Crocus albiflorus

El **Crocus albiflorus**  Kit., 1814 l'è 'na piànta erbàcea de la famìa delle Iridaceae, fàcil de troà 'ndèle zòne alpìne e tìpica per la sò fiuridüra a la fì de l'envéren.

## Descrisiù

L'altèsa de la piànta la vària dei 5 ai 15 ghèi.  La fùrma biològica l'è de *geòfita bulbùza* (**G bulb**), cioè i è piànte erbàcee perèni che pórta le gème en puzisiù soterànea. Quan che la stagiù l'è mìa adatàda le g'ha mìa órghegn aèrei e i böcc i se tróa 'ndèn órghen che stà sotatèra e che 'l se ciàma *bùlbo*.

### Raìs
Le raìs i è fascicolàde e le part a la bàze del bùlbo.

### Gamp
*Pàrt ipogèa: la part sotatèra del gamp l'è 'n bùlbo de fùrma rotónda o 'n bris schisàda ai pòli, condèle tòneghe fibrùze; endèla part piö àlta le fìbre i è sitìle (0,1 mm) e le fùrma cóme 'na rét.
*Part epigèa: la part che ànsa sö del teré l'è 'n scàpo cürt cürt o adiritüra quàze inezistènt, de fùrma cilìndrica che 'l pórta diretamènte 'l fiùr.

### Fòie
Gh'è apéna dèle fòie lónghe che part de la bàze e che vé fò diretamènte del bùlbo che stà sotatèra; le pöl véser dò o trè; le g'ha fùrma lineàr-laminàda ma sitìla condèna strìscia piö ciàra 'n mès che cór longitudinàl (l'è 'na scanaladüra); la bànda 'nsìma l'è culuràda de vért scür, chèla de sóta la tìra al biànch; l'òrlo l'è apéna apéna riultàt endré, envéce le parcc terminài le se piéga 'n zó. Dimensiù de le fòie:  larghèsa 2 – 4  mm; longhèsa: compàgn dei fiùr.

### Enfiurescènsa
La 'nfiurescènsa l'è furmàda de 'n fiùr sul (de rar du), i è mìa prufumàcc e i è 'nciurciàcc sö 'ndèna spàta membranùza. La fùrma l'è chèla de 'n tübo drit e lóch che 'ndèla part terminàl el se dèrf con 6 segmèncc (tépali).

### Fiùr

La strütüra del fiùr l'è chèla tìpica de le monocotilédone: en peregóne con tré tépali dópe de tìpo curulì e de culùr de sòlet biànch (o viòla). I è fiùr ermafrudìcc, atinomòrf, tetracìclich (con 4 vertezèi: du vertezèi del peregóne + androcèo + ginecèo) e trìmeri (i vertezèi i è furmàcc de tré parcc). La longhèsa del fiùr l'è tra i 13 e i 35 mm.

### Fröcc
El fröt l'è 'na càpsula loculicìda bislónga furmàda de tre vàlve (càpsula triloculàr). La somésa che gh'è dét endèl fröt l'è nömerùza e de fùrma globulàr. La somésa la vé a madürà 'ndèi més de màgio o zögn.

### Fitosociologìa
Del pónt de vìsta fitosociològich el Crocus albiflorus el fa part de la comunità vegetàl: :
::**Formasiù** : comunità de le macro- e megafòrbie terèstri
:::**Clas** : *Molinio-Arrhenatheretea*
::::**Urden** : *Arrhenatheretalia elatioris*
:::::**Aleànsa** : *Triseto-Polygonion*

## Sinònim botànich
**Crocus appendiculatus* A. Kerner ex Maw (1878)
**Crocus coeruleus* Weston (1771)
**Crocus heuffelianus* Herbert (1847) subsp. *albiflorus* (Kit.) Nyman (1882)
**Crocus pygmaeus* Lojac. (1909)
**Crocus vernus* Auct. non Hill.
**Crocus vernus* (L.) Hill. subsp. *albiflorus* (Kit.) Asch. & Graebn.
**Crocus vernus* (L.) Hill. Subsp. *parviflorus* Neilr.
**Crocus vilmae* Fiala

## Galerìa fotogràfica

Archivi:Crocus albiflorus ENBLA05.jpg|Località : Valmorel, Limana (BL), 800 m s.l.m.  -  5/4/2008
Archivi:Crocus albiflorus ENBLA06.jpg|Località : Pian di Coltura, Lentiai (BL), 800 m s.l.m. - 13/03/2007
Archivi:Crocus albiflorus ENBLA07.jpg|Località : Pian di Coltura, Lentiai (BL), 800 m s.l.m. - 13/03/2007


## Bibliografìa
* Maria Teresa della Beffa, Fiori di campo , Novara, Istituto Geografico De Agostini, 2002 .
* Maria Teresa della Beffa, Fiori di montagna , Novara, Istituto Geografico De Agostini, 2001 .
* Giacomo Nicolini, Enciclopedia Botanica Motta. Prim volüm, Milano, Federico Motta Editore, 1960. pag. 773
* Sandro Pignatti, Flora d'Italia. Volume terzo, Bologna, Edagricole, 1982. pag. 421 ISBN 8850624492
* AA.VV., Flora Alpina. Segónt volüm, Bologna, Zanichelli, 2004. pag. 1092
* Alfio Musmarra, Dizionario di botanica, Bologna, Edagricole,

## Riferimèncc