Tanacetum

***Tanacetum*** l'è 'n zèner de piànte erbàcee uriginàre de le zòne temperàde del emisfér nòrd.  El zèner el töl dét de piö de 150 spéci acetàde.

## Descrisiù
Le spéci del zèner Tanacetum i è piànte erbàcee anöàle o perèni, che vé àlte de póch ghèi a de piö de 'n méter (enfìna a en méter e mès, alméno per le spéci spontànee de l'Euròpa).  Le parcc epigèe le g'ha 'n udùr aromàtich bèl fòrte.

### Raìs
De sòlet i è segondàrie a pàrter de 'n rizòma.

### Gamp
El portamènt l'è bèl drit e i gamp i è ramùs e striàcc endèla part piö àlta. I è dotàcc de rizòma endèla part ipogèa (sotatèra). De rar le spéci de chèsto zèner le g'ha portamènt prostràt. La superfìce del gamp la pöl véser con o sènsa pelacì.

### Fòie

Le fòie, dré al gamp le vé fò 'n maniéra alternàda. Chèle bazài le g'ha 'l gambì, chèle dré al gamp le pöl véser sèsii (sènsa gambì) o piciolàde (col gambì). La làmina l'è penatuzèta de segont ùrden (de rar de tèrs); ma gh'è apò dele spéci che g'ha la fòia a làmina 'ntréga. L'òrlo de le fòie l'è quàze sèmper capetàt o crenàt; le dò fàce de la fòia le pöl véser glàbre (pelàde) o pelùze.

### Enfiurescènsa

La 'nfiurescènsa l'è furmàda de divèrsi capulì che vé sö 'nsìma a 'n pedezèl bèl lónch e i è reünìde endèn curìmp. La strütüra dei capulì l'è chèla sòlita de le Asteraceae : en pedezèl el té sö en invòlucro cumpunìt de divèrse squàme che fà de protesiù al resetàcol, söl qual se 'nserés du tìpi de fiùr: chèi estèrni ligulàcc de culùr biànch (enfìna a 20 - ma en sèrte spéci che n'è pròpe gne ü) e chèi intèrni tübulùs de sòlet de culùr zalt (de 60 'nfìna a 300).  

### Fröcc
I fröcc i è dei achéni a sich/dés còste sitìle e a sesiù pentagonàla, ma 'n sèrte spéci la pöl véser apò a triangolàra. Le còste le g'ha mìa cèlule mucilaginìfere (come 'nvéce sèrte óter zèner emparentàcc strècc) e le "valécole" (canài che cór per lóch 'ntra 'na còsta e l'ótra) le g'ha mìa 'l canàl rezinìfer. La part apicàla l'è soncàda vià e a dintì. El papo el gh'è quàze mìa; adognimòdo, quan che 'l gh'è, l'è piümùs e a fùrma de curùna.

## Spéci acetàde
Chèsta l'è la lìsta de le spéci acetàde segónt el sit del giardì botànich del Missouri (Missouri Botanical Garden), agiurnàda al zögn del 2014: 
* *[[Tanacetum abrotanifolium]]* (L.) Druce
* *[[Tanacetum abrotanoides]]* K.Bremer & Humphries
* *[[Tanacetum absinthium]]* L.
* *[[Tanacetum achillea]]* Sch.Bip.
* *[[Tanacetum achilleifolium]]* (M.Bieb.) Sch.Bip.
* *[[Tanacetum afghanicum]]* (Gilli) Podlech
* *[[Tanacetum akinfiewii]]* (Alex.) Tzvelev
* *[[Tanacetum alatavicum]]* Herder
* *[[Tanacetum alyssifolium]]* (Bornm.) Grierson
* *[[Tanacetum annuum]]* L.
* *[[Tanacetum archibadii]]* Podlech
* *[[Tanacetum arctodzhungaricum]]* (Golosk.) K.Bremer & Humphries
* *[[Tanacetum argenteum]]* (Lam.) Willd.
* *[[Tanacetum argenteum]]* subsp. canum (K.Koch) Grierson
* *[[Tanacetum argenteum]]* subsp. flabellifolium (Boiss. & Heldr.) Grierson
* *[[Tanacetum argyranthemoides]]* Sch.Bip.
* *[[Tanacetum armenum]]* (DC.) Sch.Bip.
* *[[Tanacetum artemisioides]]* Sch.Bip. ex Hook.f.
* *[[Tanacetum atkinsonii]]* (C.B.Clarke) Kitam.
* *[[Tanacetum aucheri]]* DC.
* *[[Tanacetum aucherianum]]* Sch.Bip.
* *[[Tanacetum audibertii]]* (Req.) DC.
* *[[Tanacetum aureum]]* (Lam.) Greuter & al.
* *[[Tanacetum balsamita]]* L.
* *[[Tanacetum balsamitoides]]* Sch.Bip.
* *[[Tanacetum bamianicum]]* Podlech
* *[[Tanacetum barclayanum]]* DC.
* *[[Tanacetum bipinnatum]]* (L.) Sch.Bip.
* *[[Tanacetum bocconii]]* Sch.Bip.
* *[[Tanacetum budjnurdense]]* (Rech.f.) Tzvelev
* *[[Tanacetum cadmeum]]* (Boiss.) Heywood
* *[[Tanacetum canescens]]* DC.
* *[[Tanacetum cappadocicum]]* (DC.) Sch.Bip.
* *[[Tanacetum capusi]]* Franch.
* *[[Tanacetum caucasicum]]* Sch.Bip.
* *[[Tanacetum cilicicum]]* (Boiss.) Grierson
* *[[Tanacetum cinerariifolium]]* (Trevir.) Sch.Bip.
* *[[Tanacetum coccineum]]* (Willd.) Grierson
* *[[Tanacetum coccineum]]* subsp. chamaemelifolium (Sommier & Levier) Grierson
* *[[Tanacetum corymbosum]]* (L.) Sch.Bip.
* *[[Tanacetum corymbosum]]* subsp. achilleae (L.) Greuter
* *[[Tanacetum corymbosum]]* subsp. cinereum (Griseb.) Grierson
* *[[Tanacetum corymbosum]]* subsp. subcorymbosum (Schur) Pawł.
* *[[Tanacetum crassipes]]* (Stschegl.) Tzvelev
* *[[Tanacetum daghestanicum]]* (Boiss.) K.Bremer & Humphries
* *[[Tanacetum darwasicum]]* C.Winkl.
* *[[Tanacetum densum]]* (Labill.) Sch.Bip.
* *[[Tanacetum depauperatum]]* (Post) Grierson
* *[[Tanacetum doabense]]* Podlech
* *[[Tanacetum dolichophyllum]]* (Kitam.) Kitam.
* *[[Tanacetum dumosum]]* Boiss.
* *[[Tanacetum eginense]]* (Bornm.) Grierson
* *[[Tanacetum elegantulum]]* W.W.Sm.
* *[[Tanacetum emodi]]* R.Khan
* *[[Tanacetum eriobasis]]* (Rech.f.) Kovalevsk.
* *[[Tanacetum falconeri]]* Hook.f.
* *[[Tanacetum ferganensis]]* Kovalevsk.
* *[[Tanacetum ferulaceum]]* (Webb) Sch.Bip.
* *[[Tanacetum freitagii]]* Podlech
* *[[Tanacetum germanicopolitanum]]* (Bornm. & Heimerl) Grierson
* *[[Tanacetum ghoratense]]* Podlech
* *[[Tanacetum gilliatii]]* (Turrill) Parsa
* *[[Tanacetum gossypinum]]* Hook.f. & Thomson ex C.B.Clarke
* *[[Tanacetum gracile]]* Hook.f. & Thomson
* *[[Tanacetum gracilicaule]]* (Rouy) Franco
* *[[Tanacetum griffithii]]* (C.B.Clarke) Muradyan
* *[[Tanacetum grigorjewii]]* Krassn.
* *[[Tanacetum haradjanii]]* (Rech.f.) Grierson
* *[[Tanacetum haussknechtii]]* (Bornm.) Grierson
* *[[Tanacetum hedgei]]* Podlech
* *[[Tanacetum heterophyllum]]* Boiss.
* *[[Tanacetum heterotomum]]* (Bornm.) Grierson
* *[[Tanacetum hissaricum]]* (Krasch.) K.Bremer & Humphries
* *[[Tanacetum hololeucum]]* (Bornm.) Podlech
* *[[Tanacetum karataviense]]* Kovalevsk.
* *[[Tanacetum karelinii]]* Tzvelev
* *[[Tanacetum khorassanicum]]* (Krasch.) Parsa
* *[[Tanacetum kittaryanum]]* (C.A.Mey.) Tzvelev
* *[[Tanacetum kittaryanum]]* subsp. sclerophyllum (Krasch.) Tzvelev
* *[[Tanacetum kittaryanum]]* subsp. uralense (Krasch.) Tzvelev
* *[[Tanacetum kokanicum]]* Krasch.
* *[[Tanacetum kotschyi]]* (Boiss.) Grierson
* *[[Tanacetum kulbadica]]* Boiss. & Buhse
* *[[Tanacetum larvatum]]* (Pant.) Hayek
* *[[Tanacetum leptophyllum]]* (M.Bieb.) Sch.Bip.
* *[[Tanacetum lingulatum]]* (Boiss.) Bornm.
* *[[Tanacetum macrophyllum]]* (Waldst. & Kit.) Sch.Bip.
* *[[Tanacetum marionii]]* (Albov) K.Bremer & Humphries
* *[[Tanacetum maymanense]]* Podlech
* *[[Tanacetum millefolium]]* (L.) Tzvelev
* *[[Tanacetum mindshelkense]]* Kovalevsk.
* *[[Tanacetum modestum]]* (Heimerl ex Stapf) Parsa
* *[[Tanacetum mucronulatum]]* (Hoffmanns. & Link) Heywood
* *[[Tanacetum mutellina]]* Hand.-Mazz.
* *[[Tanacetum nanum]]* C.B.Clarke
* *[[Tanacetum newesskyanum]]* C.Winkl.
* *[[Tanacetum nitens]]* (Boiss. & Noë) Grierson
* *[[Tanacetum nivale]]* Sch.Bip.
* *[[Tanacetum niveum]]* (Lag.) Sch.Bip.
* *[[Tanacetum nubigenum]]* Wall. ex DC.
* *[[Tanacetum nuristanicum]]* Podlech
* *[[Tanacetum odessanum]]* (Klokov) Tzvelev
* *[[Tanacetum oltense]]* (Sosn.) Grierson
* *[[Tanacetum oshanahanii]]* Marrero Rodr., Febles & C.Suárez
* *[[Tanacetum oxystegium]]* (Sosn.) Grierson
* *[[Tanacetum paczoskii]]* (Zefir.) Tzvelev
* *[[Tanacetum pakistanicum]]* Podlech
* *[[Tanacetum paleaceum]]* Podlech
* *[[Tanacetum pamiricum]]* (O.Hoffm.) Bornm.
* *[[Tanacetum paradoxum]]* Bornm.
* *[[Tanacetum parthenifolium]]* (Willd.) Sch.Bip.
* *[[Tanacetum parthenium]]* (L.) Sch.Bip.
* *[[Tanacetum partmiciflorum]]* (Webb) Sch.Bip.
* *[[Tanacetum persica]]* Boiss.
* *[[Tanacetum peucedanifolium]]* (Sosn.) K.Bremer & Humphries
* *[[Tanacetum pinnatum]]* Boiss.
* *[[Tanacetum pjataevae]]* Kovalevsk.
* *[[Tanacetum platyrachis]]* (Boiss.) Kovalevsk.
* *[[Tanacetum polycephalum]]* Sch.Bip.
* *[[Tanacetum polycephalum]]* subsp. argyrophyllum (K.Koch) Podlech
* *[[Tanacetum polycephalum]]* subsp. duderanum (Boiss.) Podlech
* *[[Tanacetum polycephalum]]* subsp. filipendulinum (Boiss.) Greuter
* *[[Tanacetum polycephalum]]* subsp. junesarense (Bornm.) Podlech
* *[[Tanacetum porphyrostephanum]]* (Rech.f.) K.Bremer & Humphries
* *[[Tanacetum poteriifolium]]* Grierson
* *[[Tanacetum praeteritum]]* (Horw.) Heywood
* *[[Tanacetum pseudachillea]]* C.Winkl.
* *[[Tanacetum ptarmiciflorum]]* Sch.Bip.
* *[[Tanacetum punctatum]]* (Desr.) Grierson
* *[[Tanacetum richterioides]]* (C.Winkl.) K.Bremer & Humphries
* *[[Tanacetum robustum]]* Hook.f. & Thomson ex C.B.Clarke
* *[[Tanacetum rockii]]* Mattf.
* *[[Tanacetum rupestre]]* Popov ex Nevski
* *[[Tanacetum salicifolium]]* Mattf.
* *[[Tanacetum salsugineum]]* Podlech
* *[[Tanacetum sanguineum]]* (Parsa) Parsa
* *[[Tanacetum santolina]]* C.Winkl.
* *[[Tanacetum saxicola]]* (Krasch.) Tzvelev
* *[[Tanacetum schugnanicum]]* C.Winkl.
* *[[Tanacetum scopulorum]]* (Krasch.) Tzvelev
* *[[Tanacetum semenovii]]* Herder
* *[[Tanacetum sericeum]]* (Adams) Sch.Bip.
* *[[Tanacetum siculum]]* (Guss.) Strobl
* *[[Tanacetum silaifolium]]* (DC.) Sch.Bip.
* *[[Tanacetum silvicola]]* Podlech
* *[[Tanacetum sinaicum]]* (Fresen.) Delile ex K.Bremer & Humphries
* *[[Tanacetum sinuatum]]* Sch.Bip.
* *[[Tanacetum sipikorense]]* (Bornm.) Grierson
* *[[Tanacetum sorbifolium]]* (Boiss. ex Boiss.) Grierson
* *[[Tanacetum stapfianum]]* (Rech.f.) Podlech
* *[[Tanacetum stoliczkae]]* (C.B.Clarke) R.Khan
* *[[Tanacetum submarginatum]]* Kovalevsk.
* *[[Tanacetum subsimile]]* (Rech.f.) Kovalevsk.
* *[[Tanacetum subsimilis]]* S.Kovalevsk.
* *[[Tanacetum tabrisianum]]* (Boiss.) Sosn. & Takht.
* *[[Tanacetum tamrutense]]* (Sosn.) Sosn.
* *[[Tanacetum tanacetoides]]* (DC.) Tzvelev
* *[[Tanacetum tenuifolium]]* Jacquem. ex DC.
* *[[Tanacetum tenuisectum]]* (Boiss.) Podlech
* *[[Tanacetum tenuissimum]]* (Trautv.) Grossh.
* *[[Tanacetum tirinense]]* Podlech
* *[[Tanacetum tomentellum]]* (Boiss.) Grierson
* *[[Tanacetum tomentosum]]* DC.
* *[[Tanacetum transiliense]]* Herder
* *[[Tanacetum tricholobum]]* (Sosn. ex Manden.) Chandjian
* *[[Tanacetum tridactylites]]* Kerner & Huter ex Rigo
* *[[Tanacetum trifoliolatum]]* Podlech
* *[[Tanacetum tripinnatifidum]]* Oliv.
* *[[Tanacetum turcomanicum]]* (Krasch.) Tzvelev
* *[[Tanacetum ulutavicum]]* Tzvelev
* *[[Tanacetum umbelliferarum]]* Boiss.
* *[[Tanacetum uniflorum]]* (Fisch. & C.A.Mey. ex DC.) Sch.Bip.
* *[[Tanacetum vahlii]]* DC.
* *[[Tanacetum virgatum]]* Loisel.
* *[[Tanacetum vulgare]]* L.
* *[[Tanacetum walteri]]* (C.Winkl.) Tzvelev
* *[[Tanacetum yabrudae]]* Charpin & Dittrich
* *[[Tanacetum zahlbruckneri]]* (Nab.) Grierson
* *[[Tanacetum zangezuricum]]* Chandjian

## Galerie

File:Tanacetum balsamita 02.jpg|***[[Tanacetum balsamita]]***
File:Tanacetumcamphoratum1.jpg|***[[Tanacetum camphoratum]]***
File:Tanacetum_cinerariifolium_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-269.jpg|***[[Tanacetum cinerariifolium]]***
File:Tanacetum_coccineum_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-037.jpg|***[[Tanacetum coccineum]]***
File:Tanacetum corymbosum2 W.jpg|***[[Tanacetum corymbosum]]***
File:Tanacetum densum ssp. siasicum GotBot 2015.jpg|***[[Tanacetum densum]]***
File:Tanacetum ferulaceum kz1.JPG|***[[Tanacetum ferulaceum]]***
File:Chrysanthemum haradjanii 1.jpg|***[[Tanacetum haradjanii]]***
File:Tanacetum huronense.jpg|***[[Tanacetum huronense]]***
File:Tanacetum_macrophyllum-Stueber.jpg|***[[Tanacetum macrophyllum]]***
File:Tanacetum niveum 'jackpot' 3.JPG|***[[Tanacetum niveum]]***
File:Tanacetum parthenium0.jpg|***[[Tanacetum parthenium]]***
File:Tanacetum ptarmiciflorum 'Silver Feather' 2.JPG|***[[Tanacetum ptarmiciflorum]]***
File:Tanacetum siculum 0119.JPG|***[[Tanacetum siculum]]***
File:Pietaryrtti.jpg|***[[Tanacetum vulgare]]***


## Riferimèncc