open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Salerno

**Salerno** (*Salierno* 'ndèla parlàda locàl; *Salernum* en latì) l'è 'na cità italiàna, de la regiù de la Campania, capolöch de la pruvincia omònima. El cümü de Salerno 'l g'ha presapóch 140.580 abitàncc, 'na superfìce de 58,96&nbsp;km² e 'na densità de 2384,33 ab./km². El cunfìna coi cümü de Baronissi, Castiglione del Genovesi, Cava de' Tirreni, Giffoni Valle Piana, Pellezzano, Pontecagnano Faiano, San Cipriano Picentino, San Mango Piemonte, Vietri sul Mare.
Minori

**Minori** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Salerno. El g'ha presapóch 3.023 abitàncc.

## Ver também
* Amalfi
* Costa Amalfitana
* Província de Salerno.
Castellabate

**Castellabate** l'è 'n cumü da regiù de Campania, provincia de Salerno, con circa de 7.952 abitàncc, 'na superfìce de 36&nbsp;km² e 'na densità de 221 ab./km². El cunfìna coi cümü de Agropoli, Laureana Cilento, Montecorice, Perdifumo.
Casalbuono

**Casalbuono** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Salerno. El g'ha presapóch 1.301 abitàncc, 'na superfìce de 34&nbsp;km² e 'na densità de 38 hab/km². Faz fronteira com Casaletto Spartano, Lagonegro (PZ), Montesano sulla Marcellana, Sanza.
Camerota

**Camerota** (*Cammarota* 'ndèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Campania, en Pruvìncia de Salerno. El g'ha presapóch 6933 abitàncc, 'na superfìce de 7018&nbsp;km² e 'na densità de 101 ab./km². El cunfìna coi cümü de Centola, Celle di Bulgheria, Roccagloriosa, San Giovanni a Piro.
Wasseramt (distret)

El **Distrèt de Wasseramt** l'è giü dei dés distrecc del Canton Suleta en Svìsera, sitüàt al sud del cantù. Ensèma col Distret de Bucheggberg, el fùrma l**Amtei'' (distrèt eleturàl) de **Wasseramt-Bucheggberg'''. La popolasiù del cantù l'è de  abitàncc.

El distrèt de Wasseramt l'è furmàt dei cümü elencàcc ché sota:
Thierstein (distret)

El **Distret de Thierstein** l'è giü dei dés distrecc del Canton Suleta en Svìsera, sitüàt al nòrt del cantù. Ensèma col Distret de Dorneck, el fùrma l**Amtei'' (distrèt eleturàl) de **Dorneck-Thierstein'''. La popolasiù del cantù l'è de  abitàncc.

El distret de Thierstein l'è furmàt de dùdes cümü e 'l töl dét apò 'l cümü de Kleinlützel che l'è 'na exclave.
Lebern (distret)

El **Distret de Lebern** l'è giü dei dés distrecc del Canton Suleta en Svìsera, sitüàt a l'òvest del cantù. Ensèma co la cità de Soleta, el fùrma l**Amtei'' (distrèt eleturàl) de **Soleta-Lebern'''. La popolasiù del distrèt l'è de  abitàncc.

El distrèt de Lebern l'è furmàt dei cümü elencàcc ché sota:
1556

El **1556** a l'è 'n ann del secol XVI.

## Cossa l'è sucedud

## Chi l'è che l'è nassud

## Chi l'è che gh'è mort
* 31 de luj: Ignazzi de Loyola, fondador de l'orden gesuita.

## Alter proget
1557

El **1557** a l'è 'n ann del secol XVI.

## Cossa l'è sucedud
*El Stat spagnoeul, a càusa de cinquant'àgn de guerre, el finìss in bancaròta.
*I Otoman cunquìsten el Mar Ross e i cità africàn de Massaua e Akriko.
*27 de febràr: la Russia la derva la soa prima imbasciada a Londra.
*2 de luj: aparizzion de la Madona a Rapallo.
*10 de agost: Bataja de San Quintìn: el re spagnoeul Felpi II, cont el jut ingles e piemontes, el bat durament i frances de l'Enrìch II.
*27 de setémber: inondazzion a Palermo. I mòrt inn pussee de 900.
*27 de otober: Ogimachi l'è el noeuv imperador del Giapon

## Chi l'è che l'è nassud
*27 de sgenàr: Shah Abbas I (m. 1629)
*14 de febràr: Matìa del Sacher Roman Imperi (m. 1619)
*22 de marz: Casimìr de Pomerania (m. 1605).
*31 de magg: Fëdor I de Russia (m. 1598)
*16 d'agost: Gustin Carasc, pitor e incisor italian (m. 1602)
*19 d'agost: Federìgh I de Württemberg (m. 1608)

## Chi l'è che gh'è mort
*Sebastiàn Cabòt, navigador italegh (n. 1484)
*Ascanio I Colonna, nòbil (n. 1500)
*2 de sgenàr: Pontormo, pitor (n. 1494)
*11 de sgiugn: Giovann III del Portogall (n. 1502)
*16 de luj: Ana de Cleves, quarta mier del Re ingles Enrìch VIII (n. 1515)
*15 de november: Ferrant I Gonzaga, cont de Guastalla e governador de Milàn (n. 1507)
*19 de november: Bòna Sfòrsa, regìna de Polonia (n. 1494)
*13 de dicémber: Nicolò Tartàja, matemategh lombard (n. 1499)
*24 de dicémber: Patrăşcu cel Bun, voivoda de Valàchia.

## Alter proget
Wisen

**Wisen** a l'è un cumün svizzer del distret de Gösgen. in del Canton Suleta. Al gh’ha pressapoch  abitant e una süperfiss de 4.79 km², e al se tröva a una altitüden de 682 meter sura al livel del mar.

El cumün de Wisen a l'è tacaa ai cumün de Häfelfingen (BL), Hauenstein-Ifenthal, Läufelfingen (BL), Lostorf, Trimbach, Zeglingen (BL).

## Ligam de föra
* Sit Ufizial
Riedholz

**Riedholz** a l'è un cumün svizzer del distret de Lebern. in del Canton Suleta. Al gh’ha pressapoch  abitant e una süperfiss de 7.20 km², e al se tröva a una altitüden de 471 meter sura al livel del mar.

In del 2011 l'ha acorpaa anca el territori del ex-cumün de Niederwil.

El cumün de Riedholz a l'è tacaa ai cumün de Deitingen, Feldbrunnen-Sankt Niklaus, Flumenthal, Hubersdorf, Luterbach, Rüttenen e Zuchwil.
Niederwil (SO)

**Niederwil** a l'è staa un cumün svizzer del distret de Lebern in del Canton Suleta. 
In del 2011 l'è staa acorpaa al cumün de Riedholz.

Al moment de la suppression al gh'eva pressapoch 4000 abitant (Dicember 2010) e una süperfiss de 2.28 km². L'abitaa al se tröva a una altitüden de 545 meter sura al livel del mar.

El territori de Niederwil a l'è tacaa ai cumün de Balm bei Günsberg, Günsberg, Hubersdorf e Rüttenen.
Vardabusun

**Vardabusun** (nom ufizial in italian: *Guardabosone*) a l'è un cumün de la Pruvincia de Vercei.

El gh'ha ona popolaziun de , cunt ona superfis de  km² e ona densità de popolaziun de  ab./km².

El paes, che 'l se tröva in la Val Sessera, a l'è staa deciaraa una *cità-müseu* vivent: de fat el sò center l'è staa purtaa al sò aspet che 'l gh'aveva in del Mediuev. L'è tacaa ai cumün de Anloch (BI), Al Bórch, Cavril (BI), Crevacör (BI), Postua, Scua, Scupel, Saraval.

## Evoluzion demografega

L'andament del nümer de abitant del cumün de Vardabusun l'è mustraa in de la tabela chi de sutta

## Riferiment
Val Sessera

La **Val Sessera** (in Italian: *Valle Sessera*) a l'è ona val del Piemont nòrd-oriental, situada in la Provincia de Biella e, in misura on poo pussee pinina, la Provincia de Vercei. La val la ciappa 'l sò nòmm del riaa Sessera, che le traversam, per poeu rivà dent in del Sesia.
## Comun de la vall
*Provincia de Biella: Anlòch, Cavril, Còggiola, Crevacoeur, Pòrtola, Praj e Sostegn.
*Provincia de Vercei: Vardaboson, Pòstua.
## Geografia
La val la se troeuva in del nòrd-est de la Provincia de Biella arent ai scimm del grupp del Mont Roeusa e la gh'ha 'me montagna pussee alta el Mont Bo (2556 meter). La confina a nòrd e a est con la Valsesia, a òvest con la Val del Cerv e sud con la Val Mòss. La banda pussee a mont de la val l'è minga abitada, anca se d'estaa ghe vegnen i pastor per fà mangià i vacch in di praa; la banda pussee a vall, inveci, ciovè quella arent a Còggiola, l'è fess abitada, e l'è anca sede de industri.
Livurn (VC)

**Livurn** (nom ufizial in italian: *Livorno Ferraris*, giamò *Livorno Piemonte*) a l'è un cumün de la Pruvincia de Vercei.

El gh'ha ona popolaziun de , cunt ona superfis de  km² e ona densità de popolaziun de  ab./km².

El paes l'ha vist l'eleziun de l'antipapa Benedet XIII e la nassida del famus scienziaa Galileo Ferraris. Inultra l'è gemelaa cul cumün frances de Pont-de-Chéruy (regiun Roden-Alp).

## Evoluzion demografega

L'andament del nümer de abitant del cumün de Livurn l'è mustraa in de la tabela chi de sutta

## Riferiment
Muncravèl

**Muncravèl** (*Moncrivél* in Piemuntes; *Moncrivello*) a l'è un cumün de la Pruvincia de Vercei.

El gh'ha ona popolaziun de , cunt ona superfis de  km² e ona densità de popolaziun de  ab./km².

El paes el cunfina cun la Pruvincia de Türin (cumün de Burgh Masin, Majun, Mazzè, Vila Regia e Visch).

## Storia del burgh e del sò castel
L'interpretaziun del tuponim *Muncravel* la gh'ha de fà riferiment ai prim ducüment che hin rivaa a nüm e che parlen del sit. A l'esist un diploma imperial scrit dal Federich Barbarussa a favur de la gesa de Vercei, in del qual el se legg el nom de *Montecrivellum*; ma 'l storigh Gian Andrea Irico, le ciama *Moncravellum* o *Monscaprarum* ("munt di caver"), denuminaziun cul qual el paes el cumpar in d'un diploma del 1191 (a opera de l'imperadur Enrich VI)
In del XIII secul Muncravel la gh'aveva giamò una sua roca furtificada e, anca se l'era stada vendüda al cumün de Vercei, la restava anmò sota la giürisdiziun de la diocesi. In del 1399, dopu un periud de brev egemuia de l'Antoni Fiesch - de la cà genuvesa di Fiesch - la gent la s'è revultada, e inscì el cumün l'è finii sota el cuntrol del Dücaa de Savoia
In quel periud la rucafort la mantegniva dumà di funziun militar. De quel temp lì el n'è restaa a nüm el turiun quadrangular, cunt i sò finester de cot, che 'l porta al curtil del castel. A rendel una vera e propia residenza de sciur l'è stada la miee de l'Amedee IX de Savoia, var a dì la Iulanda de Francia (tusa del Carlu VII de Francia): el castel de Muncravel l'è vegnüü la sua residenza preferida, tantu che gh'è anca morta in del 1478.

Ma la storia del castel l'è legada anca ad alter donn che hin staa spus di düch de Savoia: in 'stu lögh a gh'è staa el matrimoni, per esempi, tra 'l Carlu I de Savoia e la Bianca del Munfraa (1472-1519); el Carlu III de Savoia (1504-1553), pö, l'ha dunaa a la sua miee Beatris del Purtugal. Cun quela dona chì l'è finii el periud de splendur del castel, perchè in seguit ai guer d'Italia cumbatüü da Francia e Spagna, quest chì l'è diventaa semper püssee un sit per guarnisun militar, per vess pö cuntendüü tra vari famili piemuntes.

In del 1692 el pussess del castel l'è passaa a la famija Del Caret, fina a quand, tra 'l 1817 e 'l 1825, a l'è staa minga traa giò da un incendi disastrus. Dopu che, in del 1972, l'è staa faa sü de növ, el castel el pò vess visitaa e dupraa per iniziativ cultürai e türistich.

## Evoluzion demografega

L'andament del nümer de abitant del cumün de Muncravèl l'è mustraa in de la tabela chi de sutta

## Riferiment
Erlinsbach

* **[[Erlinsbach (AG)]]**, cumün del Canton Argovia, Svìsera.
* **[[Erlinsbach (SO)]]**, cumün del Canton Soleta, Svìsera.
Usc'nengh

**Usc'nengh** (nom ufizial in italian: *Olcenengo*) a l'è un cumün de la Pruvincia de Vercei.

El gh'ha ona popolaziun de , cunt ona superfis de  km² e ona densità de popolaziun de  ab./km².

L'è tacaa ai cumün de Carsan-a Blot, Casanöva, Culubian, Quint, San Giurman, Vercèj.

El paes el se tröva arent a Vercei e l'ha vist nass el Carlo Angela (1875-1949) che, ultra a vess el pader del Piero, l'ha salvaa un mücc de giüdee dal nazismu e per quest l'è staa numinaa da Israel *Giüst trai Naziun*.

## Evoluzion demografega

L'andament del nümer de abitant del cumün de Usc'nengh l'è mustraa in de la tabela chi de sutta

## Riferiment
Küttigen

**Küttigen** (*Chüttige* in aleman) a l'è un cumün svizzer del distret de Aarau. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch  abitant e una süperfiss de 11.89 km², e al se tröva a una altitüden de 408 meter sura al livel del mar.

El cumün de Küttigen a l'è tacaa ai cumün de Aarau, Biberstein, Densbüren, Erlinsbach, Oberhof, Rohr, Thalheim.

## Ligam de föra
*
1561

El **1561** a l'è 'n ann del secol XVI.

## Cossa l'è sucedud

## Chi l'è che l'è nassud

## Chi l'è che gh'è mort

## Alter proget
Zurzach (distret)

El **Distret de Zurzach ** l'è 'n distrèt svìser del Canton Argovia sitüàt endèla part nordorientàla del cantù.  El capolöch del ditret l'è la citadìna de Bad Zurzach.  La popolasiù titàl del distrèt l'è de  abitàncc.

## Cümü




## Riferimèncc
Zofingen (distret)

El **Distret de Zofingen ** l'è 'n distrèt svìser del Canton Argovia sitüàt endèla part sudocidentàl del catù.  El capolöch l'è la citadìna de Zofingen ma 'l cümü piö pupulùs l'è Oftringen. La popolasiù totàl del ditrèt l'è de  abitàncc.

## Cümü




## Riferimèncc
Rheinfelden (distret)

El **Distret de Rheinfelden** l'è 'n distrèt svìser del Canton Argovia sitüàt endèla part nordocidentàl del Canton Argovia, endèla regiù ciamàda Fricktal. El capolöch l'è la citadìna de Rheinfelden. L'88% de la popolasiù la stà 'ndèla conurbasiù de Basilea. 

La popolasiù totàl del cantù l'è de  abitàncc, la superfìs del distrèt l'è de 112.09 km², per 'na densità de popolasiù de 355 ab./km².

## Cümü




## References
Muri (distret)

El **Distret de Muri ** l'è 'n distrèt svìser del Canton Argovia. El capolöch del ditrèt l'è la citadìna de Muri. L'è sitüàt endèla part centràl e meridiunàl del Freiamt e 'l g'ha 'na popolasiù de  abitàncc.

## Cümü





## Riferimèncc
Kulm (distret)

El **Distret de Kulm ** l'è 'n distrèt svìser del Canton Argovia sitüàt endèla part ucidentàl del Lach Hallwil e 'l töl dét le ài de Wyna e Suhre. La cità principàl l'è Unterkulm. El ditrèt l'è furmàt de 17 cümü, per 'na superfìce totàl de is 101.35 km² e 'na popolasiù de  abitàncc

## Cümü




## Riferimèncc
Brugg (distret)

**Brugg ** l'è 'n distrèt svìser del Canton Argovia sitüàt a sud del fiöm Aar, endèla part argoviàna de la cadéna del Giüra.  El capolöch del ditrèt l'è la citadìna de Brugg. 

El distrèt el g'ha 'na popolasiù totàl de  abitàncc.

## Cümü

## Riferimèncc
Bremgarten (distret)

El **Distret de Bremgarten ** l'è 'n distrèt svìser del Canton Argovia sitüàt endèle ài dei fiöm Reuss e Bünz endèla regiù geogràfica ciamàda *[[Freie Ämter|Freiamt]]*.

## Cümü




## Riferimèncc
Baden (distret)

El **Distret de Baden ** l'è 'n distrèt svìser del Canton Argovia. El capolöch del distrèt l'è la citadìna de Baden e 'l cümü piö grant l'è Wettingen. El distrèt l'è furmàt de 26 cümü.

## Cümü




## Riferimèncc
Aarau (distret)

El **Distret de Aarau ** l'è 'n distrèt svìser del Canton Argovia. El capolöch del ditrèt l'è la cità de Aarau e 'l distrèt el töl dét töt l'aglomeràt ürbà de Aarau a sud de la cadéna del Giüra.

## Cümü


## Riferimèncc
Full-Reuenthal

**Full-Reuenthal** a l'è un cumün svizzer del distret de Zurzach. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch  abitant e una süperfiss de 4.82 km², e al se tröva a una altitüden de 315 meter sura al livel del mar.

El cumün de Full-Reuenthal a l'è tacaa ai cumün de Dogern (DE-BW), Leibstadt, Leuggern, Waldshut-Tiengen (DE-BW).

## Evulusiù de la popolasiù

*1798: 234 
*1850: 442 
*1900: 404
*1930: 487 
*1950: 493 
*1960: 611 
*1970: 694 
*1980: 674 
*1990: 715 
*2000: 806 
*Dezèmber 2003: 836

## Riferiment

*Sarah Brian Scherer, Dominik Sauerländer, Andreas Steigmeier *Das Kirchspiel Leuggernt  Geschichte von Böttstein, Full-Reuenthal, Liebstadt und Luggern* = *History of Böttstein, Full-Reuenthal, Leibstadt and Leuggern*, 2001

## Ligam de föra
*
Lenzburg (distret)

El **Distret de Lenzburg ** l'è 'n distrèt svìser del Canton Argovia sitüàt endèla part centràl del cantù. El capolöch l'è la citadìna de Lenzburg.  La popolasiù totàl del distrèt l'è de  abitàncc. 

## Cümü
El distrèt l'è sudividìt en 20 cümü:





## Riferimèncc
Fislisbach

**Fislisbach** a l'è un cumün svizzer del distret de Baden. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch  abitant e una süperfiss de 5.05 km², e al se tröva a una altitüden de 426 meter sura al livel del mar.

El cumün de Fislisbach a l'è tacaa ai cumün de Baden, Birmenstorf, Mellingen, Neuenhof, Niederrohrdorf, Oberrohrdorf.

## Storia
Fislisbach l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1184 col nomm de *Vicelisbach*.

L'andament storegh de la popolazion de Fislisbach l'è indicaa in de la tabela chi sott:

## Riferiment

## Ligam de föra
*
Fisibach

**Fisibach** a l'è un cumün svizzer del distret de Zurzach. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch  abitant e una süperfiss de 5.77 km², e al se tröva a una altitüden de 378 meter sura al livel del mar.

El cumün de Fisibach a l'è tacaa ai cumün de Bachs (ZH), Hohentengen am Hochrhein (DE-BW), Kaiserstuhl, Oberweningen (ZH), Rümikon, Siglistorf, Weiach (ZH), Wislikofen.

## Riferiment

*Bucher, H; Oertli-Cajacob, C: *Fisibach – ein Dorf und seine Geschichte* (*Fisibach - A Village and its History*), Fisibach, 1995

## Ligam de föra
*
Fahrwangen

**Fahrwangen** a l'è un cumün svizzer del distret de Lenzburg. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch  abitant e una süperfiss de 5 km², e al se tröva a una altitüden de 543 meter sura al livel del mar.

El cumün de Fahrwangen a l'è tacaa ai cumün de Aesch (LU), Beinwil am See, Bettwil, Meisterschwanden, Sarmenstorf, Schongau (LU).


## Popolazion
* 1693: 260
* 1798: 529
* 1850: 782
* 1900: 1,019
* 1950: 1,052
* 1980: 1,210
* 2000: 1,653

## Riferiment


## External links
*
Ehrendingen

**Ehrendingen** (*Äredinge* in aleman) a l'è un cumün svizzer del distret de Baden. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch  abitant e una süperfiss de 7.31 km², e al se tröva a una altitüden de 450 meter sura al livel del mar.

El cumün de Ehrendingen l'è staa furmaa ufizialment el prim de ginee del 2006 da la fusion dei cumün de Oberehrendingen e Unterehrendingen. A l'è tacaa ai cumün de Schneisingen, Niederweningen, Wettingen, Ennetbaden, Freienwil, Lengnau.

## Popolazion

## Riferiment


## Ligam de föra
*
Brugg

**Brugg** (*Bruga* in latin) a l'è un cumün svizzer del distret de Brugg. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch  abitant e una süperfiss de 56 km², e al se tröva a una altitüden de 52 meter sura al livel del mar.

El cumün de Brugg a l'è tacaa ai cumün de Gebenstorf, Habsburg, Hausen, Riniken, Rüfenach, Schinznach-Bad, Umiken, Untersiggenthal, Villigen, Villnachern, Windisch.

## Popolazion

## Ligam de föra
* 
*
Bremgarten (AG)

**Bremgarten** (*Brämgarte* in aleman) a l'è un cumün svizzer del distret de Bremgarten. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch  abitant e una süperfiss de 8.02 km², e al se tröva a una altitüden de 386 meter sura al livel del mar.

El cumün de Bremgarten a l'è tacaa ai cumün de Eggenwil, Fischbach-Göslikon, Hermetschwil-Staffeln, Waltenschwil, Wohlen, Zufikon.

L'andament storegh de la popolazion de Bremgarten l'è indicaa in de la tabela chi sott:

## Galeria de foto

File:Bremgarten Muri-Amthof.jpg|*Muri-Amthof*
File:Bremgarten Schloessli Mauer.jpg|The *Schlössli* or little castle
File:Bremgarten Stadtkirche vorne.jpg|City Church
File:Bremgarten Klarakapelle.jpg|St. Klara Chapel
File:Bremgarten Muttergotteskape.jpg|Mother of God Chapel ()
File:Bremgarten Kapellen.jpg|Mother of God Chapel, Organist house and St.Anna Chapel


## Riferiment


## Ligam de föra

*Verkehrsverein Bremgarten  -- the Tourist association in Bremgarten 
*
Brittnau

**Brittnau** a l'è un cumün svizzer del distret de Zofingen. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch  abitant e una süperfiss de 13.67 km², e al se tröva a una altitüden de 450 meter sura al livel del mar.

El cumün de Brittnau a l'è tacaa ai cumün de Murgenthal, Pfaffnau (LU), Reiden (LU), Strengelbach, Vordemwald, Wikon (LU), Zofingen.

El cumün el comprend anca i frazion de:
*Bergacker
*Bösenwil
*Bötschishalden
*Fennern
*Geissbach
*Leidenberg
*Liebigen
*Mättenwil
*Schulerslehn
*Sennhof
*Rossweid
*Weilern Grod
*Wilacker

## Riferiment


## Ligam de föra
*
Böttstein

**Böttstein** a l'è un cumün svizzer del distret de Zurzach. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch  abitant e una süperfiss de 7.43 km², e al se tröva a una altitüden de 356 meter sura al livel del mar.

El cumün de Böttstein a l'è tacaa ai cumün de Döttingen, Klingnau, Leuggern, Mandach, Villigen, Würenlingen.

## Popolazion

*1798 	324
*1850 	629
*1900 	760
*1930 	820
*1950 	1051
*1960 	1256
*1970 	2129
*1980 	2896
*1990 	3437
*2000 	3648
*2004   3702
*2006   3727
## Riferiment
*Sarah Brian Scherer, Dominik Sauerländer, Andreas Steigmeier: *Das Kirchspiel Leuggern – Geschichte von Böttstein, Full-Reuenthal, Leibstadt und Leuggern,* 2001



## Ligam de föra
*http://www.boettstein.ch Official website (in Todesch)
*
Baden (AG)

**Baden** (*Bade* in aleman) a l'è una citadìna svizzera, capolögh del distret de Baden, in del Canton Argovia. La gh'ha pressapoch  abitant e una süperfiss de 13.17 km², e la se tröva a una altitüden de 381 meter sura 'l nivel del mar.
L'è colocada in sü la sponda manzina del fiüm Limmat, a pressapoch 25 km da la cità de Zürigh.

El cumün de Baden a l'è tacaa ai cumün de Birmenstorf, Ennetbaden, Fislisbach, Gebenstorf, Mellingen, Neuenhof, Obersiggenthal, Turgi, Wettingen.

L'andament istoregh de la pupulaziun de Baden l'è indicaa in de la tabela chi desuta:

## Galeria de foto

File:Baden Stein 9667.jpg|Rüin del castel Stein
File:Stadtkirche Baden AG 7870.jpg|Gesa cumünala de Baden
File:Baden AG Ref Kirche.jpg|Gesa sgüissara refurmada de baden
File:Langmatt1.jpg|Villa Langmatt, che 'dess l'e devegnüda un müsee
File:Baden Stadthaus.jpg|Cà del Cumün, toch de l'aministraziun cumünala
File:Tagsatzung1531.jpg|Giunta cumünala in del 1531
File:Baden landvogtei.jpg|Punt de legn quataa d'un tecc in sü 'l fiüm Limmat
File:Baden KraftwerkAue.jpg|Fabrega de l'energia de Baden, part of the utilities plant
File:Gemeinschaftsgebäude Martinsberg (BBC).jpg|Custruzzioni cumunità Martinsberg (BBC)


## Riferiment

## Ligam de föra

*Official webpage of the city of Baden
*Schools in Baden
*
Arni (AG)

**Arni** a l'è un cumün svizzer del distret de Bremgarten. in del Canton Argovia. Al gh’ha pressapoch  abitant e una süperfiss de 3.37 km², e al se tröva a una altitüden de 568 meter sura al livel del mar.

El cumün de Arni a l'è tacaa ai cumün de Aesch bei Birmensdorf (ZH), Hedingen (ZH), Islisberg, Jonen, Oberlunkhofen, Oberwil-Lieli, Unterlunkhofen.

## Storia
Arni l'è menziunaa la prima volta in de l'ann 1184 col nom de *Arne*.  

L'andament storegh de la popolazion de Arni l'è indicaa in de la tabela chi sott:

: with out Islisberg, which separated in 1983

## Riferiment

## Ligam de föra
*Arni website
*
1570

El **1570** a l'è 'n ann del secol XVI.

## Cossa l'è sucedud

## Chi l'è che l'è nassud

## Chi l'è che gh'è mort

## Alter proget
Cinisi

**Cinisi** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Sicilia, en Pruvìncia de Palermo. El g'ha presapóch 10.253 abitàncc, 'na superfìce de 33&nbsp;km² e 'na densità de 311 ab./km². El cunfìna coi cümü de Carini, Terrasini.

Envers la fì dei agn setànta l'è stàt lüminàt de spès endèle crònache per vìa de la vicènda de Peppino Impastato, en zùen del paés che g'ha sercàt de lotà cùtra la mafia (suratöt cùtra 'l boss Gaetano Badalamenti) e che per chèsta rizù l'è stat copàt de la stèsa organizasiù che 'l combatìa.

## Evulusiù demogràfica
Piòvi

**Piòvi** (nom ufizial in italian: *Piode*) a l'è un cumün de la Pruvincia de Vercei.

El gh'ha ona popolaziun de , cunt ona superfis de  km² e ona densità de popolaziun de  ab./km².

El paes el se tröva in de la Valsesia e 'l cunfina cun la Pruvincia de Biela (cumün de Pecinengh).

## Evoluzion demografega

L'andament del nümer de abitant del cumün de Piòvi l'è mustraa in de la tabela chi de sutta

## Riferiment
Südtiroler Volkspartei

La **Südtiroler Volkspartei** (SVP) l'è na lista pulitega regiunala in Südtirol, che l'è stada fada sü despö la finn de la Segunda Guera Mundiala, 'l vot de Mai 1945. La SVP la scüsa de front de racujüda de la gent de maderlengua Bavaresa in Südtirol (al didincö la SVP la sumeja che la se crüzzia, almanch un cicininn, anca di interess di Ladin Gardenées e Badioc'). La SVP l'è gnüda föra per la püpart del Deutschen Verband e un tuchelín anca del Grüp de Resistensa Südtirolesa de l' Andreas-Hofer-Bund. 

La Südtiroler Volkspartei l'è representada in del parlament talian a Ruma de 5 pulitegh (düü in de la Camara e trii in del Senaa) e in del parlament de la EU de vün.
Andreas-Hofer-Bund

L' **Andreas Hofer Bund** l'è staa un muiment de resistensa Südtirules nassüü in del Nuember del 1939 dopu che 'l Führer e 'l Mussolini even decidüü de dá ai Südtirules la famusa upsiun, ciuè l'avè de scernì in tra "uptà" de ciapà sü tüsscoss e 'ndà fort (la famusa "Option für Deutschland") e vess "relucaa" in d'un quaj sit del Reich; u de restà liinsci in Südtirol, ma 'gnì "talianissaa" del cuu ai pee: pü südtirol, ma Alto Adige, pü parlà Tudesch, ma parlà dumà Talian, pü scöra Tudesca ma dumà scöra Taliana, pü negot de Tirules/Tudesch, pü gnanch el tipegh Scussarin Blö (Der blaue Schurz). Quij ch'han scernii de restà in Südtirol hin staa suranumenaa "Dableiber" (*Da* = Chinsci e *Bleiber* = Quel che'l resta/Quij che resta, ciuè: *Quel che 'l/Quij che resta chinsci*), menter quij ch'han scernii de 'ndà via hin staa ciamaa "Optanten".

El Südtiroler Andreas Hofer Bund l'è staa traa inans del Friedl Volgger e del Hans Egarter (ghe pertucaven anca 'l Josef Mayr-Nusser e l'Erich Amonn). Dopu che la Wehrmacht l'è gnüda in del Südtirol in del 1943 quij che ghe pertucaven al Bund hinn staa parsegütaa e pünii de bun.
Dòra Baltea

La **Dòra Baltea** (*Duria Maior* ò *Duria Bautica* in Latin; *Dora Baltea* in Italian; *Dòira* in Piemontes; *Doire Baltée* in Frances; *Douère* ò *Jouère* in Arpitan) a l'è on fiumm italian longh circa 160 chilòmeter. L'è 'l quint affluent pussee important del Pò, dòpo el Tisin, l'Adda, l'Òli e 'l Taner. El nòmm latin *Bautica* el vegn de on sò affluent, el riaa valdostan Buthier (latin: *Bauticum*).
## El cors
La Dòra Baltea la nass sòtta el Mont Bianch, de l'union, arent a la frazion de Courmayeur ciamada Entrèves, de duu riaa, var a dì la Dòra de Veny (nassuda del giazzee del Miage, in Val Veny) e la Dòra de Ferret (nassuda del giazzee del Pré de Bar, in Val Ferret).
El fiumm l'è giamò pien de aqui a Morgex e La Salle, e 'l se impieniss anmò grazie ai vari riaa che ghe vann dent: la Dòra de Valgrisenche, la Dòra de Rhêmes, el Savara e 'l Cogne.

De chì poeu la traversa la banda a sud de Aòsta e 'l ciappa de mancina el Buthier. Sortida de la Val d'Aòsta, la Dòra la traversa el Canaves e la passa per Ivrea. In Piemont la perd on poo di sò aqui, e la va dent al Pò arent a Cressentin, in Provincia de Vercei.
## I affluent
In territòri valdostan:
* Dòra de Valgrisenche, dòpo avè traversaa la Valgrisenche, arent ad Arvier.
* Dòra de Rhêmes, dòpo avè traversaa la Val de Rhêmes, la finiss in del Savara arent a Introd.
* Savara (ò *Savarenche*), el ven giò de la Valsavarenche e 'l confluiss arent a Introd.
* Grand Eyvia, dòpo avè traversaa la Val de Cogne, arent ad Aymavilles.
* Buthier, dòpo avè traversaa la Valpelline, arent ad Aòsta.
* Saint-Barthélemy, dòpo avè traversaa el Vallon de Saint-Barthélemy, arent a Nus.
* Marmore, dòpo vess passaa per la Valtournenche, arent a Châtillon.
* Evançon, dòpo vess passaa per la Val d'Ayas, arent a Verrès.
* Ayasse, dòpo avè bagnaa la Val de Chaporcher, arent a Bard. 
* Lys, dòpo vess vegnuu giò de la Val del Lys, arent a Pont-Saint-Martin.

In territòri piemontes, l'affluent pussee important a l'è inveci la Ciusella, che la confluiss in de la Dòra arent a Strambin, dòpo avè traversaa la Valciusella.

## Vos correlaa
* Pò
* Courmayeur
* Entrèves
* Val Ferret
* Val Veny
* Ivrea
* Cressentin
* Val d'Aòsta
José Mourinho

Ol **José Mário dos Santos Mourinho Félix**, pussee semplizement **José Mourinho**, nasìt ol 26 de Zenér del 1963 a Setúbal, l'è ün alenadùr de fùbal purtughés. L'è suernominàt *The Special One*. 

I tifos de l’Inter son ancamò al dì d'incoeu devot à chèst alenatdor, chi y a faj venc al “Triplete”, e son mia pocch chèi che speran en voeuna su vólta. 

## Palmarèss
***Alenador***
### Titoi nazionai
* **[[Primeira Liga|Campionad portoghes]] - 2 titoi** 
:Porto: 2002-2003, 2003-2004
* **[[Coppa de Portogal]] - 1 titol**
:Porto: 2002-2003 
* **[[Supercoppa de Portogal]] - 1 titol**
:Porto: 2003
* **[[Football League Cup|Coppa de Lega ingles]] - 4 titoi**
:Chelsea: 2004-2005, 2006-2007, 2014-2015
:Manchester United: 2016-2017
* **[[Premier League|Campionad ingles]] - 3 titoi**
:Chelsea: 2004-2005, 2005-2006, 2014-2015
* **[[FA Community Shield|Supercoppa inglesa]] - 2 titoi** 
:Chelsea: 2005
:Manchester United: 2016
* **[[FA Cup|Coppa de Inghiltera]] - 1 titol** 
:Chelsea: 2006-2007
* **[[Supercoppa italiana]] - 1 titol**
:Inter: 2008
* **[[Serie A|Campionad italian]] - 2 titoi** 
:Inter: 2008-2009, 2009-2010
* **[[Coppa Italia]] - 1 titol**
:Inter: 2009-2010
* **[[Coppa de Spagna]] - 1 titol**
:Real Madrid: 2010-2011
* **[[Primera División (Spagna)|Campionad spagnœl]] - 1 titol**
:Real Madrid: 2011-2012
* **[[Supercoppa spagnœla]] - 1 titol** 
:Real Madrid: 2012

### Titoi internazionai
* **[[ UEFA Europa Conference League]] - 1 titoi**
:AS Roma: 2021-2022

* **[[UEFA Europa League|Coppa UEFA/UEFA Europa League]] - 2 titoi** 
:Porto: 2002-2003
:Manchester United: 2016-2017

* **[[UEFA Champions League|Coppa di Campion/UEFA Champions League]] - 2 titoi** 
:Porto: 2003-2004
:Inter: 2009-2010
Varesòtt

*La provincia de Vares.
*Chi che l'abita in la provincia de Vares (i resident in del capploeugh inveci se ciamen *varesin*).
*El dialett parlaa a Vares, in de la soa provincia e in d'ona quai zòna del Piemont oriental, conossuu anca 'me *Bosin*.
Lengua esperanto

L**Esperanto** l'è ona lengua artificial creada del dotor Ludwik Lejzer Zamenhof in tra el 1872 e el 1887.

I so regol hinn staa scernii in tra i svariaa lengu studiaa del Zamenhof, insci de vess capii e imparaa de tucc senza fadiga.

## Referement


## Vardee anca

* Akademio de Esperanto

## Ligam in su la Red

* FEI
* Radio Verda, nutìsie in Esperanto
* Podkastaro, prugàmm radio in Esperanto da tütt el mùnd
Windows Live Messenger

El **Windows Live Messenger** l'era el client de messaggistega istantanea de Microsoft. L'è dispunìbil per i sistema uperatìu Windows XP, Windows Vista, Windows 7, Windows Server 2003, Windows Server 2008, Windows Mobile e MAC OS X. L'era destribüìd a gratis.
B

La **B** o **b**, nom in lumbard **be** [be] (al dì d'incö anca italianizaa a *bi*) l'è la seconda letera de l'abecee latin e lumbard, e de quij derivaa da l'abecee di fenici.

In lumbard la curispond a la cunsunant plusiva  bilabiala [b] (tant 'me int alfabet funetich internaziunal).

Int la so version granda la sumeja a la letera *beta* de l'abecee grech e a la *В* de l'abecee cirilich.

## Storia
La ‹B› l'ha principiaa cume pitugrama del söl d'una cà int i geruglifich egizian o int l'abecee Proto-Sinaitich. In vers al 1050 p.d.S., la version int l'abecee di fenici la gh'aveva una furma liniara che la serviva per fà la letera *beth*.
Trin (VC)

**Trin** (nom ufizial in italian: *Trino*) a l'è un cumün de la Pruvincia de Vercei.

El gh'ha ona popolaziun de , cunt ona superfis de  km² e ona densità de popolaziun de  ab./km².

El paes el se tröva in del Munferaa, in sü la riva de mancina del Pò e al cunfin cun la Pruvincia de Lissandria (cumün de Camin e de Muran).

## Evoluzion demografega

L'andament del nümer de abitant del cumün de Trin l'è mustraa in de la tabela chi de sutta

## Riferiment
Valsinni

**Valsinni** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Matera. El g'ha presapóch 1.794 abitàncc, 'na superfìce de 31&nbsp;km² e 'na densità de 58 ab./km². El cunfìna coi cümü de Colobraro, Nocara (CS), Noepoli (PZ), Nova Siri, Rotondella, San Giorgio Lucano.

## Evulusiù demogràfica
Tursi

**Tursi** (*Tùrsë* 'ndèla parlàda locàl; *Θύρσοι/Thúrsoi* 'n gréch antìch; *Turci* e *Tursia* 'n latì) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Matera. El g'ha presapóch 5.387 abitàncc, 'na superfìce de 156&nbsp;km² e 'na densità de 35 ab./km². El cunfìna coi cümü de Colobraro, Montalbano Jonico, Policoro, Rotondella, Sant'Arcangelo (PZ), Scanzano Jonico, Stigliano.

## Evulusiù demogràfica
Tricarico

**Tricarico** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Matera. El g'ha presapóch 6.202 abitàncc, 'na superfìce de 176&nbsp;km² e 'na densità de 35 ab./km². El cunfìna coi cümü de Albano di Lucania (PZ), Brindisi Montagna (PZ), Calciano, Grassano, Grottole, Irsina, San Chirico Nuovo (PZ), Tolve (PZ), Vaglio Basilicata (PZ).

## Evulusiù demogràfica
Stigliano

**Stigliano** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Matera. El g'ha presapóch 5.618 abitàncc, 'na superfìce de 209&nbsp;km² e 'na densità de 27 ab./km². El cunfìna coi cümü de Accettura, Aliano, Cirigliano, Craco, Gorgoglione, Montalbano Jonico, San Mauro Forte, Sant'Arcangelo (PZ), Tursi.

## Evulusiù demogràfica
San Mauro Forte

**San Mauro Forte** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Matera. El g'ha presapóch 2.306 2001 abitàncc, 'na superfìce de 86,89&nbsp;km² e 'na densità de 26,5 ab./km². El cunfìna coi cümü de Accettura, Craco, Ferrandina, Garaguso, Oliveto Lucano, Salandra, Stigliano.

## Evulusiù demogràfica
San Giorgio Lucano

**San Giorgio Lucano** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Matera. El g'ha presapóch 1.508 abitàncc, 'na superfìce de 38&nbsp;km² e 'na densità de 40 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cersosimo (PZ), Nocara (CS), Noepoli (PZ), Oriolo (CS), Senise (PZ), Valsinni.

## Evulusiù demogràfica
Policoro

**Policoro** (*Pulëcòrë* 'ndèla parlàda local; Πολύχορων in gréch antìch) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Matera. El g'ha presapóch 15.562 abitàncc, 'na superfìce de 67&nbsp;km² e 'na densità de 232 ab./km². El cunfìna coi cümü de Rotondella, Scanzano Jonico, Tursi.

## Evulusiù demogràfica

## Colegamèncc estèrni
* policoro.eu
Pisticci

**Pisticci** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Matera. El g'ha presapóch 17.820 abitàncc, 'na superfìce de 231&nbsp;km² e 'na densità de 77 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bernalda, Craco, Ferrandina, Montalbano Jonico, Montescaglioso, Pomarico, Scanzano Jonico.

## Evulusiù demogràfica
Nova Siri

**Nova Siri** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Matera. El g'ha presapóch 6.413 abitàncc, 'na superfìce de 52&nbsp;km² e 'na densità de 123 ab./km². El cunfìna coi cümü de Canna (CS), Nocara (CS), Rocca Imperiale (CS), Rotondella, Valsinni.

## Evulusiù demogràfica
Montescaglioso

**Montescaglioso** (*Mòndë* 'ndèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Matera. El g'ha presapóch 10.098 abitàncc, 'na superfìce de 173&nbsp;km² e 'na densità de 58 ab./km². El cunfìna coi cümü de Bernalda, Ginosa (TA), Matera, Miglionico, Pisticci, Pomarico.

## Evulusiù demogràfica
Montalbano Jonico

**Montalbano Jonico** (*Mundalbanë* 'ndèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Matera. El g'ha presapóch 7.985 abitàncc, 'na superfìce de 132&nbsp;km² e 'na densità de 60 ab./km². El cunfìna coi cümü de Craco, Pisticci, Scanzano Jonico, Stigliano, Tursi.

## Evulusiù demogràfica
Matera

**Matera** (*[məˈtəːrə]* endèla parlàda locàl; *Materia* 'n latì) l'è 'na cità italiàna, de la regiù de la Basilicata, capolöch de la pruvincia omònima. El cümü de Matera 'l g'ha presapóch 57.075 abitàncc (stìme del 2001), 'na superfìce de 387,40&nbsp;km² e 'na densità de 147,1 ab./km². El cunfìna coi cümü de Altamura (BA), Ginosa (TA), Gravina in Puglia (BA), Grottole, Laterza (TA), Miglionico, Montescaglioso, Santeramo in Colle (BA).

La cità l'è cunusìda 'n töt el mónt per i sò riù ciamàcc *Sassi*, recunusìcc endèl 1993 come Patremóne de l'umanità de l'UNESCO (prim pòst de l'Itàlia meridiunàla a risiì chèsto recunusimènt).

Matera l'è apò 'ntra le cità decoràde al Valùr Militàr per la Guèra de Liberasiù (Medàia d'Arzènt al Valùr Militàr) per le soferènse de la sò popolasiù endèla Segónda Guèra Mondiàl, perchè l'è stàda la prìma cità del meridiù a soleàs cùtra 'l nazifascismo.

A Matera gh'è stat giràt divèrsi cìne per vìa del paezàgio ünich che la ezebés la cità, 'ntra i óter La pasiù de Crìsto (2004), del Mel Gibson.

* Cità de Matera

## Evulusiù demogràfica
Irsina

**Irsina** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Matera. El g'ha presapóch 5.726 abitàncc, 'na superfìce de 262&nbsp;km² e 'na densità de 22 ab./km². El cunfìna coi cümü de Genzano di Lucania (PZ), Grassano, Gravina in Puglia (BA), Grottole, Oppido Lucano (PZ), Tolve (PZ), Tricarico.

## Evulusiù demogràfica
Gorgoglione

**Gorgoglione** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Matera. El g'ha presapóch 1.179 abitàncc, 'na superfìce de 34&nbsp;km² e 'na densità de 35 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aliano, Cirigliano, Corleto Perticara (PZ), Guardia Perticara (PZ), Missanello (PZ), Pietrapertosa (PZ), Stigliano.

## Evulusiù demogràfica
Ferrandina

**Ferrandina** (*Fëranninë* 'ndèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Matera. El g'ha presapóch 9.340 abitàncc, 'na superfìce de 215&nbsp;km² e 'na densità de 43 ab./km². El cunfìna coi cümü de Craco, Grottole, Miglionico, Pisticci, Pomarico, Salandra, San Mauro Forte.

## Evulusiù demogràfica
Colobraro

**Colobraro** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Matera. El g'ha presapóch 1.535 abitàncc, 'na superfìce de 65&nbsp;km² e 'na densità de 24 ab./km². El cunfìna coi cümü de Noepoli (PZ), Rotondella, Sant'Arcangelo (PZ), Senise (PZ), Tursi, Valsinni.

## Evulusiù demogràfica
Calciano

**Calciano** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Matera. El g'ha presapóch 892 abitàncc, 'na superfìce de 48&nbsp;km² e 'na densità de 19 ab./km². El cunfìna coi cümü de Accettura, Albano di Lucania (PZ), Campomaggiore (PZ), Garaguso, Grassano, Oliveto Lucano, Tricarico.

## Evulusiù demogràfica
Accettura

**Accettura** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Matera. El g'ha presapóch 2.427 abitàncc, 'na superfìce de 89&nbsp;km² e 'na densità de 27 ab./km². El cunfìna coi cümü de Calciano, Campomaggiore (PZ), Cirigliano, Oliveto Lucano, Pietrapertosa (PZ), San Mauro Forte, Stigliano.

## Evulusiù demogràfica
Viggiano

**Viggiano** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 3.148 abitàncc, 'na superfìce de 89,03&nbsp;km² e 'na densità de 36 ab./km². El cunfìna coi cümü de Calvello, Corleto Perticara, Grumento Nova, Laurenzana, Marsicovetere, Montemurro.
Viggianello

**Viggianello** (*Bingianieddu* 'ndèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 3.489 abitàncc, 'na superfìce de 119&nbsp;km² e 'na densità de 29 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castelluccio Inferiore, Chiaromonte, Fardella, Laino Borgo (CS), Morano Calabro (CS), Rotonda, San Severino Lucano.
Vietri di Potenza

**Vietri di Potenza** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 3.096 abitàncc, 'na superfìce de 52&nbsp;km² e 'na densità de 60 ab./km². El cunfìna coi cümü de Balvano, Caggiano (SA), Picerno, Romagnano al Monte (SA), Salvitelle (SA), Savoia di Lucania.
Venosa

**Venosa** (l'antìca *Venusia*) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 12.189 abitàncc, 'na superfìce de 169&nbsp;km² e 'na densità de 72 ab./km². El cunfìna coi cümü de Barile, Ginestra, Lavello, Maschito, Montemilone, Palazzo San Gervasio, Rapolla, Spinazzola (BA).
Vaglio Basilicata

**Vaglio Basilicata** (*U Vaglië* 'ndèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 2.210 abitàncc, 'na superfìce de 42&nbsp;km² e 'na densità de 53 ab./km². El cunfìna coi cümü de Albano di Lucania, Brindisi Montagna, Cancellara, Pietragalla, Potenza, Tolve, Tricarico (MT).
Trecchina

**Trecchina** (*Trécchiena* 'ndèla parlàda locàl) a l'è 'n cümü de la pruvìncia de Potenza, endèla regiù de la Basilicata, che 'l gh'à 2.404 abitàncc, 'na superfìce de 37&nbsp;km² e 'na densità de 65 ab./km². El cunfìna coi cümü de Lauria, Maratea, Nemoli, Rivello, Tortora (CS).
Tramutola

**Tramutola** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 3.250 abitàncc, 'na superfìce de 36,48&nbsp;km² e 'na densità de 90 ab./km². El cunfìna coi cümü de Grumento Nova, Marsicovetere, Moliterno, Montesano sulla Marcellana (SA), Padula (SA), Paterno.
Tolve

**Tolve** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 3.617 abitàncc, 'na superfìce de 127&nbsp;km² e 'na densità de 28 ab./km². El cunfìna coi cümü de Albano di Lucania, Cancellara, Irsina (MT), Oppido Lucano, San Chirico Nuovo, Tricarico (MT) e Vaglio Basilicata.
Tito (PZ)

**Tito** (*Lu Titu* 'ndèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 6.378 abitàncc, 'na superfìce de 70&nbsp;km² e 'na densità de 91 ab./km². El cunfìna coi cümü de Abriola, Picerno, Pignola, Potenza, Sant'Angelo Le Fratte, Sasso di Castalda, Satriano di Lucania, Savoia di Lucania.
Terranova di Pollino

**Terranova di Pollino** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 1.680 abitàncc, 'na superfìce de 112&nbsp;km² e 'na densità de 15 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alessandria del Carretto (CS), Castrovillari (CS), Cerchiara di Calabria (CS), Chiaromonte, Francavilla in Sinni, San Costantino Albanese, San Lorenzo Bellizzi (CS), San Paolo Albanese, San Severino Lucano.
Teana

**Teana** (*La Tegana* 'ndèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 751 abitàncc, 'na superfìce de 19&nbsp;km² e 'na densità de 40 ab./km². El cunfìna coi cümü de Calvera, Carbone, Castronuovo di Sant'Andrea, Chiaromonte, Fardella.
Spinoso

**Spinoso** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 1.778 abitàncc, 'na superfìce de 37&nbsp;km² e 'na densità de 48 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castelsaraceno, Grumento Nova, Montemurro, San Chirico Raparo, San Martino d'Agri, Sarconi.
Senise

**Senise** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 7.006 abitàncc, 'na superfìce de 96&nbsp;km² e 'na densità de 73 ab./km². El cunfìna coi cümü de Chiaromonte, Colobraro (MT), Noepoli, Roccanova, San Giorgio Lucano (MT), Sant'Arcangelo.
Savoia di Lucania

**Savoia di Lucania** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 1.236 abitàncc, 'na superfìce de 32&nbsp;km² e 'na densità de 39 ab./km². El cunfìna coi cümü de Caggiano (SA), Picerno, Sant'Angelo Le Fratte, Satriano di Lucania, Tito, Vietri di Potenza.
Sant'Arcangelo

**Sant'Arcangelo** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 6.638 abitàncc, 'na superfìce de 89&nbsp;km² e 'na densità de 75 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aliano (MT), Colobraro (MT), Roccanova, Senise, Stigliano (MT), Tursi (MT).
Sant'Angelo Le Fratte

**Sant'Angelo Le Fratte** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 1.472 abitàncc, 'na superfìce de 23&nbsp;km² e 'na densità de 64 ab./km². El cunfìna coi cümü de Brienza, Caggiano (SA), Polla (SA), Satriano di Lucania, Savoia di Lucania, Tito.
San Severino Lucano

**San Severino Lucano** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 1.920 abitàncc, 'na superfìce de 61&nbsp;km² e 'na densità de 31 ab./km². El cunfìna coi cümü de Chiaromonte, Episcopia, Fardella, Francavilla in Sinni, Terranova di Pollino, Viggianello.
San Paolo Albanese

**San Paolo Albanese** (*Shën Pali Arbëreshë* 'n arbëreshë) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 416 abitàncc, 'na superfìce de 29&nbsp;km² e 'na densità de 14 ab./km². El cunfìna coi cümü de Alessandria del Carretto (CS), Cersosimo, Noepoli, San Costantino Albanese, Terranova di Pollino.
San Costantino Albanese

**San Costantino Albanese** (*Shën Kostandini Arbëreshë* 'n arbëreshë) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 871 abitàncc, 'na superfìce de 37&nbsp;km² e 'na densità de 24 ab./km². El cunfìna coi cümü de Chiaromonte, Francavilla in Sinni, Noepoli, San Paolo Albanese, Terranova di Pollino.
San Chirico Raparo

**San Chirico Raparo** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 1.303 abitàncc, 'na superfìce de 82&nbsp;km² e 'na densità de 16 ab./km². El cunfìna coi cümü de Armento, Calvera, Carbone, Castelsaraceno, Castronuovo di Sant'Andrea, Gallicchio, Roccanova, San Martino d'Agri, Spinoso.
Ruoti

**Ruoti** (*Ruotë* 'ndèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 3.599 abitàncc, 'na superfìce de 55&nbsp;km² e 'na densità de 65 ab./km². El cunfìna coi cümü de Avigliano, Baragiano, Bella, Picerno, Potenza.
Potenza

**Potenza** (*Putenzë* 'ndèla parlàda locàl; *Potentia* 'n latì) l'è 'na cità italiàna, de la regiù de la Basilicata, capolöch de la pruvìncia omònima. El cümü de Potenza 'l g'ha presapóch 69.295 abitàncc, 'na superfìce de 173&nbsp;km² e 'na densità de 401 ab./km². El cunfìna coi cümü de Anzi, Avigliano, Brindisi Montagna, Picerno, Pietragalla, Pignola, Ruoti, Tito, Vaglio Basilicata.
Pietrapertosa

**Pietrapertosa** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 1.314 abitàncc, 'na superfìce de 67&nbsp;km² e 'na densità de 20 ab./km². El cunfìna coi cümü de Accettura (MT), Albano di Lucania, Campomaggiore, Castelmezzano, Cirigliano (MT), Corleto Perticara, Gorgoglione (MT), Laurenzana.
Ripacandida

**Ripacandida** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 1.767 abitàncc, 'na superfìce de 33&nbsp;km² e 'na densità de 54 ab./km². El cunfìna coi cümü de Atella, Barile, Filiano, Forenza, Ginestra, Rionero in Vulture.
Palazzo San Gervasio

**Palazzo San Gervasio** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 5.188 abitàncc, 'na superfìce de 62&nbsp;km² e 'na densità de 84 ab./km². El cunfìna coi cümü de Acerenza, Banzi, Forenza, Genzano di Lucania, Maschito, Spinazzola (BA), Venosa.
Noepoli

**Noepoli** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 1.186 abitàncc, 'na superfìce de 51&nbsp;km² e 'na densità de 23 ab./km². El cunfìna coi cümü de Cersosimo, Chiaromonte, Colobraro (MT), San Costantino Albanese, San Giorgio Lucano (MT), San Paolo Albanese, Senise, Valsinni (MT).
Muro Lucano

**Muro Lucano** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 6.108 abitàncc, 'na superfìce de 125&nbsp;km² e 'na densità de 49 ab./km². El cunfìna coi cümü de Balvano, Bella, Castelgrande, Colliano (SA), Laviano (SA), Ricigliano (SA), San Fele, San Gregorio Magno (SA).
Moliterno

**Moliterno** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 4.592 abitàncc, 'na superfìce de 97,63&nbsp;km² e 'na densità de 47 ab./km². El cunfìna coi cümü de Castelsaraceno, Grumento Nova, Lagonegro, Lauria, Montesano sulla Marcellana (SA), Sarconi, Tramutola.
Maschito

**Maschito** (*Mashqiti* 'n arbëreshë) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 1.863 abitàncc, 'na superfìce de 45&nbsp;km² e 'na densità de 41 ab./km². El cunfìna coi cümü de Forenza, Ginestra, Palazzo San Gervasio, Venosa.
Marsicovetere

**Marsicovetere** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 4.721 abitàncc, 'na superfìce de 37,82&nbsp;km² e 'na densità de 128 ab./km². El cunfìna coi cümü de Calvello, Grumento Nova, Marsico Nuovo, Paterno, Tramutola, Viggiano.
Missanello

**Missanello** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 570 abitàncc, 'na superfìce de 22&nbsp;km² e 'na densità de 26 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aliano (MT), Gallicchio, Gorgoglione (MT), Guardia Perticara, Roccanova.
Marsico Nuovo

**Marsico Nuovo** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 5.134 abitàncc, 'na superfìce de 101&nbsp;km² e 'na densità de 51 ab./km². El cunfìna coi cümü de Abriola, Brienza, Calvello, Marsicovetere, Padula (SA), Paterno, Sala Consilina (SA), Sasso di Castalda.
Melfi

**Melfi** l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 16.183 abitàncc, 'na superfìce de 205,15&nbsp;km² e 'na densità de 79 ab./km². El cunfìna coi cümü de Aquilonia (AV), Ascoli Satriano (FG), Candela (FG), Lacedonia (AV), Lavello, Monteverde (AV), Rapolla, Rionero in Vulture, Rocchetta Sant'Antonio (FG).
Maratea

**Maratea** (*Marathia* 'ndèla parlàda locàl) l'è 'n cümü italià, de la regiù de la Basilicata, en Pruvìncia de Potenza. El g'ha presapóch 5.336 abitàncc, 'na superfìce de 67&nbsp;km² e 'na densità de 80 ab./km². El cunfìna coi cümü de Rivello, Sapri (SA), Tortora (CS), Trecchina.