Lengua ladina

El **Ladin** (nom nativ: *ladin*; ciamaa *ladino* in Talian e *Ladinisch* in tudesch) l'è una lengua Reto-rumanza parlada int i Dulumit intra el Trentin/Südtirol e el Venet, cioè int la Ladinia. El ladin l'è un parent strec del rumanc e del furlan.
Inscí de scunfund no el ladin cunt el ladin giüdeo-spagnö (che l'è una lengua rumanza derivada de spagnö, lengua ebraica, türch, e grech), se parla de suent de Ladin dolomitan o Ladin standard.

El ladin l'è parlaa int i cumün de:

* Pruincia de Bulzan:
** Urtisèj (Ladin: *Urtijëi*, Tudesch: *St. Ulrich*, Italian: *Ortisei*)
** Santa Cristina de Gardena (Ladin: *Santa Cristina Gherdëina*, Tudesch:* St. Christina in Gröden*, Talian: *Santa Cristina di Val Gardena*)
** Selva (Ladin: *Sëlva*, Tudesch: *Wolkenstein*, Italian: *Selva di Val Gardena*)
** La Val (Ladin: *La Val*, Tudesch: *Wengen*, Italian: *La Valle*)
** Marèb (Ladin: *Mareo*, Tudesch: *Enneberg*, Italian: *Marebbe*), cunt: 
*** Sant Vigili (Ladin: *Al Plan*, Tudesch: *St. Vigil*, Italian: *San Vigilio*)
*** La Piv (Ladin: *La Pli*, Tudesch: *Enneberg Pfarre*, Italian: *La Pieve di Mareo*)
** San Martin de la Tur (Ladin: *San Martin de Tor*, Tudesch: *Sankt Martin in Thurn*, Italian: *San Martino in Badia*)
** Badía (Ladin: *Badia*, Tudesch: *Abtei*, Italian: Badia), cunt:
*** San Cassian (Ladin: *San Ćiascian*, Tudesch: *St. Kassian*, Italian: *San Cassiano*)
*** La Vila (Ladin: *La Ila*, Tudesch: *Stern*, Italian: *Villa di Badia*)
*** Pedrac (Ladin: *Pedraces*, Tudesch: *Pedratsches*, Italian: *Pedraces*)
** Curvara (Ladin: *Corvara*, Tudesch: *Kurfar*, Italian: *Corvara*)
** Còlfusch (Ladin: *Colfosch*, Tudesch: *Kolfuschg*, Italian: *Colfosco*)

* Pruincia de Trent (Val di Fassa):
** Canazej (Ladin: *Cianacei*)
** Campitell de Fassa (Ladin: *Ciampedèl*)
** Mazin (Ladin: *Mazin*)
** Puza de Fassa (Ladin: *Poza*)
** Vigh de Fassa (Ladin: *Vich*)
** Suraga (Ladin: *Soraga/Sorega*)
** Muena (Ladin: *Moena*)
* Pruincia de Belün:
** Val Livinalungh (Ladin: *Fodom*, Tudesch: *Buchenstein*) 
** Curtina d'Ampess (Ladin: *Anpëz*, Tudesch: *Petsch-Hayden*)

El ladin de la Val di Fassa (Ladin: Val de Fascia) l'è divis in düü ram: el "Cazét" che l'è parlaa in de la part nord de la val, e el "Brach" che l'è parlaa in de la part sud. I diferens j'hinn principalment funulogich. Presempi, in Cazét "aqua" l'è "ega" menter in Brach l'è "aga".
El ladin l'è ricunussüü uficialment dal guveren italian, ma dumà per i parlant ch'i stan in delTrentino/Ades Vòlt, e non per quej ch'i stan in Venet.

Di parlad che gh'han di inflüenz ladinn se tröven anca in de la Val de Nun e in de la Val de Sul.

## El Pader Noster in Ladin Dolomitan
Pere nost, che t'ies n cel, (*Pader noster, che te seet in ciel*)
sibe santificá ti inuem, (che 'l sia santificaa el tò nom)
vënie ti rëni, (*che 'l vegna el tò regn*)
sibe fata ti ulentà, (*che la sia fada la tua vuluntà*)
coche n ciel nsci n tiëra. (*cume in ciel inscì in tera*)
Da-nes ncuei nosc pan d'unidi,(*dan incö el noster pan de tücc dì*)
y lasce-nes dò nosc debit, (*e perdunun i noster debet*)
coche nëus lascion a nosc debitëures. (*cume nüm je perdunum aj noster debitur*)
Y non nes mené tla tentazion, (*e menun minga in de la tentaziun*)
ma libre-nes del mel, amen. (*ma liberun del mal, amen*)
(font:http://www.christusrex.org/www1/pater/JPN-ladin.html )
## Vus curelaa
*Lenguv returumanegh
**Lengua rumancia
**Lengua furlana
*Ladinia
*Ladin dulumitan
*Istitut Cultural Ladin “Majon di fascegn”
*Vallade ladine

## Ligam de föra
*El sit del SPELL 
**Una gramatega del Ladin 
*Una panuramega di parlad ladinn
*Wikipedia in ladin
*Sit sura i Ladin e 'l sò teritori
*Istitüü Cultüral Ladin e Müsee Ladin de Fassa
*Lengua ladina e variant
*Ladinienatlas ALD-I 
*Sprachatlas des Dolomitenladinischen und angrenzender Dialekte