open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Donnie Klang

Cugnùsüü cumé Donnie Klang, l'è diventò famùs in tüt ul mund grasie a la partecipasiùn a        Making the Band 4, format da la televisiùn americana da MTV cundut dal rapper Puff Daddy (ades ciamò Diddy). Ul sò prim singul l'e' **Take You There** (trad. *purtat là*), cantò cun Puff Daddy. Cunt i Danity Kane e i Day26 (grüp che'l Donnie al vureva fà part a Making the Band), al partecipa al prugrama **Making the Band 4 - Battle of Sexes** (*Fasenda la banda 4 - la bataja di sess*), e i dü "band" e Klang a prudüran i album per la Bad Boy Records.

## Biugrafia
### Adulescensa
Donald Joseph Klang l'e' nasüü a Brooklyn,New York ul 23 da genar dal 1985. L'ha cuminciò prest la cariera da div, partend cumé mudel e cumé atur in quei film per la televisiùn. La pasiun per la müsica la scòca quand Donnie al gh'aveva 12 an, e ai scol superiur al cantava in d'un grup pop da la **Island Tress High School** da Levittown in dal Stat da  New York, fin al 2003. A l'è inscì che ul bagaj al cumincia a crèss prufesiunalment in di sò capacità da cantà, balà e scriff i cansùn.
Finida la scola superiur, Donnie al s'iscriv a la Hofstra University da Hempstead, New York che dopu la mularà per partecipà al prugrama da MTV, Making the Band. 

### 2007-2008 Making the Band 4
A *[[Making the Band 4]]*, Sean "Diddy" Combs al ciapa  5 bagaj  per furmà ul fütür grüp dai Day 26,  ma’l lasa fòra Donnie perche’ al vureva che ul bagaj al faséva ul sulista per la sua Bad Boy Records.

### L'album ''Just a Rolling Stone''
In dal 2008, Donnie al registra *[[Just A Rolling Stone (album)|Just A Rolling Stone]]*, album in vendita ul 2 da setembar in America. Ul sò prim singul, "Take You There", in featuring cul cap da la Bad Boy, Diddy. Dopu la publicasiùn dal prim album, Donnie el fa part del tour da Janet Jackson (Rock Witchu Tour).

## Tour
*2008: Making The Band Tour
*2008: Rock Witchu Tour

## Discugrafia
### Album
* 2008: *[[Just a Rolling Stone]]*

### Singul
* 2008: "Take You There" feat.Diddy
* 2008: "Dr.Love"

### Culaburasiùn
* 2008: "Ain't Going" feat. Day26 e Danity Kane

## Ligam de föra
*Sit Ufficial 
*MTV's Making the Band 4 Sit Uffical 
*Sit dai sò Fan 
*Testi di so cansùn
Franchisem

El **franchisem** (o *falangisem* dal nom del partii, la "Falangia") l'è staa el regim pulitich ditaturial stabilii in Spagna del 1939 dal general Francisco Franco che l'è andaa inanz fina che l'è mort al 20 de november 1975.
1978

El **1978** a l'è 'n ann del secol quell de vint.

## Cossa l'è sucedud

## Chi l'è che l'è nassud

## Chi l'è che gh'è mort

## Alter proget
Marz

**Marz** (parnonzia: /maːr(t)s/) l’è el terz mes de l’ann ind i lunari sgiulian e gregorian. El gh’ha 31 dì. Ind l’emisferi boreal, el prenzipi de la primavera meteorologega l’ocorr el 1 de marz. L’equinozzi de marz el 20 o el 21 el segna l’inizzi stronomegh de la primavera ind l’emisferi boreal, e l’inizzi de l’autoven ind l’emisferi austral, indova setember l’è equivalent a marz ind l’emisferi boreal.

In latin el nom del mes l’è *Martius*, e l’era el prim mes de l’ann ind i version di lunari roman pussee vegge. L’era ciamad insì in onor de Mart, el dia de la guerra, e avol de tut el popel roman intravers la fiolanza di sò bagaj, Romel e Rem. Con marz l’inviava la seson di guerre, e ghe vegneva fait su di feste per el Mart, che pœu vegneven faite anca a occiover quand che i ativitaa belleghe vegneven sarrade su. 

A marz, ind la Roma antiga se zelebrava l’*Agonium Martiale* – 1, 14 e 17 de marz – i *Matronalia* – 1 de marz – I *Iunonalia* – el 7 – i *Equirria* – el 14 – i *Mamuralia* – el 14 o el 15 – i *Hilaria* – el 15, e pœu del 22 al 28 – i *Argei* – el 16 e el 17 – i *Liberalia* e i *Bacchanalia* – el 17 – i *Quinquatria* – zelebrad del 19 al 23 – e el Tubilustrium – el 23 de marz. 

In finlandes, marz l’è ciamad *maaliskuu*, o ben el ‘mes de la terra’. Se pensa che el nom el vegna sgiò del facc che la fioca la se deslengua e la terra la ven a voltra ancamò una vœulta. In anglo-sassen l’era ciamad *Lentmonat*, per via de l’equinozzi de primavera e del facc che i sgiornade tachen a slongàss.

I preje zodiegai de marz inn l’aquamarina e l’eliotropi, che simbolizen el corasg. El sò fior l’è el narzis. I sò segn zodiegai inn pess infina al 20 de marz, e monton del 21 inanz.

## Proverbi
* *Marz aquos, bon domà per i spos*;
* *Marz duu fus scars, april un fus sgentil, masg el coo sul piumasg, vost gh’è rizzet e se fila un fuset*;
* *Marz fiœul de una baltroca, ora el piœuv, ora el fioca, ora el tira vent, ora el fa bell temp*;
* *Marz marzot, l’è ingual el dì e la not*;
* *Marz polverent, segra e forment*.

## Refarenze

## Olter proget
Lima

**Lima** a l'é la capital del Perù.
La gh'ha 8.852.000 abitant (2015).

## Cità gemelaa
Lima a l'é gemelada cun:
*  Akhisar, Türchia
*  Areqipa, Perù
*  Austin, Stat Ünì d'America
*  Bogotà, Culumbia
*  Burdò, Francia
*  Buenos Aires, Argentina
*  Čita, Rüssia
*  Cleveland, Stat Ünì d'America
*  Cusco, Perù
*  El Cairo, Egit
*  Guadalajara, Méssich
*  Los Angeles, Stat Ünì d'America
*  Madrid, Spagna
*  Miami, Stat Ünì d'America
*  Montréal, Canada
*  New York, Stat Ünì d'America
*  Pechin, Cina
*  Piura, Perù
*  São Paulo, Brasil
*  Cità del Messich, Messich
* Tegucigalpa, Honduras

## Ligam de föra
* Sit istitüziunal
Roger Y. Tsien

**Roger Yonchien Tsien** a l'è un biuchimich cines natüralizaa american che l'ha vingiüü e premi Nobel per la chimiga in del 2008 insema a l'Osamu Shimomura e l'Martin Chalfie per la descuerta de la Pruteina fluorescenta verda.

## Referenz
Martin Chalfie

**Martin Chalfie** a l'è un biolugh american che l'ha vingiüü el premi Nobel per la chimiga in del 2008 insema al Osamu Shimomura e'l Roger Y. Tsien  per la descuerta de la Pruteina fluorescenta verda, che la se dupra in medesina cume marcadur.
L'ha ciapaa un Ph.D. al Üniversità de Harward in neurubiulugia, e l'è prufessur de biulugia a la Columbia University.
Munomer

Un monomer a l'è un mulecula piscinina che la reagiss cunt alter munomer (istess o anca diferent) per furmà un pulimer.
Esempi de munomer:
* La glücosa a l'è el munomer del amid
* I aminuacid a hinn i munomer di prutein
* I nücleutid a hinn i munomer di acid nücleich.
* Clurür de vinil, etilen,...
Ruvigh

**Ruvigh** (en vèneto: *Rovigo*) l'è una citaa italiana, de la region del Vèneto, capolögh de la pruvincia omonima.

El cumün el gh'ha , una superfis de  km² e una densitaa de de  ab./km².

L'è tacaa ai cumün de Anguillara Veneta (PD), Arquà Polesine, Barbona (PD), Boara Pisani (PD), Bosaro, Ceregnano, Costa di Rovigo, Crespino, Lusia, Pontecchio Polesine, San Martino di Venezze, Vescovana (PD), Villadose e Villanova del Ghebbo.

## Evoluzion demogràfega

L'andament del nümer dei abitant del cumün de Rovigo l'è mustra in de la tabela chi de sutta:

## Urigin del nom
Ruvigh l'è cunussüü ancasì cun el nom de Cità di rös per causa d'una descrizion fata da Lüdvigh Ariosto int l' Urland furius, indè ch'el dis che el nom Ruvigh el vena zü dal latin *Rhodigium* e quindi da la parola greca ρόδον (rhòdon), che la vör dì rösa

Quela derivazion chì però l'è cunsideraa una fantasia puetica da la magiur part di storich.

## Cità 'nzemelàde
*  Bedford, Gran Bretagna
* Tulcea, Romania
* Satonévri, Burkina Faso (cooperasiù 'nternasiunàla)
*  Silàndro, Itàlia
* Viernheim, Germània

## Colegamèncc estèrni
*Heraldica.org - Napoleonic heraldry
*provincial website, in Italian 
*Map of Rovigo 

## Riferiment
Chat

Una **chat** a l'è un istrüment per la cumünicaziun in temp real in sül Internet. 

## Prugrama e prutucol per la chat
* AOL Instant Messenger (AIM)
* Camfrog
* Campfire
* Gadu-Gadu
* Google Talk
* ICQ (OSCAR)
* Internet Relay Chat (IRC)
* Jabber (XMPP)
* MUD
* PalTalk
* Pichat
* PSYC
* QQ
* SILC
* Skype
* Talk
* Talker
* TeamSpeak (TS)
* Windows Live Messenger
* Yahoo! Messenger

Prugrama che lauren anca cun püssé de vün prutucol
* Adium
* Digsby
* IMVU
* Kopete
* Miranda IM
* Pidgin
* Trillian
* Quiet Internet Pager
Clurür de vinil

El **clurür de vinil** o **cloreten** o **cloretilen** a l'è un gass senza culur de furmula CH2=CHCl che'l se dupra per la prudüziun del PVC cunt un prucess de pulimerizazziun.
PVC

El **pulivinil clurür** o PVC (de l'ingles *polyvinyl chloride*) a l'è el pulimer del clurür de vinil.
Quand che l'è pür, a l'è un material rigid, dunca per fal vegnì flessibil se giunten sustanz plastificant cume i ester del acid ftalich.
La sua aplicaziun püssé cugnussüda a l'è cume material per i disch in vinil. tant che 'sti disch chì vegnen ciamaa *disch de vinil* e, suratüt, *vinil*.
Plastificant

I **plastificant** a hinn sustanz che se dupren per fà cress la plasticità o la flüidità d'un material, cume plastich, ciment, cartungess,...
Osamo Shimomura

**Osamu Shimomura** (in giapunes: 下村 脩, nassüü el 27 d'Agust del 1928) a l'è un chimich giapunes che l'ha vingiüü el premi Nobel per la chimiga in del 2008 insema ai chimich Martin Chalfie e Roger Y. Tsien per la descuerta de la Pruteina Fluorescenta Verda, che se dupra in medesina e biulugia cume marcadur.
Blog

Un **blog** (che'l vegn cume cuntraziun del ingles "Web log") a l'è un sit internet cunt articul, cument, nutizi, e alter rop cume imagin, müsega e videu, de spess in urdin crunulogich. De solit un blog a l'è un sit persunal, anca se gh'hinn di blog che ghe laura sü püssé gent.
La Paz

**La Paz** a l’é la capital aministradiva de la Bulivia.

La gh'ha 1.250.300 abitant (2005).

## Cità gemelaa
La Paz a l'é gemelada cun:
*  Arica, Cile
*  Calama, Cile
*  Madrid, Spagna
*  Cuzco, Perù
*  São Paulo, Brasil
Suriname

El **Suriname** a l'è un paes del America del Süd.

El cunfina cun la Gujana, la Gujana Francesa e'l Brasil. L'Ucean Atlantich el bagna i sò cost.
La capital a l'è Paramaribo.
El gh'ha una süperfiss de 163.820 km² e una pupulaziun de quas 450.000 abitant.



## Storia muderna
El Suriname a l'era un pussediment di Paes Bass, cugnussüü cunt el nom de *Gujana Ulandesa*, fina al 1975, quand che l'è vegnüü indipendent.

## Urganizaziun pulitiga
El Suriname (nom ufizial: **Republiek Suriname**) a l'è una repübliga.
El president a l'è el Chan Santokhi (del 2020).
Paramaribo

**Paramaribo** a l'è la capital del Suriname.

La gh'ha quas 243.000 abitant (2004).

## Cità gemelaa
Paramaribo a l'è gemelaa cun:
*  Anversa, Belgi
*  Hangzhou, Cina
Gujana Francesa

La **Gujana Francesa** (dumà *Guyane* in frances) la fa part del America del Süd e a l'è una Regiun d'Ultramar e, a l'istess temp, un Dipartiment d'Ultramar de la Francia.

La cunfina cunt el Suriname e'l Brasil. L'Ucean Atlantich el bagna i sò cost.
La capital a l'è Cajena.
La gh'ha una süperfiss de 86.504 km² e una pupulaziun de quas 190.000 abitant.



A Kourou a gh'è del 1964, el *Centre Spatial Guyanais* (*[[Center Spazial de la Gujana]]*).
L'Agenzia Spaziala Eurupea (ESA) la fà partì i sò mìssil Ariane a Kourou.
Cajena

**Cajena** (*Cayenne* in frances) a l'é la capital de la Gujana Francesa.

La gh'ha 50.594 abitant (1999).

## Cità gemelaa
Cajena a l'é gemelada cun:
*  Salvador de Bahia, Brasil
Bulivia

La **Bulivia** a l'è un paes del America del Süd.

La cunfina cunt el Brasil, el Paraguay, l'Argentina, el Cile e'l Perù.
La gh'ha dò capitaj: Sucre (capital custitüziunala giüdiziaria) e La Paz (capital aministradiva).
La gh'ha una süperfiss de 1.098.581 km² e una pupulaziun de quas 11,3 miliun d'abitant (i indigen a hinn el 75%).



## Urganizaziun pulitiga
La Bulivia (nom ufizial: **Repübliga de la Bulivia**) a l'é una repübliga.
El president a l'é l'Rodrigo Paz Pereira (del 2025).

## Ol nòm

La Bulivia la ciapàt ol sò nòm da chèl del Simon Bolivar che l'à portàt a l'indipendènsa tance stacc del süd America che grasie a lü i s'è liberàcc dal goèrno del rè de Spagna.

## I lèngue de la Bulivia

In Bulivia la lèngua üficiàla l'è 'l Spagnöl o mèi ol Castiglià, ma i è parlàde pò la lèngua aymar e la lèngua quechua che i è lèngue 'ndigene pre columbiane, chèste lèngue i è turnàde ad ès insegnàde 'n di scöle de quando l'è dientàt presidènt 'l Evo Morales che l'è ün ìndio aymar.

## Ol teritòre de la Bulivia

I bolivià i è üzàcc a separà 'l teritòre de la sò nasiù 'n trè zòne e per fal i se bàza söl clima/temperadüra e sö l'altèsa söl mar.
I trè zòne i è isè ciamàde:
* *Calido*, chèla piö 'n bas, a matina, 'ndoe gh'è i forèste tropicài e la sità piö 'mporànta l'è Santa Cruz;
* *llano*, la zòna 'n del mès 'ndóe la temparadüra la rèsta sèmper tra i 20 e i 25 gradi, tra i sità de chèsta zòna gh'è Chocabamba e se parla Spagnöl e Quechua;
* *Frio*, la zòna 'n piö a sira e piö 'n vólt söl lièl del mar, tra i sità de chèsta zòna gh'è La Paz e se parla Spagnöl e Aymar.

Salar_de_Uyuni,_Bolivia2.jpg|Uyuni
Sucre

**Sucre** a l’é la capital custitüziunala e giüdiziaria de la Bulivia.

La gh'ha 247.300 abitant (2006).
Del 1991 l'UNESCO l'ha metüda dent in de la lista di *Patrimoni del Ümanità*.

## Cità gemelaa
Sucre a l'é gemelada cun:
*  La Plata, Argentina
Italian Championship Wrestling

L**'Italian Championship Wrestling** (ICW) 'è una federasiun italiana da wrestling ativa a livel nasiùnal. Nasùda in dal 2001, la ICW l'ha fò pusé da cent show, e la sa esibiss cui sò spetacuj in tuta Italia.
Zlatan Ibrahimović

Ul calciatur **Zlatan Ibrahimović** l'e' nassü ul 3 da utubar dal 1981 a Malmö da genitur busniaci. L'è un atacant e al giuca in dal Milan.

## Caratteristic tecnic
Attaccant fort fisicament, agil e dutò d'una tecnica individual cal ga cunsent i giugòt da class. I sò punt da forsa in: ul dribbling, la visiùn da giocc, una grand precisiùn in dal pasagg e un tir putent e preciss. L'é anca un bon finalisatùr e un otim rigurista.
Uruguay

L' **Uruguay** a l'è un paes del America del Süd.

El cunfina a nord cunt el Brasil e a ovest cun l'Argentina. L'Ucean Atlantich al bagna i sò cost.
La capital a l'è Montevideo.
El gh'ha una süperfiss de 176.215 km² e una pupulaziun de quas 3.500.000 abitant.



## Geugrafia

El fium püssee impurtant del paes a l'è l'Uruguay, che'l marca anca la fruntiera cun l'Argentina.
L'estuari di fiüm Uruguay e Paranà se ciama Rio de la Plata.

## Urganizaziun pulitiga
L'Uruguay (nom ufizial: **Repübliga Urientala del Uruguay**) a l'è una repübliga presidenziala.
El president a l'è el Luis Alberto Lacalle Pou (del 2020).

## Ligam in sü la red
* Sit ufficial
Montevideo

**Montevideo** a l'è la capital del Uruguay.

El gh'ha quas 1.350.000 abitant.

## Cità gemelaa
Montevideo a l'è gemelaa cun:
*  Barseluna, Spagna
*  Bogotà, Culumbia 
*  Buenos Aires, Argentina
*  Cádiz, Spagna
*  Curitiba, Brasil
*  La Plata, Argentina
*  Madrid, Spagna
*  Miami, Stat Ünì d'America
*  Montevideo, Stat Ünì d'America
*  Qingdao, Cina
*  Quebec, Canada
*  Rosario, Argentina
*  San Pederburgh, Rüssia

## Sport
I squader de folber principal de Montevideo sòn el Club Atlético Peñarol e 'l Club Nacional de Football.

## Ligam de föra
* Sit istitüziunal
Argentina

La **Republega Argentina** a l'è un paes del America del Sud. La confina cont el Brasil, l'Uruguay, el Paraguay, la Bolivia e el Cile. A l'è na republega federala fada de province.
L'Ocean Atlantich al bagna i sò cost. I cità pussee important a hinn la capital Buenos Aires, Rosario, Còrdoba, Santa Fe, San Miguel de Tucuman, Bahìa Blanca, Mendoza (Mendòza) e La Plata.

## Storia
L'ha descuerta l'Amerigo Vespucci in del 1502. Del 1776 a l'era un viceream de la Spagna, ciamad *Rìo de la Plata*. A l'è indipendenta del 1816.

## Province
* Distret federal: Cità Autonoma de Buenos Aires
* Buenos Aires
* Catamarca
* Chaco
* Chubut
* Còrdoba
* Corrientes
* Entre Rios
* Formosa
* Jujuy
* La Pampa
* La Rioja
* Mendòza
* Misiones
* Neuquén
* Rio Negro
* Salta
* San Juan
* San Luis
* Santa Cruz
* Santa Fe
* Santiago del Estero
* Terra del Fœugh
* Tucuman
## Organizazzion politega
L'Argentina (nom ofizzial *República Argentina*) l'è una republega presidenziala federala.
El president l'è el Alberto Ángel Fernández (del 2019).


Archivi:Iglesia de los Capuchinos Cordoba Argentina.jpg|Còrdoba, Argentina. La Gesa di Capucin.
Archivi:ViñedoCafayate.jpg|Cafayate, Salta
Buenos Aires

**Buenos Aires** a l’è la capital del Argentina.

A l’è anca la cità argentina cun püssee de gent, cun 2.776.138 abitant (2001), e vüna di cità püssee grant del America del Süd.

A Buenos Aires gh'è la Casa Rosada.

## Geugrafia
La bagnen el Rio de la Plata e'l Riachuelo.
La sua zona uraria a l'è trì ur a ovest dl meridian de Greenwich.

## Aministraziun
Guvernadur: Jorge Telerman (del 2006).
Cile

El **Cile** (*Chile* in spagnöl) a l'è un paes del America del Süd.

El cunfina cun l'Argentina, la Bulivia e'l Perù. L'Ucean Pacifich el bagna i sò cost.
La capital a l'è Santiago del Cile.
El gh'ha una süperfiss de 756.950 km² e una pupulaziun de quas 19.678.310 abitant.

## Storia
Del 1973 al 1990 el Cile a l'era una ditadüra de militar, che la cumandava el general Augusto Pinochet.

## Urganizaziun pulitiga
El Cile (nom ufizial: **Républica de Chile**) a l'é una repübliga presidenzial.
El president a l'è el Gabriel Boric (del 2022).
Santiago del Cile

**Santiago del Cile** a l'è la capital del Cile.

El gh'ha 6.269.629 abitant (2006).

## Cità gemelaa
Santiago del Cile a l'è gemelaa cun:
*  Buenos Aires, Argentina
*  Guayaquil, Ecuador
*  Kijv, Ücraina
*  Madrid, Spagna
*  Miami, Stat Ünì d'America
*  Minneapolis, Stat Ünì d'America
*  Paris, Francia
*  Plasencia, Spagna
*  São Paulo, Brasil

## Imagin

Image:Palacio de LaMoneda02.png|Palacio de La Moneda
Image:Bolsantiago.jpg|
Image:Catedral de Santiago.JPG|
Image:Las Condes at night.jpg|
Image:Andes y Torre Entel.jpg|
Image:Teatromunicipal.jpg|
Image:Alameda.jpg|
Image:Santiago1std (2).jpg|
Image:PaseoAhumada.jpg|
Image:Oriente Santiago Nocturno.JPG|
Image:TorreTelefónicaChile.jpg|
Image:Cerro el plomo.JPG|
Image:Stgo centre.jpg|
Image:Transantiago bus articulado.jpg|
Image:Bellasartes.jpg|

## Ligam de föra
* Sit istitüziunal
Paraguay

El **Paraguay** (*Paraguái* in lengua guaranì) a l'è un paes del America del Süd.
El cunfina cun l'Argentina, el Brasil e la Bulivia.
La capital a l'è Asunción.
La gh'ha una süperfiss de 406.750 km² e una pupulaziun de quas 6.200.000 abitant.



## Urganizaziun pulitiga
El Paraguay (nom ufizial: **Repübliga del Paraguay / Tetã Paraguái**) a l'è una repübliga.
El president a l'è el Horacio Cartes (del 2013).
Asunción

**Asunción** (nom cumplet: **Nuestra Señora Santa María de la Asunción**) a l'è la capital del Paraguay.

La gh'ha 515.000 abitant (1.639.000 se cuntum anca l'area metrupulitana).

## Cità gemelaa
Asunción a l'é gemelada cun:
*  Buenos Aires, Argentina
*  Campinas, Brasil
*  Chiba, Giapun
*  Curitiba, Brasil
*  Madrid, Spagna
*  Resistencia, Argentina
*  São Paulo, Brasil
*  Taipei, Taiwan

## Ligam de föra

* Sit istitüziunal
Aureol

El **Mani Acili Aureol** (*Manius Acilius Aureolus* in Latin; ...-268) l'è staa on militar roman. L'è vun di *Trenta Tirann* (i usurpator che hinn vivuu duranta el regn del Gallien) nominaa in de l*'[[Historia Augusta]]*. El comandava i soldaa a cavall a Milan sotta l'imperi del Gallieni, al qual l'ha contenduu el poder in del 267. Quest l'è success menter 'l Gallien a l'era in guerra contra i Gott.

la se conoss minga la soa origin, ma se pensa che 'l fudess originari de la Dacia (el vegg nomm de la Romania). L'Aureol l'ha faa la soa prima comparsa in de la Storia in del 258, quand i sò cavalier hann batuu l'ususrpator Ingenov arent a Osijek (Croazia). In del 260 l'ha inveci comandaa i forz che hann sconfiggiuu i duu Macrian (el Magior e 'l Minor) semper in di Balcan. Poeu l'è andaa cont el Gallien a combatt contra l'Imperi di Gali. Questa campagna l'ha portaa a la reconquista de la Rezia (la Svizzera), senza però riessì a tirà giò l'usurpator Postum. In seguit, l'imperador l'ha lassaa a Milan l'Aureol per defend l'imperi de alter attacch del Postum, menter lù l'andava a combatt contra i Gott.

Probabilment, allora el Postum e l'Aureol s'hinn leaa contra el Gallien. Dopo avè sentii che l'Aureol l'aveva radunaa on gross esercit per andà contra Roma, el Gallieni l'è tornaa in Italia. Dopo vess staa battuu arent a l'Adda, l'Aureol l'è staa contringiuu a retiràss drent a Milan. Ma duranta l'assedi, el Gallien l'è staa mazzaa de on tal March Aureli Claudi, che l'è diventaa el noeuv imperador cont el nomm de Claudi II el Gòtich. 'Sto chì, quand l'ha ciappaa Milan, l'ha voruu minga salvà l'Aureol e l'ha faa coppà.
## Vos correlaa
* Macrian Magior e Minor
* Galieni
* Imperi di Gali
* Claudi II el Gòtich
Còrdoba

**Còrdoba** (Córdoba in spagnöl) a l'è una cità argentina in del center-ovest de la pruincia umonima, che l'è anca la sua capital.
La gh'ha una süperfiss de 462 kmq e una pupulaziun d'un miliun de tresent cinquanta mila abitant. A l'è un impurtant sit de cumerci e indüstri (indüstria mecaniga, prudüziun de machinari, indüstria chimiga, indüstria del mangià). L'hann fundada in del 1573 e la gh'ha la üniversità argentina püssee vegia e un uservatori astrunomich. A l'è anca un impurtant sit cultüral.

## Cità gemelaa
A l'è gemelada cun:
*  Türin, Italia
*  Tampa, Stat Ünì d'America
Buenos Aires (pruincia)

**Buenos Aires** a l'è la pruincia püssee granda del Argentina. La sua capital a l'é La Plata. Alter città important hinn Avellaneda, Mar del Plata, Bahia Blanca e Villa Gesell.
Paranà

**Paraná** a l'è la capital de la pruincia argentina de Entre Rios, e la se tröa in sü la riva est del fiüm Paranà, de frunt a la cità de Santa Fe, che l'è la capital de la pruincia de Santa Fe. La cità la gh'ha una pupulaziun de 237.968 abitant (2001).
Jujuy (pruincia argentina)

**Jujuy** a l'è una pruincia del Argentina. La sua capital a l'è San Salvador de Jujuy.


File:Cerro de los siete colores.jpg|
File:Pucará de Tilcara 01.JPG|
File:Camino a Villa Nougues (Tucumán).jpg|
File:Jujuy-Capital-P3110030.JPG|
Misiones

**Misiones** a l'è una pruincia del Argentina. La sua capital a l'è Posadas. La gh'ha 'stu nom chì perchè in del 1700 la gh'era una missiun di Gesüit.
Salta (pruincia argentina)

**Salta** a l'è 'na pruincia de l'Argentina. La sua capital a l'è Salta.


File:Salta-Square2.jpg
File: Cable Car to the Cerro San Bernardo - Salta - Argentina.jpg
File: Tren a las nubes cruzando Viaducto la Polvorilla.jpg
File: Argentine vineyard and mountains..jpg
File:Tour to the Quebrada de las Conchas.jpg
File: Quebrada de las Flechas - Argentina.jpg
File:Iruya 1.jpg
File: Salinas Grandes 052.JPG
File:Cachi 01.jpg
File:Camino a Cachi.jpg
Tucuman

El **Tucuman** a l'è la püsé piscinina pruincia del Argentina. La sua capital a l'è San Miguel de Tucuman.
Santa Fe (pruincia argentina)

**Santa Fe** a l'è una pruincia del Argentina. La sua capital a l'è Santa Fe, ma la cità püssee impurtanta a l'è Rosario.
Cuba

**Cuba** a l'è un paes di Caraib.

La capital a l'è L'Avana.
La gh'ha una süperfiss de 100.860 km² e una pupulaziun de quas 11.400.000 abitant.



## Urganizaziun pulitiga
Cuba (nom ufizial: **República de Cuba**) a l'è una repübliga.
El president a l'è el Miguel Díaz-Canel (del 2019).
El prim minister l'è l'Manuel Marrero Cruz (del 2019).
L'Avana

**L'Avana** (*La Habana* in spagnöl) a l'è la capital de Cuba.
La gh'ha 2.328.000 abitant (2005).

## Cità gemelaa

L'Avana a l'è gemelada cun:
*  Atene, Grecia
*  Barceluna, Spagna
*  Pechin, Cina
*  Belo Horizonte, Brasil
*  Cádiz, Spagna.
*  Caracas, Venezuela.
*  Cartegena, Culumbia
*  Coahuila, Messich
*  Constanţa, Rumania
*  Cuzco, Perù
*  Glasgow, Regn Ünì
*  Istanbul, Türchia
*  Izmir, Türchia
*  Madrid, Spagna 
*  Mobile, Stat Ünì d'America
*  Mosca, Rüssia
*  Oaxaca, Messich 
*  Rio de Janeiro, Brasil
*  Rotterdam, Paes Bass
*  São Paulo, Brasil 
*  Sintra, Purtugal
*  Teheran, Iran
*  Tijuana, Messich
Aruba

**Aruba** a l'è un pussediment di Paes Bass in di Caràib.
A l'è furmada dumà del isula Aruba.
La gh'ha una süperfiss de 180 km² e una pupulaziun de quas 100.000 abitant.
La capital a l'è Oranjestad.
Lenguagg de programmazion

El **lenguagg de programmazion** l'è on lenguagg che 'l pò vess doperaa per dà di comand a 'na macchina formala comé 'l computer.

## Classificazion
*Nivell: Lenguagg a bass nivell e lenguagg a volt nivell
*Tipizzazion: La pò vess forta e lingera

## Lista di lenguagg pussee famos
*C
*C++
*Python
*Ruby
*Pascal
*BASIC

## Vos correlaa
*Dialett (informatega)
*Lenguagg de programmazion esoteregh
*Lenguagg de markup
*Lenguagg di scripting
Tavernula

**Tavernula** (*Tavernola*) l'è 'na fraziun del cumün de Comm cun circa 3200 paesan e distàn 4 chilometer de Comm.

L'è pusiziunada in de la zona nord del cumün, e l'è l'ünega fraziun de Comm a vèss en söl Lach, praticamén tacada al Cumün de Cernòbi.

A Tavernula gh'è 'l cantier dii batèll del ramm ucidentàal del Lach de Comm e 'l se parla 'n dialett diferén del cumasch de citàa, dal mumén ch'i sa cumincen a sentì i primm paròll del dialett laghee.
Lenguv celtich

I **lenguv celtich** j'hinn una ram de la familia indo-europea e j'hinn rivaa zü da Proto-Celtich, cugnussüü anca cun el nom de "celtich cumün". 
Int el periodo del prim mileni prima del Signur, i lenguv celtich j'eren parlaa in gran part de l'Europa, a partì da la Baja de Biscay arent al Mar del nord, fina sü al fiüm Reno, e pö zü dal Danübi e arent al Mar Negher, e squasi fena int l'Asia Minur.

Al dì d'incö i lenguv celtich j'hinn parlaa dumà int un quaj sit int el Regn Ünì, l'isula de Man, Irlanda, Patagonia, e in Bretonia (Francia). In Patagonia gh'hinn rivaa dumà de recent cun l'imigrazion di gales.
Int la magiur part de quej teritori chì, i parlant de lenguv celtich j'hinn una minuranza linguistica.
## Lista de lenguv celtich
*Indueurpee 
**Protuceltich 
***Celtich cuntinental
****Lengua celtibera
****Lengua galata
****Lengua galica
****Lengua lepunzia
****Lengua norica
***Celtich insülar
****Grüp guidelich
*****Lengua irlandesa antiga 
******Lengua irlandesa (*gaelige*)
******Lengua scuzzesa (*gàidhlig*)
*****Lengua Manx (*gaelg*)
****Grüp britonich
*****Lengua britanica
******Lengua galesa (*cymraeg*)
******Lengua curnuvajesa (*kernewek*)
******Lengua cümbrica
******Lengua bretun (*brezhoneg*)
*****Lengua ivernica
*****Lengua pitica
Tetrich

El **Cai Pii Esuvi Tetrich** (*Caius Pius Esuvius Tetricus*; mòrt dòpo el 273) l'è staa l'ultim imperador de l'Imperi di Gali, vun statt secessionista de quell de l'Imperi Roman, e che 'l gh'aveva come territòri la Galia e la Britania. L'è regordaa traj Trenta Tirann de l'Historia Augusta.

Nasuu de familia nòbil e senatorial, a l'era el governador de la Provincia d'Aquitania sòta el regn de l'usurpator Vitorin. A la mòrt de quest ultim (ò fòrsi dòpo quela del Domizian II) la mader del Vitorin, Vitòria, l'ha daa on fracch de danee a l'esercit per fà nomenà imperador pròpri el Tetrich arent a Bourdeaux (agn 271). I provincc de Galia e Britania l'hann reconosuu, menter la Spagna e la citaa de Strasburgh hin tornaa a l'Imperi Roman.

Dòpo l'elezion, el Tetrich e l gh'ha avuu de contrastà on'invasion de Todesch, che voreven aprofitàss de la mòrt del Vitorin: in ocasion de la vitòria l'ha celebraa la *Victoria Germanica*. Poeu l'è 'ndaa a Trevir per fàla diventà la soa noeuva capital al pòst de Colònia, decision dovuda a la magior vicinanza al Reno (util per rivà subit sul loeugh in cas de alter invasion germanich). Contra i Todesch l'ha combatuu anca l'agn dòpo. In del 273 l'ha nomenaa el sò fioeu Tetrich iunior *Ceser*.

Duranta el sò regn, el Tetrich el s'è voruu minga espand, se se cunta minga la soa reconchesta de l'Aquitania, che l'era tornaa ai roman quand l'imperador l'era el Claudi II.

In del 273, dòpo avè reciapaa i provincc orientai, l'imperador roman Aurelian l'ha scominciaa la soa guerra contra l'imperi di Gali, per reportàl sòta el domini de Roma. L'agn dòpo (tra febrar e marz) l'imperador e l'usurpator s'hinn combatuu in de la Batalia de Châlons. Chì, i duu Tetrich hinn staa ciapaa del nemis e portaa a Roma per el trionf de l'imperador (insema a la famosa regina Zenòbia). Dòpo questa umiliazion tucc e duu i Tetrich hin staa lassaa viv e 'l Tetrich el gh'ha avuu ona carega aministrativa in del Sud de l'Italia (*corrector Lucianiæ et Bruttiorum*). L'è mòrt dòpo on quai de agn. 
## Vôs corelaa
* Aurelian
* Vitorin
* Tetrich el Giovin
* Imperi di Gali
P.Lion

**P. Lion** (**Pietro Paolo Pelandi**), nassüü el 29 de Giügn 1959, a l'è un cantant e müsicista italian de müsega Italo disco che l'ha avüü un bel sücess in di agn '80.

## Biugrafia
A l'ha ciapaa el nom "P. Lion" perchè i trì "P" vegnen del sò nom e un leun a l'è el simbul de la sua fameja. Se sa poch de la sua vita privada: l'ha scuminciaa a sunà el pianu e scrif la sua müsega quand che l'era giuin. In del 1990 l'ha divurziaa dopu de 4 agn de matrimoni. Adess el vif cunt el sò fiö Edoardo.

## Carera
L'ha avüü un sücess grant in tüt el munt cunt el sò singul "Happy Children" (1983, che l'ha prudot el Davide Zambelli del grüp Scotch).
Dopu del sò prim album *[[Springtime]]*, l'ha firmaa cun la cà discugrafiga milanesa Discomagic, che al temp a l'era la püssee granda per la müsega dance in Italia, e l'ha faa singul cume "Believe Me" e "Under The Moon" cunt Durium. In del 1995 l'ha faa l'album "A Step In The Right Way" cun FMA.
L'ha lauraa cume rangiadur in prudüziun cume Betty Villani o Tony Sheridan.

## Discugrafia
### Album

* Springtime (Carrère Records, 1984)
* A step in the right way (FMA Records, 1995)

### Singuj

* Happy Children (Carrère Records, 1984)
* Dream (Carrère Records, 1984)
* Reggae radio (Carrère Records, 1984)
* Believe me (Durium, 1985)
* Under the moon (Durium, 1986)
* You'll never break my heart (Durium, 1987)
* Burn In His Hand (P.Lion Production, 1991)
ADSL

**ADSL** a hinn i iniziaj de *Asymmetric Digital Subscriber Line*, una tecnulugia che la serviss per andà in de la ret Internet cunt i lini telefonich cunt una velucità bela granda rispet ai vecc cunessiun 56k e cun la linea che la resta libera per telefunà.
Per duprà l'ADSL a gh'è bisogna del modem ADSL aposta.

## Vos corelaa
*Filter ADSL
Àngel Canòssi

::*El Siòr Bortol, che 'l fabrica a tèmp pèrs, <BR>
::*padrù a lü, quac vèrs, 
::*ön dé 'l m'ha domandat: - come fal <BR>
::*a parlà issé sincèr e natüral [...]

L' **Angilì Canòssi**, a l'anàgrafe **Angelo Maria Canossi** (Brèsa, 23 de mars del 1862 – Brèsa, 9 de utùer del 1943) l'è stàt definìt el *Poeta della brescianità*. Dòpo le scöle primàrie e 'l ginàzio, el g'ha frequentàt el licèo de Dezensà e pò dòpo 'l s'è iscriìt al *Istituto Superiore di Letteratura* de Firènse endóche però l'è mìa riàt a ciapà la làurea.
Endèl 1882 el g'ha fat l'Università de la Sorbóna a Parìgi e per en pér d'agn el g'ha viazàt per mèza Euròpa e scriìt en quàc artìcol per i giornài.

Endèl 1884, l'è turnàt a nì a Brèsa. Ché, el töl en mà per en quàc més la diresiù del giornàl *La Sentinella*. En quac agn dòpo el g'ha fondàt el *Guasco*, che söle prìme l'éra 'n quindicinàl umorìstic e pò dópo l'è dientàt en giornàl de 'nformasiù. E pò, dòpo amò, 'l g'ha fat nàser e dirigìt dele rivìste 'mportànte compàgn de *L’Illustrazione bresciana* e *Brixia*. 

A pàrter del 1914 el cumìncia a 'na a stà a Böegn. Chèsto paés de mut l'ispirarà 'na bùna part de la sò prudusiù. Sèmper el stès an, el g'ha fat nì fò la sò prìma racòlta de poezìe 'n dialèt bresà. Endèi agn dòpo el farà püblicà dele ótre òpere 'n dialèt de gran importànsa, al pónt de minàl a partecipà 'ndèl 1925 al *1° Congrès de la Poezìa Dialetàl* che s'è tignìt a Milà. La sò òpera la g'ha ìt en bel sucèso e se 'l sò nòm el g'ha mìa ìt 'na éco piö grànda l'è suratöt per vìa de la difìcil acesibilità del dialèt bresà.

Dòpo la partecipasiù al Congrès Dialetàl, l'Àngel Canòssi 'l g'ha acetàt l'incàrico de la pàrt del Atenèo de Brèsa de mèter en pé 'l vocabolàre del dialèt bresà, che però l'è mài riàt a fenéser. 

Endèl 1936 el se trasferés 'na ólta per töte a Böegn, 'n àlta Val Trompia, endóche prìma l'èra üs pasà i dé piö calcc de l'istàt. Ché 'l g'ha pasàt i öltem agn de la sò vìta, prìma 'ndèla *Cà del mài*, e dòpo 'ndèla *Cà de le [[Cyclamen purpurascens|bàchere]]*, adès deciaràda munümènt de 'nterès locàl.  El mörarà a Brèsa ai 9 de utùer del 1943. L'è stat sotràt endèl cimitéro de Böegn.

La cità de Brèsa la g'ha dedicàt en monümènt, colocàt sö la dèstra de la stràda che mìna 'n castèl, col sò bùsto e quac paròle de ricòrdo. 

Le sò poezìe 'n dialèt i è stàde reünìde e püblicàde 'ndèla racòlta 'ntitulàda *Melodia e Congedo*, en vülüm cüràt de l'Aldo Cibaldi, per cönt de l’Istitusiù de la Memória ‘A. Canossi’ de Böegn.

## Colegamèncc estèrni

* ''Canossi, tutto il dialetto accento per accento'' - 'n artìcol del ''"Corriere delle Sera"'' del 6 de dezèmber del 2012.

* 'Na pàgina dedicàda al Angilì Canòssi söl sit del cümü de Brèsa (en italià)
* 'Na pàgina dedicàda al Angilì Canòssi söl sit del cümü de Böegn (en italià)
## Interprogèt
*Angel Canossi

## Riferimèncc
Angelo Canossi - *"Melodia, Congedo e le altre poesie in dialetto bresciano"*, a cüra de Elena Maiolini - 2012 - Editore Sardini - ISBN 978-88-7506-199-9
WAP

**WAP** a hinn i iniziaj de *Wireless Application Protocol* .
A l'è una tecnologìa nassüda in del 1997 che l'ha permetüü ai telefun celülar de andà in de l'Internet e vidè i paginn cunt un prugrama aposta che'l se ciama in ingles WAP Browser. I sit WAP a hinn scriüü, o cunvertii in manera dinamiga, in lenguacc WML.

## Vardee anca
*Internet
GPRS

**GPRS** a hinn i iniziaj de *General Packet Radio System*.
A l'è un standard tecnulogich per i telefun celülar de *generaziun 2,5*, che'l vör dì che l'è in mez a la segunda e la terza generaziun. L'aveven prugetaa per el trasferiment di dat a velucità media cunt i canaj TDMA de la ret GSM. El limit massim de la velucità a l'è de 171,2 kbit/s.
Scioglilingua bergamàsch

Esèmpe de **Scioglilingua bergamàsch**:

1) A chèla aca là che la à 'n chèla cà la.

2) Sich sach de sòch sèch i è car ach a cà.

3) I a èt i àe, i è ìe i àe.

4) Tò, tö tat ai. Sé tata, töeró tat ai.

4) O Tóne tat Tóne ta stime, ta pise, ta ènde per Tóne de tal qualità, che Tóne piö Tóne de té nò ghe s'dà.

5) Ac se ta estet na somia de sida la hara hemper na somia estida
Letur MP3

El **letur MP3** a l'è un dispusitif purtabil che'l se dupra per scultà la müsega. Un letur MP3 a l'è piscinin e leger e l'ha ciapaa el post del walkman, che'l legeva i müsicasset, e del letur CD purtabil.
El letur MP3 al se culiga a la porta USB del cumpiüter per cargà sü i canzun che resten in d'una memoria che la pö vess *[[memoria flash|flash]]*, istessa de quela di ciavet USB, o un disch dür, per i letur MP3 ch'en tegnen püssee de canzun ma che hinn anca püssee pesant.
CD

El **CD** (del ingles *compact disc*, che'l vör dì *disch cumpat*) a l'è un disch otich che'l se dupra per metegh sü e imagazinaa di dat. El CD l'hann desvilüpaa la Sony e la Philips in del 1979. La prudüziun de massa l'è scuminciada in del 1982 in de la fabrica de la Philips a Hannover in Germania, e de quel an là el CD l'ha ciapaa un poo a la völta el post del vinil.
Dopu un poo de temp l'ha ciapaa el post anca di dischit del cumpiüter vist che ghe n'ha pussee de memoria per memurizà i dat.
Un disch cumpat al pö vess un CD:
* Audiu;
* Videu; Vídeu CD (VCD) o Süper Vídeo CD (SVCD)
* de dat; CD-ROM (dumà letüra), CD-R (scrivibil), CD-RW (re-scrivibil)
Furmaa principaj
* 8 cm - 215 Mb o 21 men
* 12 cm - 650 Mb o 74 men
* 12 cm - 700 Mb o 80 men
* 12 cm - 800 Mb o 90 men
* 12 cm - 875 Mb o 100 men 

Un CD standard el gh'ha un diameter de 12 cm e un spessur de 1,2 mm, e'l pö tegnì dent 74-80 menü de müsega o 650-700 Mb de dat. A l'è faa de pulicarbunaa che l'è quataa cunt un strat de alümini (induè che la finiss l'infurmaziun) e pöö a la fin un strat prutetif.
A diferenza del vinil o de la müsicasseta, un CD a l'è un sistema digital de registraziun.

## Vus curelaa
*DVD
Scheda Audiu

Una **scheda audiu** a l'è un dispusitif del cumpiüter che'l serviss per trasfurmà un flüss audiu digital in d'un segnal analogich (o anca digital per i dispusitif püssee recent), che pöö'l vegn föra di cass audiu. La püssee part di schet audiu a l'è buna anca de ricef un segnal de input, che'l pö vess quel d'un microfun o de istrüment müsegaj, per mandal a l'ünità de elaburaziun.
Antivirus

I **antivirus** a hinn programma che servissen per cercà, controllà e toeu via i virus informategh e despess alter programma compagn: i malware.

Al dì d'incoeu, despess i Antivirus i gh'han denter di fonzion contra di alter robb che pòden danneggià el PC e l'utent, 'me i spyware, el spam, i keylogger e 'l phishing.

## Meccanism de identificazion
### Firm
La tecnega di firm l'è quella pussee vegia, in pratega l'antivirus el varda in d'ona lista con di tochellitt de virus e se on file l'è compatibil cont vuna di 'sti firm a l'è marcaa 'me virus. I ris'c principai de la tecnega hinn:
*La troeuva mia i noeuv virus
*Se la firma l'è tròpp generega, ghe sarann ona motta de fals positiv
*Se la firma l'è tròpp specializada, la trovarà minga i variant del malware

### Euristega
L'euristega l'è ona tecnega indova che l'antivirus el varda i azion del software, per esempi se 'l file el proeuva a fà di azion pericolos, comé scancellà tanc file, cifrà i file del sistema o mandà tropp e-mail, el sarà bloccaa.

### Olter tecnegh
Esisten anca di olter tecnich, me la sandbox o el controll del codes, ma hinn squasi semper drovaa dai cà di Antivirus per descovrì se on file el gh'ha denter on virus, minga in del prodott per l'utent final.

## Varda anca
*Antispyware
*ClamAV
Dumini Internet de prim nivel

I **Dumini Internet de prim nivel** (in ingles *Top-Level Domains* TLD) a hinn l'ültima part d'un dumini internet. Per esempi, in lmo.wikipedia.org, el domini a l'è **org**. I domini poden vess terituriaj (de stat o de teritori cume Gibiltera o Aruba) o generich, cume i domini *[[.org]]*, *[[.com]]*, *[[.net]]*.
In del setember 2005 hann assegnaa el prim TLD riferii a una cumünità de lengua che l'è minga Stat: el domini *[[.cat]]* per i sitt in catalan.
Sintassi

In linguistica, la **sintassi** (dal grech antich *συν-* syn-, "insema", e *τάξις* táxis, "rangiament") l'è una rama che la stüdia i principi e i regul per la custrüzion di fras int i lenguv natüral. Sura de quel, la parola *sintassi* l'è druvaa ancasì per riferiss diretament ai regul sintatich ch'i guvernen la strutüra di fras int una lengua particular, cume int la fras "la sitassi del lumbard insübrich". Quand l'è druvaa in quel sens chì, l'è quasi un sinonim de "gramatica".
Anche se è una definizione incapibile
Semantega

La **semantica** l'è el stüdi del significaa in de la comünicazion. La parola la riva zü dal grech antich *σημαντικός* (semantikous), "significant", da *σημαίνω* (semaino), "significà, indicà" e σήμα (sema), "segn".

In linguistica l'è la rama che la stüdia l'interpretazion di segn druvaa da agent individüal o da una comünità drent de un cuntest particular.
Isonz

L**'Isonz** (italian: *Isonzo*; forlan: *Lusinç*; dialett bisiacch: *Lisonz*; sloven: *Soča*) l'è on fiumm che 'l se troeuva in sul confin in tra la Slovenia e l'Italia.
L'è longh 136 chilometri e 'l mesura 3.400 km². A l'è ciamaa anca *la bellezza de smerald*, per via del color verd ciar de la sò aqua.
Scheda Videu

Unaa **scheda video** a l'è un dispusitif del cumpiüter che'l serviss per generà un segnal eletrich (output) che'l va al scherm per fà vidè test e imagin 2D o 3D.
Disch dür

El **disch dür** (del ingles *hard disk*), che l'è ciamaa anca **disch fiss**, a l'è un dispusitif de memoria de massa che'l se dupra in di cumpiüter per memurizaa i dat. A l'è una memoria secundaria: rispet di memori primari, cume la RAM, che quand che te smorzet el cumpiüter i dat se scancelen, in sü i disch dür i dat resten in memoria anca cunt el cumpiüter smurzaa e senza curent. A l'è faa de vün o püssee de vün disch de alümini o de veder, che hinn quataa cunt un material ferumagnetich, che giren a la svelta, e una serie de testinn (dò per disch, vüna de sura e l'altra de sota) che servissen per leg e scrif i dat che hinn cuntegnüü in di disch. 
I disch dür poden vess tacaa dent in del cumpiüter o vess föra e ligaa a una porta USB e de solit anca a la curent.

## Capacità a segunda del furmaa

## Referenz
Windows Vista

El **Windows Vista** a l'è stada 'na verson de Windows vegnuda foeura el 30 de sginer del 2007 per sostituì Windows XP e che l'è stada sostituida in del 2009 de Windows 7, suportada de la Microsoft fina al 2012.

Vegnud foeura cinch agn dopo de XP, o ben el temp pussee longh per ogni sistema Windows fina a quell moment, l'è in general regordad 'me un sistema che 'l fonzionava no inscì ben, soratut in sui computer che ghe l'haveven no pre-installad, ma l'ha portad varie inovazzion, soratut in del camp de la sigurezza, che influenzen i sistema operativ de la cà de Redmond anca incoeu.

## Version

## Requisit Hardware
El Windows Vista el gh'haveva besogn d'un sistema assee potent per la soa epoca, con 'sti carateristeghe.

## Riferiment
*Microsoft Wiki

## Alter proget

## Vos corelade
*VistaPE
*Desvilup de Windows Vista
*Windows Aero
Bohren & der Club of Gore

**Bohren & der Club of Gore** a l'è un grüp fundaa in del 1992 a Mülheim an der Ruhr in Germania che'l mes'cia jazz, ambient e anca hardcore cunt un sun scür e che'l va adasi. I Bohren & der Club of Gore descriven la sua müsega cume un *"unholy ambient mixture of slow jazz ballads, [[Black Sabbath]] doom and down tuned [[Autopsy]] sounds*.
I sò member a hinn Thorsten Benning, Morten Gass, Robin Rodenberg e Reiner Henseleit; un quejdün de lur l'aveva anca sunaa in grüp de hardcore cume 7 Inch Boots e Chronical Diarrhoea. L'Henseleit l'ha mulaa el grüp in del 1997 e l'ha ciapaa el sò post el Christoph Clöser in del 1997. Vist che quest chì al sona el sax, el sax l'ha ciapaa el post de la ghitara eletriga.
## Member
*Thorsten Benning – bateria
*Christoph Clöser – sassofun, pianu, rhodes
*Morten Gass – pianu, mellotron, rhodes
*Robin Rodenberg – bass dubi

### Vecc member
*Reiner Henseleit – ghitara eletriga (1992-1995)

## Discugrafia
### Album
* *[[Gore Motel]]* (1994)
* *[[Midnight Radio (album)|Midnight Radio]]* (1995)
* *[[Sunset Mission]]* (2000)
* *[[Black Earth]]* (2002)
* *[[Geisterfaust]]* (2005)
* *[[Dolores (album)|Dolores]]* (2008)

### EP
* *[[Bohren & der Club of Gore (EP)|Bohren & der Club of Gore]]* (1994)
* *[[Schwarzer Sabbat Für Dean Martin]]* (1994)

### Demo
* *[[Luder, Samba, und Tavernen]]* (1993)

## Ligam de föra
*Sit ufizial
*Gore Motel - Sit di fan 
*Intervista in tudesch al wenn's rockt! WebTV
*Videu de "On Demon Wings" che l'ha faa el Rick McGrath
Fabri Fibra

**Fabri Fibra** (ver nom: *Fabrizio Tarducci*) l'è ü cantant rap nasüü a Senigalia ül 17 da utubar dal 1976 e al ga un fredel cal fa anca lü rap e'l sa ciama Nesly Rice. 

### L'esordi
Fabri Fibra al cumincia a interesas de musica da adulescent, incidend ül prim bran a 17 an.  In dal 1995 al registra ül sò prim demo. In dal 1996 al sa uniss al DJ e beatmaker Lato, al realisa **Del mare quest'el gruv**, seguì da **Il rapimento del Vulplà** in dal 1997 quand al sa uniss anca ul rapper **Shezan Il Ragio**. Ul trio ciapa ul nom da **Qustodi Del Tempo**.
In dal 1999] **Fabri Fibra**' e **Lato**' publican **Sindrome Di Fine Millennio**, suta  ül nom da Uomini Di Mare, culaburand cun El Presidente (cugnusu cumé Esa), Seca sek, Inoki, Joe Cassano e ül fredel Nesly Rice.

### Teste Mobili e Piante Grasse
Quand Fabri Fibra cumincia a esibiss in tuta Italia, a vegn fundada la Teste Mobili Records, eticheta e culettif che in dal 2000 edita ül mixtape *Dinamite*. In cal periud ül rapper al culabura in album com *Novecinquanta* da Fritz Da Cat; *Z000* da Dj Zeta, *In Teoria* dai Sottotono e *50 MC's Vol.2* mixtape, dai artist italian, prudot dai ATPC. In dal 2001 la Teste Mobili cumincia la culaburasiùn cul culetiff da Men In Skratch, da cui nass ül grup **Piante Grasse**, cal realisa l'album *[[Cactus (album)|Cactus]]*. 
Sempar in dal 2001 al partecipa insèma a **Fede** dai Lyricalz cumé MC fiss a l'album da Fritz da Cat *Basley Click* (cun la partecipasiùn da Lugi, Al Castellana, Nesly Rice e Turi).

### Cariera sulista
Ultra à ess cugnusu in da la scena rap underground per gli album cun **Uomini di Mare**; Fabri Fibra l'ha aumentò la sua fama per mess di sò esibisiùn in di *freestyle*, anca grasie a la vincita dal **Mortal Kombat**. In dal 2002 ess ül prim album da sulista da Fabri Fibra intitulò *Turbe Giovanili*, e l'ann dopu ess **Lato & Fabri Fibra**, album cal sara sù ül prugett Uomini Di Mare cun Lato. Ul 1 settembre 2004 esan cuntempuraneament **Home** da Nesly Rice e **Mr. Simpatia** da Fabri.

#### Turbe Giovanili

**[[Turbe Giovanili]]** l'è ül prim album sulista da Fabri Fibra dopu la partecipasiùn in da la *crew* dai **Uomini Di Mare**. L'album parla di prublem da relasiùn vers la nòva sucietà e ül raport tra i person.

#### Mr. Simpatia

**[[Mr. Simpatia]]** l'è ül sò second album sulista, l'e' sto stampò in dal 2004. Ul disc cuntien 18 tracc cantò da Fibra e una cun Nesli (Nesly Rice). 
Ul disc al ga permis da ess cuntatò da la Major da la Universal che in dal 2006 l'ha ingagiò per publicà ul ters album. 

## Ligam de föra
* Sit ufficial
* Sit di Teste Mobili 
* Myspace ufficial da Fabri Fibra
* Canal youtube da Fabri Fibra
* Testi da Fabri Fibra
Anguilla (isola)

**Anguilla** a l'è una dipendenza del Regn Ünì in di Caraib.
A l'è fada de l'isula Anguilla, che l'è lunga 26 chilometer e l'è larga men de 5 chilometer, e de alter isul piscinin che hinn minga abitaa.
La gh'ha una süperfiss de 102 km² e una pupulaziun inturna a 13.500 abitant.

La capital a l'è The Valley, un paesin cunt püssee de 1.000 abitant.

## Ecunumia
L'ecunumia del isula a l'è basada suratüt in sül türism de alt nivel e in sü i atività de delucalisaziun fiscala.
Antigua e Barbuda

**Antigua e Barbuda** a l'è un paes di Caraib.
La capital a l'è Saint John's.
El gh'ha una süperfiss de 442 km² e una pupulaziun inturna ai 83.000 abitant.


Fan part del paes dò isul impurtant, Antigua e Barbuda, e alter isul piscinin che hinn minga abitaa..

## Storia
Antigua e Barbuda a l'è staa un pussediment del Regn Ünì fina al 1981, quand che l'è vegnüü indipendent.

## Urganizaziun pulitiga
Antigua e Barbuda la fa part del Commonwealth e el re a l'é el Carl III.
El Prim Minister a l'è el Gaston Browne (del 2014).
Codrington

**Codrington** a l'è 'l caplöch de l'isula de Barbuda, in del stat d'Antigua e Barbuda.
El gh'ha 1.252 abitant (1991).
Saint John's

**Saint John's** a l'è la capital d'Antigua e Barbuda.
Al se tröa in de l'isula d'Antigua cunt una pupulaziun inturna ai 31.000 abitant.
Antil Ulandes

I **Antil Ulandes** (*Nederlandse Antillen* in ulandes; *Antias Hulandes* o *Antias Neerlandes* in papiamento) a hinn una dipendenza di Paes Bass in di Caraib.
A hinn furmaa de quater isul (Curaçao, Bonaire, Saba e Sint Eustatius) e del toch meridiunal del isula de San Martin (Sint Maarten).
A gh'hann una süperfiss de 960 km² e una pupulaziun inturna ai 224.000 abitant.
La capital a l'è Willemstad.
Bonaire

**Bonaire** (*Boneiru* in papiamento) a l'è un isula di Caraib, dinanz a la costa nord del Venezuela.
La fa part di Antil Ulandes.

La capital a l'è Kralendijk.
La gh'ha una süperfiss de 288 km² e una pupulaziun inturna ai 148.000 abitant.



## Ligam de föra
* Sit istitüziunal
Kralendijk

**Kralendijk** (parnunzia: *Cralendàich*) a l'è la capital de l'isula de Bonaire, in di Antil Ulandes.
La gh'ha quasi 3.000 abitant.
Antigua

Antigua a l'è un'isula di Caraib.
La fa part del stat de Antigua e Barbuda.
La gh'ha una süperfiss de 261 km² e una pupulaziun inturna ai 69.000 abitant.
La cità püssee impurtanta a l'è Saint John's, che l'è anca la capital del stat.
Barbuda

Barbuda a l'è un'isula di Caraib.
La fa part del stat d'Antigua e Barbuda.
La gh'ha una süperfiss de 160 km² e una pupulaziun inturna ai 1.500 abitant.
L'ünech paes a l'è Codrington.
Sint Eustatius

**Sint Eustatius** a l'è un isula di Caraib.
La fa part di Antil Ulandes.

La capital a l'è Oranjestad.
La gh'ha una süperfiss de 21 km² e una pupulaziun inturna ai 3.100 abitant.
Oranjestad (Sint Eustatius)

**Oranjestad** a l'è la capital de l'isula de Sint Eustatius, in di Antil Ulandes.
La gh'ha quasi 1.000 abitant.
Willemstad

**Willemstad** a l'è la capital di Antil Ulandes.
La se tröa in de l'isula de Curaçao e la gh'ha quasi 125.000 abitant.
Sint Maarten

**Sint Maarten** (var a dì *San Martin*; in frances: *Saint-Martin* ) a l'è 'l nom ulandes del toch meridiunal de l'isula de San Martin in di Caraib.
La fa part di Antil Ulandes.

La capital a l'è Philipsburg.
La gh'ha una süperfiss de 34 km² e una pupulaziun inturna ai 35.000 abitant.
Philipsburg

**Philipsburg** a l'è la capital de Sint Maarten, el toch ulandes del'isula de San Martin in di Caraib.
La gh'ha una pupulaziun inturna ai 1.350 abitant.
Vincenzo Buronzo

El **Vincenzo Buronzo** (1884-1976) l'è staa un militar, senatur e pueta munfrin. A l'è cunsideraa el pader de l'espression puetica püssee bela dla leteradüra piemuntesa del Növcent.