open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sedum dasyphyllum

***Sedum dasyphyllum*** (en bresà: *Ris gras*) l'è 'na spéce de piànta suculènta che fà part de la famìa botànica de le  Crassulaceae.

## Descrisiù
Piàna perène co fòie de 3÷5 mm, de culùr che tìra al gris quàze celèst, a fùrma de öf o adiritüra quàze srotondàde, perlo piö opòste, con pelüria fina fina, de spés en brizinì tacoléte. Fiùr de 5÷6 mm, coi pétali de culùr biànch, o condena rìga ròza, reünìcc ensèma 'n enfiureschènse làsche.

## Distribusiù e habitat
Euròpa meridiunàla e 'n pó apò a 'n chèla centràla. Natüralizada 'n Bèlgio, Gran Bretàgna, Danimarca, Irlànda e Olànda.
Sö mür vècc, pridù e bazèi de préda calcàrea.

## Tasonomìa
*Sedum dasyphyllum* l'è stat discriìt del Linèo e püblicàt endèl *[[Species Plantarum]]*, 431 endèl 1753.

## Sinònim
* *Leucosedum dasyphyllum* (L.) Fourr. 
* *Oreosedum dasyphyllum* (L.) Grulich	
* *Sedum burnatii* Briq.	
* *Sedum corsicum* Duby	
* *Sedum dasyphyllum var. moroderi* (Pau) O.Bolòs & Vigo	
* *Sedum glanduliferum* Guss.	
* *Sedum glaucum* Lam.	
* *Sedum moroderi* Pau	
* *Sedum nebrodense* Gasp.

## Riferimèncc


## Bibliografìa
#Clausen, R. T. 1975. Sedum of North America North of the Mexican plateau. p.. 1–742.
Fegg

**Fegg** (in italian *Fecchio*) l'è ona frazion del comun brianzoeu de Cantù, in de la Provincia de Comm.
El paes el se troeuva a duu chilometri a nord-est del capploeugh comunal, in su la strada che la mena a Alzaa.

A Fegg hann trovaa on'iscrizion dedicada al Plini el Gioven. In del Medioev a gh'era ona cassina de cascia di Viscont. L'è staa visitaa anca del San Carlo Borromee in del 1570.
Puria

**Puria** (istess in Italian, parnonziaa ['puria]) l'è ona frazion del comun comasch de la Valsolda.
El paes el se troeuva a nord de la frazion de Dran, dent a la Val Solda.
A l'è staa on comun indeperlù fina al 1927. Al temp di piev el partegniva a la Piev de la Valsolda.
La scormagna di abitant a l'è *cannavol*.
Michelle Hunziker

La **Michelle Hunziker** (Sorengh, 24 de genar 1977) l'è ona modella, atris, cantanta, dopiadris e presentadris svizzera naturalizzada italiana.
La s'è trasferida in Italia con la soa mamm quand che l'era amò 'na tosanetta, e l'è vegnuda famosa 'me modella de la marca de mudand Roberta.
L'ha scominciaa a lavorà a la television italiana in del 1995. In del 1998 l'ha sposaa el cantant Eros Ramazzoti, dal qual la gh'ha 'vuu ona tosa ciamada Aurora. La s'è separada dopo quattr'agn de matrimoni. Al dì d'incoeu la viv cont el sò noeuv moros Tommaso Trussardi, del qual el gh'ha 'vuu on'altra tosa (nassuda in del 2013) che la se ciama Sole.

In tra i sò vari lavorà, a l'è stada presentadris de Zelig per duu agn (2001-2003) insema al Claudio Bisio, de Striscia la Notizia insema a l'Ezio Greggio e del Festival de Sanremm del 2007 cont el Pippo Baudo.
L'ha condott programma televisiv anca in Germania e in Svizzera (già che la parla anca el todesch) e l'è stada atris in vari film italian e in de la sitcom Love Bugs (insema al Fabio De Luigi).

## Vos corelaa
*Zelig (programma)
*Love Bugs
Claudio Bisio

El **Claudio Bisio** (Novi Ligure, 19 de marz del 1957) l'è on comegh, ator, presentador e doppiador italian. L'è cognossuu per vess staa el presentador de Zelig del 1997 al 2012, per avè recitaa in tanti comedi e per el sò aspett, con la soa crappa senza cavei.
## Biografia e carriera
A l'è nassuu in de la Provincia de Lissandria, ma el s'è trasferii a Milan con la soa fameja quand che l'eva amò pinin.
Quand che l'era gioven, l'è staa on member de Avanguardia Operaia, e intrattant l'ha scominciaa a studià 'me ator al Piccolo de Milan. L'ha lavoraa anca cont el Giorgio Albertazzi. 
A partì de la metà di Agn Vottanta l'ha scominciaa a toeu part a film (per esempi quei dirigiuu del Gabriele Salvatores) e a fà su spetacoi comegh e a esibìss in locai milanes compagn del Zelig.
In del 1991 l'ha publicaa on singol, *[[Rapput]]* (scrivuu insemma a l'amis Rocco Tanica), che l'è staa quell pussee venduu e scoltaa de l'estaa de quell ann. On quai mes dopo l'è sortii el sò primm (e unegh) album, Patè d'Animo.
In del 1992 l'ha tolt part al film Mediterraneo, che l'ha vinciuu el premi Oscar 'me mejor cine forest.
In del 1997 (e fina al 2012) el scomincia la conduzion de Zelig in su Mediaset, oltra a toeu part a Mai Dire Gol. Lilinscì, tra i vari personagg, el vestiss i pagn del procurador sportiv *Micio* e del *Dott. Imbruglia*.
Intrattant el suta a toeu part a film e 'l tacca su la soa carriera de doppiador, cont el dà la vos al bradipo Sid in de la version italiana de L'Era Glaciale (*The Ice Age*).
In de l'estaa del 2006 el va in gir insemma ai Elio e le Storie Tese cont ona tournée ciamada Coèsi se vi pare.
L'ha scrivuu anca vari liber de rid e al dì d'incoeu l'è vun di pussee important e pagaa ator cinematografegh italian (soratutt comedi, ma anca in roeul dramategh). L'è sposaa, el gh'ha duu fioeu e 'l tegna al Milan.
## Ligamm de foeura
*El sit ofizial
Ezio Greggio

**Ezio Greggio** (Cossato, 7 de april 1954) a l'è on comegh, presentador televisiv e ator italian. 
L'è cognossuu soratutt per i sò participazion al programma Drive In in di Agn Vottanta e per la conduzion de Striscia la Notiza ("telegiornal satiregh" inventaa de l'Antonio Ricci) insemma a Enzo Iacchetti o a la Michelle Hunziker. In general, l'è vun di personagg televisiv italian (soratutt de la Mediaset) cognossuu al dì d'incoeu.
Enzo Iacchetti

**Enzo Iacchetti** (Castion, 31 de agost 1952) l'è on comich, ator, cantant e presentador televisiv italian.
L'ha scominciaa a lavorà in del cabaret milanes a la fin di Agn Settanta, al Derby. Ai inizzi di Agn Novanta el tacca a lavorà per Mediaset e, a partì del 1993, l'è vun di presentador istòregh del programma Striscia la Notizia insemma a l'amis Ezio Greggio.
Al dì d'incoeu el lavora despess anch a teater (per esempi, con di spetacoi in onor del Giorgio Gaber).
Giorgio Gaber

El **Giorgio Gaberscik**, mej cognossuu cont el nomm de **Giorgio Gaber** (Milan, 25 de genar 1939 - Camaiore, primm de genar 2003) l'è staa on cantant e autor de teater italian.
A l'è staa vun di cantautor pussee important e cognossuu de la canzon italiana.
## Biografia e overa in general
L'è nassuu a Milan de ona fameja triestina (el sò cognomm el vegna del Gorizian e l'è de origin islovena). Quand che l'era piscinin, el gh'ha scominciaa a sonà la ghitarra per curà di problema al brasc sinister (poliomelite). A la fin di Agn Cinquanta el cognoss l'Enzo Jannacci (che 'l restarà on sò amis fina a la fin) e l'Adriano Celentano, coi quai el fa sù i Rock Boys, vuna di primm rock band italiann.
Fina a la fin di Agn Sessanta el vegna vun di protagonista pussee important de la canzon lingera italiana, e l'ha tolt part a on mucc de trasmission televisiv. In del 1965 el sposa l'Ombretta Colli (che la diventarà anca presidenta de la Provincia de Milan in del 1999). De 'sto period, a vann regordaa i colaborazion con Jannacci e con Mina.

A partì del 1970 la soa carriera la gh'ha on cambiament: Gaber, forsi stufii del roeul che 'l gh'era in television, el scerniss de dedicàss soratutt ai esibizion in teater. In del 1972 la scomincia la colaborazion cont el parolier Sandro Luporini, che la narà inanz per on bell poo de agn. Di sò spetacoi vegnen registraa di album. I sò ategiament anticonformistegh el slontanen demaneman anca del sò tradizional publegh de sinistra, e inscì el vegn vun di simboi del pensee liber.
Oltra a esibìss, el scriv anca spetacoi teatrai per alter (per esempi, per la soa miee).
Anca se intrattant el s'è malaa de cancher, el suta a fà su di disch e spetacoi. El moeur in del 2003 in de la soa cà in Versilia.
## Canzon famos
*Ciao ti dirò
*La ballata del Cerutti
*Barbera e champagne
*La libertà
*Far finta di essere sani
*Io se fossi Dio
*Destra Sinistra
*Io non mi sento italiano
## Vos corelaa
*Enzo Jannacci
*Sandro Luporini
*Ombretta Colli
Gabriele Salvatores

El **Gabriele Salvatores** (Napoli, 30 de luj 1950) a l'è on regista italian.
Quand che l'eva gioven el s'è trasferii a Milan, e lì l'ha scominciaa la soa cariera 'me regista de teater, mestee che l'ha bandonaa domà in del 1989, quand che l'aveva giamò faa on quai cine. Giamò in del sò period teatral el cognoss on quaivun di ator che vegnarann despess protagonista di sò film: Paolo Rossi, Silvio Orlando e soratutt Claudio Bisio (pussee tard a se giontarà Diego Abatantuono).
In del 1992 cont el sò *[[Mediterraneo]]* l'ha vinciuu el premi Oscar per el cine forest pusse bell. 
## I film
**[[Sogno di una notte d'estate]]* (1983)
**[[Kamikazen ultima notte a Milano]]* (1987)
**[[Marrakech Express]]* (1989)
**[[Turné]]* (1990)
**[[Mediterraneo]]* (1991)
**[[Puerto Escondido]]* (1992)
**[[Sud (film)|Sud]]* (1993)
**[[Nirvana (film)|Nirvana]]* (1997)
**[[Denti]]* (2000)
**[[Amnèsia]]* (2001)
**[[Io non ho paura (film)|Io non ho paura]]* (2003)
**[[Quo vadis, baby? (film)|Quo vadis, baby?]]* (2005)
**[[Come Dio comanda (film)|Come Dio comanda]]* (2008)
**[[Happy Family]]* (2010)
**[[1960 (film)|1960]]* (2010)
**[[Educazione siberiana (film)|Educazione siberiana]]* (2013)

## Vos corelaa
*Claudio Bisio
*Paolo Rossi
*Diego Abatantuono
Eros Ramazzotti

L' **Eros Ramazzotti** (Roma, 28 de ottober del 1963) l'è on cantant italian.
Vegnuu famos in del 1984 con la canzon *[[Terra Promessa]]*, el Ramazzotti a l'è vun di cantant italian pussee cognossuu foeura del sò paes. L'ha cantaa cont on mucc de cantant forest (per esempi Tina Turner, Ricky Martin, Cher e Anastacia) e l'ha venduu oltra 60 milion de disch.
Diego Abatantuono

El **Diego Abatantuono** (Milan, 20 de magg del 1955) a l'è on ator e comegh italian.
Fioeu d'on pujes e de ona lombarda, l'è cressuu al Lorentegg.
L'ha scominciaa la soa cariera artistega al Derby (indè che la lavorava la soa mamm), e 'l finiss dent al Gruppo Repellente mettuu in pee de l'Enzo Jannacci e del Beppe Viola, e che 'l gh'aveva 'me member anca Massimo Boldi, Mauro Di Francesco, Giorgio Faletti, Ernst Thole e Giorgio Porcaro. Insemma a quell chì a l'ha inventaa el personagg del *[[terrunciello]]* (l'imigraa del sud che 'l vegn a Milan), che 'l ghe da on sucess inscì grand che ben prest el finiss anca al cinema.
Dopo 'na serie de sucess (per esempi Eccezzziunale... veramente, del 1982), el sò personagg el stufiss, e per quest l'Abatantuono le bandona (anca se le tirarà foeura in tanti ocasion).
In del 1986 el Pupi Avati el descovriss el sò talent anca 'me ator dramategh, e le fa recità in del sò Regalo di Natale. De quell moment, l'Abatantuono el recitarà sia in roeui comegh e dramategh.
L'Abatantuono l'ha lavoraa anca con regista compagn de Carlo Mazzacurati, Cristina Comencini, Ettore Scola, Giuseppe Bertolucci e soratutt Gabriele Salvatores, che l'ha dirigiuu in d'on mucc de film.
## Vos corelaa
*Derby Club
*Gabriele Salvatores
*Pupi Avati
*Terrunciello
Fabio De Luigi

El **Fabio De Luigi** (Santarcangelo di Romagna, 11 de ottober del 1967) a l'è on comegh e on ator italian.
Parent del poeta romagnoeu Tonino Guerra, l'è diventaa famos in di Agn Novanta per i sò personagg interpretaa a Mai Dire Gol (trai quai a regordom el cantant Olmo, l'Ingenier Cane, Medioman e tanti alter).
A l'è staa protagonista de la sitcom Love Bugs (Italia 1) insemma a la Michelle Hunziker e a l'Elisabetta Canalis e ator de ona motta de film, soratutt a partì del 2004.
L'è vun di ator comegh italian pussee important e cognossuu del moment.
Elisabetta Canalis

L**'Elisabetta Canalis** (Sassari, 12 de settember del 1978) l'è ona modella, atris e sobrett italiana.
L'è vegnuda famosa quand che l'è diventada vuna di dò *veline* de Striscia la Notizia (insemm a la Maddalena Corvaglia) in tra el 1999 e 'l 2002.
La gh'ha 'vuu anca on moment de celebrità foeura de l'Italia quand che, per pù o manch desdott mes (in tra el 2009 e 'l 2011), l'è stada la morosa de l'ator american George Clooney.
In del 2011 l'ha presentaa el Festival de Sanremm insemma al Gianni Morandi e a la Belén.
Belén Rodríguez

La **María Belén Rodríguez Cozzani**, mej cognossuda cont el nomm de **Belén Rodríguez** (Buenos Aires, 20 de settember 1984) a l'è ona modella e sobrett argentina naturalizada italiana. L'é la suréla de Cecilia Rodríguez.

L'è cressuda in Sud America, e l'ha taccaa a fà la modella a dersett agn, e in del 2005 la riva a lavorà in Italia. Là la scomincia a lavorà in di television locai, per poeu rivà a la RAI.
De là la tacca su a vegnì semper pussee famosa e a toeu part a semper pussee programma televisiv, anca 'me presentadris (però mai indeperlee). La vegn famosa de bon quand che la riva segonda a l'edizion quella de ses de L'Isola dei Famosi.
Al dì d'incoeu, dopo vess stada anca ona presentadris del Festival de Sanremm del 2011 (insemma al Gianni Morandi e a l'Elisabetta Canalis) la lavora a la Mediaset.
L'è vuna di personalità pussee cognossuu de la television italiana e, in general, del *star system*, anca per i sò relazion moros cont el giugador de ballon Marco Borriello (2004-2008), el paparazzo Fabrizio Corona (2008-2012). Al dì d'incoeu l'è sposada cont el ballerin Stefano De Martino, del qual la gh'ha 'vuu on fioeu ciamaa Santiago (nassuu in del 2013, prima del matrimoni). 
L'ha tolt part anca a on para de comedi italiann.
Ombretta Colli

L' **Ombretta Colli**, pseudonem de **Ombretta Comelli** (Genova, 21 de settember del 1943) a l'è ona cantanta, atris e politega italiana.
Vegnuda famosa in di primm Agn Sessanta prima tant 'me atris e poeu comè cantanta, in del 1965 l'ha sposaa el cantant Giorgio Gaber, del qual la gh'ha 'vuu ona tosa ciamada Dalia.
La soa carera 'me donna de spettacol la va inanz fina a la fin di Agn Vottanta. In del desenni che gh'è vegnuu dopo l'ha vorsuu toeu part a la politega, e la s'è s'cerada cont el Silvio Berlusconi. Andada denter al sò partii, l'ha quattaa vari incaregh politegh: deputada del 1995 al 2001, assessora a Milan del 1997 al 1999, presidenta de la Provincia de Milan del 1999 al 2004, senatris del 2006 al 2012. 
Gh'hann fai di polemegh perchè in di ultem agn, col vess senatris e assessora in region, l'andava contra a quell che la cunta su la Costituzion, ma lee l'ha semper respingiuu i acus.
## Vos corelaa
*Giorgio Gaber
*Provincia de Milan
Giulio Andreotti

El **Giulio Andreotti** (Roma, 14 de genar del 1919 - 5 de magg del 2013) a l'è staa on politegh italian.
L'è staa vun di protagonista de la politega italiana de la fin de la Segonda Guerra Mondial fina al princippi di Agn Novanta. L'è staa vun di esponent pussee important de la Democrazia Cristiana, e l'è semper staa in Parlament del 1948 fina al 2013. Già che però l'è staa anca vun di costituent, podom dì che l'è staa in Parlament giamò del 1946.
L'Andreotti l'è staa primm minister per sett voeult (l'ultema l'è stada in del 1991) e minister de governi on monton de alter voeult. In del 1991 l'è staa nominaa senator a vita.
Già che l'è semper staa al poder, l'è staa al center de quasi tucc i aveniment pussee misterios e minga ciar de la "Prima Republega"; quell lavorà chì el gh'ha portaa a lù on mucc de acus e de sospett, e l'è staa anca processaa per i sò raport con la mafia.
Sedum sexangulare

***Sedum sexangulare*** (en bresà: *Ris del diàol*) l'è 'na spéce de piànta suculènta che fà part de la famìa botànica de le  Crassulaceae.

El se 'nsömèa al Sedum acre, ma le fòie i è piö spèse e cürte. El nòm specìfich el fà riferimènt a le sò caraterìstiche sés spirài de fòie.

## Bibliografìa
* 

## Riferimèncc
Michail Mjasnikovič

El **Michail Uladzimiravič Mjasnikovič** (cirillegh: Міхаіл Уладзіміравіч Мясніковіч; in russ: Михаил Владимирович Мясникович/*Michail Vladimirovič Mjasnikovič*; Novy Snoŭ, ses de magg del 1950) a l'è on politegh bieloruss.
In del 2010 l'è vegnuu el primm minister del sò paes, cont el toeu la carega de Sjarhej Sidorski, e l'è staa primm minister fina al 2014.
Prima de vess on politegh, l'ha lavoraa 'me ingegner.
Bakir Izetbegović

El **Bakir Izetbegović** (Sarajevo, 28 de giugn del 1956) l'è on politegh bosniegh.
Al partì del 2010 l'è vun di trii member de la Presidenza de la Bosnia-Erzegovina. El representa i bosgnacch.
Željko Komšić

El **Željko Komšić** (Sarajevo, 20 de genar del 1964) a l'è on politegh bosniegh.
A partì del 2010, l'è vun di trii member de la Presidenza de la Bosnia-Erzegovina. El representa i croatt.
Nebojša Radmanović

El **Nebojša Radmanović** (cirillegh: **Небојша Радмановић**; Gračanica, primm de ottober del 1949) a l'è on politegh bosniegh.
A l'ha studiaa a Banja Luka e Belgrad.
In del 2006 a l'è staa eleggiuu 'me president de la Bosnia-Erzegovina, in representanza di Serb. A l'è staa confermaa anca in del 2010.
Lino Patruno

**Michele Patruno**, mej cognossuu tant 'me **Lino Patruno** (Croton, 27 de ottober del 1935) l'è on musicista italian.
Nassuu in Calabria, l'ha prima vivuu a Roma e poeu a Milan. Lilinscì l'ha cognossuu el jazz, del qual a l'è staa vun di primm representant italian.
In del 1964 l'è diventaa vun di member di Gufi insemma al Nanni Svampa, Gianni Magni e Roberto Brivio. In del grupp a l'eva cognossuu tant 'me *il cantamusico*: l'ha scrivuu la musega de on fracch de canzon e l'ha curaa el rangiament de tanti alter ammò.
Quand che 'l grupp l'è andaa a monton, l'ha sutaa a lavorà insemma al Svampa, in teater, in television e anca in di disch. Intrattant, l'ha sonaa insemma a tanti alter musicista jazz, italian e forest.
L'ha compost colonn sonori de vari film e anca la sigla de Portobello, el programma condott de l'Enzo Tortora.

Al dì d'incoeu el viv a Roma e 'l seguta anmò a sonà.
Gianni Morandi

El **Gianni Morandi**, nassuu **Gian Luigi Morandi** (Monghidoro, 11 de dicember 1944) a l'è on cantant italian.
L'è vun di cantant italian pussee cognossuu in del sò Paes e anca de foeura, cont ona cariera che la gh'ha pussee de cinquant'agn. L'ha traversaa tutta la storia de la canzon italiana moderna, e l'ha venduu almanch 50 milion de disch in gir per el mond.
L'ha cognossuu el sò sucess al princippi di Agn Sessanta, anca se in del desenni che l'è vegnuu dopo el gh'ha 'vuu di critegh minga bei e l'ha venduu minga tant. A partì di Agn '80 l'è tornaa vun di cantant pussee popolar e l'ha presentaa anca on fracch de trasmission televisiv.
Del 2010 a l'è anca president onorari de la squadra de ballon de Bologna.
In del 2011 l'ha presentaa el Festival de Sanremm insemma all'Elisabetta Canalis e a la Belén.

## Canzon famos
*Andava a cento all'ora
*Fatti mandare dalla mamma a prendere il latte
*C'era un ragazzo che come me amava i Beatles e i Rolling Stones
*Scende la pioggia
*Sei forte papà
*Uno su mille
*Si può dare di più
Petr Nečas

El **Petr Nečas** (Uherské Hradiště, 19 de november del 1964) a l'è on politegh cech.
A partì del 2010 a l'è staa el primm minister del sò Paes. L'è on member del Partii Civich Democratich (centrodestra).
In del giugn del 2013 el s'è dimettuu de l'incaregh, per via de on scandol de coruzion dent al sò staff; insemma a lù el s'è dimettuu anca tutt el sò governa.

## Riferiment
Níkos Anastiádēs

El **Níkos Anastiádēs** (Νίκος Αναστασιάδης; Limassol, 27 de settember del 1946) l'è on avocatt e politegh cipriota.
L'ha studiaa legg a Londra. Al dì d'incoeu l'è vegnuu el President del sò paes.
Ivo Josipović

L' **Ivo Josipović** (Zagabria, 28 d'agost del 1957) a l'è on politegh croatt.
A l'è staa member del Parlament croatt del 2003 cont el Partii Socialdemocrategh de Croazia. Dopo i elezion del 2010 l'è staa elegiuu president de la Republega, e in del 2015 l'è staa succeduu da la Kolinda Grabar-Kitarović.
Zoran Milanović

El **Zoran Milanović** (Zagabria, 30 d'ottober del 1966) l'è on politegh croatt.
A l'è 'l president del Partii Socialdemocrategh Croatt e, del 2011, el primm minister del sò Paes.
Margherita II de Danimarca

La **Margherita II de Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg** (in danes: *Margrethe 2*.; nomm intregh: *Margrethe Alexandrine Þórhildur Ingrid*; Copenaghen, 16 de april del 1940) l'è staja regina de la Danimarca.
L'è vegnuda regina in del 1972, a la mort del sò pader Federigh IX. L'è la prima regina danesa dopo de la Margherita I, morta in del 1412. L'ha abdegaa in favor de sò fioeu in del 2024.
A l'ha poduu 'gnì regina dopo 'n cambiament de la Costituzion del sò paes, perchè sedenò (già che l'è ona donna) el trono el saria 'ndaa al sò zio Knud.
La s'è sposada cont el princip Henri Laborde de Montpezat, del qual a la gh'ha 'vuu duu fioeu: Federigh e Joachim.
Helle Thorning-Schmidt

La **Helle Thorning-Schmidt** (Rødovre, 14 de dicember del 1966) a l'è ona politega danesa.
La toeu part al Partii Socialdemocrategh, e l'è stada deputada al Parlament Europee in tra el 1999 e 'l 2004. L'ann dopo a l'è andada al Parlament danes. In del 2006 l'è vegnuda la segretaria del sò partii e, cinch agn dopo, l'ha vinciuu i elezion (anca se per pocch) e l'è diventada la prima donna a vess primm minister del sò Paes.
Toomas Hendrik Ilves

El **Toomas Hendrik Ilves** (Stocolma, 26 de dicember del 1953) a l'è on politegh, giornalista e professor eston.
A l'è nassuu in Svezia perchè i sò vegg eren scappaa via de l'Estonia dopo de l'ocupazion sovietega. L'ha vivuu la pupart de la soa vita in Statt Unii (la segonda meta di sò resgiô) e lì l'ha studiaa e insegnaa.
Dopo l'indipendenza de l'Estonia, l'è staa el sò ambassador in di Statt Unii, in Canada e in Messich. Poeu l'è staa minister e parlamentar europee.
In del 2006 l'è staa eleggiuu president de la Repubblega, e l'è staa confermaa anca in del 2011. In del 2016 a l'è suceduu de la Kersti Kaljulaid.
Sauli Niinistö

El **Sauli Väinämö Niinistö** (Salo, 24 d'agost del 1948) a l'è on politegh finlandes.
Giamò avocatt e minister in vari governi (member de coalizion de centrodestra), in del 2012 a l'è staa eleggiuu president de la Repubblega.
Jyrki Katainen

El **Jyrki Katainen** (Siilinjärvi, 14 de ottober del 1971) a l'è on politegh finlandes.
Giamò maester de scoeula e deputaa, in del 2004 l'è vegnuu el capp del Partii de la Coalizion Nazional (centrodestra). In del 2011 l'è vegnuu el primm minster del sò Paes.
Mikheil Saak'ashvili

**Mikheil Saak'ashvili** (georgian: **მიხეილ სააკაშვილი**, trasliteraa anca *Mixeil Saakašvili*; Tbilisi, 21 de dicember del 1967) a l'è on politegh georgian.
A l'è staa vun di capp de la Revoluzion di Roeus (2004), che l'ha scasciaa via el vegg president Eduard Shevardnadze. L'è suceduu al capp de statt provisori (la Nino Burjanadze) e l'è vegnuu el noeuv president de la Republega fin'al 2007.
A l'è staa eleggiuu torna in del 2008 per alter cinch agn. Duranta la soa presidenza gh'è stada ona guerra con la Russia per la quistion de l'Ossezia del Sud. In ogni cas, l'ategiament del Saak'ashvili a l'è semper staa contrari a la Russia, e pussee vesin al mond ocidental.

## Alter progett
Bidzina Ivanishvili

El **Bidzina Ivanishvili** (**ბიძინა ივანიშვილი** in georgian; Chorvila, 18 de febrar del 1956) l'è on imprenditor e politegh georgian.
A l'è l'omm pussee scior del sò paes, e in del 2011 l'ha unii insemma tutt i forz politegh contrari a la politega del president Mikheil Saak'ashvili e l'ha faa su 'n partii noeuv, ciamaa Sogn Georgian. Ai elezion del 2012 l'è riessii a vincc e l'è staa incaregaa del Saak'ashvili de fà su 'n governo. Del 25 de ottober a l'è 'l noeuv primm minister del sò paes, che 'l resta fina al 2013.
Angela Merkel

La **Angela Dorothea Kasner**, cognossuda mej cont el nomm de **Angela Merkel** del nomm del sò primm marì (Amburgh, 17 de luj del 1954), l'è ona politega todesca.
Cressuda in de la Germania de l'Est, l'ha taccaa su a fà politega giamò quand che l'era ona tosanetta, e intrattant l'ha studiaa e la s'è laureada. L'è stada ona portavos del primm governo minga comunista de la Germania de l'Est (l'ultem governo prima de la reunificazion). L'ha tolt part a l'Union Cristiana Democratega, de la qual a l'è vegnuda presidenta in del 2000.
In del 2005 la s'è candidada ai elezion 'me primm minister, e l'ha governaa fina al 2009 in d'ona coalizion cont i socialdemocrategh. In del 2009 la s'è candidada ammò e l'ha vinciuu on'altra voeulta e infin a l'è restada cangelera fina al 8 de dicember 2021, quand che l'ha scernuu de retiràss de la politega e i elezion hinn vensgiuu de 'na coalizzion de sinistra, che la mett su 'me cangeler l'Olaf Scholz.

L'è stada vuna di personn pussee important de la politega europea e mondial. El giornal american *[[Forbes Magazine]]* l'ha dii che l'è la donna pussee potenta del mond. L'è vun di simboi de la renassida todesca dopp la reunificazion.

## Riferiment
*Angela Merkel - Treccani
Károlos Papoúlias

El **Károlos Papoúlias** (*Κάρολος Παπούλιας*; Giannina, quatter de giugn del 1929 - 2021) a l'è on politegh grech.
In del 2005 a l'è staa eleggiuu president del sò paes, e l'è staa confermaa in del 2010.
Enda Kenny

L' **Enda Kenny** (*Éanna Ó Coinnigh* in irlandes; Castlebar, 24 de april del 1951) a l'è on politegh irlandes.
Fioeu d'on deputaa, a l'è entraa in parlament in del 1975. In del 1994-1997 l'è staa minister del torism.
In del 2002 a l'è vegnuu el capp del sò partii, el Fine Gael (centrodestra). Dopo i bon sucess elettorai del 2007, in del 2011 a l'è staa bon de fà vegnì el Fine Gael el primm partii del sò paes.
In de l'istess agn a l'è deventaa primm minister (*[[Taoiseach]]*), cont ona coalizion insemma ai laburista.

## Alter progett
Nursultan Nazarbaev

El **Nursultan Äbişulı Nazarbaev** (in cirillegh: **Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев**; in russ **Нурсултан Абишевич Назарбаев**/*Nursultan Abiševič Nazarbaev*; traslitteraa in ingles 'me Nursultan Nazarbayev; Čemolgan, 6 de luj del 1940) a l'è on politegh kazak.
A partì del 1990 finna al 2019 a l'è staa anca el president del sò paes.
Prima ammò de l'independenza del Kazakistan, el Nazarbaev a l'eva on member de la classa dirigenta comunista de la repubblega sovietega kazaka. Comè president, a l'ha tegnuu ona ligna de vesinanza con l'Ocident, cont el dàggh ona man a combatt el terorismo islamegh.
L'OCSE la dis che tutt i sò elezion i gh'hann avuu on bell poo de imbroj e de iregolarità.
Randy de Puniet

El **Randy De Puniet** (Maisons-Laffitte, Francia, 14 Febrar dal 1981) l'è un pilòta motociclistich frances.
Sedum acre

***Sedum acre*** (en bresà: *Ris del diàol*) l'è 'na piànta perène suculènta de dimensiù pesène che fà part de la famìa botànica de le Crassulaceae. L'è uriginària de l'Europa 'ndoche la crès dré ai mür vècc e 'n ambièncc pridùs. 

## Descrisiù
L'è 'na piànta che se adàta bé a la söta per via de la sò capacità de 'nmagazinà de le resèrve de àiva endèle sò fòie. L'è 'na piànta erbàcea e carnùza. La fùrma dei tapé che rìa a 5÷12 ghèi de altèsa. La g'ha dele raizìne fìne fìne che se 'mbüza dét en mès ai balòcc e 'ndèle sfrizidüre più pesène de le préde. Le fòie i è nömerùze, sèsii e che stà sö réte. I gambì i pöl stà 'mpé dricc o nà dré a tèra e i rìa 'nfìna a 8 ghèi de longhèsa. I fiur i g'ha fùrma de stilìna, con sich sépali e sich pétali de culùr zalt bèl vif. I è reünìcc en corimbi terminài. El fröt l'è 'n ensèma de folìcoi. Töta la piànta la g'ha saùr bèl picànte. La fiorés 'ntra màgio e zögn.

## Tasonomìa
*Sedum acre* l'è stàda discriìda del Linèo e püblicàda endèla sò òpera *[[Species Plantarum]]* 1: 229. 1753.

## Sinònim
**Sedum drucei* Graebn.	
**Sedum elrodii* M.E.Jones	
**Sedum glaciale* Clarion ex DC.	
**Sedum krajinae* Domin	
**Sedum minimum* Nieuwl.	
**Sedum neglectum* Ten.	
**Sedum procumbens* Schrank	
**Sedum robustum* (Velen.) Domin 
**Sedum wettsteinii* Freyn	
**Sedum zlatiborense* Domin

## Riferimèncc


## Bibliografìa
# Marticorena, C. & M. Quezada. 1985. Catálogo de la Flora Vascular de Chile. Gayana, Bot. 42: 1–157.
# Radford, A. E., H. E. Ahles & C. R. Bell. 1968. Man. Vasc. Fl. Carolinas i-lxi, 1–1183. University of North Carolina Press, Chapel Hill.
# Scoggan, H. J. 1978. Dicotyledoneae (Saururaceae to Violaceae). 3: 547–1115. In Fl. Canada. National Museums of Canada, Ottawa.
# Small, J. K. 1933. Man. S.E. Fl. i-xxii, 1-1554. Published by the Author, New York.  
# Voss, E. G. 1985. Michigan Flora. Part II Dicots (Saururaceae-Cornaceae). Bull. Cranbrook Inst. Sci. 59. xix + 724.
# Wunderlin, R. P. 1998. Guide Vasc. Pl. Florida i–x + 1--806. University Press of Florida, Gainseville.
# Zuloaga, F. O. 1997. Catálogo de las plantas vasculares de la Argentina. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 74(1-2): 1–1331.
# Zuloaga, F. O., O. Morrone, M. J. Belgrano, C. Marticorena & E. Marchesi. (eds.) 2008. Catálogo de las Plantas Vasculares del Cono Sur (Argentina, Sur de Brasil, Chile, Paraguay y Uruguay). Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 107(1): i–xcvi, 1--983; 107(2): i--xx, 985--2286; 107(3): i--xxi, 2287--3348.
Daniel Pedrosa

El **Daniel Pedrosa Ramal** (Sabadell, Spagna, 29 Setembar dal 1985) l'è un pilòta motociclistich spagnol, campiun dal mund in Class 125 cun la Honda e 2 volt campiun in Class 250 semper cun la Honda.
Michael Higgins

El **Michael David Higgins** (irlandes: *Micheál Ó hUigínn*; Limerick, 18 de april del 1941) a l'è on politegh irlandes.
A l'è nassuu de ona fameja povera, e in di Agn Sessanta l'è vegnuu member del Partii Laburista. A l'è staa el sindegh de Galway (città indove l'ha vivuu de on bell poo de temp), member del Senad e del Parlament.
A partì del 1993 e fin'al 1997 Higgins a l'è staa minister di art, de la cultura e del Gaeltacht, e l'ha defenduu de vera la lengua irlandesa. In tra i sò alter battaj a regordom quella per i goldon e per el divorzi.
L'è restaa in parlament fina al 2011. In quell ann lì, a l'è staa eleggiuu President de la Repubblega.
Ólafur Ragnar Grímsson

**Ólafur Ragnar Grímsson** (Ísafjörður, 14 de magg del 1943) a l'è on politegh islandes.
Giamò member del parlament e minister di Finanz, a l'è 'l president del sò paes a partì del 1996-2016. A l'è staa re-eleggiuu alter tre voeult.
Kärim Mäsimov

El **Kärim Qajımanqulı Mäsimov** (cirillegh: Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов; in russ: Карим Кажимканович Масимов/*Karim Kažimkanovič Masimov*; traslitteraa in ingles 'me *Karim Massimov*; Astana, 15 de giugn del 1965) a l'è on politegh kazak.
L'ha studiaa in Cina e l'ha lavoraa a Hong Kong. Del 2007 a l'è 'l primm minister del sò paes.
Loris Capirossi

**Loris Capirossi** (Castel San Pietro Terme, Italia, 4 April dal 1973) l'è stò un pilòta motociclistich italian, 2 volt campiun dal mund in da la Class 125 cun la Honda e campiun in Class 250 cun l'Aprilia.
Colin Edwards II

El **Colin Edwards II** (Houston, Texas, U.S.A., 27 Febrar dal 1974) l'è un pilòta motociclistich american, campiun dal mund in dal campiunà Superbike in dal 2000 e in dal 2002.
Valdis Dombrovskis

El **Valdis Dombrovskis** (Riga, 5 d'agost del 1971) a l'è on politegh letton.
Giamò professor de fisega in vari università (anca a Magonza), l'è staa deputaa in del sò paes e in Europa. Del 2002 a l'è vun di capp del parii Età Noeuva (centrodestra).
A l'è 'l primm minister letton, nominaa in del 2009.
Dalia Grybauskaitė

La **Dalia Grybauskaitė** (Vilnius, primm de marz del 1956) a l'è ona politega lituana.
In del 2009 a l'è stada eleggiuda presidenta del sò paes. A l'è la primma donna a quattà quella carega chì.
Norifumi Abe

**Norifumi Abe** (Tokyo, Giapun, 7 Setembar dal 1975 - Cità de Kawasaki, Giapun, 7 Utubar dal 2007) l'è stò un pilòta motociclistich giapunes.
Sedoideae

***Sedoideae*** l'è 'na sotafamìa de piànte de fiùr suculènte che fà part de la famìa de le Crassulaceae.

## Zèner
*  *[[Afrovivella]]* - *[[Cremnophila]]* - *[[Diamorpha]]* - *[[Hypagophytum]]* - *[[Lenophyllum]]* - *[[Meterostachys]]* - *[[Parvisedum]]* - *[[Pseudosedum]]* - *[[Rosularia]]* - *[[Sedum]]* - *[[Sempervivella]]* - *[[Sinocrassula]]* - *[[Villadia]]*
Andris Bērziņš

L' **Andris Bērziņš** (Riga, 4 de agost del 1944) l'è on politegh letton.
In del 2011 a l'è staa eleggiuu president del sò paes.
Marco Melandri

**Marco Melandri** (Ravena, Italia, 7 Agust 1982) l'è un pilòta motociclistich italian, campiun dal mund in da la Class 250 in dal 2002 cun l'Aprilia.
Casey Stoner

**Casey Stoner** (Kurri Kurri, New South Wales, Australia, 16 Utubar dal 1985) l'è stò un pilòta motociclistich australian, 2 volt Campiun dal Mund in MotoGP cun la Ducati e la Honda.
Namur

**Namur** (in tudesch istòrich *Namür*; *Namen* in ulandes; *Nameûr* in valón; *Namouer* in lüssembürghes; *Name* in limbürghes) l'è una cità del Belgio  con 100.000 abitànt e l'è la capitàl d'la Valonia, e sèd vescuvìl catòlica.
La cità la 'ströva indùe i fiüm Mosa e Sambre i se tùcun.

## Ligàm de föra
* Sit üficiàl dl'administration cumünàl
* Namür, Capitàl d'la Valònia
Liegi

**Liégg** (in frances *Liège*; in tudesch *Lüttich*; *Luik* in ulandes; *Lidje* in valón, *Leodicum* in latin; Lieja in spagnöl e purtughes; *Léck* in lüssembürghes; *Luuk* in fiamingh e limbürghes) l'è una cità del Belgio con pressapoch 195.000 e l'è in d'la d'la Valonia. L'è straversada del fiüm Mosa.

L'è gemelàda cun Türin.

L'è la prima cità d'la Valonia per abitànt e la quarta de tütt el Belgi dòpu Anversa, Gent e Charleroi.

I g'hann dài la scurmàgna de "Cité ardente" (La cità che brüsa de pasiòn).

## El mercàd

Tüte le dumèniche, a Liegi, gh' vün d'i püsée gròss mercàd d'Europa, ciamàd *Marché de la Batte*, lùng püsèe de 3km, arènt al fiüm, cun quasi cincènt bancarèle de cumerciànt, ch'i venden la sò mercansìa fresca che la riva suratütt da l'Italia.

## Futugrafie


Archivi:Liège Batte2 JPG.jpg|El mercàd d'la dumenica.
Archivi:Liège Airport - Passenger Terminal-9298.jpg |L'Aeropòrt d'la cità
Archivi:Liège_JPG00a.jpg|La catedràl de San Pàol
Archivi:Cathédrale Saint-Paul de Liège - tour occidentale.jpg|La tor ucidentàla de la catedràl de San Pàol


## Ligàm de föra

* Sit üficiàl dl'administration cumünàl
Mosa

La **Mosa** (en fransés: *Meuse*; 'n olandés e 'n todèsch: *Maas*) l'è 'n fiöm che pàsa 'n Frància, Bèlgio e Paés Bas. El se sböta 'ndèl mar del Nort ensèma col fiöm Reno, e i fùrma 'n delta ünich per töcc du.

La Mosa la g'ha fat de cunfì ucidental del Sacro Romano Imper Germànich de la sò creasiù, endèl sècol IX enfìna a la anesiù de 'na bùna part de Alsàsia e Loréna de part de la Frància dòpo i acórde de pàce de Westfalia, endèl 1648, e de la anesiù del Principat de Liegi, endèl 1792, ach de part de la Frància.

'Ntra le cità che vé streersàde de la Mosa le piö 'mportànte i è:

* Commercy 
* Verdun 
* Mouzon 
* Sedan 
* Charleville-Mézières 
* Givet 
* Dinant 
* Namür 
* Andenne 
* Huy 
* Seraing 
* Liegi 
* Maastricht 
* Maaseik 
* Roermond 
* Venlo 
* Rotterdam
MotoGP

La **MotoGP** l'è la masima categuria (in termin prestasiünal) da moto da cursa sul circuit definida da la Federasiün Internasiünal da Mutociclism. I cürs urganizàà per la MotoGP in i Gran Premi dal Campiunà Mundial da la MotoGP. L'é la class regina dal Motomundial dal 2002 quand l'ha sustituì la Class 500.

## Alb d'or

Intal 2015 Valentino Rossi l’ha lutaa par tutt l’ann par vincer al decim mundial, ma graçe a un cumplott tra gli spagnœl Jorge Lorenzo, Marc Marquez e Dani Pedrosa , ig ann riussi a fagal perd. Un ver pecà par Valentino.
Pignatta

La **pignatta** (ciamada anca **pugnatta** in d'on quai dialett del nord) a l'è on lavorà indè che se metten dent i mangià che se voeur fà buj o coeus in sul foeugh.
De norma a l'è redonda e la gh'ha in sul sò bord vun o pussee manegh. De solet a l'è anca fada de metall (ferr, azzal, aramm), ma la pò vess anca de preja o de terracotta, a segonda de l'esigenza o di tradizion locai.
El nomm lombard el ven de l'ispagnoeu *piñata* e l'è doperaa anca in del sicilian (*pignata*).
Kawasaki

La **Kawasaki** l'è un'asienda giapunesa cun sed a Kobe, Giapun, prudutris da veicol muturizàà e moto.
Cità de Kawasaki

**Kawasaki** (川崎市, Kawasaki-shi?) l'è una cità dal Giapun, sitada in da la prefetüra da Kanagawa.
Fenestra

Ona **fenestra** o **finestra** l'è on'overtura in di mur di stanz per fàggh vegnì dent la lus e per podè fàggh mudà l'aria al dedent. In alternativa, poden vess compagn d'ona porta e menà, per esempi, in su 'n balcon.
In architettura despess la pò avèggh on sò valor stilistegh.
I fenester poden avèggh diversi dimension e formi, e poden vess faa su con vari materiai (soratutt de veder, ma anca de legn).
Class 250

La **Class 250** l'era la categuria intermedia dal Motomundial, e a curevan i moto da cilindrada pari a 250 cm3 cun i mutur a 2 temp dal 1949 al 2009. Dal 2010 l'è stada sustituida da la Moto2.
Jean-Claude Juncker

El **Jean-Claude Juncker** (Réiden, 9 de dicember del 1954) a l'è on politegh lussemburghes.

L'è staa avocatt e l'è in politega a partì del 1974. L'è on member del Partii Popolar Cristian Social, per el qual a l'è staa anca parlamentar e minister.

In del 1995 l'è staa eleggiuu per la prima voeulta primm minister, carega che l'è riessii a conservà in tutt i elezion fina al 2013, ann che 'l s'è dimetuu.

A l'è cognossuu anca per el sò impegn dent i istituzion europei: l'è staa president de la Banca Central Europea del 1989 al 1995 e primm president de l'Eurogrupp (2005-2013), e poeu l'è deventaa in del 2014 President de la Commission Europea finna al 2019.

## Vos corelaa
*Commission Juncker
Gjorge Ivanov

El **Gjorge Ivanov** (in cirillegh: **Ѓорге Иванов**; Valandovo, 2 de magg del 1960) a l'è on politegh macedon.
A l'è 'l president del sò Paes a partì del 2009.
Adrian Hasler

L' **Adrian Hasler** (11 de febrar del 1964) a l'è on politegh del Liechtenstein, elegiuu in del 2013 primm minister del sò paes. L'è mèmber del Partii Progressista di Cittadin.
Enrigh del Lussemburgh

**Enrigh de Borbon-Parma** (nomm intregh in frances: *Henri Albert Gabriel Félix Marie Guillaume*; Betzder, 16 de april del 1955) a l'è 'l duca del Lussemburgh.
L'è vegnuu granduca in del 2000, dopo de l'abdicazion del sò pader, Giovann.
In tra i sò antenaa dirett el gh'ha i duca de Parma. Al dì d'incoeu, insemma al re de Spagna, l'è l'ultem discendent dirett de Luis XIV de Francia a trovàss in su 'n trono.
A l'è sposaa con la Maria Terese Mestre y Batista e 'l gh'ha cinch fioeu: Ghielm, Felis, Luis, Lissandra e Bastian.
Abecee cirillegh

L**'abecee cirillegh** a l'è ona manera de scriv, che 'l vegn doperaa de ona quai lengua slava e de ona serie de lengov parlaa in de la veggia Union Sovietega.

El ciappa el sò nomm de San Cirill, el monegh bizantin che per primm l'aveva scritt giò 'n abecee quand che l'era dree a convertì i slav in del Medioev. Per quest el gh'ha di vesinanz con l'abecee grech.

## I letter de l'abecee cirillegh russ
*А, а 
*Б, б
*В, в
*Г, г
*Д, д
*Е, е
*Ё, ё
*Ж, ж
*З, з
*И, и
*Й, й
*К, к
*Л, л
*М, м
*Н, н
*О, о
*П, п
*Р, р
*С, с
*Т, т
*У, у
*Ф, ф
*Х, х
*Ц, ц
*Ч, ч
*Ш, ш
*Щ, щ
*Ъ, ъ
*Ы, ы
*Ь, ь
*Э, э
*Ю, ю
*Я, я
Yamaha

La **Yamaha Motor Co. Ltd** l'è un'asienda giapunesa cun sed a Iwata, Giapun, prudutris da veicol muturizàà, moto e mutur marin.
Class 500

La **Class 500** l'era la categuria regina dal Motomundial, e a curevan i moto da cilindrada pari a 500 cm3 dal 1949 al 2001. Dal 2002 l'è stada sustituida da la MotoGP.
Fonsi Nieto

**Alfonso González Nieto** (Madrid, Spagna, 2 Dicembar 1978) l'è stò un pilòta motociclistich spagnol, neüd da Ángel Nieto e cüsin da Ángel Nieto Junior e da Pablo Nieto.
Au

* **[[Au (DE-BW)|Au]]**, cümü todèsch del stat federàl del Baden-Württemberg;
* **[[Au (SG)|Au]]**, cümü svìser del Cantù de San Gal;
* **[[Au in der Hallertau]]**, cümü todèsch del stat federàl de la Baviera;
* **[[Au (AT-8)|Au]]**, cümü austìaco del Land del Vorarlberg

* **[[Ór|Au]]**, sìmbol chìmich de l'ór.
Nikola Gruevski

El **Nikola Gruevski** (cirillegh: **Никола Груевски**; Skopje, 31 d'agost del 1970) a l'è on politegh macedon.
In del 2006 a l'è staa eleggiuu primm minister del sò paes. L'è staa confermaa anca in del 2008.
Motomundial

Ül **Motomundial**, ciamà anca **Campiunà dal Mund da velucità**, l'è v'una seri da curs mutociclistich püséé impurtant dal mund.

## Vùs currelà
* Class sidecar
* Formula 750
* Class 50
* Class 80
* Class 125
* Class 250
* Class 350
* Class 500
* Moto3
* Moto2
* MotoGP

## Varda anca
* Categuria Superbike
* Superbike
* Supersport
* Superstock
* Motocross
Joseph Muscat

El **Joseph Muscat** (Pietà, 22 de genar del 1974) a l'è on politegh maltes.

Member del Partii Laburista, in del marz del 2013 a l'è staa eleggiuu primm minister del sò paes. El se dimett in del 2020 in favor del Robert Abela, dopo che di sò minister a hinn restaa inzigaa in di indagin in sul mazzament de la Daphne Caruana Galizia.
Aprilia

L**'Aprilia** l'è un'asienda italiana cun sed a Noale, Italia, prudutris da moto. Dal 2004 la fa part dal Grüpp Piaggio.
Nicolae Timofti

El **Nicolae Timofti** (Ciutuleşti, 22 de dicember del 1948) a l'è on giurista e politegh moldav.
A l'è staa president del Consili superior de la Magistradura moldava. In del 2012 a l'è staa eleggiuu president del sò paes.
Iurie Leancă

El **Iurie Leancă** (Cimişlia, 20 d'ottober del 1963) a l'è on politegh moldav.
Oltr'a vess minister di Esteri a partì del 2009, in del 2013 l'è vegnuu primm minister, dopo i dimission del Vlad Filat.

## Alter progett
George Abela

El **George Abela** (Curmi, 22 de april del 1948) a l'è on politegh maltes.
Giamò avocatt e president de la Federazion Maltesa del Folber, in del 1992 l'è entraa in politega cont el Partii Laburista.
In del 2009 a l'è staa eleggiuu del parlament 'me president del paes.
Berr

El **Berr** (*Pizzo Berro*) l'è ona montagna di Alp Orobegh.
A l'è volt 1.847 meter sora el nivell del mar.
El se troeuva in su la cresta che la spartiss i dò vai del Bitt, quella de Albaree e quella de Geroeula.

## Referenz
Rolla

El **Rolla** (*Monte Rolla*) a l'è ona montagna di Alp Retegh.
A l'è consideraa el mont de Sondri, per la soa vesinanza al capploeugh de la Valtolina. La soa scima la se troeuva a metà in tra el comun de la Torr e quell de Castion.

## Referenz
Masucc

El **Masucc** (*Monte Masuccio*) a l'è ona montagna di Alp Retegh.
A l'è volt 2.816 meter sora el nivell del mar.
El se troeuva dent al comun de Tiran, in del centro de la Val de Saent e minga delongg del confin cont i Grison (Val Pos'ciav).

## Referenz
Filip Vujanović

El **Filip Vujanović** (Belgrad, primm de settember del 1954) a l'è on politegh montenegrin.
L'è staa on magistraa a Belgrad (che al temp l'era in Jugoslavia, inscì 'me 'l Mont Negher) e a Podgorica (che se ciamava *Titograd*). L'è staa anca avocatt e minister de la Giustizia del Montnegher jugoslav.
Dopo vess staa anca minister di Interni e president del Mont Negher (quand che l'eva ammò taccaa a la Serbia), l'è diventaa president del sò paes, confermaa anca quand che l'è vegnuu indipendent de la Serbia (in del 2006).
A la fin di cunt, a l'è la carega pussee volta del Mont Negher a partì del 2003.
Motocicleta

La **motocicleta**, de solet breviada *moto*, a l'è un mez a do roeude che 'l gh'ha un motor che l'è bon de dà foeura 'na potenza bona e cont un cambi. A l'è part di motocicli.

## Riferiment
*Treccani

## Alter proget

## Vos corelae
*Motociclism
*Motoclub
*Ciclomotor
*Minimoto
Megassin

**Megassin** (parnonzia local: [mgə'sej]; italian: *Medassino*) l'è ona frazion del comun paves de Voghera.
El paes el se troeuva a ovest del centro comunal, arent a l'otostrada e invers a Casee.
Molzan

**Molzan** (*Molzano*) a l'è ona frazion del comun comasch de Corred.
El paes el se troeuva a est del centro comunal, arent a la strada che la mena dent a la Val Cavargna.
Mombell

***[[Mombell (PV)|Mombell]]** (*Montebello della Battaglia*), comun de la provincia de Pavia.
***[[Mombell (Laven Mombell)|Mombell]]** (*Mombello*), frazzion del comun de Laven Mombell.
***[[Mombell (Limbiaa)|Mombell]]** (*Mombello*), frazzion de Limbiaa.
Sass de Ferr

El **Sass de Ferr** (parnonzia local: [sas da fɛr]; italian: *Sasso del Ferro*) l'è ona montagna de la Lombardia.
El partegn ai Alp (Prealp Luganes) e la se troeuva arent al Lagh Magior, de sora al paes de Laven-Mombell. A l'è volt 1.062 meter sora el nivell del mar e l'è vuna di montagn de la Val Cuvia.
Se pò rivà inscima al Sass de Ferr cont ona funivia.
## Referenz
Val di Scires

La **Val di Scires** (*Valceresio* in Italian) l'è ona vall de la Lombardia.
La se troeuva in de la zona di Prealp Luganes, in tra el Lagh de Lugan (el *Ceresio*) l'alta vall de l'Olona e 'l Canton Tesin.
Del pont de vista ministrativ la se troeuva dent a la Provincia de Vares. I comun che hinn dent a la vall a hinn Arcisaa, Indun, Cantell, Besan, Port, Civ, Vigiuu, Saltri, Brusin, Coass e Bisus'c.

## Vos correlaa
*Minisfregg
Biobío (region)

**Biobío** a l'è una region del Cile. La sua capital a l'è Concepción.
----
****Süperfiss***: 23 890,2 km² 
****Pupulazziun (pup. [[2017]])***: 1.556.805 ab.
****Densitaa***: 64,38 ab./km²
----
* Pruincia de Concepción
* Pruincia del Biobío
* Pruincia de Arauco

## Ligam de föra

* {es} Gobernación de la Región del Biobío
McLeod's Daughters

**McLeod's Daughters** l'è una seri televisiva australiana prudòta dal network Nine Network dal 2001 al 2009.

A serie hè stata urigginariamente cuncipita cum'è un pilotu di film di televisione allora destinatu, chì emette nantu à Nine Network in 1996. Malgradu u so successu, è diventendu u telemovie più votatu in a storia di a televisione australiana, una seria ùn hè stata ripresa da a rete finu à parechji anni. dopu.

## Riferimént

## Atur e Persunagg
* Lisa Chappell: Claire Louise McLeod
* Bridie Carter: Teresa "Tess" Charlotte McLeod
* Rachael Carpani: Jodi Margaret McLeod
* Dustin Clare: Riley Ward
Erick Thohir

L**'Erick Thohir** (Giacarta, 30 Magg del 1970) l'é 'n imprenditor e politegh indonesian. L'è staa proprietari de l'Inter del 2013 al 2016 e in del 2019 l'è nomenaa minister di aziend de Stat.

## Riferiment
*Erick Thohir, l'ex presidente dell'Inter diventa ministro in Indonesia 

## Alter progett
Coca (pizz)

El **Coca**, o anca **Pizz Coca** (*Pizzo Coca* in italian) l'è la montagna pussee volta di Alp Orobi.
El gh'ha on'altezza de 3.050 meter sora el nivell del mar e 'l se troeuva a cavall in tra la Val Seriana e la Valtelina.

## Riferiment
*Rifugi di Lombardia

## Vos corelaa
*Pass del Coca
Redorta

El **Redorta** (*Pizzo Redorta*) l'è ona montagna di Alp Orobi.
El gh'ha on'altezza de 3.038 meter sora el nivell del mar e donca l'è la montagna pussee granda de la Provincia de Bergom dopp del Coca.

El se troeuva in de l'alta Val Seriana, in del territori del comun de Valbondion.

## Alter progett
Coca

**Coca*, el nomm minga scientifegh del Erythroxylum coca.
**Coca*, la breviazion de cocaina, vuna di drogh pussee famos.
*La Coca Cola.
*El Coca, ona montagna lombarda.
*Coca, vuna di frazion de Serel.
Linzon

El **Linzon** (parnonzia local: [lin'su]; italian: *Monte Linzone*) a l'è ona montagna di Prealp bergamasch.
El gh'ha on'altezza de 1.392 meter sora el nivell del mar e 'l se troeuva al princippi de la Val d'Imagna e al confin con la pianura bergamasca. A l'è ligaa cont ona cresta a l'Albenza, tant l'è che poden vess ritegnuu quasi l'istessa montagna.

## Riferiment
*