Indes total di totaj

L’ì**ndes totàl di totàj** (**TT**), a l’è  vun infra i indes tèrmidinamich e ‘l servìss de valutà la stabilità atmosferega. El fornìss ona indicazion su la probabilità ch’a s’ingeneren di temporaj e su la possibilitàa che ghe sìen anca di fenòmen violent ch’je compagnen (compagn de tempèsta, rebùff discendent e pioeuva torrenzial). 
L’indes el voeur mètt insèma l’effètt del gradient de temperadura e quèll del gradient de umidità in del strat de la troposfera infra i dò altèzz che i sò pression atmosferegh hinn 850 Hpa e 500 Hpa.
Quèst el doarìss dann on’idea de l’instabilità e de la presenza de assée de vapor de acqua de formà i nivol. L’avantàgg de quèll’indes chì a l’è che ‘l dopra direttament i dati rilevàa cont i radio-sondagg o quèj di modèj de prevision numerica senza ‘vègh besògn de calcolà prima la temperadura potenzial come per l'indes de sollevament.

## Definizion

Quèll indes chì a l’è de fàtt la sòma de dò indes distint, el **totàl verticàl** (VT – de la lengua inglesa Vertical Total) e ‘l **totàl traversàl** (CT – de la lengua inglesa Cross Total). El totàl verticàl el rappresenta el profìl vertical de la temperadura, inveci el total trasversal el ne dà ona immagin del profìl de umidità.  

Chèsta chì a l’è l’equazion de calcolà l’indes total di totaj  

:VT = T_{850} - T_{500} 
:CT = T_{d_{850}} - T_{500}

:TT = VT + CT = T_{850} + T_{d_{850}}  - 2 (T_{500})

indoe : 

: T_{d_{850}}   = pont de rosada a l’altèzza a la pression de 850hPa.
: T_{850}  = temperadura a 850 hPa 
: T_{500}  = temperadura a 500 hPa

## Interpretazion

Se a se definissen innanz de tutt i tipi de temporaj:
*Temporaj legger : quèj con di ventàd inferior de 35 noeud e grann de tempesta  pussée piscinìtt 13 mm de diametro ;
*Temporaj moderàa: quèj con di ventàd infra 35 e 50 noeud e grann de tempèsta infra 13 e 25 mm de diametro;
*Temporaj violent : quèj con di ventàd superior de 50 noeud, grann de tempèsta de pussée de 25 mm e di vent che destrùggen.

L'interpretazion de l'indes TT a l’è quèsta chì : 
 

Robert C. Miller (1972) l’ha fàa on studi approfondìi de l’indes TT e di sò dò component. I risultà che l’ha ottegnùu hinn riassùnt chìchiscì ma l’è possibil che ghe sia ona sora-interpretazion di informazion fornìd de l’indes. 
 

Gh’è tuttamanch de regordà che qualsessìa indes deperlù l’è nò assée de prevedè i temporaj, de già che per el svilupp de on temporal la serviss ona spinta iniziàl, o ben l’aria la gh’ha de vèss rusada a levà su per ona quaj reson che la pò vèss:  
*frontal, o ben se ‘l riva on front frècc;
*orografica, o ben se l’aria l’è rusada a’nda su quand che el vent l’incontra ona cadèna motagnosa
*per fòrt riscaldament, o ben se l’aria scaldada la ven pussé calda de quella intorna e la va su.

## Utilizzazion

Quèll’indes chì a l’è stàa doprà in manera divèrsa in divèrsi region; quaivun l’hà doprà l’indes complètt , quajvun domà ona soa part. L’ìndes TT a l’è stàa progettàa de prevedè la freguenza di temporaj e minga la soa fòrza. Ancaben el sia assée capàzz cont i mass d’aria polar e tropicàl el tend a vèss pòch rappresentatìv in di atmofér pussée frègg. 

I valor de TT hinn pussée grand quand che la differenza de temperadua intra 850 et 500 hPa  al’è granda e gh’è ona massa d’aria molto ùmeda ai livèj de bass ma el ne pò dà di informazion sbagliàd quand che vun di du fattor a l’è esageràa. Per esempi, despèss l'indes l’insegna el ris’c de temporaj ind i mass d’aria artich estremament stabil ma sàtur. Donca a se gh’hà semper de doprà i radio-sondagg per ‘vègh pussée  de detali dòpo vègh doprà el TT ‘me indicador de la convezion possìbil.

El TT l'è bon de vèss aplicàa soratùtt in situazion de temporal pre-frontaj oppur de gott frègg in quòta.

## Riferiment