open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Moiola

**Moiola** (en piemontés: *Mojòla*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 295 abitàncc, 'na superfìce de 14&nbsp;km² e 'na densità de 21 ab./km². El cunfìna coi cümü de Borgo San Dalmazzo, Demonte, Gaiola, Valdieri, Valloriate.

## Evulusiù demogràfica
Melle

**Melle** (en piemontés: *Ël Mél*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 364 abitàncc, 'na superfìce de 28&nbsp;km² e 'na densità de 13 ab./km². El cunfìna coi cümü de Brossasco, Cartignano, Frassino (CN), Roccabruna, San Damiano Macra, Valmala.

## Evulusiù demogràfica
Martiniana Po

**Martiniana Po** (en piemontés: *Martinian-a*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 666 abitàncc, 'na superfìce de 13&nbsp;km² e 'na densità de 51 ab./km². El cunfìna coi cümü de Brondello, Brossasco, Gambasca, Isasca, Revello.

## Evulusiù demogràfica
Manta (CN)

**Manta** (en piemontés: *La Manta*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 3.354 abitàncc, 'na superfìce de 11&nbsp;km² e 'na densità de 305 ab./km². El cunfìna coi cümü de Lagnasco, Pagno, Saluzzo, Verzuolo.

## Evulusiù demogràfica
Magliano Alpi

**Magliano Alpi** (en piemontés: *Majan (Alp)*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 2.107 abitàncc, 'na superfìce de 32&nbsp;km² e 'na densità de 66 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bene Vagienna, Carrù, Frabosa Soprana, Frabosa Sottana, Mondovì, Ormea, Rocca de' Baldi, Roccaforte Mondovì, Sant'Albano Stura, Trinità.

## Evulusiù demogràfica
Magliano Alfieri

**Magliano Alfieri** (en piemontés: *Majan (ant ël Roé)*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 1.672 abitàncc, 'na superfìce de 9&nbsp;km² e 'na densità de 186 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castagnito, Castagnole delle Lanze (AT), Castellinaldo, Govone, Neive, Priocca.

## Evulusiù demogràfica
Lisio

**Lisio** (en piemontés: *Lisi*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 247 abitàncc, 'na superfìce de 8&nbsp;km² e 'na densità de 31 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bagnasco, Battifollo, Monasterolo Casotto, Scagnello, Viola.

## Evulusiù demogràfica
Limone Piemonte

**Limone Piemonte** (en piemontés: *Limon (CN)*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 1.545 abitàncc, 'na superfìce de 71&nbsp;km² e 'na densità de 22 ab./km². El cunfìna coi cümü de Boves, Briga Alta, Chiusa di Pesio, Entracque, La Brigue (FR-06), Peveragno, Tende (FR-06), Vernante.

## Evulusiù demogràfica
Levice

**Levice** (en piemontés: *Lèis*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 270 abitàncc, 'na superfìce de 15&nbsp;km² e 'na densità de 18 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bergolo, Castelletto Uzzone, Feisoglio, Gorzegno, Pezzolo Valle Uzzone, Prunetto, Torre Bormida.

## Evulusiù demogràfica
Lesegno

**Lesegno** (en piemontés: *Ëlzegn*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 838 abitàncc, 'na superfìce de 14&nbsp;km² e 'na densità de 60 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castellino Tanaro, Ceva, Mombasiglio, Niella Tanaro, San Michele Mondovì.

## Evulusiù demogràfica
Lequio Tanaro

**Lequio Tanaro** (en piemontés: *Lequi*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 683 abitàncc, 'na superfìce de 12&nbsp;km² e 'na densità de 57 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bene Vagienna, Dogliani, Farigliano, Monchiero, Narzole, Novello, Piozzo.

## Evulusiù demogràfica
Lagnasco

**Lagnasco** (en piemontés: *Lagnasch*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 1.290 abitàncc, 'na superfìce de 17&nbsp;km² e 'na densità de 76 ab./km². El cunfìna coi cümü de Manta, Saluzzo, Savigliano, Scarnafigi, Verzuolo.

## Evulusiù demogràfica
La Morra

**La Morra** (en piemontés: *La Mora*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 2.608 abitàncc, 'na superfìce de 24&nbsp;km² e 'na densità de 109 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alba, Barolo, Bra, Castiglione Falletto, Cherasco, Narzole, Roddi, Verduno.

## Evulusiù demogràfica
Govone

**Govone** (en piemontés: *Govon*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 1.923 abitàncc, 'na superfìce de 18&nbsp;km² e 'na densità de 107 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castagnole delle Lanze (AT), Costigliole d'Asti (AT), Magliano Alfieri, Priocca, San Damiano d'Asti (AT), San Martino Alfieri (AT).

## Evulusiù demogràfica
Gottasecca

**Gottasecca** (en piemontés: *Botassëcca*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 188 abitàncc, 'na superfìce de 13&nbsp;km² e 'na densità de 14 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cairo Montenotte (SV), Camerana, Castelletto Uzzone, Dego (SV), Monesiglio, Prunetto, Saliceto.

## Evulusiù demogràfica
Garessio

**Garessio** (en piemontés: *Garess*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 3.498 abitàncc, 'na superfìce de 131&nbsp;km² e 'na densità de 27 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bardineto (SV), Calizzano (SV), Castelvecchio di Rocca Barbena (SV), Erli (SV), Nasino (SV), Ormea, Pamparato, Priola, Roburent, Viola.

## Evulusiù demogràfica
Gaiola (CN)

**Gaiola** (en piemontés: *Gajòla*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 471 abitàncc, 'na superfìce de 4&nbsp;km² e 'na densità de 118 ab./km². El cunfìna coi cümü de Borgo San Dalmazzo, Moiola, Rittana, Roccasparvera, Valloriate.

## Evulusiù demogràfica
Frassino (CN)

**Frassino** (en piemontés: *Frasso*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 324 abitàncc, 'na superfìce de 16&nbsp;km² e 'na densità de 20 ab./km². El cunfìna coi cümü de Brossasco, Melle, Sampeyre, San Damiano Macra.

## Evulusiù demogràfica
Frabosa Sottana

**Frabosa Sottana** (en piemontés: *Frabosa Sotana*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 1.388 abitàncc, 'na superfìce de 37&nbsp;km² e 'na densità de 38 ab./km². El cunfìna coi cümü de Frabosa Soprana, Magliano Alpi, Monastero di Vasco, Roccaforte Mondovì, Villanova Mondovì.

## Evulusiù demogràfica
Frabosa Soprana

**Frabosa Soprana** (en piemontés: *Frabosa Sovrana*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 875 abitàncc, 'na superfìce de 48&nbsp;km² e 'na densità de 18 ab./km². El cunfìna coi cümü de Frabosa Sottana, Magliano Alpi, Monastero di Vasco, Montaldo di Mondovì, Ormea, Roburent.

## Evulusiù demogràfica
Fossano

**Fossano** (en piemontés: *Fossan*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo.

El g'ha , condena superfìce de  km² e 'na densità de popolasiù de  ab./km².

El cunfìna coi cümü de Bene Vagienna, Centallo, Cervere, Genola, Montanera, Salmour, Sant'Albano Stura, Savigliano, Trinità e Villafalletto.

## Evulusiù demogràfica

## Riferimèncc
Envie

**Envie** (en piemontés: *Envìe*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 1.887 abitàncc, 'na superfìce de 25&nbsp;km² e 'na densità de 75 ab./km². El cunfìna coi cümü de Barge, Revello, Rifreddo, Sanfront.

## População demográfica

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:303
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:4000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from: 0 till:3156
  bar:1871 from: 0 till:3433
  bar:1881 from: 0 till:3314
  bar:1901 from: 0 till:3141
  bar:1911 from: 0 till:3048
  bar:1921 from: 0 till:3061
  bar:1931 from: 0 till:2446
  bar:1936 from: 0 till:2238
  bar:1951 from: 0 till:2275
  bar:1961 from: 0 till:1937
  bar:1971 from: 0 till:1841
  bar:1981 from: 0 till:1793
  bar:1991 from: 0 till:1795
  bar:2001 from: 0 till:1890

PlotData=

  bar:1861 at:3156 fontsize:XS text: 3156 shift:(-8,5)
  bar:1871 at:3433 fontsize:XS text: 3433 shift:(-8,5)
  bar:1881 at:3314 fontsize:XS text: 3314 shift:(-8,5)
  bar:1901 at:3141 fontsize:XS text: 3141 shift:(-8,5)
  bar:1911 at:3048 fontsize:XS text: 3048 shift:(-8,5)
  bar:1921 at:3061 fontsize:XS text: 3061 shift:(-8,5)
  bar:1931 at:2446 fontsize:XS text: 2446 shift:(-8,5)
  bar:1936 at:2238 fontsize:XS text: 2238 shift:(-8,5)
  bar:1951 at:2275 fontsize:XS text: 2275 shift:(-8,5)
  bar:1961 at:1937 fontsize:XS text: 1937 shift:(-8,5)
  bar:1971 at:1841 fontsize:XS text: 1841 shift:(-8,5)
  bar:1981 at:1793 fontsize:XS text: 1793 shift:(-8,5)
  bar:1991 at:1795 fontsize:XS text: 1795 shift:(-8,5)
  bar:2001 at:1890 fontsize:XS text: 1890 shift:(-8,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Data from ISTAT



## Referência

## Evulusiù demogràfica
Demonte

**Demonte** (en piemontés: *Demont*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 2.039 abitàncc, 'na superfìce de 127&nbsp;km² e 'na densità de 16 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aisone, Castelmagno, Marmora, Moiola, Monterosso Grana, Pradleves, Sambuco, Valdieri, Valloriate, Vinadio.

## Evulusiù demogràfica
Dogliani

**Dogliani** (en piemontés: *Dojan*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 4.556 abitàncc, 'na superfìce de 35&nbsp;km² e 'na densità de 130 ab./km². El cunfìna coi cümü de Belvedere Langhe, Bonvicino, Bossolasco, Cissone, Farigliano, Lequio Tanaro, Monchiero, Monforte d'Alba, Roddino, Somano.

## Evulusiù demogràfica
El Piree

**El Piree** (Πειραιάς/*Peiraiás* in grech mudernu; Πιραιεύς/*Peiraieús* in grech antigh; *Piræus* in latin; *Il Pireo* in italian; *Le Pirée* in frances; *El Pireo* in spagnö; *Pireu* in purtughes e catalan; *Piräus* in tudesch; Пирей/*Pirej* o *Pireus* in di lenguv slav; *Pire* in türch) a l'è una cità de l'Atica, in Grecia. L'è 'l caplögh de la Prefetüra del Piree.
El se tröva a des chilometri a süd-est dal centru de Atene, de la qual fundamentalment l'è 'l port. L'è la segunda cità püssee granda de la regiun e 'l cünta püssee de 465.000 abitant.
L'è 'l port püssee grand de la Grecia e 'l terz al mund.
## Storia
La storia del Piree l'è legada stregiament a quela de Atene: de fat l'è semper staa el port de la cità, cun la qual in età classiga l'era culegaa cunt una lunga furtificaziun ciamaa i *[[Mur Longh de Atene|Mür Lungh]]*. Quela furtificaziun chì l'è stada trada giò dai Spartan dopu la fin de la Guera del Pelupunes. Un temp el Piree el gh'eva tri port minur: Canter, Zea e Münichia. El prim a l'era cumercial, i alter dü inveci militar.
## Gemelagg
*  Marseja, Francia.
*  Stat Ünii:
**  Baltimora.
**  Worcester.
*  Rosario, Argentina.
*  Ostrava, Cechia.
*  San Pederburgh, Rüssia.
*  Galaţi, Rumania.
*  Varna, Bülgaria.
*  Shangai, Cina.
*  Indunesia:
**  Palembang.
**  Bogor.
Diano d'Alba

**Diano d'Alba** (en piemontés: *Dian*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 2.981 abitàncc, 'na superfìce de 17 km² e 'na densità de 175 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alba, Benevello, Grinzane Cavour, Montelupo Albese, Rodello, Serralunga d'Alba.

## Evulusiù demogràfica
Crissolo

**Crissolo** (en piemontés: *Crisseul*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 210 abitàncc, 'na superfìce de 48&nbsp;km² e 'na densità de 4 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bagnolo Piemonte, Bobbio Pellice (TO), Oncino, Ostana, Pontechianale, Ristolas (FR-05), Villar Pellice (TO).

## Evulusiù demogràfica
Zumaglia

**Zumaglia** (en piemontés: *Zumaja*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 1.073 abitàncc, 'na superfìce de 2&nbsp;km² e 'na densità de 537 ab./km². El cunfìna coi cümü de Biela, Pettinengo, Ronco Biellese.

## Evulusiù demogràfica
Zubiena

**Zubiena** (en piemontés: *Zubien-a*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 1.271 abitàncc, 'na superfìce de 12&nbsp;km² e 'na densità de 106 ab./km². El cunfìna coi cümü de Borriana, Cerrione, Magnano, Mongrando, Sala Biellese, Torrazzo.

## Evulusiù demogràfica
Villanova Biellese

**Villanova Biellese** (en piemontés: *Vilaneuva Bielèisa*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 195 abitàncc, 'na superfìce de 7&nbsp;km² e 'na densità de 28 ab./km². El cunfìna coi cümü de Buronzo (VC), Carisio (VC), Massazza, Mottalciata, Salussola.

## Evulusiù demogràfica
Villa del Bosco

**Villa del Bosco** (en piemontés: *Vila dël Bòsch*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 370 abitàncc, 'na superfìce de 3&nbsp;km² e 'na densità de 123 ab./km². El cunfìna coi cümü de Curino, Lozzolo (VC), Roasio (VC), Sostegno.

## Evulusiù demogràfica
Verrone

**Verrone** (en piemontés: *Vron*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 1.133 abitàncc, 'na superfìce de 8&nbsp;km² e 'na densità de 142 ab./km². El cunfìna coi cümü de Benna, Candelo, Cerrione, Gaglianico, Massazza, Salussola, Sandigliano.

## Evulusiù demogràfica
Veglio

**Veglio** (en piemontés: *Vej*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 659 abitàncc, 'na superfìce de 6&nbsp;km² e 'na densità de 110 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bioglio, Camandona, Mosso, Pettinengo, Piatto, Quittengo, Sagliano Micca, Tavigliano, Valle Mosso.

## Evulusiù demogràfica
Valle San Nicolao

**Valle San Nicolao** (en piemontés: *Val San Nicolà*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 1.141 abitàncc, 'na superfìce de 14&nbsp;km² e 'na densità de 82 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bioglio, Camandona, Cossato, Pettinengo, Piatto, Piedicavallo, Quaregna, Scopello (VC), Strona, Trivero, Vallanzengo, Valle Mosso.

## Evulusiù demogràfica
Vallanzengo

**Vallanzengo** (en piemontés: *Valansengh*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 250 abitàncc, 'na superfìce de 3&nbsp;km² e 'na densità de 83 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bioglio, Callabiana, Camandona, Mosso, Piatto, Quaregna, Trivero, Valle Mosso, Valle San Nicolao.

## Evulusiù demogràfica
Trivero

**Trivero** (en piemontés: *Trivé* o *Tërvé*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 6.880 abitàncc, 'na superfìce de 29&nbsp;km² e 'na densità de 237 ab./km². El cunfìna coi cümü de Camandona, Caprile, Crevacuore, Curino, Mezzana Mortigliengo, Mosso, Portula, Pray, Scopello (VC), Soprana, Strona, Vallanzengo, Valle Mosso, Valle San Nicolao.

El fà part de la Comunità Montana Val de Mosso.

## Evulusiù demogràfica
Torrazzo

**Torrazzo** (en piemontés: *Torass*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 188 abitàncc, 'na superfìce de 5&nbsp;km² e 'na densità de 38 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bollengo (TO), Burolo (TO), Chiaverano (TO), Magnano, Sala Biellese, Zubiena.

## Evulusiù demogràfica
Ternengo

**Ternengo** (en piemontés: *Ternengh*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 307 abitàncc, 'na superfìce de 2&nbsp;km² e 'na densità de 154 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bioglio, Pettinengo, Piatto, Ronco Biellese, Valdengo.

## Evulusiù demogràfica
Tavigliano

**Tavigliano** (en piemontés: *Tavian*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 936 abitàncc, 'na superfìce de 10&nbsp;km² e 'na densità de 94 ab./km². El cunfìna coi cümü de Andorno Micca, Bioglio, Callabiana, Pettinengo, Piedicavallo, Rassa (VC), Sagliano Micca, Selve Marcone, Veglio.

## Evulusiù demogràfica
Sostegno

**Sostegno** (en piemontés: *Sostegn*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 784 abitàncc, 'na superfìce de 18&nbsp;km² e 'na densità de 44 ab./km². El cunfìna coi cümü de Crevacuore, Curino, Lozzolo (VC), Roasio (VC), Serravalle Sesia (VC), Villa del Bosco.

## Evulusiù demogràfica
Strona

*Strona (*Strona*), comun de la Provincia de Biella.
*Strona (*Valstrona*), comun de la Provincia de Verbania.
*Strona (*Strona*), riaa che 'l traversa la Val Strona.
*Strona (*Strona*) riaa che 'l traversa la Provincia de Noara.
Sordevolo

**Sordevolo** (en piemontés: *Sordèivo*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 1.333 abitàncc, 'na superfìce de 13&nbsp;km² e 'na densità de 103 ab./km². El cunfìna coi cümü de Biela, Graglia, Lillianes (AO), Muzzano, Occhieppo Superiore, Pollone.

## Evulusiù demogràfica
San Paolo Cervo

**San Paolo Cervo** (en piemontés: *San Pàul*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 146 abitàncc, 'na superfìce de 8&nbsp;km² e 'na densità de 18 ab./km². El cunfìna coi cümü de Andorno Micca, Biela, Campiglia Cervo, Quittengo, Sagliano Micca.

## Evulusiù demogràfica
Sagliano Micca

**Sagliano Micca** (en piemontés: *Sajan*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 1.676 abitàncc, 'na superfìce de 14&nbsp;km² e 'na densità de 120 ab./km². El cunfìna coi cümü de Andorno Micca, Biela, Fontainemore (AO), Gaby (AO), Issime (AO), Miagliano, Piedicavallo, Pralungo, Quittengo, Rosazza, San Paolo Cervo, Tavigliano, Tollegno, Veglio.

## Evulusiù demogràfica
Salussola

**Salussola** (en piemontés: *Salussòla*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 2.030 abitàncc, 'na superfìce de 39&nbsp;km² e 'na densità de 52 ab./km². El cunfìna coi cümü de Carisio (VC), Cavaglià, Cerrione, Dorzano, Massazza, Roppolo, Verrone, Villanova Biellese.

## Evulusiù demogràfica
Roppolo

**Roppolo** (en piemontés: *Ròpo*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 854 abitàncc, 'na superfìce de 8,7&nbsp;km² e 'na densità de 107 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alice Castello (VC), Cavaglià, Cerrione, Dorzano, Salussola, Viverone, Zimone.

## Evulusiù demogràfica
Ronco Biellese

**Ronco Biellese** (en piemontés: *Ronch*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 1.533 abitàncc, 'na superfìce de 3&nbsp;km² e 'na densità de 511 ab./km². El cunfìna coi cümü de Biela, Pettinengo, Ternengo, Valdengo, Vigliano Biellese, Zumaglia.

## Evulusiù demogràfica
Quittengo

**Quittengo** (en piemontés: *Chitengh*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 238 abitàncc, 'na superfìce de 8&nbsp;km² e 'na densità de 30 ab./km². El cunfìna coi cümü de Campiglia Cervo, Mosso, Sagliano Micca, San Paolo Cervo, Veglio.

## Evulusiù demogràfica
Quaregna

**Quaregna** (en piemontés: *Quaregna*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 1.296 abitàncc, 'na superfìce de 5&nbsp;km² e 'na densità de 259 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cerreto Castello, Cossato, Piatto, Valdengo, Vallanzengo, Valle San Nicolao.

## Evulusiù demogràfica
Pray

**Pray** (en piemontés: *Praj*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 2.437 abitàncc, 'na superfìce de 9&nbsp;km² e 'na densità de 271 ab./km². El cunfìna coi cümü de Caprile, Coggiola, Crevacuore, Curino, Portula, Trivero.

## Evulusiù demogràfica
Ponderano

**Ponderano** (en piemontés: *Pondran*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 3.833 abitàncc, 'na superfìce de 7&nbsp;km² e 'na densità de 548 ab./km². El cunfìna coi cümü de Biela, Borriana, Gaglianico, Mongrando, Occhieppo Inferiore, Sandigliano.

## Evulusiù demogràfica
Pollone

**Pollone** (en piemontés: *Polon*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 2.219 abitàncc, 'na superfìce de 16&nbsp;km² e 'na densità de 139 ab./km². El cunfìna coi cümü de Biela, Fontainemore (AO), Lillianes (AO), Occhieppo Superiore, Sordevolo.

## Evulusiù demogràfica
Piedicavallo

**Piedicavallo** (en piemontés: *Pedcaval*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 187 abitàncc, 'na superfìce de 17&nbsp;km² e 'na densità de 11 ab./km². El cunfìna coi cümü de Andorno Micca, Bioglio, Callabiana, Campiglia Cervo, Gaby (AO), Pettinengo, Rosazza, Sagliano Micca, Selve Marcone, Tavigliano, Valle Mosso, Valle San Nicolao.

## Evulusiù demogràfica
Pettinengo

**Pettinengo** (en piemontés: *Pcinengh*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 1.597 abitàncc, 'na superfìce de 11&nbsp;km² e 'na densità de 145 ab./km². El cunfìna coi cümü de Andorno Micca, Biela, Bioglio, Callabiana, Camandona, Piedicavallo, Pila (VC), Piode (VC), Rassa (VC), Ronco Biellese, Scopello (VC), Selve Marcone, Tavigliano, Ternengo, Valle Mosso, Valle San Nicolao, Veglio, Zumaglia.

## Evulusiù demogràfica
Occhieppo Superiore

**Occhieppo Superiore** (en piemontés: *Ij Cep dë Dzora*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 2.881 abitàncc, 'na superfìce de 5&nbsp;km² e 'na densità de 576 ab./km². El cunfìna coi cümü de Biela, Camburzano, Muzzano, Occhieppo Inferiore, Pollone, Sordevolo.

## Evulusiù demogràfica
Mottalciata

**Mottalciata** (en piemontés: *La Mòta*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 1.415 abitàncc, 'na superfìce de 18&nbsp;km² e 'na densità de 79 ab./km². El cunfìna coi cümü de Benna, Buronzo (VC), Castelletto Cervo, Cossato, Gifflenga, Lessona, Massazza, Villanova Biellese.

## Evulusiù demogràfica
Mosso

**Mosso** (en piemontés: *Mòss*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 1.804 abitàncc, 'na superfìce de 18&nbsp;km² e 'na densità de 100 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bioglio, Campiglia Cervo, Piatto, Quittengo, Trivero, Vallanzengo, Valle Mosso, Veglio.

## Demografia

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:303
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:3000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from: 0 till:2141
  bar:1871 from: 0 till:2262
  bar:1881 from: 0 till:2533
  bar:1901 from: 0 till:2530
  bar:1911 from: 0 till:2649
  bar:1921 from: 0 till:2080
  bar:1931 from: 0 till:2126
  bar:1936 from: 0 till:2245
  bar:1951 from: 0 till:2456
  bar:1961 from: 0 till:2461
  bar:1971 from: 0 till:2246
  bar:1981 from: 0 till:1870
  bar:1991 from: 0 till:1748
  bar:2001 from: 0 till:1802

PlotData=

  bar:1861 at:2141 fontsize:XS text: 2141 shift:(-8,5)
  bar:1871 at:2262 fontsize:XS text: 2262 shift:(-8,5)
  bar:1881 at:2533 fontsize:XS text: 2533 shift:(-8,5)
  bar:1901 at:2530 fontsize:XS text: 2530 shift:(-8,5)
  bar:1911 at:2649 fontsize:XS text: 2649 shift:(-8,5)
  bar:1921 at:2080 fontsize:XS text: 2080 shift:(-8,5)
  bar:1931 at:2126 fontsize:XS text: 2126 shift:(-8,5)
  bar:1936 at:2245 fontsize:XS text: 2245 shift:(-8,5)
  bar:1951 at:2456 fontsize:XS text: 2456 shift:(-8,5)
  bar:1961 at:2461 fontsize:XS text: 2461 shift:(-8,5)
  bar:1971 at:2246 fontsize:XS text: 2246 shift:(-8,5)
  bar:1981 at:1870 fontsize:XS text: 1870 shift:(-8,5)
  bar:1991 at:1748 fontsize:XS text: 1748 shift:(-8,5)
  bar:2001 at:1802 fontsize:XS text: 1802 shift:(-8,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Dados do ISTAT



## Evulusiù demogràfica
Mongrando

**Mongrando** (en piemontés: *Mongrand*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 4.021 abitàncc, 'na superfìce de 16&nbsp;km² e 'na densità de 251 ab./km². El cunfìna coi cümü de Borriana, Camburzano, Donato, Graglia, Netro, Occhieppo Inferiore, Ponderano, Sala Biellese, Zubiena.

## Evulusiù demogràfica
Mezzana Mortigliengo

**Mezzana Mortigliengo** (en piemontés: *Mzan-a Mortiengh*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 647 abitàncc, 'na superfìce de 4&nbsp;km² e 'na densità de 162 ab./km². El cunfìna coi cümü de Casapinta, Curino, Soprana, Strona, Trivero.

## Evulusiù demogràfica
Masserano

**Masserano** (en piemontés: *Massran*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 2.313 abitàncc, 'na superfìce de 27&nbsp;km² e 'na densità de 86 ab./km². El cunfìna coi cümü de Brusnengo, Buronzo (VC), Casapinta, Castelletto Cervo, Curino, Lessona, Rovasenda (VC).

## Evulusiù demogràfica
Magnano

**Magnano** (en piemontés: *Magnan*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 376 abitàncc, 'na superfìce de 10&nbsp;km² e 'na densità de 38 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bollengo (TO), Cerrione, Palazzo Canavese (TO), Piverone (TO), Torrazzo, Zimone, Zubiena.

## Evulusiù demogràfica
Graglia

**Graglia** (en piemontés: *Graja*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 1.609 abitàncc, 'na superfìce de 20&nbsp;km² e 'na densità de 80 ab./km². El cunfìna coi cümü de Camburzano, Donato, Lillianes (AO), Mongrando, Muzzano, Netro, Settimo Vittone (TO), Sordevolo.

## Evulusiù demogràfica
Donato

**Donato** (en piemontés: *Donà*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 725 abitàncc, 'na superfìce de 11&nbsp;km² e 'na densità de 66 ab./km². El cunfìna coi cümü de Andrate (TO), Chiaverano (TO), Graglia, Mongrando, Netro, Sala Biellese, Settimo Vittone (TO).

## Evulusiù demogràfica
Curino

**Curino** (en piemontés: *Curin*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 474 abitàncc, 'na superfìce de 21&nbsp;km² e 'na densità de 23 ab./km². El cunfìna coi cümü de Brusnengo, Casapinta, Crevacuore, Masserano, Mezzana Mortigliengo, Pray, Roasio (VC), Soprana, Sostegno, Trivero, Villa del Bosco.

## Evulusiù demogràfica
Crosa

**Crosa** (en piemontés: *Cròsa*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 336 abitàncc, 'na superfìce de 0&nbsp;km² e 'na densità de &nbsp; ab./km². El cunfìna coi cümü de Casapinta, Cossato, Lessona e Strona.

## Evulusiù demogràfica
Crevacuore

**Crevacuore** (en piemontés: *Crevacòr*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 1.876 abitàncc, 'na superfìce de 8&nbsp;km² e 'na densità de 235 ab./km². El cunfìna coi cümü de Ailoche, Caprile, Curino, Guardabosone (VC), Pray, Scopello (VC), Serravalle Sesia (VC), Sostegno, Trivero.

## Evulusiù demogràfica
Cossato

**Cossato** (en piemontés: *Cossà*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 15.309 abitàncc, 'na superfìce de 27&nbsp;km² e 'na densità de 567 ab./km². El cunfìna coi cümü de Benna, Candelo, Cerreto Castello, Crosa, Lessona, Massazza, Mottalciata, Quaregna, Strona, Valle San Nicolao, Vigliano Biellese.

## Persunàgg
* Ezio Greggio (7 de april 1954), comegh, presentador televisiv e ator

## Evulusiù demogràfica
Cerrione

**Cerrione** (en piemontés: *Cerion*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 2.803 abitàncc, 'na superfìce de 28&nbsp;km² e 'na densità de 104 ab./km². El cunfìna coi cümü de Borriana, Magnano, Roppolo, Salussola, Sandigliano, Verrone, Zimone, Zubiena.

## Evulusiù demogràfica
Cerreto Castello

**Cerreto Castello** (en piemontés: *Ciarèj*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 667 abitàncc, 'na superfìce de 2&nbsp;km² e 'na densità de 334 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cossato, Quaregna, Valdengo, Vigliano Biellese.

## Evulusiù demogràfica
Cavaglià

**Cavaglià** (en piemontés: *Cavajà*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 3.665 abitàncc, 'na superfìce de 25&nbsp;km² e 'na densità de 147 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alice Castello (VC), Carisio (VC), Dorzano, Roppolo, Salussola, Santhià (VC).

## Evulusiù demogràfica
Castelletto Cervo

**Castelletto Cervo** (en piemontés: *Castlët*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 855 abitàncc, 'na superfìce de 14&nbsp;km² e 'na densità de 61 ab./km². El cunfìna coi cümü de Buronzo (VC), Gifflenga, Lessona, Masserano, Mottalciata.

## Evulusiù demogràfica
Caprile

**Caprile** (en piemontés: *Cravin*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 210 abitàncc, 'na superfìce de 11&nbsp;km² e 'na densità de 18,5 ab./km². El cunfìna coi cümü de Ailoche, Coggiola, Crevacuore, Guardabosone (VC), Portula, Postua (VC), Pray, Scopello (VC), Trivero.

## Evulusiù demogràfica
Campiglia Cervo

**Campiglia Cervo** (en piemontés: *Campija*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 178 abitàncc, 'na superfìce de 11&nbsp;km² e 'na densità de 16 ab./km². El cunfìna coi cümü de Andorno Micca, Mosso, Piedicavallo, Quittengo, Rosazza, San Paolo Cervo, Valle Mosso.

## Evulusiù demogràfica
Camburzano

**Camburzano** (en piemontés: *Cambursan*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 1.184 abitàncc, 'na superfìce de 3&nbsp;km² e 'na densità de 395 ab./km². El cunfìna coi cümü de Graglia, Mongrando, Muzzano, Occhieppo Inferiore, Occhieppo Superiore.

## Evulusiù demogràfica
Camandona

**Camandona** (en piemontés: *Camandon-a*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 400 abitàncc, 'na superfìce de 9&nbsp;km² e 'na densità de 44 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bioglio, Callabiana, Pettinengo, Piatto, Trivero, Vallanzengo, Valle San Nicolao, Veglio.

## Evulusiù demogràfica
Callabiana

**Callabiana** (en piemontés: *Calabian-a*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 144 abitàncc, 'na superfìce de 7&nbsp;km² e 'na densità de 21 ab./km². El cunfìna coi cümü de Andorno Micca, Bioglio, Camandona, Gaby (AO), Pettinengo, Piatto, Piedicavallo, Selve Marcone, Tavigliano, Vallanzengo.

## Evulusiù demogràfica
Brusnengo

**Brusnengo** (en piemontés: *Brusnengh*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 2.098 abitàncc, 'na superfìce de 10&nbsp;km² e 'na densità de 210 ab./km². El cunfìna coi cümü de Curino, Masserano, Roasio (VC), Rovasenda (VC).

## Evulusiù demogràfica
Borriana

**Borriana** (en piemontés: *Borian-a*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 849 abitàncc, 'na superfìce de 5&nbsp;km² e 'na densità de 170 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cerrione, Mongrando, Ponderano, Sandigliano, Zubiena.

## Evulusiù demogràfica
Bioglio

**Bioglio** (en piemontés: *Bioj*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 1.092 abitàncc, 'na superfìce de 17&nbsp;km² e 'na densità de 64 ab./km². El cunfìna coi cümü de Callabiana, Camandona, Mosso, Pettinengo, Piatto, Piedicavallo, Tavigliano, Ternengo, Vallanzengo, Valle Mosso, Valle San Nicolao, Veglio.

## Evulusiù demogràfica
Biela

**Bièla** (isé apò a 'n piemontés; en italià: *Biella*) l'è 'na cità italiàna, de la regiù del Piemónt, capolöch de la pruvìncia omònima. El cümü de Bièla 'l g'ha presapóch 45.529 abitàncc, 'na superfìce de 46&nbsp;km² e 'na densità de 990 ab./km². El cunfìna coi cümü de Andorno Micca, Candelo, Fontainemore (AO), Gaglianico, Occhieppo Inferiore, Occhieppo Superiore, Pettinengo, Pollone, Ponderano, Pralungo, Ronco Biellese, Sagliano Micca, San Paolo Cervo, Sordevolo, Tollegno, Vigliano Biellese, Zumaglia.

## Evulusiù demogràfica
Andorno Micca

**Andorno Micca** (en piemontés: *Andorn*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 3.549 abitàncc, 'na superfìce de 12&nbsp;km² e 'na densità de 296 ab./km². El cunfìna coi cümü de Biela, Callabiana, Campiglia Cervo, Fontainemore (AO), Gaby (AO), Miagliano, Pettinengo, Piedicavallo, Rassa (VC), Rosazza, Sagliano Micca, San Paolo Cervo, Selve Marcone, Tavigliano, Tollegno.

## Evulusiù demogràfica
Donato (Itália)

**Donato** (en piemontés: *Donà*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Bièla. El g'ha presapóch 725 abitàncc, 'na superfìce de 11&nbsp;km² e 'na densità de 66 ab./km². El cunfìna coi cümü de Andrate (TO), Chiaverano (TO), Graglia, Mongrando, Netro, Sala Biellese, Settimo Vittone (TO).

## Evulusiù demogràfica
Pietro da Barsegapé

**Pietro da Barsegapé** l'è stai un pueta didascalich lumbard dal XIII secul. L'è nassüd a Bascapè dinturnu al 1220, che a l'epuca la se ciameva *Basilica Petri*, ind una familia d'urigin paves o ludesana, in quela che adess l'è la pruincia de Pavia. L'è stai anca suldà de prufession. Se pensa che'l sia mort pressapoch ind al 1280.

L'è famus parchè l'ha scrit el Sermon, un puema d'intunassion pupular in de la lengua che la se parleva ind a l'età de mes in Lumbardia. L'opera l'è faia de pressapoch 2500 vers (lissandrin e nuenari), e l'è divisa in tri part: la creassion dal mund, la storia dal Crist e'l giüdìssi üniversàl.

Se pensa che'l Sermon el sia stai cumpletad ind al 1264 o püssè prubabilment ind al 1274 (la data l'è citada ind ai ültim vers dal puema); par quest el saress la püssè vecia testimuniansa de la lengua lumbarda.

El Pedor l'ha ciapad tanti rob da la Bibia e da i leter de San Paul, ma anca da l'Ugüción da Lod e da Bunvesin de la Riva. El pueta l'era un purtavus de 'na religion de rigur, in pulemica cuntra la süpèrbia d'i sciuron.

## El test dal Sermon

L'inissi de l'opera:

: *No è cosa in sto mundo, tal e-lla mia credença,*
: *Ki se possa fenir, se la no se comença;*
: *Petro de Barsegape si vol acomença,*
: *E per raxon fenire segondo ke 'l ge pare;*
: *Ora omiunca homo intença e stia pur in pax*
: *Sed kel ne ge plaxe audire d'un bello sermon uerax.*
: *Cuintare eo se uolio et trare per raxon*
: *Vna istoria ueraxe de libri e de sermon,*
: *Jn la qual se conten guangii et anche pistore*
: *E del nouo e del uedre testamento de Christe*

I vers final indue, tra l'altor, se legg la data de la cunclüsión de l'opera:

:*Petro da Barxegapé ke era un fanton,*
: *Sì a fato sto sermon.*
: *Sì conpillio e si l'ha scripto*
: *Ad honor de Ihesu Christo.*
: *Jn mille duxento sexanta e quatro*
: *Questo libro sì fo fato,*
: *Et de iunio si era lo prumer dì*
: *Quando questo dito se fenir,*
: *Et era in secunda diction.*
: *Jn un venerdi abassando lo sol.*

Se pensa che l'an giüst el sia al 1274 parchè el prim de giügn dal 1264 el vegneva miga ind un temp de scunda indission (ind al test *secunda diction*), inscambi el prim de giügn dal 1274 l'è propri ind un an de scunda indission. Ancasì, el prim de giügn dal 1264 l'era 'na dumenica, inscambi dal prim de giügn dal 1274 che l'era propri un venerdì come indicad ind al scrit.

## Riferiment


## Ligam de föra
* Test integral dal Sermon
Paulinho Nogueira

**Paulinho Nogueira**, el sò nùm cumplèt l'era **Paulo Artur Mendes Pupo Nogueira** (Campinas Brasil, 8 d'utùber 1946 - São Paulo 2 d'agùst 2003) l'è stài un müsicista, cantànt e chitarista brasilian.

L'ha inventàd la *craviola*, una chitara particulàr cun 12 corde, e l'è anca stài el prìm maèster de Toquinho.

## Discugrafia

*1959 - *A voz do violão* (Columbia LP) 
*1960 - *Brasil, violão e sambalanço*  (RGE LP) 
*1961 - *Menino desce daí/Tema do boneco de palha* (RGE 78) 
*1961 - *Sambas de ontem e de hoje* (RGE LP) 
*1962 - *Outros sambas de ontem e de hoje* (RGE LP) 
*1963 - *Mais sambas de ontem e de hoje* (RGE LP) 
*1964 - *A nova bossa e o violão* (RGE LP) 
*1965 - *O fino do violão* (RGE LP) 
*1966 - *Sambas e marchas da nova geração* (RGE LP) 
*1967 - *Paulinho Nogueira* (RGE LP) 
*1968 - *Um festival de violão* (RGE LP) 
*1970 - *Paulinho Nogueira canta suas composições* (RGE LP) 
*1972 - *Dez bilhões de neurônios* (Continental LP) 
*1973 - *Paulinho Nogueira, violão e samba* (Continental 10.108) 
*1974 - *Simplesmente* (Continental LP) 
*1975 - *Moda de craviola* (Continental LP) 
*1976 - *Antologia do violão* (Phonogram LP) 
*1979 - *Nas asas do moinho* (Alequim LP) 
*1980 - *O fino do violão volume 2* (Bandeirantes/WEA LP) 
*1981 - *Tom Jobim – Retrospectiva* (Cristal/WEA LP) 
*1983 - *Água branca* (Eldorado LP) 
*1986 - *Tons e semitons* (Independente LP) 
*1992 - *Late night guitar - The brazilian sound of Paulinho Nogueira* (CD) 
*1995 - *Coração violão* (Movieplay CD) 
*1996 - *Brasil musical - Série música viva - Paulinho Nogueira e Alemã* (Tom Brasil CD) 
*1999 - *Sempre amigos* (Movieplay CD) 
*2002 - *Chico Buarque - Primeiras composições* (Trama CD)

## Ligàm de föra

Pagina sü Paulinho Nogueira de ''multconnect.com.br''
Santuari de la Madònna de la Rocchetta

*Santuari de la Madònna de la Rocchetta, situaa in del comun de Irun, in Provincia de Lecch.
*Santuari de la Madònna de la Rocchetta, situaa in del comun de Cornaa, in Provincia de Monza e Brianza.
Joost van den Vondel

**Joost van den Vondel** (Colonia, 17 de noèmber del 1587 – Amsterdam, 5 de febrér del 1679) l'è stat en poéta e dramatürgo olandés, 'ntra i piö 'mportàncc del sècol XVII.
Indisiù

Co la paròla **indisiù** se ìndica giü dei agn cumprindìcc endèn cìclo de quìndes, dopràt per datà i docümèncc medievài. Ogna an l'è nömeràt: prìma indisiù, segónda indisiù, e isé 'n nàcc.
Però, i cicli i è mìa stacc nömeràcc, isé tóca ìga de le ótre 'nformasiù per rimontà a l'an en quistiù.

## Colegamèncc estèrni
*Sö chèsto sit ché se pöl calcolà l'indisiù: 
*Sö chèsto sit ché se pöl calcolà l'indisiù ma apò a verificàla 'n relasiù ai stìi 

## Note
Santuari de la Madònna de la Rocchetta (Cornaa)

El **Santuari de la Madònna de la Rocchetta** (*Santuario della Madonna della Rocchetta* in italian) l'è on santuari cattòligh situaa in del comun brianzoeu de Cornaa, pussee precisament in de la frazion de Pòrt d'Adda.
## Posizion
El santuari el se troeuva a pòcca distanza del centro abitaa de Pòrt d'Adda, in su on'altura (ona *rocchetta*, per l'appont) situaa tra el fiumm Adda e 'l Navili de Paderno. L'è situaa in de l'Ecomusee de l'Adda de Leonard (pròppi arent la gh'è ona stazion de 'sto musee) e longh i pist ciclabil che parten de la Martesana a Milan e riven sù fina a Lecch. On poo pussee a sud longh el cors del fiumm, in direzion del centro comunal e de Trezz, se troeuven vari centrai idroelettrigh come la Central Esterle.

Fondamentalment, el santuari l'è situaa in scima a ona ròcca piscinina che la pò vess "scalada" col fà on centenee de basei molto ripid.

## Stòria
El santuari l'è staa faa sù in del 1386 (l'istess ann del Dòmm de Milan). L'è staa abitaa a longh de ona comunità de fraa, che in del 1777 hann saludaa e beneditt la costruzion del Navili de Paderno (che ghe passa pròppi sòtta), oltra che de ona guarnison de soldaa che vardaven el confin tra el Statt de Milan e la Repubbliga de Venezia.
Al dì d'incoeu l'access al santuari l'è liber e 'l ved el passagg de ciclista e corridor che passen longh el fiumm. De fatt per rivàggh in auto besògna domandàggh el permess ai autorità de Cornaa e del Parch de l'Adda.
### La Rocchetta e 'l scautismo
El Santuari de la Rocchetta l'è staa protagonista per voeuna di paginn pussee curios del scautismo lombard.
In del 1947, dòpo che per circa vint ann l'era staa devedaa del fascismo, on grupp de giovin scaut milanes, guidaa del Monsignor Andrea Ghetti (vun di *leader* del scautismo clandestin lombard) l'era dree a fà voeuna di sò primm attività dòpo de la guerra: andà con di gommoni in sù l'Adda, che in quell pont l'è puttòst impetuosa. De fatt, senza rendess cunt, i scaut hann perduu el contròll di sò imbarcazion e hann ris'ciaa de finì dent i turbinn de voeuna di centrai idroelettrigh de la zòna. Per fortuna di controllor de la central s'hinn incorgiuu del problema e hann fermaa i macchinn (e inscì tra l'alter hann fermaa per on poo de temp el fluss de energia elettriga a Milan, tant che i tramm hann desmettuu de moeuvess). I scaut hann vivuu l'avventura e la salvezza 'me ona grazzia de la Madònna del santuari là vesin, e hann deciduu de ciamà el pròppi clan (voeuna di branch in di quai l'è spartii el percors educativ scautistigh cattòligh) *clan "La Rocchetta"*. El clan, che al dì d'incoeu el fa part del grupp Milano 1, ògni ann el se riuniss intorna a ottober/november a la Rocchetta per fà di cerimòni e regordà tutt i gent che n'hann faa part.

## Vos correlaa
*Adda
*Navili de Paderno
*Cornaa
Sarnen

**Sarnen** a l'è un cumün svizzer del Canton Obwalden. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 
76 km² e in del  al gh'eva una popolazion de  abitant.

El cumün de Sarnen al se tröva a una altitüden de 473 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Alpnach, Entlebuch (LU), Flühli (LU), Giswil, Hasle (LU), Kerns, Sachseln. La popolaziun l'è in magioranza de lengua tudesca.


L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:



## Galeria de foto

File:Landenberg Sarnen.jpg|Landenberg - el castel sura Sarnen


## Riferiment


## Ligam de föra
* Sarnen Official site 
* Sarnen Tourism 
* Local companies:
** Sarna Polymer Holding
** Nahrin AG
Engelberg

** Engelberg ** a l'è un cumün svizzer del Canton Obwalden. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 40.75 km² e in del  al gh'eva una popolazion de  abitant.

El cumün de Engelberg al se tröva a una altitüden de 1015 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Flühli (LU), Hofstetten bei Brienz (BE), Attinghausen (UR), Gadmen (BE), Innertkirchen (BE), Isenthal (UR), Wassen (UR), Wolfenschiessen (NW).

## Storia
Engelberg l'è menziunaa la prima volta in del 1122 ai temp de la fondazion de l'Abazia omonima, col nom de *Engilperc*.

L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:



## Informazion climateghe

## Riferiment


## Ligam de föra

* Engelberg Tourism
* Free Pictures Engelberg 
* Titlis Glacier
* Great Skiing & Snowboarding Guide
* Brunni area
*
Oberdorf (NW)

**Oberdorf** a l'è un cumün svizzer del Canton Nidwalden. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 16.20 km² e in del  al gh'eva una popolazion de  abitant.

El cumün de Oberdorf al se tröva a una altitüden de 455 meter sura al livel del mar e l'è tacaa ai cumün de Beckenried, Buochs, Dallenwil, Stans, Wolfenschiessen. La popolaziun l'è in magioranza de lengua tudesca.

## Storia
Oberdorf l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1199 col nom de *Obirndorf*.  In del ann 1275 inscambi l'è staa menziunaa col nom de *Oberndorf*.

L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi de sotta:

## Riferiment
Piev de Cornean

La **Piev de Cornean** (*Plebis Cornelianensis*) a l'era voeuna di piev milanes in di quai eren spartii el ducaa de l'arcidiòcesi de Milan. El capopiev l'era Cornean, che al dì d'incoeu l'è ona frazion de Truccazzan (Provincia de Milan).
El territòri de la piev adess l'è dent al decanaa de Melz. El gh'eva dent cinqu parròcchi.

El sant patròn l'era el San Peder, el sant al qual l'era dedicada la gesa de Cornelian. In del 1576 el San Carlo l'ha deciduu che i fonzion ministrativ de la piev fussen spostaa a Melz (che prima la faseva part de la Piev de Gorgonzoeula), vist che Cornean l'era in decadenza, inscì de fà su la Piev di San Lissander e Margherita de Melz.

De la piev faseven part i comun de Cornean, Melz, Truccazzan, Incugnaa, Albignan e Cavajon.
## Vos correlaa
*Piev milanes
Ain (dipartiment)

L**'Ain** (*En* en arpità) l'è 'n dipartiment fransés, sitüàt endèla regiù Rhône-Alpes, che g'ha  abitancc per 'na densità de  Ab./km². 

El dipartimènt de l'Ain (nömer identificatìf: *FR-01*) l'è furmàt de 4 circondàre (en fransés: *arrondissements*), 43 cantù e 419 cümü. I circondàre i è : Bourg-en-Bresse, Belley , Gex, Nantua. La prefetüra del dipartimènt l'è Bourg-en-Bresse.
Isepp Rivamont

L**'Isepp Rivamont** (italian: *Giuseppe Ripamonti*; latin: *Josephus Ripamontius*; Tegnon, agost del 1573 - Rovagnaa, 11 de agost del 1643) a l'è staa on prevet, studios e storegh lombard.

L'è staa on dottor latinista de la Biblioteca Ambrosiana, fondada del Federigh Borromee. L'è important per i sò òper stòrigh sora la Gesa de Milan e sora la peste del 1630, che hinn staa trai font che 'l Manzon l'ha doperaa per i sò *[[Promessi Sposi]]*. L'era anca el storegh offizial del governa spagnoeu a Milan.

L'è staa miss sotta in del Domm de Milan ancasiben l'era brianzoeu.

## Òper
* *Historia ecclesiae Mediolanensis*, 1625.
* *De peste Mediolani quae fuit anno 1630*, 1640.
## Vos corelaa
* Biblioteca Ambrosiana
* Lissander Manzon

## Riferiment
* Giuseppe Ripamonti - Treccani
Tuone Udaina

**Tuone Udaina** (in italian: *Antonio Udina*) l'è stai l'ültim om bon de parlà la lengua dalmatica.

Nassüd ind a l'isula de Veglia (Krk), el Tuone l'era cunussid cun la scumagna de *Burbur* (*[[Barbé]]*). Lü, par la verità, l'era miga un maderlengua dal dalmatich, ma pütòst un semi-parladù. 

Difati l'om, che l'era anca el sagrista de l'isula, al parleva el venetan cume sò prima lengua: el dalmatich, ind la sò version vegliota, che lü ciameva *veclisun*, l'era la lengua de sò nona. A scola l'ha pö imparad l'italian e anca el tudesch, e da la murusa el cruat. Pö cume om de cesa el cunusseva un po' de latin.

El Burbur l'è mort al 10 de giugn dal 1898, ai ses e mesa de la matina, s'ciupad in aria sura a 'na mina. Prima de mör, el Tuone l'ha però trasmiss el sò bagai de cunuscensa al leguista Matteo Giulio Bartoli che, ind al 1906, l'ha püblicàd dü libor in sü la lengua morta.

## Cume el se presenteva lü

## Riferiment
Aisne (dipartiment)

**Aisne** (*Ainne* 'n picàrt) l'è 'n dipartiment fransés, sitüàt endèla regiù de Picardie, che g'ha  abitancc, 'na superfìce de  per 'na densità de  Ab./km².

El dipartimènt de Aisne (nömer identificatìf: *FR-02*) l'è furmàt de 5 circondàre (en fransés: *arrondissements*), 42 cantù e 816 cümü. I circondàre i è: Laon, Château-Thierry, Saint-Quentin, Soissons, Vervins. La prefetüra l'è: Laon.
Yvelines (dipartiment)

L**'Yvelines** l'è 'n dipartiment fransés, sitüàt endèla regiù de l'Île-de-France, che g'ha  abitancc, 'na superfìce de  per 'na densità de  Ab./km².

El dipartimènt de l'Yvelines (nömer identificatìf: *FR-78*) l'è furmàt de 4 circondàre (en fransés: *arrondissements*), 39 cantù e 262 cümü. I circondàre i è: Versailles, Mantes-la-Jolie, Rambouillet, Saint-Germain-en-Laye. La prefetüra l'è: Versailles.
Vosges (dipartiment)

**Vosges** l'è 'n dipartiment fransés, sitüàt endèla regiù de Lorena, che g'ha  abitancc, 'na superfìce de  per 'na densità de  Ab./km².

El dipartimènt de Vosges (nömer identificatìf: *FR-88*) l'è furmàt de 3 circondàre (en fransés: *arrondissements*), 31 cantù e 515 cümü. I circondàre i è: Épinal, Neufchâteau, Saint-Dié-des-Vosges. La prefetüra l'è: Épinal.
Territoire de Belfort

**Territoire de Belfort** l'è 'n dipartiment e circondàre fransés, sitüàt endèla regiù de Franche-Comté, che g'ha  abitancc, 'na superfìce de  per 'na densità de  Ab./km².

El dipartimènt del Territoire de Belfort (nömer identificatìf: *FR-90*) l'è furmàt de 15 cantù e 102 cümü.
Tarn-et-Garonne

**Tarn-et-Garonne** l'è 'n dipartiment fransés, sitüàt endèla regiù de Midi-Pyrénées, che g'ha  abitancc, 'na superfìce de  per 'na densità de  Ab./km².

El dipartimènt de Tarn-et-Garonne (nömer identificatìf: *FR-82*) l'è furmàt de 2 circondàre (en fransés: *arrondissements*), 30 cantù e 195 cümü. I circondàre i è: Montauban, Castelsarrasin. La prefetüra l'è: Montauban.