open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Guntmadingen

**Guntmadingen** al è un cumün dal canton Sciafüsa, in Svìzzera. El se tröva in de la region ciamada Klettgau, al confin col stat federal tudesch del Baden-Württemberg.
L'è tacaa ai cumün de Löhningen a nord, a Beringen a est, Neuhausen am Rheinfall a nordest, a Neunkirch a ovest e a Jestetten (Germania) a sud.
  
## Demografia

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:back value:rgb(1,1,1)
  id:bars value:rgb(0.6,0.7,0.8)
 
 
ImageSize = width:550 height:400
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
 
Period = from:0 till:260
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:100 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:20 start:0
BackgroundColors = canvas:back
 
BarData=
  bar:1850 text:1850
  bar:1860 text:1860
  bar:1870 text:1870
  bar:1880 text:1880
  bar:1890 text:1890
  bar:1900 text:1900
  bar:1910 text:1910
  bar:1920 text:1920
  bar:1930 text:1930
  bar:1940 text:1940
  bar:1950 text:1950
  bar:1960 text:1960
  bar:1970 text:1970
  bar:1980 text:1980
  bar:1990 text:1990
  bar:2000 text:2000
  bar:2008 text:2008
 
PlotData=
  color:bars width:25 align:left
 
  bar:1850 from:0 till:232
  bar:1860 from:0 till:204
  bar:1870 from:0 till:201
  bar:1880 from:0 till:197
  bar:1890 from:0 till:186
  bar:1900 from:0 till:176
  bar:1910 from:0 till:175
  bar:1920 from:0 till:215
  bar:1930 from:0 till:202
  bar:1940 from:0 till:211
  bar:1950 from:0 till:208
  bar:1960 from:0 till:218
  bar:1970 from:0 till:183
  bar:1980 from:0 till:215
  bar:1990 from:0 till:225
  bar:2000 from:0 till:258
  bar:2008 from:0 till:250
 
PlotData=
  bar:1850 at:232 fontsize:S text:232 shift:(-12,5)
  bar:1860 at:204 fontsize:S text:204 shift:(-12,5)
  bar:1870 at:201 fontsize:S text:201 shift:(-12,5)
  bar:1880 at:197 fontsize:S text:197 shift:(-12,5)
  bar:1890 at:186 fontsize:S text:186 shift:(-12,5)
  bar:1900 at:176 fontsize:S text:176 shift:(-12,5)
  bar:1910 at:175 fontsize:S text:175 shift:(-12,5)
  bar:1920 at:215 fontsize:S text:215 shift:(-12,5)
  bar:1930 at:202 fontsize:S text:202 shift:(-12,5)
  bar:1940 at:211 fontsize:S text:211 shift:(-12,5)
  bar:1950 at:208 fontsize:S text:208 shift:(-12,5)
  bar:1960 at:218 fontsize:S text:218 shift:(-12,5)
  bar:1970 at:183 fontsize:S text:183 shift:(-12,5)
  bar:1980 at:215 fontsize:S text:215 shift:(-12,5)
  bar:1990 at:225 fontsize:S text:225 shift:(-12,5)
  bar:2000 at:258 fontsize:S text:258 shift:(-12,5)
  bar:2008 at:250 fontsize:S text:250 shift:(-12,5)
 
TextData=
  fontsize:S pos:(19,32)
  text:Evolüzion da la popülazion da Guntmadingen da 1850
 
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:FontOFS
 

  
## Liamm da föra
*
Mar Egee

'L **mar Egee** (in grech: Αιγαίο Πέλαγος, *Aigaío Pélagos*, , in türch: *Ege Denizi* ) l'è un mar che l'è part del mar Mediterani e 'l se tröva intra la part sud de la penisula balcanega e quela ovest de l'Anatolia. In alter parol, intra la Grecia e la Türchia. A nord l'è tacaa al mar di Marmara e donca cun 'l mar Negher per via de l'istrec di Dardanel ed il Bosfur. Int 'l mar Egee gh'è i isul egej, e a sud a gh'è i isul de Creta e Rod. 

L'Egee l'è cugnussüü tradiziunalment cun 'l nom de *[[Arcipelagh]]* (in grech antigh, *Αρχιπέλαγος*, dal grech *πέλαγος*= mar), nom che pöö i hann tacà a druvà per ciamà i so isul, e adess l'è druvaa per indicà un qualsìa grüp d'isul.
Gurmels

**Gurmels** (in frances: *Cormondes*) a l'è un cumün svizzer del distret de See (in frances: District du Lac), in del Canton Friburgo. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 17.21 km² e in del  al gh'eva una popolazion de  abitant.

El cumün de Gurmels al se tröva a una altitüden de 542 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Barberêche, Courtepin, Cressier, Düdingen, Ferenbalm (BE), Staatswald Galm, Jeuss, Kleinbösingen, Kriechenwil (BE), Laupen (BE), Ulmiz, Wallenried.

## Riferiment


## Ligam de föra
* Sit Ufizial 
*
Gurtnellen

**Gurtnellen** a l'è un cumün svizzer del Canton Üri. Al gh’ha pressapoch  abitant e una süperfiss de 83.35 km², e al se tröva a una altitüden de 928 meter sura al livel del mar.

El cumün de Gurtnellen a l'è tacaa ai cumün de Andermatt, Erstfeld, Göschenen, Silenen, Tujetsch (GR), Wassen.

## Storia
Gurtnellen l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1257 col nom de *Chuno und die Gurteneller*.

L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi sott:


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:back value:rgb(1,1,1)
  id:bars value:rgb(0.6,0.7,0.8)
 
 
ImageSize = width:550 height:400
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
 
Period = from:0 till:1700
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:back
 
BarData=
  bar:1850 text:1850
  bar:1860 text:1860
  bar:1870 text:1870
  bar:1880 text:1880
  bar:1890 text:1890
  bar:1900 text:1900
  bar:1910 text:1910
  bar:1920 text:1920
  bar:1930 text:1930
  bar:1940 text:1940
  bar:1950 text:1950
  bar:1960 text:1960
  bar:1970 text:1970
  bar:1980 text:1980
  bar:1990 text:1990
  bar:2000 text:2000
  bar:2008 text:2008
 
PlotData=
  color:bars width:25 align:left
 
  bar:1850 from:0 till:675
  bar:1860 from:0 till:658
  bar:1870 from:0 till:731
  bar:1880 from:0 till:1541
  bar:1890 from:0 till:747
  bar:1900 from:0 till:1112
  bar:1910 from:0 till:1091
  bar:1920 from:0 till:1631
  bar:1930 from:0 till:1078
  bar:1940 from:0 till:1152
  bar:1950 from:0 till:1132
  bar:1960 from:0 till:1048
  bar:1970 from:0 till:1048
  bar:1980 from:0 till:813
  bar:1990 from:0 till:688
  bar:2000 from:0 till:631
  bar:2008 from:0 till:633
 
PlotData=
  bar:1850 at:675 fontsize:S text:675 shift:(-12,5)
  bar:1860 at:658 fontsize:S text:658 shift:(-12,5)
  bar:1870 at:731 fontsize:S text:731 shift:(-12,5)
  bar:1880 at:1541 fontsize:S text:1541 shift:(-12,5)
  bar:1890 at:747 fontsize:S text:747 shift:(-12,5)
  bar:1900 at:1112 fontsize:S text:1112 shift:(-12,5)
  bar:1910 at:1091 fontsize:S text:1091 shift:(-12,5)
  bar:1920 at:1631 fontsize:S text:1631 shift:(-12,5)
  bar:1930 at:1078 fontsize:S text:1078 shift:(-12,5)
  bar:1940 at:1152 fontsize:S text:1152 shift:(-12,5)
  bar:1950 at:1132 fontsize:S text:1132 shift:(-12,5)
  bar:1960 at:1048 fontsize:S text:1048 shift:(-12,5)
  bar:1970 at:1048 fontsize:S text:1048 shift:(-12,5)
  bar:1980 at:813 fontsize:S text:813 shift:(-12,5)
  bar:1990 at:688 fontsize:S text:688 shift:(-12,5)
  bar:2000 at:631 fontsize:S text:631 shift:(-12,5)
  bar:2008 at:633 fontsize:S text:633 shift:(-12,5)
 
TextData=
  fontsize:S pos:(19,32)
  text:Evolüzion da la popülazion da Gurtnellen da 1850
 
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:FontOFS
 

  
## Riferiment


## Ligam de föra
*
McKinley

*Ol Wlliam McKinley, ol presidènt di Stacc Ünìcc.
*Ol mut McKinley, mut de l'Alaska ciamàt ach mut Denali.
Salaran

**Salaran** (in Italian *Salerano sul Lambro*) l'è un cumün de  abitant (dàto del  ) de la pruìncia de Lod, Lumbardia.

## Evoluzion demografega

L'andament del numer de abitant del comun de Salaran l'è mustraa in de la tabela chi de sota

## Riferiment
Pasqua

__NOTOC__

La **Pasqua** l'è ol dì che ol cristianesim el festesgia la resurrezzion de Gesù Crist e l'è insema al Nedal vuna di dò feste cristiane pussee importante.

Gh'è mia un dì precis per festesgià la Pasqua, de facc la se festesgia intra ol 22 de marz e ol 25 de avrìl. La Pasqua de facc la ghe va dree al calendari lunar e mìa a quell del Sol e l'è semper de dumenega, la prima dumenega depos la prima luna piena de primavera.

La dumenega de Pasqua la riva a la fin de la Setimana Santa che l'è l'ultema setimana de la Quaresma che l'è ol temp de penitenza dedegad a preparàss ai zelebrazzion de la mort e de la resurrezzion de Crist.

L'è tradizzion la dumenega de Pasqua regalà l'oeuv de Pasqua, de solet de cicolad, considerad simbol de vita, quella noeuva del Signor che l'è resussitad.

Ol lunedì de Pasqua, ciamad *[[Lunedì de l'Angel]]*, o pò ol dì de Pasqueta, l'è tradizzion majà oeuv e radicc.

## Referimencc
*Treccani

## Oter progecc

## Vos corelade
*Pesach
*Tridov pasqual
Fuji

Ol mut **Fuji** o **Fujiyama** (giapunès 富士山 *Fuji-san*) l’è ‘l mut piö ólt del Giapù, l’ se tróa mia de luntà dal Pacìfech sö sö l’ìsola de Honshu che l’è la piö granda de l’arcipelach giapunés e l’è ólt 3.776 méter söl lièl del mar.

Quando ‘l ciél l’è bèl nèt ol mut se l’ vèt pò da Tokyo che l’è luntana 113 km. 

Ol Fuji l’è ü vülcà piö ‘n funsiù, isé sö sö la sò sima, che l’è bianca de nif per dès mis a l’an, i tróa pòst trè sortide de aqua. 

Ol mut l’è consideràt sacro da i Giapunès che i và söl mut ‘n pelegrinàg alméno öna ólta ‘n da éta.
Abram

**Abram** (in ebreu: אַבְרָהָם, Avraham, "Pader d'un frach de popuj/di popuj"; arab: ابراهيم, Ibrāhīm) a l'è el prim patriarca de l'Ebraism, del Cristianesim e de l'Islam, che hinn dunca ciamaa anca *religiun abramitigh*. La sò storia a l'è cüntada sü in del liber de la Genesi e la va inanz anca in del Curan. Gh'en è minga de dati storigh de la sò esistenza fö di test sacher: segund la tradiziun ebrea a l'è nassüü in de l'ann 1948 de la creaziun, che l'è el noster 1812 a.C.. Segund Gen17,5 el sò nom uriginal a l'era אַבְרָם (Avram), ma pöö Diu ghe l'ha müdaa in in Avraham, אברהם.
Mosè

**Mosè** (latin: *Moyses*; in ebraigh: מֹשֶׁה, standard *Moshe*, tiberiens *Mōšeh*; grech: Mωϋσῆς; in arabموسىٰ, Mūsa; in ge'ez: ሙሴ, *Musse*) a l'era un persunagg bibligh che, segund l'Esod, l'ha liberaa el popul ebraigh de la s'ciavitüü in Egit. El sò nom in ebraigh al vör dì *"tiraa fö"*, che'l staa anca per *"salvaa di acqui"*.
Parenchìma

La paròla **parenchìma** la vé dopràda tat endèl camp de la murfulugìa vegetàl che ‘n chèl de l’anatumìa anemàla.

Endèi organìsmi vegetài la paròla parenchìma, la ìndica ‘na série de fìbre de riempimènt, atìve fés del pónt de vìsta metabòlic, dotàde de spàsi bèi larc ‘ntra ‘na cèlula e l’ótra. 

Gh’è divèrsi tìpi de parenchìmi, e i vé clasificàcc a segónda de la so funsiù "principàl":
Al Seriana

La **Al Seriana** (italià: *Val Seriana*) l'è öna di dò ài piö ‘mportante de la pruinsa de Bèrghem, ‘nsèma a la Al Brembana.

Lónga piö o méno 50 km la taca sö a la sorgènt del Sère e la fenés a Éla de Sère, ‘ndóe 'l fiöm l’incóntra l’ólta pianüra. 

L’è separada da la Al Telina da i mucc piö ólcc di Orobie, ol Còca (3.052 méter), ol Redorta (3.037 méter) e 'l Scais (3.038 méter). 

La Al Seriana l'è öna al che la tacàt a 'ndustrialisàs zamò a partì dal méla e òt (1800) grasie a l'aqua del Sère che l'è belfà tirà fò dal fiöm e dovrà 'n di fabriche.

Isé l'è piéna de fàbriche e 'l fónt de la al l'è uramai töt costrüìt, gh'è öna cà dré l'ótra, ü palàs dré l'óter, ü stabilimènt dré l'óter sö fina a Albì; i l' la ciama la sità lineàr.  

I paìs piö ‘mportàncc de la al i è Albì, Nèmber e Clüsù.
I óter cümü de la àl i è Alzà, Ardés, Aviàdech, Casnìch, Castiù, Cassà, Scé, Serét, Colgiàt, Fì, Fiorà, Gandelì, Gagianìga, Gòren, Gróm, Léf, Oltressènda Ólta, Onéda, Lanùr, Par, Pèia, Piàre, Nòssa, Pradalùnga, Prémol, Rànga, Ruèta, Selvì, Songaàss, Albundiù, Algöi, Èrfa, Éla d'Ògna, Éla de Sère.
Brembi

**Brémbi** (*Brembio* in Italian) l'è un cumün de la Pruìncia de Lod, Lumbardia cun  abitant (dàto del  ) .

La sò urìgin l'é, sicüramént, rumana. In del 725 l'é stàt priprietà del *Munastèr de San Pèder in ciel d'or* de Pavia. Dopu, l'é stai pruprità d'i *Gerolomini* de Uspedalétt, che in del 1731 o hann custrüìd la cesa.

Par che'l sò num el vegna da la parola d'i celt "brem", che la vör dì "rissunà", "fà dal rumur".

## Evoluzion demografega

L'andament del nümer de abitant del cumün de Brembi l'è mustraa in de la tabela chi de sota

## Riferiment
Zeneggen

**Zeneggen** a l'è un cumün svizzer del distret de Visp, in del Canton Vales. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 7.51 km² e in del  al gh'eva una popolazion de  abitant.

El cumün de Zeneggen al se tröva in de la Vispertal (Val de Visp) a una altitüden de 1370 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Bürchen, Raron, Stalden, Törbel, Visp e Visperterminen.

## Riferiment


## Ligam de föra
* Official website
Lutzenberg (AR)

**Lutzenberg** a l'è un cumün svizzer del Canton Apenzel de Föra. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 2.26 km² e in del  al gh'eva una popolazion de  abitant.

El cumün de Lutzenberg al se tröva a una altitüden de 538 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Eggersriet (SG), Heiden, Rheineck (SG), Rorschacherberg (SG), Sankt Margrethen (SG), Thal (SG), Walzenhausen, Wolfhalden.

## Storia
Lutzenberg l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1634 coo nom de *Lutzenberg*.

L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:

## Riferiment
San Fratello

**San Fratello** (endèl dialèt Gall-Itàlech locàl: **San Frareau**, Sicilià: **Santu Frateddu**, Latin: **Apollonia**), l'è ün cumün da la Provincia de Messina ent la regiun Italiana da la Sicilia, localisaa a c.ca 110 km a est da Palermo e 90 km a ovest da Messina. Al 31 da Dezember dal 2004, al gh'eiva üna popülazion da 4.371 e üna area da 67,1 km².

San Fratello l'è daspaira Acquedolci, Alcara li Fusi, Caronia, Cesarò, Militello Rosmarino, Sant'Agata di Militello.

## Demografia

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.8)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:303
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:11000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:2000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001

PlotData=
 color:barra width:20 align:left

 bar:1861 from: 0 till:7153
 bar:1871 from: 0 till:7370
 bar:1881 from: 0 till:7580
 bar:1901 from: 0 till:9457
 bar:1911 from: 0 till:9932
 bar:1921 from: 0 till:10094
 bar:1931 from: 0 till:8199
 bar:1936 from: 0 till:8240
 bar:1951 from: 0 till:8165
 bar:1961 from: 0 till:8008
 bar:1971 from: 0 till:6457
 bar:1981 from: 0 till:5420
 bar:1991 from: 0 till:5055
 bar:2001 from: 0 till:4561

PlotData=

 bar:1861 at:7153 fontsize:XS text: 7153 shift:(-8,5)
 bar:1871 at:7370 fontsize:XS text: 7370 shift:(-8,5)
 bar:1881 at:7580 fontsize:XS text: 7580 shift:(-8,5)
 bar:1901 at:9457 fontsize:XS text: 9457 shift:(-8,5)
 bar:1911 at:9932 fontsize:XS text: 9932 shift:(-8,5)
 bar:1921 at:10094 fontsize:XS text: 10094 shift:(-8,5)
 bar:1931 at:8199 fontsize:XS text: 8199 shift:(-8,5)
 bar:1936 at:8240 fontsize:XS text: 8240 shift:(-8,5)
 bar:1951 at:8165 fontsize:XS text: 8165 shift:(-8,5)
 bar:1961 at:8008 fontsize:XS text: 8008 shift:(-8,5)
 bar:1971 at:6457 fontsize:XS text: 6457 shift:(-8,5)
 bar:1981 at:5420 fontsize:XS text: 5420 shift:(-8,5)
 bar:1991 at:5055 fontsize:XS text: 5055 shift:(-8,5)
 bar:2001 at:4561 fontsize:XS text: 4561 shift:(-8,5)

TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Data from ISTAT



## Lan referenza


## Vus curelaa
*Santuari di Trii Sant
Waldstatt

**Waldstatt** l è un cumün del Canton Apenzel de Föra, en Svízzera.

El se tröva a 816 meter de sora del livel del mar e 'l confina coi cumün de Herisau, Hundwil, Schwellbrunn e Urnäsch.

 
## Demografia

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:back value:rgb(1,1,1)
  id:bars value:rgb(0.6,0.7,0.8)
 
 
ImageSize = width:550 height:400
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
 
Period = from:0 till:1800
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:back
 
BarData=
  bar:1850 text:1850
  bar:1860 text:1860
  bar:1870 text:1870
  bar:1880 text:1880
  bar:1890 text:1890
  bar:1900 text:1900
  bar:1910 text:1910
  bar:1920 text:1920
  bar:1930 text:1930
  bar:1940 text:1940
  bar:1950 text:1950
  bar:1960 text:1960
  bar:1970 text:1970
  bar:1980 text:1980
  bar:1990 text:1990
  bar:2000 text:2000
  bar:2008 text:2008
 
PlotData=
  color:bars width:25 align:left
 
  bar:1850 from:0 till:983
  bar:1860 from:0 till:1052
  bar:1870 from:0 till:951
  bar:1880 from:0 till:1374
  bar:1890 from:0 till:1446
  bar:1900 from:0 till:1483
  bar:1910 from:0 till:1555
  bar:1920 from:0 till:1513
  bar:1930 from:0 till:1332
  bar:1940 from:0 till:1297
  bar:1950 from:0 till:1455
  bar:1960 from:0 till:1536
  bar:1970 from:0 till:1508
  bar:1980 from:0 till:1440
  bar:1990 from:0 till:1529
  bar:2000 from:0 till:1710
  bar:2008 from:0 till:1737
 
PlotData=
  bar:1850 at:983 fontsize:S text:983 shift:(-12,5)
  bar:1860 at:1052 fontsize:S text:1052 shift:(-12,5)
  bar:1870 at:951 fontsize:S text:951 shift:(-12,5)
  bar:1880 at:1374 fontsize:S text:1374 shift:(-12,5)
  bar:1890 at:1446 fontsize:S text:1446 shift:(-12,5)
  bar:1900 at:1483 fontsize:S text:1483 shift:(-12,5)
  bar:1910 at:1555 fontsize:S text:1555 shift:(-12,5)
  bar:1920 at:1513 fontsize:S text:1513 shift:(-12,5)
  bar:1930 at:1332 fontsize:S text:1332 shift:(-12,5)
  bar:1940 at:1297 fontsize:S text:1297 shift:(-12,5)
  bar:1950 at:1455 fontsize:S text:1455 shift:(-12,5)
  bar:1960 at:1536 fontsize:S text:1536 shift:(-12,5)
  bar:1970 at:1508 fontsize:S text:1508 shift:(-12,5)
  bar:1980 at:1440 fontsize:S text:1440 shift:(-12,5)
  bar:1990 at:1529 fontsize:S text:1529 shift:(-12,5)
  bar:2000 at:1710 fontsize:S text:1710 shift:(-12,5)
  bar:2008 at:1737 fontsize:S text:1737 shift:(-12,5)
 
TextData=
  fontsize:S pos:(19,32)
  text:Evolüzion da la popülazion da Waldstatt da 1850
 
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:FontOFS
 

## Ligam de fö
* http://www.waldstatt.ch
Presinge

**Presinge ** a l'è un cumün svizzer del Canton Ginevra. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 4.69 km² e in del  al gh'eva una popolazion de  abitant.

El cumün de Presinge al se tröva a una altitüden de 460 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Choulex, Jussy, Juvigny (FR-74), Meinier, Puplinge, Ville-la-Grand (FR-74). La popolaziun l'è in magioranza de lengua francesa.


## Demografia

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:back value:rgb(1,1,1)
  id:bars value:rgb(0.6,0.7,0.8)
 
 
ImageSize = width:550 height:400
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
 
Period = from:0 till:620
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:100 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:20 start:0
BackgroundColors = canvas:back
 
BarData=
  bar:1850 text:1850
  bar:1860 text:1860
  bar:1870 text:1870
  bar:1880 text:1880
  bar:1890 text:1890
  bar:1900 text:1900
  bar:1910 text:1910
  bar:1920 text:1920
  bar:1930 text:1930
  bar:1940 text:1940
  bar:1950 text:1950
  bar:1960 text:1960
  bar:1970 text:1970
  bar:1980 text:1980
  bar:1990 text:1990
  bar:2000 text:2000
  bar:2008 text:2008
 
PlotData=
  color:bars width:25 align:left
 
  bar:1850 from:0 till:592
  bar:1860 from:0 till:293
  bar:1870 from:0 till:335
  bar:1880 from:0 till:334
  bar:1890 from:0 till:329
  bar:1900 from:0 till:311
  bar:1910 from:0 till:291
  bar:1920 from:0 till:272
  bar:1930 from:0 till:245
  bar:1940 from:0 till:262
  bar:1950 from:0 till:268
  bar:1960 from:0 till:281
  bar:1970 from:0 till:411
  bar:1980 from:0 till:428
  bar:1990 from:0 till:560
  bar:2000 from:0 till:614
  bar:2008 from:0 till:586
 
PlotData=
  bar:1850 at:592 fontsize:S text:592 shift:(-12,5)
  bar:1860 at:293 fontsize:S text:293 shift:(-12,5)
  bar:1870 at:335 fontsize:S text:335 shift:(-12,5)
  bar:1880 at:334 fontsize:S text:334 shift:(-12,5)
  bar:1890 at:329 fontsize:S text:329 shift:(-12,5)
  bar:1900 at:311 fontsize:S text:311 shift:(-12,5)
  bar:1910 at:291 fontsize:S text:291 shift:(-12,5)
  bar:1920 at:272 fontsize:S text:272 shift:(-12,5)
  bar:1930 at:245 fontsize:S text:245 shift:(-12,5)
  bar:1940 at:262 fontsize:S text:262 shift:(-12,5)
  bar:1950 at:268 fontsize:S text:268 shift:(-12,5)
  bar:1960 at:281 fontsize:S text:281 shift:(-12,5)
  bar:1970 at:411 fontsize:S text:411 shift:(-12,5)
  bar:1980 at:428 fontsize:S text:428 shift:(-12,5)
  bar:1990 at:560 fontsize:S text:560 shift:(-12,5)
  bar:2000 at:614 fontsize:S text:614 shift:(-12,5)
  bar:2008 at:586 fontsize:S text:586 shift:(-12,5)
 
TextData=
  fontsize:S pos:(19,32)
  text:Evoluzion da la populazion de Presinge dal 1850
 
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:FontOFS

 


## References
Villabate

**Villabate** l'è ün comünn da la Pruvincia de Palermo ent la regiun Italiana da la Sicilia, localisaa c.ca 8 km südest da Palermo. Al 31 Dezember 2004, al gh'eiva üna popülazion da 19,441 e üna area da 3.8 km².

Villabate l'è daspaira Ficarazzi, Misilmeri, Palermo.

## Demografia

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.8)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:303
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:19000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:2000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001

PlotData=
 color:barra width:20 align:left

 bar:1861 from: 0 till:2438
 bar:1871 from: 0 till:2508
 bar:1881 from: 0 till:3156
 bar:1901 from: 0 till:4095
 bar:1911 from: 0 till:5590
 bar:1921 from: 0 till:6411
 bar:1931 from: 0 till:6421
 bar:1936 from: 0 till:6992
 bar:1951 from: 0 till:8097
 bar:1961 from: 0 till:9213
 bar:1971 from: 0 till:10353
 bar:1981 from: 0 till:12659
 bar:1991 from: 0 till:14877
 bar:2001 from: 0 till:18371

PlotData=

 bar:1861 at:2438 fontsize:XS text: 2438 shift:(-8,5)
 bar:1871 at:2508 fontsize:XS text: 2508 shift:(-8,5)
 bar:1881 at:3156 fontsize:XS text: 3156 shift:(-8,5)
 bar:1901 at:4095 fontsize:XS text: 4095 shift:(-8,5)
 bar:1911 at:5590 fontsize:XS text: 5590 shift:(-8,5)
 bar:1921 at:6411 fontsize:XS text: 6411 shift:(-8,5)
 bar:1931 at:6421 fontsize:XS text: 6421 shift:(-8,5)
 bar:1936 at:6992 fontsize:XS text: 6992 shift:(-8,5)
 bar:1951 at:8097 fontsize:XS text: 8097 shift:(-8,5)
 bar:1961 at:9213 fontsize:XS text: 9213 shift:(-8,5)
 bar:1971 at:10353 fontsize:XS text: 10353 shift:(-8,5)
 bar:1981 at:12659 fontsize:XS text: 12659 shift:(-8,5)
 bar:1991 at:14877 fontsize:XS text: 14877 shift:(-8,5)
 bar:2001 at:18371 fontsize:XS text: 18371 shift:(-8,5)

TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Data from ISTAT



## Lan referenza
Marüd

**Marüd** (*Marudo* in Italian) l'è un cumün de la Pruìncia de Lod, Lumbardia cun  abitant (dàto del  ) .

## Storia

L'è stai pruprietà dopu el secul 10° ai Munastér de *Santa Cristina de Ollona* e pü de *San Péder de [[Lod]]*. Invecem, in del secul 18 l'é stai prupietà de la famiglia Archinto e dopu di Marchés Cusani (1731).

## Cultüra

La cesa de San Gervàsi e Prutàsi l'è del 1790 l'hann custrüida sü le rüìne de un uratori.

## Ecunumia

Sül teritòri i cultiven el rìs, e gh'è anca tanti alevament de vàche. Gh'è anca un qual artigian; ma el 50% de le persune ienn pendular.

## Evoluzion demografega

L'andament del numer de abitant del comun de Marüd l'è mustraa in de la tabela chi de sota

## Riferiment
Acanthodii

I acantod (Acanthodii), di bot impropriament ciamaa "squal spinus" i en una classa da pes estint, vivuu dal Silurian inferiur finn al Permian süperiur (da 430 a 250 miliun d'an fa).
Vas

* Vas, contenidùr.
* Vas, seriöla che la pórta aqua de bagnà i cap e de fà 'ndà i mülì, piö de rar ach de bif.
Burbach

**Burbach** l’è öna sità de la Germania, che la se tróa ‘n del Land de la Nord-Rhein-Westphalia in de la regiù de Arnsberg, distrèt de Siegen-Wittgenstein.

In del 2005 la gh’éra 14.947 abitàncc.
Urdin Patriarcal d'la Santa Crùs de Gerüsalém

L’**Urdin Patriarcal d'la Santa Crùs de Gerüsalém** l’è un Urdin de Cavaliér del Patiarcàd Gréc-Catòlic-Melkita. Tütt i Cavalier i üten in opere de carità el Patriarca Melkita, e tüte le sò inisiative. I Cavalier Italian i g'hann el cumpit de ütà la mensa de la Scola Catòlica de *Beith Sahour*, visìn a Gerüsalém, indué el Patriarca l'é Preside; una scola cun quasi 700 fiulìn, e püsée de la metà ienn Müsülman.


## Indùe

L’Urdin l’è present in del teritòri del Patriarcàd, in tütt el *Medio Oriente* e anca in Italia, Germania, Belgiu, Francia, America e Canada.

## Gràd

El Patriarca Maximos V Hakim l'ha agiurnàd l'Urdin el 14 de setember 1979. Incö el Gran Maéster l’è el Patriarca Melkita-Catòlic Gregòri III Laham. Ogni Stat el g’ha el sò Priùr, per l’Italia, San Marìn e  el Cantòn Ticino fin a la sò mòrt, in del febràr del 2012, l'è stài  l’Archimandrita Mons. Virgìniu Fogliazza, de San Stéu.

I member pöden véss laici o religiùs. I vari grad d'i member i'enn:
** Cavalier o Dama de Gran Crùs
** Cavalier o Dama Gran Üficial
** Cavalier o Dama Cumendatùr
** Cavalier o Dama

## Delegasiòn Italiana

La Delegasiòn Italiana l'è cumpsota de circa 80 member, tra Cavalier, Dame e Cumendatùr, e la se divìd in *Ludesana, Piasentina e Ambrosiana*.

I pader spiritüai d'le varie Delegasiòn i enn:
* Delegasiòn ambrosiana: Cum. Don Antonio Innocenti
* Delegasiòn ludesana: Cum. Archimandrita P. Emiliano Redaelli
* Delegasiòn piasentina: Cum. Archimandrita Riccardo Alessandrini

* El cunsülent per la Cultüra l'é el Cum. Mons. Giüsepp Cremascoli, Retùr efetìu de la cesa de l'Incurunada de Lod.

## Bibilugrafia

* AA.VV., *Ordine patriarcale della Santa Croce di Gerusalemme. Luogotenenza della lingua italiana. Calendario storico per il [[2007]]*; Edisiòn Il Pomerio, Lod, 2006, ISBN 8871214498

## Ligamm de föra
* Sit üficial de l'Urdin
Culeg San Francesch

El **Culég San Francèsch** l'é una scola catòlica de Lod cunusüda in tüta Italia e anca a l'Ester.

L'è gestìda dai Pader Barnabiti dal 1842, da quand che i han cuminciàd a predicà propi ind la Césa de San Francèsch, in Piàsa Uspedàl.

Gh'è 'na Bibliutéca de quasi 50.000 liber e un Müzé de Sciénse Natüràl che l'é prubabilmént el püsè gros de tüta la Lumbardìa.

El culég el g'ha da le Scole dal Nin fin ai un Licèo Scientìfich. El g'ha anca un Internà. Munsignùr Rino Fisichella l'ha stüdiàd in chel Culég chi.

## Bibliugrafìa

* AA.VV.: La Scienza in Collegio - Strumenti scientifici del Collegio San Francsco in Lodi ISBN 88-900942-0-6

* Gentili A., Riccadonna G. (a cura di): 1605-2005 testimoni nella Città, 400 anni dei Barnabiti a Lodi, Era Edizioni, ISBN 88-89576-01-4

## Ligàm de föra
* Sit üficiàl
Milot

**Milot** a l'è ona città albanesa con 12000 abitant, comun del distrett de Kurbin. La se troeuva longh la sponda del fiumm Mat.
A Milot la se troeuva ona parocchia cun duu pader barnabita (vun Italian, l'alter Argentin), menter la frazion de Gallatë l'è stada fondada in del 1632, voeuna di primm scoeul de la stòria albanesa.

## Riferimènt

* Comün de l'Albania
* Asociasù d'è Cumü de l'Abania
Distrett de Kurbin

El **distrett de Kurbin** (*Rreth i Kurbinit* in albanes) a l'è vun di 36 distrett de l'Albania, situaa in de la Prefettura de Alessi, in del nòrd del paes.

## Division amministrativa
El distrett el comprend dò municipalità e duu comun:
### Municipalità
* Laç
* Mamurras
### Comun
* Fushe-Kuqe
* Milot
Cròia

**Cròia** (*Krujë* o *Kruja* in albanes; *Croia* o *Croja* in italian; *Akçahisar* in turch; *Kroja* in serb) l'è ona città albanesa, capploeugh del distrett omònim.

Cont ona popolazion de circa 20.000 abitant, Cròia a l'è cognossuda soratutt per vess la città d'origin de l'eròe nazional albanes, el Giòrg Castriòta Scanderbeg.

In de l'april del 1450 el castell de Cròia l'ha resistii per cinqu mes a on assedi turch, e inscì l'ha portaa ona ventada d'euforia in de l'Euròpa cristiana, che la vardava con preoccupazion l'avanzada ottomana (Costantinòpol la saria borlada giò domà trii ann dòpo).

El nòmm de la città la vegn de la paròla albanesa *krua*, che la voeur dì *font*. Cròia de fatt l'era la città di font, vist che la se troeuva arent a montagn ricch de font e acqui fresch.

Per paradòss, vun di problema maggior de la città al dì d'incoeu l'è el sistema idraulich pòcch organizzaa.

D'interess turistich a hinn el castell, restauraa e divegnuu on musee dedicaa al Scanderbeg, e 'l bazar.

## Vos correlaa
* Assedi de Cròia
* Castell de Cròia
* Distrett de Cròia
* Giòrg Castriòta Scanderbeg
* Stòria de l'Albania
Numerian

El **March Aureli Numerian** (*Marcus Aurelius Numerianus* in Latin; 254 - Nicomedia, november 284) a l'è staa on imperador roman del 283 fina a la soa mòrt.

## Biografia

Fioeu minor de l'imperador March Aureli Car e fradel del Carin, l'è staa associaa al poder con la carega de *ceser* e l'ha segutaa el pader in Orient, ma dòpo la mòrt del Car, a l'è mòrt in manera misteriosa.

I font stòrich ne descriven i interess de natura letteraria: el sò talent oratòri e i sò discors scrivuu ghe hann guadagnaa on'ammirazion granda.

L'ha participaa cont el pader a la spedizion contra i Persian, menter al fradell Carin l'era stada affidada la banda occidental de l'Imperi: dòpo la vittòria e la conquista de la capidal nemisa Ctesifont a l'è staa proclamaa imperador insema al pader. Ma duranta la spedizion el Car l'è mòrt, e donca el Numerian gh'è succeduu in sul tròn come collega del fradell.

Diventaa sovran, el Numerian l'ha fòrsi bandonaa i territòri conquistaa per tornà a Roma, ma l'è staa coppaa del sòcer e prefett del pretòri Arri Aper, che 'l sperava de succedegh in sul tròn imperial.
Segond on quaj stòrich, vist che 'l Numerian el gh'aveva ona maladia ai oeugg, l'Aper el gh'ha consigliaa de viaggià in d'ona lettiga serrada e l'ha profittaa del fatt che inscì nissun el podeva vedèll per mazzàll.

## Vos correlaa
* March Aureli Car
* March Aureli Carin
* Arri Aper
E.L.I.O. - The Artists Formerly Known As Elio e le Storie Tese

**E.L.I.O. - The Artists Formerly Known As Elio e le Storie Tese** a l'è on cofenett promozional di Elio e le Storie Tese che 'l gh'ha dent:
*On CD con vari canzon del grupp cantaa in Ingles, Italian e Spagnoeu
*Ona VHS con vari video musegai del grupp
*Ona biografia in Ingles de la band.

L'è staa presentaa e distribuii del grupp aj giornalista al "Midem" de Cannes in del genar 1997 in prevision d'on tour mondial, anca se domà on tour in di Statt Unii el gh'ha avuu ona realizzazion tra genar e febrar de l'ann dòpo.

In quella occasion chì l'è stada pubblicada on'altra version del CD, on poo different, venduda poeu gratis al pubblich dòpo i concert.

Per 'sto motiv, el CD se pò minga trovà in di negòzzi, sia in Italia che in di Statt Unii.

## I canzon
### Prima version (presentada a Cannes)
#*[[Pipppero®]]* (in Ingles)
#*First me, second me* 
#*Darling I love you* (Cara ti amo) (in Ingles)
#*Homosexuality* (Omossessualità) (in Ingles)
#*Puppet on a swing* (Burattino senza fichi) (in Ingles)
#*Puniest of Slaves* (Servi della Gleba) (in Italian)
#*T.V.U.M.D.B.* (in Italian)
#*The State of A, the State of B* (Lo Stato A, lo Stato B) (in Italian)
#*My cousin* (Mio cuggino) (in Italian)
#*Nubes de ayer sobre nuestra mañana de hoy (rutinario)*(Nubi di ieri sul nostro domani odierno (abitudinario)) (in Spagnoeu)
#*El Pubis* (El Pube) (In Spagnoeu)
#*The Land of the Date Plums*(La terra dei Cachi) (in Italian)
### Segonda version (del tour american)
#*Very Good, very bad (Choose the Right Combination of Italian Food)*(L'eterna lotta tra il Bene e il Male)
#*[[Pipppero®]]*
#*Darling I love you* (Cara ti amo)
#*Homosexuality* (Omossessualità) (in Ingles)
#*Puppet on a swing* (Burattino senza fichi) (in Ingles)
#*John Holmes (live devoted to the Cinema) <small>(John Holmes (una vita per il cinema))</small> (in [[Ingles]])
#*The State of A, the State of B* <small>(Lo Stato A, lo Stato B)</small> (in [[Italian]])
#*Servi della gleba* (in [[Italian]])
#*Nubes de ayer sobre nuestra mañana de hoy (rutinario)*<small>(Nubi di ieri sul nostro domani odierno (abitudinario))</small> (in [[Spagnoeu]])
#*El Pubis* <small>(El Pube)</small> (in [[Spagnoeu]])
#*La terra dei Cachi* (in [[Italian]])
#*S.W.A.K.* <small>(T.V.U.M.D.B.)</small>


== Curiosità ==
**E.L.I.O.* (parnonziaa in [[Italian]] *Ielaio*) a l'è l'acrònim de ***E**nema **L**overs **I**talian **O**rchestra*.
**The Artist Formerly Known As Elio e le Storie Tese* l'è on referiment al cantant american [[Prince]], che in del [[1993]] l'aveva deciduu de fàss ciamaa *TAFKAP*, ciovè pròppi ***T**he **A**rtist **F**ormerly **K**nown **A**s **P**rince*.
*In de la cover inglesa de *T.V.U.M.D.B.* la vos de la dònna, che in de la version italiana l'è de la [[Giorgia Todrani]], chì l'è de la Vanessa Guarnera.
*La version inglesa del *Pipppero®'' l'è differenta de quella pubblicada in de la compilation From Bulgaria with Love.
*In del librett di canzon tucc i test a hinn scritt in Ingles, anca quij cantaa in Italian ò in Spagnoeu.
Jezabel

.

La **Jezebel** (nòm ebràich: אִיזֶבֶל / אִיזָבֶל,) l'è stàcia öna principèsa lüminàda in del Lìber di Rè 'ndóe se dis che l'éra la s-cèta del Ethbaal, ol rè de Tiro a chèl tép sità de la Fenicia, e 'ndóe se dis ach che l'éra la moér del Ahab, ol rè de la Samaria e a segónt i genealogée del Flavius Iosephus la sarès istàcia pò la zìa 'n segónda de la Dido, la prìma regìna de Cartàgine.
Casàl Sciuìgn

**Casàl Sciuìgn** (nom ufizial in italian: *Casalzuigno*) l'è un comün de la Pruvincia de Vares. El gh'ha , 'na süperfis de 7,3 km² e 'na densità de  ab./km². L'è tacaa ai cumün de Asc, Brénta, Castèll Vecàna, Cüéj, Cüj, Dün e Pòrt Travàja. L'è pustaa in de la Valcüja, adree a la strada statal che porta da Stì a Lüin. 
Ul nòmm a 'l vegn da i dü fraziùn püssée impurtant d' ul comùn: Casàl e Sciuìgn.
Del cumün de Casàl Züign pa part anca la frazzion de Arcümégia.

## Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Casàl Sciuìgn l'è mustraa in de la tabela ripurtada chi desutta:

## Riferiment
Brénta

**Brénta** (taian: *Brenta*) a l'è un cumün lumbard de la pruincia de Varés.

El gh'ha , cont ona süperfis de 4,2 km² e 'na densità de  ab./km².
L'è tacaa ai cumün de Asc, Casàl Sciuìgn, Castelveccana, Stì, Gimón.

El se tröva a 15 km a nordovest de Varés 60 km de Milan.

## Riferiment
Dün

**Dün** (nom ufizial en italian: *Duno*) l'è un cumün de la region Lombardia, in pruvincia de Vares, che gh'ha  abitant (dato del  ), una süperfiss de 2,51 km², per una densità de  ab/km². Al cunfìna coi comün de Brisaagh Travàja, Casàl Sciuìgn, Cassàn Valcüja, Cüéj, Mesenzana e Pòrt Travàja. El se tröva in de la Valcüja a 530 meter de altitüden sura 'l nivel del mar. L'è el cumün che gh'ha pussee poch abitant de la pruvincia de Vares. El fa cumün de per so cünt dal 1956, prima l'eva part del cumü de Cüi. L'è part de la pruvincia de Vares da quand che questa l'è stada creada in del 1926, prima l'eva in pruvincia de Com.

## Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Dün l'è mustraa in de la tabela ripurtada chi desutta:

## Riferiment
Prefettura de Alessi

La **prefettura de Alessi** (*Qarku i Lezhës* in albanes) a l'è voeuna di 12 prefettur albanes. La se troeuva in de la part a nòrd-òvest del paes, la confina a òvest cont el Mar Adriatich, a nòrd con la prefettura de Scutar, a nòrd-est con quella de Kukës, a est con quella de Dibër e a sud con quella de Durazz.

El territòri l'è montuos a est e pussee in  pianura vers el mar. La còsta l'è longa 38 chilòmeter e 'l mont pussee alt a l'è el mont Kunore (2121 meter), in del distrett de Mirditë.

## Distrett
In de la prefettura gh'hinn trii distrett:
* Alessi
* Kurbin
* Mirditë
Giüsepina Baker

**Giüsepina Baker**, (San Lüìs, USA, 3 de giügn 1906 - Paris 12 d'aprìl 1975) l'è stai una cantanta, balerina, e atùra americana, natüralisada francesa.

L'é cunussüda per el sò vestìd de scena, fài sulament de banàn. L’é stai la prima, in di ann 20 a balà in toplees.

## Biugrafia

Nasüda in America, da Carrie McDonald e da d'Eddie Carson, la gheva urigina afro-americana e india. La se ciameva, in realtà Freda Josephine McDonald. L'ha cumincàd a balà vers i 10 ann, quan che l'ha venciüd a *Broadway* un cuncurs.

La s'è trasferida in Francia amò giùina, e l'ha utegnüd el pasapòrt francés in del 1937, quan che la s'è cunvertida al *Giüdaìsm* per spusà Jean Lion. L'é stai la prima dona americana a ricév la *Crùs de Guera*, la masima unurificensa francesa de la secunda guera mundial, per avé difés i diritt d'i suldà e d'i pover.

L'ha cuntinüàd tüta la vita a bàtess cuntra o pregiüdìsi rasiài e cuntra le fiöle abandunade chi vegnen viulentade e lasade al sò destin. La tristésa püsee granda che la g'ha vìd l'è stai quela de pudì miga vegg fiöi, perché quan che l'é restada incinta, l'ha crupmàd el fiöl mort. Per chel mutìu chì, cun Jo Bouillon, sò secund òmm, in del 1947 l'ha töi la pusiòn de *Milandes en Dordogne*, indué che l'ha tiràd sü ben 12 fiulìn, e g'ha dài el nùm de *Tribù dl'Arcubalèn*. L'ha anca urganisàd cencert e *show* pròpi per investì tütt in de l'asistensa d'i fiulìn abandunàd.

L'è morta a Parigi, el 12 d'aprìl 1975, per un'emuragia cerebràl.

Amò incö la vegn ricurdada cume esempi e bandiera de tuleransa e rispett per le diversità.

## I sò film

# 1927: *La Revue des revues* de Joé Francys e Alex Napals
# 1927: *La Sirène des tropiques* de Henri Etiévant e Mario Nalpas: Papitou
# 1928 *Le Pompier des Folies Bergère* (Curmetragg anónim)
# 1929: *La Folie du jour* de Joé Francys
# 1929: *Die Frauen von Folies Bergères* de J. Francys & Max Obal "versiòn tudesca del film de prima"
# 1934: *Zouzou* de Marc Allégret: Zouzou
# 1935: *Princesse Tam Tam* de Edmond T. Gréville: Aouïna
# 1940: *Moulin Rouge* de Yves Mirande
# 1940-1945: *Fausse alerte* de Jacques de Baroncelli: Zazou Clairon
# 1954: *An Jedem Finger Zehn* de Erik Ode: una cantanta
# 1955: *Carroussel des variétés* - *Carosello del varietà* de Aldo Bonaldi e Aldo Quinti

## Alter futugrafii


Image:Baker Charleston.jpg|Giüsepina Baker, intant che la bala el *Charleston*, 1926
Image:Josephine Baker 4.jpg|Giüsepina Baker, in *La Revue des Revues* in del 1927 (Foto de Walery)
Image:Baker Banana.jpg|Amò cul sò tutù de banan, in del 1927, ai *Folies Bergère*
Image:JosephineBakerBurlesque.JPG|Vün di sò prim *topless*
Image:Josephinebaker.jpg|In del 1949
Image:Josephine Baker 1949.jpg|Amò in del 1949
Image:Josephine Baker 1950.jpg|In del 1950, in *Havana, [[Cuba]]*
Image:Josephine Baker 1951.jpg|In del 1951


## Ligam de föra
* La Baker sü IMDB
Cüéi

**Cüéi** o anca **Chéi** (nom ufizial in italian: *Cuveglio*) l'è un comün de la Pruvincia de Vares. El gh'ha , 'na süperfis de 7,7 km² e 'na densità de  ab./km². L'è tacaa ai cumün de Casàl Sciuìgn, Cassàn Valcuvia, Cabièi, Cüi, Dün e Ransc'.
Del territori del cumün fan part anca le frazzion de Canoniga, Caóna e Vergöbi.

## Evuluziun demugràfega

L'andament del nümer de abitant del cumün de Cüéi l'è mustraa in de la tabela chi desutta:

## Riferiment
Giovannino Guareschi

El **Giovannino Guareschi** a l'era un scritur e giurnalista emilian nassüü a Roccabianca el 1<sup>m</sup> de magg del 1908 e mort a Cervia el 22 de lüj del 1968.

A l'è cugnussüü suratüt perchè l'era staa el fundadur e - per un bel poo de agn - el diretur del giurnal satiregh *Candido* e per i sò liber de la seria *Don Camillo e Peppone*.

## Över prinsipaj
* *La scoperta di Milano* (1941; tradüziun in Milanes de l'Ada Lauzi) 
* *Il destino si chiama Clotilde* (1943) 
* *Il marito in collegio* (1944) 
* *Favola di Natale* (1945) 
* *Diario clandestino 1943-1945* (1946) 
* *Italia provvisoria* (1947) 
* *Lo zibaldino ([[1948]]) 
* *Don Camillo* ([[1948]]) 
* *Don Camillo e il suo gregge* ([[1953]]) 
* *Corrierino delle famiglie* ([[1954]])
* *Il compagno Don Camillo* ([[1963]]) 
* *Don Camillo e i giovani d'oggi'' (1969)
Cüi

**Cüi** o **Cüj** (nom ufizial en italian: *Cuvio*) l'è un cumün de la region Lombardia, in pruvincia de Vares, che gh'ha  abitant (dato del  ), una süperfiss de 5,96 km², per una densità de  ab./km². Al cunfìna coi comün de Asc, Baràss, Cabièi, Casàl Sciuìgn, Cöch, Cuméri, Cüéi, Gavirà e Urìn. L'è el center principal de la Valcüja e l'è sitüaa a 309 meter de altitüden sura 'l nivel del mar, in sül percors de la strada pruvincial che da Lüin la porta a la statal Vares-Laven. 

## Evoluzion demografega
L'andament del nümer de abitant del cumün de Cüi l'è mustraa in de la tabela ripurtada chi desutta:

## Riferiment
Paolo Maldini

**Paolo Maldini** (Milan, 26 giugn 1968), l'è on ex-giugador de ballon, difensor.

## Biografia
L'è 'l fioeu de'l Cesare Maldini, on alter gran difensor de'l Milan. L'haa ligaa tutta la sò carrera al Milan, la squadra de la so città, indoe el giuga del 1978, quand che l'ha faa el primm provin. A l'è staa drovaa come terzin senister e come difensor central; anca se di volt l'haa giugaa anca come terzin dester. L'ha esordii in Serie A el 20 Genar 1985, contra l'Udinese, quand che'l gh'aveva domà sedes agn. L'è diventaa subit titular in de la squadra, e l'è staa ciamaa in de la nazional Under 21 giamò in del 1986; poeu l'ha esordii anca in de la nazional maggior in del 1988. Del 1997 l'è anca capitani del Milan, a causa del ritir de 'n alter grand defensor de la squadra: el Franco Baresi. El 16 febrar 2008 contra 'l Parma l'ha giugaa la millesima partida de la sò vitta; el 16 magg del 2009 l'ha giugaa la noeuvcentesima partida cont la maja del Milan e'l 31 magg 2009 l'ha giugaa la sò ultema partida, e quand che l'è andaa foeura del camp l'ha ricevuu 'na *standing ovation* de tutt el stadi.

## Contestazion
Quand che l'haa giugaa la sò ultima partida al stadi Giuseppe Meazza tutt el stadi el s'è volzaa su a batt i man. Purtropp on quei tifos de la curva l'ha contestaa el Paolo, che quei agn primma l'aveva criticaa el comportament de la curva vers la squadra.

## Palmarèss
El Paolo l'è un di giugador che l'ha vingiud pussee titoi in de la storia del folber.

### Titoi nazionai
* **[[Serie A|Campionad italian]] - 7 titoi** 
:Milan: 1987-1988, 1991-1992, 1992-1993, 1993-1994, 1995-1996, 1998-1999, 2003-2004

* **[[Supercoppa italiana]] - 5 titoi** 
:Milan: 1988, 1992, 1993, 1994, 2004

* **[[Coppa Italia]] - 1 titol** 
:Milan: 2002-2003

### Titoi internazionai
* **[[Coppa di Campion|Coppa di Campion/UEFA Champions League]] - 5 titoi** (record a pari con el Cristiano Ronaldo) 
:Milan: 1988-1989, 1989-1990, 1993-1994, 2002-2003, 2006-2007

* **[[Supercoppa UEFA]] - 5 titoi** (record) 
:Milan: 1989, 1990, 1994, 2003, 2007
* **[[Coppa Intercontinental]] - 2 titoi** 
:Milan: 1989, 1990

* **[[Coppa del Mond per club]] - 1 titol** 
:Milan: 2007
Sciachetrà

Ol **Sciachetrà** o Refursà l’è ü vì pasìt DOC uriginàl de i Sich Tère e l’vè da ön’insèma de öe Bósch (60%), Albaröla e Vermentì (40%) che i è coltiade sö i sèe (terase) a piómb söl mar.

I öe i vé metide a l’aria e al söch alméno fina al prim de Noèmber isé de dientà bèle pase, pò i vé schisade e i gh’à de surbói per 21 dé e po’ i se fina per ü an. 

De culùr bèl zàlt doràt, l’ gh’à 14 gradi e l’ presènta ü gran bù pröföm de fröta, de mignaghe, de smagia mediterànea e de mar. Se l’ mangia col formai e co i dóls. 

## Ol nòm

Ol nòm sömea che l’vègne da *sciacàa* che l’ völ dì schisà (l’öa).

## Ol prése

In del 2009 öna butiglia de Sciacchetrà la costàa tra i 25 e i 70 euro.

## Per saìn de piö

http://www.agriligurianet.it/Agrinet/DTS_GENERALE/20040728/disc_vino_10.pdf
Ida (muntagna de la Grecia)

Ol mut **Ida** (cognusìt ach cóme mut Idha, Ídhi, Idi, Ita e Psiloritis) l’è ‘l mut piö ólt de l’ìsola de Creta, l’ se tróa ‘n de la prefetüra de Retimo e l’è ólt 2.456 méter söl lièl del mar.

Ol mut l’éra sacro ‘n de la  mitologéa gréca a Rea, moér de Cronos e màder de Zeus; sèmper segónt ol mito ol Zeus l’ sarès istài scondìt pròpe söl mut Ida per fal mia troà dal padèr che ghe piasia magià i sò s-cècc.

Chèsto mut Ida l'è de mia confónt col mut Ida di bande de Troia ‘ndóe 'l Paride l’ menàa a pascolà i pégore e l’à giudicàt la piö bèla tra Atena, Era e Afrodite.
Ös de Sóta

**Ös de Sóta** (en Italià: *Osio Sotto*) l'è ü cümü de la Pruinsa de Bèrghem che 'l se tróa a 11 km de la sità e a 182 méter söl lièl del mar.

El g'ha 'na popolasiù de , cond'öna süperfìce de  km² e 'na densità de popolasiù de  ab./km².

L'è sitüàt in de l’ólta pianüra bergamasca sö la ria a mansina del Brèmp. El cunfìna coi cümü de Boltér, Brembàt, Filàch, Leàt, Ös de Sura e Verdelì.

## Evulusiù demogràfega

L'andament del nömer dei abitàncc del cümü de Ös de Sóta l'è mostràt in de la tabela ché sóta

## Riferiment
Indipendentism

L**'indipendentism** l'è el fenomen de la rivendicazion d'indipendenza e liberazion d'ona nazion senza stat.

L'ONU la recognoss el diritt de rivà a l'indipendenza a partì del principi d'autodeterminazion (*diritt de autodeterminazion di popoj*).

In del secol quel de XX, un fracch de nazion a hinn rivaa a l'indipendenza, 'me i paes baltegh, Estonia, Letonia e Lituania, o la Slovachia.

El fenomen del indipendentism l'è divers da quell del autonomism, che 'l voeur pussee poter ma semper in del paes, senza fà on Stat sovran noeuv.

## Varda anca
*Indipendentism padan
*Indipendentism lombard
*Indipendentism catalan
Indipendenza

L**'indipendenza** a l'è la situaziun che un paes a l'è minga sutamiss a l'uturità d'un alter.

A l'è diferent de l'utunumia, induè che gh'hinn anmò di vincuj istitüziunaj intra i dü teritori.

## Varda anca
* Indipendentism
Indipendentism padan

L**'Indipendentism padan** a l'è la lota d'indipendenza de la Padania e di sò naziun. Diferent a l'è l'utunumism padan, l'ideulugia d'incö de la Lega Nord - el partii padan püssee famus - che l'è la dumanda de federalism e utunumia.

L'indipendentism padan l'ha avüü el sò punt püssee volt in del 1996 cun la *[[Deciarazzion de independenza de la Padania|Diciaraziun d'indipendenza de la Padania]]*, fada de la Lega Nord. In quij temp là, la Lega l'aveva ciamaa la secessiun de la Padania de l'Italia.

A bun cünt a gh'è anca alter sustenidur de l'indipendentism padan minga ligaa (o ligaa dumà un temp) a la Lega 'me 'l Gilberto Oneto, el Giancarl Pagliarini e'l Gianfranch Miglio, e alter partii indipendentista 'me la Lega Padana.

#### I naziun de la Padania
I regiun del center-nord de l'Italia che la Lega ja cunsidera teritori padan a hinn :

* l'Emilia
* el Friuli-Venezia Giulia
* la Ligüria
* la Lumbardia
* i Marche
* el Piemunt
* la Rumagna
* el Süd Tirol
* la Tuscana
* el Trentin
* l'Umbria
* la Val d'Aosta
* el Venet

## Bibliugrafia
*Gianfranch Miglio, *Come cambiare. Le mie riforme*, Mondadori, Milan 1992
*Gianfranco Miglio, Henry David Thoreau, *Disobbedienza civile*, Mondadori, Milan 1993
*Gianfranco Miglio, *Italia 1996: così è andata a finire*, Mondadori, Milan 1993
*Gianfranco Miglio, *Io, Bossi e la Lega*, Mondadori, Milan 1994
*Gianfranco Miglio, *La Costituzione federale*, Mondadori, Milan 1995
*Gianfranco Miglio, Marcello Veneziani, *Padania, Italia. Lo Stato nazionale è soltanto in crisi o non è mai esistito?*, Le Lettere, Florence 1997
*Gianfranco Miglio, Augusto Barbera, *Federalismo e secessione. Un dialogo*, Mondatori, Milan 1997
*Gianfranco Miglio, *Federalismi falsi e degenerati*, Sperling & Kupfer, Milan 1997
*Gianfranco Miglio, *L'asino di buridano*, Neri Pozza, Vicenza 1999
*Gilberto Oneto, *Bandiere di libertà: Simboli e vessilli dei Popoli dell'Italia settentrionale*, FdF, Milan 1992
*Gilberto Oneto, *Pianificazione del territorio, federalismo e autonomie locali*, Alinea, Florence 1994
*Gilberto Oneto, *L'invenzione della Padania*, Foedus Editore, Ceresola (BG) 1997
*Gilberto Oneto, Giancarlo Pagliarini,* 50 buone ragioni per l'Indipendenza*, La Padania, Milan 1998
*Gilberto Oneto, *Piccolo è libero*, Leonardo Facco Editore, Treviglio (BG) 2005
*Gilberto Oneto, *L' iperitaliano. Eroe o cialtrone? Biografia senza censure di Giuseppe Garibaldi*, Il Cerchio, Rimini 2006

## Varda anca

* Padania
* Lega Nord

## Ligam de föra
*El sitèè federal de la Lega Nord per l'indipendenza de la Padania
*El sit ufizial de la Lega Padana

## Note