open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Distrett de Tropojë

El **distrett de Tropojë** (*Rrethi i Tropojës* in albanes) l'è vun di 36 distrett de l'Albania, situaa in de la Prefettura de Kukës. El se troeuva al confin con Montnegher e Kosovo e 'l sò capploeugh l'è Bajram Curri.
## Division amministrativa
El distrett el gh'ha ona municipalità e sett comun.
### Municipalità
* Bajram Curri
### Comun
* Bujan
* Bytyç
* Fierzë
* Fshat Tropojë
* Lekbibaj
* Llugaj
* Margegaj
Distrett de Pukë

El **distrett de Pukë** (*Rrethi i Pukës* in albanes) a l'è vun di 36 distrett de l'Albania. El se troeuva in de la Prefettura de Scutar.
## Suddivision amministrativa
El distrett el gh'ha dò municipalità e vòtt comun.
### Municipalità
*Fushë Arrëz
*Pukë
### Comun
*Berishe e Vogel
*Mertur
*Fierzë
*Gjegjan
*Iballë
*Qafë Mali
*Qelëz
*Qerret
*Rrape
Distrett de Scutar

El **Distrett de Scutar** (*Rrethi i Shkodrës* in albanes; Област Скадар/*Oblast Skadar* in serb) a l'è vun di 36 distrett de l'Albania. El se troeuva in de la prefettura omònima e 'l confina cont el Montnegher.
## Suddivision amministrativa
El distrett el gh'ha dò municipalità e sedes comun.
### Muncipalità
*Scutar
*Vau-Dejës
### Comun
* Ana e Malit
* Berdicë
* Bushat
* Dajç
* Gur i Zi
* Hajmel 
* Postribë
* Pult
* Rrethina
* Shalë 
* Shllak
* Shosh,
* Temal 
* Velipojë
* Vig Mnelë
Prefettura de Scutar

La **Prefettura de Scutar** (*Qarku i Shkodrës* in Albanes) a l'è voeuna di dodes prefettur de l'Albania. La se troeuva al confin col Montnegher e longh i còst del Mar Adriatich.
## Suddivision amministrativa
La prefettura la gh'ha trii distrett:
* Distrett de Malësi e Madhe
* Distrett de Pukë
* Distrett de Scutar
Distrett de Malësi e Madhe

El **Distrett de Malësi e Madhe** (*Rrethi i Malësisë së Madhe* in albanes; *Velika Malesija* in serb) l'è vun di 36 distrett de l'Albania. Situaa in de la Prefettura de Scutar, l'è 'l distrett pussee a nòrd del paes. El confina cont el Montnegher e 'l gh'ha 'me capploeugh la città de Koplik. El sitt pussee a nòrd a l'è Vermosh.
## Suddivison amministrativa
El distrett el cunta ona municipalità e cinqu comun.
### Municipalità
* Koplik
### Comun
* Gruemirë
* Kastrat
* Kelmend
* Qendër Koplik
* Shkrel
538

El **538** a l'è 'n ann del secol VI.

## Cossa l'è sucedud

## Chi l'è che l'è nassud

## Chi l'è che gh'è mort

## Alter proget
Katyn'

**Katyn**' (*Katyń* in Polacch; *Katynė* in Lituan) a l'è on paes de la Russia, situaa in de l'Oblast' de Smolensk.
## Stòria
Quell paes chì, che on temp el se trovava in Polònia, l'è staa el loeugh de on massacher, tra el 1939 e 'l 1941 de offiziai, soldaa e cittadin polacch. Quell massacher l'è staa faa sù di Sovietich, che poeu hann daa per on fracch de temp la colpa a l'esercit nazista.
Sena (LO)

**Sèna** (*Senna Lodigiana* in Italian) l'è un cumün ad la Pruìncia ad Lod, cun  abitant (dàto del  ) .

## Evoluzion demografega

L'andament del numer de abitant del comun de Sena l'è mustraa in de la tabela chi de sota

## Riferiment



## Vus curelaa
*Gesa de Santa Maria in Galilea
San Michél

*San Michél arcàngel.

*San Michél, cümü de la pruìnsa de Cüneo.
*A Milan, l'azion de spustament che int el rest de la Lumbardia el se ciama San Martin

*San Michìl, otér nòm dovràt per ol paìs de Bedoléta, cümü de la pruìnsa de Bèrghem
Prefettura de Tirana

La **Prefettura de Tirana** (*Qarku i Tiranës* in Albanes) l'è voeuna di dodes prefettur de l'Albania. L'è situada in del center del Paes e la gh'ha 'me capploeugh la capital albanesa, Tirana. La se troeuva in sui spond del Mar Adriatich.

## Suddivision amministrativa
La prefettura la cunta duu distrett:
* Distrett de Kavajë
* Distrett de Tirana
Distrett de Kavajë

El **distrett de Kavajë** (*Rrethi i Kavajës* in albanes) a l'è vun di 36 distrett de l'Albania (Prefettura de Tirana). L'è situaa in sul Mar Adriatich.
## Suddivision amministrativa
El distrett el cunta dò municipalità e vòtt comun.
### Municipalità
* Kavajë
* Rrogozhinë
### Municipalità
* Golem
* Gosë
* Helmes
* Kryevidh
* Lekaj
* Luz i Vogël
* Sinaballaj
* Synej
Distrett de Tirana

El **distrett de Tirana** (*Rrethi i Tiranës* in albanes) a l'è vun di 36 distrett de l'Albania, situaa in de la prefettura omònima.
## Suddivision amministrativa
El distrett el gh'ha tre municipalità e sedes comun.
### Municipalità
* Kamëz
* Tirana
* Vorë
### Comuni
* Baldushk
* Bërxullë
* Bërzhitë
* Dajt
* Farkë
* Kashar
* Krrabë
* Ndroq
* Paskuqan
* Petrelë
* Pezë
* Prezë
* San Giòrg
* Vaqarr
* Zall Bastarr

* Zall Herr
Chuncheon

**Chuncheon** (Hangul: 춘천시; Hanja: 春川市) a l'è la capital de la pruvincia de Gangwon in de la Curea del Süd. La gh'ha circa 265,000 abitant.

## Simbul
* Fiur: Forsythia
* Üsel: Garrulus glandarius
* Pianta: Gingko biloba
* Animal: tiger

## Aministraziun
La cità l'è dividüda in de 15 distret (*dong*; 동), vün *eup* (읍) e növ *myeon* (면).

## Cità Gemelaa
*  Cuntea de Higashichikuma, Nagano, Giapun
*  Hōfu, Yamaguchi, Giapun
*  Anaheim, California, Stat Ünii d'America
**Cità de Amicizia**
*  Kakamigahara, Gifu, Giapun
*  Dalian, Liaoning, Cina

## Ligam de föra
* Sit ufizial
Lengua regiunala

Una **lengua regiunala** l'è una lengua parlada int una zona, granda o piscinina, d'un stat nazion, un stat federal, una pruvincia, o una region geugrafica püssee granda anmò de questi chì.

A nivel internaziunal, e per quel che revarda la Carta Europea di lenguv regiunal e minuritari, una *"lengua regiunala o minuritaria"* l'è una qualsia lengua che: 
#*l'è parlada tradiziunalment int un teritori d'un Stat dai citadin del Stat medem i quaj i furmen un grüp cun una pupulazion nümerament püssee piscinina de quela del rest del Stat; e*
#*l'è diferenta da la lengua uficiala del Stat*

## Nümer de parlant
Gh'è di lenguv regiunal ch'i gh'hann püssee parlant de certi lenguv che i henn recunussüü cume lenguv d'un stat suvran. Presempi, el catalan (una lengua regiunala recunussüda in Spagna e Franza), el gh'ha püssee parlant del  finlandes o del danes. El cantunes, la lengua regiunala de Guangdong, in Hong Kong e de certi zonn de la Cina la gh'ha püssee parlant che l'italian.
El lumbard, siben che l' mia recunussüü dal stat talian, el gh'ha püssee parlant de l'islandes, che l'è la lengua naziunala de l'Islanda.

## Parentela cun i lenguv de stat

In certi cas, una lengua regiunala la pö vess imparentaa cun la lengua uficiala o principala del stat indè che l'è parlada. Presempi:
*El valón, una lengua regiunala de la Franza e del Belgi, la fà part di Lenguv de Oïl, l'istessa fameja del franzes;
*La lengua scots, una lengua regiunala de la Scozia e de l'Irlanda, l'è una germanica, istess cume l'ingles.
*El frison, una lengua regiunala di Pais Bass e de la Germania, la fà part de l'istessa fameja tant 'me l'ulandes e 'l tudesch.

In olter cas, una lengua regiunala la pö vess ben diferenta da la lengua principala o ufiziala del stat. Presempi:
*El basch, una lengua regiunala de la Spagna e Franza l'è no una lengua indoeuropea, e donca l'è mia imparentada cun el spagnö o cun el franzes;

## Lenguv de stat cume lenguv regiunal

Una lengua ufiziala d'un stat la pö vess parlada anca cume lengua regiunala d'un olter stat. Presempi:
*El tudesch l'è una lengua regiunala in Italia;
*L'üngheres l'è una lengua regiunala in Rumania;
*El sluven l'è una lengua regiunala in Austria.
Carapelle Calvisio

**Carapelle Calvisio** l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 95 abitàncc, 'na superfìce de 14 km² e 'na densità de 7 ab./km². El cunfìna coi cümü de Calascio, Capestrano, Caporciano, Castelvecchio Calvisio, Isola del Gran Sasso d'Italia (TE), Navelli, San Pio delle Camere, Santo Stefano di Sessanio.
Castel del Monte

**Castel del Monte** l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 528 abitàncc, 'na superfìce de 58 km² e 'na densità de 9 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arsita (TE), Calascio, Castelli (TE), Farindola (PE), Ofena, Villa Celiera (PE), Villa Santa Lucia degli Abruzzi.
Castel di Sangro

**Castel di Sangro** l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 5.821 31-3-05 abitàncc, 'na superfìce de 83 km² e 'na densità de 70,13 ab./km². El cunfìna coi cümü de Montenero Val Cocchiara (IS), Rionero Sannitico (IS), Rivisondoli, Roccaraso, San Pietro Avellana (IS), Scontrone, Vastogirardi (IS).
Castelvecchio Subequo

**Castelvecchio Subequo** l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 1.242 abitàncc, 'na superfìce de 19 km² e 'na densità de 65 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castel di Ieri, Celano, Cocullo, Gagliano Aterno, Molina Aterno, Ortona dei Marsi, Pescina, Raiano, Secinaro.
Civitella Roveto

**Civitella Roveto** l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 3.318 abitàncc, 'na superfìce de 45 km² e 'na densità de 73,2 ab./km². El cunfìna coi cümü de Canistro, Civita d'Antino, Filettino (FR), Luco dei Marsi, Morino.
Fagnano Alto

**Fagnano Alto** l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 445 abitàncc, 'na superfìce de 24 km² e 'na densità de 19 ab./km². El cunfìna coi cümü de Caporciano, Fontecchio, Prata d'Ansidonia, Rocca di Mezzo, San Demetrio ne' Vestini.
Gioia dei Marsi

**Gioia dei Marsi** l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 2.284 abitàncc, 'na superfìce de 63 km² e 'na densità de 36 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bisegna, Lecce nei Marsi, Ortona dei Marsi, Ortucchio, Pescasseroli, Pescina.
Mar Mediterrani

Ol **mar Mediterrani** a l'è on mar mezsarrad che 'l se troeuva in tra l'Eurasia e l'Africa, in sul confin tra la placa vuroasiatega e quella africana. L'è conligad a l'ocean Atlantegh per ol strecc de Gibilterra a ovest e al mar Pontegh per ol strecc del Bosfor a est, inveci ol canal de Suez el le conliga a sud-est al mar Ross e donca a l'ocean Indian. Ol strecc de Sicilia el spartiss ol mar in do part de grandezze compagne. In dol bacin idrografegh dol mar Mediterrani, che 'l ciapa i territori de 23 Stacc, ghe stann de cà circa 450 million de persone. L'è on mar important fiss de tucc i poncc de vista: prima de tut de quell storegh, desgià che in sui so coste gh'enn nassude di civiltaa 'me quella romana, grega, egizzia e fenicia, e an'pò dol pont de vista economegh: i industrie de la pesca, dol turisem e dol straport de merci i enn sossenn desvilupade, tant'è che pressapoch 300 petrolere i intraversen ogni dì ol mar. Ol mar Mediterrani el ciapa on territori de pressapoch 2,510,000 km² cont ona profonditaa media de 1500 m.

## Mar dependencc

## Isole

In dol mar Mediterrani gh'è on frach de isole, soratut in dol mar Egee indova che i se troeuven cinch rosc de isole. Do isole i enn Stacc insular - Malta e Ciper, inscambi i oter isole i partegnen ai Stacc continentai. L'isola pussee granda sia per popolazzion che per superfiss l'è la Sicilia. Ona quai isola, come Stromboli o Volcan, l'è de origen volcanega. 

## Coste

On quai toch de la costa mediterranea el gh'ha on toponem propi, per esempi la Costa Smeralda in Gallura, la Costa Celesta in Provenza, la Costa d'Arsgent in Toscana, la Costa di Traboch in Abruzz, la Costa Brava in Catalogna o la Costa dol Sol in Andalusia. Queste zone i enn de solet sossenn turisteghe e urbanizade - l'area edifegada, despess con tancc albergh, la va vesin al mar, ghe resta donca ona sfrisa de spiagia minga trop larga in mez tra ol mar e l'area urbana. In di zone 'me i Cinch Terre o la Dalmazzia gh'è poch spazzi in su la costa parchè gh'enn i falesie e i crape che i tegnen indree ol desvilup urban di zone costere, de conseguenza ona quai citaa costera, come Monegh o Sgenova, la gh'ha de tràss foeura in sul terren tolt indree dol mar. In su la costa albanesa gh'enn inscambi poche citaa - tute i citaa pussee grande i en stade fade su in dol entroterra.

Ol mar Mediterrani el bagna i coste de 21 Stacc recognossucc a nivell internazzional.

## Referimencc
Villa Santa Lucia degli Abruzzi

**Villa Santa Lucia degli Abruzzi** l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 206 abitàncc, 'na superfìce de 27 km² e 'na densità de 8 ab./km². El cunfìna coi cümü de Brittoli (PE), Capestrano, Carpineto della Nora (PE), Castel del Monte, Ofena.
541

El **541** a l'è 'n ann del secol VI.

## Cossa l'è sucedud

## Chi l'è che l'è nassud

## Chi l'è che gh'è mort

## Alter proget
Sulmona

**Sulmona** (*Sulmo* 'n latì) l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 25.149 abitàncc, 'na superfìce de 58 km² e 'na densità de 434 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bugnara, Cansano, Caramanico Terme (PE), Introdacqua, Pacentro, Pettorano sul Gizio, Pratola Peligna, Prezza, Salle (PE), Sant'Eufemia a Maiella (PE).
Secinaro

**Secinaro** l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 476 abitàncc, 'na superfìce de 31 km² e 'na densità de 15 ab./km². El cunfìna coi cümü de Acciano, Castelvecchio Subequo, Celano, Gagliano Aterno, Molina Aterno, Ovindoli, Rocca di Mezzo, Tione degli Abruzzi. La jente es gnorante.
Scurcola Marsicana

**Scurcola Marsicana** l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 2.489 abitàncc, 'na superfìce de 30 km² e 'na densità de 83 ab./km². El cunfìna coi cümü de Avezzano, Capistrello, Magliano de' Marsi, Massa d'Albe, Tagliacozzo.
Scontrone

**Scontrone** l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 595 abitàncc, 'na superfìce de 21 km² e 'na densità de 28 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alfedena, Barrea, Castel di Sangro, Montenero Val Cocchiara (IS), Roccaraso.
Santo Stefano di Sessanio

**Santo Stefano di Sessanio** l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 116 abitàncc, 'na superfìce de 33 km² e 'na densità de 4 ab./km². El cunfìna coi cümü de Barisciano, Calascio, Carapelle Calvisio, Castelvecchio Calvisio, Isola del Gran Sasso d'Italia (TE), L'Aquila.
Sant'Eusanio Forconese

**Sant'Eusanio Forconese** l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 443 abitàncc, 'na superfìce de 7 km² e 'na densità de 63 ab./km². El cunfìna coi cümü de Fossa, Ocre, Poggio Picenze, Rocca di Mezzo, San Demetrio ne' Vestini, Villa Sant'Angelo.
Civita d'Antino

**Civita d'Antino** l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 1.076 abitàncc, 'na superfìce de 29 km² e 'na densità de 37 ab./km². El cunfìna coi cümü de Civitella Roveto, Collelongo, Luco dei Marsi, Morino, San Vincenzo Valle Roveto, Trasacco.
San Demetrio ne' Vestini

**San Demetrio né Vestini** l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 1.604 abitàncc, 'na superfìce de 16 km² e 'na densità de 100 ab./km². El cunfìna coi cümü de Barisciano, Fagnano Alto, Poggio Picenze, Prata d'Ansidonia, Rocca di Mezzo, Sant'Eusanio Forconese, Villa Sant'Angelo.
Prata d'Ansidonia

**Prata d'Ansidonia** l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 546 abitàncc, 'na superfìce de 19 km² e 'na densità de 29 ab./km². El cunfìna coi cümü de Barisciano, Caporciano, Fagnano Alto, San Demetrio ne' Vestini, San Pio delle Camere.
Pescina

**Pescina** l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 4.500 abitàncc, 'na superfìce de 37 km² e 'na densità de 122 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castelvecchio Subequo, Celano, Collarmele, Gioia dei Marsi, Ortona dei Marsi, Ortucchio, San Benedetto dei Marsi, Trasacco.
Oricola

**Oricola** l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 949 abitàncc, 'na superfìce de 18 km² e 'na densità de 53 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arsoli (RM), Carsoli, Pereto, Riofreddo (RM), Rocca di Botte, Vallinfreda (RM), Vivaro Romano (RM).
Ortona dei Marsi

**Ortona dei Marsi** l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 803 abitàncc, 'na süperfìs de 52 km² e 'na densità de 15 ab./km². El cunfìna coi cümü de Anversa degli Abruzzi, Bisegna, Castelvecchio Subequo, Cocullo, Gioia dei Marsi, Pescina, Villalago.
Ofena

**Ofena** l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 611 abitàncc, 'na superfìce de 36 km² e 'na densità de 17 ab./km². El cunfìna coi cümü de Calascio, Capestrano, Carpineto della Nora (PE), Castel del Monte, Castelvecchio Calvisio, Civitella Casanova (PE), Farindola (PE), Villa Celiera (PE), Villa Santa Lucia degli Abruzzi.
Navelli

**Navelli** l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 625 abitàncc, 'na superfìce de 42 km² e 'na densità de 15 ab./km². El cunfìna coi cümü de Acciano, Bussi sul Tirino (PE), Capestrano, Caporciano, Carapelle Calvisio, Castelvecchio Calvisio, Collepietro, San Benedetto in Perillis.
Morino

**Morino** l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 1.545 abitàncc, 'na superfìce de 52 km² e 'na densità de 29,4 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alatri (FR), Civita d'Antino, Civitella Roveto, Filettino (FR), Guarcino (FR), San Vincenzo Valle Roveto, Veroli (FR), Vico nel Lazio (FR).
542

El **542** a l'è 'n ann del secol VI.

## Cossa l'è sucedud

## Chi l'è che l'è nassud

## Chi l'è che gh'è mort

## Alter proget
Erarìch

**Erarìch** (ma ach *Heraric* e *Ariaric*) l'è stacc rè di Ostrogòcc e rè d'Italia nel 541.

L'è stai luminàt rè di Ostrogòcc da i Rügi in del zögn del 541, söbet dòpo che 'l Ildibaldo l'éra stai sasinàt fò. 

I Goti, però, i è söbet egnìcc stöf e infastidìcc, dezà che l' tiràa 'nsèma negóta de bù e dezà che i pensàa che 'l Erarìch 'l se födès metìt decórde de nascondù co i Bizantì, isé i gh'à fai fà 'l rè apéna per sich mis, pò in del noèmber del 541 i l' là copàt fò e i à sircàt fò cóme rè 'l sò cüzì Totila. 

Sömèa che 'l Erarìch e 'l Totila i éra töi dù neùcc del Ildibaldo.
Donghae, Gangwon

**Donghae** (Hangul: 동해시; Hanja: 東海市) a l'è una cità sü la costa del Mar del Giapun in de la pruvincia de Gangwon in de la Curea del Süd. El sò nomm vegn dal nomm curean del Mar del Giapun, *Donghae* (동해), che 'l vör dì leteralment *mar del est*.

La gh'ha circa 100,000 abitant.

## Simbul
* Fiur: Prunus mume
* Üsel: Gabian
* Pianta: Gingko biloba

## Aministraziun
La cità l'è dividüda in de 10 distret (*dong*; 동).

* Balhan-dong (발한동)
* Bugok-dong (부곡동)
* Bukpyeong-dong (북평동)
* Buksam-dong (북삼동)
* Cheonguk-dong (천곡동)
* Dongho-dong (동호동)
* Mangsang-dong (망상동)
* Mukho-dong (묵호동)
* Samhwa-dong (삼화동)
* Songjeong-dong (송정동)

## Cità Gemelaa
*  Gimje, Jeollabuk-do, Curea del Süd
*  Dobong-gu, Seoul, Curea del Süd
*  Tsuruga, Fukui, Giapun
*  Tumen, Jilin, Cina
*  Nakhodka, Primorskij Kraj, Rüssia
*  Federal Way, Washington, Stat Ünii d'America

## Ligam de föra
* Sit ufizial
Taebaek

**Taebaek** (Hangul: 태백시; Hanja: 太白市) a l'è una cità in del süd de la pruvincia de Gangwon in de la Curea del Süd. La gh'ha pressapoch 60,000 abitant.

## Simbul
*Fiur: Magnolia kobus
*Üsel: Gasgia
*Pianta: Taxus cuspidata

## Aministraziun
La cità l'è dividüda in de vott distret (*dong*; 동).

## Cità Gemelaa
* Changchun, Jilin, Cina
* Helong, Jilin, Cina
* Gaoan, Jiangxi, Cina
* Suzhou, Jiangsu, Cina
* Cità de Baguio, Filipinn

## Ligam de föra
* Sit ufizial
Wonju

**Wonju** (Hangul: 원주시; Hanja: 原州市) a l'è una cità in del südest de la pruvincia de Gangwon in de la Curea del Süd. La gh'ha circa 300,000 abitant.

## Simbul
*Fiur: Rosa
*Üsel: Phasianus colchicus
*Pianta: Gingko biloba

## Aministraziun
La cità l'è dividüda in de 16 distret (*dong*; 동), vün *eup* (읍) e vott *myeon* (면).

## Cità Gemelaa
* Roanoke, Virginia, Stat Ünii d'America
* Edmonton, Alberta, Canada
* Yantai, Shandong, Cina
* Hefei, Anhui, Cina
* Ichikawa, Chiba, Filipinn

## Ligam de föra
* Sit ufizial
Mokpo

**Mokpo** (Hangul: 목포시; Hanja: 木浦市) a l'è una cità sü la costa del Mar Giald in de la pruvincia de Süd Jeolla in de la Curea del Süd. La gh'ha circa 240,000 abitant.

## Simbul
*Fiur: Magnolia kobus
*Üsel: Grus japonensis
*Pianta: Eriobotrya japonica

## Aministraziun
La cità l'è dividüda in de 22 distret (*dong*; 동).

## Cità Gemelaa
*  Beppu, Ōita, Giapun
*  Lianyungang, Jiangsu, Cina
*  Xiamen, Fujian, Cina
*  Hammerfest, Nurvegia

## Ligam de föra
* Sit ufizial
Yeosu

**Yeosu** (Hangul: 여수시; Hanja: 麗水市) a l'è una cità sü la costa meridiunala de la pruvincia de Süd Jeolla in de la Curea del Süd. La gh'ha pressapoch 300,000 abitant.

## Simbul
*Fiur: Camellia
*Üsel: Gabian
*Pianta: Camellia japonica

## Aministraziun
La cità l'è dividüda in de 20 distret (*dong*; 동), vün *eup* (읍) e ses *myeon* (면).

## Cità Gemelaa
*  Karatsu, Saga, Giapun
*  Sikeston, Missouri, Stat Ünii d'America
*  Hangzhou, Zhejiang, Cina
*  Weihai, Shandong, Cina
*  Cebu, Filipinn
*  Santiago de Querétaro, Querétaro de Arteaga, Messich
*  Port of Spain, Trinidad e Tobago
**Cità de Amicizia**
*  Yangzhou, Jiangsu, Cina
*  Shaoxing, Zhejiang, Cina
*  Lishui, Zhejiang, Cina
*  Newport Beach, California, Stat Ünii d'America
*  Seward, Alaska, Stat Ünii d'America
*  Belize City, Belize
*  Vanino, Rüssia
*  Moncton, New Brunswick, Canada

## Ligam de föra
* Sit ufizial
Suncheon, Jeollanam-do

**Suncheon** (Hangul: 순천시; Hanja: 順天市) a l'è una cità in de la pruvincia de Süd Jeolla in de la Curea del Süd. La gh'ha circa 270,000 abitant.

## Simbul
*Fiur: Rhododendron schippenbachii
*Üsel: Grus monacha
*Pianta: Diospyros kaki

## Aministraziun
La cità l'è dividüda in de 33 distret (*dong*; 동), vün *eup* (읍) e 10 *myeon* (면).

## Cità Gemelaa
*  Columbia, Missouri, Stat Ünii d'America
*  Ningbo, Zhejiang, Cina

## Ligam de föra
* Sit ufizial
Gwangyang

**Gwangyang** (Hangul: 광양시; Hanja: 光陽市) a l'è una cità in del südest la pruvincia de Süd Jeolla in de la Curea del Süd. La gh'ha pressapoch 140,000 abitant.

## Aministraziun
La cità l'è dividüda in de cinch distret (*dong*; 동), vün *eup* (읍) e ses *myeon* (면).

## Cità Gemelaa
*  Pohang, Nord Gyeongsang, Curea del Süd
*  Cuntea de Hadong, Süd Gyeongsang, Curea del Süd
*  Songpa-gu, Seoul, Curea del Süd
*  Paju, Gyeonggi, Curea del Süd
*  Shenzhen, Guangdong, Cina
*  Linz, Austria
**Cità de Amicizia**
*  Xiamen, Fujian, Cina
*  Dalian, Liaoning, Cina
*  Shenyang, Liaoning, Cina
*  Yingkou, Liaoning, Cina
*  Qingdao, Shandong, Cina
*  Izumiotsu, Ōsaka, Giapun

## Ligam de föra
* Sit ufizial
Gangneung

**Gangneung** (Hangul: 강릉시; Hanja: 江陵市) a l'è una cità sü la costa del Mar del Giapun in de la pruvincia de Gangwon in de la Curea del Süd.La gh'ha circa 230,000 abitant.

## Simbul
*Fiur: Lagerstroemia indica
*Üsel: Cygnus (üsel)
*Pianta: Pin
*Animal: Panthera tigris

## Aministraziun
La cità l'è dividüda in de 13 distret (*dong*; 동), vün *eup* (읍) e sett *myeon* (면).

## Cità Gemelaa
*  Chichibu, Saitama, Giapun
*  Jiaxing, Zhejiang, Cina
*  Jingzhou, Hubei, Cina

## Ligam de föra
* Sit ufizial
Naju

**Naju** (Hangul: 나주시; Hanja: 羅州市) a l'è una cità in de la pruvincia de Süd Jeolla in de la Curea del Süd. La gh'ha pressapoch 110,000 abitant.

Sturegament, la cità l'era capital de la pruvincia de Süd Jeolla, e 'l sò nomm el furma part del nomm de la pruvincia (insema a Jeonju).

## Simbul
*Fiur: Pyrus pyrifolia
*Üsel: Piviun
*Pianta: Gingko biloba

## Aministraziun
La cità l'è dividüda in de ses distret (*dong*; 동), vün *eup* (읍) e 12 *myeon* (면).

## Cità Gemelaa
*  Dongdaemun-gu, Seoul, Curea del Süd
*  Jongno-gu, Seoul, Curea del Süd
*  Gimhae, Süd Gyeongsang, Curea del Süd
*  Kurayoshi, Tottori, Giapun
*  Yuyao, Zhejiang, Cina
*  Baishan, Jilin, Cina
*  Cuntea de Lishin, Bozhou, Anhui, Cina
*  Distret de Sergeli, Tashkent, Uzbekistan
*  Regiun d'Isaac, Queensland, Australia
*  Wenatchee, Washington, Stat Ünii d'America

## Ligam de föra
* Sit ufizial
Sokcho

**Sokcho** (Hangul: 속초시; Hanja: 束草市) a l'è una cità sü la costa del Mar del Giapun in del nordest de la pruvincia de Gangwon in de la Curea del Süd. La gh'ha circa 90,000 abitant.

## Simbul
*Fiur: Chrysanthemum
*Üsel: Piviun
*Pianta: Gingko biloba

## Aministraziun
La cità l'è dividüda in de vott distret (*dong*; 동).

## Cità Gemelaa
*  Jung-gu, Seoul, Curea del Süd
*  Jeongeup, Jeollabuk-do, Curea del Süd
*  Cuntea de Taidong, Taiwan, Repüblica de Cina
*  Yonago, Tottori, Giapun
*  Sakaiminato, Tottori, Giapun
*  Nyūzen, Toyama, Giapun
*  Gresham, Oregon, Stat Ünii d'America

## Ligam de föra
* Sit ufizial
Molina Aterno

**Molina Aterno** l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 463 abitàncc, 'na superfìce de 11 km² e 'na densità de 42 ab./km². El cunfìna coi cümü de Acciano, Castelvecchio Subequo, Raiano, San Benedetto in Perillis, Secinaro, Vittorito.
Luco dei Marsi

**Luco dei Marsi** l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 5.540 abitàncc, 'na süperfìs de 44 km² e 'na densità de 126 ab./km². El cunfìna coi cümü de Avezzano, Canistro, Capistrello, Celano, Civita d'Antino, Civitella Roveto, Trasacco.
Massa d'Albe

**Massa d'Albe** l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 1.435 abitàncc, 'na superfìce de 68 km² e 'na densità de 21 ab./km². El cunfìna coi cümü de Avezzano, Magliano de' Marsi, Ovindoli, Rocca di Mezzo, Scurcola Marsicana.
Magliano de' Marsi

**Magliano de' Marsi** l'è 'n cümü italià, de la regiù de l'Abruzzo, en Pruvìncia de L'Aquila. El g'ha presapóch 3.534 abitàncc, 'na superfìce de 67 km² e 'na densità de 53 ab./km². El cunfìna coi cümü de Borgorose (RI), L'Aquila, Massa d'Albe, Rocca di Mezzo, Sante Marie, Scurcola Marsicana, Tagliacozzo.
Langobardia Minor

La **Langobardia Minor** i èrun i dumini lumbard in Italia centru-meridiunal ind la volta età de mes. I sò teritori i curispundèun ai dücà de Spulé e Benevent. Dopu la cunquista dal regn lumbard da part de Carlu Magnu, avegnüda in al 774, la Langobardia Minor l'è staia amò par tant temp indipendent.

## Varda anca
* Lombardia Magiura
Amatrice

**Amatrice**l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Rieti. El g'ha presapóch 2.803 abitàncc, 'na superfìce de 174&nbsp;km² e 'na densità de 16 ab./km². El cunfìna coi cümü de Accumoli, Campotosto (AQ), Cittareale, Cortino (TE), Crognaleto (TE), Montereale (AQ), Rocca Santa Maria (TE), Valle Castellana (TE).
Accumoli

**Accumoli**l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Rieti. El g'ha presapóch 724 abitàncc, 'na superfìce de 87&nbsp;km² e 'na densità de 8 ab./km². El cunfìna coi cümü de Amatrice, Arquata del Tronto (AP), Cittareale, Norcia (PG), Valle Castellana (TE).
Jeonju

**Jeonju** (Hangul: 전주시; Hanja: 全州市) a l'è una cità in del center de la pruvincia de Nord Jeolla in de la Curea del Süd. La gh'ha circa 635,000 abitant.

La cità a l'è un center türistegh impurtant de la Curea.

## Cità Gemelaa
*  San Diego, California, Stat Ünii d'America
*  Suzhou, Jiangsu, Cina
*  Kanazawa, Ishikawa, Giapun

## Ligam de föra
* Sit ufizial
Antrodoco

**Antrodoco** (*Ndreócu* 'ndèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Rieti. El g'ha presapóch 2.845 abitàncc, 'na superfìce de 63&nbsp;km² e 'na densità de 45 ab./km². El cunfìna coi cümü de Borbona, Borgo Velino, Cagnano Amiterno (AQ), Fiamignano, L'Aquila (AQ), Micigliano, Petrella Salto, Scoppito (AQ).
Gimje

**Gimje** (Hangul: 김제시; Hanja: 金堤市) a l'è una cità in de la pruvincia de Nord Jeolla in de la Curea del Süd. La gh'ha circa 115,000 abitant.

## Simbul
*Fiur: Zinnia
*Üsel: Piviun
*Pianta: Zelkova serrata

## Aministraziun
La cità l'è dividüda in de quater distret (*dong*; 동), vün *eup* (읍) e 14 *myeon* (면).

## Cità Gemelaa
*  Gumi, Nord Gyeongsang, Curea del Süd
*  Donghae, Gangwon, Gangwon, Curea del Süd
*  Nantong, Jiangsu, Cina
*  Kikuchi, Kumamoto, Giapun

## Ligam de föra
* Sit ufizial
Gunsan

**Gunsan** (Hangul: 군산시; Hanja: 群山市) a l'è una cità in del nordest de la pruvincia de Nord Jeolla in de la Curea del Süd. La gh'ha pressapoch 280,000 abitant.

## Simbul
*Fiur: Camellia japonica
*Üsel: Gabian
*Pianta: Gingko biloba

## Aministraziun
La cità l'è dividüda in de 16 distret (*dong*; 동), vün *eup* (읍) e 10 *myeon* (면).

## Cità Gemelaa
*  Tacoma, Washington, Stat Ünii d'America
*  Windsor, Ontario, Canada
*  Yantai, Shandong, Cina
*  Pimpri, Maharashtra, India
*  Jharkand, Bihar, India

## Ligam de föra
* Sit ufizial
Ascrea

**Ascrea** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Rieti. El g'ha presapóch 284 abitàncc, 'na superfìce de 14&nbsp;km² e 'na densità de 20 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castel di Tora, Collegiove, Longone Sabino, Marcetelli, Paganico Sabino, Pozzaglia Sabina, Rocca Sinibalda, Varco Sabino.
Belmonte in Sabina

**Belmonte in Sabina**l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Rieti. El g'ha presapóch 617 abitàncc, 'na superfìce de 23&nbsp;km² e 'na densità de 27 ab./km². El cunfìna coi cümü de Longone Sabino, Rieti, Rocca Sinibalda, Torricella in Sabina.
Borgo Velino

**Borgo Velino**l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Rieti. El g'ha presapóch 919 abitàncc, 'na superfìce de 17&nbsp;km² e 'na densità de 54 ab./km². El cunfìna coi cümü de Antrodoco, Castel Sant'Angelo, Cittaducale, Fiamignano, Micigliano, Petrella Salto.
Iksan

**Iksan** (Hangul: 익산시; Hanja: 益山市) a l'è una cità in del nord de la pruvincia de Nord Jeolla in de la Curea del Süd. La gh'ha pressapoch 320,000 abitant.

## Simbul
*Fiur: Chrysanthemum
*Üsel: Piviun
*Pianta: Pin

## Aministraziun
La cità l'è dividüda in de 14 distret (*dong*; 동), vün *eup* (읍) e 14 *myeon* (면).

## Cità Gemelaa
*  Culver City, California, Stat Ünii d'America
*  Odense, Funen, Danimarca
*  Zhenjiang, Jiangsu, Cina

## Ligam de föra
* Sit ufizial
Borgorose

**Borgorose**l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Rieti. El g'ha presapóch 4.515 abitàncc, 'na superfìce de 149&nbsp;km² e 'na densità de 30 ab./km². El cunfìna coi cümü de L'Aquila (AQ), Lucoli (AQ), Magliano de' Marsi (AQ), Pescorocchiano, Sante Marie (AQ), Tornimparte (AQ).
Cantalupo in Sabina

**Cantalupo in Sabina**l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Rieti. El g'ha presapóch 1.621 abitàncc, 'na superfìce de 10&nbsp;km² e 'na densità de 162 ab./km². El cunfìna coi cümü de Casperia, Forano, Poggio Catino, Roccantica, Selci, Torri in Sabina.
Casaprota

**Casaprota** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Rieti. El g'ha presapóch 684 abitàncc, 'na superfìce de 14&nbsp;km² e 'na densità de 49 ab./km². El cunfìna coi cümü de Frasso Sabino, Mompeo, Montenero Sabino, Poggio Nativo, Poggio San Lorenzo, Torricella in Sabina.
Jeongeup

**Jeongeup** (Hangul: 정읍시; Hanja: 井邑市) a l'è una cità in de la pruvincia de Nord Jeolla in de la Curea del Süd. La gh'ha circa 140,000 abitant.

## Simbul
*Fiur: Magnolia kobus
*Üsel: Piviun
*Pianta: Acer japonicum

## Aministraziun
La cità l'è dividüda in de vott distret (*dong*; 동), vün *eup* (읍) e 14 *myeon* (면).

## Cità Gemelaa
*  Xuzhou, Jiangsu, Cina
*  Suseong-gu, Daegu, Curea del Süd
*  Jongno-gu, Seoul, Curea del Süd
*  Sacheon, Süd Gyeongsang, Curea del Süd
*  Sokcho, Gangwon, Curea del Süd
*  Narata, Chiba, Giapun

## Ligam de föra
* Sit ufizial
Namwon

**Namwon** (Hangul: 남원시; Hanja: 南原市) a l'è una cità in del südest de la pruvincia de Nord Jeolla in de la Curea del Süd. La gh'ha circa 105,000 abitant.

## Simbul
*Fiur: Rhododendron schlippenbachii
*Üsel: Rundin
*Pianta: Lagerstroemia indica

## Aministraziun
La cità l'è dividüda in de sett distret (*dong*; 동), vün *eup* (읍) e 15 *myeon* (면).

## Cità Gemelaa
*  Yangcheng, Jiangsu, Cina
*  Lompoc, California, Stat Ünii d'America
*  Miryang, Süd Gyeongsang, Curea del Süd
*  Guro-gu, Seoul, Curea del Süd

## Ligam de föra
* Sit ufizial
Casperia

**Casperia** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Rieti. El g'ha presapóch 1.080 abitàncc, 'na superfìce de 25&nbsp;km² e 'na densità de 43 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cantalupo in Sabina, Contigliano, Montasola, Rieti, Roccantica, Torri in Sabina.
Castel di Tora

**Castel di Tora** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Rieti. El g'ha presapóch 218 abitàncc, 'na superfìce de 15&nbsp;km² e 'na densità de 15 ab./km². El cunfìna coi cümü de Ascrea, Colle di Tora, Pozzaglia Sabina, Rocca Sinibalda, Varco Sabino.
Castelnuovo di Farfa

**Castelnuovo di Farfa** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Rieti. El g'ha presapóch 920 abitàncc, 'na superfìce de 9&nbsp;km² e 'na densità de 102 ab./km². El cunfìna coi cümü de Fara in Sabina, Mompeo, Montopoli di Sabina, Poggio Nativo, Salisano, Toffia.
Cittaducale

**Cittaducale** (*Cìeta* 'ndèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Rieti. El g'ha presapóch 6.412 abitàncc, 'na superfìce de 70&nbsp;km² e 'na densità de 92 ab./km². El cunfìna coi cümü de Borgo Velino, Castel Sant'Angelo, Longone Sabino, Micigliano, Petrella Salto, Rieti.
Collevecchio

**Collevecchio** (*Colevecchiu* 'ndèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Rieti. El g'ha  abitàncc, 'na superfìce de 27&nbsp;km² e 'na densità de  ab./km². El cunfìna coi cümü de Civita Castellana (VT), Magliano Sabina, Montebuono, Ponzano Romano (RM), Stimigliano, Tarano.

## Riferimèncc
Cittareale

**Cittareale** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Rieti. El g'ha presapóch 482 abitàncc, 'na superfìce de 58&nbsp;km² e 'na densità de 8 ab./km². El cunfìna coi cümü de Accumoli, Amatrice, Borbona, Cascia (PG), Leonessa, Montereale (AQ), Norcia (PG), Posta.
Collegiove

**Collegiove** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Rieti. El g'ha presapóch 176 abitàncc, 'na superfìce de 10&nbsp;km² e 'na densità de 18 ab./km². El cunfìna coi cümü de Ascrea, Collalto Sabino, Marcetelli, Paganico Sabino, Pozzaglia Sabina, Turania.
Prima letera ai Curinz

## Prima Curinz
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess in del nost parlà Insübregh del didincö.  

* Prima Curinz Capitel Vün
* Prima Curinz Capitel Düü
* Prima Curinz Capitel Trii
* Prima Curinz Capitel Quater
* Prima Curinz Capitel Cinch
* Prima Curinz Capitel Ses
* Prima Curinz Capitel Sett
* Prima Curinz Capitel Vott
* Prima Curinz Capitel Növ
* Prima Curinz Capitel Des
* Prima Curinz Capitel Vündes
* Prima Curinz Capitel Dudes
* Prima Curinz Capitel Trides
* Prima Curinz Capitel Quatordes
* Prima Curinz Capitel Quindes
* Prima Curinz Capitel Sedes
543

El **543** a l'è 'n ann del secol VI.

## Cossa l'è sucedud

## Chi l'è che l'è nassud

## Chi l'è che gh'è mort

## Alter proget
Letera a'l Filémun

## Filémun
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

1Paul, un presunee de Gesü Crist, e 'l fradell Timote, a Filémun, el predilett e 'l noster culega, 2a la surela Appia, a Archipp, el noster cumpagn di arm, e a la gésa de la sua cà: 3Grazia e pas a vialter de Diu el noster Pader e del Signur Gesü Crist. 
4Mi rengrazi el me Diu, semper fasend menziun de tì in di me preghier, 5sentend del bén e de la speranza che te gh'hee vers el Signur Gesü e per tücc i sant, 6perchè *la partecipaziun a* la tua fed la divègna *eficassa*in de la *cunussenza* de tütt el bén che l'è in nümm per Crist; 7perchè gh'huu avüü gran letizia e *cunsulaziun* in del to bén, perchè i cör di sant hinn staa cunfurtaa per tì, fradell. 
8Dunca, avend tanta *segürezza* in Crist de urdinàtt de fà chell che 'l cunven, 9per via del bén mi *preghi* pütost--cume Paul, l'anzian, e adèss anca 'l presunee de Crist Gesü--10te preghi per el me bagaj, Unésim, che huu generaa in cadenn, 11el qual *in del passaa* l'era inütil a tì, ma adèss ütil a tì e a mì. 12Mi te 'l rimandi, lü che l'è 'l mè cör. 13Mi vurarìa tegnìll cun me, perchè in del to lögh el me serviss in di cadenn del vangel, 14ma senza 'l to cunsens mi huu vurüü fà nagott, perchè la tua buntà sia no per via de *la necessità*, ma *sia vuluntari*. 15Perchè forsi per chest l'è staa separaa de tì per un mumént, perchè te 'l gh'abbia cumpletament per semper, 16pü cume un s'ciav, ma püssee de un s'ciav, cume un fradell predilett--spezialament a mì, ma quant püssee a tì, tant in de la carna quant in del Signur! 
17Dunca se te me tègnet cume cumpagn, ricevel cume me. 18E se 'l t'ha ufendüü o 'l te dev quajcossa, metel in del mè cunt. 19Mi, Paul, huu scrivüü chest de la mia man: Mì *pagaruu*--per dìtt no che anca tì me devet la tua medema persona! 20Sì, fradell, che mi traga 'l prufitt in del Signur! Cunfurta 'l mè cör in Crist. 
21Persüas de la tua übedienza, mi huu scrivüü a tì, savend che te faree püssee de chell che disi mì. 22E al medemm temp, preparum tì un alog, perchè mì speri che per i to preghier mì a te saruu daa. 
23Epafra, el mè cumpagn de presun in Crist Gesü, el te salüda, 24e anca March, Aristarch, Dema e Luca, i mè culégh. 25La grazia del Signur Gesü Crist la sia cunt el voster spirit.
Letera ai Giüdee

## Giüdee
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess in del nost parlà Insübregh del didincö.

* Giüdee Capitel Vün
* Giüdee Capitel Düü
* Giüdee Capitel Trii
* Giüdee Capitel Quater
* Giüdee Capitel Cinch
* Giüdee Capitel Ses
* Giüdee Capitel Sett
* Giüdee Capitel Vott
* Giüdee Capitel Növ
* Giüdee Capitel Des
* Giüdee Capitel Vündes
* Giüdee Capitel Dudes
* Giüdee Capitel Trides
Forano

**Forano** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Rieti. El g'ha presapóch 2.439 abitàncc, 'na superfìce de 17&nbsp;km² e 'na densità de 143 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cantalupo in Sabina, Filacciano (RM), Poggio Catino, Poggio Mirteto, Ponzano Romano (RM), Selci, Stimigliano, Tarano.
Contigliano

**Contigliano** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Rieti. El g'ha presapóch 3.408 abitàncc, 'na superfìce de 53&nbsp;km² e 'na densità de 64 ab./km². El cunfìna coi cümü de Casperia, Colli sul Velino, Cottanello, Greccio, Montasola, Rieti.
Viticuso

**Viticuso** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 428 abitàncc, 'na superfìce de 21&nbsp;km² e 'na densità de 20 ab./km². El cunfìna coi cümü de Acquafondata, Cervaro, Conca Casale (IS), Pozzilli (IS), San Vittore del Lazio, Vallerotonda.
Villa Santo Stefano

**Villa Santo Stefano** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 1.763 abitàncc, 'na superfìce de 20&nbsp;km² e 'na densità de 88 ab./km². El cunfìna coi cümü de Amaseno, Castro dei Volsci, Ceccano, Giuliano di Roma, Prossedi (LT).
Fiamignano

**Fiamignano** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Rieti. El g'ha presapóch 1.543 abitàncc, 'na superfìce de 100&nbsp;km² e 'na densità de 15 ab./km². El cunfìna coi cümü de Antrodoco, Borgo Velino, Pescorocchiano, Petrella Salto, Scoppito (AQ), Tornimparte (AQ).
Veroli

**Veroli** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 19.818 abitàncc, 'na superfìce de 120&nbsp;km² e 'na densità de 165 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alatri, Balsorano (AQ), Boville Ernica, Collepardo, Frosinone, Monte San Giovanni Campano, Morino (AQ), Ripi, San Vincenzo Valle Roveto (AQ), Sora, Torrice.
Vallerotonda

**Vallerotonda** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 1854 abitàncc, 'na superfìce de 59&nbsp;km² e 'na densità de 31 ab./km². El cunfìna coi cümü de Acquafondata, Cervaro, Filignano (IS), Rocchetta a Volturno (IS), San Biagio Saracinisco, Sant'Elia Fiumerapido, Viticuso.
Trevi nel Lazio

**Trevi nel Lazio** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 1.825 abitàncc, 'na superfìce de 54&nbsp;km² e 'na densità de 34 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arcinazzo Romano (RM), Filettino, Fiuggi, Guarcino, Jenne (RM), Piglio, Vallepietra (RM).
Terelle

**Terelle** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 603 abitàncc, 'na superfìce de 31&nbsp;km² e 'na densità de 19 ab./km². El cunfìna coi cümü de Atina, Belmonte Castello, Casalattico, Cassino, Colle San Magno, Piedimonte San Germano, Sant'Elia Fiumerapido, Villa Santa Lucia.
Vallemaio

**Vallemaio** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 1.052 abitàncc, 'na superfìce de 19&nbsp;km² e 'na densità de 55 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castelforte (LT), Castelnuovo Parano, Coreno Ausonio, San Giorgio a Liri, Sant'Andrea del Garigliano, Sant'Apollinare.
Supino

**Supino** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 4.783 abitàncc, 'na superfìce de 35&nbsp;km² e 'na densità de 137 ab./km². El cunfìna coi cümü de Carpineto Romano (RM), Ferentino, Frosinone, Giuliano di Roma, Gorga (RM), Maenza (LT), Morolo, Patrica.
Settefrati

**Settefrati** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 855 abitàncc, 'na superfìce de 50&nbsp;km² e 'na densità de 17 ab./km². El cunfìna coi cümü de Barrea (AQ), Civitella Alfedena (AQ), Gallinaro, Opi (AQ), Picinisco, San Donato Val di Comino.
San Vittore del Lazio

**San Vittore del Lazio** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 2.672 abitàncc, 'na superfìce de 27&nbsp;km² e 'na densità de 99 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cassino, Cervaro, Conca Casale (IS), Mignano Monte Lungo (CE), Rocca d'Evandro (CE), San Pietro Infine (CE), Venafro (IS), Viticuso.
San Giovanni Incarico

**San Giovanni Incarico** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 3.587 abitàncc, 'na superfìce de 24&nbsp;km² e 'na densità de 149 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arce, Ceprano, Colfelice, Falvaterra, Pastena, Pico, Pontecorvo, Roccasecca.
San Biagio Saracinisco

**San Biagio Saracinisco** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 366 abitàncc, 'na superfìce de 31&nbsp;km² e 'na densità de 12 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castel San Vincenzo (IS), Picinisco, Pizzone (IS), Rocchetta a Volturno (IS), Sant'Elia Fiumerapido, Vallerotonda.
Roccasecca

**Roccasecca** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 7.442 abitàncc, 'na superfìce de 43&nbsp;km² e 'na densità de 173 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castrocielo, Colfelice, Colle San Magno, Pontecorvo, Rocca d'Arce, San Giovanni Incarico, Santopadre.
Santopadre

**Santopadre** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 1.649 abitàncc, 'na superfìce de 21&nbsp;km² e 'na densità de 79 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arpino, Casalattico, Colle San Magno, Fontana Liri, Rocca d'Arce, Roccasecca.
Pontecorvo

**Pontecorvo** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 13.280 abitàncc, 'na superfìce de 88&nbsp;km² e 'na densità de 151 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aquino, Campodimele (LT), Castrocielo, Esperia, Pico, Pignataro Interamna, Roccasecca, San Giovanni Incarico.
Piedimonte San Germano

**Piedimonte San Germano** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 5.108 abitàncc, 'na superfìce de 17&nbsp;km² e 'na densità de 300 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aquino, Castrocielo, Colle San Magno, Pignataro Interamna, Terelle, Villa Santa Lucia.
Picinisco

**Picinisco** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 1.205 abitàncc, 'na superfìce de 62&nbsp;km² e 'na densità de 19 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alfedena (AQ), Atina, Barrea (AQ), Gallinaro, Pizzone (IS), San Biagio Saracinisco, Sant'Elia Fiumerapido, Settefrati, Villa Latina.
Pastena

**Pastena** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 1.672 abitàncc, 'na superfìce de 42&nbsp;km² e 'na densità de 40 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castro dei Volsci, Falvaterra, Lenola (LT), Pico, San Giovanni Incarico.
Paliano

**Paliano** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 7.421 abitàncc, 'na superfìce de 70&nbsp;km² e 'na densità de 106 ab./km². El cunfìna coi cümü de Anagni, Colleferro (RM), Gavignano (RM), Genazzano (RM), Olevano Romano (RM), Piglio, Segni (RM), Serrone.
Piglio

**Piglio** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 4.639 abitàncc, 'na superfìce de 35&nbsp;km² e 'na densità de 133 ab./km². El cunfìna coi cümü de Acuto, Anagni, Arcinazzo Romano (RM), Fiuggi, Paliano, Serrone, Trevi nel Lazio.
Monte San Giovanni Campano

**Monte San Giovanni Campano** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 12.812 abitàncc, 'na superfìce de 48,51&nbsp;km² e 'na densità de 264 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arce, Arpino, Boville Ernica, Castelliri, Fontana Liri, Sora, Strangolagalli, Veroli.
Giuliano di Roma

**Giuliano di Roma** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 2.216 abitàncc, 'na superfìce de 33&nbsp;km² e 'na densità de 67 ab./km². El cunfìna coi cümü de Ceccano, Maenza (LT), Patrica, Prossedi (LT), Supino, Villa Santo Stefano.
Frosinone

**Frosinone** o **Frusinù** (*Frusenone* 'ndèla parlàda locàl; *Frusino* 'n latì; *Fresulone* 'n napolità) l'è 'na cità italiàna, de la regiù del Làsio, de la Vall latina, capolöch de la pruvincia omònima. El cümü de Frosinone 'l g'ha presapóch 45.128 abitàncc, 'na superfìce de 47&nbsp;km² e 'na densità de 960 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alatri, Arnara, Ceccano, Ferentino, Patrica, Supino, Torrice, Veroli.
Filettino

**Filettino** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 550 abitàncc, 'na superfìce de 77&nbsp;km² e 'na densità de 7 ab./km². El cunfìna coi cümü de Canistro (AQ), Capistrello (AQ), Cappadocia (AQ), Castellafiume (AQ), Civitella Roveto (AQ), Guarcino, Morino (AQ), Trevi nel Lazio, Vallepietra (RM).
Ferentino

**Ferentino** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 19.903 abitàncc, 'na superfìce de 80&nbsp;km² e 'na densità de 249 ab./km². El cunfìna coi cümü de Acuto, Alatri, Anagni, Fiuggi, Frosinone, Fumone, Morolo, Sgurgola, Supino, Trivigliano.
Esperia

**Esperia** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 4.125 abitàncc, 'na superfìce de 108&nbsp;km² e 'na densità de 38 ab./km². El cunfìna coi cümü de Ausonia, Campodimele (LT), Castelnuovo Parano, Formia (LT), Itri (LT), Pignataro Interamna, Pontecorvo, San Giorgio a Liri, Spigno Saturnia (LT).
Colle San Magno

**Colle San Magno** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 819 abitàncc, 'na superfìce de 44&nbsp;km² e 'na densità de 19 ab./km². El cunfìna coi cümü de Casalattico, Castrocielo, Piedimonte San Germano, Roccasecca, Santopadre, Terelle.
Ceprano

**Ceprano** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 8.641 abitàncc, 'na superfìce de 37&nbsp;km² e 'na densità de 234 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arce, Castro dei Volsci, Falvaterra, Pofi, Ripi, San Giovanni Incarico, Strangolagalli.
Cervaro

**Cervaro** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 7.065 abitàncc, 'na superfìce de 39&nbsp;km² e 'na densità de 181 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cassino, San Vittore del Lazio, Sant'Elia Fiumerapido, Vallerotonda, Viticuso.
Ceccano

**Ceccano** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 22.231 abitàncc, 'na superfìce de 60&nbsp;km² e 'na densità de 371 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arnara, Castro dei Volsci, Frosinone, Giuliano di Roma, Patrica, Pofi, Villa Santo Stefano.
Castro dei Volsci

**Castro dei Volsci** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 5.037 abitàncc, 'na superfìce de 58&nbsp;km² e 'na densità de 87 ab./km². El cunfìna coi cümü de Amaseno, Ceccano, Ceprano, Falvaterra, Lenola (LT), Pastena, Pofi, Vallecorsa, Villa Santo Stefano.
Castelliri

**Castelliri** l'è 'n cümü italià, de la regiù del Làsio, en Pruvìncia de Frosinone. El g'ha presapóch 3.536 abitàncc, 'na superfìce de 15&nbsp;km² e 'na densità de 236 ab./km². El cunfìna coi cümü de Arpino, Isola del Liri, Monte San Giovanni Campano, Sora.