Iridaceae

Le **Iridaceae** i è 'na famìa botànica de l'ùrden de le Liliales segónt la clasificasiù del Cronquist, o de le Asparagales segónt la clasificasiù filogenética. La töl dét presapóch 1800 spéci e 92 zèner, uriginàre per lo piö de le regiù tropicài, del Sud Africa e de l'America centro-meridionàla, ma che le crès de spès apò a ndèle regiù temperàde. 'N Itàlia, al stat spontàneo, se pöl troàn enfìna a 'na sinquantìna de spéci de 5 zèner diferèncc.

## Descrisiù
I è piànte erbàcee perèni che g'ha dei rizòmi o bulbi o bulbo-tùberi, condèi gamp sèmpe o ramificàcc, le fòie i è lineàr o a pónta, enguainànte, co l'òrlo 'ntréch, parallelinèrvie, fiùr vistùs, enciurciàcc sö quan che i è zùegn endèna spata, con dò o piö bràtee, col peregóne a 6 tépali saldàcc ensèma endèla part inferiur o che fùrma 'n tübo piö o méno lónch e larch endèla part terminàla, ovàre costitüìt de trè lòze con divèrsi òvuli, àle ólte i è sùi (per ezèmpe i *[[Crocus]]*) o piö de spès reünìcc en enfiurescènse terminàle, a fùrma de spìga, gràta, o sìme, fröcc a càpsula có somésa nömerùza de sòlit de fùrma bislónga.

## Galerìa: la diversità de tìpi de fiùr endèle Iridaceae


Image:Tigrida pavonia.JPG|Fiùr de *Tigridia pavonia*
Image:Iris Flower Hubr iridaceae-2 Luc Viatour.jpg|Fiùr de *Iris*
Image:Sisyrinchium bellum flower 2002-10-10.jpg| Fiùr de *Sisyrinchium bellum*
Image:Watsonia pyramidata 3.jpg|Fiùr de *Watsonia pyramidata* 
Image:Neomarica northiana2.jpg|Fiùr de *Neomarica northiana*
Image:Gladiolus illyricus.JPG|Fiùr de *Gladiolus illyricus*
Image:Crocus Bonte Krokus.jpg|Fiuridüra de *Crocus* (Maìgole) 
Image:Libertia peregrinans 2.jpg|Fiùr de *Libertia*


## Tasonomìa
**Sotafamìe e tribù**
* sotafamìaa Crocoideae
* sotafamìaa Iridoideae
** tribù Irideae
** tribù Mariceae
** tribù Sisyrinchieae
** tribù Tigridieae
* sotafamìaa Isophysidoideae
* sotafamìaa Ixioideae
** tribù Ixieae
** tribù Pillansieae
** tribù Watsonieae
* sotafamìaa Nivenioideae

### Zèner
**[[Ainea]]*
**[[Alophia]]*
**[[Anapalina]]*
**[[Anomatheca]]* 
**[[Antholyza]]*  
**[[Aristea]]*
**[[Babiana]]*
**[[Barnardiella]]* 
**[[Belamcanda]]*
**[[Bobartia]]*
**[[Calydorea]]*
**[[Cardenanthus]]*
**[[Chasmanthe]]*,
**[[Cipura]]*
**[[Cobana]]*
**[[Crocosmia]]*
**[[Crocus]]*
**[[Cypella]]*
**[[Devia]]*
**[[Dierama]]*,
**[[Dietes]]*,
**[[Diplarrhena]]*
**[[Duthiastrum]]*
**[[Eleutherine]]*
**[[Ennealophus]]*
**[[Eurynotia]]*
**[[Eustylis]]*
**[[Ferraria]]*
**[[Fosteria]]*
**[[Freesia]]*
**[[Galaxia]]*
**[[Geissorhiza]]*
**[[Gelasine]]*
**[[Geosiris]]*
**[[Gladiolus]]*
**[[Gynandriris]]*
**[[Herbertia]]*
**[[Hermodactylus]]*
**[[Hesperantha]]*
**[[Hesperoxiphion]]*
**[[Hexaglottis]]*
**[[Homeria]]*
**[[Homoglossum]]*
**[[Hypoxis]]*
**[[Iris (botanica)|Iris]]*
**[[Isophysis]]*
**[[Ixia]]*
**[[Kelissa]]*
**[[Klattia]]*
**[[Lapeirousia]]*
**[[Larentia]]*
**[[Lethia]]*
**[[Libertia]]*
**[[Mastigostyla]]*
**[[Melasphaerula]]*
**[[Micranthus]]*
**[[Moraea]]*
**[[Nemastylis]]*
**[[Neomarica]]* 
**[[Nivenia]]*
**[[Olsynium]]*
**[[Onira]]*
**[[Orthrosanthus]]*
**[[Pardanthopsis]]*
**[[Patersonia]]*
**[[Pillansia]]*
**[[Pseudotrimezia]]*
**[[Radinosiphon]]*
**[[Rheome]]*
**[[Roggeveldia]]*
**[[Romulea]]*
**[[Salpingostylis]]*
**[[Savannosiphon]]*
**[[Schizostylis]]*
**[[Sessilanthera]]*
**[[Sessilistigma]]*
**[[Sisyrinchium]]*
**[[Solenomelus]]*
**[[Sparaxis]]*
**[[Sphenostigma]]*
**[[Sympa]]*
**[[Syringodea]]*
**[[Tapeina]]*
**[[Thereianthus]]*
**[[Tigridia]]* 
**[[Trimezia]]*
**[[Tritonia]]*
**[[Tritoniopsis]]*
**[[Tucma]]*
**[[Watsonia]]*
**[[Witsenia]]*
**[[Zygotritonia]]*

## Colegamèncc estèrni
* Bulbsociety