open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Opean

**Opean** in vèneto (*Oppeano* in italià ) l’è ‘n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna.

L' se tróa a 22 chilòmeter de Erùna, l' g’ha presapóch 7.301 abitàncc e l' g’ha ‘na superfìce de 46,95&nbsp;km², per ‘na densità de 159 ab./km².

El cunfìna coi cümü de Bovolone, Buttapietra, Isola della Scala, Isola Rizza, Palù, Ronco all'Adige, San Giovanni Lupatoto, Zevio.
Garda

* **[[Lach de Garda]]**, el lach piö grant d'Itàlia.
* **[[Garda (VR)|Garda]]**, cümü de la pruvincia de Veruna.
* **[[Garda_(Sónech)|Garda]]**, frasiù del cümü de Sónech, en Val Camònega, pruvincia de Brèsa
Francisco Goya

El **Francisco de Goya y Lucentes** (30 de Marz del 1746 — 30 de April, del 1828) a l'è staa un pitur spagnöl. L'ha pitüra un frach de ritrat de gent de la fameja reala spagnöla. I so quader püssee famus a hinn "La fameja de Carl IV" e'l "El trì de maj del 1808".

 

## Över
Ronco all'Adige

**Ronco all'Adige** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 5.683 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 42,57&nbsp;km², per 'na densità de 135 ab./km². El cunfìna coi cümü de Albaredo d'Adige, Belfiore, Isola Rizza, Oppeano, Palù, Roverchiara, Zevio.
Roveredo di Guà

**Roveredo di Guà** (*Roaredo* 'n vèneto) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 1.361 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 10,16&nbsp;km², per 'na densità de 136 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cologna Veneta, Montagnana (PD), Poiana Maggiore (VI), Pressana.
San Bonifacio

**San Bonifacio** (*San Bonifasio* 'n vèneto) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 17.371 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 33,9&nbsp;km², per 'na densità de 526 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arcole, Belfiore, Gambellara (VI), Lonigo (VI), Monteforte d'Alpone, Soave.

L'è la tèra d'urìgin de le famìe Semprebon e Zanoni, che i è emigràde 'n Brazìl entùren al 1890, destinàde a le tère de culunizasiù italiàna 'ndèl sud del Stàto de Sànta Caterìna, 'na colònia vèneta nöa, Urussanga, per la Cumpagnìa metrupulitàna. Dòpo 'n quàch àn, 'na part de chèste famìe la s'è trasferìde 'ndèl nòrt del Paranà, endèle regiù de Londrina, Cambé, Ibiporã, Primeiro de Mario, etc.
San Giovanni Ilarione

**San Giovanni Ilarione** (*San Joane* 'n vèneto) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna.

El g'ha presapóch 4.868 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 25,31&nbsp;km², per 'na densità de 195 ab./km².

El cunfìna coi cümü de Cazzano di Tramigna, Chiampo (VI), Montecchia di Crosara, Roncà, Tregnago, Vestenanova.
Roverè Veronese

**Roverè Veronese** (*Roaré* 'n vèneto; *Rovereit* en cìmbro) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 2.083 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 36,48&nbsp;km², per 'na densità de 58 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bosco Chiesanuova, Cerro Veronese, Grezzana, San Mauro di Saline, Selva di Progno, Velo Veronese, Verùna.
Salizzole

**Salizzole** (*Salissole* 'n vèneto) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 3.755 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 30,65&nbsp;km², per 'na densità de 125 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bovolone, Concamarise, Isola della Scala, Nogara, Sanguinetto.
San Mauro di Saline

**San Mauro di Saline** (*San Moro* 'n vèneto; *Salain* en cìmbro) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 568 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 11,09&nbsp;km², per 'na densità de 52 ab./km². El cunfìna coi cümü de Badia Calavena, Roverè Veronese, Tregnago, Velo Veronese, Verùna.
San Pietro di Morubio

**San Pietro di Morubio** (*San Piero de Morubio* 'n vèneto) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 2.848 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 16,02&nbsp;km², per 'na densità de 178 ab./km². El cunfìna coi cümü de Angiari, Bovolone, Cerea, Isola Rizza, Roverchiara.
San Pietro in Cariano

**San Pietro in Cariano** (*San Piero in Carian* en vèneto) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 12.616 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 20,25&nbsp;km², per 'na densità de 624 ab./km². El cunfìna coi cümü de Fumane, Marano di Valpolicella, Negrar, Pescantina, Sant'Ambrogio di Valpolicella, Verùna.
San Zeno di Montagna

**San Zeno di Montagna** (*San Zen* en vèneto) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 1.243 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 28,25&nbsp;km², per 'na densità de 44 ab./km². El cunfìna coi cümü de Brenzone, Caprino Veronese, Costermano, Ferrara di Monte Baldo, Torri del Benaco.
Sanguinetto

**Sanguinetto** (*Sanguiné* 'n vèneto) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 3.988 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 13,63&nbsp;km², per 'na densità de 307 ab./km². El cunfìna coi cümü de Casaleone, Cerea, Concamarise, Gazzo Veronese, Nogara, Salizzole.
Sant'Ambrogio di Valpolicella

**Sant'Ambrogio di Valpolicella** (*Sant'Ambroxo* 'n vèneto) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 9.678 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 23,5&nbsp;km², per 'na densità de 421 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cavaion Veronese, Dolcè, Fumane, Pastrengo, Pescantina, Rivoli Veronese, San Pietro in Cariano.
San Giovanni Lupatoto

**San Giovanni Lupatoto** (*San Joane* 'n vèneto) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 22.113 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 18,94&nbsp;km², per 'na densità de 1168 ab./km². El cunfìna coi cümü de Buttapietra, Oppeano, San Martino Buon Albergo, Verùna, Zevio.
San Martino Buon Albergo

**San Martino Buon Albergo** (*San Martin* en vèneto) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 13.087 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 35,3&nbsp;km², per 'na densità de 374 ab./km². El cunfìna coi cümü de Caldiero, Lavagno, Mezzane di Sotto, San Giovanni Lupatoto, Verùna, Zevio.
Sant'Anna d'Alfaedo

**Sant'Anna d'Alfaedo** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 2.459 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 43,68&nbsp;km², per 'na densità de 57 ab./km². El cunfìna coi cümü de Ala (TN), Avio (TN), Dolcè, Erbezzo, Fumane, Grezzana, Marano di Valpolicella, Negrar.
Selva di Progno

**Selva di Progno** (*Selva* 'n vèneto; *Brunghe* 'n cìmbro) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 1.002 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 41&nbsp;km², per 'na densità de 24 ab./km². El cunfìna coi cümü de Ala (TN), Badia Calavena, Bosco Chiesanuova, Crespadoro (VI), Recoaro Terme (VI), Roverè Veronese, Velo Veronese, Vestenanova.
Soave

**Soave** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 6.450 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 22,67&nbsp;km², per 'na densità de 293 ab./km². El cunfìna coi cümü de Belfiore, Cazzano di Tramigna, Colognola ai Colli, Montecchia di Crosara, Monteforte d'Alpone, San Bonifacio.
Sorgà

**Sorgà** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 2.978 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 31,51&nbsp;km², per 'na densità de 96 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bigarello (MN), Castlar (MN), Castelbelforte (MN), Erbè, Gazzo Veronese, Nogara, Villimpenta (MN).
Terrazzo

**Terrazzo** (*Terrasso* 'n vèneto) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 2.384 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 20,53&nbsp;km², per 'na densità de 119 ab./km². El cunfìna coi cümü de Badia Polesine (RO), Bevilacqua, Boschi Sant'Anna, Castagnaro, Castelbaldo (PD), Legnago, Merlara (PD), Urbana (PD), Villa Bartolomea.
Torri del Benaco

**Torri del Benaco** (*Tóri* 'n vèneto) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha , condena superfìce de  km² e 'na densità de popolasiù de  ab./km². El cunfìna coi cümü de Brenzone, Costermano, Garda, Gardù Riéra (BS), Gargnà (BS), Salò (BS), San Felìs (BS), San Zeno di Montagna, Toscolà-Madéren (BS).

## Riferimèncc
Tregnago

**Tregnago** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 4.897 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 37&nbsp;km², per 'na densità de 132 ab./km². El cunfìna coi cümü de Badia Calavena, Cazzano di Tramigna, Illasi, Mezzane di Sotto, San Giovanni Ilarione, San Mauro di Saline, Verùna, Vestenanova.
Velo Veronese

**Velo Veronese** (*Velo* 'n vèneto; *Velje* 'n cìmbro) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 798 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 19,05&nbsp;km², per 'na densità de 42 ab./km². El cunfìna coi cümü de Badia Calavena, Roverè Veronese, San Mauro di Saline, Selva di Progno.
Veronella

**Veronella** (*Veronela* 'n vèneto) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 3.701 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 20,82&nbsp;km², per 'na densità de 185 ab./km². El cunfìna coi cümü de Albaredo d'Adige, Arcole, Belfiore, Bonavigo, Cologna Veneta, Minerbe, Pressana, Zimella.
Trevenzuolo

**Trevenzuolo** (*Trevensol* en vèneto) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 2.431 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 26,98&nbsp;km², per 'na densità de 94 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castelbelforte (MN), Erbè, Isola della Scala, Nogarole Rocca, Roverbella (MN), Vigasio.
Valeggio sul Mincio

**Valeggio sul Mincio** (*Valèns sul Mèns* endèla parlada locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 10.927 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 63,98&nbsp;km², per 'na densità de 173 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castelnuovo del Garda, Marmiröl (MN), Monsanbàn (MN), Mozzecane, Peschiera del Garda, Ponti sul Mincio (MN), Roarbèla (MN), Sommacampagna, Sona, Villafranca di Verona, Ólta Mantoàna (MN).
Vestenanova

**Vestenanova** (*Vestena* 'n vèneto) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 2.679 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 23,94&nbsp;km², per 'na densità de 114 ab./km². El cunfìna coi cümü de Altissimo (VI), Badia Calavena, Chiampo (VI), Crespadoro (VI), San Giovanni Ilarione, San Pietro Mussolino (VI), Selva di Progno, Tregnago.
Vigasio

**Vigasio** (*Vigasi* 'n vèneto) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 6.736 abitàncc e 'n area de 30,8&nbsp;km², per 'na densità de 225 ab./km². El cunfìna coi cümü de Buttapietra, Castel d'Azzano, Isola della Scala, Nogarole Rocca, Povegliano Veronese, Trevenzuolo, Villafranca de Verùna.
Villa Bartolomea

**Villa Bartolomea** (*Vila* 'n vèneto) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 5.300 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 53,21&nbsp;km², per 'na densità de 100 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castagnaro, Castelnovo Bariano (RO), Giacciano con Baruchella (RO), Legnago, Terrazzo.
Villafranca di Verùna

**Villafranca de Verùna** (nòm uficiàl: *Villafranca di Verona*; nòm locàl: *Viłafranca de Verona*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna.

El g'ha presapóch 28.504 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 57,43&nbsp;km², per 'na densità de 500 ab./km².

El cunfìna coi cümü de Castel d'Azzano, Mozzecane, Povegliano Veronese, Sommacampagna, Valeggio sul Mincio, Verùna, Vigasio.

## De èt

* In del bórgh de Rosegaferr la céza parochiàl, del 1754.
Zevio

**Zevio** (*Xevio* 'n vèneto) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 12.033 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 55,02&nbsp;km², per 'na densità de 219 ab./km². El cunfìna coi cümü de Belfiore, Caldiero, Oppeano, Palù, Ronco all'Adige, San Giovanni Lupatoto, San Martino Buon Albergo.
Pitur

Un **pitur** a l'è un artista che'l gh'ha 'me art la pitüra, che'l vör dì che l'è autur de quader, afresch e roba cumpagna.
Artista

Un **artista** a l'è vün che'l realizza över d'art. A l'è una parola che la se pö riferiss a diferent atività 'me la scültüra, l'architetüra, la pitüra, el cinema, la literadüra, el teater, el bal, la müsega...

De suenz, el presüpost per dì che vün a l'è un'artista a l'è che'l gh'abia una quaj sensibilità artistiga, anca se l'è un criteri mai ciar e net.
Aquanégra

**Aquanégra** (nòm uficiàl en Italià: *Acquanegra sul Chiese*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa.

El g'ha , cond'öna süperfis de  km² e 'na densità de  ab./km².

El cunfìna coi cümü de Àsula, Bòsul, Calvatone (CR), Cané, Marcarìa, Mariàna e Redundèsch.

## Evulusiù demogràfica

L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Aquanégra l'è mustrat endela tabèla ché de sóta:

## Riferimèncc
Àzula

**Àsula** (en Italià *Asola*; en Bresà: *[[Àzola]]*; en latì: *Ansula*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa. El g'ha  e 'l g'ha 'na superfìce de 73 km², per 'na densità de 138 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aquanégra, Cané, Casalmòr, Casalòlt, Casarimàn, Castèl, Fiès (BS), Gàmbara (BS), Mariàna, Piübega, Remedèl (BS).

## Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer de abitàncc de Àsula l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta:

## Riferimèncc
Verùna

**Verùna** (*Verona* 'n italià e 'n latì; *Vérone* 'n francés; *Verone* 'n furlà; *Bern*, *Dietrichsbern* o *Welschbern* en todèsch; *Bearn* en cìmbro) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Vèneto, en Pruvìncia de Verùna. El g'ha presapóch 256.110 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 206,63&nbsp;km², per 'na densità de 1182 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bussolengo, Buttapietra, Castel d'Azzano, Grezzana, Mezzane di Sotto, Negrar, Pescantina, Roverè Veronese, San Giovanni Lupatoto, San Martino Buon Albergo, San Mauro di Saline, San Pietro in Cariano, Sommacampagna, Sona, Tregnago, Villafranca de Verùna.

L'è strersàda del fiöm Adige e la rèsta a 'an trentìna de chilòmetri del Lach de Garda.

## Stória

La cità de *'Verùna*, somèa che la sàpe stàda fondàda dei Galli Cenòmani söndèn sit del neolìtich so le rìe del Adige. Dòpo l'è deentàda 'na colònia romàna (endèl an 49 prìma del Signùr ai verunés ghe vé dat la citadinànsa romàna), col nòm de *Augusta*. Piö tàrde amò, l'è stàda sóta i Ostrogòti, sóta l'impéro bizantì, e dòpo la conquìsta dei Longobàrdi l'è deentàda la séde de 'n dücàt importànte.

Sèmper a Verùna, 'ndèl an 774, Carlo Magno el g'ha mitìt fì a l'öltema rezistènsa dei Longobàrdi, minàda del Adelchi, fiöl del re Desiderio. Adelchi 'l sercarà de rifügiàs a Verùna ma a la fì ghe tocarà scapaà con cèsto feneserà 'l Régno dei Longobàrdi.

## Monümèncc
La cità l'è stàda deciaràda patremóne de l'umanità de l'UNESCO per vìa de la sò strütüra urbàna e per la sò architetüra: Verùna l'è 'n bèl ezèmpe de cità che s'è svelöpàda de menemà e sènsa 'nterusiù per dumìla agn, e isé la g'ha 'ntegràt elemèncc artìstich de gran qualità de perìodi stòrich diferèncc.

'Ntra i monümèncc piö 'mportànti gh'è:

Archivi:
* Anfiteatro romano
* Catedràl gàtica (séc X)
* La céza romànica de San Zén
* Divèrsi palàs, come 'l Palazzo del Consiglio
* Castel Vècc
* Put Scalìger (1354)

## Curiozità

A Verùna gh'è stat ambientàt giöna de le piö famùze tragédie teatrài de William Shakespeare, el *[[Romèo e Giulièta]]*. En cèntro a la cità gh'è amò la cà 'ndóche, segónt la stória, stàa la Giulièta.
Santiago Tequixquiac

**Santiago Tequixquiac**, l'è un vilagg piscinin che'l se troeuva a nord de la Cità del Messich.

El sò nòmm antigh in lengua otomí l'è **Mbije**. L'è 'na località del Stat del Messich. El paes l'è divis in cinch quarter (barrios):

* *Barrio de San José* (antigament ciamaa Taxdho)
* *Barrio de San Mateo* (antigamente ciamaa Hueycalco)
* *Barrio de San Miguel*
* *Barrio de Santiago o Centro* (antigament ciamaa Tequixquiac)
* *Barrio del Refugio* (antigament ciamaa Acatlán)
* *Colonia Ejidal Adolfo López Mateos*.
Castiù (MN)

**Castiù** (*Castigliòn* en Mantoà; *Castiglione delle Stiviere* en Italià) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa. El g'ha  abitàncc (dàto del  ), 'na superfìce de 42 km² e 'na densità de popolasiù de  ab./km². El cunfìna coi cümü de Calsinàt (BS), Carpenédol (BS), Castèl, Lonàt (BS), Médule, Munticiàr (BS), Sulfrì.

Castiù l'è cunusìda come la pàtria de san Luigi Gonzaga (patrono mondial de la Zoentü) e de la Crus Rósa, nasìda de l'edèa de Jean Henri Dunant pròpe dòpo ìga ést el coràgio e la bùna olontà de le fomne de Castiù che dòpo la Batàia de Sulfrì del 1859 per prìme le g'ha sucurìt i i sentenér de ferìcc. 

## Evulusiù demogràfica

## Riferimèncc
Castèl

**Castèl** (nòm uficiàl en italià: *Castel Goffredo*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa. El g'ha  abitàncc (dàto del  ), 'na superfìce de 42,2  km² e 'na densità de popolasiù de  ab./km². El cunfìna coi cümü de Acquafrèda (BS), Àsula, Carpenédol (BS), Casalmòr, Casalòlt, Castiù, Ceresàra, Médule.

Castèl l'è cunusìd come la cità dele calzete.

## Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Castèl l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta:

## Paés enzemelàcc
*  **[[Pirano]]**, Slovenia

## Riferimèncc


## Varda anca
* Alt Mantovan

## Galerìa de fóto

Image:Castel Goffredo Piazza Mazzini.JPG|Piàsa Masìni e la tòr
Image:Castel Goffredo S. Erasmo.JPG|Cèsa de Sant'Eràsm
Image:Castel Goffredo panorama.JPG|Entrada vers la piàsa
Image:Castel Goffredo villa Beffa.jpg|Ìla Befa
Image:Castel Goffredo - Chiesa dei Disciplini - Facciata.jpg|Cèsa dei Disiplìni
Image:Castel Goffredo - Chiesa Santa Maria del Consorzio - Campanile.jpg|Cèsa di Santa Maria del Cunsòrze
Image:Castel Goffredo - Corte Gambaredolo-Chiesa San Carlo Borromeo.jpg|Cùrt Gambarìdol e Cèsa de San Carlo
Image:Castel Goffredo-Palazzo comunale.JPG|Palàs del Comǜ
Image:Castel Goffredo-Il torrazzo.jpg|El Turàss

Image:Palazzo Riva-1990.jpg|El Palàss (Riva) en del 1990
Image:Castel Goffredo-Tartaro.JPG|Fiœm Tàrter
Cavriàna

**Cavriàna** (nòm uficiàl en Italià: *Cavriana*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa. El g'ha  abitàncc (dàto del  ), 'na superfìce de 36 km² e 'na densità de  ab./km².. El cunfìna coi cümü de Gùit, Ghidisöl, Lonàt (BS), Médule, Monsanbàn, Posolènch (BS), Sulfrì, Ólta.

## Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc de Cavriàna l'è mostràt endèla tabèla ché sóta:

## Riferimèncc
Gasöl

**Gasöl** (nòm uficiàl in Italià: *Gazzuolo*) l'è 'n cümon italian, dla region dla Lombardìa, in Pruvìncia ad Màntova.

Al g'ha , cun na süperfis ad  km² e 'na densità ad  ab./km².

Al cunfìna col cümon ad Cumsàss, Marcarìa, San Martèn, Smeda (CR) e Viadana.

## Evulusion demogràfica

L'andament dal nömar d' abitant dal cumon ad Gasöl l'è mustra ndla tabèla ché sóta:

## Riferimèncc
Mariàna

**Mariàna** (nòm uficiàl en Italià: *Mariana Mantovana*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa. El g'ha presapóch  e 'l g'ha 'na superfìce de 8 km², per 'na densità de 74 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aquanégra, Àsula, Piübega, Redundèsch.

## Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Mariàna l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:

## Riferimèncc
Marmiröl

**Marmiröl** (nòm uficiàl en Italià: *Marmirolo*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa.

El g'ha , cond'öna süperfis de  km² e 'na densità de  ab./km².

El cunfìna coi cümü de Gùit, Pòrt Mantuàn, Roarbèla, Valeggio sul Mincio (VR) e Ólta.

## Evulusiù demogràfica

L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Marmiröl l'è mustrat endela tabèla ché de sóta:

## Riferimèncc
Parscé

**Parscee** (nom ufizial in italian: *Paruzzaro*) l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara.

El gh'ha ona popolaziun de , cunt ona superfis de  km² e ona densità de popolaziun de  ab./km².

L'è tacaa ai cumün de Arona, Gatich, Invó e Ulesc Castel.

## Evoluzion demografega

L'andament del nümer de abitant del cumün de Parscé l'è mustraa in de la tabela chi de sutta

## Riferiment
Pogn

**Pogn** (parnonzia local: [poɲ]; *Pogno* in Italian) l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara.

El gh'ha ona popolazzion de , cont ona superfis de  km² e ona densitaa de popolazzion de  ab./km².

El paes a l'è al confin cont i provinc de Verbania (cumün de Bolee) e de Vercej (Valduggia).

## Evoluzion demografega

L'andament del nümer de abitant del cumün de Pogn l'è mustraa in de la tabela chi de sutta

## Riferiment
Pumbia

**Pumbia** (*Pombia* in Italian, e Piemuntes; *Flavia Plumbia* in Latin) l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara.

El gh'ha ona pupulaziun de , cunt una superfis de  km² e ona densità de popolaziun de  ab./km².

L'è un center cunussüü de divertiment e l'è 'l sit de Parch Safari dal 1976. Pumbia la se tröva lungh el fiüm Tesin, al cunfin cun la Pruvincia de Vares, in Lumbardia (cumün de Suma e de Vizzöla).

## Evoluzion demografega

L'andament del nümer de abitant del cumün de Pumbia l'è mustraa in de la tabela chi de suta

## Riferiment
Pegügnàga

**Pegügnàga** (nòm uficiàl en Italià: *Pegognaga*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa. El g'ha  e 'l g'ha 'na superfìce de 46 km², per 'na densità de 144 ab./km². El cunfìna coi cümü de Gunsàga, Mòia, Munticiàna, San Benedét, Süsèra.

## Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer de abitàncc l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta:

## Riferimèncc
Piübega

**Piübega** (nòm uficiàl en Italià: *Piubega*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa.

El g'ha  e 'l g'ha 'na superfìce de 16 km², per 'na densità de 111 ab./km².

El cunfìna coi cümü de Àsula, Casalòlt, Sarezére, Gasòlt, Mariàna e Redundèsch.

## Evulusiù demogràfega

## Riferimèncc
San Iàcum

**San Iàcum** (*San Giacomo delle Segnate*) l'è 'n cümü de la pruvìncia de Màntoa, en Lumbardìa.

El g'ha , cond'öna süperfis de  km² e 'na densità de  ab./km².

El cunfìna coi cümü de Concordia sulla Secchia (MO), Quistèl e San Giuànn.

## Evulusiù demogràfica

L'andament del nömer de abitàncc del cümü de San Iàcum l'è mustrat endela tabèla ché de sóta:

## Riferimèncc
Roarbèla

**Roarbèla** (nòm uficiàl en Italià: *Roverbella*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa. El g'ha  abitàncc (dàto del  ), 'na superfìce de 63 km² e 'na densità de  ab./km². 

El cunfìna coi cümü de Castèi, Marmiröl, Mozzecane (VR), Nogarole Rocca (VR), Pòrt Mantuàn, San Sòrs, Trevenzuolo (VR), Valeggio sul Mincio (VR).

## Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc de Roarbèla l'è mostràt endèla tabèla ché sóta:

## Riferimèncc
Sabiunèda

**Sabiunèda** (nòm uficiàl en Italià: *Sabbioneta*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa.

El g'ha , con de 'na superfìce de  km² e 'na densità de popolasiù de  ab./km². 

El cunfìna coi cümü de Casalmaggiore (CR), Cumsàch, Rivarolo del Re ed Uniti (CR), Spineda (CR), Viadàna.

Ai 7 de löi del 2008, Sabiuneda l'è stàda 'nserìda — 'nsèma a Màntoa — endèla lìsta dei patremóne de l'umanità de l'UNESCO, per la sò caraterìstica ecesiunàla de éser 'na cità de fondasiù, fàda sö 'n poch de piö de 30 agn, sö ùrden del prìncipe Vespasiano I Gonzaga. Segont l'UNESCO Sabionéda la reprezènta 'n ezèmpe perfèt de aplicasiù de le edèe rinascimentài sö come che la g'harès de éser progetàda 'na cità ideàla.

### Galerìa de foti
>
File:Sabbioneta02.jpg|Palas del Giardì
File:Sabbioneta-palazzo ducale2.jpg|Palàs dücàl
File:Sabbioneta-palazzo Forti.jpg|Palas Forti
File:Sabioneta Galleria.JPG|La Galeria dei Antichi
File:Sabbioneta-municipio.jpg|El municipio
File:Sabbioneta-chiesa carmine.jpg|Céza del Càrmen
File:Sabbioneta-chiesa santa maria assunta1.jpg|Céza de Santa Maria Assunta
File:Sabbioneta-chiesa beata vergine incoronata.jpg|Céza de la Beata Vergine 'Ncurunada
File:Map of comune of Sabbioneta (province of Mantua, region Lombardy, Italy).svg|Puzisiù de Sabioneda endela pruvincia de Màntoa


## Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Sabiunèda l'è mostràt endèla tabèla ché sóta:

## Riferimèncc
Schifnòia

**Schifnòia** (nòm uficiàl en Italià: *Schivenoglia*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa. El g'ha .

## Geografìa

El cümü l'è colocàt endèla pónta piö a sudest de la Lombardia. El se tróa a presapóch 40 km de Màntoa e a piö o méno 5 km del cunfì co la pruvincia de Modena. A poch chilòmetri scór el Po (che 'l streèrsa töta la pruvincia de Màntoa de òvest a est.

Schifnòia l'è 'ntra 12 e 16 méter sùra 'l leèl del mar, la sò estensiù l'è de 13,17 chilòmetri quadràcc e l'è strersàt de 'na lìnea feroviària, la Süsèra - Ferrara, che la divìt el centro del paés de Brasöl, frasiù de Schifnòia.

L'escursiù altimétrica a cunsiderà töt el cümü l'è de 4 méter.

## Evulusiù demogràfica

## Riferimèncc
Sèrmad

**Sèrmad** (nòm uficiàl en Italià: *Sermide*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa.

El g'ha , cond'öna süperfis de  km² e 'na densità de  ab./km².

El cunfìna coi cümü de Bondeno (FE), Calto (RO), Carbunèra, Castelmassa (RO), Castelnovo Bariano (RO), Felònica, Magnacavàl, Mirandola (MO) e Pòs.

## Evulüzziun demugrafica

L'andament del nümer de abitant del cumün de Sèrmad l'è mustraa in de la tabela chi desutta:

## Riferiment
Süstinént

**Süstinént** o **Süstgnént** (nòm uficiàl en Italià: *Sustinente*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa.

El g'ha , cond'öna süperfis de  km² e 'na densità de  ab./km².

El cunfìna coi cümü de San Vito Bagnöl, Gazzo Veronese (VR), Quingèntuli, Quistèl, Roncafrèr, San Benedét, Seravàl e Vilipénta.

## Evulusiù demogràfica

L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Süstinént l'è mustrat endela tabèla ché de sóta:

## Riferimèncc
Tracaa

**Tracaa** o **Trecaa** (nom ufizial in italian: *Trecate*) l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara.

El gh'ha ona popolaziun de , cunt ona superfis de  km² e ona densità de popolaziun de  ab./km².

El paes a l'è in sül fiüm Tisin, al cunfin de la Pruvincia de Milan (cumün de Barnaa e de Bufalora). Gh'è un mücc de indüstri chimich e farmaceutich.

## Evoluzion demografega

L'andament del nümer de abitant del cumün de Tracaa l'è mustraa in de la tabela chi de sutta

## Riferiment
Viadàna

**Viadàna** (nòm uficiàl en Italià: *Viadana*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa. El g'ha  e 'l g'ha 'na superfìce de 102 km², per 'na densità de 166 ab./km². El cunfìna coi cümü de Boretto (RE), Borchfòrt, Brescello (RE), Casalmaggiore (CR), Cumsàch, Dösul, Gasöl, Marcarìa, Mezzani (PR), Munticiàna, Pumpunésch, Sabiunèda, Süsèra.

## Evulusiù demogràfica

## Riferimèncc
Ólta

**Ólta** (nòm uficiàl en Italià: *Volta Mantovana*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Màntoa. El g'ha presapóch 6.602 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 50 km², per 'na densità de 132 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cavriàna, Gùit, Marmiröl, Monsanbàn, Valeggio sul Mincio (VR).

## Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Ólta l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta:
Vrün

**Vrün** (nom ufizial in italian: *Veruno*) l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara, sitüaa in direziun del fiüm Tisin.

El gh'ha ona popolaziun de , cunt ona superfis de  km² e ona densità de popolaziun de  ab./km².

L'è tacaa ai cumün de Cunturbia, Buégn, Burgh Tisin, Burbané, Cümiaagh e Gatich.

## Evoluzion demografega

L'andament del nümer de abitant del cumün de Vrün l'è mustraa in de la tabela chi de sutta

## Riferiment
Rivaröl

* Rivaröl, cümü de la Pruvìncia de Màntoa, nòm uficiàl en Italià: *Rivarolo Mantovano*
* Rivaröl, cümü de la Pruvìncia de Cremùna, nòm uficiàl en Italià: *Rivarolo del Re ed Uniti*
Cuanégra

**Cuanégra** (nòm uficiàl en Italià: *Acquanegra Cremonese*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Cremùna. El g'ha  e 'l g'ha 'na superfìce de  km², per 'na densità de  ab./km². El cunfìna coi cümü de Cròta d'Ada, Grümel, Sest, Spinadesch.

## Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Cuanegra l'è mostràt endèla tabèla ché sóta:

## Riferiment
Christian Meyer

El Christian Meyer (Milan, 27 genar 1963) l'è on musicista svizzer-italian.
L'è batterista in trii grupp musicai: Elio e le Storie Tese, Trio Bobo e Biba Band.
Li Cà

**Li Cà** (nòm uficiàl en Italià: *Ca' d'Andrea*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Cremùna. El g'ha presapóch 537 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 17 km², per 'na densità de 32 ab./km². El cunfìna coi cümü de Capela, Singia, Druver, San Martin, Li Tur, Vultèd.

## Evulusiù demogràfega
L'andamènt de la popolasiù del cümü de Li Cà l'è ilüstràda in de la tabela ché sóta:
Calvatòn

**Calvatòn** (nòm uficiàl en Italià: *Calvatone*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Cremùna.

El g'ha , cond'öna süperfis de  km² e 'na densità de  ab./km².

El cunfìna coi cümü de Aquanégra (MN), Bòsul (MN), Cané (MN), Piadena e Turnada.

## Evulusiù demogràfica

L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Calvatòn l'è mustrat endela tabèla ché de sóta:

## Riferimèncc



## Colegamèncc estèrni
* Scàvi archeològich a Calvatòn -''Bedriacum''
Vinsaj

**Vinzaj** (nom ufizial in italian: *Vinzaglio*) l'è un cumün de la Pruvincia de Nuvara.

El gh'ha ona popolaziun de , cunt ona superfis de  km² e ona densità de popolaziun de  ab./km².

El paes el se tröva in sü la riva mancina del fiüm Sesia, al cunfin di pruvincc de Pavia (Cunfienza e Palester) e de Vercej (El Burgh, Vercej). L'è quas un'exclave de la pruvincia nuvaresa, tantu che per rivàgh bisogna surtìn.

In del 1859 a Vinzaj la gh'è stada una bataja de la segunda guera de indipendenza, in d'un möd cumpagn a quel de la püssee famusa Bataja de Palester.

## Evoluzion demografega

L'andament del nümer de abitant del cumün de Vinsaj l'è mustraa in de la tabela chi de sutta

## Riferiment
Casalmagiur

**Casalmagiur** (nòm uficiàl en Italià: *Casalmaggiore*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Cremùna. El g'ha presapóch 15.500 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 63 km², per 'na densità de 219 ab./km². El cunfìna coi cümü de Casteldidòn, Colorno (PR), Martignana, Mezzani (PR), Rivaröl, Sabbioneta (MN), Viadana (MN).
A Casalmagiur se pàrla 'n dialèt emilià.
Castegnin

**Castegnin** (nòm uficiàl en Italià: *Castelverde*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Cremùna. El g'ha  abitàncc (dàto del  ), 'na superfìce de  km² e 'na densità de  ab./km².

El cunfìna coi cümü de Casalbütan, Cremùna, Urmenida, Paderno, Persech, Pusài, Sest.

## Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Castegnì l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:

## Riferimèncc
Castelviscunt

**Castelviscunt** (nòm uficiàl en Italià: *Castelvisconti*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Cremùna. El g'ha presapóch 350 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 9 km², per 'na densità de 39 ab./km². El cunfìna coi cümü de Sanèl, Burdulan, Bórch San Giàcom (BS), Casalbütan, Casalmuran, Quinsà (BS).
Cela

**Cela** (nòm uficiàl en Italià: *Cella Dati*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Cremùna. El g'ha presapóch 584 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 19 km², per 'na densità de 31 ab./km². El cunfìna coi cümü de Singia, Druver, La Mòta, Pief San Giacum, San Daniel, Suspir.
Curt de Frat

**Curt de Frat** (nòm uficiàl en Italià: *Corte de' Frati*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Cremùna. El g'ha presapóch 1.368 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 20 km², per 'na densità de 68 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alfianèl (BS), Gruntart, Persech, Puntìch (BS), Pusài, Rubéch, Scandulèra Rìa d'Ói.

## Evoluzion demografega
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Curt de Frat l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:
Cròta d'Ada

**Cròta d'Ada** (nòm uficiàl en Italià: *Crotta d'Adda*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Cremùna. El g'ha presapóch 670 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 13 km², per 'na densità de 52 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cuanégra, Castelnöu (LO), Corvècc (LO), Grümel, Mancasturma (LO), Malée (LO), Monticelli d'Ongina (PC), Pisighitòn, Spinadesch.
Biev

**Biev** (ciamaa anca *la Biev*; *Blevio* in Italian; *Blef* in Insubregh) l'è on comun de la Provincia de Còmm che 'l cunta , 'na superfiss de 5,9 km² e 'na densità de  ab./km².. Biev l'è situada in sul Lagh de Còmm e l'è taccada al sò capploeugh.

L'è famosa per vess stada la cà de cantant comè l'Ivana Spagna o la Milva, e anca del giugador de ballon ucrain Andrij Ševčenko quand che el giugava anmò al Milan.

## Evoluzion demografega

L'andament del numer de abitant del comun de Biev l'è mustraa in de la tabela chi de sota

## Riferiment
Kai Hermann

**Kai Hermann**, nassüü 'l 29 de Sgenee 1938 a Ambürgh in Germania l'è un giurnalista Tudesch che l'ha lauraa paricc agn de la revista tudesca Stern. Quel che l'ha rendüü famus in tüt 'l mund a la fin di agn '70 - prenzipi agn 80, l'è staa 'l liber ducümentari che l'ha scriüü insema a un olter giurnalista de la revista Stern, Horst Rieck. El liber, gnüü föra in de'l 1978, 'l se ciama "Christiane F. - Wir Kinder vom Bahnhof Zoo" (Christiane F. - Nüm bagaj de la Bahnhof Zoo), vultaa in 17 lengh, l'ha vendüü a mijun e l'è staa 'l Bestseller in Germania düü agn a fira.

## Ligam in sü la Red
* Kai Hermann l'ha cumpii 65 agn, Hamburger Abendblatt 29.01.2003
Le Gere

**Le Gere** (nòm uficiàl en Italià: *Gerre de' Caprioli*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Cremùna. El g'ha presapóch 895 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 8 km², per 'na densità de 112 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castelvetro Piacentino (PC), Cremùna, Stagn.

## Evulusiù demogràfega
L'andamènt de la popolasiù del cümü de Le Gère l'è ilüstràda in de la tabela ché sóta:
Grümel

**Grümèl** (nòm uficiàl en Italià: *Grumello Cremonese ed Uniti*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Cremùna. El g'ha presapóch  e 'l g'ha 'na superfìce de  km², per 'na densità de  ab./km². El cunfìna coi cümü de Cuanégra, Nich, Capela Cantòn, Cròta d'Ada, Pisighitòn, Sest.

El cümü de Grümel el se tróa a 15 km de Cremùna e 'l g'ha dò frasiù, ciamàde Zanènch e Farfènch (che 'na ólta i éra du cümü 'ndependèncc). En Lombardìa gh'è pò a 'n óter cümü che 'l se ciàma *[[Grumell (BG)|Grümel]]*, e l'è sitüàt en Pruìncia de Bèrghem.

## Evulusiù demogràfica

## Riferimèncc
Urmenida

**Urmenida** (nòm uficiàl en Italià: *Olmeneta*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Cremùna. El g'ha , con de 'na superfìce de  km² e 'na densità de popolasiù de  ab./km². El cunfìna coi cümü de Casalbütan, Castegnin, Curt de Curtes, Pusài e Rubéch.

## Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Urmenida l'è mostràt endèla tabèla ché sóta:

## Riferiment
Paderno

*Paderno (bs: *Padéren*; it: *Paderno Franciacorta*), comun de la Provincia de Bressa.
*Paderno (*Paderno Ponchielli*), comun de la Provincia de Cremòna.
*Paderno (*Paderno d'Adda*), comun de la Provincia de Lecch.
*Paderno (*Paderno*), quarter del comun milanes de Paderno Dugnan.
*Paderno Dugnan (*Paderno Dugnano*), comun de la Provincia de Milan.
*Paderno del Grappa, comun de la Provincia de Trevis.
Pief San Giacum

**Pief San Giacum** (nòm uficiàl en Italià: *Pieve San Giacomo*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Cremùna. El g'ha  e 'l g'ha 'na superfìce de  km² e 'na densità de popolasiù de  ab./km² ab./km². 

El cunfìna coi cümü de La Capéla, Cela, Sigugnòl, Druver, Suspir e Vescuàt.

## Evulusiù demogràfega
L'andamènt de la popolasiù del cümü de Pief San Giacum l'è ilüstràda in de la tabela ché sóta:

## Riferimèncc
Pissighiton

**Pisighitón** o **Pisighetón** (num uficiàl en Italià: *Pizzighettone*) l'è 'n cümün italiàn, de la region de la Lombardìa, en Pruvìncia de Cremùna. El g'ha presapóch 6.766 abitànt e 'l g'ha 'na superfìce de 32 km², per 'na densità de 211 ab./km². El cunfìna coi cümün de Camiràgh (LO), Capela Cantòn, Cavacürta (LO), Corvècc (LO), Cròta d'Ada, Furmighèra, Grümel, Malée (LO), San Basàn.

## Persunagg

* Vincenzo Grossi (1845 - 1917), prèt e beat.
* Gaetano Belloni (1882 - 1980), ciclista.
* Victor Bache (1937), pianista e müsicita.

## Ligamm de föra

* Sitt üficial del Cumün


## Evoluzion demografega
L'andament del nùömer de abitànt del cümün de Pisigheton l'è mustràt èn dèla tabèla ché sùta:
Colònn

**Colònn** (nom ufizial in italian: *Colonno*) l'è on comun del Comasch cont ona popolazion de , 'na superfiss de  km² e 'na densità de  ab./km². L'è situaa in sü i spond del Lagh de Còmm.

## Evoluzion demografega

L'andament del numer de abitant del comun de Colònn l'è mustraa in de la tabela chi de sota

## Riferiment
Sest

*Sest (*Sesto ed Uniti*), comun de la Provincia de Cremona.
*Sest o **Sest San Giovann** (*Sesto San Giovanni*), comun de la Provincia de Milan.
*Sèst, **Sesto 2012**, squadra de folber de Sest San Giovann.
*Sest (*Sesto Calende*), comun de la Provincia de Vares.
*Sest (*Sesto*), frazion del comun de San Martin, in provincia de Lod.
San Grigoeu

## Sant
*San Grigoeu Magn, papa de la Gesa Catolega.
## Sit
***[[San Grigoeu (Gravedona)|San Grigoeu]]** (*Consiglio di Rumo*), frazzion de Gravedona (CO).
***[[San Grigoeu (Milan)|San Grigoeu]]** (*San Gregorio Vecchio*), giamò frazzion de Lambraa e adess dent a Milan.
Cremie

**Cremia** (inscì anca in Italian; *Cremie* in de la parlada local) l'è on comun de , 'na superfiss de  km² e 'na densità de  ab./km² de la Provincia de Còmm. El paes el se troeuva in su la sponda occidental del Lagh de Còmm e l'è formaa de on fracch de frazion ai pee del Mont Bregagn. Tra quij frazion chì gh'è San Vit, sul lagh, indove hann trovaa repert del period roman.

Cremia la confina con la Provincia de Lecch (comun de Derv).

## Evoluzion demografega

L'andament del numer de abitant del comun de Cremie l'è mustraa in de la tabela chi de sota

## Riferiment
Dizzasch

**Dizzasch** (prononzia local: [di'tsaʃk]; nom ufizial in italian: *Dizzasco*) l'è on comun de la Provincia de Còmm che 'l cunta , 'na superfiss de  km² e 'na densità de  ab./km².
La scormagna di abitant del paes a l'è *asen* (prononzia local: ['azan]).

## Evoluzion demografega

L'andament del numer de abitant del comun de Dizzasch l'è mustraa in de la tabela chi de sota

## Riferiment
Suresina

**Suresina** (nòm uficiàl en Italià: *Soresina*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Cremùna. El g'ha  e 'l g'ha 'na superfìce de 28 km², per 'na densità de  ab./km². El cunfìna coi cümü de Nich, Capela Cantòn, Casalmuran, Castleòn, Cumignan, Geniòlta, Trìgol.

## Evoluzion demografega
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Suresìna l'è mustràt endèla tabèla ché sóta:

## Riferimèncc


## Culegament
*Futugrafìe de Suresina
Suspir (CR)

**Suspir** (nòm uficiàl en Italià: *Sospiro*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Cremùna. El g'ha , con de 'na superfìce de  km² e 'na densità de popolasiù de  ab./km². 

El cunfìna coi cümü de Cela, Malagnin, Pief d'Ulmi, Pief San Giacum, San Daniel, Vescuàt.

## Evulusiù demogràfica
L'andament del nömer de abitàncc del cümü de Suspir l'è mostràt endèla tabèla ché sóta:

## Riferiment
Li Tur

**Li Tur** (nòm uficiàl en Italià: *Torre de' Picenardi*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Cremùna. El g'ha presapóch 1.839 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 17 km², per 'na densità de 108 ab./km². El cunfìna coi cümü de Li Cà, Capela, Drissuna, Isola, La Pessina, Vultèd.

## Evulusiù demogràfega
L'andamènt de la popolasiù del cümü de Li Tur l'è ilüstràda in de la tabela ché sóta:
Ulònch

**Ulònch** (nòm uficiàl en Italià: *Volongo*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Lombardìa, en Pruvìncia de Cremùna. El g'ha  e 'l g'ha 'na superfìce de 7,9 km², per 'na densità de  ab./km². El cunfìna coi cümü de Casalromano (MN), Fiès (BS), Gàmbara (BS), Isola, Ustià e La Pessina.

Ensèma col cümü de Ostià l'è giü dei ünech du cümü cremunés colocàcc a nòrd del fiöm Òi.

## Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Ulònch l'è ilüstràt endèla tebèla riportàda ché sóta:

## Riferimèncc
Fontanellato

**Fontanellato** l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Pàrma. El g'ha presapóch 6.322 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 53&nbsp;km², per 'na densità de 119 ab./km². El cunfìna coi cümü de Fidenza, Fontevivo, Noceto, Parma, San Secondo Parmense, Soragna, Trecasali.
Berceto

**Berceto** (*Barsäi* en parmezà) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Pàrma. El g'ha presapóch 2.430 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 131&nbsp;km², per 'na densità de 19 ab./km². El cunfìna coi cümü de Borgo Val di Taro, Calestano, Corniglio, Pontremoli (MS), Solignano, Terenzo, Valmozzola.
Borgo Val di Taro

**Borgo Val di Taro** (ótra denuminasiù: *Borgotaro*; *Bùrgu* 'ndèla parlàda locàl; *Borgtär* en dialèt parmezà) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Pàrma. El g'ha presapóch 7.077 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 152&nbsp;km², per 'na densità de 47 ab./km². El cunfìna coi cümü de Albareto, Bardi, Berceto, Compiano, Pontremoli (MS), Valmozzola.

Bùrgu l'è el paes nedal del James Joseph Gandolfini, Sr., el papaa de l'atur American James Gandolfini
Busseto

**Busseto** (*Büssé* 'n parmizà) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Pàrma.

El g'ha presapóch 6.843 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 76&nbsp;km², per 'na densità de 90 ab./km².

El cunfìna coi cümü de Alseno (PC), Besenzone (PC), Fidenza, Polesine Parmense, Soragna, Villanova sull'Arda (PC) e Zibello.

A Busseto gh'è nasìt el famùs cumpuzidùr e müzicìsta Giuseppe Verdi (1813-1901).
Calestano

**Calestano** (endèla parlàda locàl: *Calistàn*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Pàrma. El g'ha presapóch 1.811 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 57&nbsp;km², per 'na densità de 32 ab./km². El cunfìna coi cümü de Berceto, Corniglio, Felino, Langhirano, Sala Baganza, Terenzo.
Fidenza

**Fidenza** (*Fidentia* 'n latì; *Borgo San Donnino* fìna 'l 1927; *Fidénsa*, *Bórgh* o *Bórgh San Donén* en dialèt parmezà; *Bùragh* endèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Pàrma. El g'ha presapóch 23.355 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 95&nbsp;km², per 'na densità de 246 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alseno (PC), Busseto, Fontanellato, Medesano, Noceto, Salsomaggiore Terme, Soragna.
Domas

**Dumas** (nom ufizial in italian: *Domaso*) l'è on comun de la Provincia de Còmm che 'l cunta , 'na superfiss de  km² e 'na densità de  ab./km².
El comun, situaa in su la còsta òvest del Lagh de Còmm e al confin con la Provincia de Lecch (comun de Còlich), l'è compòst del center stòrich e de dò frazion, Pozzoeu e Gacc.

## Evoluzion demografega

L'andament del numer de abitant del comun de Domas l'è mustraa in de la tabela chi de sota

## Riferiment
Medesano

**Medesano** (*Medisianus* 'n latì) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Pàrma. El g'ha presapóch 9.117 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 88&nbsp;km², per 'na densità de 104 ab./km². El cunfìna coi cümü de Collecchio, Fidenza, Fornovo di Taro, Noceto, Pellegrino Parmense, Salsomaggiore Terme, Varano de' Melegari.
Dongh

**Dongh** (nom ufizial in italian: *Dongo*) l'è on comun de la Provincia de Còmm che 'l cunta , 'na superfiss de  km² e 'na densità de  ab./km².
El paes el se troeuva in su la còsta nòrd-òvest del Lagh de Còmm, a la fin del torrent Alban e al confin de la Provincia de Lecch (comun de Còlich).

Dongh l'è famosa perchè l'è staa chì che l'è staa ciappaa, el 27 april del 1945, el Benito Mussolini (insema a la soa morosa Claretta Petacci e alter gerarca fascista), menter l'era dree a scappà de Milan vers la Svizzera. El Mussolini l'è staa coppaa el dì dòpo a Giulin. 

Dongh l'è gemellada cont el comun frances de Arromanches-les-Bains.

## Evoluzion demografega

L'andament del numer de abitant del comun de Dongh l'è mustraa in de la tabela chi de sota

## Riferiment
Mezzani

**Mezzani** (endèla parlàda locàl: *Mzàn*) l'è stàt 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Pàrma. El g'ha presapóch 3055 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 28&nbsp;km², per 'na densità de 109 ab./km². El cunfìna coi cümü de Brescello (RE), Casalmagiur (CR), Colorno, Parma, Sorbolo, Torrile, Viadana (MN).
 
El cümü l'era furmàt de divèrse frasiù de piö o méno la stèsa grandèsa. Töcc i paizì i éra 'na ólta ìzole del fiöm Po. Casale, Mezzano Rondani, Mezzano Inferiore, Mezzano Superiore i è le frasiù principài, Bocca d'Enza, Ghiare Bonvisi e Vale i è località piö pesène.

Endel 2019 l'è tacàt a Sorbolo per fà sö 'l növ cümü de Sorbolo Mezzani

## Palàs de éder
* **S. Maria Nascente** Céza de Mezzano Inferiore
* **Beata Vergine delle Grazie** Oratóre de Mezzano Inferiore
* **S. Silvestro** Céza de Casale
* **S. Michele** Céza de Mezzano Superiore
* **Palàs del Vèscof** a Mezzano Superiore

## Galerìa


Archivi: Navigazione Po.jpg|El fiöm Po de le bànde de Mezzani
Archivi: Mezzano Inf.jpg|La céza de de Mezzano Inferiore
Archivi: Machinon.JPG|La prìma màchina idròvora Belli adès endèla piàsa de Mezzano Inferiore
Archivi: Casale.JPG|A Igreja de Casale
Archivi: Parma morta.JPG|Reserva Natüràla Parma Morta**
Monchio delle Corti

**Monchio delle Corti** l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Pàrma. El g'ha presapóch 1.207 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 68&nbsp;km², per 'na densità de 18 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bagnone (MS), Comano (MS), Corniglio, Licciana Nardi (MS), Palanzano, Ramiseto (RE).
Dòss (CO)

**Dòss** (nom ufizial in italian: *Dosso del Liro*) l'è on comun de la Provincia de Còmm cont ona popolazion de , 'na superfiss de  km² e 'na densità de  ab./km². L'è sitüaa al confin cont el canton Grison (comun de Cama, Gron e Rorè).

Del 14 ottober 2007 l'è 'vert el Museo del Dialett, faa in d'on vegg edifizzi scolastich.

## Evoluzion demografega

L'andament del numer de abitant del comun de Dòss (CO) l'è mustraa in de la tabela chi de sota

## Riferiment
Faggee

**Faggee** (nom ufizial in italian: *Faggeto Lario*) l'è on comun de la Provincia de Còmm, situaa in del Triangol Larian, che 'l cunta , 'na superfiss de  km² e 'na densità de  ab./km².

El comun l'è dividuu in quatter frazion: Lemna, che l'è 'l center comunal, Molina, Pallanz e Riva, che l'è ciamada inscì perchè la se troeuva longh i spond del Lagh de Còmm. I alter tre frazion hinn situaa sora i mont e on temp eren collegaa de la strada che la portava de Brunaa fina a Bellas.

## Evoluzion demografega

L'andament del numer de abitant del comun de Faggee l'è mustraa in de la tabela chi de sota

## Riferiment
Montechiarugolo

**Montechiarugolo** l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Pàrma. El g'ha presapóch 8.889 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 47&nbsp;km², per 'na densità de 189 ab./km². El cunfìna coi cümü de Montecchio Emilia (RE), Parma, San Polo d'Enza (RE), Sant'Ilario d'Enza (RE), Traversetolo.
Palanzano

**Palanzano** l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Pàrma. El g'ha presapóch 1.355 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 70&nbsp;km², per 'na densità de 19 ab./km². El cunfìna coi cümü de Corniglio, Monchio delle Corti, Neviano degli Arduini, Ramiseto (RE), Tizzano Val Parma, Vetto (RE).
Pellegrino Parmense

**Pellegrino Parmense** (en parmesà: *Pelegré*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Pàrma. El g'ha presapóch 1.286 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 82&nbsp;km², per 'na densità de 16 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bore, Medesano, Salsomaggiore Terme, Varano de' Melegari, Vernasca (PC).
Neviano degli Arduini

**Neviano degli Arduini** l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Pàrma. El g'ha presapóch 3.728 abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 105&nbsp;km², per 'na densità de 36 ab./km². El cunfìna coi cümü de Canossa (RE), Langhirano, Lesignano de' Bagni, Palanzano, Tizzano Val Parma, Traversetolo, Vetto (RE).
Noceto

**Noceto** (en emilià: *Nozèi*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Emìlia Romàgna, en Pruvìncia de Pàrma. El g'ha  abitàncc e 'l g'ha 'na superfìce de 79&nbsp;km², per 'na densità de  ab./km². El cunfìna coi cümü de Collecchio, Fidenza, Fontanellato, Fontevivo, Medesano, Parma.

## Riferimèncc