open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Soranomm di paes tesines e grisones

## A
*Agn: *porscei*, *porscellitt*.
*Agra: *piccon*.
*Airoeu: *boeui*, *corv* (prononzia local: ['kɔruf]), *piazzoi*, *scorbatt*, *tobes*.
*Almater: *basamur*.
*Anzonegh: *asen* (prononzia local: ['ɛzan]), *moscoi*, *zaroi*.
*Arbed: *(cascia-)asen*.

## B
*Belinzona: *ciod*.
*Bidogn: *lappin*.
*Bigoeuri: *asen*.
*Bioeugg: *sciori*.
*Bosch: *usei*.
*Bironegh: *scimes*.
*Bren: *asen*.
*Brugnasch: *fresch*.
## C
*Cader: *padella*.
*Cagiall: *berin* (prononzia local: [ba'riŋ]).
*Camorin: *loccon*.
*Cassina: *beritt.*
*Canvee: *cavri*.
*Caslan: *goss*.
*Cassina: *beritt*.
*Castion: *sciatt*.
*Cortisciasca: *becch*.
*Cur: *luv*.
## D
*Din: *porscein*.
## I
*Isee: *i foitt*.
*Ison: *locch*.
## L
*Lopagn: *giudee*.
*Lugan: *sbroja*.
*Lugasgia: *penaggin*.
## M
*Madran: can (prononzia local: [tɕɛj])
*Majas: *badolla*.
*Medeja: *lapp*.
*Minus: *asen*.
## N
*Nant: *ocei biott*.
## O
*Oeugg: *mescher* (prononzia: ['meskre]).
## P
*Pura: *beritt*.
## R
*Roveree: *strion*.
## S
*Sala: *mui*.
*Salorin: *gattin*.
*Sementina: *ebrei*.
*Serocca: *barletta*, *barlicca*.
*Sessa: *mangia-vacch*.
*Somazz (Cavriasca): *salvasin*.
*Somazz (Mendris): *scazzoeul*.
*Sonvigh: *zoccoron*.
*Suregg: *porta-mort in brenta*.
## T
*Tesseree: *fasolee* (prononzia local: [fazø'rɛ]).
## V
*Vaj: *parpavaj*.
*Vall: gatt, valzer.
*Villa: *caver* (prononzia local: ['kaːvre])
## Varda anca
*Soranomm di paes lombard
*Soranomm di paes noares e ossolan
Soranomm di paes noares e ossolan

## A

*Agraa: *becch.*
*Albogn: *tioi*, *tambarlain*.
*Amen: *cain*.
*Anzoeula: *spresitt*.
*Armagn: *quaggion*.
## B
*Badia: *mangiabregn*.
*Belgiraa: *matt*.
*Biandraa: *panscia molla*.
*Bicocca: *morsee*.
*Boca: *fioron*, *bocalin*.
*Borbanee: *sculattoi*, *tapolon* (prononzia local: [tapu'lok]).
*el Borgh: *loccon*.
*Branzagh: *senz'anima*.
*Borgh: *loccon*.
*Borgh Tesin: *fasolon*.
*Butogn: *scendratt*, *chincioi*.
## C
*Cambiasca: *ligoni*.
*Camra: *pecch*.
*Carpignan: *zocchelon; giudee*.
*Casalbaltramm: *brovandon*. 
*Casalvelon: *noson*.
*Caslesg: *melgascin*. 
*Castellett: *cordajoeu*, *ciovattin*.
*Cavallin: *passei*, *licioit*.
*Cojem: *fauscitt*.
*Crana: *scress*.
*Craveggia: *gatt* (prononzia local: [gɛt]).
*Cumiagh: *barozzin*.
*Cuntorbia: patascioi
## D
*Dissem: *pioeugg*.
*Dravogn: *filosof*, *balestritt*.
## F
*Fara: *potelon*.
*Finer: *frignoi*.
*Falsogn: *faus* (prononzia local: ['fɛu̯s]).
## G
*Gagnon: *bezz*.
*Gajaa: *mavlon*.
*Garbagna: *fasoeu*.
*Gatich: *ravanin*.
*Ghemm: *magon*, *barlan*.
*Gozan: *melgascitt*.
## I
*Invô: *brigant*.
*Ircesch: *gatt* (prononzia local: [gɛt]).
## J
*Jes: *piciaross*.
## L
*Langiona: *zuccott*.
*Lesa: *marsinon*.
*Londragh: *bocia-madonn*.
*Legher: *perseghitt*.
## M
*Magiora: *gibitin*, *caucinit*.
*Malesch: *tapioeui*.
*Masgiaa: *storghitt*.
*Massin: *barnabò*.
*Meina: *paliva*.
*Mellogn: *gatt'.
*[[Miasin]]: *volp*.
*[[Mom]]: *ballarin*.
==N==
*[[Nibioeula]]: *maghi*, *insacca-nebbia*.
*[[Noara]]: *sciavattin*.

==O==
*[[Omegna]]: *can*.
*[[Orta]]: *lusc; lovc*.
==P==
*[[Pernaa]]: *mazza-curatt*.
*[[Pisogn (Miasin)|Pisogn]]: *gatt*.
*[[Praa (NO)|Praa]]: *scorlin*.
*[[Prestinon]]: bernasc (prononzia local: [bar'nɛtʃ]).
==R==
*[[Re (VB)|Re]]: *gatt*, *tirloi*.
*[[Rementin]]: *cornin*.
*[[Revislaa|Rivislaa]]: *ravanitt*.
*[[Romagnan]]: *giudee*.
*[[Rona]]: *pesa-fumm*.

==S==
*[[Sagrogn]]: *selvadegh* (prononzia local: [sal'vɛdi]).
*[[San Martin (Noara)|San Martin]]: *assassin*.
*[[Sant Agabi |Sant Agabi]]: *ranatt*.
*[[Sant Andrea (Noara)|Sant Andrea]]: *remolazz*.
*[[Santa Maria (VB)|Santa Maria]]: *ginevritt*, *pitocchitt*.
*[[Sassej]]: *lappol*.
*[[Sceran]]: *tistoin*.
*[[Scian (NO)|Scian]]: *barlan*.
*[[Sozzagh]]: *batarlin*.
*[[Sun]]: *luv*.
==T==
*[[Terdobiaa]]: *fora-sces*; *squarcia-vacch*.
*[[Torghen]]: *bateza-rann*, *mangia-palmascion*, *bovascin*.
*[[Torrion (Novara)|Torrion]]: *suclon*.
*[[Trecaa]]: *maton* (prononzia local: [ma'tuk]).
==V==
*[[Varallo Pombia|Varall]]: *sfrositt*.
*[[Vasciagh]]: *porscei*.
*[[Vaver (NO)|Vaver]]: *porscei*.
*[[Vergan]]: *bovascin*.
*[[Vespolaa]]: *farsetton*, *panscia rossa*.
*[[Vever]]: *cinin*.
*[[Vidlongh]]: *tabarin*.
*[[Vilèt|Villett]]: *sboggei*, *cusei*, *passei*.
*[[Vinzaj]]: *mangia-lògi*.
*[[Vlesg]]: *slampi*, *scanscion*.
*[[Vogogn]]: *ratt*.
*[[Volgia]]: *can* (prononzia local: [kɛŋ])
*[[Vran]]: *cagnitt*.
==Z==
*[[Zén|Zen]]: *bragn-brànoli*.
*[[Zornasch]]: *arvinei*, *borlei*.
==Bibliografia==
*Antonio Rusconi, *I parlari del Novarese e della Lomellina'', Noara, 1878.
## Varda anca
*Soranomm di paes lombard
*Soranomm di paes tesines e grisones

## Ligamm de foeura
*Val Vigezz
Revislaa

**Revislaa** (prononzia local: [riviz'la]; italian: *Revislate*) a l'è ona frazzion del comun noares de Vrun.
El paes, che 'l se troeuva a ovest del center comunal, el confina a nord con Cumiagh, a sud cont Agraa e a est cont i bosch arent a Borgh Tesin.
I sò abitant a gh'hann el soranomm de *ravanitt*.
Agraa (Agraa-Contorbia)

**Agraa** (*Agrate*) a l'è ona frazzion del comun noares de Agraa-Cuntorbia.
El paes (che l'è anca la sede comunal), el se troeuva a nord-ovest de Cuntorbia.
A l'è conservaa on quai rest del castell del XI secol, oltra che on batisteri romanegh del XII secol.
I sò abitant gh'hann la scormagna de *becch*.
Scian (Riscian)

**Scian** (*Cissano*) l'è una fraziun dal cumün de Riscian, pruvincia de Verbania.
## Vus curelaa
*Riscian
*Cressej
HTC One M8

El **HTC One M8** l'è on telefonin intelligent de la azienda taiwanesa HTC. L'eva vün di püssee alt in de la gamma di smartphone e l'è sortì föra el 25 de marz del 2014.

El dupera el OS Android cun l'interfaccia HTC Sense.

## Riferiment
Trenta piò (canzon)

**Trenta piò** l'è ona canzon del album cont el istess nomm del Dellino Farmer. 
La parla principalment del problemma de la cementificazion selvaggia, che la "brusa" 100'000 m2 de tera bona al dì, che la corrispond a 30 piò, una veggia unidaa de mesura bressana, ma anca di olter problema 'me la droga.

L'è cantada del Dellino e del Piergiorgio Cinelli.

## Ligamm de foeura
*Video de la canzon
Incö l'è l'ültim dì

**Incö l'è l'ültim dì** (in de l'ortografia classega "Incoeu l'è l'ultim dì") l'è ona canzon populara milanesa, cantada dai temp di guerr d'indipendenza taliana. 

La so version püssee cognossüüda l'è quela del Nanni Svampa, indua vegn nominàa el paes de Serègn.

## Riferiment
Viking 1

**Viking 1** l'è stàda 'na misiù spasiàla progetàda e realizàda de la NASA endei agn setànta del sècol XX, che la g'ha reprezentàt giöna de le tàpe piö 'mportànte de la stória de l'esplorasiù del pianeta Marte. Ensèma col a sò sónda zemèla, la Viking 2, la fàa part del Programa Viking.  

Töte dò chèste sónde i éra furmàde de 'na part ciamàda *orbiter*, che la duzìa restà en òrbita entùren al pianéta e de 'na part ciamàda *lander* che a 'n momènt precìs la gh'ìa de destacàs del *orbiter* e nà a postàs söl pianéta. Le dò unità i éra stüdiàde per fà che apéna dòpo che le destacàa le püdìes laurà ognöna de per sò cönt, sènsa bezògn de cumunicà 'ntra de lùre e püdì cumunicà co la Tèra en maniéra endependènta.

Dopo éser riàda endèn'òrbita stàbil entùren a Marte, l*'orbiter* el duzìa fà 'na prìma mapadüra de la superfìce del pianeta, isé de localizà 'n pòst adàt a fà aterà 'l *lander*.

La Viking 1 la gh'ìa, töta 'nsèma, 'na màsa de 3527 chìli; dòpo la separasiù de le dò unità e l'ateràgio del *lander*, le dò màse i éra calàde a 900 kg (orbiter) e 600 kg (lander), per vìa del carbürànt cönsömàt endela procedüra de ateràgio.

La misiù l'è costàda 'n totàl entùren al miliardo de dòlari americà.

## La misiù
Dòpo de 'n viàs de dés més, l'orbiter el s'è colocàt endel'òrbita de Marte ai 19 de zögn del 1976; l'orbita l'è stàda stabilizàda du dé dòpo, e le prime 'nsomeànse i è riàde sö la Tèra ai 24 del stès més. Sö la bàze de le fóti che la sonda la mandàa, el cèntro de contròl de la NASA el g'ha catàt fò el pòst piö adatàt per fà aterà el *lander*; gh'è stat catàt fò la pianüra ciamàda Chryse Planitia. La separasiù e l'ateràgio del *lander* i è avignìde ai 20 de löi del stès an.

El lander del Viking 1 el g'ha funsiunàt per 2245 sols (che i è i dé de Marte) che corespónt a 2306 dé de la Tèra, cioè preapóch 6 agn), 'nfìna ai 11 de noèmber del 1982 quan che 'n comàndo sbagliàt mandàt del cèntro de contròl de la NASA el g'ha fat pèrder i contàcc. El comàndo el gh'ìa l'obietìf de riscrìer el sotware de ricàrica de la baterìa co l'intensiù slongàga en pó la vìta, ma per erùr l'è nat a surascrìer la part de memória endoche gh'ìa scriìt i dati che el lander el dopràa per orientà l'antèna. Töcc i tentatìf de contatà el lander facc endei quàter més söcesìf, bazàcc sö la puzisiù iputizàda de l'antèna, i è però falìcc.
Sally Field

La **Sally Margaret Field** (Pasadena, California, 6 de november del 1946) l'è ona comega e attris americana.
NASA

La **NASA** (*National Aeronautics and Space Administration*, in lumbard *Amministraziun Nazional del aeronautica e del spazzi.*) l'è l'agensia spaziala di Stati Uniti.

La vegn istitüida dal Dwight Eisenhower el primm de ütuber del 1958.

Tra i so sucess, avegh mandàa el prim omm in sü la Lüna, cun la missiun Apollo 11.
San Maurizzi

**San Maurizzi** (latin: *Mauritius*; Tebe, ... - Agaunum, 287 circa) a l'è staa on soldaa roman. A l'è veneraa 'me sant de la Gesa Catolega.
## Agiografia
Per i agiografii, el saria staa on general de l'Imperi roman, el capp de la famosa Legion tebana (fada de soldaa egizzian), che la combatteva in Mesopotamia in tra el III e 'l IV secol, e che intorna al 300 l'è stada spostada in de l'Europa central, despoeu che l'aveva refudaa de fà di spedizzion per perzepità i cristian. Donca el San Maurizzi el saria staa martirizaa intorna al 287 a *Agaunum* (incoeu Saint-Maurice), duranta i persecuzzion del Dioclezzian.

## Patron
A l'è 'l patron di Alpin e l'è veneraa el 22 de settember. El sò culto l'era ben spantegaa in del Medioev (soratutt in de la zona alpina, francesa, svizzera e germanega), e l'era devegnuu adrittura el sant patron del Sacher Roman Imperi.
In de la zona lombarda, San Maurizzi a l'è patron de:
*Cassan Magnagh
*Cocaj
*Colgiaa
*Gignes
*Incuden
*Losen
*Pont
*Redondesch
*San Maurizzi (frazzion de Cologn)
*Solbiaa Arno

## Varda anca
*Legion tebana
*Monastee de San Maurizzi
Imperi d'Austria

L**'Imperi d'Austria** a l'è stada 'na monarchia assoluda de l'Europa in pee formalment dal 1804, cont la fin del Sacher Roman Imperi, al 1867, cont la parificazion de l'Ongaria e la creazion de l'Imperi Austro-Ongarich. El gh'eva 'me dipendenz el Regn Lombardo-Venet e 'l Regn d'Ongaria.

El territori imperial austriegh a l'éra giamò autònom in del Sacher Roman Imperi, ch'a l'éra governaa di Asborgh e l'éra ciamaa Arciducaa d'Austria: L'elevament a Imperi a l'è staa faa del Franzesch I d'Austria a seguit de la disgregazion del Sacher Roman Imperi per tegnì el titol imperial.

## Riferiment
*Impero asburgico - Treccani

## Vos corelaa
*Rivoluzion del 1848 in l'Imperi d'Austria
*Arciducaa d'Austria
*Ausgleich
Lombardism

Per **lombardism** se intenden di parole entrad de la lengua lombarda in di alter lengov.

## Per lengua
### Italian
L'italian standard l'ha ricevud un poo de parole del lombard in l'antighità, ch'eren relativ soratut a di situazzion tipegh de l'Altitalia. Di esempi classegh a inn, ligad al clima, "bufera", "slavina" e, a ipotizzà che el nones l'è lombard, "ciaspola", ligad a l'ambient e al mangià songino (de songin), brugo (de brugh), rugiada (de rosada), brughiera, cascina (de cassina) e fesa. Anca ciabatta l'è rivad del lombard sciavata, termen rivad probabilment dal sefardin e, anca se 'l deriva de la lengua veneta, "ciao" l'è rivad in italian con l'intermediazzion del milanes.

In di prim edizzion di du moros el Lissander Manzon l'heva doperad di forme assee lombard e frances in del test, roba che l'ha menad a un test assee gram de lensger, tant de menàll a "resentà i pagn in l'Arno" e a meter giò i bas de la lengua italiana del dì d'incoeu.

Con l'unità d'Italia Milan l'è deventad la capital economega del Pajes e donca inn entrad in italian di noeuv parole ligad soratut al mond del lavorà e de l'economia.

#### Italian de Lombardia
L'italian de Lombardia el gh'ha pussee de lombardism, sia in di forme gramategai, per esempi "essere dietro a" (compagn de "vesser dree a") e 'n gran us di verb frasai (scrivere giù, fare su, mangiar fuori), che in di parole, compagn de schiscetta, brancare (de brancà) e comò.

### Frances
L'esempi pussee cognossud de lombardism in frances l'è "artichaut", che 'l deriva diretament de articioch e l'è passad poeu a l'ingles.

## Riferiment
*Lombardismi
## Bibliografia
*Paolo Zolli, Le parole dialettali, Milano, Rizzoli, 1986, p. 74, ISBN 88-17-85884-6.
*La Lingua di Alessandro Manzoni - Università de Milan Bicoca
*Sentori di lingua «toscano-milanese» nei notabilia manzoniani inediti alla Tancia di Michelangelo Buonarroti il Giovane
Halloween

**Halloween** a l'è una data festejada in la noit del 31 de Oitover. La sò celebrazion a l'è soratut praticada ind i Stait Unids e in Canada. I bagai i sa mett su un costum e i va in jir per i cà di jents a dir-g *"Trick or treat!"* ("dolz o sqerz!") a domandar-g dolzets, bonbòn ind el Regn Unid, o leca-leca in Australia, e pœ i jents a ge ie dann. Qella usanza qì, ind el principi, la ge implicava anca un *sqerz*. In qell cas qì el sqerz al podeva vess spiegad: "Damm un regal o te faroo un sqerz". I bagaitt incœ inn puu usads a far su sqerz se i ciapen mia un regal; a bon cunt, un quai fiolin anmò al fa dispets (sqerz o ròbbe per tœ in jir i jents, tant 'me mett la carta del bagn in su i erbor; scriv in su i fenestre cont el savon o tirar œv in su i cà). Despess i vestids plussee drovads inn qii de fantasma, strie, sqeleter e olter moster spaventos...

### Storia
El dì de festa *Samhain*, qe al nava al post del Dì de i Saint, a l'era anca cognossud mè el *Dì de la mort*, festejad de tants pagan, a l'è un dì *aleger* (anca se a se festeja la mort). A se pensa qe in qell dì qì i anime di mort i torna indree in su la Tera.

Tante gese luterane a festejen el 31 de Oitober cont una festa ciamada *Reformazion*: qel dì de festa qì al g'ha in tema el dì qe el Martin Luter l'eva miss sora de un uss de 'na cesa i *Novanta-cinq Tesi*.
Covin

El **covin** (o *covetta*, *portacova*, volgarment *carrell del cuu*) l'è on oss impari e asimetregh, che 'l partegna al firon de la schena.
El se troeuva in sul fond del firon e in scima a la cavitaa pelvega.
Mort de la Yara Gambirasio

L'omicidi de la **Yara Gambiras** (in italian **Yara Gambirasio**), ona tosa de Brembaa de Sora l'è on staa cas de cronaca negra italiana.

## Se gh'è suceduu
Yara, che l'era ona ginnasta, la sortiss dal Center Sportiv de Brembaa de Sora el dì 26 de november del 2010 ai or 6:44 de sera.

Cà soa l'è arenta, circa 700 meter, ma la ghe rivarà mai. Trii minut dop che l'è sortida, el so cellular el se troeuva sotta la cella telefonega de Mapell e pocch dopo el signal el descompariss.

A lè squasi subit cercada, e el 5 de dicember a l'è indagaa el magutt marocchin *Mohammed Fikri*, per ona intercettazion in arab che 'l incastrava, ma dopo 'l s'è descovert che l'era ona traduzion fallada.

L'operari, che l'è staa fermaa in su 'na barca che l'era dre ad andà a Tanger, el dimostra che 'l sò viagg l'era minga ona fuga e la so posizion a l'è archiviada.

### Ritrovament del corp
El 26  febrar del 2011, on appassionaa de aeromodellism el troeuva el corp de la Yara mentre che l'era dree a giugà cont on modellin. L'era in d'on camp a Chignoeu, al confin cont el comun de Madone. 

In su el cadaver i medegh troeuven tancc colp de spranga, di taj cont di cortej e anca on colp al coo. El par che la sia morta per el fregg.

El so òbet l'è staa faa dal vescov de Bergom Francesco Beschi el dì 28 de magg. L'è staa anca lengiuu on messagg del President italian Giorgio Napolitano.

#### Idej
El giornalista Roberto Saviano ha ipotizzaa on movent de mafia, vist che el pader de la Yara, el Fulvio, che l'è on geometra l'ha testimoniàa in di process in su la droga in del bergamasch e in su di infiltrazion de la malavitta, ma l'è staa desmentii. 

### L'indagin
In sul corpesin de la Yara a l'è trovaa del DNA, ch'i investigator ciamen "Ignoto 1" 
La Procura de Bergom la fa ona granda campagna di test del DNA, e la descovriss che l'"Ingoto 1" l'è el fioeu de on autista di bus, el *Giusepp Guerinoni*, mort in del 1999, ma el DNA l'è minga de vun di so fioeu. La procura la fa di alter analisi e 'l vegn foeura che l'era on fioeu illegittim del Guerinoni. 

Despoeu de 'n fint Alcol Test, la Polizia la mena via el **Massimo Giusepp Bossetti**, on magutt de Mapell, che 'l vegn accusaa de avè mazzà la Yara.

### El process
El 26 de febrar del 2015 vegnen saraa i indagin in su el Bossetti. La difesa del Bossetti la dis che el test del DNA l'era contaminaa e che 'l pò vess minga ripetuu, inveci la Procura la dis che l'è tutt valid.

El process el scomincia el 3 luj del 2015, despoeu de l'udienza del 27 april innanz al GUP. El 12 de ottober 2018 l'è condanaa a l'ergastol de la Cort de Cassazion.

## Riferiment
Università Gabriele d'Annunzio

L**'Università Gabriele d'Annunzio** a l'è on'università de Chieti e Pescara, fondada in del 1965.

## Ligamm de foeura
* Sit Università Gabriele d'Annunzio
Tea for the Tillerman

**Tea for the Tillerman** a l'è on album (el numer quatter) del cantant ingles Cat Stevens. L'è sortii foeura in del 1970.
In del disch a troeuvom duu di canzon pussee famos e important de l'artista, cioè *[[Father and Son]]* e *[[Wild World]]*.
Olter quatter canzon (*Where Do the Children Play*, *On the Road to Find Out*, *Tea for the Tillerman* e *Miles from Nowhere*) hinn staa doperaa 'me colonna sonora de la comedia negra Harold and Maude.
A l'è staa miss al numer 206 in de la lista di 500 album pussee bei de la storia de la rivista Rolling Stone.
## Lista di canzon
#*Where Do the Children Play* - 3:52
#*Hard Headed Woman* - - 3:47
#*Wild World* - 3:20
#*Sad Lisa* - 3:45
#*Miles from Nowhere* - 3:37
#*But I Might Die Tonight* - 1:53
#*Longer Boats* - 3:12
#*Into White* - 3:24
#*On the Road to Find Out* 5:08
#*Father and Son* 3:41 
#*Tea for the Tillerman* 1:01
Windows 8

**Windows 8** l'è on sistema operativ de la Microsoft. El dopera on kernel NT. A l'è sortii foeura in del ann 2012.
Tarkus

**Tarkus** a l'è on album del grupp ingles Emerson Lake & Palmer, publicaa in del 1972.
A l'è consideraa vun di disch pussee important de la storia del rock progressiv, e vun di pussee famos del compless ingles.

## El disch
El disch a l'è spartii foeu in duu tocch: ona suite principal e poeu olter ses canzon.
La suite, longa pussee de vint menutt, la cunta la storia de *Tarkus*, on armadill faa comè on carr armaa (dissegnaa anca in su la covertina de l'album), che 'l combatt contra di olter besti compagn de lu, per vess poeu sconfiggiuu de ona manticora.
I olter ses canzon hinn de tono minor, e tucc ben pussee curt.

## Lista di canzon
# *Tarkus* - 20:42
#* *Eruption* - 2:44
#* *Stones of Years* - 3:45 
#* *Iconoclast* - 1:15
#* *Mass* - 3:13
#* *Manticore* - 1:52
#* *Battlefield* - 4:06
#* *Aquatarkus* - 3:47
# *Jeremy Bender* - 1:50
# *Bitches Crystal* - 3:58
# *The Only Way (Hymn)* - 3:48
# *Infinite Space (Conclusion)* - 3:20
# *A Time and a Place* - 3:01
# *Are You Ready Eddy?* - 2:10
Cremignane

**Cremignane** (o **Crimignane**; nòm uficiàl en italià *Cremignane*) l'è 'na frasiunsìna del cümü de Izé, en pruvìncia de Brèsa, abitàda de presapóch 350 persùne. La se tróa söndena culìna a poch de piö de 3 chilòmetri del cèntro comünàl en diresiù sud-ovest.
Endel Alt Medioevo, el sit l'ìa abitàt de 'na cumunità de dimensiù pesène e 'n docümènt del 790 el lümìna el nòm de 'n frà ribèl, Arduzì, uriginàre de Cremignane.

Endel sècol XI i frà cluniacensi i mèt en pé en priuràt che dipindìa diretamènt del papa. Del pont de vista ecleziastich però el dipindìa amò de la piéf de Izé, che la gh'ìa l'autorità de mandà i précc per dì la mèsa. Quan che 'l priuràt el g'ha ambiàt a pèrder emportànsa, endel sècol XII, i posedimèncc de la céza i è pasàcc a la piéf de Izé e dòpo englobàcc endele proprietà de la famìa dei Coradèi (it.: Coradelli) che la g'ha fat fà sö arènt a ala céza, en castèl, del qual però gh'è restàt negót.
La céza l'è ciamàda apò S. Piero de la Lama per la prezènsa a póca distànsa de la zòna palüdùza de le torbiére de Izé.
Buzìne

**Buzìne** (nom uficial en italià *Bosine*) l'è 'na frasiunsìna del cümü de Izé, en pruvìncia de Brèsa. La se tróa sö le culìne a le spàle de Izé, dré a la stràda che mìna a Polàen a est del cèntro comünàl.
L'è abitràda de 'na sinquantìna de persùne.
Vignarell

**Vignarell** (*Vignarello*) l'è ona frazion del comun noares de Torghen.
El paes el se troeuva a sud-est del center comunal, al confin con la Provincia de Pavia (Gravellona, in Lumellina).
Incö

**Incö** (variant: *ancoo*, *encoo*, *incoo*; in urtugrafia milanesa scrivüü *incoeu* e in SL *incœ*) a l'è una parola lumbarda che la indica el dì in curs, o   de  de l'ann .

Incö el vegn despö de jer e prima de duman. A l'è el temp ch'al va de la mizanocc de ier a chela de duman.
L'è el present.

El termen "incö" a l'è despess druaa per fà menziun a una dürada de temp relativament arenta, la mudernità, i temp mudern (*"i sgiuven d'incö, i cà d'incö, i scör d'incö, ecc."*).

## Urigin
Incö la vegn dal latin "Hinc Hodie". In olter lengov gh'hinn di paroll arent a Incö, ad esempi in piemontes (Ancheuj), in veneto (Ancò) e in emilian (Incò).
Fraine (Pisogne)

**Fraìne** (nòm uficiàl en italià: *Fraine*) l'è 'na frasiù del cümü de Pisogne, en pruvìncia de Brèsa. L'abitàt el se tróa a 860 méter söl leèl del mar, dré a la stràda che coléga la part setentriunàla del lach d'Izé a la Val Trompia (Pezàze, per el pas del Col de San Zé). L'è abitàda de presapóch 200 persùne e la fà paròchia de per sò cönt. La céza parochiàla l'è dedicàda a San Lorèns. Póch föra del paés gh'è 'n santöàre, edificàt endèl Sècol XVI e dedicàt a la Vizitasiù de la Madóna a Elizabèta, che 'l vé ciamàt "Madóna de le Longhe".
Fraine

* **[[Fraine (Pisogne)|Fraìne]]**, frasiù del cümü de Pisogne, en Pruvìncia de Brèsa;
* **[[Fraine (CH)|Fraine]]**, cümü de la Pruvincia de Chieti.
Who's Next

**Who's Next** a l'è on album del grupp ingles di Who, sortii foeura in del 1971.
A l'è vun di disch pussee important e famos de la storia del rock, e 'l gh'ha dent di canzon tra i pussee cognossuu de la band inglesa.
In de la ristampa dl 1995 gh'è staa giontaa olter noeuv canzon.
L'è staa miss a la posizzion numer vintott in de la lista di 500 disch pussee bei in acord a Rolling Stone.
## Lista di canzon
Tutt i canzon hinn staa scrivuu del Pete Townshend, foeura indè che l'è indicaa on olter autor.
#*Baba O' Riley* - 5:09
#*Bargain* - 5:34
#*Love Ain't for Keeping* - 2:11
#*My Wife* - 3:41 (John Entwistle)
#*The Song Is Over* - 6:16
#*Getting in Tune* - 4:50
#*Going Mobile* - 3:43
#*Behind Blue Eyes* - 3:39
#*We Won't Get Fooled Again* - 8:38
### Canzon giontaa in de la ristampa del 1995
# *Pure and Easy* - 4:22 (version original) (inedit)
# *The Seeker* - 3:25
# *Baby Don't You Do It* - 5:14 (inedit) (Holland-Dozier-Holland)
# *Naked Eye* (live) - 5:31
# *Water* (live) - 6:25 (inedit)
# *Too Much of Anything* - 4:25
# *Let's See Action (Nothing Is Everything)* - 4:03
# *I Don't Even Know Myself* - 4:56
# *Join Togheter* - 4:22
Back in Black

**Back in Black** l'è on album del grupp australian AC/DC (quell di sett de la cariera soa de lor), sortii foeura in del 1980.
A l'è l'album pussee cognossuu del grupp, con scià 50 milion de copi venduu in tutt el mond. A l'è anca el primm album registraa senza el cantant Bon Scott (mort in del 1979, a 33 agn), e l'è dedicaa a lu. A sostituìll, per la prima voeulta, a gh'è el Brian Johnson.

A l'è staa miss a la posizzion numer 73 in de la lista di 500 disch pussee bei in acord a Rolling Stone.
## Lista di canzon
#*Hells Bells* - 5:13
#*Shoot to Thrill* - 5:18
#*What Do You Do for Money Honey* - 3:36
#*Given the Dog a Bone* - 3:32
#*Let Me Put My Love Into You* - 4:15
#*Back in Black* - 4:16
#*You Shook Me All Night Long* - 3:30
#*Have a Drink On Me* - 3:59
#*Shake a Leg* - 4:06
#*Rock and Roll Ain't Noise Pollution* - 4:15
Mö

**Mö** (nòm uficiàl en italià: *Mù*) l'è 'na frasiù del cümü de Édol, en Val Camònega, pruvìncia de Brèsa. L'abitàt el se tróa a 717 méter söl leèl del mar, sö la spónda dèstra del fiöm Òi. La part del paés piö arènt al fiöm 'na ólta l'ìa ciamàda Có de Put de Edol.
Endel medioévo el fàa cümü de per sò cönt e l'ìa zamò lüminàt endel 1233 endel züramènt de fedeltà al vèscof Guala, ma l'ìa zà lüminàt amò prìma enden docümènt del 1206.
A est del paés, se tróa amò i rèscc del castèl, de época medievàla, fat smantelà dei Venesià endel 1432.

A Mù gh'è dò céze:

* la céza parochiàla de *santa Maria nascente*, la piéf de Édol-Mù, giöna de le piö antìche de la Al Camònega, restrütüràda endel sècol XVII. Dedét se pöl véder ancona e paliòt de Pietro Ramus, e i afrèsch de Paol de Cailìna (el zùen). El sò campanìl l'è 'l piö alt de la Al Camònega (68&nbsp;m)
* *Céza dei sancc Ipolito e Casià*, lüminàda per la prìma ólta endel 1422.

## Riferimèncc
Luigi Garlaschelli

El **Luis Garlaschelli**, in italian **Luigi Garlaschelli** (Pavia, 22 de giügn 1950) l'è un omm de scenza e divulgatur de la scenza talian.

## Cariera
Despö el diploma, el se laurea in Chímica Urganica a l'Üniversità de Pavia. 

Da l'ann 1981 l'è un ricercadur e laùra dal 1984 in del dipartiment de Chimica de l'Üniversità de Pavia. 

Da l'ann 1991 l'è un socio del CICAP, precisament l'è el respunsabil de la sperimentaziun. 

## Riferiment
Pandora

La **Pandora** l'è una console di gioeugh e UMPC open source desvilupada da *OpenPandora* grazie al jut de la comunità. 
Disponibil dal settember 2008, l'è stada spedida dal 21 de magg del 2010.

## Storia e desvilupp
El devilupp de la Pandora scomincia con l'idea de inventà ona console open source che la gh'avaria de completà quej ch'hinn i mancanz di olter console open, 'me la GP32 e la GP2X.

In del 2010 vegneg spedii i primm Pandora.

In del 2011, cont el spostament de la produzion dai USA a la Germania, vegn presentada la noeuva version *Rebirth* (Nasuda de noeuv), e l'ann dop la Pandora 1GHz, cont on processor pussee potent.

In del 2013 vegn annunciaa l'inizi del desvilupp de la Pyra, console pussee potent de la Pandora.

## Sistema
La Pandora la gh'ha on sistema a kernel Linux, el Ångstom, che 'l gh'ha nativament el XFCE e pò doperà anca ona interfaccia, el *MiniMenu*, che l'è fada aposta per la console.

## Informazion

## Vos corelaa
*GP2X
Col de San Zé

El **Còl de San Zé** o **Cùlma de San Zé** l'è 'n pas de mut che mèt en colegamènt la Val Trompia co la Val Camonega e 'l Lach d'Izé. El se tróa a 1434 méter sùra el leèl del mar sö la crèsta de mucc che sepàra le dò ai endela sesiù 'ntra Monte Campione e 'l Gölem.
L'è el pónt piö alt de la stràda che coléga Pezàze a Pizògne, 'na vìa de cumunicasiù che l'ìa zà dopràda al tép dei Romani.
Miss Italia

**Miss Italia** l'è el cuncùrs de belèsa che, tütt i'ann, l'elègg la fiöla püsé bela d'Italia.

## Storia
L'è stài inventàd in del 1939 cul tìtul *5000 lire per un sorriso* e el se ciàma *Miss Italia* dal 1946. Tante bèle fiöle i'enn partide pròpi dal *Miss Italia* per diventà d'le dòne famùse a la television, al cinema o a teàter.

Dal 1950 l'hann trasmèss per la prima volta a la radio e urganizàd da Enzo Mirigliani (fìn al 2000) e dal 1979 per la prima volta a la television.

## Chi ha vensüd

### Cume ''5.000 lire per un sorriso''

### Cume ''Miss Italia''

## Ligam de föra

* Sit üficial de Miss Italia
* Miss Italia Channel
Windows 10

El **Windows 10** a l'è on sistema operativ per i computer desktop, tablet e smartphone.

## PC Desktop
El Windows 10 per PC l'è sortì foeura el dì 29 de Luj del 2015. 

Lung el primm ann, el Windows 10 el pò vess descaregà per nagott.

### Putenza nessesaria
*Microprocessor: 1 GHz
*RAM: 1 GB se el OS l'è a 32 bit, 2 GB se l'è a 64.
*Spazzi in su el disch dur: dai 16 ai 20 gigabyte
*Quader da 800x600 pixel

In pradega, tucc i PC che poden fa partì Windows 7 o Windows 8 poden anca fa partì el Windows 10.

## Mobile
**Windows 10 Mobile** l'è ancamò dre a vess desvilupaa.

L'è el successor del Windows Phone 8.1 el saria disponibil per tucc i smartphone cont el WP 8.1 e almanch 8 GB de spazzi. 

## Internet di Robb
Gh'è anca ona version del Windows 10, ciamada **Windows 10 IoT** per comandà di computer me el Raspberry Pi 2 e, me dis el nomm, per vess denter ona red di Internet di Robb. 

Vist che quej computer i gh'han minga semper el quader, el Windows 10 IoT 'l gh'ha mia ona GUI.

## Riferiment
Passaport

El **Passaport** l'è on document che 'l serviss a viaggià, emettuu de on governo. Despess i paes d'ona determinada organizzazzion internazionala doperen di passaport cont di color che se somejen, per esempi tucc i passaport de l'Union Europea hinn bordoeaux, e permetten de viaggià in manera pussee svelta in tra de lor per i sò cittadin.

## Alter progett

## Vos correlaa
*Carta d'identità
*Vidi d'ingress
*Timber del passaport
Reoport de Gove

El **Reoport de Gove** (in ingles **Gove Airport**) l'è on reoport de l'Aüstralia, in del sò Territori del Nord.

El so Codes IATA l'è **GOV**, quell ICAO l'è **YPGV**.
Gabass

El **gabass** a l'è on arnes faa de legn e de forma quadrangolar che 'l serviss per fà su l'impast de la colcina.
## Referiment
Viozz

El **Viozz** (inscì anca in solander, prononziaa [vjots]; in italian: *Monte Vioz*) a l'è ona scima di Alp Retegh.
El g'ha on'altezza de 3.645 meter sora el nivell del mar. El se troeuva in sul confin in tra el Trentin (Val de Pej) e la Lombardia (Valtolina, provincia de Sondri).
Alice Sabatini

**Alice Sabatini**, (nasüda a Montalto di Castro, (VT), el 12 d'utùber 1996) l'è 'na mudèla italiana, diventada, el 20 de setèmberber 2015 la 76a Miss Italia.; 

## Biugrafia

Nasüda a Montalto di Castro in del 1995, l'è 'na giügadura prufesiunista de palacanestor, in d'la squadra *Santa Marinella Basket* de Seria A2.

In del 2003 l'ha vensüd el tìtul de *Miss Tisanoreica* al Cuncùrs *Miss Grand Prix*.

## Riferimént
Susanna Huckstep

**Susanna Huckstep**, (nasüda a Trieste, el 10 de giügn 1969) l'è 'na mudèla italiana, diventada, el 2 de setèmber 1984 la 45a Miss Italia.

## Biugrafia

Nasüda a Trieste in del 1969, l'è stài testimonial de varie cà de moda; in del 1992 cuntra l'anuresìa mentàl e in del 2003 per Gardaland.

L'è spusada cun lìimprednitur napuletàn Pietro Savarese e i g'hann un fiöl, Augusto.

L'è stài la püsé giùna Miss Italia, cun apèna 15 ann.

## Riferimént


## Ligam de föra

* Sit üficial
Provin

El **provin** (cognossuu anca con l'italianism *termometro*) a l'è on istrument de misura che 'l serviss per vardà 'me che l'è la temperadura (de l'atmosfera, ma anca del corp, per vedè se gh'è la fevera), opura i sò variazzion.
## Storia
El primm provin l'è staa faa su del Galileo Galilei in del 1607; on noeuv modell l'è staa faa del Daniel Gabriel Fahrenheit in del 1709. Prima i provitt eren faa con l'alcol, poeu in del 1714 gh'è rivaa quei con scià el mercuri. La scala centigrada che se dopera incoeu l'è stada inventada in del 1742 del scior Anders Celsius.

## 'Me l'è che la se mett la scala
In di provitt con l'alcol o el mercuri, la scala de misurazzion la vegn mettuda inscì:
#El se mett el provin dent in de l'aqua cont el giazz e 'l vegn marcaa el pont indove che l'è 'l liqued.
#El se mett el provin dent in de l'aqua che l'è dree a diventà vapor e 'l vegn marcaa el pont indove che l'è 'l liqued.
#El segment el vegn dividuu in 100.
## Varda anca
*Temperadura
Mercuri

* Mercuri, un dia de la Roma antiga
* Mercuri, un element chimegh
* Mercuri, un pianeta del sistema solar
Celosia

**Celosia** L., 1753 (cunusìda pò a col nòm popolàr de **crèsta de gal**) l'è 'n zèner de piànte erbàcee o sub-arbùsti, anöàle o perèni, de la famìa botànica de le Amaranthaceae. Del zèner Celosia fà part 'na sinquantìna de spéci acetàde, che crès endèle zòne tropicàle e sub-tropicàle, ma difundìde pò a de fò de chèsta àrea come spéci onamentàle. En divèrse zòne 'ndoche la crès spontànea l'è apò a cultiàda per véser cönsömàda come erdüra.

Le speci de Celosia le g'ha en portamènt compàt, col gamp carnùs e fòie lanceolàde, de colùr vért ciar. D'istàt le fà sö dei fiùr bèi vistùs furmàcc come de ventài sténch, de culùr crèmizi, de dimensiù 'nfìna a 'na donzéna de ghèi e che pöl rià a 'nsomeàsen a vülüt.  

### Fiùr

Archivi:Celosia spicata.jpg|Enfiurescènsa a piöma
Archivi:Celosia_cristata_(8)_1200.jpg|Enfiurescènsa de Celosia cristata
Archivi:CelosiaCristataYellowToreador.jpg|*Celosia cristata.*
Archivi:CelosiaCristata.jpg|Crèsta de gal a fiur rós
Archivi:Red Cockscomb flowers.JPG|Crèsta de gal a fiur rós 
Archivi:Celosia argentea (Silver cockscomb) W IMG_0985.jpg|Celosia argentea 
Archivi:Celosia.JPG|*[[Celosia cristata]]*


## Spéci
Le spéci acetàde, segont el sit cürat del Royal Botanic Gardens, del Kew e del Missouri Botanical Garden i è 51:

* *[[Celosia angustifolia]]*  Schinz 
* *[[Celosia anthelminthica]]*  Asch. 
* *[[Celosia argentea]]*  L. 
* *[[Celosia bakeri]]*  C.C.Towns. 
* *[[Celosia baronii]]*  Cavaco 
* *[[Celosia benguellensis]]*  C.C.Towns. 
* *[[Celosia boivinii]]*  Hook.f. 
* *[[Celosia bonnivairii]]*  Schinz 
* *[[Celosia brasiliensis]]*  Moq. 
* *[[Celosia brevispicata]]*  C.C.Towns. 
* *[[Celosia chenopodiifolia]]*  Baker 
* *[[Celosia chiapensis]]*  Brandegee 
* *[[Celosia corymbifera]]*  Didr. 
* *[[Celosia elegantissima]]*  Hauman 
* *[[Celosia expansifila]]*  C.C.Towns. 
* *[[Celosia fadenorum]]*  C.C.Towns. 
* *[[Celosia floribunda]]*  A.Gray 
* *[[Celosia globosa]]*  Schinz 
* *[[Celosia grandifolia]]*  Moq. 
* *[[Celosia hastata]]*  Lopr. 
* *[[Celosia humbertiana]]*  Cavaco 
* *[[Celosia isertii]]*  C.C.Towns. 
* *[[Celosia leptostachya]]*  Benth. 
* *[[Celosia loandensis]]*  Baker 
* *[[Celosia longifolia]]*  Mart. 
* *[[Celosia madagascariensis]]*  Poir. 
* *[[Celosia micrantha]]*  Baker 
* *[[Celosia monosperma]]*  Rose 
* *[[Celosia moquinii]]*  Guill. ex Moq. 
* *[[Celosia nervosa]]*  C.C.Towns. 
* *[[Celosia nitida]]*  Vahl 
* *[[Celosia orcuttii]]*  Greenm. 
* *[[Celosia palmeri]]*  S.Watson 
* *[[Celosia pandurata]]*  Baker 
* *[[Celosia patentiloba]]*  C.C.Towns. 
* *[[Celosia persicaria]]*  Schinz 
* *[[Celosia polygonoides]]*  Retz. 
* *[[Celosia polystachia]]*  (Forssk.) C.C.Towns.
* *[[Celosia pseudovirgata]]*  Schinz 
* *[[Celosia pulchella]]*  Moq. 
* *[[Celosia richardsiae]]*  C.C.Towns. 
* *[[Celosia salicifolia]]*  Lopr. 
* *[[Celosia schweinfurthiana]]*  Schinz 
* *[[Celosia spicata]]*  Spreng. 
* *[[Celosia staticodes]]*  Hiern 
* *[[Celosia stuhlmanniana]]*  Schinz 
* *[[Celosia taitoensis]]*  Hayata 
* *[[Celosia trigyna]]*  L. 
* *[[Celosia triuncinella]]*  Schinz 
* *[[Celosia vanderystii]]*  Schinz 
* *[[Celosia virgata]]*  Jacq. 

## Riferimèncc
Manochlamys albicans

***Manochlamys*** l'è 'n zèner monotìpich de piànte fanerògame che fà part de la famìa botànica de le Amaranthaceae. L'ünica spéce de chèsto zèner l'è la *[[Manochlamys albicans]]*  Aellen, 'na piànta uriginària del Sudafrica.

## Descrisiù
L'è 'n arbusto a fòie perèni che pöl rià a 'na altèsa de 25÷80 ghèi. El crès de 5 a 1000 méter de söl leèl del mar en Sudafrica e Namibia.

## Tasonomìa
*Manochlamys albicans* l'è stàda discriìda per la prìma ólta del botànich svìser Paul Aellen endel *[[Botanische Jahrbücher für Systematik, Pflanzengeschichte und Pflanzengeographie]]*, endel 1939.

## Sinònim
**Atriplex albicans* Aiton basónimo
**Atriplex sarcocarpus* Dinter	
**Exomis atriplecoides* Moq.	
**Exomis oxyrioides* auct. non Fenzl

## Riferimèncc


## Bibliugrafìa
#AFPD. 2008. African Flowering Plants Database - Base de Donnees des Plantes a Fleurs D'Afrique.
# Gibbs Russell, G. E., W. G. Welman, E. Reitief, K. L. Immelman, G. Germishuizen, B. J. Pienaar, M. v. Wyk & A. Nicholas. 1987. List of species of southern African plants. Mem. Bot. Surv. S. Africa 2(1–2): 1–152(pt. 1), 1–270(pt. 2).
Cotyledon tomentosa

**Cotyledon tomentosa**, l'è 'na piànta suculènta che fà part de la famìa de le Crassulaceae. 

L'è 'na piànta uriginària de l'Africa, la g'ha le fòie de fùrma ovàda, bèle spèse e quarciàde zó de 'na pelüria spèsa. I è de culùr vért e endela part apicàla le g'ha come dei dintì che le i a fà 'nsomeà a dele sànfe de órs. El fiùr l'è 'na campanèla aràncio che se fùrma e fiurés en primaéra. En natüra la crès en ambièncc ruciùs col teré che dréna vià l'àiva bé bé, endoche le g'ha 'n ambiènt bèl lüminùs e ventilàt. 

Le vé dopràde come piànte ornamentàle dei apasiunàcc de suculènte e se cultiàde bé le fùrma dei bèi cusinècc vércc e velütàcc.


File:Cotyledon_tomentosa_in_cultivation_-_Cape_Town_9.jpg |I fiùr
File:Cotyledon_Bear_Paws_(4565376198).jpg |Le fòie


## Varietà
* *Cotyledon tomentosa ssp. ladismithiensis*
Cesanoeuva (San Marin)

**Cesanoeuva** ('n italian **, in romagnoeul *Cesanova*) a l'è vun di noeuv castei de San Marin. El gh'ha  abitancc e l'è a 'n altituden de  meter sul livell del mar.

## Referimencc
*Castelli di San Marino

## Olter progecc
Clarissa Marchese

**Clarissa Marchese**, (nasüda a Sciacca, (AG), el 12 d'abril 1994) l'è 'na mudèla italiana, diventada, el 15 de setèmberber 2014 la 75a Miss Italia.

## Biugrafia
Nasüda a Sciacca in del 1994, in del stèss cuncùrs de *Miss Italia*, l'ha venciüd anca el tìtul de *Miss Simpatia Interflora.*

## Riferimént
Giulia Arena

**Giulia Arena** (nasüüda a Pisa, 22 april 1994) l'è una mudela taliana, che l'è la Miss Italia del ann 2013.

## Biugrafia

## Riferiment
Astre

**Àstre** o **Àster** (nòm uficiàl en italià: *Astrio*) l'è 'na frasiù del cümü de Bré, en Val Camònega, pruvìncia de Brèsa, che g'ha presapóch 300 abitàncc. La se tróa a 800 méter sùra el leèl del mar, dré a la stràda che de Bré la và sö al Pas del Crocedòmini (ex Stràda Statàl de le Tré Ai, SS 345).

El fà paròchia de per sò cönt e la sò céza l'è dedicàda ai sancc Vito Modesto e Crescènsia.
Pescars (Co de Put)

**Pescàrs** (nòm uficiàl en italià: *Pescarzo*) l'è 'na frasiù del cümü de Co de Put, en Val Camònega, pruvìncia de Brèsa, che g'ha presapóch 330 abitàncc. La se tróa a 612 méter sùra 'l leèl del mar, sö la spónda setentriunàla de la valèta de Clegna.

El fà paròchia de per sò cönt e la sò céza l'è dedicàda ai sancc Vit, Cresènse e Modèst.
Pescars

Gh'è du paizì en Val Camònega che 'l stès nòm:
* **[[Pescars (Bré)|Pescars]]**, sóta el cümü de Bré
* **[[Pescars (Co de Put)|Pescars]]**, sóta el cümü de Co de Put
Cüra Stamina

La **Cüra Stamina**, in italian **Metodo Stamina** l'è una cüra senza cunferma scentifica. Per el so criadùr, el professur *Davide Vannoni* la pò cürà tant malatie, ma gh'hinn minga di stüdi che pröven che el "metodo" laura.

## Storia
Sigund el Vannoni, el so metod el nass in del ann 2007 in Ücraina quand di scenziat pröven a curà la so paralisi a la facia. 

El 25 de marz del 2013, el Senat de la Repüblega Italiana decreta la sperimentaziun del metodo, ovviament la cümunità scentifica l'è minga tropp cuntenta.

El 10 de utuber, inveci, el Minister de la salüd desìd de fa minga la sperimentaziun.

## Riferiment
Giusy Buscemi

**Giusy Buscemi** (nasüüda a Mazara del Vallo, 13 april 1993) l'è una mudela taliana, che l'è la Miss Italia del ann 2012.
Meà

**Meà** (nòm uficiàl en italià: *Meano*) l'è 'na frasiù del cümü de Corsà, en pruvìncia de Brèsa, che g'ha méno de 'n sentenér de abitàncc e la se tróa a 'n chilòmetro e mès de distànsa del sò cèntro comünàl.
El teretóre de la frasiù l'è sfrötàt perlopiö per atività agrìcole. El g'ha fat cümü de per sò cönt enfìna al zögn del 1805, quan che l'è stat agregàt a Corsà.
Frithia pulchra

***Frithia pulchra*** l'è 'na spéce de piànte suculènte che fà part de la famìa de le Aizoaceae. L'è endémica de la pruvìncia del Gauteng, en Sudafrica. El sò habitat natüràl i è le praterie temperàde endena regiù 'ndoche gh'è la stagiù de la piògia d'istàt, stagiù endoche chèsta piànta l'è atìva e la fiorés.

## Descrisiù
L'è 'na piànta che de spès la se tróa töta quarciàda zó de sàbia o girulìna fìna e le sò fòie ensìma i è trasparènte isé de permèter a la lùce de penetrà asé per fà la fotosìntezi. La g'ha bezògn de teré endoche l'àiva la pènetra e la scór vià a la svèlta, la patés i teré che traté l'àiva.
La se 'nsomèa fés a Fenestraria rhopalophylla come comportamènt e aspèt, ma la fùrma de le fòie l'è 'n bris diferènta e i sò fiùr i è ròza, 'nvéce che zalcc come chèi de la Fenestraria.


Del zèner Frithia fà part apéna en ótra spéce: *[[Frithia humilis]]* Burgoyne.
Gibbaeum

***Gibbaeum*** l'è 'n zèner de piànte suculènte che fà part de la famìa botànica de le Aizoaceae. Töte le 21 spéci de chèsto zèner i è endémiche del Sudáfrica. 

L'è 'na piantilìna picinìna che g'ha le fòie carnùze che somèa a balutì stondàcc de dimensiù diferènte tacacc ensèma.

## Tasonomìa
El zèner Gibbaeum l'è stat discriìt de Adrian Hardy Haworth e püblicàt endel lìber *[[The Gardeners' Chronicle & Agricultural Gazette]]* III, 79: 215. 1926. 

## Spéci
* *[[Gibbaeum album]]* N.E.Br.
* *[[Gibbaeum angulipes]]* (L.Bolus) N.E.Br.
* *[[Gibbaeum cryptopodium]]* (Kensit) L.Bolus
* *[[Gibbaeum dispar]]* N.E.Br.
* *[[Gibbaeum esterhuyseniae]]* L.Bolus
* *[[Gibbaeum geminum]]* (Haw.) N.E.Br.
* *[[Gibbaeum haagei]]* Schwantes
** *Gibbaeum haagei* var. *haagei*
** *Gibbaeum haagei* var. *parviflorum* L.Bolus
* *[[Gibbaeum heathii]]* (N.E.Br.) L.Bolus
* *[[Gibbaeum johnstonii]]* Van Jaarsv. & S.A.Hammer
* *[[Gibbaeum nebrownii]]* Tischer
* *[[Gibbaeum nuciforme]]*
* *[[Gibbaeum pachypodium]]* (Kensit) L.Bolus
* *[[Gibbaeum petrense]]* (N.E.Br.) Tischer
* *[[Gibbaeum pilosulum]]* (N.E.Br.) N.E.Br.
* *[[Gibbaeum pubescens]]* (Haw.) N.E.Br.
** *Gibbaeum pubescens* subsp. *pubescens*
** *Gibbaeum pubescens* subsp. *shandii* (N.E.Br.) Glen
* *[[Gibbaeum velutinum]]* (L.Bolus) Schwantes

## Riferimèncc
Aloinopsis

**Aloinopsis** l'è 'n zèner de piànte suculènte perèni che fà part de la famìa botànica de le Aizoaceae. I è piànte uriginàrie del Sudafrica.  

Le piànte de chèsto zèner le g'ha 'na raìs tuberùza, le g'ha 'n perìodo vegetatìf invernàl e le g'ha bezògn de póca àiva ma suradetöt le patés i teré che traté l'àiva. I ale ólte cultiàde come ornamentài de i apasiunàcc de piànte gràse.

## Tasonomìa
El zèner *Aloinopsis* l'è stat discriìt del botànich todèsch, Martin Heinrich Gustav Schwantes, e püblicàt endela rivìsta *Z. Sukkulentenk.* 2: 177 (1926). 

## Spéci
Endel zèner Aloinopsis gh'è 'nserìt 15 spéci acetàde 

* *[[Aloinopsis acuta]]*  L.Bolus 
* *[[Aloinopsis albinota]]*  (Haw.) Schwantes 
* *[[Aloinopsis dyeri]]*  (L.Bolus) L.Bolus 
* *[[Aloinopsis jamesii]]*  L.Bolus 
* *[[Aloinopsis lodewykii]]*  L.Bolus 
* *[[Aloinopsis loganii]]*  L.Bolus 
* *[[Aloinopsis luckhoffii]]*  (L.Bolus) L.Bolus 
* *[[Aloinopsis malherbei]]*  (L.Bolus) L.Bolus 
* *[[Aloinopsis orpenii]]*  (N.E.Br.) L.Bolus 
* *[[Aloinopsis rosulata]]*  (Kensit) Schwantes 
* *[[Aloinopsis rubrolineata]]*  (N.E.Br.) Schwantes 
* *[[Aloinopsis schooneesii]]*  L.Bolus 
* *[[Aloinopsis setifera]]*  (L.Bolus) L.Bolus 
* *[[Aloinopsis spathulata]]*  (Thunb.) L.Bolus 
* *[[Aloinopsis villetii]]*  (L.Bolus) L.Bolus 


Alionopsis_Luckhoffi_(6120450319).jpg|A. luckoffi
Aloinopsis malherbei.jpg|A. malherbei
Aloinopsis orpenii.jpg|A. orpenii
Aloinopsis setifera - RSA.jpg|A. setifera
Aloinopsis rosulata.jpg|A. rosulata
IMG 0432-Aloinopsis schooneesii.jpg|A. schooneesii
Aloinopsis spathulata.jpg|A. spathulata
Aloinopsis villetii CM231.jpg|A. villetii


## Riferimèncc
Aloinopsis luckhoffii

***Aloinopsis  luckhoffii***, l'è 'na spéce de piànta suculènta che fà part de la famìa botànica de le Aizoaceae. L'è uriginària del Sudafrica.

## Descrisiù
L'è 'na piànta de dimensiù picinìne, suculènta e perenifòlia, che pöl rià a 3÷5 ghèi de altèsa e che crès entùren ai 700 - 900 méter sùra 'l leèl del mar.

## Taxonomía
*Aloinopsis  luckhoffii* l'è stada discriìda de L.Bolus endela rivìsta *[[Notes Mesembryanthemum]]* [H.M.L. Bolus] 3: 378. 1958

## Sinònim

**Titanopsis luckhoffii* L.Bolus basónimo
**Nananthus luckhoffii* (L.Bolus) L.Bolus
**Nananthus lodewykii* (L.Bolus) L.Bolus
**Aloinopsis lodewykii* L.Bolus (1937)
**Nananthus setiferus* (L.Bolus) G.D.Rowley
**Aloinopsis setifera* (L.Bolus) L.Bolus
**Titanopsis setifera* L.Bolus (1933)
**Aloinopsis villetii* (L.Bolus) L.Bolus
**Nananthus villetii* L.Bolus (1938)

## Riferimèncc


## Bibliografia
* Aloe 27: 10-13 (1990).
*  Il.Handbook succulent plants: Aizoaceae A-E : 35 (2001).
* AFPD. 2008. African Flowering Plants Database - Base de Donnees des Plantes a Fleurs D'Afrique.
* Bailey, L. H. & E. Z. Bailey. 1976. Hortus Third i–xiv, 1–1290. MacMillan, New York.
* Gibbs Russell, G. E., W. G. Welman, E. Reitief, K. L. Immelman, G. Germishuizen, B. J. Pienaar, M. v. Wyk & A. Nicholas. 1987. List of species of southern African plants. Mem. Bot. Surv. S. Africa 2(1–2): 1–152(pt. 1), 1–270(pt. 2).
Pastafarianesim

El **Pastafarianesim** l'è ona religion nassuda in del giugn del 2005 per l'oeuvra del profeta Bobby Henderson.

Di sòlit, l'è ritenuda ona religion ironega anca se i pastafarian disen che l'è minga inscì.

## La cardenza pastafariana
I pastafariani i gh'han vott *Condiment*, ch'hinn i sò regoll de vita.

Per la tradizion pastafariana, i condiment i eren des, ma el *Capitani Mosey* ha perduu dò tavol, e donca quej rivaa a numm hinn domà vott.

I vott *condiment*, in sintesi, hinn:
#Te gh'het minga de fà l'asen pussee bigot de ti: Son minga inscì gelos. 
#Dopera minga la mè esistenza 'me scusa per schiscià, castigà, coppà o vess cattiv cont i alter. Voeuri no sacrifizi, e la purezza la va ben per l'aqua che la se pò bev, minga per i person.
#Giudega no i person per quel che paren.
#Offendet minga.
#Mi voeuri no che te combatt i bigott a stomegh voeud, magna e despoeu resia cont i s*****.
#Spenda minga danee per fa su di ges dedicaa a mi, dopera mej i danee.
#Rompa no i b*ll a tucc per dì che ti te set pastafarian.
#Drova el goldon. In fin di cunt, l'è domà on tocch de plastega!

## Per Stat
### Gesa Pastafariana Italiana
In Italia l'associazion di pastafarian la se ciama "Chiesa Pastafariana Italiana". L'è dividuda in "Pannocchie", che l'è squasi semper vuna per provincia. La guida de la "pannocchia" la se ciama "Frescovo".

El cap de la Gesa Pastafariana Italiana l'è el Pappa, ciamaa anca "Pastefice massimo". El primm Pappa l'è staa el *Giorgio de Angelis*, che 'l ciappa el nòmm de **Al Zarkawi**. Incoeu l'è el *Marco De Paolini*, che 'l ciappa el nòmm de **Cap. Pizzocchero**.

La Gesa la gh'ha anca on Consili ciamaa "Concistoro". I so member hinn ciamaa "Scardinali".

#### Iniziativ
L'iniziativa di pastafarian italian pussee famosa l'è quella di "Tagliatelle in piedi", che manifesten contra i "Sentinelle in piedi", on moviment che 'l voeur no i diritt ai gay, e l'han faa a partì de on'ideja del Gianpeder Belott, che l'era andaa ad ona manifestazion vestii da Nazista del Illinois.