open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Il meglio di Grazie per la splendida serata

**Il meglio di Grazie per la splendida serata** l'è 'l terz album *live* del grupp milanes Elio e le Storie Tese, sortii foeura in del 2005.
Istess de Il meglio di Ho fatto 2 etti e mezzo, lascio?, l'è on cofenett de trii CD che 'l catta dent el mej di registrazion di CD brulé del tour del 2005 (che 'l se ciamava proppi Grazie per la splendida serata).
In sù la covertina el se ved ona foto del Luca Mangoni, vestii 'me on politigh (on'immagin che la vegnarà doperada anca duranta l'esibizion del grupp a Sanremo in del 2008 e per la campagna elettoral del Mangoni in del 2011).
## I canzon
### Grazie per la splendida serata Vol. 1
# *[[Shpalman®]]* (live in Papiano 23/7/2005)
# *[Gomito a gomito con l'] Aborto* (live in Bottanuco 20/7/2005)
# *[[La terra dei cachi]]* (live in Domodossola 27/6/2005)
# *Fossi figo* (live in Castellazzo di Bollate 21/7/2005)
# *Nudo e senza cacchio* (live in Castellazzo di Bollate 21/7/2005)
# *Gimmi I.* (live in Papiano 23/7/2005)
# *Bis* (live in Travo 3/7/2005)
# *L'astronauta pasticcione* (live in Travo 3/7/2005)
# *Alfieri* (live in Bottanuco 20/7/2005)
# *Disco Music* (live in Collegno 19/7/2005)
# *Tapparella* (live in Papiano 23/7/2005)

### Grazie per la splendida serata Vol. 2
# *Noi siamo i giovani (con i blue jeans)* (live in Sarroch 16/8/2005)
# *La chanson* (live in Stimigliano 24/7/2005)
# *Silos* (live in Ulignano 27/8/2005)
# *Piattaforma* (live in Mogoro 30/7/2005)
# *Aü* (live in Mogoro 30/7/2005)
# *La follia della donna* (live in Stintino 29/7/2005)
# *Omosessualità* (live in Ulignano 27/8/2005)
# *Pagàno* (live in Stimigliano 24/7/2005)
# *Li immortacci* (live in Stimigliano 24/7/2005)
# *Urna* (live in Colle d'Anchise 6/8/2005)
# *Supergiovane* (live in Sarroch 16/8/2005)

### Grazie per la splendida serata Vol. 3
# *Abate cruento* (live in Modena 12/09/2005)
# *T.V.U.M.D.B. <small>(live in Milano* 14/09/2005)
# *Hommage à Violette Nozières* (live in Milano 14/09/2005)
# *Caro 2000* (live in Genova 13/09/2005)
# *Litfiba tornate insieme* (live in Roma 17/9/2005)
# *Cani e padroni di cani* (live in Modena 12/9/2005)
# *Nella vecchia azienda agricola* (live in Roma 17/9/2005)
# *Giocatore mondiale* (live in Modena 12/9/2005)
# *Acido lattico* (live in Roma 17/9/2005)
# *Budy Giampi* (live in Milano 14/9/2005)
## Vos correlaa
*Elio e le Storie Tese
*CD brulé
*Grazie per la splendida serata
*Il meglio di Ho fatto 2 etti e mezzo, lascio?
Tutti gli uomini del deficiente (album)

**Tutti gli uomini del deficiente** l'è on album di Elio e le Storie Tese, sortii in del 1999.
El disch a l'è la colonna sonora original del film con l'istess nomm de la Gialappa's Band e direggiuu del Paolo Costella.
A l'album, vun de quei del grupp che gh'hann avuu men success (anca perchè 'l film l'è staa minga vist pussee de tant) el contegn ona quai musiga che la gh'ha domà de compagnà i scenn del film, ma anca canzon noeuv che sarann propost anca in di tournée e vegg canzon mai registraa. El disch el cunta anca i participazion del Lucio Dalla, del Mauro Pagani e de la Raffaella Carrà.
## I canzon
# *L'arrivo* (intro) - 0:20
# *Psichedelia* - 4:25
# *Ballate bastardi* (interlude) - 1:45
# *Yes I Love You* - 3:19
# *Tell Me You Love Me* - 2:20
# *Il sogno del coiffeur* (skit) - 0:41
# *L'indianata* - 4:21
# *Tonza patonza* (interlude) - 1:09
# *Risate a denti stretti* - 4:08
# *Ranella impazzita* (interlude) - 0:30
# *Furgoni fratricidi* (Psichedelia reprise) - 0:58
# *Hommage à Violette Nozières* - 3:18
# *Ci sentiamo in settimana* - 1:00
# *Acido lattico* - 3:36
# *Oh Yes* (prelude) - 0:40
# *Palla medica* - 2:17
# *Tegole fratricide* (interlude) - 1:05
# *Super Maison* - 3:49
# *Mamma non mamma* (skit) - 1:23
# *[[Presidance®]]* - 3:23
# *Pignoramento* (interlude) - 1:07
# *Maritto ogami* (outro) - 1:57
## Curiosità
**Psichedelia* l'è cantada anca del Lucio Dalla, l'è stada proposta anca in di tour di ann dopo (per esempi in del 2004) e la se troeuva anca in de l'album Gattini, del 2009.
**Yes I love you* la gh'ha origin de ona veggia canzon di Ann '80, mai missa in d'on disch fina a quell moment.
**Tell me you love me* l'è ona canzon de Frank Zappa: la registrazion l'è tolta sù de on concert.
**L'Indianata* la gh'ha on test improvvisaa in sul moment, già che l'è ona canzon *gezz* (on gener musigal inventaa di Elii), in sul tema de la donna de cà che la ciappa la ciocca. L'è stada cantada (semper cont on test different), anca in de la tournée del 2000.
**Hommage à Violette Nozières* l'è ona canzon di Area, on grupp milanes de rock progressiv di Ann '70; in del film la se senta minga, e l'è sonada cont el Mauro Pagani, che 'l ghe sona el violin.
**Presidance* l'è cantada insema a la Raffaella Carrà.
## Vos correlaa
*Tutti gli uomini del deficiente (film)
Tutti gli uomini del deficiente

*Tutti gli uomini del deficiente, film del 1999 direggiuu de Paolo Costella.
*Tutti gli uomini del deficiente, colonna sonora del film con l'istess nomm, cantaa di Elio e le Storie Tese.
Lapo De Carlo

El **Lapo De Carlo** (Milan, Italia, 4 de dicembar dal 1968), l'é un giurnalista e cundütur radiufonigh italian, fiö dal scritür Adriano De Carlo. Dal 2005 l'è diretur da l’emitent Radio Milan Inter. L'é staa speaker per  Radio CNR, Radio Italia Network, Radio Donna e Radio Via Montenapoleone.
Dal 2008 l'è cunsülent espert da public speaking a l'Università Bicocca da Milan a la Facultà da Psiculogia.
Dialett brigasch

El dialett brigasch (nomm nativ: brigašc; in genoves: brigasco; in frances: brigasque) l'è on dialett alpin de tipo ligurin.

## Vucabulari

## Not
Dialett roiasch

El **dialett roiasch** (nomm nativ: *roiasco*) l'è ona variant occidental de la lengua ligur.
## Esempi de lengua: el dialett de Tenda

Diggo dunque che 'ntei tempi del primmo re de Cipri, dòppo a conquista fàccia de a Tera Santa da Gottifrè de Buglion, l'èi arrivàu che unn-a signôra de Guascógna, l'èi andâ 'n pellegrinagge ar Sepûlco, da dónde tornèndo, arrivâ 'nte Cipri, l'èi stâ ortraggiâ villanamente da çèrti òmme scellerài; e per lolì, ella laumentandose senza nesciunn-a consolassión, l'ha pensàu d'andarsenen a reclamâ dar re; ma ar li èi stàu diccio da caicun che l'aurìa pérso a fatiga, perché ë era d'unn-a vitta tanto deslagnâ e da pòcco chêunto che, envece che ë vendichéssa con giustissia re engiurie facce ai àutri, ansi un'infinitâ de quélle facce a ë stésso con gran viltâ ar le sopportava; de manera che chiunque avìa quàicche rangô, o se sfogava con far-li quàicche ónta o verghêugna. A signôra, sentendo lolì, desperâ da vengètta, per qualche consolassión da sa penn-a, l'ha pensàu de pógne a misèria de quel re; e l'èi 'ndâ 'n ciagnèndo denante a ë, 'n dighèndor-li: "Signorîa, mi no vègno a-a toa presènsa per ra vengètta che mi spèitte de r'engiuria che m'èi stâ faccia ma, en soddesfassión de quélla, te préggo che ti me móstre cóme ti te sòffre quélle che mi sàe che te son facce perché, 'mparèndo da ti, mì pêuscia con passiensa comportâ a mia, che Dio ro sa: se mi porresse farlo, a donerìa gorentê a ti, giacché ti e soppòrta coscì ben".
Ar re, che fin allora era stàu lènto e pigro, cóme s'er se desvièssa da un sònno, 'n començèndo da r'engiuria faccia a quélla fèmmena, che l'ha pêui vendicàu severamente, l'èi devegnûo un persecutô rigorosissimo de tutti quilli che da lì avanti fasìan càica ren cóntro r'onô da sa corónn-a.
Giovanni Papanti, ''I parlari italiani in Certaldo'', 1875, pag. 208
Dialett spezzin

El dialett spezzin (nomm nativ: spezin) l'è ona variant oriental de la lengua ligur.
## Ona novella del Boccasc

A diggo dónca che ai tempi der primmo re de Çipro, dòppo che a Terra Santa a fu pijâ da Gottifré de Buglión, la succésse che 'na signôa déa Guascógna l'andò en pellegrinaggio a-o Sepûrco, donde retornando, quando la fu arrivâ a Çipro, da çerti pòghi de bón la fu ensurtâ villanamente en to sê onôe. Pê sto tòrto tutta desconsolâ, la pensò de recórre a-o re; ma la ghe fu ditto da un ch'i sâi témpo pérso, perché i êa en òmmo così regolâ en te sa vitta, e così pògo de bón, che non solo i ne fava giustizia di tòrti fatti ai àutri, ma da badâco i s'en lassava fâe lû stésso de tutte e sòrte; ar punto che quando u i avêa quarche magón en to stémego, i s'o sfogava con fâghe a lû quarche ensurto. Quélla dònn-a, sentindo 'sta còssa, pérsa a speanza d'avê giustizia, per consolâsse en po' do sê magón, la pensò de dâe a-o re 'na battuda pe-o sê difétto. La se n'andò cianzendo davanti a lû e la ghe disse: "Câo mê signôe, mé a vègno davanti a té perché té te me faghi giustizia con l'ensurto, ch'i m'han fatto ma, en soddisfassión de quéllo, a te prégo che te m'insègni come te fê a sofrîe quélli ch'a sènto ch'i te fan a té perché, empândo da té, a pòsso anca mé soportâe con passiènsa quéllo ch'i m'han fatto; che se a podésse, la o sa o Signôe, se te o dâi a te voentêa, zacché té t'i sê portâe così ben".
O re, che enfin allôa i êa stâ en bón da gnènte, come i se desvegiasse da dormîe, comenzando dar fâe giustizia de l'ensurto fatto a 'sta dònna (e ir fê pagâe ben câo), d'allôa en pòi i ne lassò ciû passâe nissuna cösa che fusse fatta cóntro l'onôe de-a sê cöna.         
Giovanni Papanti, ''Parlari italiani in Certaldo'', 1875, pag. 236
Apucaliss Capitel Növ

## Apucaliss
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Növ
1E 'l quart àngiul l'ha sunaa la tromba; e huu vedüü una stèla del cél [che] l'aveva burlaa giò in de la tèra, e la gh'è dada la ciav del pozz de l'abiss
2e l'ha dervii 'l pozz de l'abiss, e l'è naa sü fümm del pozz cuma un fümm d'un grand furnaas, e l'era faa scür el suu e l'ària del fümm del pozz.
3E del fümm hinn vegnüü föra saltamartìnn in de la tèra, e la gh'è dada auturitaa cuma i scurpiùnn de la tèra gh'hann auturitaa.
4E 'l gh'è dii che fasèssen no maa [a] l'èrba de la tèra né ogni [roba] vèrda né ogni pianta, se no i vèss üman che gh'hann minga 'l sigìll de Diu sü i front.
5E 'l gh'è daa che i mazàssen no, ma che füssen turmentaa cinch més, e 'l lur turmént [l'è] cuma un turmént d'un scurpiún quandessìa el spung un vèss üman.
6E in de quij dì, i vèss üman cercarànn la mort e la truarànn no, e desiderànn murì e la mort la fila via de lur.
7E la céra di saltamarìnn [l'era] cumpagn de cavàj preparaa a [la] guèra, e sü i lur cuu [gh'eren robb] cuma curonn cumpagn d'or, e i lur fàcc [eren] cuma i fàcc di vèss üman, 8e gh'aveven cavèj cuma cavèj di donn e i lur dént eren cuma [quij] de leùnn, 9e gh'aveven curàss cuma curàss de fèrr, e 'l sún di lur al [eren] cuma ['l] sun de car a tant cavàj currend a [la] guèra, 10e gh'hann cu cumpagn [de quij de] scurpiùnn e spungignùnn, e in di lur cu [la gh'è] la lur auturitaa de fà maa [a] i vèss üman [per] cinch més, 11gh'hann [per] rè sura lur l'àngiul de l'abiss; [el] sò nomm [l'è] in d'ebraich Abadón e in del grèch [el] nomm el gh'ha Apollion.
12El vün guai l'è naa via: varda, vegnen ancamò duu guai dopu [de] chèst.
13E 'l sèst àngiul l'ha sunaa la tromba e huu sentii vöna vús di corn de l'altar d'or che [l'è] denanz de Diu, 14disend al sèst àngiul che 'l gh'ha la tromba: «Deslengua i quater àngiul che [hinn staa] ligaa sül grand fiümm Eufràt. 15E hinn deslenguaa i quater àngiul che [hinn] preparaa per l'ura e 'l dì e 'l més e l'ann, perchè mazàssen el tèrz di vèss üman. 16E 'l nümer di esèrcit de cavalerìa [hinn] dusént miliún, huu sentii 'l lur nümer. 17E inscì huu vedüü i cavàj in de la visiún e quij che ghe se seten giò, avendugh curàss de ross de fögh e de giacint e de zolfregh, e i cuu di cavàj [hinn] cuma cuu de leùnn, e di lur bucch el va föra fögh e fümm e zolfregh. 18De chèst trè piagh hinn staa mazaa el tèrz di vèss üman, del fögh e del fümm e del zolfregh che 'l va föra di lur bucch. 19Già che l'auturitaa di cavàj l'è in de la lur buca e in di lur cu, già che i lur cu [hinn] cumpagn de serpént, avendugh cuu e cun lur fann maa.
20E 'l rèst di vèss üman, quij [che] hinn minga staa mazaa in de chèst piagh, s'hinn minga revedüü di òper di lur man, perchè aduràssen minga i demoni e i ìdul d'or e d'argént e de lutún e de prèja e de lègn, che poden né vedè né sentì né caminà, 21e s'hinn minga revedüü di lur umicidi né di lur magì né di lur furnegaziún né di lur rubalizi.



### Navigaziun
*← Indree a Capitel Vot
*Inanz a Capitel Des →
*A l'indes
Apucaliss Capitel Des

## Apucaliss
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Des
1E huu vedüü un alter fort àngiul andand giò del cél vestii [in d']una nìgula e l'arch in cél [l'era] sül sò cuu e la sua fàcia [l'era] cuma 'l suu e i sò pee [eren] cuma culonn de fögh, 2e avendugh in de la sua man un liber piscinin avèrt e l'ha metüü 'l sò pee dricc sül mar, e la sinistra sü la tèra, 3e l'ha criaa in d'una granda vús propi cuma un leún el rügg. E quand l'ha criaa, i sètt trùnn hann parlaa i [lur] propri vús. 4E quand i sètt trùnn hann parlaa, stavi per scrìv, e huu sentii una vús del cél che la dis: «Sigila [i robb] che i sètt trùnn hann dii, e no scrìvuj. 5E l'àngiul, che huu vedüü essend staa in pee sül mar e sü la tèra, l'ha levaa sü la sua man driza in del cél, 6e l'ha giüraa per lü che 'l viv in di sècul di sècul, che l'ha creaa 'l cél e i [robb che] 'n [gh'hinn], e la tèra e i [robb che] 'n [gh'hinn], e 'l mar e i [robb che] 'n [gh'hinn], che 'l témp el sarà pü, 7ma in di dì de la vús del sètim àngiul, quand el sta per sunà la tromba, anca l'è staa finii el misteri de Diu cuma l'ha nünziaa a i [sò] propi sèrv i prufètt.
8E la vús che huu sentii del cél, parland de növ cun mì e disend: «Va, ricév el liber avèrt in de la man del àngiul che 'l sta in pee sül mar e sü la tèra.
9E huu vegnüü via a l'àngiul, disendugh de dàmm el liber piscinin avèrt. E 'l me dis: «Ricév e mangiall, e 'l farà maar el tò stomegh, ma in de la tua buca el sarà dulz cuma mél. 10E huu ricevüü 'l liber piscinin de la man del àngiul e l'huu mangiaa, e l'era in de la mia buca dulz cuma mél, e quand l'huu mangiaa, el mè stomegh l'è staa faa maar. 11E me disen: «L'è necessari che te prufetizet de növ sü gént e naziún e lénguv e tant règn.



### Navigaziun
*← Indree a Capitel Növ
*Inanz a Capitel Vündes →
*A l'indes
Dialett bonifazzin

El dialett bonifazzin (nomm nativ: bonifazzin; in genoves: bonifassin) l'è on dialett colonial del Ligur.
Apucaliss Capitel Vot

## Apucaliss
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Vot
1E quand l'ha dervii 'l sètim sigìll, l'è devegnüü silénzi circa un mèzz'ura.
2E huu vedüü i sètt àngiul che hinn staa in pee denanz a Diu, e gh'hinn daa sètt tromb.
3E un alter àngiul l'è vegnüü e l'è staa in pee sül altar avendugh un trümbúl d'or, e gh'è daa tant incèns, perchè 'l dàss a i preghér de tücc i sant sül altar d'or che [l'è] denanz al tronu.
4E 'l fümm de l'incèns l'è naa sü a i preghér di sant de la man del àngiul denanz a Diu.
5E l'àngiul l'ha ricevüü 'l trümbúl e 'l l'ha impienii del fögh del altar e 'l [l']ha bütaa in de la tèra, e l'è staa trùnn e vús e lüsnad e un teremòt.
6E i sètt àngiul che gh'hann i sètt tromb i hann preparaa perchè i sunàssen.
7E 'l primm l'ha sunaa la tromba: e la gh'era tempesta e fögh mesedaa cun sangh e l'è staa bütaa in de la tèra, e 'l tèrz de la tèra l'è staa brüsaa sü e 'l tèrz di piant l'è staa brüsaa sü e ogni vèrda èrba l'è stada brüsada sü.
8E 'l segund àngiul l'ha sunaa la tromba: e cuma una granda muntagna brüsand cun fögh l'è staa bütaa in del mar, e 'l tèrz del mar l'è devegnüü sangh 
9e l'è mort el tèrz di creadür che [l'è] in del mar che gh'hann anemm e 'l tèrz di barch hinn staa destrütt.
10E 'l tèrz àngiul l'ha sunaa la tromba: e l'ha burlaa giò del cél una granda stèla brüsand cuma un lümm e l'ha burlaa giò sül tèrz di fiümm e sü i surgént d'aqua, 
11e 'l nomm de la stèla l'è dii Medeghètt, e 'l tèrz di acqu l'è devegnüü in de medeghètt e tant di vèss üman hinn mort di acqu perchè hinn staa faa mar.
12E 'l quart àngiul l'ha sunaa la tromba: e 'l tèrz del suu l'è staa culpii e 'l tèrz de la lüna e 'l tèrz di stèll, perchè el füss faa scür el térz de lur e 'l dì 'l splendèss no, el sò tèrz, e la nocc in de l'istèssa manéra.
13E huu vedüü, e huu sentii un àquila vuland in mèzz-cél disend in d'una granda vús: «Guai, guai, guai quij che stann de cà sü la tèra del rèst di sún de la tromba di trii àngiul che stann per sunàla.



### Navigaziun
*← Indree a Capitel Set
*Inanz a Capitel Növ →
*A l'indes
Alma mater

**Alma mater** l'è öna manéra de dì latina che la öl dì *màder che la ghe dà de mangià*.

Chèsta manéra de dì l'éra zamò dovràda a i tép de l'antìga Róma per lüminà i Dèe Màder o Gran Màder compàgn de Cerere o de Cibele, pò col Cristianézem i l'à dovràda per lüminà la Madóna, ciamàda per ezèmpe Alma Redemptoris Mater. In del medioéf chèsta manéra de dì l'è stàcia dovràda pò da la Üniersità de Bológna, la piö ègia üniersità del mónt, che 'l l'à cambiàda 'n *Alma Mater Studiorum* che 'l völ dì che l'Üniersità l'è compàgn d'öna màder che la dà de mangià, ma per ès precìs l'è öna màder di stode che la dà de mangià ol saì.

Al dé de 'ncö *Alma mater* l'è dovràt de spès per ciamà la scöla, 'l colégio o l'üniersità, 'ndo che s'è stödiàt de zùegn.
Apucaliss Capitel Trides

## Apucaliss
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Trides
1E huu vedüü una bestìa che 'l va sü del mar, avendugh des corn e sètt cuu e sü i sò corn des diadém e sü i sò cuu nomm de biastemia. 2E la bestìa che huu vedüü l'era cumpagn d'un leupard e i sò pee [eren] cuma d'un urs e la sua buca [l'era] cuma una buca d'un leún e 'l dragh el gh'ha daa la sua puténza e 'l sò tronu e granda auturitaa. 3E vün di sò cuu [l'era] cuma mazaa a mort, e la ferida de la sua mort l'è stada guarida. E tüta la tèra s'è meravejada dedree a la bestìa 4e hann aduraa 'l dragh, perchè l'ha daa l'auturitaa a la bestìa e hann aduraa la bestìa, disend: «Chi [l'è] cumpagn de la bestìa e chi 'l po fà guèra cun lee?».
5E la gh'è dada una buca grand [robb] e biastèmm e la gh'è dada auturitaa de fà [per] quaranta düü més. 6E l'ha dervii la sua buca in de biastèmm vèrs Diu per biastemà 'l sò nomm e la sua tenda, quij che stann de cà. 7E 'l gh'è daa de fà guèra cunt i sant e de vinguj e la gh'è dada auturitaa sura ogni tribü e gént e léngua e naziún. 8E tücc quij che stann de cà sü la tèra l'adurànn, del qual l'è minga scritt el sò nomm in del liber de la vita del berìn che l'è staa mazaa de la fundaziún del mund.
9Se quajdün el gh'ha un urègg, che 'l sent
10se quajdün [el fa] in de cativitaa, el va in de cativitaa,
se quajdün el mazarà cunt una spada,
l'è necessari che 'l füss mazaa cunt una spada.
A scià l'è la perseveranza e la féd di sant.
11E huu vedüü un'altra bestìa andand sü de la tèra e la gh'ha avüü düü corn cumpagn d'un berìn e la parlava cuma un dragh. 
12E la fa tüta l'auturitaa de la prima bestìa denanz a lü, e la fa la tèra e quij che 'n stann de cà perchè aduràssen la prima bestìa, del qual l'è stada guarida la ferida de la sua mort. 
13E la fa grand sègn, perchè la faga [che] anca fögh el vaga del cél in de la tèra denanz a i vèss üman, 
14e l'imbröja quij che stann de cà sü la tèra per via di sègn che gh'hinn staa daa de fà denanz a la bestìa, disend a quij che stann de cà sü la tèra de fà un'imagen per la bestìa, che 'l gh'ha la ferida de la spada e l'ha vivüü. 
15E 'l gh'è daa de dà fiaa a l'imagen de la bestìa perchè anca la parlàss l'imagen de la bestìa e la fasèss perchè tant quant aduràssen minga l'imagen de la bestìa füssen mazaa. 
16E 'l fa tücc, i piscinìtt e i grand, e i sciúr e i pòr, e i liber e i sèrv, perchè ghe dàssen la marca sü la lur man driza o sü la lur front 
17e perchè quajdün el poda minga cumprà o vénd se no lü che 'l gh'ha la marca, el nomm de la bestìa o 'l nümer del sò nomm. 
18A scià l'è [la] saviéza, lü che 'l gh'ha una mént, che 'l cunta 'l nümer de la bestìa, già che l'è un nümer d'un vèss üman, e 'l sò nümer [l'è] ses'cent sessanta ses.



### Navigaziun
*← Indree a Capitel Dudes
*Inanz a Capitel Quatordes →
*A l'indes
Apucaliss Capitel Dudes

## Apucaliss
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Dudes
1E un gran sègn l'è staa vedüü in del cél, una dona vestida [cunt] el suu, e la lüna [l'era] suta i sò pee, e sül sò suu [la gh'era] una curona de dudes stèll, 2e avendugh in de venter e la cria, sentend i dulúr del part e turmentada per parturì. 3E l'è staa vedüü un alter sègn in del cél, e varda, un gran dragh, ross de fögh, avendugh sètt cuu e dès corn e sü i sò sètt cuu [gh'eren] sètt diadém, 4e la sua cua la strapena 'l tèrz di stèll del cél e la i ha bütaa in de la tèra, e 'l dragh l'è staa in pee denanz a la dona che la stava per parturì, perchè quand l'avèss parturii el mangiàss el sò bagaj. 5E l'ha parturii un fiöö mas'c, che 'l sta per guernà tücc i naziún cunt una vèrga de fèrr, e 'l sò bagaj l'è staa brancaa a Diu e al sò tronu. 6E la dona l'ha filaa via in del desèrt, due la gh'ha là un lögh preparaa de Diu, perchè la nütren là mila düsént sessanta dì.
7E l'è sücèssa una guèra in del cél, Michél e i sò àngiul fasend guèra cunt el dragh, e 'l dragh l'ha faa guèra, e i sò àngiul, 8e l'ha minga vingiüü né l'è truaa ancamò un lögh per lur in del cél. 9E l'è staa bütaa el gran dragh, el serpént antigh, che l'è ciamaa Diàul e Satana, che 'l gaba l'intrègh mund, l'è staa bütaa in de la tèra, e i sò àngiul cun lur hinn staa bütaa. 10E huu sentii una granda vús in del cél, disend:
«Adèss l'è devegnüda la salvéza e la puténza
e 'l règn del noster Diu
e l'auturitaa del sò Crist,
perchè l'acüsadúr di noster fradèj l'è bütaa,
lü che 'l i acüsa denanz al noster Diu
dì e nocc.
11E lur l'hann süperaa per mèzz del sangh del berìn
e per mèzz de la parola de la lur testimunianza
e hann minga vurüü bén la lur ànema fin a [la] mort.
12Per via de chèst, che gh'àbiuv letizia, céj,
e quij che 'n stann de cà.
Guai, la tèra e 'l mar,
perchè 'l diàul l'è naa giò a vialter
avendugh granda ira,
perchè 'l sa che 'l gh'ha puu témp».
13E quand el dragh l'ha vedüü che l'è bütaa in de la tèra, l'ha persegütaa la dona che l'ha parturii 'l mas'c. 
14E hinn daa a la dona i dò al de la granda àquila, perchè la gula al desèrt al sò lögh, due l'è nütrii là un témp e témp e un mèzz d'un témp de la fàcia del serpént. 
15E 'l serpént l'ha bütaa de la sua buca, dedree a la dona, aqua cuma un fiümm, perchè 'l la fasèss purtada via del fiümm. 
16E la tèra l'ha jütaa la dona e la tèra l'ha dervii la sua buca e l'ha bevüü 'l fiümm che 'l dragh l'ha bütaa de la sua buca. 
17E 'l dragh l'è staa rabiús sü la dona, e l'è naa föra per fà guèra cunt el rèst de la sua suménza che usserven i cumandamént de Diu e gh'hann la testimunianza de Gesü. E hinn staa in pee sü la sàbia del mar.



### Navigaziun
*← Indree a Capitel Vündes
*Inanz a Capitel Trides →
*A l'indes
Pink Floyd

I **Pink Floyd** a hinn staa un grüp müsigal ingles nassüü a Lundra del 1965.
A hinn staa un simbul di Agn Sessanta e Setanta minga dumà per la sua müsiga. A hinn cunsideraa vün di fenomen püssee impurtant in de la storia de la müsiga e gh'hann anmò un frach de fan. Una mota de artista in tüt el mund la se ispira a lur e a la sua müsiga anca al dì d'incö. 

## Discugrafia
### Album
*1967 - *[[The Piper at the Gates of Dawn]]* 
*1968 - *[[A Saucerful of Secrets]]* 
*1969 - *[[Music from the Film More]]* 
*1969 - *[[Ummagumma]]* 
*1969 - *[[Zabriskie Point]]* 
*1970 - *[[Atom Heart Mother]]* 
*1971 - *[[Meddle]]* 
*1972 - *[[Obscured by Clouds]]* 
*1973 - *[[The Dark Side of the Moon]]* 
*1975 - *[[Wish You Were Here (album)|Wish You Were Here]]* 
*1977 - *[[Animals (album)|Animals]]* 
*1979 - *[[The Wall]]* 
*1983 - *[[The Final Cut]]* 
*1987 - *[[A Momentary Lapse of Reason]]* 
*1994 - *[[The Division Bell]]* 
*2014 – *[[The Endless River]]*
Duluth

**Duluth** l'è una cità di Stat Ünii che la cünta quasi 85.000 abitant.
La se tröva in del Minnesota e l'è 'l caplögh de la cuntea de St. Louis. L'è bagnada del Lagh Süperiur (sura el qual la gh'ha un port bel grand) e l'è cunussüda per vess la *cità di vintitrii parch*.
A Duluth l'è nassüü el cantant Bob Dylan.
## Gemelagg
* Petrozavodsk, Rüssia.
* Växjö, Svezia.
* Ōhara, Giapun.
* Thunder Bay, Canada.

## Alter pruget
Alma Redemptoris Mater

'l **Alma Redemptoris Mater**, che 'l völ dì *Màder del Redentùr che te dét la éta*, l'è ün ino mariàn e öna di quàter antìfone mariàne 'nsèma al Ave Regina caelorum, al Regina coeli e al Salve Regina e la vé sunàda dòpo la Compieta in del tép de Nedàl.
 
L'è stàcia scrìcia dal Ermàn de Reichenau o Ermàn ol Contràt (1013–1054) che l'avrès pensàda dòpo ì lezìt i scrìcc del San Fuglènsio de Ruspe, del Sant Epifànio de Salamìna e del Sant Irenéo de Liòn.

## L'uriginàl in latì

:*Alma Redemptoris Mater, quae pervia coeli*
:*Porta manes, et stella maris, succurre cadenti,*
:*Surgere qui curat, populo: tu quae genuisti,*
:*Natura mirante, tuum sanctum Genitorem*
:*Virgo prius ac posterius, Gabrielis ab ore*
:*Sumens illud Ave, peccatorum miserere.*

## En Lombàrt

:*Màder che te gh'ét dat la éta al Redentùr,
:*che te sét la pórta del cél 
:*e la stèla del mar
:*cór a ötà 
:*ol pòpol che sérca de soleàs.
:*Té che te gh'ét dat al mónt, maraéa,
:*el tò sant procreadùr,	
:*e te sét restàda Vérgine,
:*scùlta l'ave 
:*de l'àngel Gabriél
:''e ìga pietà dei pecadùr.
Petrozavodsk

**Petrozavodsk** (Петрозаводск in abecee cirilligh; *Petroskoi* in finlandes e carelian; *Onegaborg* in svedes storigh) l'è ona città de la Russia del nord-ovest con 266.000 personn che ghe viven.
## Geografia
Petrozavodsk la se troeuva in la Repubbliga de la Carelia, de la qual a l'è la capital, oltra a vess capploeugh del Prionežskij rajon. L'è bagnada di aqui del Lagh Onega (e de scià el vegn el sò nomm svedes).
## Storia
La storia offizial de la città la scomincia in del XIII secol, e i sò primm notizzi vegnen de ona carta geografiga che la segna là indove adess gh'è Petrozavodsk on sitt ciamaa *Onegaborg*.
El primm insediament russ l'è del 29 agost 1703 e l'è staa ciamaa Petrozavodsk (cioè *fabbriga de Peder*), perchè 'l serviva per la costruzion de San Pederburgh.
Duranta la Segonda Guerra Mondial l'è stada occupada di Finlandes (1941-1944) e l'è stada ciamada *Äänislinna*. 
## Gemellagg
* Echmiadzin, Armenia.
* Brest, Bielorussia.
* Finlandia:
**Joensuu
**Varkaus
* La Rochelle, Francia.
* Germania:
**Neubrandenburg
**Tubinga
* Portomaggiore, Italia.
* Lituania:
**Alytus.
**Telsiai.
* Umeå, Svezia.
* Nikolaev, Ucraina.
* Duluth, Statt Unii.
* Mo i Rana, Norvegia.
* Narva, Estonia.
* Russia:
**Surgut.
**Jaroslavl'.

## Vos correlaa
*Carelia
*Lagh Onega
Varkaus

**Varkaus** l'è ona città de la Finlandia center-oriental cont ona popolazion de pussee de 23.000 abitant.
## Geografia
Varkaus la se troeuva in de la Provincia de la Finlandia oriental e in de la Region del Savo settentrional. L'è situada sora ona serie de isol sora el Lagh Saimaa.
La gh'ha trentases quarter, trai quai el vegg comun de Kangaslampi, che gh'è staa taccaa in del 2005. 
## Storia
L'è ciamada inscì perchè la se troeuva sora ona serie de isolott e strett de terra in sul lagh (*varkaus* in finlandes antigh el voeur dì "strett").
Per la soa posizion, l'è venguda in del Vottcent on centro industrial indove che ghe se faseva sù la carta.
Duranta la Guerra Civil finlandesa l'era stada occupada di comunista ma, per la soa posizion isolada, l'è stada conquistada ben prest di contrarevoluzionari, che poeu hann faa ona repression bella dura.
Fina al 1929 l'era ciamada *Warkaus*.
## Gemellagg
* Lu'an, Cina.
* Nakskov, Danimarca.
* Rjukan, Norvegia.
* Sandviken, Svezia.
* Petroskoi, Russia.
* Germania:
**Rüsselsheim.
**Pirna.
* Zalaegerszeg, Ungheria.
Cecu Ferrari

**Antonio "Cecu" Ferrari** (Lod, 6 de Lüj 1937 - Lod, 25 de Genar 2012) l'è stai un pueta, atur teatral e scritur lumbard.

## Biugrafia
Nassüd a Lod el 6 de Lüj dal 1937, Cecu Ferrari l'è stai vün di rapresentant püssè fort de la ludigianità. Grassie ai sò spetacul in teater, cun la cumpagnia teatral de "I Soliti", l'è riüssid a tegn viu el ricord de la cultüra paesana in de la bassa lumbarda.

## Bibliugrafia

*Antonio Ferrari, Polenta e luna. Contando e cantando sulle rive dell'Adda, Limina, 1998, ISBN 8886713444

## Riferiment
Rossa

* **[[Róssa (VC)|Rossa]]** cumün de la pruvincia de Vercei, in Piemont, Italia;
* **[[Rossa (GR)|Rossa]]** cumün del distret de la Moesa. in del Canton Grison, Svizzera.
Laval (FR-53)

**Laval** (anca in Francès *Laval*) l'è 'na cità del Nórd-Ovest d'la Frància. La se tröva a metà strada fra Paris e Nantes e la g'ha  abitànt, dato agiurnàd al . L'è una cità agrìcula e l'è la capitàl del Dipartimènt de la Mayenne, che l'è el nümer 53.

## Aministrasiòn

El sindich l'è François Zocchetto (del 2014).

## Galleria fotografica

Image:Laval F Town Hall.jpg|El cumün


## Bibliugrafia

* *Mémorial de la Mayenne*, 1845, Godbert, p. 267-275;
* *Revue de l'Anjou*, 1860, p. 105-110

## Cità gemelade

Laval l'è gemelada cun:

*  Boston, Regn Ünì, dal 1958
*  Calcidica, Grecia, dal 1999
*  Garango, Burkina Faso, dal 1974
*  Gandía, Spagna, dal 1978
*  Laval (Québec), Canada, dal 1984.
*  Mettmann, Germania, dal 1974
*  Vătava, Romania, dal 1990

## Ligamm de föra

* Sìtt üficiàl 

## Riferiment
Mykolaïv

**Mykolaïv** (Миколаїв in abecee cirilligh; *Nikolaev*/Николаев in russ e in bulgher; *Mikołajów* in polacch; Мікалаеў/*Mikalaeŭ* in bieloruss) l'è ona città de l'Ucraina del sud-ovest cont ona popolazion de 507.000 abitant.
## Geografia
La città la se troeuva in de l'oblast' con l'istess nomm, a metà strada tra Odessa e Dnipropetrovs'k. L'è bagnada del fiumm Bug Meridional, minga lontana de la soa boca. La pupart de la città la se troeuva in sù la riva de mattina del fiumm. 
L'è la città ucraina quella de noeuv per el numer de abitant.
## Storia
L'è stada fada sù cont el nomm de *Nikolaev* (in onor del San Nicolò) in del 1789, cioè cinch agn prima che la zonna la vegniss de proppietà di Russ. El sò fondador l'è staa el princip Grigorij Aleksandrovič Potëmkin, cognossuu per vess staa vun di moros (e forsi anca el marì segrett) de l'imperadris Caterina II de Russia. Potëmkin gh'è anca mort, a Nikolaev.
In del 1920, duranta la guerra civil russa, i revoluzionari de la zonna l'even ciamada *Vernoleninsk*, ma el governo sovietigh l'ha mai reconossuu 'sto nomm noeuv.
## Gemellagg
*  Borjomi, Georgia.
*  Bursa, Turchia.
*  Galac, Romania.
*  Lion, Francia.
*  Bulgaria:
** Malko Tărnovo.
** Pleven.
*  Russia:
** Mosca.
** Murmansk.
** Petrozavodsk.
** San Pederburgh.
*  Feodosia, Ucraina.
*  Tientsin, Cina.
*  Tyraspol', Moldavia.
*  Rjašiv, Polonia.
Neubrandenburg

**Neubrandenburg** (*Branibór Nowy* in polacch storigh) l'è ona città todesca del nord-est con  personn che ghe viven (dato del ).
## Geografia
La città l'è on comun del Land del Meclemburgh-Pomerania Anterior, e la fa minga part de on circondari.
## Storia
La città l'è nassuda intorna a on monastee de fraa premostratens, in del 1240 circa. La fondazion offizial a l'è del 1248, per overa del marches del Brandeburgh (de fatt el sò nomm in todesch el voeur dì *Brandeburgh noeuv*). In del 1292 la città l'è vegnuda part del Meclemburgh.
Col passà del temp, Neubrandenburg l'è vegnuda on gran bell centro commercial: con la Guerra di Trent'Ann però l'ha perduu quella soa qualità, perchè l'è stada toccada di battali. Defatt l'è stada ciappada di Svedes, e poeu, in del 1631, liberada di armad de la Liga Cattoliga. I soldaa cattoligh hann coppaa ona motta de nemis scozzes e svedes, anca se quei là s'eren renduu.

Duranta la II Guerra Mondial arent a Neubrandenburg a gh'era on camp de presonee nemis, el Stalag II-A. In del 1945 gh'è rivada l'Armada Rossa, che l'ha brusaa el 80% de la città. A bon cunt, dopo de la guerra, on bell poo de edifizzi vegg hinn staa faa sù de noeuv. 
## Gemellagg
* Collegno, Italia.
* Flensburgh, Germania.
* Gladsaxe, Danimarca.
* Köslin, Polonia.
* Mladá Boleslav, Cechia.
* Nazaret, Israel.
* Francia:
**Nevers.
**Villejuif.
* Yangzhou, Cina.

## Riferiment
Ermàn de Reichenau

Ol **Ermàn de Reichenau** (18 de löi del 1013, Altshausen – 24 de setèmber del 1054, Reichenau) ciamàt ach in latì *Hermannus Contractus* e 'n todèsch *Hermann der Lhame* che 'l völ dì *Ermàn ol stropiàt*, l'è stacc ü frà benedetì, ma ach ü cronìsta, ü poéta e ü di sapièncc piö 'mportàncc del Medioéf. 
'l Ermàn de Reichenau l'è ü beàt de la Céza Catòlega.

## La sò éta
L’éra 'l s-cèt del Wolverad II de la famèa di cóncc de Alshausen, nasìt istropiàt, sènsa che quàze 'l ghe riès a möes e a parlà e a sèt agn l'è stài portàt in del monastér de Reichenau söl lach de Costànsa 'ndóe l'à tacàt a stödià e 'ndoé l'è restàt per töta la sò éta. 
'l Ermàn l'à stödiàt de töt, tat che 'l s'è dedicàt a la poézea, a la müzìca, a la matemàtica, a l'astronomìa e a la stória. 

## La Crònaca Üniversàla
Ol sò laurà piö ‘mportànt l'è la *Crònaca Üniversàla*, da Crést 'nfìna al 1054, laurà mia de póch per la manéra equilibràda de giüdicà e per la preciziù stòrega. La Crònaca la se pógia dal prensépe 'nfìna al 1039 sö öna crònaca svéva piö ègia, menimà dal 1039 al 1054 l'è töta fadìga del Ermàn ol stropiàt che 'l s'è bazàt sö chèl che 'l se regordàa.
Dòpo che l’Ermàn l'è mórt l'è stàcia portàda 'nacc dal Bertòld, amìs e discépol del Ermàn, e dal Bernòld.

## I sò antìfone mariàne
Sèmper de l’Ermàn de Reichenau i è la Salve Regina e l'Alma Redemptoris Mater, dò di quàter antìfone mariàne 'nsèma al Ave Regina caelorum e al Regina coeli.

## I ótre òpere
Gh'è de regordà ach i sò scricc de astonomìa, ol *De Mensura astrolabii* e 'l *De utilitatibus astrolabii*, de müzica, ol *De conflictu rithmimachie* e ol *De Musica*, de poezéa, ol *De octo vitiis principalibus* e 'l *Conflictus ovis et lini*.
Flensburgh

**Flensburgh** (*Flensburg* in todesch; *Flensborg* in danes e in bass sasson; *Flensborre* in Jutlandes del sud; *Flensborag* o *Flansborj* in frison del nord; *Flensbourg* in frances; *Flensburgo* in italian e spagnoeu) l'è ona città de la Germania del nord cont ona popolazion de 90.000 abitant.

## Geografia
Flensburgh la se troeuva in del Land del Schleswig-Holstein, e l'è foeura di circondari (anca se gh'è on circondari ciamaa Schleswig-Flensburg). 
L'è proppi vesina al confin con la Danimarca, e l'è bagnada del Mar Baltigh. Ghe viv ona minoranza lenguistiga danesa.


File:Flensburg.jpg|Flensburgh (2005)
File:Flensburg Nordertor.jpg|Nordertor
File:Das Rote Schloss am Meer (Flensburg-Mürwik Juli 2014), Bild 07.JPG|Marineschule Mürwik
File:Flensburg Wasserturm Mürwik.jpg|Mürwiker Wasserturm
File:Der Dampfer Alexandra fährt im Flensburger Hafen.JPG|Alexandra
File:Kraftfahrt-Bundesamt (Fenster mit Rollos bilden an dem Tag Abkürzung KBA), Flensburg-Mürwik Mai 2014, Bild 06.JPG|KBA


## Storia
L'è stada fondada in del XIII secol e l'ha taccaa sù a cress dopo del declin de la Liga Anseatiga. Tra el 1480 e 'l 1864 l'è stada vun di port pussee important de la Danimarca, che al temp la dominava el Schleswig.
In del 1864 l'è passada a la Prussia e de allora l'è andada 'dree a la storia todesca. Duranta la Segonda Guerra Mondial la gh'ha 'vuu quasi nissun dann.
In del 1945 el successor de Hitler a la guida del III Reich, l'ammiraj Karl Dönitz, l'è scappaa de Berlin a Flensburgh insema al sò governa per vegnì minga ciappaa di Russ: ma l'è staa proppi chì che l'è staa faa presonee di Leaa.

## Gemellagg
*  Neubrandenburg, Germania.
*  Carlisle, Regn Unii.
*  Stolp, Polonia.

## Riferiment
1054

El **1054** a l'è 'n ann del secol XI.

## Cossa gh'è sucedud
*Scisma d'Oriènt: division tra la Gesa catolega e la Gesa ortodossa.
## Chi l'è che l'è nassud
*Berengrari Raimond II, cont de Barcelona.
*Bernold de Costamza, storìch todèsch (m. 1100).
*Jimena Díaz, moér del Cid Campeador (m. 1106).
*Raimond Berengrari II, cont de Barcelona e sgiomell de Berengrari Raimund II (m. 1082).
*Al-Hariri, leterad àrabo.
*9 de april: Giudita Maria de Baviera.
## Chi l'è che gh'è mort
*Folch Bertrand I de Provenza.
*Peder II de Ast, vescov.
*2 de fevrer: Jaroslav de Kiev (n. 978)
*19 de avril: Papa Leon IX (n. 1002).
*1 de setember: García III Sánchez de Navarra.
*24 de setember - Reichenau: Ermàn de Reichenau, fraa benedetin autor de la Salve Regina e de l'Alma Redemptoris Mater.

## Alter progecc
Słupsk

**Słupsk** (*Stôłpsk* in casciub; *Stolp* in todesch) l'è ona città de la Polonia del Nord. La gh'ha ona popolazion de quasi 93.000 abitant (2014).
## Geografia
Słupsk la se troeuva in del Voivodaa de la Pomerania, minga lontana del Mar Baltigh.
La città la gh'ha cinch quarter:
* Nadrzecze
* Ryczewo
* Śródmieście
* Westerplatte
* Zatorze
## Storia
In del 1310 l'è vegnuda ona città libera, a la qual hinn staa daa quei ch'hinn ciamaa *[[Diritt de Lubecca]]*.
Tra el 1975 e 'l 1998 l'è stada el capploeugh del vegg Voivodaa de Słupsk, che al dì d'incoeu gh'è pù.
## Gemellagg
*  Flensburg, Germania.
*  Vordingborg, Danimarca.
*  Vantaa, Finlandia.
*  Cartaxo, Portogall.
*  Bari, Italia.
*  Arcangel, Russia.
*  Carlisle, Regn Unii.
*  Buchara, Uzbekistan.
*  Ustka, Polonia.
Dialett provenzal

El **Provenzal** (nomm nativ: *provençau*; nomm in Occitan: *provençal*) l'è on dialett de l'Occitan, parlaa in la region de la Provenza e in d'on tocchelin del Gard.
Gh'è chi che dis che, compagn del Guascon, el Provenzal a l'è ona lengua differenta de l'Occitan. A bon cunt, on temp el nomm provenzal l'era drovaa per ciamà l'insemma di lengov d'oc.
## Diffusion e variant
## Caratteristigh e confront cont i alter parlà occitan
Ona quai caratteristiga lenguistiga de 'sta variant occitana s'hinn manifestaa giamò in del Medioev, alter in del XVII secol:
*Vocalizzazion di L a la fin di sillab in [w]:
**martèl => martèu.
**provençal => provençau.
*Vocalizzazion (despess, ma minga semper) de *-LH* in [w]
**solelh => soleu.
*I consonant finai tacchen a vegnì mut (per esempi i S del plural di nomm e di aggettiv) o che in d'on quai cas se sostituissen con la terminazion *-ei(s)* (pronuncia IPA: [ej(z)/i(z)]):
**los amics/las amigas => prov. leis amics/leis amigas.
*La se conserva l'opposizione v/b.
*La se conserva la N final etimologiga con la soa nasalizzazion parzial.
*Se conserven (respett al vivaralpin) i occlusiv intervocaligh.
*La prima personna singolar la gh'ha 'me terminazion *e/i* puttost che O.
## Esempi de lengua
## Bibliografia
## Vos correlaa
## Ligamm de foeura
Dialett limosin

El dialett limosin (nomm nativ: lemosin) a l'è ona variant local de l'Occitan, parlada soratutt in di region del Lemosin e del Périgord.
L'è voeuna di variant occitann che la se troeuva a contatt cont i lengov d'oïl, oltr'a vess el dialett pussee antigh (del pont de vista litterari), tant che in di primm temp tutta la lengua d'oc l'eva ciamada limosin.
Dialet vivaro-alpin

El **Vivaralpin** (nomm nativ: *vivaro-alpenc*) l'è on dialett de l'Occitan, parlaa in de la Occitania del nord-est e in la pupart di vallad occitann.
Insema al dialett limosin e al dialett alverniad el partegn al grupp de l'Occitan settentrional.
Dialett de la Lenguadoca

El dialett de la Lenguadoca (nomm nativ: lengadocian) l'è ona variant de l'Occitan.
L'è, insema al Provenzal, vun di parlà del grupp occitan meridional. La Lenguadoca la ciappa el sò nomm de la *lenga d'òc*.
Occitan settentrional

L'Occitan settentrional l'è 'l nomm cont el qual se marchen on grupp de dialett de la lengua d'oc situaa in del nord de l'Occitania, con caratteristigh comun.
I dialett de l'Occitan settentrional, che gh'hann influenz di lengov d'oïl, de l'Arpitan e del Piemontes, hinn el dialett limosin, el dialett alverniad e 'l dialett vivaralpin.
Basilega de Sant Ambroeus

La **Basilega de Sant Ambroeus** (al temp paleocristian *basilica martyrum*) l'è vuna de le cese de Milan, considerada la segonda, dopo el Dom.

I hann comenciad a fàlla su in del 379 e l'hann finìda in del 386, anca se le modifeghe e el completament i gh'enn stai fin al 1099. Per tradizzion, i imperador del Sacher Roman Imperi eren incoronad lilinscì e brasciaven su la colona del Diavol dopo, che la legenda la cunta su che la gh'ha du bus fad di coren del diavol che l'haveva lotad con l'Ambroeus. Lilinscì a l'è stada firmada anca la Pas de Sant Ambroeus, che l'ha mitud fin ai lote civil in del Milan de l'età de Mez.

In de la sò cripta gh'è i corp di sant Ambroeus, Gervas e Protas.

In la piazza a la basilica, dal 1866, tute le prime semane de dicember gh'è la fera di Oh Bej! Oh Bej!, mercadìn carateristegh de l'Artigianàd e Antiquariàd, spostad a Piazza Castell dal 2006 per di lavorà in piazza: la tradizzion del mercadin la gh'è almen del 1510.

Dent a gh'è anca un musee con dent el tesor de la basilega.

## Riferiment
*LombardiaBeniCulturali

## Ligam de foeura
* Sit uficial

## Alter proget

## Vos correlade
*Altar de Sant Ambroeus
*Cioster de Sant Ambroeus
*Oratori de San Sigismond
*Sacell de San Vitor in cel d'or
Sint-Truiden

**Sint-Truiden** (*Saint-Trond* in frances) a l'è una cità in del est del Belgi. A l'è una cità en la pruincia d'Limburgo. La gh'ha 39.309 abitant (2010).

A l'è fada de 14 distret:
* Aalst
* Brustem
* Engelmanshoven
* Gelinden
* Groot-Gelmen
* Halmaal
* Kerkom-bij-Sint-Truiden
* Ordingen
* Zepperen
* Duras
* Gorsem
* Runkelen
* Wilderen
* Velm
Frontaliers

**Frontaliers** l'è una trasmission televisiva da rid dal canal tri svisser de la RSI, inissiada cume emission radiufonica in dal 2006.

## Storia
La trasmission, pensada in urigin cume una serie de racunt per la radio , l'è pö diventada un insema de curtumetragg girad in italian e lengua lumbarda.

*Frontaliers* la cunta la storia dàl Rubert (Roberto) Bussenghi, un fruntalier de la fantasiusa cità de Üsmà Carà, in pruvincia de Com, che'l laura in del canton svisser del Tesin.   

Matina, par andà a laurà a Lügan, e dubass, par turnà a cà a Üsmà, el pendular el passa la fruntera a la dugana de Brüsada-Bizzaron (visin a Ciass), indue tüti i volt l'è fermad da la guardia de cunfin elvetica Loris J. Bernasconi, de solit insema al G.T. Verunell.

I dü i metun semper in pé di ridicul discüssion in di quai i cercun de dimustrà parchè la Svissera, o l'Italia, i siun mei. Quel che pö el vegn föra i en le sumijansi tra i du part de la fruntera, a partì da le lengue, lumbarda e italiana, parchè una dugana la basta minga a spartì du cultüre ch'i stan a des chilometer de distansa l'üna da l'oltra.

## Prutagunista
I prutagunista d'le püntade i en Flavio Sala che'l fà la part sia del *Bussenghi* sia del *Verunell* e che l'ha stüdiad ritratistica e fümettistica al’Academia de bele art de Brera, e Paolo Guglielmoni che l'è la guardia *Bernascun*.

La regia l'è de Chris Guidotti e Barbara Lehnhoff.

## I püntad dal Youtube
**1a serie**
*1a püntada
*2a püntada
*3a püntada

**2a serie**
*Sdoganami 'sto pappagallo

**3a serie**
*Un'auto su dieci
*Ul rambo de Bisarun
*Natale a Bizzarone
*Un cane... azzurro
*Il ritorno della turista francese
*La tecnica "di barselett"
*Verunell
*La perquisa
*Attenti a quei due
*La zia del Bussenghi
*Arriva il Quotidiano
*V per Vendetta
*V per Vendetta 2
*Problemi di cuore
*La Rosy da Biasca
*Pesce d'aprile

## Ligam in sü la red
*La canson dal fruntalié
*Frontaliers--- al Cinema

## Riferiment
Olaa

**Olaa** (*Olate*) l'è vun di rion de la città de Lecch.
A Olaa ghe passa el riaa Volon, del qual el par che l'abbia ciappaa el nomm (che donca on temp el saria staa *Volaa*).
A l'è staa per on bell poo 'n comun indeperlù, che 'l gh'eva tre frazion (Cà Badon, Cà Marcon e Cà Bagaj) e che al temp di piev el partegniva a la Piev de Lecch. Oltra ai tre frazion a gh'emm de contà anca Cà Marcadon, Cà Valesin e Luera.
In del 1600 gh'è staa giontaa anca el paes de Bonacina.
In del 1867 el comun de Olaa l'è staa taccaa a quell de Castell, che in del 1923 l'è vegnuu ona frazion de Lecch.

Se pensa che Olaa el sia el sitt indove gh'era la cà de Renz Tramain e Luzia Mondella, i protagonista del romanz de Lissander Manzon, I promessi sposi.
La scormagna di abitant l'è *malgascett*.
## Vos correlaa
* Lecch
* Pescarenigh
* Bonacina
* Sitt manzonian
## Font
* scoprilecco.it
Pescarenegh

**Pescarenegh** (*Pescarenico* in italian) l'è vun di rioni de la città de Lecch.
El paes el se troeuva in sù la sponda de manzina de l'Adda, a sud del centro comunal.
L'è on quarter puttost popolaa, e 'l ciappa el sò nomm del fatt che i sò abitant on temp eren soratutt di pescador. La scormanga di abitant a l'è *ogett*.

## I Promessi Sposi
A Pescarenegh a gh'è 'l convent di Fraa Cappuscin, che l'è staa descrivuu anca in del romanz I Promessi Sposi 'me 'l post indove che 'l viveva Fraa Cristofen.
Germagnee

**Germagnee** (*Germanedo*) l'è on quarter de la città de Lecch.
El paes el se troeuva a sud-est del centro comunal, in de la zona de mezz tra el Bion (a sud) e 'l Caldon (a nord).
Germagnee l'è staa on comun indipendent fina al 1923, e ai temp di piev el partegniva a quella de Lecch.

I sò abitant gh'hann la scormagna de *grattasass*, perchè se diseva che a Germagnee gh'era nagott alter che sass.
## Font
* scoprilecco.it
Rapstar

**Rapstar** l'è un duo müsical rap cumpost dai düü rapper italian, Fabri Fibra e Clementino.
I düü rapper sa cugnussan in da l'estaa dal 2011 durant ul *Controcultura Tour* da Fabri Fibra a Napoli, e han cuminciaa sübit a registrà insèma.
Ul 9 da genar dal 2012 al surtiss ul dupi singul Ci rimani male/Chimica Brother, ca 'l derviss Non è gratis, album da debüt da la band, publicaa ul 31 da genar dal 2012.
Pont Ciass

**Pont Ciass** (*Ponte Chiasso*) l'è ona frazion de la città de Comm.
El se troeuva a nord-ovest del centro comunal, e 'l confina coi frazion de Mont Olimpin e Sagnin, oltra che cont el comun tisines de Ciass e quei italian de Maslianigh e Cavallasca.
Oltra a Pont Ciass, denter a la frazion gh'è i località de Brogeda, Dogana, Casetta e Laghett.
Pont Ciass l'è stada ona frazion del comun de Mont Olimpin del 1818 fina al 1884, ann in del qual Mont l'è staa taccaa a Comm.
A Pont Ciass gh'è voeuna di dogann che separen l'Italia de la Svizzera.

## Vos correlaa
* Mont Olimpin
* Comm
* Ciass
Cassina Pertusella

**Cassina Pertusella**, o anca domà **Pertusella** (istess in Italian), l'è voeuna di dò frazion principai del comun varesott de Caronn Pertusella. Ghe viven circa 2000 personn.
El paes a l'è staa per on bell poo de temp on comun indipendent, che al temp di piev el partegniva a quella de Bollaa.
In del 1869 Cassina Pertusella l'è stada taccada al comun de Caronn. Tucc duu hann faa part de la Provincia de Milan fina al 1927.
## Vos correlaa
* Caronn
* Caronn Pertusella
Caronn (Caronn Pertusella)

**Caronn** (*Caronno*) l'è voeuna di dò part principai del comun varesott de Caronn Pertusella.
Fina al 1869 l'è staa on comun indipendent, che al temp di piev el partegniva a la Piev de Nervian (de fatt a l'era dent a quella che al dì d'incoeu l'è la Provincia de Milan).
Incoeu Caronn l'è 'l centro comunal.
## Vos correlaa
* Caronn Pertusella
* Cassina Pertusella
El Cason

El **Cason** (*Casone*) l'è ona frazion del comun milanes de Marcall cont el Cason.
El Cason on temp a l'era la frazion del comun de Menedragh, che al temp di piev el partegniva a la Piev de Corbetta.
In del 1859, dopo de la conquista piemontesa de la Lombardia, el comun l'è staa pù ciamaa *Menedragh* ma *Cason*.
L'union cont el comun de Marcall a l'è del 1870.
## Vos correlaa
* Marcall
* Marcall cont el Cason
Chocabeck

* Chocabeck, l'è ün àlbum del cantànt emilià Zucchero egnìt fò 'n del 2010,
* Chocabeck, l'è ü sìngol, chèl di quàter, tiràt fò del àlbum che 'l gh'à l'istès nòm,
**[[Chocabeck World Tour 2011]]*, tour del cantànt Zucchero.
Chocabeck (cansù)

**Chocabeck** l'è öna cansù del cantànt emilià Zucchero che l'è egnìda fò 'l 16 de setèmber del 2011 e l'è ü sìngol, chèl di quàter tiràt fò dal àlbum che 'l gh'à l'istès nòm, Chocabeck. La cansù la düra 4 minücc e 47 segóncc.

## Ol tìtol
Ol tìtol de la cansù 'l regórda öna manèra de dì emiliàna che l'è restàda 'n del cör del cantànt e che 'l Adelmo Fornaciari, piö cognusìt col nòm d'art de Zucchero, 'l se sentìa respónt da sò pàder quàndo de s-cèt 'l gh'èra fam e 'l domandàa se gh'èra amò ergóta de mèt sóta i décc, *chocabeck* l'éra öna manéra per dìga che restàa piö negót e che a la lètera la öl dì de fà ciocà 'l bèch. 

## Ol vìdeo
Ol vìdeo de Chocabeck l'è stài giràt in de la piàsa de Roccabianca 'n pruìnsa de Pàrma.
Occitan meridional

L' **Occitan** meridional l'è voeuna di division lenguistigh de la lengua occitana.
De 'sto sottagrupp fann part el dialett provenzal e 'l dialett de la Lenguadoca.