open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ramones

I **Ramones** eren un grüp american cunsideraa de spess el prim grüp punk.
El grüp el s'è furmaa a Forest Hills, Queens, New York, in del 1974. Tücc i member dupraven el cugnòm "Ramone" 'me suranòm, anca se nissün de lur al se ciamava inscì. In tüta la cariera hann faa 2263 cuncert in 22 agn. In del 1996, dopu d'un tour al festival Lollapalooza, hann desmetüü de sunà. Tüc i member fundadur, el Joey Ramone, el Johnny Ramone e'l Dee Dee Ramone a hinn mort.
I Ramones hin staa i prim a tacà sü a sunà canzun e toch de müsega bei cürt, lungh dumà vün - düü mignüü, trii mignüü al pü. In quij temp lá l'eva in voga sunà toch de müsega che finissen pü, 'ma peresempi, Stairway to Heaven, Bohemian Rhapsody, e.i.v. 
Gh'han faa anch un film in del 1979 ciamaa Rock 'n' Roll High School indua gh'è i Ramones che suna. 
Anca se hinn staa vün di grüp püssee impurtant e inflüent de semper, hann minga avüü un grant sücess cumercial in di USA: dumà la racolta Ramones Mania l'ha vingiüü el *disch dor*. 
El 18 mars del 2002 i Ramones i hann metüü in de la Rock and Roll Hall of Fame.
## Discografia
### Album

### Videugrafia
* *[[Rock 'n' Roll High School (film)|Rock 'n' Roll High School]]* (1979)
* *[[Lifestyles of the Ramones]]* (1990)
* *[[We're Outta Here!]]* (1997)
* *[[Ramones - Around the World]]* (1998)
* *[[End of the Century: The Story of the Ramones]]* (2003)
* ** (2004)
* *[[Too Tough to Die: a Tribute to Johnny Ramone]]* (2006)
* *[[It's Alive 1974-1996]]* (2007)

## Ligam de föra
El sit ufizial
Nusa Tenggara

I **Nusa Tenggara** (*Isul piscininn de la Sunda*)a hinn un grüp d'isul che puliticament fan part de l'Indunesia, asca per el tòch indipendènt del isula de Timor, ciamaa Timor Est.
Maluku

**Maluku** l'è ciamaa un grüp d'isul cugnussüü anca cunt el nom *"Mulüch"*.
Puliticament fan part del Indunesia.
Lisi

:**[[Lisio|Lisi]]** - comun italian
:**[[Lisi (de la cèllula)|Lisi]]** - in biologia la corruzion de 'na cèllula
Indunesia

L**'Indunesia** a l'è un paes del Asia süd-urientala.
La cunfina cun la Malaysia (in del isula del Borneu), Timor Est (in del isula de Timor) e la Papua Növa Guinea (in del isula de la Növa Guinea). La capital a l'é Giacarta.
La gh'ha una süperfiss de 1.904.569 km² e la gh'ha de pü o de men 225 miliun de abitant. A l'è el terz paes del munt per pupulaziun e la prima intra i naziun a magiuranza müssülmana.


## Geugrafìa
L'Indunesia a l'è fada de quasi 18.000 isul (anca se dumà 6.000 a hinn abitaa), sòta e sura l'Equatur.
L'Indonesia la mesüra 5.120 km da est a ovest e 1.760 km da nòrt a süd.
I isul püssee impurtant a hinn Sumatra, Giava, el Borneu, Celebes e la Növa Guinea.

## Urganizaziun pulitiga
L'Indunesia (nòm ufizial: **Republik Indonesia**) a l'é una rèpübliga.
El president a l'è el Prabowo Subianto (dal 2024).

## Album

File:Museum Nasional Indonesia.jpg|El müseu Naziunal de l'Indonesia int el center de Jakarta
File:Jakarta Skyline Part 2.jpg|Wisma 46, l'edifizzi püssee volt de tüta l'Indunesia, int el center de Jakarta.
File:Central Jakarta.JPG|Jalan Thamrin, el vial principal de Jakarta
File:Gambir Station Platform.jpg|Un ternu a la stazion de Gambir a Jakarta
File:BungKarno-indonoob.JPG|The Bung Karno Stadium el tegn 100,000 spetadur
File:Indonesia 2002 CIA map.png|Mapa de l'Indonesia
File:Indonesia provinces english.png|Pruvinz de l'Indonesia
File:Jalan malioboro - Jogjakarta.JPG|Malioboro, la via püssee famusa int la cità de Yogyakarta
Image:transjogja.jpg|Trans Jogja Bus. Un sistema de pulman svelt int la cità de Yogyakarta
File:SOTO FOOD.jpg|Una selezion de mangià Indonesian: *Soto Ayam* (züpa de pulaster), *sate kerang* (*kebab* de früt de mar), *telor pindang* (öv in carpion), *perkedel* (mundeghili), e *es teh manis* (tè fregg dulz)
File:Indonesian Army infantryman participating in the GPOI.jpg|Un fant de l'esercit indunesian che'l partecipa a un'iniziativa di Nazion Üii
|Nav indunesian
Image:AURI B-25.jpg|Bumbardier B-25 Mitchell de l'AURI int i agn '50
Image:Jmnei.jpg|A Javanese engineer closes one of the gun bay doors on a Dutch Buffalo, January 1942.
|Mazda6 used by the Jakarta Metro Highway Patrol (*Ditlantas Polda Metro Jaya*) as a patrol car
|Mitsubishi Lancer used by Vital Object Protection of Indonesian National Police
File:ID_diesel_loco_CC_201-05_060327_4217_kta.jpg|GE U20C in Indonesia, #CC201-05
File:Diesel locomotive CC 203 22 at Gambir Station.jpg|GE U20C "Full-Width Cabin" in Indonesia, #CC203-22
File:ID_diesel_loco_CC_204-06_060403_2512_mri.jpg|GE U20C full computer control locomotive in Indonesia, #CC204-06
[...]


## Varda anca
Indunesia (Maluku)‎
Indunesia (Nusa Tenggara)‎
Indonesia (Kalimantan)‎
Indunesia (Papua)‎
Indunesia (Java e Bali)
Batik
Instituto Nacional de Linguística

'L **Instituto Nacional de Linguística** a l'è l'istitüsiù de Timor Est che l'è 'ncargàda 'n manéra üficiàla de stödià e de svilüpà ol Tétun e i ótre lèngue regiunàle del paìs. Ol sò diretùr l'è 'l Benjamim Corte-Real che l'è ach ol retùr da la Universidade Nacional de Timor Lorosa’e. Dal 2001 al 2007 ol diretùr l’è stacc ol profesùr Geoffrey Hull.

'L Istitüt l'è dré a paregià i vacabulàre de:

* Tetun-Fransés/Tétoum-Français  Tetum-French

* Fransés-Tetun/Français-Tétoum French-Tetum

* Português-Malaio/Portugis-Melayu Portuguese-Malay

* Melayu-Portugis/Malaio-Português Malay-Portuguese

* Tetun-Portugés/Tétum-Português Tetum-Portuguese

* Português-Tétum/Portugés-Tetun Portuguese-Tetum

* Tetun-Malaiu/Tetum-Melayu Tetum-Malay

* Tetun-Inglés/Tetum-English Tetum-English

* English-Tetum/Inglés-Tetun English-Tetum

* Español-Tetun/Españól-Tetun Spanish-Tetum

* Galego-Tetun/Galegu-Tetun Galician-Tetum

* Tetun-Noruegés/Tetum-Norsk Tetum-Norwegian

* Norsk-Tetum/Noruegés-Tetun Norwegian-Tetum

* Català-Tètum/Katalaun-Tetun Catalan-Tetum

* Italiano-Tetum/Italianu-Tetun Italian-Tetum

* Tetun-Xinés Tetum-Chinese (850K)

* Latine-Tetúmice/Latín-Tetun Latin-Tetum

* Tetun-Olandés/Tetum-Nederlands Tetum-Dutch

* Tetun-Ukranianu Tetum-Ukrainian

* Ukranianu-Tetun Ukrainian-Tetum

* Român-Tetum/Romenu-Tetun Romanian-Tetum

* Tetum-Deutsch/Tetun-Alemaun Tetum-German

* Occitan-Tètom/Oksitaun-Tetun Occitan-Tetum

* Polski-Tetum/Polaku-Tetun Polish-Tetum

* Tetum-Polski/Tetun-Polaku Tetum-Polish

* Gaeilge-Téatam/Irlandés-Tetun Irish-Tetum

* Máori-Tetun/Maori-Tetun Maori-Tetum

* Suomi-tetum-sanasto/Finlandés-Tetun Finnish-Tetum

* Gregu-Tetun Greek-Tetum

* Tetun-Gregu Tetum-Greek

* Rusu-Tetun Russian-Tetum

* Konkanni-Tetunv/Kónkani-Tetum Konkani (language of Goa)-Tetum

* Padanés-Tetun/Padaneis-Tètom Padanian-Tetum

* Árabe-Tetun Arabic-Tetum (800+ K) (Compilers: Vivian Antoun and Rosemary Suliman)

* Tetun-Árabe Tetum-Arabic (800+ K) (Compilers: Vivian Antoun and Rosemary Suliman)

* Cymraeg-Tetwm/Galés-Tetun Welsh-Tetum

* Tetun-Afrikander/Tetum-Afrikaans Tetum-Afrikaans

## Per saìn de piö

* Página de l’Instituto Nacional de Linguística 

* Un test sora el desenvilüpament dal tétum
Macra

**Macra** (en piemontés: *Macra*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 61 abitàncc, 'na superfìce de 24&nbsp;km² e 'na densità de 3 ab./km². El cunfìna coi cümü de Celle di Macra, Marmora, Sampeyre, San Damiano Macra, Stroppo.

## Evulusiù demogràfica
Kalimantan

**Kalimantan** a l'é ciamada la part de sota de l'isula del Borneu.

Politicament la fa part del Indunesia.
Aidungh

**Aidungh** (en Sicilià: *Aiuduni*; endèl dialèt Gallo-Itàlich locàl: *Aidungh* o *Dadungh* ; en Italià: *Aidone*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Enna.

El g'ha , condena superfìce de  km² e 'na densità de popolasiù de  ab./km².

Aidungh el cunfìna coi cümü de .

## Pòsti de éder

***Céza de Santa Maria la Cava**
***Céza Màder de San Lorens**.
* El Museo archeològich de Aidungh.

## Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer de abitàncc del cümü de Aidungh l'è ilüstràt endèla tabèla ché sóta (dati ISTAT):

## Riferimèncc
Cina

La **Cina** l'è un paes del Asia urientala. La sua capital l'è Pechin.
La cunfina cunt la Curea del Nord, la Rüssia, la Mungolia, el Kazakistan, el Kirghizistan, el Tagikistan, l'Afghanistan, el Pakistan, l'India, el Nepal, el Bhutan, el Myanmar, el Laos e'l Vietnam.
A l'è el terz paes al mund per süperfis (9.596.960 km²) e 'l prim per pupulaziun (püssee d'un miliard e trisent miliun d'abitant).

## Ecunumia
L'inflaziun in Cina a l'è al 7,1% (genar 2007).
El PIL pro-capit a l'è de 2.034 dòlar a l'ann.
De la fin del 2001 l'ha aderii a l'Urganizaziun mundiala del cumerci.

### Muneda
La muneda ufiziala l'è el yuan, che'l gh'ha una quotaziun ligada al dolar.

## Urganizaziun pulitega
La Cina (nòm ufizial: **Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó** = *Repübliga Pupulara de la Cina*) l'è una repübliga sucialista.
El president l'è 'l Xi Jinping (del 2013).
El prim minister l'è 'l Li Keqiang (del 2013).
Pechin

**Pechin** a l'è la capital de la Cina.
El gh'ha 8.495.000 abitant, che vegnen 17.200.000 se cuntum anca tüta l'area metrupulitana (2007).

## Cità gemelaa
Pechin a l'é gemelaa cun:
*  Tokio, Giapun
*  New York, USA
*  Belgrad, Serbia
*  Lima, Perù
*  Washington, USA
*  Madrid, Spagna
*  Rio de Janeiro, Brasil
*  Culonia, Germania 
*  Ankara, Türchia 
*  El Cairo, Egit 
*  Islamabad, Pakistan
*  Giacarta, Indunesia
*  Bangkok, Thailandia
*  Buenos Aires, Argentina 
*  Seoul, Curea del Süd
*  Kijv, Ucraina
*  Berlin, Germania 
*  Brüssel, Belgi 
*  Hanoi, Vietnam 
*  Amsterdam, Paes Bass 
*  Musca, Rüssia 
*  Paris, Francia
*  Ruma, Italia
*  Ottawa, Canada 
*  Canberra, Australia
*  Atene, Grecia
*  Budapest, Üngheria

## Ligam de föra
* Sit ufizial
Lucio Battisti

**Lucio Battisti** (Poggio Bustone 5 de márs 1943 - Milàn, 9 de setémber 1998) l'è stái un cantànt italiàn.

A l'è vun de màssim esponént in de la stòria de la müsica legéra italiana; l'ha cumincàd a cantà e a scrìv cansùn in d'i ann '60 fin, praticamènt, a qun l'è mòrt.
Luscinia megarhynchos

El **rossignoeu** (*Luscinia megarhynchos*) al è on usel de la fameja di Muscicapidae che viv indela foresta, de preferenza arent a l'aqua, però se poeul troval anca int i giardin, i boschett e i ort. El sò cant al è l'un di pussée melodiós, ma anca di pussée compless: se dis ch'al canta, grignòta o trilla, da dí comè da nòcc.
Al ha fassinaa i ressercadór, ch'i han cuntaa entra 120 et 260 sequens diferent, ch'i duren de
2 a 4 second.
El mas-c gióin al impara a cantà scoltant i pussée anzian e al marca iscí el sò territòri, o al tenta a seduí i fémin.
Da quand che i s'han cobiaa, i mas-c i desmeten generalment de cantà la nocc.
Vargòt al lassa supònn che ul celéber cant de nocc al serviss dabord a tirà i fémin.
I tréj del rossignoeu i era revudaa calmà la dolór, accelerà i varison e dolsà la mort, comè l'evoca la cunta del Hans Christian Andersen, *l'imperadór de Cina e el rossignoeu*'

## Aspett
La sò avertura la mesura entra 22 et 24 cm per ona altura d'arent 16 cm&nbsp;; al pesa da 18 à 27 g. El sò piumagi al è brun, i sò gamb lóngh.

## Alimentazion
Al mangia bacch, d'aragn o d'insett piscin.

## Nidifiation

La toeu loeugh da magg a giugn. El sò nid al è pòch ordinaa e bass (rarament sora de 30 cm), a vidé parfin al soeu.
La fémina la ponn 4 o 5 œuf chi'a hinn bloeu- o verdaster, on poo magiaa.
L'incubazion la dura aproeuf 14 dí.
L'emancipazion la dura 11 a 12 dí e el gór al siguta a poeu pré. La prima nidifiazion la vegn a la prima dopu e i rossignoeu i viven finn a 6 agn.

## Migrazion
In Setember, al migra vers l'Afriga sotasahariana passant par el strecc da Gibraltéra, o per di sitt che la sò estension marina a l'è mia importanta.

## Liamm esteriór
* http://ibc.hbw.com/ibc/phtml/especie.phtml?idEspecie=6549 video su Internet Bird Collection
* https://camargue.unibas.ch/en/research cant et comportament

## Riferiment
Mango

**Mango** (en piemontés: *Ël Mango* o *Mangh*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 1.334 abitàncc, 'na superfìce de 19&nbsp;km² e 'na densità de 70 ab./km². El cunfìna coi cümü de Camo, Castino, Coazzolo (AT), Cossano Belbo, Neive, Neviglie, Rocchetta Belbo, Santo Stefano Belbo, Trezzo Tinella.

## Evulusiù demogràfica
Rosc de isul

Un **rosc de isul**, ciamaa anca cunt el nom tecnich **arcipelagh**, a l'é un grüp d'isul vüna tacada al altra.
El nòm el vegn del grech antich " αρχιπέλαγος ", che'l vör dì *mar principal*; i Grech ciamaven inscì el Mar Egeu, indue che gh'hinn un bel poo de rosc de isul.
Boxcutter

El **Boxcutter** (*Barry Lynn*, nassud in del 1980) a l'è un musicista de l'Irlanda del Nord de musega dubstep.

## Discografia

### Singol
* *Brood / Sunshine* (Hotflush Recordings, 2005)
* *Tauhid* (Planet Mu, 2006)
* *Brood V.I.P. / November Dub* (ABUCS, 2006)
* *Philly / Endothermic* (Hotflush Recordings, 2007)
* *Moon Pupils / 2Time* (with Kab Driver) (Kinnego Records, 2010)
* *Allele / Other People* (Planet Mu, 2011)
* *Gnosis* (Cosmic Bridge, 2013)
* *Shea EP* (Kinnego Records, 2014)
* *Retina Grains* (Kinnego Records, 2014)
* *New Yen EP* (cont el Defcon) (Kinnego Records, 2014)
* *Vatic Dreams* (Kinnego Records, 2015)
* *Canopy* (Kinnego Records, 2016)
* *Talamh* (Kinnego Records, 2017)
* *Alignments* (Kinnego Records, 2018)
### Album
* *[[Oneiric (album)|Oneiric]]* (Planet Mu, 17 april 2006)
* *[[Glyphic (album)|Glyphic]]* (Planet Mu, 29 otober 2007)
* *[[Arecibo Message (album)|Arecibo Message]]* (Planet Mu, 20 april 2009)
* *[[The Dissolve (album)|The Dissolve]]* (Planet Mu, 25 april 2011)
* *[[Sheene (album)|Sheene]]* (Kinnego Records, 1 november 2018)
* *[[Béaloideas (album)|Béaloideas]]* (Kinnego Records, 25 april 2020)
### Remixe
* *Kitchen Sink (Boxcutter Remix)* - Amon Tobin – Kitchen Sink Remixes (Ninja Tune 2007)
* *Sparkle (Boxcutter Remix)* - Toasty / Elemental – Angel / Sparkle (Remixes) (Hotflush Recordings 2007)	
* *Human Meadow (Boxcutter Remix)* - FaltyDL – Human Meadow Remixes (Planet Mu 2009)		
* *Otherside Remix (Earth Is My Spaceship)* - LED Piperz* – Aerial / Otherside (Airflex Labs 2009) 		
* *VCOcation (Boxcutter Remix)* - Space Dimension Controller – Unidentified Flying Oscillator (Acroplane Recordings 2009) 		
* *Alpha Beta Gamma (Boxcutter Remix)* - Brain Machine – Alpha Beta Gamma Remixes (Titan's Halo Records 2011) 		
* *Suicide Beauty Spot (Boxcutter Remix)* - Point B – Suicide Beauty Spot Remixes Part 2 (Combat Recordings 2011) 		
* *Life in the Cloudz (The Host Remix)* - DJ Earl – Blue Summer EP (Lil Pitch Records 2012) 		
### 'Me Barry Lynn
* *Balancing Lakes* (Planet Mu, 18 febrar 2008)
* *Taurus Tapes Vol. I* (Touch Sensitive, 28 april 2017)
* *Taurus Tapes Vol. II* (Touch Sensitive, 28 april 2017)
* *'01 - '04 Tracks* (Kinnego Records, 15 setember 2017)
### 'Me The Host
* *The Host* (Planet Mu, 20 marz 2012)
* *Esalen Lectures* (Touch Sensitive, 15 agost 2015)
* *Audience Science* (Kinnego Records, 30 otober 2015)

## Ligam de foeura

*Boxcutter Myspace
*Intervista cont el Barry Lynn (in ingles)
2562

El **Dave Huismans**, cugnussüü cunt el pseudonim **2562**, a l'è un müsicista ulandes de Den Haag. El sò stil de müsega a l'è un dubstep cunt una quaj inflüenza techno. El sò prim e -per adess- ünich disch, ciamaa *Aerial* l'ha ciapaa di bej recensiun. 
I sò alter lauu i aveva faa cunt düü alter pseudonim: *A Made Up Sound* e *Dogdaze*.
## Discugrafia
### Album
**[[Aerial]]* (2008, Tectonic)
Scozia

La **Scozia** (*Alba* in Gaelich scozzes e *Scotland* in ingles) a l'è vuna di nazion costituent del Regn Unii del 1707.
La gh'ha 'na superfiss de 78.782 km² e la gh'ha pussè de 5 milion d'abitant, e la sò capital l'è Edimburgh.

La prima ministra l'è la Nicola Sturgeon, e gh'è anca on Parlament devoluu: El Parlament scozzes.

## Vos corelaa
*.scot
Tokyo

**Tokyo** a l’è la capital del Giapun.

A l’è la cità giapunesa püssee granda, con püssè de 12 miliun e mez d'abitant (2005).

## Geugrafia
El füs urari de Tokyo a l'é 9 ur a est del meridian de Greenwich.

## Aministraziun

Guvernadur: Yuriko Koike (del 2017).

## Cità gemelaa
Tokyo a l'é gemelaa cun:
*  Pechin, Cina
*  Berlin, Germania
*  El Cairo, Egit
*  Giacarta, Indunesia
*  Musca, Rüssia
*  New York, USA
*  Paris, Francia
*  Ruma, Italia
*  São Paulo, Brasil
*  Seoul, Curea del Süd
Claudio Beretta

El **Claudio Beretta** (Milan, 1929 - Milan, 31 de luj 2008) a l'è staa on scrittor, stòrich, lenguista e professor italian.

El Beretta a l'è staa vun di pussee grand studios del lombard occidental, specialment del milanes. A l'è staa anca president del Circol filològich milanes, del Centro Camuno di Studi Preistorici e de l'Accademia del dialett milanes.

In del 1983 a l'è staa insignii de l'Ambrogino d'Oro del sindich de Milan Carlo Tognoli e in del 1989 del Premio Carlo Porta.

## Oeuver
### Lenguistega
* Contributo per una grammatica del milanese contemporaneo, Edizioni del Circolo filologico milanese, 1980.
* Grammatica del milanese contemporaneo, Libreria milanese, 1998.
* Dizionario Milanese (con Cesare Comoletti), Vallardi, 2001.
* Letteratura dialettale milanese. Itinerario antologico-critico dalle origini ai nostri giorni, Hoepli, 2003.

### Storia
* Carlo Maria Maggi e la Milano di fine '600, Di Baio Editore, 1999.
### Topunumastica
* I graffiti camuni come elementi linguistici, 1991.
* Polivalenza semantica del graffito, 1993.
* Toponomastica in Valcamonica e Lombardia. Etimologie e relazioni con il mondo antico. Centro Camuno, 1997.
* I nomi dei fiumi, dei monti, dei siti. Strutture linguistiche preistoriche. Hoepli, 2003.
* Il masso di Penn, la Rocca di Corno e altri nomi preistorici, 2005.

## Ligam de Foeura
Circolo Filologico Milanese
Canaves

El **Canaves** (in piemuntes *canavèis*) a l'è una zona de la pruincia de Türin, in del Piemunt setentriunal. La sua cità püssee grossa a l'è Ivrea.
Marene

**Marene** (en piemontés: *Maren-e*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 2.702 abitàncc, 'na superfìce de 28&nbsp;km² e 'na densità de 97 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cavallermaggiore, Cervere, Cherasco, Savigliano.

## Evulusiù demogràfica
Margarita

**Margarita** (en piemontés: *Margarita*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 1.297 abitàncc, 'na superfìce de 11&nbsp;km² e 'na densità de 118 ab./km². El cunfìna coi cümü de Beinette, Chiusa di Pesio, Mondovì, Morozzo, Pianfei.

## Evulusiù demogràfica
Marmora

**Marmora** (en piemontés: *La Marmo*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 99 abitàncc, 'na superfìce de 41&nbsp;km² e 'na densità de 2 ab./km². El cunfìna coi cümü de Canosio, Castelmagno, Celle di Macra, Demonte, Macra, Prazzo, Sambuco, Stroppo.

## Evulusiù demogràfica
Dubstep

El **Dubstep** a l'è un gener de müsega eletroniga che'l nass in del 2000 de la scena 
UK garage de South London. El nòm l'ha inventaa la Ammunition Promotions.
El dubstep a l'è caraterisaa de atmusfer scür, un ritmu adasi e la enfasi del sun del bass. El dubstep l'hann scuminciaa a cugnussel intra la fin del 2005 e'l scuminci del 2006, quand che hinn anca nassüü i prim sit Internet dedicaa cume: *dubstepforum*, el sit per descargà i cansun *Barefiles* e blog 'me *gutterbreakz*.
Intratanta, anca giurnaj 'me The Wire e püblicassiun in ret 'me Pitchfork Media parlaven del dubstep. L'interess a l'è peroo vegnüü propi grant quand che la radiu inglesa BBC Radio 1 l'ha scuminciaa in del genar 2006 a fà un prugrama ciamaa "Dubstep Warz" cun la DJ Mary Anne Hobbs.
## Carateristich
I radis del dubstep a hinn i prim disch sperimentaj de prudütur de UK garage che eren 'dree a mes'ciaa i element del grime in del 2-step de South London, e che finiven in vinil white label o in de la part B dij vinil de müsega UK garage..
El dubstep a l'è de solit istrümental; el sò sun a l'è de spess scür, i cansun a hinn in ciaf minur e gh'hann dent de spess armunij dissunant e acòrd **diminished** (**de vultà**). Carateristich a l'è anca el sub-bass, de solit cunt un temp che l'è dubi de chel del ritmu de la bateria.
Alter inflüens vegnen suratüt del dub e de la techno.
## Varda anca
Lista dij artista de müsega dubstep
Astronautica

L**'astronautica** l'è el brasc de l'ingegneria che la studia el mezz per andà in del spazzi.
In alter paròll l'è la scienza che la studia i viagg spaziai

## Ligamm
* Agenzia Spaziala Europea (ESA: European Space Agency)http://www.esa.int
* Agenzia Spaziala Italiana (ASI: Agenzia Spaziale Italiana)http://www.asi.it
* Agenzia Spaziala Federala de la Russia (RKA: Федеральное космическое агентство России *Federal'noe kosmičeskoe agentstvo Rossii*, ciamada de tucc: *Roskosmos*)http://www.roscosmos.ru/index.asp?Lang=ENG
*Amministrazion Nazional de l'Aeronautica e del Spazzi (NASA: National Aeronautics and Space Administration) http://www.nasa.gov
Benga (artista)

El **Benga** a l'è un musicista ingles de Coulsdon che'l fa musega dubstep. Al fa anca part de la cà discografega Big Apple Records. A l'è considerad important per el desvilup del dubstep perchè l'ha mes'ciad el dubstep de South London cont el grime de East London.
I so canson a inn finid dent in d'un bell poo de racolt come *[[The Warrior Dubz]]* de la Mary Anne Hobbs, *The Roots of Dubstep* e'l *[[BBC 1Xtra]] anniversary mix*.
El Benga el dupra anca la bateria in d'una quai canson 'me "Live Drums" e "Evolution".
El so segond disch *Diary of an Afro Warrior* (vegnud foeura per la Tempa) a l'è caraterizzad d'un son dubstep particolar, anca cont una quai influenza house e techno.

## Discografia
* *Skank / Dose* (Big Apple Records, 2002)
* *The Judgement* (Big Apple Records, 2003) cont el Skream
* *Benga Beats Volume 1* (Benga Beats, 2004)
* *Hydro* (Big Apple Records, 2004) cont el Skream
* *[[Newstep]]* (Benga Beats, 2006) album domà per CD
* *10 Tons Heavy* (Planet µ, 2006) cont el Hatcha
* *Comb 60s / Killers About* (Planet µ, 2006)
* *Invasion* (Big Apple Records, 2006)
* *Military* (Planet µ, 2006) cont el Walsh
* *Spooksville / Dreamscape 24* (Planet µ, 2006) cont el Walsh
* *The Southside EP* (Southside Dubstars, 2006) 
* *Benga EP Volume 2* (Southside Dubstars, 2007)
* *Bingo* (Hotflush Recordings, 2007) cont el Walsh
* *Crunked Up* (Tempa, 2007)
* *Night* (Tempa, 2008) cont el Coki. Posizzion in de la classifega inglesa: #98
* *[[Diary Of An Afro Warrior]]* (Tempa, 2008) CD & vinil

## Ligam de foeura
* RBMA Radio On Demand - Toronto Treasures - Benga (Tempa, London)
Skull Disco

**Skull Disco** a l'è una cà discugrafiga inglesa de Lundra. L'hann fundada in del 2005 i müsicista de dubstep Sam Shackleton e Laurie 'Appleblim' Osborne.
I prudüssiun tipich de la Skull Disco a hinn vinij cun una cansun del Shackleton e l'altra de la Appleblim. A bun cünt, hann faa anca una racolta de 2 CD ciamada *[[Soundboy Punishments]]* che la gh'ha dent tüta la sua müsega e anca chela püblicada in del passaa per la Mordant Music.
El sun carateristich dij prudüssiun de la Skull Disco a l'è un dubstep tribal, grassie a percüssiun african e campiun de vus etnich, e un quaj element de dub-techno cunt un stil cumpagn de Basic Channel. Cume semper, a gh'hinn putent sub-bass.
Un sò fan a l'è el Ricardo Villalobos che l'ha faa anca un remix minimal de la cansun del 
Shackleton *[[Blood on my Hands]]*. El Shackleton l'ha ricambiaa cunt el remix de 
*Minimoonstar* in sül EP del Villalobos *Vasco EP Part 1*.
Müsega eletroniga

In general, la **müsega eletroniga** a l'è la müsega che la se fa cunt i istrüment eletronich ma, vist che adess per quas tüta la müsega a hinn dupraa di afar eletronich (almen sequencer hardware e software), la definiziun *müsega eletroniga* la va ben suratüt per quij över che ghe vör propi l'istrümentaziun eletroniga per faj e nò dumà per registraj. Ad esempi: campiunadur, sintetisadur (hardware o software), baterij eletronich (drum machine),... Ancamò, la definiziun la tegn dent gener de müsega che poden vess diferent un frach.
Dopu di prim speriment de la fin del votcent e del scuminci del nöfcent, la müsega eletroniga la nass cunt i sperimentaziun in di agn '50 e '60 de la *[[müsega cuntempuranea]]* e de l'avangüardia. I cumpusidur eren: Luciano Berio, John Cage, Franco Evangelisti, György Ligeti, Bruno Maderna, Gino Marinuzzi jr., Luigi Nono, Henri Pousseur, Steve Reich, Pierre Schaeffer, Pietro Grossi, Karlheinz Stockhausen, Edgar Varèse, Iannis Xenakis, Slain Sun,... La müsega eletroniga de 'sta gent chì a l'è ciamada anca *[[müsega eletruacüstiga]]*. El sò laurà l'aveven purtaa inanz in di stüdi di radiu perchè dumà là se pudeven truà i istrümentaziun eletronich necessari. In di stüdj de la RTF de Paris a la fin di agn quaranta el Pierre Schaeffer e i sò culaburadur hann desvilüpaa la müsega cuncreta. Anca i prim usciladur hann avüü impurtanza per questa müsega.
In chij agn là i stüdi püssee impurtant a eren:
* el *[[Studio di fonologia musicale Rai di Milano]]*: el prim che'l gh'aveva nöf usciladur. Chì l'aveva faa i sò prim lauu el Pietro Grossi, che in del 1963 l'aveva anca fundaa a Firenz el stüdi S 2F M, ciamaa anca *Studio di Fonologia Musicale di Firenze* (*stüdi de funulugia müsicala de Firens*). Quest stüdi chì el gh'aveva 16 usciladur analogich e un generadur de frecass bianch. Lü a l'era anca staa el prim in Italia a insegnà la müsega eletroniga, propi al cunservatori de Firenz;
* i stüdi del ''Groupe de Recherche Musicale'' al RTF de Paris. L'istitüt IPEM de Gand;
* el *[[Studio für elektronische Musik des WDR]]* de Culonia;
* i stüdi Columbia-Princeton de New York;
* el Siemens Studio de Monach;
* el stüdi de la Polskie Radio de Varsavia;
* el stüdi NHK de Tokio.

A bun cünt a scumincià dij agn sessanta la müsega eletroniga la gh'ha avüü un sò desvilüp anca föra de la müsega classega cunt un frach de artista 'me i Tangerine Dream o i Kraftwerk fina a rivaa a la müsega techno. In Itàlia Jean Ven Robert Hal.
## Varda anca
*Lista de gener de müsega eletroniga
Trip hop

El **Trip Hop** a l'è un gener de müsega eletroniga cugnussüü anca 'me el *Sun de [[Bristol]]* o *Bristol Acid Rap* perchè a l'è nassüü propi in quela cità inglesa là in de la metà di agn '90. La definiziun *trip hop* la ghe piaseva però minga ai prim artista del gener. 
El Trip Hop el vegn del hip-hop (ma l'è un hip-hop che'l va propi adasi), del dub e del reggae, e anca alter gener de müsega eletroniga, rock (un quaj element de rock psichedelich) e jazz.
I canzun trip-hop a hinn cantaa o *rapaa* (cantaa cume i rapper) ma in manera adasi, anca sot-vus. La müsega a l'è de solit scüra, inquietanta, decadenta. De spess, i grüp dupren campiun de canzun vegg, magara de jazz o de film. Se dupren anca arch, istrüment a fiaa, utun e taster (suratüt Rhodes).
I prim müsicista del muiment trip hop eren i Massive Attack, el Tricky e i Portishead. Impurtant a l'è staa anca el DJ Tim Simenon, cugnussüü anca 'me *[[Bomb the Bass]]*. Dopu de 'sti chì hann scuminciaa a sunaa el Trip Hop anca gent che l'era minga de Bristol ma che sentiven l'istessa sensibilità: i Archive de Lundra, el prim disch eletronich di Goldfrapp e, fö del Regn Ünì, el cumpusidur australian Rob Dougan e l'american DJ Shadow. Anca la Bjork e i nurveges Ulver hann faa sperimentaziun trip hop.
## Artista principaj
* Björk (Principalment per Post e Homogenic) 
* Hooverphonic 
* Lamb 
* Massive Attack
* Moloko
* Morcheeba 
* Portishead
* Thievery Corporation 
* Tricky
C

# La sigla del Carboni.
# La terza letera de l'abecee latin, che in lumbard la se ciama Ce.
# On lenguagg de programmazzion, el C
Lista di artista de musega dubstep

Lista de musicista del gener dubstep:
* 2562
* Appleblim
* Au5
* Bass Clef
* Benga
* Boxcutter
* The Bug
* Burial
* Cepia
* Coki
* Caspa
* Cluekid
* Cotti
* Chef
* D1
* Dark Angel
* Digital Mystikz
* Distance
* DJ Absurd
* Drop the Lime
* DQ1
* Eskmo
* Esquire
* Fracture
* Goth-Trad
* Satan (Skull Block)
* Hatcha
* Hijak
* Horsepower Productions
* Ikonika
* Jazzsteppa
* Kuma
* Kode9
* Kromestar
* Lady Arorah
* Loefah
* LD
* Mac Koall
* Magnetic Man
* Mala
* Marlow
* Matty G
* Milanese
* Moldy
* Moving Ninja
* Mrk1 (prima al se ciamava Markone)
* N-Type
* Orien
* Joe Nice
* Peverelist
* Pinch
* The Plastician
* Pressure (The Bug alias)
* Cyrus/Random Trio
* Ramadanman
* Rusko
* Rustie
* Scuba
* Self Similar
* Shackleton
* Skream
* Sub Version
* Subeena
* Tech Itch
* Tes La Rok
* The Others
* Trill Bass
* Unitz
* Vaccine
* Various Production
* Vex'd
* Yong
* Youngsta
* Zeno
* Zomby
Teorema de Wigner

El **Teorema de Wigner** al stabiliss che per ogna trasformazion de simmetria in del spazzi de Hilbert, l'esist on operador unitari, o antiunitari, determinaa unicament a manch de on fattor de fas.

A l'è staa provaa de l'Eugene Wigner in del 1931.
Pussee precisament ona mapa surgetiva T:H\rightarrow H in su on spazzi de Hilbert compless H tal che 
:|\langle Tx,Ty\rangle|=|\langle x,y\rangle| 
\forall x,y \in H, la gh'a la forma de
Tx=\varphi(x)Ux
\forall x\in H indoe che \varphi:H\rightarrow \mathbb{C} a l'è unimodulaa e U:H\rightarrow H a l'è unitari o anti-unitari.

## Riferiment

*Bargmann, V.  "Note on Wigner's Theorem on Symmetry Operations".  Journal of Mathematical Physics Vol 5, no. 7, Jul 1964.
*Molnar, Lajos.  "An Algebraic Approach to Wigner's Unitary-Antiunitary Theorem".    http://arxiv.org/abs/math/9808033
*Simon, R., Mukunda, N., Chaturvedi, S., Srinivasan, V., 2008. Two elementary proofs of the Wigner theorem on symmetry in quantum mechanics. Phys. Lett. A 372, 6847–6852.
*Mouchet, Amaury. "An alternative proof of Wigner theorem on quantum transformations based on elementary complex analysis". Physics Letters A 377 (2013) 2709-2711. hal.archives-ouvertes.fr:hal-00807644
Downtempo

El **Downtempo** a l'è un gener de müsega eletroniga caraterizaa de un ritm che'l va adasi e cunt un andament ipnotich. Se dis che'l gener a l'è nassüü a Ibiza in dij agn nuanta. I artista püssee cugnussüü a hinn: Kruder e Dorfmeister Tosca, Thievery Corporation, Röyksopp, Air e Zero 7.

## Un toch de canzun
*:File:Wickethewok - Deepecho.ogg
Müsega ambient

La müsega **ambient** a l'è un gener müsegal particular, che'l da un'impurtanza granda a la atmusfera del toch pütost che ai not. La müsega ambient la nass dopu di speriment de müsega *semi-acüstica*, del'impressiunism de l'Erik Satie, de la müsega cuncreta el minimalism del Terry Riley e del Philip Glass, e la müsega del Brian Eno.
In Itàlia il müsicista de Müsega ambient l'è il Jean Ven Robert Hal.
La müsega ambient la dupren de spess in di film per la sua capacità de creà atmusfer e ambient sunor.
## Varda anca
Lista di müsicista de Müsega ambient
Ragg còsmich

I ragg còsmich hinn di partisei energetich de bon che vegnen del spazzi. I ragg còsmich interagissen con l'atmosfera terrester e originen diversi alter partisei secondari.

## Composizion di Ragg Còsmich

* 90% proton
* 9% partisell alpha (nuclei de He (Eli))
* squas l'1% mes'cia minga omogenea de alter nuclei atòmich

Se mettom a confront l'abbondanza di nuclei di ragg còsmich rispett a quella di nuclei del sistema solar, a se incòrgiom che gh'è ona bella differenza. I nuclei de Li (Litio), Be (Berilli), B (Bòro) hinn pusse abbondant in di ragg còsmich. La medesima ròbba la succed per i nuclei de Sc (Scandi), V (Vanadi) e Mn (Manganes). Ch'el fenòmen chì el se spiega con la spallazion di nuclei pussee grand (compagn del C (Carboni) e del Fe (Ferr)) che se framment in nuclei pussee piscinin quand che colliden con el mezz interstellar. 

## I energii di Ragg Còsmich primari

I ragg còsmich hinn originaa de different meccanism fisegh ad alta energia (se pensa: stell de neutron, bus negher, super novae, ma la ricerca europea l'è dree ancamò a descovrì de in dove che vegnen ). 
Di ragg còsmich primari se pò misurà el spetter de energia in eV per nucleon:

I ragg còsmich a resten in de la nòstra galassia, imprigionaa di camp elettromagnetich, per on temp medio de 107 ann. Qui pussee energetich a scappen prima de la nòstra galassia e pòden anca 'rivà in di alter galassi.

## Interazion con l'atmosfera terrester

I ragg còsmich che colliden con l'atmosfera terrester dann origin a i inscì dii: sciami de partisei (ved la figura)

A seconda del contest, i ragg còsmich secondari pòden vess:
* i partisei generaa de la collision tra ragg còsmich primari con el Mezz Interstellar (ISM: Interstellar Medium in ingles). 
* i partisei generaa de la collision tra ragg còsmich primari con l'atmosfera terrester
 
## Come vidè i ragg còsmich

I partisei secondari se pòden vidè con i detettor de partisei.

## Referenz
Master Sitee

El Master Sitee (o anca Sitee, *webmaster* in ingles) l'è on espert de comunicazion in su l'Internet.

In pratica el pò vess sia on espert di comunicazion informatega, sia on programmador ch'el mett in pé Sit Internet, sia l'amministrador de sistema, quell che se dopéra per sistemà la grafica e i pagin del sit.

Per laorà de Sitee se gh'ha de savè almen el lenguagg HTML e vess espert de tucc i operazion ligaa a l'Internet.

In su i Sit Internet pussee grand el Master Sitee el pò divegnì el Coordinador di operazion di vari Sitee che i ghe stann de sotta e el sò incarich l'è semper pussee assimilabil a quel de on impresari bell e finii.
On impresari che gh'ha de òccupass de vend produtt e/o servizzi e che gh'ha de curà i aspett ligaa a la pubblicità compagn de come che se el Sit Internet el fodess on'azienda.
Black Lips

I **Black Lips** a hinn un grüp de müsega punk e garage rock de Atlanta, Georgia. Lur se definissen un grüp de *flower punk*.
El sò stil a l'è un mesedot de punk, garage, blues e anca country. I Black Lips a hinn famus per el burdel che faseven cuncert, vist che traven sü, pissaven, eren biot, se basaven, pizaven föch d'artifizi e tegniven gaìn in sül palch. Incö se cumporten un cicin mej perchè disen de vess diventà *un poo püssè giüdizius*.

## Member
### D'incö
* Cole Alexander - Vus, ghitara
* Jared Swilley - Vus, bass
* Joe Bradley - Vus, bateria
* Ian Saint Pé - ghitara (del 2004)
### Vecc member
* Jack Hines -  ghitara (2002-2004)
* Ben Eberbaugh (mort per un incident cun la machina) - Ghitara (2000 - 2002)

## Discugrafia
### Album
* *[[Black Lips!]]* - 2003 (Bomp! Records)
* *[[We Did Not Know the Forest Spirit Made the Flowers Grow]]* - 2004 (Bomp! Records)
* *[[Let It Bloom]]* - 2005 (In the Red Records)
* *[[Good Bad Not Evil]]* - 2007 (Vice Records )
* *[[200 Million Thousand]]* - 2009 (Vice Records)
* Arabia Mountain - 2011 (Vice Records)
* Underneath the Rainbow - 2014 (Vice Records) Billboard 200 # 143
* Satan's Graffiti or God's Art? - 2017 (Vice Records)
* Sing in a World That's Falling Apart - 2020 (Fire Records/Vice Records)
* Apocalypse Love - 2022 (Fire Records)
* Season of the Peach - 2025 (Fire Records)

### Live
* *Live @ WFMU* - 2005 (Dusty Medical Records)
* *[[Los Valientes del Mundo Nuevo]]* - 2007 (Vice Records )

### Singul
* "Ain't Comin' Back" 7" - 2002 (Die Slaughterhaus Records)
* "Freakout" 7" - 2002 (The Electric Human Project)
* "Ain't Comin' Back" 7" - 2003 (Munster Records)
* "Live at the Jam Club" 7" - 2004 (Shake Your Ass Records)
* "Does She Want" 7" - 2005 (Slovenly Records)
* "In and Out" 7" - 2005 (Slovenly Records)
* "Born to Be a Man" 7" - 2005 (Varmint Records )
* "Party at Rob's House" 7" - 2006 (Rob's House Records)
* "Born to Be a Man" 7" - 2006 Restampaa cunt una imagin diferenta (Bachelor Records )
* "Not a Problem" 7" - 2007 (Vice Records UK )
* "Cold Hands" 7" - 2007 (Vice Records UK )
* "O Katrina!" 7" - 2007 (Vice Records UK )
* "Veni Vidi Vici" 7" - 2007 (Vice Records UK )
* "O Katrina! Australian Tour" 7" - 2007 (Juvenile Records)
* "Bad Kids / Leroy Faster" 7" - 2008 (Vice Records UK )

### Split
* "Black Stereo/Dirt Mono" - 2006 singul del tour cunt i The Dirtbombs (Cass Records)
* "What To Do/Factory Girl" - singul cunt i Demon's Claws (Norton Records)

## Ligam de föra
Sit ufizial
Monchiero

**Monchiero** (en piemontés: *Moncé*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 517 abitàncc, 'na superfìce de 4&nbsp;km² e 'na densità de 129 ab./km². El cunfìna coi cümü de Dogliani, Lequio Tanaro, Monforte d'Alba, Novello.

## Evulusiù demogràfica
Montanera

**Montanera** (en piemontés: *Montanera*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 729 abitàncc, 'na superfìce de 11&nbsp;km² e 'na densità de 66 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castelletto Stura, Centallo, Fossano, Morozzo, Sant'Albano Stura.

## Evulusiù demogràfica
Poscànt

**Poscànt** (in italià: *Poscante*) l'é öna frasiù del cumü de Dógn e l'è pogiàt sö i còste a roèrs del Cat Ólt.

Infìna al 1928 Poscànt l’ fàa cumü desperlü e l’éra ün insèma de bórgh tacài vià sö sö i còste del Cat Ólt: Sta Margé, La Ria, Castegnù, Parpaèt, la Cà Frègia, la Piàsa, Complàt, Caursù, Pragrant, Oléra e 'l Mut de Nés.
Quase töt ol teritòre del cümü de Poscànt l'éra a roèrs fò che i bórgh de Oléra e del Mut de Nés che i è de l'ótra banda del Cat.
Oléra l'è stacia destacada da Poscànt in del 1925 e metìda sóta Nés e in del 1928 ach ol Mut de Nés l'è finìt sóta Nés, menimà töt ol rèst del teritòre del cümü de Poscànt l'è pasàt sóta Dógn.
Tra töi chès-cc bórgh ol cör del paìs l'éra La Piàsa, 'ndóe i gh'éra e i gh'è amò i scöle elementàr e 'l azìl.

## Ol nòm

Ol nòm 'l vè dal latì *Post Cantum* che 'l völ dì *de dré al Cat* e per Cat 'l se 'ntènt ol Cat Ólt e fòrse chèsto nòm 'l se spièga se s'pènsa che 'nfìna al 1250 Poscànt l'éra sóta 'l cümü Surìsel che l'è sö l'ótra bànda del mut.

## Ol Pacì Paciana

Sömèa che 'l legendàre bandìt Pacì Paciàna, *ol rè de la [[Al Brembàna]]*, l' sìes nasìt pròpe a Poscànt in del bórgh de Grömèl.

## Eustachio Licini suernominàt ol Caciaguèra

Sèmper de Poscànt l'è 'l Eustachio Licini, suernominàt *ol Caciaguèra*, frà del convènt di Grasie a Bèrghem che nel 1450 l'à fài fà sö la céza de San Bernardì a Lai, münümènt nasiunàl per ol sò valùr istòrech e artìstech e prima céza al mónt dedicàda al San Bernardì de Siéna.
Breakbeat

El **Breakbeat** (ciamaa anca *breakbeats* o *breaks*) a l'è un insema de sotagener de la müsega eletroniga che gh'hann un ritm cun la cassa che l'è minga in 4/4 cume per la house o la techno. I ritm a hinn sincupaa e cun puliritm. A gh'è anca grüp cume i Breakestra che sonen el breakbeat cun i istrüment tradiziunaj ma cunt un ritm che'l va püssee adasi perchè l'è minga pussibil per un om de sunà inscì in pressa la bateria. 
## I Break
Se ciamen *break* i tòch de canzun che gh'è dumà la bateria e i alter istrüment se senten nò.  Vün di break püssée dupraa a l'è l*[[Amen Break]]* de Amen dij The Winstons. 'N'altra canzun a l'è *Funky Drummer* del James Brown.
Electro

La **müsega electro** (ciamada anca *electro-boogie* o *electro-funk*) a l'è un gener de hip hop che l'ha ciapaa l'inflüenza de la müsega funk e del sun di baterij eletronich 808. I vus a hinn de solit destorgiüü in manera eletroniga o cunt un vocoder, e hinn ripetüü in manera mecaniga.
Vüna di prim cansun electro a l'è la *Planet Rock* del Afrika Bambaataa del 1982, che la dupra campiun de dò canzun di Kraftwerk: *Trans-Europe Express* e *Numbers*.
Incö el gener electro l'ha ciapaa un alter sens e'l tira dent gent cume SebastiAn o i Justice, tücc artista che mes'cen müsega house, müsega rock e anca alter stil.
Electronica

La parolla **electronica** la tegn dent un frach de diferent stil de musega eletroniga, doperada per sentìlla, o come musega d'ambient e magara anca per ballà, anca se l'è fada minga aposta per ballà. Vist che la definizzion a l'è propi granda, a l'è normal che la tegn dent grup che se somejen poch.
UK garage

El gener **UK Garage** el fa riferiment a un bel poo de stil de müsega eletroniga nassüda in del Regn Ünì in de la metà dij agn '90 cume evulüssiun de la müsega house. La parola **garage** la gh'ha un sens diferent per i USA perchè là la fa riferiment a la müsega house de New York dij agn '80. Quest gener chì a l'è de spess mes'ciaa cunt el hip-hop e cunt el R&B.
I artista *UK Garage* cugnussüü in Regn Ünì a hinn: Sillo, The Artful Dodger, So Solid Crew, Heartless Crew, The Streets, Shanks & Bigfoot, DJ Luck and MC Neat, Sunship (Ceri Evans), Oxide, Neutrino,... 'Sti artista chì a hinn cunsideraa *mainstream* perchè hann faa cugnuss la UK Garage al püblich.
Una racolta de müsega UK garage a l'è la serie *Pure Garage*.
Techno hardcore

La **Techno Hardcore**, ciamada anca dumà *hardcore* (ma atensiun: a l'è minga l'  hardcore punk, new beat) , a l'è un gener de müsega eletroniga che la nass in de la metà dij agn '90 in Ulanda (Rotterdam), Germania (Frankfurt) e Belgi. I sò carateristich a hinn: un tempo svelt, de 130 bpm al sò scuminci e de solit almen 180 incö, e una ritmiga sturtada cunt un distursur che'l fà un'unda quadrada cunt un pitch che'l va giò.
Dógn

**Dógn** l'é ü paìs de la Al Brembana ‘n pruinsa de Bèrghem, a 18 km da la sità, a 334 méter söl lièl del mar. L'gh'à .

In Italià a l’ se ciama “Zogno” e per chèsto pò a’ ‘n bergamàsch adèss i tènt a ciamàl *Zògn* piö che *Dógn*.

Ol gròs del paìs l'è zó söl fónt de la Al, ma i sò frasiù i è sperdìde sö sö i mucc lé 'ntùren e sura de töt sö i còste del Cat Ólt.

## Frasiù
I é frasiù de Dógn:
* Dógn
:* Inzògne
:* Romàcol
* Ambria
* Endèna
:* Camanghé
:* Bracamolì
:* Solmarina
* Grumèl de' Zanchi
:* Grimòlt
:* Piasa Martina
:* Caorsù
:* Prà Grant
* Miràguel
* Poscànt
:* La Ria
:* Castegnù
:* Sta Margé
:* Cà Frègia
:* la Piasa
:* Complàt
* Sant'Antòne Abandunàt
:* Catremère
:* Crosnèl
:* Castignòla
:* Carnìt
:* Camissinù
:* Pernice
:* Pradonèch
* Somendèna
:* Camonier
:* Costa Berlendis
:* Pradèi
* Spino al Bremb
:* Sota Ripa
:* Tessì
* Stàbel

## Evulusiù demogràfega

## Sit del cümù
http://www.zogno.com/

## Riferimèncc


## Us curelade
*Cesa de San Lorenz (Dogn)
Musega house

La **musega House** a l'è un gener de musega eletronega che 'l s'è desvilupad in di cumunitaa afroameregan e latin de Chicago (Chicago House) cont la influenza de la disco, del funk e del soul de la metaa di agn '70. Despoeu l'house l'è andada in Amerega (New York) e poeu in Europa. 
El gener el gh'ha una metrega de solit in 4/4 cont la cassa che la bat ogne quart, anca se el ritm el poeul vesser pussee complicad. A gh'è semper anca el *[[snare]]* in di batit e un piat *[[hat]]* in contratemp che 'l fa compagnia ai gir del bass in vuna o do batude. El bass el poeul vesser sintetegh, acustegh o eletregh. La melodia la depend del gener de musega house: despess a gh'hinn fras de pianofort, ghitara acustega o eletrega funky o jazz, assol, sintetizzador, e i vos compagn del funk e del soul. La velocitaa a l'è in tra i 105 e i 130 bpm, anca se in general i canson se sonen a 120-125 bpm. Un toch house al gh'ha una longa intruduzzion e una longa coa perchè servissen al DJ per missà i canson.
Modjo

I **Modjo** a hinn un grüp frances de müsega house. Cume quas tücc i grüp frances del temp, sunaven un gener de house ciamada *[[house francesa]]*. I sò member a hinn el prudütur Romain Tranchart e'l cantant Yann Destagnol (cunt el nòm Yann Destal). El sò sücess püssee grant a l'è el singul "Lady (Hear Me Tonight)" del 2000 (canzun che la gh'ha dent un campiunament de *Soup for One* di Chic).
Dopu che aveven püblicaa el disch *Modjo* i düü hann laurà a alter pruget in deperlur: el Romain Tranchart el fa remix de canzun famus e'l Yann Destal l'ha faa un disch de cansun di Queen che'l gh'ha avüü un bun sücess.
## Discugrafia
### Album

### Singul
Carlo II de Spagna

El **Carlo II d'Asburgh** (spagnoeu: *Carlos II d'Asburgo*; Madrid, 6 november 1661-Madrid, 1 november 1700) l'è staa l'ultim re de Spagna (1665-1700) de la soa fameja. In Sicilia e a Napoli l'era cognossuu comè *Carlo V*. L'è staa anca duca de Milan.

L'era l'unich fioeu mas'c del Filipp IV de Spagna a vess rimagnuu in vita dòpo la mòrt del pader. Quand l'era nassuu, tucc a cort eren content, perchè l'alter erede al tròno, Baldassar Carlo, l'era mòrt a 17 ann. Ma el Carl l'era debol e malaa, forsì perchè traj Asburgh la gh'era l'abituden de maridàss tra parent. La soa mader, la Marianna d'Asburgh, l'era la tosa de la sorela del Filipp IV, per esempi, senza cuntà che 'l Carlo l'era anca on discendent de la famosa Giovanna la Matta. El pòpol el credeva che sora de lù la ghe fudess ona maledizion.

El Carlo l'è diventaa re che l'aveva domà quattr'ann, intel 1665 e per des ann el regn l'è staa governaa di reggent. El prim l'è staa el Juan Everardo Nidhart, on gesuita, confessor de la regina mader. Ma el Don Giovann d'Austria, fioeu natural del Filipp IV, l'ha scasciaa via, e donca el noeuv regent l'è diventaa el Fernando de Valenzuela. Quest chì, dòpo che 'l Carlo l'è diventaa re a tucc i effett, l'è restaa primm minister. Anca lù però l'è staa scasciaa via di nòbil. I alter primm minister del regn del Carlo II hinn staa Don José Juan (1677-1679), el duca de Medinaceli (1680-1685) e 'l cont de Oropesa (1685-1691).

Intel 1679, el Carlo II l'ha sposaa la Maria Luisa de Borbon-Orléans, tosa del Filipp I de Borbon-Orléans, che l'era on fradel del re Frances Luis XIV. Lee l'è mòrta in del 1689 senza avèggh daa di bagaj al sò marì. Semper in del 1689 la regina mader l'ha lassaa la cort.
L'ann dòpo, el 1690, l'ha sposaa la Maria Anna del Palatinaa-Neuburgh. Anca lee la gh'ha  minga 'vuu di fioeu. Donca, el Carl II, quand l'è mòrt, in del 1700, l'ha nominaa comè sò erede el Filipp d'Angiò, nevod de la soa sorella Maria Teresa e del sò marì, el Luis XIV. Quella decision chì l'ha faa s'cioppà la Guerra de Succession Spagnoeula (1700-1714), perchè i alter statt de l'Euròpa voreven minga vedè on Borbon sul tròno de la Spagna.

Dòpo de lù l'è finida l'influenza spagnoeula in Italia.
Müsega techno

La **Müsega Techno** a l'è un gener de müsega eletroniga nassüü a la fin di agn '80 a Detroit, in Michigan, USA (*[[Detroit Techno]]*). La prima völta che la parola *techno* l'hann duprada a l'è staa in del 1988. 
Un frach de gener hann inflüenzaa la Techno al sò scuminci: la müsega eurupea cume quela di Kraftwerk, la Chicago house, el funk, electro, e'l jazz eletrich. Insema a quest, al gh'è anca un imaginari fütüristich, in particular quel del liber *The Third Wave* del Alvin Toffler. Propi el Juan Atkins, vün di pader la la Techno, l'ha citaa la fras *techno rebels* (rebel techno) cume ispiraziun per duprà la parola techno per descriv quel stil müsegal chì. Quest particular insema de inflüenz el liga la techno cun l'estetiga ciamada AfroDiasporic Futurism. Per el Derrick May, el trasferiment del spirit del corp a la machina a l'è despess una pense central, cume un espressiun de spiritüalità tecnulogica.
La strütüra d'un toch techno a l'è minga cumplicada: de solit a l'è la surapusiziun prugressiva de loop che hinn lungh 1/2, 1 o 2 batüd. La cassa a l'è in 4/4 e - se propi - la gh'ha di cambiament piscinit.
Müsega trance

La **Trance** a l'è un gener de müsega eletroniga nassüü in dij prim agn '90 cunt un temp intra 130 e 155 bpm (anca se la pö rivà a 170 bpm). Tüta la cansun l'è fada sü inturna a una melodia principala de sintetisadur e una cassa in 4/4. De solit un toch trance al gh'ha questa strütüra:
* intrudüssiun
* cressita del ritmu
* climax -> se sent la meludia principala
* fin
La Trance la se pö pensà cume una cumbinassiun de ambient, techno e house. La gh'hann daa el nòm *Trance* perchè 'sta müsega la duvaria purtà quij che sculten in d'un stat mental de trance.
I dj püssé cugnussüü a hinn: Armin van Buuren, Paul Van Dyk, Ferry Corsten, Tiësto,...
Baltasar Carlos de Spagna

El **Baldassar Carlo d'Asburgh** (*Baltasar Carlos d'Asburgo*; Madrid, 17 ottober 1629- Saragòzza, 9 ottober 1646) l'è staa infant de Casteja, princip del Portogal e princip di Asturi e l'era el fioeu del re Spagnoeu Filipp IV e de la soa prima miee, l'Elisabeta de Borbon.

L'è staa nominaa erede al trònn de Spagna a domà trì ann, el 7 marz 1632. Intel 1644 i cortigian hann cominciaa a cercà ona soa miee possibil e futura e hann pensaa a la Marianna d'Austria, tosa de la sorela del Filipp IV.

In del 1645 l'ha giuraa 'me erede denanz ai *Cortes* de l'Aragona e l'ann dòpo davant a quij de la Navarra. Ma menter el tornava a Madrid el s'è malaa e l'è mòrt a Saragòzza. El sò còrp l'è staa mettuu a l'Escorial de Madrid, indove stann ona bona part di member de la famiglia real Spangoeula. La soa mòrt l'ha lassaa el pader senza on fioeu destinaa a diventà re, anca perchè la soa miee l'era mòrta anca lee. Donca l'ha deciduu de sposà pròppi la Marianna d'Austria, de la qual el gh'ha avuu el sò erede desideraa , el Carl II de Spagna.

El Baldassar Carlo l'è famos per i quader che el ghe ha faa el pittor Diego Velázquez, che hinn di esempigrand  de l'art baròcca.