open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oxalis pes-caprae

***Oxalis pes-caprae*** l'è 'na spéce de piànta erbàcea che fà part de la famìa botànica de le Oxalidaceae.

L'è 'na piànta uriginària de l'Africa Meridiunàla ma la s'è 'ngeneràda pò a 'n Euròpa, 'n Austràlia e Stati Ünìcc, 'ndóche l'è cunsideràda 'nvazìva.

## Descrisiù
* **Fòie**
** Le fòie i è furmàde de trè fuiulìne a fùrma de cör, conden quach macìne maròn scür. 
** De nòt, quan che gh'è scür o quan che piöf, le fòie le se piéga 'n dét envèrs el gambì e i fiùr i se 'nturciùla sö compàgn de 'n füs.
***Fiùr**
** I fiùr i è zàlcc, du ghèi o du ghèi e mès de larghèsa.
** I fiorés en primaéra
* **Somésa**
** El fröt l'è 'na capsula
** La sparnéga la sò somésa a divèrsi ghèi de distànsa (autocorìa)

## Sinònim
**Bolboxalis cernua* (Thunb.) Small 
**Oxalis cernua* Thunb.

## Galería

Image:Oxalis pes-caprae.JPG|Fiùr
Image:Oxalis pes-caprae flower detail.JPG|Fiùr, particolàr
Image:Trevo-2007-1.JPG|Fiùr
Image:Oxalis pes-caprae leaf.JPG|Fòie
Image:Oxalis pes-caprae bulbs.JPG|Raìs a patatìna (bulbo)
Image:Oxalis pes-caprae root.JPG|Bulbi e raìs
Image:Oxalis pes-caprae all.JPG|Piànta 'ntréga
Image:Hamtziz-oxalis07.jpg|'Na piànta
Image:Soursob.jpg|En tapé de *Oxalis pes-caprae*
Image:Misteryflowers.jpg|La pianta en mès a ótre gramègne
Image:Albatera agricos.jpg|'Agricos' 'n Albatera (Alicante)


## Riferimèncc


## Colegamèncc estèrni
Ilmenau

**Ilmenau** a l'è ona città de la Germania central. Ghe viven 26.000 personn.
## Geografia
Ilmenau la se troeuva in de la Turingia, in del circondari de Ilm-Kreis, del qual a l'è la città pussee granda.
La città la gh'ha cinch frazion, ciamaa *Heyda*, *Manebach*, *Oberpölitz*, *Roda*, *Unterpölitz*. 
## Storia
Ilmenau l'è stada fada sù in del XIII secol. L'è stada nominada per la prima voeulta in del 1273. L'ha ciappaa i sò primm diritt comunai in del 1341.
L'è cressuda de bon grazzie ai miner de ramm che se troeuven lì arent a la città, soratutt in tra el 1471 e 'l 1626.
Al dì d'incoeu l'è ona città universitaria (a partì del 1894). 
## Gemellagg
* Germania:
**Homburg.
**Wetzlar.
* Neumarkt am Mieresch, Romania.
* Blue Ash, Statt Unii.

## Riferiment
Oxalidaceae

**Oxalidaceae** (R.Br. 1818) l'è 'l nòm de 'na famìa de piànte angiospèrme. La töl dét piànte erbàcee rizomatùze o tuberùze, boscài e àlber pesègn, difundìcc endèle regiù temperàde e tropicài.
'N Itàlia, le spéci de chèsta famìa che crès endèla flòra spontònea le fà part del zèner *[[Oxalis]]*.

A stà al sistéma de clasificasiù de Cronquist, la famìa de le Oxalidaceae la fà part de l'ùrden de le Geraniales, Segónt la la clasificasiù APG 'nvéce la fà part de l'ùrden de le Oxalidales.

## Descrisiù
I fiùr, sùi o 'n enfiurescènse, i è ermafrudìcc, atinomòrf e pentàmer. L'ovàre l'è sùpero e l'è furmàt de 5 carpèi. El fröt el pöl véser 'na càpsula o 'na bàca.
Le fòie i è compòste, altèrne, dotàde de gambì, perlopiö erbàcee, en quach spéci pò a carnùze a fotosìntezi CAM (p.ez. *Oxalis megalorrhiza*).

## Zèner
De la famìa de le Oxalidaceae farès part chèsti zèner:
* *[[Averrhoa]]* (quach stüdiùs i mèt chèsto zèner endèna famìa  separàda, le *Averrhoaceae*)
* *[[Biophytum]]*
* *[[Dapania]]* (quach stüdiùs i mèt chèsto zèner endèna famìa  separàda, le *Averrhoaceae*)
* *[[Eichleria]]*
* *[[Hypseocharis]]*
* *[[Oxalis]]*
* *[[Sarcotheca]]* (quach stüdiùs i mèt chèsto zèner endèna famìa  separàda, le *Averrhoaceae*)
* *[[Xanthoxalis]]*

La famìa l'è sóta reviziù e a segónt del sistéma de clasificasiù e de l'avansamènt dei stüdé càpeta che i ghe tàche dét o che i ghe tìre vià quach zèner.

## Sinònim
* *Averrhoaceae* Hutch. (Gen.-Lug. 1959).
* *Dirachmaceae* Hutch. (Gen.-Lug. 1959).
* *Hypseocharitaceae* Wedd. (Nov. 1861).
* *Lepidobotryaceae* J. Léonard (Giu. 1950).

## Colegamèncc estèrni
* Oxalidaceae e Averrhoaceae in L. Watson and M.J. Dallwitz (1992 onwards). The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, information retrieval. http://delta-intkey.com
* Biodiversity and Biological Collections  - Oxalidacee
* Dronnet - Oxalidacee
Ginkgo biloba

El **Ginkgo biloba** l'è 'na spéce de piànta, ünica a fà part de la diviziù de le Ginkgophyta e de conseguènsa de töcc i clàdi de leèl inferiùr.

L'è cunsideràt en fòsil vivènt e la famìa de le Ginkgoaceae l'è cunsideràda la famìa botànica piö antìca cunusìda perchè se pènsa che la sàpe comparìda sö la tèra zamò 270 miliù de agn fà. 

El Ginkgo l'è 'na piànta de tàia médio-grànda, la pöl rià a 20 méter de altèsa. La pöl rià a scampà 'nfìna a mìla e piö agn. En ezemplàr ospitàt endèl Giardì Botànich de Sendai (en Cina) el g'ha 1250 agn.

## Riferimèncc
Oxalis acetosella

**Oxalis acetosella** (en bresà cunusìda come *Alelüja* o *Erba salìna*) l'è 'na spéce de piànta erbàcea che fà part de la famìa botànica de le Oxalidaceae.
L'è uriginària de l'Europa e de 'na part de l'Asia. El nòm sapecìfich (*acetosella*) el se referés al saùr àgher che g'ha le sò fòie.

## Descrisiù

La fiorés en primaéra, e la fà sö dei fiurilì biànch con de le striadüre culùr ròza, de rar se pöl troàn apò a rós o viòla.

Le fòie i è furmàde de trè fuiulìne a fùrma de cör, condèna piéga 'n mès. El gambì l'è sitìl e l'è de culùr rós / maròn, De nòt, quan che gh'è scür o quan che piöf, le fòie le se piéga 'n dét envèrs el gambì e i fiùr i se 'nturciùla sö compàgn de 'n füs. El fröt l'è 'na càpsula de 4÷10 mm che g'ha 5 cavità e ognöna de chèste le g'ha dét giü o du granì de somésa. La somésa, quan che 'l fröt l'è bèl madür, la vé tràda fò de 'n sistéma elàstich e la pöl rià a 'na bèla distànsa.

'Na ólta se la dopràa per dàga saùr a le 'nsalàte ma semài che se 'n màia tròpa la pöl véser tòsica perchè la g'ha dét l'àcit osàlico  che l'è 'ndigèst.

## Ambiènt endó la crès
Se la tróa perlopiö en zòne schiàde del sul perchè la g'ha bezògn de póca lùce e ömede, compagn dei bósch. Se pöl troàla de la pianüra 'nfìna ai dumìla méter de altésa.

Se la tróa 'n töcc i stàti de l'Euròpa (l'è fàcil de troà en töta l'Italia setentriunàla), ma apò 'n Asia 'n fìna al Giapù e 'n America setentriunàla. 

## Sinònim

* *Oxalis alba* Steud.
* *Oxalis americana* Bigelow
* *Oxalis americana fo. rhodantha* Fernald
* *Oxalis longiflora* L.
* *Oxalis montana fo. rhodantha* (Fernald) Churchill
* *Oxalis montana* Raf.
* *Oxalis nemoralis* Salisb.
* *Oxalis taquetii* R.Knuth
* *Oxalis vulgaris* Gray

## Galerìa de foto

Immagine:Oxalis acetosella ziedas1.jpg|Fiur
Immagine:Oxalis acetosella-1.jpg|Fiur
Immagine:Oxalis sp. leaves - 20020616.jpg|Fòie
Immagine:Oxalis acetosella blatt.jpeg|La fòia
Immagine:Oxalis_acetosella_kz.jpg|El fröt (càpsula)
Immagine:Białowieża_Oxalis_acetosella.jpg|Habitat
Immagine:Oxalis_acetosella.jpg|'Na piantìna fiurìda


## Riferimèncc

* Neltje Blanchan (2005). Wild Flowers Worth Knowing. Project Gutenberg Literary Archive Foundation.

## Colegamèncc estèrni

* Den virtuella floran: Oxalis acetosella 
* Giftpflanzen.com — Waldsauerklee 
* oxalis-acetosella.com — Oxalis acetosella
Cimiteri brasiliàn de Pistoia

El **Cimiteri brasiliàn de Pistoia** l'è un cimiteri che gh'è a Pistoia ciamàd insì perchè l'ha uspitàd, per ann, i còrp de 462 suldà brasiliàn mòrt in Italia in d'la Secunda Guera Mundial.

## Storia

In del 1944 el Brasil l'ha partecipàd a la guèra e l'ha dài aiüt a l'Amercica: i'enn stài mandà 25.000 suldà d'la *FEB* (Força Expedicionária Brasileira) in Italia in Tuscàna in d'la zona del Serchio.
In 462 i'enn mort e i'enn restàd a Pistoia, in del Cimiteri che el Guèrn Brasigliàn el g'ha dedicàd. L'è stài saràd sü in del 1960 e i 462 suldà i'enn stài purtàd a Rio de Janeiro cun tütt i alter suldà brasiliàn, in del Memuriàl in del quarter Famengo.

Un qual ann dòpu, i'hann truàd un ültim suldà, ma el Guèrn l'ha decìs de lasàl a Pistoia cume el sò *Milite Ignoto*.

In del 1967 l'è stài mìss in del Cimiteri un munüment de Olavo Redig de Campos, d'la scola de Oscar Niemeyer. Da alùra, el Cimiteri l'è stài visitàd da dü President brasiliàn.

## Vèd anca

* Pistoia

## Bibliugrafia

* Walter Bellisi, *Arrivano i nostri : il Brasile nella seconda guerra mondiale, la presa di Monte Castello e la battaglia di Montese*, Formigine (MO): Golinelli, 1995
* Fabio Gualandi, *Monumenti dedicati al soldato brasiliano pela Forca Expedicionaria Brasileira (F.E.B.) na campanha da Italia*, Vergato, Tipugrafia Ferri, 2005

## Riferiment
Università Niccolò Cusano

L**'Università Niccolò Cusano** a l'è on'università de Roma fondada in del 2006 dal livornes Stefano Bandecchi.

## Organizazion
### Facoltà
* Scienz Politigh 
* Giurisprudenza
* Economia
* Scienz de la formazion
* Ingegneria
* Psicologia

## Ligamm de foeura
* Sit Università Niccolò Cusano
Ginkgoaceae

Le **Ginkgoaceae** i è 'na famìa botànica che fà part del ragrupamènt de diviziù ciamàt Gymnospermae. La sarès comparìda sö la tèra endel'éra Mezozòica e l'ünica spéce amò prezènt l'è 'l *[[Ginkgo biloba]]*, che per chèsta rizù l'è cunsideràt en fòsil vivènt. Tép endré, però, gh'ìa divèrsi óter zèner:  

#### Zèner principài
* *[[Baiera]]* †
* *[[Ginkgo]]* 
* *[[Ginkgoites]]* †
* *[[Ginkgoïdium]]* †
* *[[Ginkgopitys]]* †
* *[[Phoenicpsis]]* †
* *[[Polyspermophyllum]]* †
* *[[Trichopitys]]* †

El sègn † el stà a 'ndicà che 'l zèner l'è mìa piö prezènt e l'è stat identificàt apéna per mès de rèscc fòsii.

## Colegamèncc estèrni
* Stevens, P. F. 2001 'n aànti. Angiosperm Phylogeny Website Versiù 7, Màgio del 2006 (en inglés).
Al Castlà

**El Castelà** (*Al Castlà* in la prunüncia del sit; *Castellaro de' Giorgi* in italian) l'è l'ünega fraziun del cumün lümelin de la Tur, in Pruvincia de Pavia.
El paes el se tröva a nord-est del centru cumünal, in direziun de Med. L'è staa un cumün indeperlü infina al 1928.
Pieu (LO)

**Pieu** (*Pieve Fissiraga* in italian) l'è un cumün de la Lumbardia, pruincia de Lod, cun  abitant (dàto del  ).

## Evoluzion demografega

L'andament del numer de abitant del comun de la Pieu l'è mustraa in de la tabela chi de sota

## Riferiment
La Pieu (VB)

**La Piev** (nòm uficiàl in italian: *La Pieu* in Ussulan; *Pieve Vergonte* in Italian) a l'è un cumün de la Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula.

El gh'ha ona popolaziun de , cunt ona superfis de  km² e ona densità de popolaziun de  ab./km².

El paes el se tröva in la Val d'Ossula e 'l gh'ha quater fraziun: Fumarch, Lor, Rümianca e Megul. L'è tacaa ai cumün de Ansòla, Calasca-Castiun, Pedmelera, Premusél, Struna e Vugogna.
## Infrastruttur e straport

* Stazion de La Pieu

## Evoluzion demografega

L'andament del nümer de abitant del cumün de La Pieu l'è mustraa in de la tabela chi de sutta

## Riferiment
Novaa (Meraa)

**Novaa** (*Novate Brianza*) l'è ona frazion del comun brianzoeu de Meraa, in de la Provincia de Lecch.
El se troeuva a est del centro comunal, in direzion de Robbiaa. L'è spartii in *Novaa de Sora* (sora ona collinetta) e *de Sotta*. Gh'è on bell poo de camp, e ghe viv 700 personn.
L'è staa on comun indipendent infina al 1927. Al temp di piev el partegniva a la Piev de Brivi.
Sales (Godiass)

**Sales** (*Salice Terme*) l'è ona frazion del comun oltrapadan de Gudiass, in Provincia de Pavia. Ghe viv circa 2000 personn.
El paes el se troeuva a nord-ovest del centro comunal, arent a la Staffora e al Penin, in direzion de Voghera.
L'è cognossuu per i sò termi e per i sò stabiliment sportiv.
Sesona

**Sesona** (inscì anca in Italian) l'è ona frazion del comun varesott de Vergiaa.
La se troeuva a sud-ovest del centro comunal, intra la strada che de Gallaraa la mena Gattegh e on areoport.
L'è staa on comun indeperlee infina al 1869; al temp di piev la partegniva a la Piev de Somma.
Tainaa

**Tainaa** (*Tainate* in italian) l'è ona frazion del comun milanes de Novej.
El paes el se troeuva a nord del center comunal, in direzion de Gasgian.
L'è staa on comun indipendent infina al 1870: al temp di piev el partegniva a la Piev de Rosaa.

## Riferiment
*
Castellasc (Bollaa)

**Castellasc** (*Castellazzo*) a l'è ona frazion del comun milanes de Bollaa.
La frazion l'è famosa per la soa villa Arconaa. E paes l'è staa per on poo de temp on comun deperlù, situaa in de la Piev de Bollaa.
Trenzanes

**Trenzanes** (*Trenzanesio*) l'è ona frazion del comun milanes de Roeudin.
El paes el se troeuva a nord del centro comunal, arent a la ferrovia e a Vignaa.
L'è staa on comun indeperlù infina al 1841: al temp di piev el partegniva a la Piev de Segraa.
Castellett

*Castellett (*Castelletto sopra Ticino*), comun de la Provincia de Novara.
*Castellett (*Castelletto di Branduzzo*), comun de la Provincia de Pavia.
*Castellett (*Castelletto di Cuggiono*), frazion del comun de Cuggion, in Provincia de Milan.
*Castellett (*Castelletto Mendosio*), frazion del comun de Biegrass, in Provincia de Milan.
*Castellett (*Castelletto*), frazion del comun de Quinzan, in Provincia de Bressa.
*Castellett (*Castelletto*), frazion del comun de Len, in Provincia de Bressa.
Mont Ombraj

L**'Ombraj** (in bormin anca *Ombragl*; in romancc e in todesch *Umbrail*; in italian *Braulio*) l'è on mont al confin tra l'Italia (Valtellina) e la Svizzera (Val Monastee). A l'è alt 2980 meter sora el nivell del mar.
## Vos correlaa
*Pass de l'Ombraj
*Vall de l'Ombraj
Casalett

*Casalett Ceredan (*Casaletto Ceredano*), comun de la Provincia de Cremona.
*Casalett de Sora (*Casaletto di Sopra*), comun de la Provincia de Cremona.
*Casalett (*Casaletto Vaprio*), comun de la Provincia de Cremona.
*Casalett (*Casaletto Lodigiano*), comun de la Provincia de Lod.
*Casalett (*Casaletto*), frazion del comun de Viadana, in Provincia de Mantova.
Cordus

El **Cordus** (*Piazza Cordusio* in Italian) l'è ona piazza milanesa, che la se troeuva in sù la strada in tra el Domm e 'l Castell.
L'è vuna di piazz pussee cognossuu de Milan. El vegn del Latin *cors ducis* (che 'l voeur dì "la cort del duca").

## Alter progett
Gabriel Garko

**Dario Gabriele Oliviero**, cugnusüü cul nom da **Gabriel Garko** (Turin, 12 da Luij dal 1972), l'é un atur, ed ex mudel italian.
Atur

Un **atur** (fémenìl *atrìs* o *atura*), l'è chi rapresenta o interpreta una part o un ròl in v'un spetacul teatral, cinematugrafich, televisiv, radiufonich o da strada.
Barona (Albuzzan)

**Barona** (pronuncia local: [bə'runə], e donca scrivuu anca *Bärùnä* con 'na grafia pavesa; *Barona* in Italian) l'è on frazion del comun paves de Albuzzan.
La se troeuva a nord del centro comunal, minga lontan del Tisin. L'è staa on comun indipendent fina al 1872.
Barona (Milan)

La **Barona** (*Barona* in Italian) l'è on quarter de Milan.
Ghe viv pussee de vottantamilla personn e l'è situaa in del sud de la città (Municipi 6), al confin coi comun de Buccinasch, Còrsigh e Assagh.
A est e ovest l'è limitada del Navili Grand e del Navili Paves.
## Storia
La ciappa el nomm de ona veggia cassina.
In del territori gh'è ona gesa dedicada ai sant Nazar e Cels, fada su intorna al secol XIV e che on temp l'era propietaa di fraa del Monestee de San Cels.
Fina al 1873 l'era vun di paes che faseven part del comun di Corp Sant de Milan.
La Barona l'ha taccaa a cress in de la segonda metaa del Noeuvcent, cont el rivà de tanta gent migrada del Sud per via del boom economegh.

## Robb de vedè
Oltra a la gesa de la Barona, gh'è anca la gesa de San March a la Barona, ciamada anca *de San Marchett*, la gesa de Santa Bernadetta, la Gesa de San Silvester (arenta al Ronchett), la gesa de l'Ausiliadora, la gesa de San Grigoeu Barbarigh e infin el Santuari de Santa Rita da Cascia.

Lilinscì se troeuva anca l'Ospedaa San Paol, el parch Andrea Campagna, el collegi de Milan e la IULM.

## Alter progett
Giovenzan

**Giovenzan** (pronuncia pavesa: [dʒuvə'nsəŋ], scrivuu despess *Giuvänsän*; in italian *Giovenzano*) l'è ona frazion del comun paves de Vellezz.
L'è staa on comun indeperlù infina al 1872.
Bira Castello

La **Birra Castello** l'è ona azienda italiana de birra, con sed a San Giorgio di Nogaro, in provincia de Udin. L'è nassuda in del 1997.
Beck's

**Beck's** (**Brauerei Beck & Co KG**) l'è una bira tedesca fundada in dal 1873 e pruprietà da l'azienda belga InBev.
Bira Nastro Azzurro

La **Nastro Azzurro** (*Naster Celest*) l'è una marca de bira cumercializada da l'azienda italiana Peroni e da pruprietà da la SABMiller. La *Nastro Azzurro* l'è una bira ciara de 5.1% gradi alcolich. L'è una *[[Lager (bira)|lager]]* e la representa vün di prudot de punta de la Peroni. El marchio *Nastro Azzurro* l'è staa lanciaa in del 1963.

## Riferiment
Dialett valesan

El **Valesan** (nom nativ: *valezà*) l'è on dialett de transizion tra Venet e Lombard, parlaa in del comun de Valeggio sul Mincio (*Valès sul Mèns*), in Provincia de Verona.
## Esempi de lengua
### Ona novella del Boccasc

Al tèmp del prim rè de Cìpri, pròprio alóra che Gottifrè di Buglione l'ha fat la conquìsta de Terasànta, dov'è mórt nòstro Signór, è susès che una gran dàma, nàta in Guascógna, l'è andàda per divosió al Sant Sepólcro. Tornàndo indrè, quand l'è stàda a Cìpri, dei balòs, che se tróa dapertut, i g'ha fat dèi brùti schèrsi. Éla, poarìna, fór de sé dal dolór e da la ràbia, l'ha pensà de far la denùnsia al rè; ma de quèi de quèl paès i g'ha dit che l'avarìa fat i só pas per niènt. Perchè quèl rè l'èra un òm insùls, un salàm, un incantà, che 'l se beéa ànche i tórt che i ghe fazéa a lù; a tal sègn che quand susedéa che quàlche poarì l'èra maltratà, tùta la só ràbia el la sfogàa col far de le rìfe l rè. La dòna, incocalìda d'un rè a 'sta fòza, sentì 'l boridó che l'ha pensà, per sveiàr 'sto àzen da sòma. La gh'è andà davànti cóle làgrime ai öcc e l'ha dit: "Maestà, no 'l crèda che sìa vegnùda chì perchè lù 'l tóga le vendète; ma perchè lù 'l m'ensègna cóme se fa a tègnerse quiècc quàndo le tóca; e che lù l'è cozì brào da portàr, tant brào, che ghe cargherìa adòs ànche quèsta che m'è tocà a mì, e tant volentéra".
Indoinè! Có 'ste paròle quèl sciòch de rè el s'ha cóme sveià, e l'ha capì l'endormensó che l'èra. No l'è stà più lù: l'ha tòlt i tórcc de 'sta poarìna, e cozì el l'ha endolsìda; e dópo, guài a chi avés pensà a far el più pìcolo schèrs vèrs de lù, o abacà l'onór de la só coróna. 
Giovanni Papanti, ''I parlari italiani in Certaldo'', 1875, pag. 558

### El verb vess
*Mì só
*Tì te sé
*Lù l'é
*Noàntri séma
*Voàltri sì
*Lori i é
### I mes de l'ann
*Genàr
*Febràr
*Màrso
*Aprìl
*Màgio
*Giùgno
*Lùio
*Agósto
*Setènbre
*Otóbre
*Noènbre
*Dicènbre
### I dì de la settemana
*Lùni
*Màrti
*Mèrcoli
*Zòbia
*Vèndri
*Sàbo
*Domìnica
### I numer
#En/una
#Dù/dó
#Tri/trè
#Quàtro
#Sìnque
#Sèi
#Sète
#Òto
#Nòe
#Diéze
#Óndeze
#Dódeze
#Trédeze
#Quatòrdeze
#Quìndeze
#Sédeze
#Disisète
#Disdòto
#Disnòe
#Vìnti
## Bibliografia
*Angelo Renato Fioroni, *Vocabolario del dialet valesà*, ed. Gutenberg, Povegliano Veronese, 1989.
## Vos correlaa
*Lengua veneta
*Dialett verones
*Dialett mantovan
*Dialett bressan
Asahi Super Dry

**Asahi Super Dry** l'è una bira cumercializada da l'azienda giapunesa *Asahi Breweries, Ltd.* de Tokio. L'è una bira lager ciara che l'ha cumenzaa a vess cumercializada in dal 1987.
Estrella Damm

**Estrella Damm** l'è una bira prudota e cumercializada da la azienda catalana *S.A. Damm*. L'è una bira de tipo pilsner e l'è in prudüziun giamò dal 1876.
Viru

**Viru** l'è una bira prudüzida in Estonia da l'azienda britanica A. Le Coq, fundada in dal 1807. La Viru l'è birificada segund el stil *Pilsner* e l'è stada introdüzida in sül mercaa britanich dal 2006.
Cubanero

**Cubanero** l'è una bira prudota e cumercializada da la azienda cubana *Cervecería Bucanero S.A.* fundada in dal 1923.

## Birr Cubanero
* Cubanero Fuerte - 5.4% vol. 
* Cubanero Max - 6.5% vol. 
* Cubanero Malta - analcolica
Carlsberg

**Carlsberg** l'è un'azienda danesa prudütris da bira e fundada in dal 1847.

## Birr e birifisi da la Carlsberg
* Carlsberg, Danimarca
* Elephant Beer, Danimarca
* Tuborg, Danimarca
* Carls Jul, Danimarca
* Angelo Poretti Brewery, Italia
* Mythos, Grecia
*  Tetley's Brewery, Inghiltera
* Holsten, Germania
* Lav, Serbia
Feldschlösschen AG (Svizzera) 
Cardinal Lager (Svizzera) 
Baltika (Russia) - tramit joint venture 50-50 cun Scottish-Newcastle BBH 
Pripps (Svezia) 
Carnegie Porter (Svezia) 
Falcon (Svezia) 
Karhu (Finlandia) 
Koff (Finlandia) 
Ringnes (Norvegia) 
Okocim Bosman e Harnas (Polonia) 
Pirinsko and Shumensko (Bulgaria) 
Saku (Estonia) 
Splügen, (Italia) 
Troy and Venüs (Turchia) 
Chang beer (Thailand)
Tuborg

**Tuborg** l'è un'azienda danesa prudütris da bira. La fabrica l'è stada fundada in dal 1873 da Carl Frederik Tietgen e Philip Wulff Heyman a Hellerup a nord de Copenaghen e l'ha cuminciaa a prudü una bira de tipo lager ciara.

In del 1894 l'azienda la s'è fundida insema cun la United Breweries e dopu de un quai ann l'ha firmaa un acord de divisiun di benefis cun Carlsberg. In del 1970 la *United Breweries* (o en danés *De forenede Bryggerier*) l'è stada cumprada da la Carlsberg e inscì la Tuborg de alura l'è part del Grüp Carlsberg.


Al didincö la Tuborg vendüda in Italia l'è fabricada a Linaa. 

## Ul nom
Ul post indua gh'era staa mitüü in pee la fabrega l'era un teren indua in dal XVII secul ul sciur Jonar Thua al gh'eva un palass furifegaa ciamaa *Thuesborg* (Borg in danes el vör dì palass furtifegaa in scim' a un col). L'è da lì che la sucietà da Heyman e Tietgen la gh'ha ciapaa ul nom par la fabrega e par la sò bira. Ul nom l'è pö staa cambiaa da "Thuesborg" a "Tuborg".

## Riferiment
Anheuser-Busch InBev

La **Anheuser-Busch InBev** l'è un grüp multinasiunal specializzaa in de la prudüziun e cumercializzaziun da rob da bev. L'è ul magiur prudütur da bira al mund per quantità, cunt una prudüziun da 399 miliun d'etolitri da bira in del 2011, segund ul sit da l'azienda.

Ul quarter generaa l'è a Lovanio in del Belgi. La sucietà l'è ul resültaa de füsiun diversi. In particular i hin impurtant:
*quela dal 2004 tra Interbrew e AmBev (Brasil), dal qual l'è vegnüda fora la *InBev*; 
*quela dal 2008 tra Inbev e l'americana *Anheuser-Busch* che l'ha daa cume resültaa la sucietà *Anheuser-Busch InBev*.

Ul grüp l'è padrun sura de tüt di march de bira Budweiser (U.S.A.), Leffe, Stella Artois, Jupiler, Hoegaarden, Labatt, Beck's. In Mesico: Corona, Victoria, Negra Modelo, Pacífico.

## Varda anca
*Ul sit de la azienda

## Riferiment
Budweiser

**Budweiser** l'è una bira *lager* americana in urigin prudota in de la citaa de Saint Louis, Missouri da la sucietà *Anheuser-Busch Company*.
L'è una bira poch curpusa, cun la particularità de vess prudota cunt una percentüal bela alta de ris. La prudüziun de questa bira l'è stada cumenzada giamò in del 1876. Ul nom el fa riferiment a la cità buema de Budvar (*Budweis* in tudesch), famusa per la sua produzion de bira, ciapada cume riferiment da la *Anheuser-Busch*, dal 2008 sa ciama Anheuser-Busch InBev.
Anchor Brewing Company

**Anchor Brewing Company** l'è un'azienda americana prudutriss da bira e fundada in dal 1896.

## Marchi da l'Anchor Brewing Company
* Anchor Steam 
* Liberty Ale 
* Anchor Porter 
* Old Foghorn Ale 
* Anchor Small 
* Summer Beer 
* Christmas Ale 
* Anchor Bock Beer 
* Ninkasi
* Anchor Spruce Beer
* Earthquake Beer
* Potrero Commons Ale
* Bookmaker's Beer
* Trans Pac 1973
Ceres

* **[[Ceres (TO)|Ceres]]**, cümü de la pruvìncia de Türì;
* **[[Ceres (bira)|Ceres]]**, fàbrica de bira de la Danimarca.
Heineken

**Heineken** l'é una bira ulandesa fundada in dal 1873 da pruprietà da la Heineken International.

## Galeria Futugrafica

File:Heinekenn série limitée 2012.JPG|Butigliett dal 2012
|Butiglieta dal 2013


## Varda Anca
* Heineken International
Rhône

* **[[Ròden|Rhône]]**, l'è 'l nòm francés per el fiöm Ròdano;
* **[[Rhône (dipartiment)|Rhône]]**, l'è 'n dipartimènt fransés sitüàt endèla Francia orientàla.
Aube

* **[[Aube (dipartiment)|Aube]]**, l'è un dipartiment fransés sitüàt endèla Francia nord-orientàla;
* **[[Aube (fiöm)|Aube]]**, l'è un fiöm fransés, aflüènt de la Sèna;
* **[[Aube (FR-57)|Aube]]**, l'è 'n cümü fransés del dipartimènt de la Mosèla;
* **[[Aube (FR-61)|Aube]]**, l'è 'n cümü fransés del dipartimènt de l'Orne.
Heineken International

La **Heineken International** l'è un'azienda ulandesa produtris da bira fundada in dal 1863 quand Gerard Adriaan Heineken l'ha cumprò una picula bireria da Amsterdam.

## Descrisiün
Secund ül sit corporate, al grupp Heineken appartegnan pusé da 130 stabliment in pusé da 65 paes e a lavuran pusé da 57.000 person. L'é ül terz grupp prudutur mundial da bira.

## Birr e birifisi da l'Heineken International
* Al Ahram Beverages Company, Egit
* Harar Brewery, Etiopia
* Bralirwa, Rwanda
* Brarudi, Burundi
* Brasserie Almaza, Liban
* Les Brasseries de Bourbon et sa Dodo, Réunion, Francia
* Brasseries du Cameroun, Camerun
* Brasseries du Congo, Congo
* Bralima, Repüblica Demucratica del Congo
* Consolidated Breweries, Nigeria
* Nigerian Breweries PLC, Nigeria
* Groupe Castel Algérie, Algeria
* S.A.R.L. Tango Brewery, Algeria
* Guinness Ghana Breweries, Ghana
* General Investment, Giurdania
* Namibia Breweries, Namibia
* Société nouvelles des Brasseries SONOBRA, Tunisia
* Sierra Leone Brewery, Sierra Leone
* Sedibeng Brewery, Südafrica
* Tempo Beer Industries in Israel
* Cambodia Brewery Ltd (CBL) in Cambogia
* Kirin Brewery Company in Giapun
* Multi Bintang Indonesia in Indunesia
*    Asia Pacific Breweries, India, Laos, Singapur, Cina
* Guinness Anchor Berhad in Malaysia
* MCS-Asia Pacific Brewery LLC (MCS-APB) in Mungolia
* DB Breweries in Növa Zelanda
* South Pacific Brewery Ltd (SPB) in Papua Növa Guinea
* Asia Pacific Brewery (Lanka) in Sri Lanka
* Thai Asia Pacific Brewery in Tailandia
* Vietnam Brewery in Vietnam
* Hatay Brewery in Vietnam
* Brau Union Österreich in Austria
* Syabar Brewing Company in Bielorussia
* Alken-Maes in Belgio
* Grimbergen in Belgio
* Affligem in Belgio
* Zagorka Brewery in Bulgaria
* Bira Amstel in Ulanda
* Karlovačka pivovara in Cruazia
* Starobrno in Repüblica Ceca
* Beamish & Crawford in Irlanda 
* Dreher Breweries Ltd in Ungheria 
* Ichnusa in Italia
* Von Wunster in Italia
* Birra Moretti in Italia
* Brasserie Fischer in Francia
*  Federation Breweries in  Inghiltera 
*  H. P. Bulmer in Inghiltera 
*  John Smith's Brewery in Inghiltera 
*  Royal Brewery in Inghiltera 
* Athenian Brewery in Grecia
* Dinal in Kazakistan
* Pivara Skopje in Macedonia
* Hansa Borg Bryggerier in Nurvegia
* Żywiec in Pulonia
* Central de Cervejas in Portugal
* Pivara MB in Serbia
* Pivara Zaječar in Serbia
*  Caledonian Brewery,  Scozia
*  Scottish & Newcastle in Scozia 
* Calanda Bräu in Svizzera
* Brasserie Nationale d'Haiti in Haiti
* Compañía de Cervecerías Unidas Argentina in Argentina
* Commonwealth Brewery in Bahamas
* Cervejarias Kaiser in Brasil
* CCU Chile in Cile
* Cerveceria Costa Rica in Costa Rica
* Cervecería Nacional Dominicana in Repüblica Duminicana
* Desnoes & Geddes in Giamaica
* Cervecería Cuauhtémoc Moctezuma in Mesico
* Cervecerías Barú-Panama, S.A. in Panama
*Windward & Leeward Brewery in Santa Lüzia
* Surinaamse Brouwerij in Suriname
Radio Manà Manà

**Radio Manà Manà** l'è 'na radio privada itagliana de Roma.

## Storia

L'è staa fundaa indel 2011 da Stefano Bandecchi a Roma.

## Staff che gh'è incö
*Maurizio Costanzo
*Marco Baldini
*Luciano Moggi
*Gabriele La Porta
*Vincenzo D'Amico
*Angelo Di Livio
*Giuseppe Giannini
*Giada Di Miceli
*Marcello Riotta
*Max Coccobello
*Fabio Calvari
*Maurizio Modica
*Emanuele Puddi
*Stefania Lillo
*Roby Rossini

## Vardè anca

* Roma

## Cite


## Ligàmm de föra
* Sit ufizial
Bira Amarcord

**Bira Amarcord** l'è un'azienda italiana prudutriss da bira artigianal e fundada in dal 1997.
Ul nom da la bira al fa riferiment al famus film dal 1973 ciamò Amarcord, girò in Romagna da Federico Fellini; anca i singul nom di birr a fan riferiment ai persunagg dal film.

## Birr Amarcord
* AMA Mora
* AMA Bruna
* AMA Bionda
* Riserva Speciale
* Gradisca
* Volpina
* Tabachéra
* Midòna
Darguner Brauerei

**Darguner Brauerei** l'è un'azienda tedesca prudütris da bira e fundada in dal 1991 e pruprietà da l'azienda danesa *Harboes Bryggeri A/S aus Skælskør*.
Beaumont

* **[[Beaumont (FR-07)|Beaumont]]**, cümü fransés del dipartiment de l'Ardèche
* **[[Beaumont (FR-19)|Beaumont]]**, cümü fransés del dipartiment de la Corrèze
* **[[Beaumont (FR-32)|Beaumont]]**, cümü fransés del dipartiment del Gers
* **[[Beaumont (FR-43)|Beaumont]]**, cümü fransés del dipartiment de Haute-Loire
* **[[Beaumont (FR-54)|Beaumont]]**, cümü fransés del dipartiment de Meurthe-et-Moselle
* **[[Beaumont (FR-63)|Beaumont]]**, cümü fransés del dipartiment de Puy-de-Dôme 
* **[[Beaumont (FR-74)|Beaumont]]**, cümü fransés del dipartiment de la Haute-Savoie
* **[[Beaumont (FR-86)|Beaumont]]**, cümü fransés del dipartiment de la Vienne
* **[[Beaumont (FR-89)|Beaumont]]**, cümü fransés del dipartiment de la Yonne
Kronenbourg (azienda)

La **Kronenbourg** l'è un'azienda francesa prodütris da bira fundada in dal 1664 a Strasburgh.

## Birr prudot
*Kronenbourg
* Kronenbourg Pur Malt
* Kronenbourg Panaché
* Kronenbourg Extra Fine
* 1664
* 1664 Blanc
* 1664 Malt d'Exception
* 1664 Instant Pression
* Grimbergen
* Grimbergen Cuvée Blanche
* Grimbergen Cuvée Ambrée
* Foster's
* Gold
* Brugs
* Wel Scotch
* Wilfort
* Force 4
Cun alter partner:
* Beamish Stout
* Beamish Red Irish Ale
* Budweiser
* Carlsberg
* San Miguel
Beaulieu

* **[[Beaulieu (FR-07)|Beaulieu]]**, cümü fransés del dipartimènt de l'(Ardèche)
* **[[Beaulieu (FR-14)|Beaulieu]]**, cümü fransés del dipartimènt del (Calvados)
* **[[Beaulieu (FR-15)|Beaulieu]]**, cümü fransés del dipartimènt del (Cantal)
* **[[Beaulieu (FR-21)|Beaulieu]]**, cümü fransés del dipartimènt de la (Côte-d'Or)
* **[[Beaulieu (FR-34)|Beaulieu]]**, cümü fransés del dipartimènt de l'(Hérault)
* **[[Beaulieu (FR-36)|Beaulieu]]**, cümü fransés del dipartimènt de l'(Indre)
* **[[Beaulieu (FR-38)|Beaulieu]]**, cümü fransés del dipartimènt de l'(Isère)
* **[[Beaulieu (FR-43)|Beaulieu]]**, cümü fransés del dipartimènt de la (Alta Lòira)
* **[[Beaulieu (FR-58)|Beaulieu]]**, cümü fransés del dipartimènt de la (Nièvre)
* **[[Beaulieu (FR-61)|Beaulieu]]**, cümü fransés del dipartimènt de l'(Orne)
* **[[Beaulieu (FR-63)|Beaulieu]]**, cümü fransés del dipartimènt del (Puy-de-Dôme)
Lager (bira)

**Lager** l'è 'n tìpo de bira utignìda conden leàt specìfech a *fermentasiù bàsa* (Saccharomyces carlsbergensis) e che 'ndèla part finàl del procès de birificasiù la vé 'nmagazinàda per divèrse setemàne 'ndèn ambiènt a temperadüra arènt ai 0°C per fà depozità le partezèle de leàt en suspensiù e per töga vià saùr e udùr sulfùrei tìpich del tìpo de leàt che se dopèra. I stìi piö famùs a bàsa fermentasiù i è Lager ciàra, Helles, Pilsner, Märzen, Vienna, ecc.  

El nòm el vé de 'na paròla todèsca (*lagern*) che völ dì "enmagazinà".
Bira artigianal

La **bira artigianal** l'è un prudot minga pasturizaa e generalment, ma minga semper, minga filtrà.

## Produzion
I birifis artigianal utilizan ül pusé pusibil de ingredient natüral, e, cun l'introdusiün dal "birifisi agricul" anca de orz e luvertis, pruvenient dal teritori d'apartenensa.

## Varda anca
* Bira
Saccharomyces carlsbergensis

**Saccharomyces carlsbergensis**, cunusìt apò col nòm de **Saccharomyces pastorianus**, l'è 'n leàt dopràt per fà la bìra denuminàda lager, a bàsa fermentasiù.

Chèsto tìpo de leàt l'è stat scuprìt e analizàt per la prìma ólta del micòlogo Emil Christian Hansen, che 'l lauràa per la fàbrica de bìra de la Carlsberg e de chèsta gh'è stat ciapàt el nòm specìfich per el microorganìsm.

## Vàrda apò
Saccharomyces cerevisiae, el tipo de leàt che se dopèra per le bìre de tìpo ale.
Cesa de San Francèsc de Paula (Catona)

La **Cesa de San Francèsc de Paula** (in italian *Chiesa di San Francesco di Paola*) l'è una cesa che gh'è in del quarter de Catona, a nòrd de Reggio Calabria.

## Storia

La cesa l'è stai custrüìda in del 1629 arènt al Cunvènt d'i *Frà Mìnim* (abulìd da Napuleòn in del 1809. L'ha patìd dü teremòt, in del 1783 e in del 1908 e l'è stài ricustrüida in del 1928.

## Architetüra

La cesa l'è de stìl rumànic, e la g'ha un'entrada lineàr. A sùra del purtòn gh'è un musàic cun San Francesc e un rusòn. El campanil el g'ha un tègg piramidàl.

## Riferiment


## Ligàmm de föra

* Sitt de Catonateatro
Emil Christian Hansen

**Emil Christian Hansen** (* 8 de màgio del 1842 - † 27 de óst del 1909) l'è stat en fiziòlogo e micòlogo danés specializàt sö la fermentasiù e söl leàt.  
Endel'an 1876 el g'ha insìt 'na medàia dóra per en sò stüde sura i fóns.

L'è stat töt dét a la fàbrica de bira de la Carlsberg e l'l g'ha fat dele ricérche endèi laboratóre de Copenhagen. Con chèsti stüde l'è riàt a scopréser che 'l leàt che i éra dré a doprà l'ìa cumpunìt de dièrsi tìpi de microorganìsmi. Lü l'è riàt a izolà le cèlule de 'n tìpo apéna  a e cultiàle 'n laboratóre per fàle crèser e isé ìga en tìpo de leàt pùro. El microorganìsmo izolàt l'è stat denuminàt *[[Saccharomyces carlsbergensis]]* e al dé d'encö l'è amò chèl che se dopèra per la prudusiù de la bìra a bàsa fermentasiù de tipo lager.
Bira Pedavena

**Bira Pedavena** l'è un'azienda italiana prudütris da bira e fundada in dal 1897.
Dal 1974 al 2006 l'é stada da pruprietà da l'Heineken International e dal 2006 l'é da pruprietà da la Birc Spa.
Logan Marshall-Green

**Logan Marshall-Green** (nasüü a Charleston, South Carolina, U.S.A. ül 1 da Nuvembar dal 1976) l'é un atur american.
Bira Bavaria

**Bira Bavaria** (in ulandes: *Bavaria Brouwerij*) l'é una fabrica de bira ulandesa, fundada in dal 1719. La sede la se tröva in del paesin de Lieshout, a 15 km de Eindhoven.
Papiagh

**Papiagh** (*Papiago*) l'è l'unega frazion del comun paves de Troeuv.
El paesin el se troeuva in del mezz de la campagna pavesa, a nord del centro comunal, in direzion de la Provincia de Milan (comun de Vernaa).
L'è staa on comun indipendent infina al 1871. Fina al 1788, quand che gh'è staa ona reforma ministrativa voruda di Austriegh, Papiagh el partegniva al territori de la Campagna Sovrana.
Tolcinasch

**Tolcinasch** (*Tolcinasco*) l'è ona frazion del comun de la Piev, in de la Provincia de Milan.
El paes el se troeuva a nord-est del centro comunal, in direzion de Rozzan.
L'è staa on comun indipendent infina al 1841; al temp di piev el partegniva a la Piev de Locaa.

A Tolcinasch el se troeuva on castell che 'l partegniva a la fameja d'Adda.
## Vos correlaa
* Castell de Tolcinasch
## Ligamm de foeura
* Informazion sora el castell de Tolcinasch
Fizzonasch

**Fizzonasch** (*Fizzonasco* in italian) l'è ona frazion del comun de la Piev, in de la Provincia de Milan.
El paes el se troeuva a nord del centro comunal, in direzion de la tangenzial ovest de Milan.
L'è staa on comun indipendent infina al 1841: al temp di piev el partegniva a la Piev de Locaa.

## Riferiment
* Comune di Fizzonasco - LombardiaBeniCulturali
Ronchett di Rann

**Ronchett di Rann**, ciamaa anca **Ronchettinn**, **el Ronchett** e, on temp, **Trii Ronchett** (*Ronchetto delle Rane* in Italian) l'è on quarter rural de Milan, che 'l se troeuva in del Municipi 5.

L'è 'l quarter pussee a sud de Milan, e 'l se troeuva in del mezz di camp, cont intorna ona motta de cassinn e canalitt. L'ha conservaa anca incoeu el sò vegg aspett de borghett de campagna. A l'è situaa in mezz a Quint Sô e Quint di Stamp, e on zicch pussee a nord de Rozzan.

L'era vun di paes che partegniva al comun di Corp Sant de Milan.

## Referenz
1664 (bira)

**1664** l'è una gama de bir lanzada da l'azienda francesa Kronenbourg. La prodüziun de questa gama de bir l'è scumenzada in dal 1952.

La gama l'è furmada dai bir elencaa chi de sutta:

* 1664 Blonde
* 1664 Gold
* 1664 Brune
* 1664 Blanc
* 1664 Malt d'Exception / Single Malt
* 1664 Fleur de Houblon
* 1664 Bière de Noël
* 1664 Bière de Mars
Gridon

El **Gridon** (ciamaa *Gheridon* in del dialett de Cavian; la pronuncia a l'è [gri'doŋ] o [geri'doŋ] in ticines; [gri'dom] in del dialett de Intragna; *Monte Limidario*, *Gridone* o *Ghiridone* in Italian) l'è on mont al confin tra l'Italia (Piemont) e la Svizzera (Canton Tisin). L'è alt 2188 meter e 'l partegn al grupp di Alp Tisines del Verban, in di Alp Lepontinn.
In Italia el se troeuva in tra la Val Vigezz e la Val Canobina, in Svizzera dent al Cent Vai.
In del versant svizzer a gh'è 'l refusg *Al Legn*, che se gionta col partì de Brissagh e del qual a se ved anca el Lagh Maggior.
## Referenz
Borgh di Ortolan

El **Borgh di Ortolan** l'era ona zona del vegg Milan, situada appena foeura di Bastion, in tra Porta Tenaja e l'Arch de la Pas, pù o manch indove adess a gh'è la *via Luigi Canonica*.
L'era vun di duu borgh che se trovaven foeura di mur in di vegg temp, insema al Borgh San Gottard (o *di formaggiatt*). Come che 'l dis el nomm, l'eva ona zona indove viveven on bell poo de ortolan, cont i sò negozzi. Al dì d'incoeu la zona l'è abitada de ona grossa comunità cinesa.

## Vos correlaa
* Borgh di formaggiatt
* Bastion de Milan
* Chinatown de Milan
San Bobi

**San Bobi** (*San Bovio*) l'è ona frazion del comun milanes de Peschera Borromee.
El se troeuva a nord del centro comunal, arent a Segraa (el quarter de San Felis) e in mezz tra l'Idroscalo e alter trii laghett.
A gh'è anmò 'na veggia gesa del Quattercent, che l'è stada restrutturada on monton de volt.
Trenn

**Trenn** (*Trenno* in italian) l'è on quarter de Milan, che 'l se troeuva in del Municipi 8.

A l'è situaa in de la periferia a ovest del centro comunal (pussee de vott chilometer del Domm). L'è cognossuu per i sò parch bei grand (el Parch de Trenn e 'l Boscoincittà).

L'è staa on comun indipendent infina al 1923: al temp di piev a l'era capp de voeuna de quei. In del 1869 gh'era staa taccaa i paes de Quint, Quart e Figin.

Al dì d'incoeu, anca se l'è on quarter popolar, l'è riessii a conservà anmò di vegg aspett del sò passaa de borgh de campagna.

## I cassinn de Trenn
* Cassina Bellaria
* Cassinella de Trenn
* Cassina Belgioios
* Cassina Maiera
* Cort del Colombin
* Cassina di Ortej
* Cort di Bertocch
* Cort di Ortolann
* Cassina Melghera
* Cassina Campi

## Riferiment
* I cassinn de Trenn
Bugh

**Bugh** (*Bugo*) l'è voeuna di frazion del comun milanes de Voeusger.
El paes (che poeu l'è squasi domà ona cassina) la se troeuva a nord-est del capploeugh comunal, in mezz ai camp.
L'è staa on comun indipendent infina al 1841: al temp di piev el partegniva a la Piev de Corbetta.
Gud Gambaree

**Gud Gambaree** (*Gudo Gambaredo*) l'è ona frazion del comun milanes de Buccinasch.
El se troeuva a duu chilometer a sud de Buccinasch, proppi in del bell mezz de la campagna.
A Gud Gambaree a gh'è vari cassinn, e i pussee grand a hinn la Cassinazza (indè gh'è on monastee benedettin), la Cassina Molinett e la Cassina Parazzoeu.
L'è staa on comun indipendent infina al 1841: al temp di piev el partegniva a la Piev de Cesan Boscon.
Villa Bisson

**Villa Bisson** (pronuncia in del dialett del sitt: ['vila bi'soŋ]) l'è ona frazion del comun milanes de San Zenon.
La se troeuva a nord del centro comunal, in mezz ai camp e oltra i binari de la ferrovia, in direzion de Casalmaiocch.
San Zenon

*San Zenon, vescov e sant.
*San Zenon (*San Zenone al Lambro*), comun de la Provincia de Milan.
*San Zenon (*San Zenone Po*), comun de la Provincia de Pavia.
Viù

* **[[Viù (BS)|Viù]]**, paés de la Al Camònega, en pruvìncia de Brèsa (nòm uficiàl en italià *Vione*);
* **[[Viù (TO)|Viù]]**, paés de la pruvìncia de Türì.
Pietra

**Pietra** l'è una fabrica de bira francesa de Còrsica fundada in dal 1996.
Ul sò prudot püssee cognussü a l'è la bira umonima, de bassa fermentaziun, de culur ambraa e con 6% de gradaziun de volum de alcol. L'è prudota a partii de una mistüra de malt e farina de castegna.

## Birr e birifisi da la Pietra
* Bira Pietra
* Bira Colomba
* Bira Serena
Żywiec (cità)

**Żywiec** l'è una cità da la Polonia cun 32.000 abitant (2014), situada in da la Slesia, in da la regiun muntagnusa di Munt Beschidi.
Żywiec

* **[[Żywiec (cità)|Żywiec]]**, cità de la Polònia;
* **[[Żywiec (bira)|Żywiec]]**, màrca de bìra polàca, producìda 'ndèla cità omònima.
Central de Cervejas

La **Central de Cervejas** l'è un'azienda purtughesa produtris da bira fundada in dal 1934 e l'é pruprietà da l'Heineken International. V'una di bir prudot l'é la Sagres.
Cècu Buzzurro

**Cècu Buzzurro** (in Itagliàn **Francesco Buzzurro**, Taormina, 8 d'utùber 1969) l'è un müsicista e chitarista Itagliàn, dal 2011 prufesùr de chitàra al *Cunservatòri Vincenzo  Bellini* de Palermo.

## Discugrafia

Cume *Francesco Buzzurro Quartet*
Francesco Buzzurro: chitàra; Mauro Schiavone: piano e bateria; Riccardo Lo Bue: bàss; Sebastiano Alioto: bateria
* 1998 – *Latinus* (Teatro del Sole)
* 2006 – *Naxos* (Mare Nostrum)
Cume *Francesco Buzzurro solo guitar*
* 2002 – *Freely* (Teatro del Sole)
* 2009 – *L'Esploratore* (Lo Faro/Irma Records-Edel)

## Prèmi

* 2008: Prèmi *Efebo D’Oro* cume miglùr müsica in del film *Io ricordo*, d'i fradèi Muccino.
* 2009: Prèmi *Groove Master Award*  a Cècu Buzzurro, perchè "*...in del groove e del jazz mudèrn l'e riesìd a dà una növa visiòn müsicàl, cun una tecnica ünica al mùnd...*".
* 2009: Prèmi *Triquetra* a Cècu Buzzurro e a Cècu Cafiso da la Regòn Sicilia
* 2010: Prèmi del President d'la Repüblica Giorgio Napolitano per le müsica del film *Io ricordo*, per "*... i sentimènt trasmèss...*".

## Riferimènt
Les Brasseries de Bourbon et sa Dodo

**Les Brasseries de Bourbon et sa Dodo** l'è un'azienda francesa da Réunion produtris da bira fundada in dal 1962 e da pruprietà da l'Heineken International dal 1986.

## Birr prudot
* Dodo
* Bourbon Métiss 
* Bourbon Blanche
* Bourbon Rousse
* 974
* Bourbon de Noël
* Gran Merkal
Żywiec (bira)

**Żywiec** l'è un'azienda pulaca prudütris da bira, fundada in dal 1856 e
l'é da pruprietà da l'Heineken International.
Réunion

La **Réunion** (in frances *Île de la Réunion* o, uficialment, *La Réunion*) l'è un'isula da l'arcipelagh di isul Mascarene e la sa trova in da l'ucean Indian. Aministrativament la custituiss sia regiun che dipartiment d'ultremar da la Francia e ül capuluogh l'è Saint-Denis.
Albignan

**Albignan** (*Albignano*) l'è ona frazion del comun milanes de Truccazzan.
El paes el se troeuva a nord-est del centro comunal, arent a l'Adda e invers a Cassan.
L'è staa on comun indipendent infina al 1841: al temp di piev el partegniva a la Piev de Cornean.
Quei de Albignan gh'hann la scormagna de *tavan*.
Port (Cornaa)

**Port** (*Porto d'Adda*) l'è ona frazion del comun brianzoeu de Cornaa, in de la Provincia de Monscia.
El paes el se troeuva a nord-est del centro comunal, arent al fiumm e al Navili de Paderno. A l'è spartii in duu tocch, cioè Port de Bass e Port de Sora.
El se ciama inscì perchè, fina a quand hann minga faa sù el Navili (in del Settcent), a l'era proppi on port, perchè l'era lì che i robb vegniven de noeuv mittuu in sui barcon dopo vess passaa a pee tra Brivi e Port: de fatt in quella zona l'è impossibil passà per l'Adda con di barcon, perchè l'è streggia e piena de scoeuj.
L'è staa on comun indipendent infina al 1870: al temp di piev el partegniva a la Piev de Pontiroeu.
## Vos correlaa
* Cornaa
* Santuari de la Madonna de la Rocchetta (Cornaa)
* Navili de Paderno
Gaita

**Gaita** l'è una bira artigianal italiana e lumbarda, in stil american a alta fermentazziun (American Pale Ale) de culur biond, prudota dal birifisi *Pratorosso S.p.A.* de Setala, fundaa in dal 2008.

## Culegament de föra

* Ul sit ufizial dal birifisi
* una recensiun de un sit specializaa
Nigerian Breweries PLC

La **Nigerian Breweries PLC** l'è un'azienda nigeriana produtris da bira fundada in dal 1946 e da pruprietà da l'Heineken International.

## Birr prudot
*Bira Star Lager 
*Gulder Lager 
*Legend Extra Stout
Tempo Beer Industries

}
La **Tempo Beer Industries** l'è un'azienda israeliana produtris da bira fundada in dal 1952 e l'é pruprietà per ül 40 per cent da l'Heineken International dal 1992. 

## Birr prudot
* Goldstar
* Maccabee
* Nesher Malt
El pòst

**El pòst** (*Il posto*, in Lengua italiana), l'è un film Italian del 1961 dirèt da Ermanno Olmi.

## Storia

Dumènic Cantoni, de Meda, el tröva el pòst de laurà in d'una Azienda de Milan. El s'inamura de Antonietta, ma i finìsen per laurà in dü repart diferènt.

La famiglia de Dumènic la spera che el sia cunfermàd sül laurà, perchè la spera per lü in del *pòst fìss*.

El film el cünta del mito del *post fìss* con tüti i sò prublemi e de 'ste fiöl chì, amò giùn e pien de bèle sperànse.

## Premi

* 1961: Premi d'la Critica a la *Mustra del Cinema* de Venèsia
* 1962: David de Dunatell per la migliùr regia (Ermanno Olmi)
* 1962: Espiga de oro

## Riferiment


## Ligam in sü la red

*El film in sü l'IMDB
Lavena Pont

**Lavena Pont** (*Lavena Ponte Tresa* in Italian) a l'è on comun de la Provincia de Vares che 'l cunta , con ona superfiss de 4,4 km² e 'na densità de  ab./km²..

El paes el se troeuva in sü i spond del Lagh Maggior e l'è costituii de duu center principai (Lavena e Pont) e de ona quai frazion (I Cantinn e Piacch). Lavena Pont la confina cont el Canton Tisin, per la precision cont i comun de Caslan, Croeuj e con l'omònima Pont de Tresa (el comun pussee pinin de la Svizzera), de la qual l'è dividuda pròppi del fiumm Tresa indicaa in del nòmm italian e che 'l scomincia chì el sò cors. A divid i duu comun a gh'è el pont doganal.

## Evoluzion demografega

L'andament del numer di abitant del comun de Lavena l'è mostraa in la tabella chi de sotta

## Riferiment
Pilsner Urquell

**Plzeňský Prazdroj** (IPA: [ˈpl̩.zɛɲskiː ˈprazdroj], che öl dì presapóch *Sorgènt Uriginàla de la Pilsner*), cunusìda però sura de töt col sò nòm todèsch **Pilsner Urquell** (IPA: [ˈpɪlznɐ ˈʔuːɐ̯ˌkvɛl]), l'è 'na bìra a bàsa fermentasiù en prudusiù zamò del 1842 endèla cità de Plzeň (en todèsch: Pilsen), endèla Repüblica Ceca. La vé pruducìda 'ndèl birifìcio PPAS (Plzeňský Prazdroj A.S.), el stès endóche 'ndèl 1842 — quan che 'l se ciamàa amò *Bürgerlichen Brauhaus* — gh'è stat enventàt el stil Pilsner.

El söcès utignìt zamò de sübet el g'ha fat sé che la ghe dàes nòm al stil de bìra che gh'è deentàt popolàr prìma 'n Germània e pò a 'n töt el mónt. El procès de prudusiù particolàr de le bìre Pilsen l'è stat en realtà quàze 'na scèlta ubligàda per i màster birér de la cità de Pilsen, per vìa de l'àiva 'n grant lezéra che i gh'ìa a dispuzisiù. Difàti, per rià a 'n leèl de acidità utimàl per vìga 'na sacarificasiù eficènte, ghe tocàa mèter en pràtica dei trüch che pò dòpo i è deentàcc la sò caraterìstica speciàl. El saùr de malt che se oté col procès de sacarificasiù l'è bilanciàt condèna bùna quantità de fiùr de luertìs de qualità Saaz che la ghe dà pò 'l tìpich aròma profumàt.
Thai Asia Pacific Brewery

La **Thai Asia Pacific Brewery** l'è un'azienda tailandesa produtris da bira fundada in dal 1993 e l'é pruprietà da l'Heineken International.
Bira Tiger

**Bira Tiger** l'è una bira singapuresa da prudota da Asia Pacific Breweries e intrudota in sul mercaa in dal 1932. L'Asia Pacific Breweries l'é da pruprietà da l'Heineken International.

## Galeria Futugrafica

Tiger Beer Bottles.png|Tiger Beer
TigerBeerTruckos.jpg|Camiuncin da la Bira Tiger a Langkawi, Malesia
Miller Genuine Draft

**Miller Genuine Draft** l'è una bira americana prudota da Miller Brewing Company e fundada in dal 1855. Ül marchi apartien al grupp sudafrican SABMiller.
Codelagh (Vares)

**Codelagh** (cioè *Coo de lagh*; in Italian *Capolago*) l'è ona frazion de la città de Vares.
El paes el se troeuva bell distant del centro comunal, a sud de Vares, minga lontan del lagh.
Fina al 1927 l'è staa on comun indipendent, che al temp di piev el partegniva a la Piev de Vares.
Buggiol

**Buggiol** (*Bùggiolo* in italian) l'è vun di duu centri principai del comun cavargnon de Val Rezz, in de la Provincia de Comm.
El paes a l'è 'l centro comunal e 'l se troeuva in sù la strada provincial 11, che la liga insema tucc i paes de la vall.
L'è staa on comun indipendent infina al 1928. Al temp di piev el partegniva a la Piev de Porlezza.
Seghebbia

**Seghebbia** (inscì anca in Italian) a l'è voeuna di dò frazion del comun cavargnon de Val Rezz, in de la Provincia de Comm.
La se troeuva in mezz ai mont, in direzion de la Svizzera.
L'è stada on comun indipendent infina al 1928: al temp di piev la ghe partegniva a la Piev de Porlezza.
Strona (BI)

**Strona** (en piemontés: *Stron-a*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 1.174 abitàncc, 'na superfìce de 3&nbsp;km² e 'na densità de 391 ab./km². El cunfìna coi cümü de Casapinta, Cossato, Crosa, Mezzana Mortigliengo, Trivero, Valle Mosso, Valle San Nicolao.

## Evulusiù demogràfica