gondelsheim
#Graben-Neudorf
#Hambrücken
#Karlsbad
#Karlsdorf-Neuthard
#Kronau
#Kürnbach
#Linkenheim-Hochstetten
#Malsch
#Marxzell
#Oberderdingen
#Oberhausen-Rheinhausen
#Pfinztal
#Sulzfeld
#Ubstadt-Weiher
#Waldbronn
#Walzbachtal
#Weingarten
#Zaisenhausen
Heilbronn (circundari)

El **circondàre de Heilbronn** l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Stocàrda .

## Cità e cümü

* **Cità:**
# Bad Friedrichshall ()
# Bad Rappenau ()
# Bad Wimpfen ()
# Beilstein ()
# Brackenheim ()
# Eppingen ()
# Güglingen ()
# Gundelsheim ()
# Lauffen am Neckar ()
# Löwenstein ()
# Möckmühl ()
# Neckarsulm ()
# Neudenau ()
# Neuenstadt am Kocher ()
# Schwaigern ()
# Weinsberg ()
# Widdern ()

* **Cümü:**
# Abstatt ()
# Cleebronn ()
# Eberstadt ()
# Ellhofen ()
# Erlenbach ()
# Flein ()
# Gemmingen ()
# Hardthausen am Kocher ()
# Ilsfeld ()
# Ittlingen ()
# Jagsthausen ()
# Kirchardt ()
# Langenbrettach ()
# Lehrensteinsfeld ()
# Leingarten ()
# Massenbachhausen ()
# Neckarwestheim ()
# Nordheim ()
# Obersulm ()
# Oedheim ()
# Offenau ()
# Pfaffenhofen ()
# Roigheim ()
# Siegelsbach ()
# Talheim ()
# Untereisesheim ()
# Untergruppenbach ()
# Wüstenrot ()
# Zaberfeld ()
Heidenheim (circundari)

El **circondàre de Heidenheim** l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Stocàrda .

## Cità e cümü
* **Cità:**
#Giengen an der Brenz
#Heidenheim an der Brenz
#Herbrechtingen
#Niederstotzingen

* **Cümü:**
#Dischingen
#Gerstetten
#Hermaringen
#Königsbronn
#Nattheim
#Sontheim an der Brenz
#Steinheim am Albuch
Esslingen (circundari)

El **circondàre de Esslingen** l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Stocàrda.

## Cità e cümü
* **Cità:**
# Aichtal
# Esslingen am Neckar
# Filderstadt
# Kirchheim unter Teck
# Leinfelden-Echterdingen
# Neuffen
# Nürtingen
# Ostfildern
# Owen
# Plochingen
# Weilheim an der Teck
# Wendlingen am Neckar
# Wernau
* **Cümü:**
# Aichwald
# Altbach
# Altdorf
# Altenriet
# Baltmannsweiler
# Bempflingen
# Beuren
# Bissingen an der Teck
# Deizisau
# Denkendorf
# Dettingen unter Teck
# Erkenbrechtsweiler
# Frickenhausen
# Großbettlingen
# Hochdorf
# Holzmaden
# Kohlberg
# Köngen
# Lenningen
# Lichtenwald
# Neckartailfingen
# Neckartenzlingen
# Neidlingen
# Neuhausen auf den Fildern
# Notzingen
# Oberboihingen
# Ohmden
# Reichenbach an der Fils
# Schlaitdorf
# Unterensingen
# Wolfschlugen
Enzkreis

El **circondàre de Enzkreis** l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Karlsruhe.

## Cità e cümü
* **Cità:**
# Heimsheim
# Knittlingen
# Maulbronn
# Mühlacker
# Neuenbürg
* **Cümü:**
# Birkenfeld
# Eisingen
# Engelsbrand
# Friolzheim
# Illingen
# Ispringen
# Kämpfelbach
# Keltern
# Kieselbronn
# Königsbach-Stein
# Mönsheim
# Neuhausen
# Neulingen
# Niefern-Öschelbronn
# Ölbronn-Dürrn
# Ötisheim
# Remchingen
# Sternenfels
# Straubenhardt
# Tiefenbronn
# Wiernsheim
# Wimsheim
# Wurmberg
Emmendingen (circundari)

El **circondàre de Emmendingen** l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Fribùrgo .

## Cità e cümü
* **Cità:**
# Elzach
# Emmendingen
# Endingen am Kaiserstuhl‎
# Herbolzheim
# Kenzingen
# Waldkirch
* **Cümü:**
# Bahlingen am Kaiserstuhl
# Biederbach
# Denzlingen
# Forchheim 
# Freiamt
# Gutach im Breisgau
# Malterdingen
# Reute
# Rheinhausen
# Riegel am Kaiserstuhl‎
# Sasbach am Kaiserstuhl
# Sexau
# Simonswald
# Teningen
# Vörstetten
# Weisweil
# Winden im Elztal‎
# Wyhl am Kaiserstuhl
Calw (circundari)

El **circondàre de Calw** l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Karlsruhe . 

## Cità e cümü
* **Cità:**
** Altensteig
** Bad Herrenalb
** Bad Liebenzell
** Bad Teinach-Zavelstein
** Bad Wildbad
** Calw
** Haiterbach
** Nagold
** Neubulach
** Wildberg

* **Cümü:**
** Althengstett
** Dobel
** Ebhausen
** Egenhausen
** Enzklösterle
** Gechingen
** Höfen an der Enz
** Neuweiler
** Oberreichenbach
** Ostelsheim
** Rohrdorf
** Schömberg
** Simmersfeld
** Simmozheim
** Unterreichenbach
Böblingen (circundari)

El **circondàre de Böblingen** l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Stocàrda.

## Cità e cümü
* **Cità:**
#Böblingen
#Herrenberg
#Holzgerlingen
#Leonberg
#Renningen
#Rutesheim
#Sindelfingen
#Waldenbuch
#Weil der Stadt

* **Cümü:**
#Aidlingen
#Altdorf
#Bondorf
#Deckenpfronn
#Ehningen
#Gärtringen
#Gäufelden
#Grafenau
#Hildrizhausen
#Jettingen
#Magstadt
#Mötzingen
#Nufringen
#Schönaich
#Steinenbronn
#Weil im Schönbuch
#Weissach
Breisgau-Hochschwarzwald

El **circondàre de Breisgau-Hochschwarzwald** l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Fribùrgo . 

## Cità e cümü
* **Cità:**
# Bad Krozingen
# Breisach am Rhein
# Heitersheim 
# Löffingen
# Müllheim 
# Neuenburg am Rhein
# Sulzburg
# Staufen im Breisgau  
# Titisee-Neustadt
# Vogtsburg im Kaiserstuhl
* **Cümü:**
# Au 
# Auggen 
# Badenweiler  
# Ballrechten-Dottingen 
# Bötzingen 
# Bollschweil 
# Breitnau 
# Buchenbach
# Buggingen
# Ebringen
# Ehrenkirchen
# Eichstetten am Kaiserstuhl
# Eisenbach
# Eschbach
# Feldberg
# Friedenweiler
# Glottertal
# Gottenheim
# Gundelfingen
# Hartheim
# Heuweiler
# Hinterzarten
# Horben
# Ihringen
# Kirchzarten
# Lenzkirch
# March
# Merdingen
# Merzhausen
# Münstertal
# Oberried
# Pfaffenweiler
# Schallstadt
# Schluchsee
# Sölden
# Sankt Märgen
# Sankt Peter
# Stegen
# Umkirch
# Wittnau
Göppingen (circundari)

El **circondàre de Göppingen** l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Stocàrda. El cuàrcia zó 'na superfìce de 642,35 km² e'l g'ha 'na popolasiù de  258.464 abitàncc (2002).

## Cità e cümü
* **Cità:**
# Donzdorf
# Ebersbach an der Fils
# Eislingen/Fils
# Geislingen
# Göppingen
# Lauterstein
# Süßen
# Uhingen
# Wiesensteig
* **Cümü:**
# Adelberg
# Aichelberg
# Albershausen
# Bad Boll
# Bad Ditzenbach
# Bad Überkingen
# Birenbach
# Böhmenkirch
# Börtlingen
# Deggingen
# Drackenstein
# Dürnau
# Eschenbach
# Gammelshausen
# Gingen an der Fils
# Gruibingen
# Hattenhofen
# Heiningen
# Hohenstadt
# Kuchen
# Mühlhausen im Täle
# Ottenbach
# Rechberghausen
# Salach
# Schlat
# Schlierbach
# Wäschenbeuren
# Wangen
# Zell unter Aichelberg
Biberach (circundari)

El **circondàre de Biberach** l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Tübinga.

## Cità e cümü
***Cità:**
#Bad Buchau
#Bad Schussenried
#Biberach an der Riß
#Laupheim
#Ochsenhausen
#Riedlingen
***Cümü:**
#Achstetten
#Alleshausen
#Allmannsweiler
#Altheim
#Attenweiler
#Berkheim
#Betzenweiler
#Burgrieden
#Dettingen an der Iller
#Dürmentingen
#Dürnau
#Eberhardzell
#Erlenmoos
#Erolzheim
#Ertingen
#Gutenzell-Hürbel
#Hochdorf
#Ingoldingen
#Kanzach
#Kirchberg an der Iller
#Kirchdorf an der Iller
#Langenenslingen
#Maselheim
#Mietingen
#Mittelbiberach
#Moosburg
#Oggelshausen
#Rot an der Rot
#Schemmerhofen
#Schwendi
#Seekirch
#Steinhausen an der Rottum
#Tannheim
#Tiefenbach
#Ummendorf
#Unlingen 
#Uttenweiler
#Wain
#Warthausen
Schwarzwald-Baar (circundari)

El **circondàre de Schwarzwald-Baar** l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Fribùrgo.

## Cità e cümü
* **Cità:**
# Bad Dürrheim
# Blumberg
# Bräunlingen
# Donaueschingen
# Furtwangen im Schwarzwald
# Hüfingen
# St. Georgen im Schwarzwald
# Triberg im Schwarzwald
# Villingen-Schwenningen
# Vöhrenbach
* **Cümü:**
# Brigachtal
# Dauchingen
# Gütenbach
# Königsfeld im Schwarzwald
# Mönchweiler
# Niedereschach
# Schonach im Schwarzwald
# Schönwald im Schwarzwald
# Tuningen
# Unterkirnach
Rems-Murr (circundari)

El **circondàre de Rems-Murr** l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Stocàrda.

## Cità e cümü
* **Cità:**
# Backnang
# Fellbach
# Murrhardt
# Schorndorf
# Waiblingen
# Weinstadt
# Welzheim
# Winnenden
* **Cümü:**
# Alfdorf
# Allmersbach im Tal
# Althütte
# Aspach
# Auenwald
# Berglen
# Burgstetten
# Großerlach
# Kaisersbach
# Kernen im Remstal
# Kirchberg an der Murr
# Korb
# Leutenbach
# Oppenweiler
# Plüderhausen
# Remshalden
# Rudersberg
# Schwaikheim
# Spiegelberg
# Sulzbach an der Murr
# Urbach
# Weissach im Tal
# Winterbach
Neckar-Odenwald (circundari)

El **circondàre de Neckar-Odenwald** l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Karlsruhe.

## Cità e cümü
* **Cità:**
# Adelsheim
# Buchen
# Mosbach
# Osterburken
# Ravenstein
# Walldürn
* **Cümü:**
# Aglasterhausen
# Billigheim
# Binau
# Elztal
# Fahrenbach
# Hardheim
# Haßmersheim
# Höpfingen
# Hüffenhardt
# Limbach
# Mudau
# Neckargerach
# Neckarzimmern
# Neunkirchen
# Obrigheim
# Rosenberg
# Schefflenz
# Schwarzach
# Seckach
# Waldbrunn
# Zwingenberg
Alb-Donau

El **circondàre de Alb-Donau ** l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Tübinga . 

## Cità e cümü
* **Cità:**
# Blaubeuren
# Dietenheim
# Ehingen
# Erbach
# Laichingen
# Langenau
# Munderkingen
# Schelklingen

* **Cümü:**
# Allmendingen
# Altheim
# Altheim (Alb)
# Almstetten
# Asselfingen
# Ballendorf
# Balzheim
# Beimerstetten
# Berghülen
# Bernstadt
# Blaustein
# Börslingen
# Breitingen
# Dornstadt
# Emeringen
# Emerkingen
# Griesingen
# Grundsheim
# Hausen am Bussen
# Heroldstatt
# Holzkirch
# Hüttisheim
# Illerkirchberg
# Illerrieden
# Lauterach
# Lonsee
# Merklingen
# Neenstetten
# Nellingen
# Nerenstetten
# Oberdischingen
# Obermarchtal
# Oberstadion
# Öllingen
# Öpfingen
# Rammingen
# Rechtenstein
# Rottenacker
# Schnürpflingen
# Setzingen
# Staig
# Untermarchtal
# Unterstadion
# Unterwachingen
# Weidenstetten
# Westerheim
# Westerstetten
Jimmy Wales

**Jimmy Wales** (in Internet el g'ha la scurmagna de **Jimbo**, Huntsville (USA) 7 d'agùst 1966, anca se lü el dìs  8),  l'è un imprenditùr american, quell che l'ha fundài la *Wikipedia*.

Jimbo l'è el president d'la Fundasiòn Wikipedia, de Tampa, in Florida, USA; 'na fundasiòn che la g'ha nò fìn de guandàgn.

## Riferimènt


## Ligam de föra

* Blog de Jimmy Wales
Corniscioeu

El **Corniscioeu** o anca **Pesura** (*Cornizzolo*) l'è on on mont di Prealp Luganes alt 1.241 metri. El se troeuva in del Triangol Larian, tra i provincc de Còmm e de Lecch.

La scima la gh'ha sù ona cros, menter pussee sòtta a gh'è el Rifugio Marisa Consiglieri, dervii ògni domeniga duranta tutt l'ann e tucc i dì in agost.
El Corniscioeu l'è famos per i appassionaa de deltaplan e parapendii, vist che gh'è on camp de decòll: chì vegnen faa anca di competizion de nivell internazional.

Ai pee del mont, in del comun de Civaa (LC), se troeuva la Badia de San Peder al Mont.
Bodenseekreis

El **circondàre de Bodenseekreis** l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. L'è colocàt sö la spónda setentriunàla del Lach de Costànsa, 'ndèl distrèt aministratìf de Tübinga.

## Cità e cümü
* **Cità:**
# Friedrichshafen
# Markdorf
# Meersburg
# Tettnang
# Überlingen

* **Cümü:**
# Bermatingen
# Daisendorf
# Deggenhausertal
# Eriskirch
# Frickingen
# Hagnau am Bodensee
# Heiligenberg
# Immenstaad am Bodensee
# Kressbronn am Bodensee
# Langenargen
# Meckenbeuren
# Neukirch
# Oberteuringen
# Owingen
# Salem
# Sipplingen
# Stetten
# Uhldingen-Mühlhofen
Main-Tauber (circundari)

El **circondàre de Main-Tauber** l'è giü dei 35 circondàre del Baden-Württemberg, endèl sud de la Germania. El se tróa 'ndèl distrèt aministratìf de Stocàrda.

## Cità e cümü
* **Cità:**
# Bad Mergentheim
# Boxberg
# Creglingen
# Freudenberg
# Grünsfeld
# Külsheim
# Lauda-Königshofen
# Niederstetten
# Tauberbischofsheim
# Weikersheim
# Wertheim
* **Cümü:**
# Ahorn
# Assamstadt
# Großrinderfeld
# Igersheim
# Königheim
# Werbach
# Wittighausen
Sonic

**Sonic** l'è on personagg di videogioeugh creaa in del 1990 da la società giapponesa *SEGA* del qual lù l'è la mascotte.

## I Personagg
*  **[[Sonic]]** - l'è 'l protagonista del gioeugh , l'è on risc'porscell bloeu,el pussee svelt del mond, quand che 'l tacca a corr, nissun l'è bon de fermàll. 
* **Dr. Eggman** - L'è 'l nemis del Sonic, el voeur ciappàll per coppàll. In lombard el sò cognòmm el voeur dì "L'òmm oeuv".
* **Tails** - l'amis del Sonic , al gh'ha duu codinn che ghe permetten de volà; el ghe pias andà in sui aereoplan, l'è vun sempre informàa , che 'l ghe pias de studià.
* **Amy Rose** - La morosa del Sonic. La gh'ha semper con lee on martell grand e ross, e se on queivun el ghe da fastidi, lee ghe 'l picca in sul coo.
* **Knuckles** - on amis del Sonic, l'è on malnatt, che 'l sta semper deperlù. El viv in sù on'isoletta deperlù a protegg on smerald gigant.
* **Big el Gat** - a l'è un pasciarotton che l'gh'ha domà on sciatt per amis.
* **Shadow** - L'è 'l rivale del Sonic, in di gioeugh se cerca semper de capì el sò passaa, che l'è misterios.
* **Rouge la Tegnoeula** - a l'è ona tegnoeula ch'el ghe pias de cercà i tesòri e i danee, el cerca semper de robbà el smerald del Knuckles.
* **Metal Sonic** - l'è un robottin che el dr. Eggman l'ha faa per fermà el Sonic; de fatt a l'è svelt tant 'me lù.

## I Gioeugh
Sonic l'è consideraa el rivale del Super Mario e, tant 'me lù , l'ha fa tanti gioeugh:
i pùsèe impurtant a hinn:

* *Sonic el risc'porscell* (Sonic the hedgehog)
* *L'avventura del Sonic* (Sonic adventure)
* *La machinetta di borlòtt del dr. Robotnik* (Dr. Robotnik's Mean Bean Machine) 
* *Sonic S'cioppaa* (Sonic Blast)
* *Sonic e i corridor* (Sonic Riders)
* *Sonic de pressà* ( Sonic Rush)
* *Tucc quei del Sonic fann ona gara* (Sonic All Star Racing)
* *Sonic Sguinzajaa* (Sonic Unleashed)
* *Sonic e i anei segrett* ( Sonic and the secret rings)
* *I color del Sonic* (Sonic Colors)
Prima Giuan Capitel Vün

## Prima Giuan
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

### Capitel Vün
1Chell che l'era del prenzipi, chell che nümm èmm sentii, chell che èmm vedüü cunt i noster öcc, chell che èmm vardaa e i noster man hann tucaa, sü la parola de la vita--2la vita l'era *fada cunussüda*, e nümm èmm vedüü e testimonium e ve *nunzium* la vita eterna, la quala l'era cunt el Pader, e l'era *fada cunussüda* a nümm--3chell che èmm vedüü e sentii: nümm ve 'l nunzium, perchè anca vialter gh'abiuv *fradelanza*cun nümm. 4E nümm scrivum chest coss perchè la sia pièna la nostra letizia. 
5E chesta l'è la nutizia che nümm hann sentii de Lü e ve nunzium, che Diu l'è lüs, e el gh'è nigün scür in de Lü. 6Se nümm disum che gh'èmm *fradelanza* cun Lü e caminum in del scür, nümm *disum büsij* e praticum minga la veritaa. 7E se nümm caminum in de la lüs, cuma Lü l'è in de la lüs, gh'èmm *fradelanza* cun vün cun l'alter, e 'l sangh del so fiö Gesü el ne nèta de tütt el pecaa. 8Se nümm disum che gh'èmm minga un pecaa, nümm *se trèmm matt* e la veritaa la gh'è no in de nümm. 9Se nümm cunfessum i noster pecaa, Lü l'è fedél e giüst per perdunà i pecaa e netàmm de tüta *l'ingiüstizia*. 10Se nümm disum che èmm no pecaa, nümm ghe fèmm un busiard, e la sua parola la gh'è no in de nümm.



### Navigaziun
*← Indree a 2 Peder 3
*Inanz a Capitel Düü →
*A l'indes
Ulma

**Ulma** (en todèsch: *Ulm*) l'è 'na cità todèsca sitüàda 'ndèl Land del Baden-Württemberg, endèl distrèt (*Regierungsbezirk*) de Tübinga. L'è colocàda sö le spónde del Danubio e l'è famùza perchè la tór campanària de la sò catedràl gòtica l'è la piö àlta del mónt (161,53 méter).

Ulma l'è 'na cità extra-circondariàl (*kreisfreie Städte*) che völ dì che la fà circondàre (*Kreis*) de per sò cönt. El circondàre de Alb-Donau el g'ha la sò séde aminitratìva 'ndèla cità de Ulma ma 'l teretóre de la cità del pont de vìsta aministratìf el na fà mìa part.


La se tróa pròpe al cunfì col Land de la Baviera, tat che la cità de Nöa Ulma che l'è la part de la cità che se tróa de la bànda de là del Danubio la se tróa sóta l'aministrasiù de la Baviera. 

L'è la cità 'ndóche gh'è nasìt Albert Einstein



## Riferimèncc


## Colegamèncc estèrni
Resg

**Resg** (anca **Regg**, enfina al secol XIX *Resg de Lombardia*; *Rèz* in emilian, *Reggio nell'Emilia* in italian, despess semplificad en *Reggio Emilia*) l'è na cità italiana de l'Emilia-Romagna, che la gh'ha presapoch 141 383 abitancc. El territori del comun de Resg l'ocupa na superfìss de 231&nbsp;km², per na densità de popolazzion de 612 ab./km². L'è colocada su de la Via Emilia e l'è 'l cap-lœugh de la provincia cont el nom compagn. L'è ciamada apò a la "Cità del Tricolor" perchè la bandera de l'Italia l'è stada, par la prœuma vœulta, monstrada in chesta cità chì ai 7 de sgener del 1797.

El comun de Resg el confìna cont i comun de Albinea, Bagnœul, Bibian, Cadelbosch, Campesen, Casalgrand, Cavriagh, Coregg, Montecc, Quater Castej, Rubera, San Martin in Ri, Sant Ilari e Scandian.

## Cità inzemelade

* Bydgoszcz, Polonia
* Chişinău, Moldavia
* Digione, Francia
* Fort Worth, Stacc Unicc
* Girona, Spagna
* Kragujevac, Serbia
* Zara, Croasia
* Polokwane, Sudafrica
* Schwerin, Germania

## Riferimencc
* Treccani

## Olter progecc

## Vos corelade
* Stazzion ferroviarie de Resg
Modena

**Módena** (*Mòdna* endèla parlàda modenéza) l'è 'na cità italiàna de la regiù de l'Emìlia-Romàgna, che g'ha . El teretóre del cümü de Modena l'òcupa 'na superfìce de 182&nbsp;km², per 'na densità de  ab./km². L'è 'l capolöch de la pruvìncia omònima.

L'è stàda a pàrter del 1598 e per divèrsi sècoi la capitàl del dücat dei Este ('nfìna a l'anesiù al Regn d'Italia endèl 1859) e l'è 'na cità antìca séde üniverstària e vescuvìl. Del 1947 la cità l'è deentàda apò séde de l'Académia Militar de l'Ezèrcit e de l'Arma dei Carabiniér.

El Dòm, La Tór Cìvica (Ghirlandìna) e la Piàsa Grànda de la cità i è stàde deciaràde patremóne de l'Umanità de l'UNESCO.

El cümü de Mòdena 'l cunfìna coi cümü de Bastiglia, Bomporto, Campogalliano, Carpi, Casalgrande (RE), Castelfranco Emilia, Castelnuovo Rangone, Formigine, Nonantola, Rubiera (RE), San Cesario sul Panaro, Soliera, Spilamberto.

## Persunalià nasìde a Mòdena
* Luciano Pavarotti, Cantànte de òpera.
* Enzo Ferrari, fondadùr de la Scuderia Ferrari.
* Paolo Ruffini, matemàtich.
* Niccollo dell Abbate, pitùr manierìsta.

## Cità 'nzemelàde
*  Linz, Austria
*  Londrina, Brazìle
*  Novi Sad, Sèrbia
*  Saint Paul, Stàti Ünìcc

## Riferimèncc
Cerignal

**Cerignale** (en emilià: *Serignà*) l'è 'n cümü de l' Emilia Romagna, en Pruvincia de Piacènsa. El g'ha presapóch 224 abitant, una süperfiss de 31&nbsp;km², per una densità de 7 ab./km². Al cunfìna coi comün de Brallo di Pregola (PV), Corte Brugnatella, Ferriere, Ottone, Zerba.

## Evulusiù demogràfica
Suleta (distret)

El **Distret de Suleta** l'è giü dei dés distrecc del Canton Suleta en Svìsera, sitüàt a l'òvest del cantù. Ensèma col distret de Lebern, el fùrma l**Amtei'' (distrèt eleturàl) de **Suleta-Lebern'''. La popolasiù del distret l'è de 15'881 abitàncc (dàto del dezèmber del 2009).

El distrèt de Suleta l'è furmàt apéna del teretóre comünàl de la cità de Suleta:
Suleta

**Suleta** a l'è una citadina svizzera del Canton Suleta. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 6,29 km² e in del dezember del 2006 la gh'eva una popolazion de 15.086 abitant. L'è capital del cantun e capolögh del distret omònim del qual l'è anca l'ünegh comün member.

El cumün de Suleta al se tröa a una altitüden de 30 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bellach, Biberist, Feldbrunnen-St. Niklaus, Langendorf, Rüttenen, Zuchwil. La popolaziun l'è in magioranza de lengua tudesca.

## Citaa gemelaa

* Heilbronn, Baden-Württemberg, Germania, dal 1981
* Le Landeron, Svizzera, dal 2003
* Cracovia, Polonia

## Ligam de föra
Pforzheim

**Pforzheim** (*Pforze* 'ndèla parlàda locàl) l'è 'na cità todèsca sitüàda 'ndèl Land del Baden-Württemberg, endèl distrèt (*Regierungsbezirk*) de Karlsruhe. La g'ha  abitàncc (dato del ) e l'è übicàda 'ndèl nordèst del sò Land, endèla part setentriunàl de la Forèsta Négra (*Schwarzwald*), a presapóch 25 km a sudèst de Karlsruhe, e 37 km a nordòvest de Stocarda.

Pforzheim l'è 'na cità extra-circondariàl (*kreisfreie Städte*) che völ dì che la fà circondàre (*Kreis*) de per sò cönt. El circondàre rüràl (*landkreis*) de Enzkreis el g'ha la sò séde aminitratìva 'n cità ma 'l teretóre comünàl de la cità del pont de vìsta aministratìf el na fà mìa part.




## Riferimèncc


## Colegamèncc estèrni
Mannheim

**Mannheim** l'è 'na cità todèsca sitüàda 'ndèl Land del Baden-Württemberg, endèl distrèt (*Regierungsbezirk*) de Karlsruhe. La g'ha  abitàncc (dato del ), segónda cità piö grànda del Baden-Württemberg dòpo de Stocàrda. 

L'è übicàda 'ndèla part setentriunàl del sò Land, al cunfì coi Länder de l'Assia e de la Renània-Palatinàto, a presapóch 135 km a nordòvest de Stocarda e 70 km a sud de Francofòrte.

Mannheim l'è 'na cità extra-circondariàl (*kreisfreie Städte*) che völ dì che la fà circondàre (*Kreis*) de per sò cönt.

## Cità 'nzemelàde
* Bydgoszcz, Polonia
* Chişinău, Moldavia
* Haifa, Israele
* Klaipėda, Lituània
* Swansea, Regn Ünit
* Toulon, Francia
* Ulan Ude, Rusia
* Windsor, Canada
* Zhenjiang, Cina



## Riferimèncc


## Colegamèncc estèrni
Heidelberg

**Heidelberg** (*Heidelbärg* en alemà; *Haidlbärsch* endèl todèsch del Palatinàto; *Heidelberga* 'n latì e 'n italià stòrich) l'è 'na cità todèsca sitüàda 'ndèl Land del Baden-Württemberg, endèl distrèt (*Regierungsbezirk*) de Karlsruhe. La g'ha  abitàncc (dato del ), dei quài almeno 30.000 i è stüdèncc de l'Üniversità de Heidelberg che l'è la piö ècia de la Germania, fondàda 'ndèl 1386 per mà de Roberto I del Palatinato. 

L'è übicàda 'ndèla part setentriunàl del sò Land, póch delóns del cunfì coi Länder de l'Assia e de la Renània-Palatinàto, e póch delóns apò a de 'ndóche gh'è la conflüènsa del fiöm Neckar endèl Reno.

Heidelberg l'è 'na cità extra-circondariàl (*kreisfreie Städte*) che völ dì che la fà circondàre (*Kreis*) de per sò cönt. El circondàre de Rhein-Neckar el g'ha la sò séde aminitratìva 'n cità ma 'l teretóre comünàl de la cità del pont de vìsta aministratìf el na fà mìa part.

## Cità 'nzemelàde
* Bautzen, Germania
* Simferopol, Ucraìna
* Rehovot, Israele
* Cambridge, Regn Ünit
* Montpellier, Francia
* Kumamoto , Giapù



## Riferimèncc


## Colegamèncc estèrni
Bersanìga

**Bersanìga** l'è öna frasiù del cümü de Nich che l'se tróa 'n Pruìnsa de Cremùna e l'à facc cümü desperlé 'nfina al 1928.

## Oter progecc
Prima Giuan Capitel Trii

## Prima Giuan
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

### Capitel Trii
1Vedii vialter che grand bén m'ha daa 'l Pader, che nümm sarìum ciamaa bagaj de Diu--e nümm sèmm! Per via de chest, el mund el me cunuss minga perchè el gh'ha cunussüü minga. 2Predilett, adèss nümm sèmm bagaj de Diu, e gh'ha minga faa savüü ancamo cossa che sarèmm. Nümm savèmm che se 'l cumpar, sarèmm *cumpagn de Lü*, perchè ghe vedarèmm cuma l'è. 3E ognidün che gh'ha chesta speranza el se pürifega cuma l'è pür. 
4Ognidün che 'l fa 'l pecaa el fa anca *l'iniquitaa*, perchè 'l pecaa a l'è *l'iniquitaa*. 5E vialter savii che Lü l'ha cumparii per tö via i pecaa, e che 'l pecaa 'l gh'è minga in de Lü. 6Ognidün che 'l resta in de Lü el peca no; ognidün che 'l peca né 'l gh'ha vedüü né 'l gh'ha cunussüü. 7Bagaj, che *nigün* *el ve tra matt*: chi 'l fa la giüstizia l'è giüst, cuma Lü l'è giüst; 8chi 'l fa 'l pecaa l'è del diàul, perchè 'l diàul el peca del prenzipi. Per via de chest, el Bagaj de Diu l'è cumparii per destrüg i oper del diàul. 9Ognidün che l'è nassüü de Diu fa minga 'l pecaa, perchè la sua suménza la resta in de lü; e 'l po minga pecà, perchè l'è nassüü de Diu. 10De chest sarann faa cunussüü i bagaj de Diu, e i bagaj del diàul: ognidün che 'l fa minga la giüstizia l'è no de Diu, e che 'l vör minga bén el so fradèll. 
11Perchè chest a l'è la nutizia che vialter avii sentii del prenzipi: che nümm se vörum bén vün cun l'alter. 12No cuma Cain, che l'era del malign e l'ha mazaa 'l so fradèll. Perchè 'l gh'ha mazaa? Perchè i so oper eren gramm, e i oper del so fradèll eren giüst. 13Meravejé no vialter, fradèj, se 'l mund el v'odia. 14Nümm savèmm che sèmm passaa de la mort a la vita perchè vörum bén i fradèj; chi 'l vör minga bén el resta in de la mort. 15Ognidün che l'odia el so fradèll a l'è umicida, e vialter savii che ogni umicida 'l gh'ha minga la vita eterna restand in de lü. 16De chest nümm èmm savüü 'l bén, che Lü l'ha metüü gio la sua anema per nümm; e nümm devum mètt gio i noster anemm per i fradèj. 17Ma se quejdün el gh'ha i richèzz del mund e 'l ved che 'l so fradèll gh'ha besogn e 'l sara 'l so cör de lü, cumè 'l resta in de lü el bén de Diu? 18Bagaj, che nümm vörum bén né a parola né cun la lengua ma cun l'opera e in de la veridaa. 
19De chest savarèmm che sèmm de la veritaa, e persuadarèmm el noster cör denanz de Lü, 20che se 'l noster cör el me cundana, che Diu l'è püssee grand del noster cör e 'l sa tüsscoss. 21Predilett, se 'l noster cör el me cundana no, gh'èmm cunfidénza in de Diu, 22e qualsessìa nümm dumandum ricevum de Lü, perchè nümm usservum i so cumandamént e fèmm denanz de Lü quell che ghe pias. 23E chest a l'è 'l so cumandamént: che nümm credum al nomm del so Bagaj, Gesü Crist, e che se vörum bén vün cun l'alter, cuma 'l m'ha daa 'l cumandamént. 24E chi l'usserva i so cumandamént el resta in de Lü e Lü in de lü; e de chest nümm savèmm che 'l resta in de nümm, del Spirit che 'l m'ha daa.



### Navigaziun
*← Indree a Capitel Düü
*Inanz a Capitel Quater →
*A l'indes