open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Culusses Capitel Quater

## Culusses
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Quater
1I signúr, furnii i voster sèrv la giüstizia e l'equalitaa, perchè savii che anca vialter gh'avii un Signúr in del cél.
2Perseveree in de la preghièra e vegeen in de la gratitüdin, 3pregand insèma e per nümm perchè Diu 'l me derva una porta per la parola del parlà 'l misteri de Crist, per via del qual anca me trövi in de presún, 4perchè ghe fuu vedüü cumè l'è necessari che parli.
5Caminee in de la saviéza vèrs quij de föra, prufitand del témp. 6La vostra parola sarìa semper cun grazia, cunsciaa de saa, per savè cumè vialter gh'avii de respund a ognidün.
7I coss sü mì el ve farà savè Tichich, el fradèll predilètt, minister fedél e cumpagn del servizi in del Signúr, 8el qual v'huu mandaa per propi chèsta cossa, che savii i coss sü nümm e che 'l incuragia i voster cör, 9cun Onesim, el fradèll fedél e predilètt, che l'è de vialter; ve farànn savè tüsscoss de scià.
10Aristarch, el mè cumagn de presún, el ve salüda, insèma a March, el cüsín de Barnaba (sül qual avii ricevüü istrüziún; se 'l ven a vialter, riceviil) 11e Gesü, ciamaa Giüst, i quij che hinn de la circuncisiún, chèst deperlur hinn i cumpagn d'opera per el Règn de Diu, quij hinn devegnüü la mia cunsulaziún. 12Epafra 'l ve salüda, che l'è un sèrv de vialter de Gesü Crist, che 'l cumbatt semper per vialter in di preghiér, perchè stii perfètt e sii cumpii in d'ogni vuluntaa de Diu. 13Già che per lü duu testimunianza che lü 'l gh'ha tant dulúr per vialter e per lur che hinn a Laodicea e a Gerapoli. 14Lüca, el dutúr predilètt, el ve salüda, insèma a Dema. 15Salüdee i fradèj che hinn a Laodicea, Ninfa e la gésa che l'è in de cà sua. 16E quand la letera l'è leta intra vialter, feela leta anca in de la gésa di Laodicee, e anca vialter legii chèla de Laodicea. 17E dii a Archipp: «Varda el ministeri che t'hee ricevüü in del Signúr, che t'el cumpet.
18El salüd l'è de mia man--de Paül. Regurdeev di mè cadènn. La grazia sia cun vialter.



### Navigaziun
*← Indree a Capitel Trii
*Inanz a Prima Tessalunices Capitel Vün →
*A l'indes
Albes con Cassan

**Albes con Cassan** (nom ufizial in italian: *Albese con Cassano*) a l'è on comun brianzoeu de la Provincia de Comm con , 'na süperfis de 8 km² e 'na densità de  ab./km².. 
El se troeuva ai pee di Prealp Comasch e 'l fa part de la Comunità Montana del Triangol Larian e l'è tacaa ai cumün de Vila, Faggee, Montòrfen, Orsenigh e Tavarnee.
El comun l'è nassuu in del 1928 de l'union di duu vegg comun de Albes e Cassan.

## Evoluzion demografega

L'andament del numer de abitant del comun de Albes con Cassan l'è mustraa in de la tabela chi de sota

## Riferiment
Cassan (Albes con Cassan)

**Cassan** (*Cassano*) l'è voeuna di dò frazion del comun brianzoeu de Albes con Cassan, in de la Provincia de Comm.
## Storia
El paes a l'è staa a longh indipendent, e al temp di piev el faseva part de la Piev de Inscin, unii a la località de Sirtoeu.
L'union cont Albes l'è del 1928.
## Vos correlaa
* Albes con Cassan
* Albes
Yanez (album)

**Yanez** l'è 'l nonu album de Davide Van de Sfroos (se cüntum anca i trii cui De Sfroos) e l'è surtii el 15 marz del 2011.
L'è staa precedüü dal singul Yanez, giamò presentaa al Festival de Sanremo de quel agn.
## I canzun
#*El carnavaal de Schignan*
#*Dona Lüseerta*
#*Il Camionista Ghost Rider*
#*Long John Xanax*
#*La machina del ziu Toni*
#*Maria*
#*[[Yanez (singol)|Yanez]]*
#*El pass del gatt*
#*Setembra*
#*Dove non basta il mare*
#*Il reduce*
#*La figlia del tenente*
#*Blues di Santa Rosa*
#*Ciamel amuur*
#*Rosa del vento*
Prima Tessalunices Capitel Vün

## Prima Tessalunices
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Vün
1Paül, Silvan e Timutee, a la gésa di Tessalunices, in de Diu 'l Pader e 'l Signúr Gesü Crist: grazia a vialter e pas.
2Dèmm grazi a Diu semper per tücc vialter e fèmm menziún de vialter in di noster preghiér, e sénza cessà 3me regurdum de la vostra opera de la féd e del lavúr del bén e de la perseveranza de la speranza del noster Signúr Gesü Crist denanz al noster Diu e Pader, 4intanta che savii, fradèj predilètt de Diu, la vostra scernida, 5che 'l noster vangel l'è vegnüü no a vialter in de la parola dumà, ma anca in de puténza e in del Spirit Sant e in de tant fidüzia següra, propi cumè savii che manéra de personn sèmm staa a vialter, per via de vialter. 6E vialter sii devegnüü imitadúr de nümm e del Signúr, despö che avii ricevüü la parola in de tant tribulaziún cun la letizia del Spirit Sant, 7perchè vialter devegnii un esempi a tücc che creden in de Macedonia e in d'Acaia. 8Già che de vialter la parola del Signúr l'ha sunaa föra no dumà in de Macedonia e Acaia, ma depertütt la vostra féd in de Diu l'è naa föra, perchè nümm gh'èmm minga de parlà quajcoss. 9Già che lur medemm pruclamen che manéra d'entrada gh'èmm avüü a vialter, e cumè avii giraa a Diu di idol, per servì a Diu vivent e vér, 10e per spetà 'l sò fiöö di cél, che l'ha levaa sü di mort, Gesü che 'l me libera de l'ira che la ven.



### Navigaziun
*← Indree a Culusses
*Inanz a Capitel Düü →
*A l'indes
Prima Tessalunices Capitel Quater

## Prima Tessalunices
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Quater
1Per el rest, fradèj, ve dumandum e esurtum in del Signúr Gesü che propi cumè avii ricevüü per nümm cumè gh'avii de caminà e piasè a Diu, cumè anca caminii, perchè bundii püssee. 2Già che savii quij cumandamént v'èmm daa travèrs el Signúr Gesü. 3Già che chèsta l'è la vuluntaa de Diu, la vostra santifegaziún: che ve tegnii del pecaa sessüal, 4che ognidün de vialter el sa tegnì el propi atrèzz in de santitaa e unúr, 5no in de passiún de desideri, cumè i naziún che cugnussen minga Diu, 6che trasgredii no né prufitii del voster fradèll in di afár, perchè 'l Signúr l'è un vendicadúr de tücc chèstcoss, cumè anca èmm dii prima e daa testimunianza. 7Già che Diu 'l v'ha minga ciamaa a l'impüritaa, ma a la santitaa. 8Dunca, lü che 'l despreza el despreza minga un vèss üman ma Diu che l'ha daa el sò Spirit Sant a vialter.
9E sül bén di fradèj, gh'avii minga besogn che quajdün v'en scriva, già che vialter medemm hinn insegnaa de Diu a vurè bén el vün l'alter, 10defàtt, anca el fii a tücc i fradèj che hinn in de tüta la Macedonia. Ma nümm ve incuragium, fradèj, a avègh ancamò püssee che assee 11e gh'avarìuv ambiziún de viv quietamént, de fà i voster propi coss e de lavurà i voster man, cumè v'èmm urdinaa, 12perchè caminuv in d'una manéra unurèvula vèrs lur de föra e gh'àbiuv nigün besogn.
13Ma vörum no che siuv gnurant, fradèj, sü lur che s'hinn cucaa via, perchè siuv minga trist cumè anca 'l rest che gh'hann minga speranza. 14Già che se credum che Gesü l'è mort e s'è drizaa sü, inscì Diu el porta anca lur che s'hinn cucaa via per mèzz de Gesü cun lü.
15Defàtt, ve disum chèst sü la parola del Signúr, che nümm che vivum, che restum per la vegnüda del Signúr vegnarèmm no prima denanz a lur che s'hinn cucaa via; 16perchè 'l Signúr medemm, a un'orden, a la vus d'un arcangiul e a la trumba de Diu vegnarà giò del cél e i mort in de Crist se drizarànn sü prima, 17alura nümm che vivum, che restum, sarèmm brancaa insèma cun lur in di nivul per impatà 'l Signúr in de l'aria; e inscì sarèmm cunt el Signúr per semper. 18Dunca, incuragieev el vün l'alter cun chèst paroll.



### Navigaziun
*← Indree a Capitel Trii
*Inanz a Capitel Cinch →
*A l'indes
Prima Tessalunices Capitel Cinch

## Prima Tessalunices
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Cinch
1E sü i témp e i stagiún, fradèj, gh'avii minga besogn che quajdün el ve scriva, 2già che vialter medemm savii perfetamént che el dì del Signúr el ven cumè un lader de nocc. 3Quand se'l dis: «Pas e següréza», alura a l'impruvista el ven rüìna cumè i döj del part a una dona pregna, e tabacarànn no via. 4Ma vialter, fradèj, sii no in del scür, che el dì el ve branca cumè un lader, 5già che tücc vialter sii fiöö de la lüs e fiöö del dì. Sèmm né de la nocc né del scür: 6dunca, durmarìum no cumè el rest ma starìum sü e sarìum muderaa. 7Già che lur che dormen, dormen de nocc, e lur che se ciuchen, se ciuchen de nocc; 8ma nümm, già che sèmm del dì, sarìum muderaa, despö che s'èmm vestii cun la curaza de la féd e del bén, e per l'elmu la speranza de la salvéza; 9perchè Diu 'l m'ha minga metüü per l'ira, ma per l'utegnì de la salvéza per mèzz del Signúr Gesü Crist 10che l'è mort per nümm, perchè sia che stèmm sü sia che dormum, vivum insèma cun lü.
11Dunca, incuragieev el vün l'alter, e fee sü el vün l'alter, cumè già fii.
12Ma ve dumandum, fradèj, d'avègh riguard per quij che travajen intra vialter e hinn metüü sura de vialter in del Signúr e che ve visen 13e de cunsideràj grandamént in del bén per via del lur lavúr. Vivii in de pas intra vialter medemm. 14E ve racumandi, fradèj, visee i zavaj, cunsulee i timid, tegnii sald i débul, sarìuv paziént cun tücc. 15Vardee che nigün el paga indree a un alter mal per mal, ma semper cerchee 'l bén el vün a i alter e a tücc.
16Sarìuv letizia semper,
17preghee sénza 'l cessà
18Dee grazi in de tüsscoss: perchè chèsta l'è la vuluntaa de Diu in de Crist Gesü per vialter.
19Smurzee minga el Spirit,
20Desprezee minga i prufezi,
21e pruvee tüsscoss, tegnii sald la bona cossa,
22tegniiv d'ogni furma de mal.
23E 'l Diu de la pas medemm el ve faga sant cumpletamént, e 'l sia vardaa tütt el voster spirit, anema e corp, sénza culpa per la vegnüda del noster Signúr Gesü Crist. 24Lü che 'l ve ciama l'è fedél, che 'l ghe farà.
25Fradèj, preghee per nümm.
26Salüdee tücc i fradèj cun un bas sant. 27Ve scungiüri, per el Signúr, che chèsta letera la sia leta a tücc i fradèj.
28La grazia del noster Signúr Gesü Crist la sia cun vialter.



### Navigaziun
*← Indree a Capitel Quater
*Inanz a Segunda Tessalunices Capitel Vün →
*A l'indes
Pescia panera

**La Panera** (parola Sursilvana rumancia, acentada in sü la segunda silaba, che la vör dì *Panera* u «Cherdensa del Pan») ghe disen la gent a la pescia pü volta de la Sgüissera. La se tröa in del Cantun Grisun in d'un toch biot de busch suta 'l cumün de Luven in de la Val Lumnezia. In del 1971 l'è stada metüda suta pruteziun de la natüra .

## Parvensa

El nom l'ha ciapaa de la furma di ram ch'hin piassaa simetregh inturn al tronc e che la fan sumejà a un cherdensa del pan, ciuè una panera. La pescia l'è chersüda sü finn a 47 Meter. El perimeter del tronc l'è de 5.85 meter, e 'l so diameter 1.80 meter. 

L'etaa de la pescia l'è stimaa a 250 agn. Inturn a l'arbur gh'è un camp de giögh cunt un sit de pizzagh sü 'l fögh.

## Literadüra
* Michel Brunner: *Baumriesen der Schweiz*, Werd Verlag AG, 2. Aufl. Zürich 2010, ISBN 3-85932-629-5

## Ligam in sü la Red

* [Articul in sü La Panera in de [La Quotidiana] del 26 de Dezember 2010 (in rumanc), cunt foto]

## Riferiment
Segunda Tessalunices Capitel Vün

## Prima Tessalunices
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Vün
1Paül, Silvan e Timutee, a la gésa di Tessalunices in de Diu el noster Pader e 'l Signúr Gesü Crist, 2grazia a vialter e pas de Diu el Pader e 'l Signúr Gesü Crist.
3Gh'èmm de dà grazi a Diu semper per vialter, fradèj, cumè l'è dègn, perchè la vostra féd la cress grandamént e 'l voster bén d'ognidün de tücc vialter per i alter l'è püssee d'assee, 4perchè nümm medemm me dèmm gloria de vialter in di gés de Diu per la vostra perseveranza e féd in de tücc i voster persecüziún e i turmént che supurtii. 5L'è un sègn del giüst giüdizi de Diu perchè vialter siuv cunsideraa dègn del règn de Diu, per el qual anca patii, 6già che l'è giüst a Diu che 'l paga indree turmént a quij che ve turmenten 7e 'l requià a vialter che sii turmentaa cun nümm in del revelà del Signúr Gesü del cél cunt i angiul de la sua puténza 8in d'un fögh de fiama, per fà vendèta de lur che cugnussen minga Diu e übeden minga al vangel del noster Signúr Gesü, 9i quij pagarànn la péna de destrüziún eterna de la fàcia del Signúr e de la gloria de la sua forza, 10quand el vegnarà per vèss daa gloria in di sò sant e per vèss amiraa in de tücc che creden, perchè la nostra testimunianza l'era credüda intra vialter in de chèll dì. 11Al qual pregum semper per vialter, perchè Diu el ve faga dègn de la ciamada e 'l faga pièn ogni desidéri del bén e lavúr de la féd cun puténza, 12perchè 'l sia daa gloria el nomm del noster Signúr Gesü intra vialter e vialter in de lü, segund la grazia del noster Diu e Signúr Gesü Crist.



### Navigaziun
*← Indree a Prima Tessalunices
*Inanz a Capitel Düü →
*A l'indes
Fiammetta Baralla

**Fiammetta Baralla** (num vir: **Beatrice Bentivoglio**; Ruma el 2 de magg 1943 - Ruma el sètt de setèmber 2013), l'è n'atris italiana de cinema e de teater.

## Biugrafia

Nassüda a Ruma 2 de màgg 1943, la cuminciad a fà teater da giuna. El sò prim cinema l'è stai in del 1957 cun *La ragazza del palio*. L'è 'ndaia pö inans a fà d'le cumedie in dal filon *a l'italiana* e in d'i ültim temp l'ha laurad specialment par la television.

In dl'estàd del 2013 gh'è vegnüd un ictus e l'è morta el sètt de setèmber.

## Cinema
* *Donne, botte e bersaglieri*, regia de Ruggero Deodato (1968)
* *1943: un incontro*, regia de Alfredo Giannetti - film tv (1969)
* *Pensiero d'amore*, regia de Mario Amendola (1969)
* *Zenabel*, regia de Ruggero Deodato (1969)
* *Per grazia ricevuta*, regia de Ninu Manfredi (1971)
* *Trastevere*, regia de Fausto Tozzi (1971)
* *Quando le donne persero la coda*, regia de Pasquale Festa Campanile (1972)
* *C'eravamo tanto amati*, regia de Ettore Scola (1974)
* *Il sergente Rompiglioni diventa... caporale*, regia de Mariano Laurenti (1975)
* *Morte sospetta di una minorenne*, regia de Sergio Martino (1975)
* *Classe mista*, regia de Mariano Laurenti (1976)
* *40 gradi all'ombra del lenzuolo*, regia de Sergio Martino (1976)
* *La vergine, il toro e il capricorno*, regia de Luciano Martino (1977)
* *Tutto suo padre*, regia de Maurizio Lucidi (1978)
* *La città delle donne*, regia de Federico Fellini (1980)
* *Fracchia la belva umana*, regia de Neri Parenti (1981)
* *Storia di Piera*, regia de Marco Ferreri (1983)
* *Vediamoci chiaro*, regia de Luciano Salce (1984)
* *I pompieri*, regia de Neri Parenti (1985)
* *Il ragazzo del Pony Express*, regia de Franco Amurri (1986)
* *7 chili in 7 giorni*, regia de Luca Verdone (1986)
* *Da grande*, regia de Franco Amurri (1987)
* *C'era un castello con 40 cani*, regia de Duccio Tessari (1990)
* *Macaronì* (*Les ritals*), regia de Marcel Bluwal - film tv (1991)
* *L'anno del terrore* (*Year of the Gun*), regia de John Frankenheimer (1991)
* *Roma Ovest 143*, episodio de *[[Intolerance]]*, regia de Paolo Virzì (1996)
* *L'amico di Wang*, regia de Carl Haber (1997)
* *Tobia al caffè*, regia de Gianfranco Mingozzi (2000)
* *Le giraffe*, regia de Claudio Bonivento (2000)
* *Mari del sud*, regia de Marcello Cesena (2001)
* *Maria Goretti*, regia de Giulio Base - film tv (2003)

## Nòti


## Ligam de föra

* Scheda de Fiammetta Baralla in sül IMDb
Castiù

* Castiù, cümü lumbàrt de la Pruvìncia de Màntoa (nòm uficiàl en italià: *Castiglione delle Stiviere*).
* Castiù, cümü lumbàrt de la Pruvìncia de Bèrghem (nòm uficiàl en italià: *Castione della Presolana*).
* Castiù, cümü lumbàrt de la Pruvìncia de Sùndri (nòm uficiàl en italià: *Castione Andevenno*).
Segunda Tessalunices Capitel Düü

## Prima Tessalunices
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Düü
1E ve dumandum, fradèj, sü la vegnüda del noster Signúr Gesü Crist e 'l noster vegnì insèma cun lü 2perchè vialter siuv minga scurlii sveltamént de la mént né stremii, né de spirit, né de parola, né de letera cumè se ricevüü de nümm cumè che 'l dì del Signúr l'è a man; 3nigün v'imbrujarìa in de quajdöna manéra! Perchè se no l'apustasia la vegna prima e 'l sia faa vedüü l'omm sénza lég, el fiöö de destrüziún, 4che 'l uponn e 'l se leva sü sura ogni cosa ciamaa diu o roba d'aduraziún, fin a setàss giò in del témpi de Diu, e 'l se mussa cumè se l'è Diu. 5Ve regurdii no che quand seri ancamò cun vialter huu dii chèstcoss a vialter? 6E adèss savii chèll che 'l ghe ten dedree fin che 'l sia faa vedüü al sò témp. 7Già che 'l misteri del vèss sénza lég l'è già a l'opera: dumà lü che 'l ghe tegn dedree adèss el farà inscì fin che l'è föra del mèzz. 8E quand lü sénza lég el sarà faa vedüü, el qual el Signúr Gesü 'l ciaparà via cunt el boff de la sua buca e 'l farà a nagott el cumparì de la sua vegnüda, 9del qual l'è la vegnüda per l'aziún de Satana, in d'ogni puténza e i sègn e i miracuj fals 10e in d'ogni imbröj de l'ingiüstizia a quij che hinn dree a vèss destrütt, inscambi del qual hann ricevüü minga 'l bén de la veritaa che 'l j'avarìa salvà. 11E per chèst Diu 'l i manda un'aziún d'erúr perchè lur creden la büsia, 12perchè sien cundanaa tücc che creden no in de la veritaa ma hann ciapaa piasè de l'ingiüstizia.
13Ma nümm gh'èmm de dà grazi a Diu semper per vialter, fradèj predilètt de Diu, Diu 'l v'ha scernii del prenzipi per la salvéza in de la santifegaziún del Spirit e la féd de la veritaa, 14per chèst el v'ha ciamaa per mèzz del noster vangel, per l'utegnì de la gloria del noster Signúr Gesü Crist. 15Dunca, fradèj, tegniiv sald e tegnii a i insegnamént che vialter sii staa insegnaa sia per parola o per la nostra lettera. 16E 'l noster Signúr medemm, Gesü Crist, e Diu 'l noster Pader che 'l me vör bén e l'ha daa una cunsulaziún eterna e una bona speranza per grazia, 17cunsularìen i voster cör e ve fissarìen in d'ogni bona opera e parola.



### Navigaziun
*← Indree a Capitel Vün
*Inanz a Capitel Trii →
*A l'indes
Prima Tessalunices Capitel Düü

## Prima Tessalunices
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Düü
1Già vialter medemm savii, fradèj, la nostra entrada a vialter, che l'è minga staa svöja, 2ma, despö che èmm patii e sèmm strapenaa, cumè savii, gh'èmm avüü el curagg in del noster Diu a parlàv el vangel de Diu cun tanta lota. 3Già che 'l noster apèll l'era no de fufigna né d'impüritaa né de sfrus, 4ma propi cumè sèmm staa pruaa de Diu de vèss fidaa el vangel, inscì parlum, no cumè de piasè a i vèss üman ma a Diu, che 'l pröva i noster cör. 5Già che sèmm vegnüü mai in d'una parola d'adülaziún, cumè savii, né d'un resún de piögeria, Diu l'è testimon, 6né cercum una gloria di vèss üman, né de vialter né di alter, già che pödum vèss in de pés cumè apostul de Crist, 7ma sèmm devegnüü mansüètt intra vialter, cumè se una nütres la cüra mulamént i sò bagaj, 8inscì, già che v'èmm desideraa, ciapavum piasè de dà part a vialter no dumà el vangel de Diu ma anca i noster propi anemm, perchè sii devegnüü car a nümm. 9Già che ve regurdii, fradèj, el noster lavúr e struzi: lavurand dì e nocc per no vèss un pés sü quajdün de vialter, èmm pruclamaa a vialter el vangel de Diu. 10Vialter sii testimon, e anca inscì Diu, cumè santamént, giüstamént e ireprensibilamént sèmm staa a vialter che credii, 11cumè savii, cumè ognidün de vialter, cumè un pader a i sò bagaj, 12ve esortum, ve cunsolum e dèmm testimunianza, perchè caminuv degnamént de Diu, che 'l ve ciama al sò propi règn e gloria.
13E per chèst anca nümm dèmm grazi a Diu sénza cessà, perchè, quand avii ricevüü la parola de Diu che avii sentii de nümm, avii ricevüü minga una parola di vèss üman, ma cumè l'è veramént la parola de Diu, la qual l'opera in de vialter che credii. 14Già che vialter sii devegnüü imitadúr, fradèj, di gés de Diu che hinn in de Giüdea in de Crist Gesü, perchè anca vialter avii patii i medemm coss di propi cumpagn de patria, propi cumè i medemm coss di Giüdee, 15lur che hann mazaa sia 'l Signúr Gesü che i prufètt, e che m'hann perseguitaa, e piasen no a Diu, e hinn nemìs a tücc i vèss üman, 16che m'impeden de parlà a i naziún perchè salven, per impienì sü i lur pecaa per semper. Ma l'ira l'è riaa sü lur a la fin.
17Ma nümm, fradèj, privaa de vialter per un cürt témp, de fàcia, no de cör, fasevum prèssa magiuramént a vedè la vostra fàcia in de tütt desidéri. 18Perchè vurevum vegnì a vialter, mì, Paül, sia una völta sia dò, ma Satana 'l m'ha impedii. 19Già che qual l'è la nostra speranza, letizia, curona del vant--o no anca vialter--denanz al noster Signúr Gesü in de la sua vegnüda? 20Defàtt, vialter sii la nostra gloria e letizia.



### Navigaziun
*← Indree a Capitel Vün
*Inanz a Capitel Trii →
*A l'indes
Segunda Tessalunices Capitel Trii

## Prima Tessalunices
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Trii
1Del rest, fradèj, preghee per nümm, che la parola del Signúr la curr e la sia dada gloria cumè l'è anca cun vialter, 2e che sium liberaa di vèss üman ingiüst e malign, già che tücc gh'hann minga la féd. 3E 'l Signúr l'è fedél, el qual el ve fissa e 'l fa la vardia sü vialter del malign. 4E sèmm cunvinciüü in del Signúr sü vialter, che i coss che v'èmm cumandaa ghe fii e ghe farii.
5E 'l faga drizz el Signúr i voster cör al bén de Diu e a la perseveranza de Crist.
6E ve cumandum, fradèj, in del nomm del Signúr Gesü Crist, de tegnìv luntan d'ogni fradèll che 'l camina zavajamént e no segund la tradiziún che avii ricevüü de nümm. 7Già che vialter medemm savii cumè gh'avii de imitàmm, perchè serum minga zavaj intra vialter, 8né èmm mangiaa gratis el pan de nigün, ma èmm lavuraa in del travaj e struzi nocc e dì per no vèss un pés sü quajdün de vialter; 9no perchè gh'èmm minga l'auturitaa, ma perchè ve dagum nümm medemm cumè un esempi d'imitàmm. 10Già che anca quand serum cun vialter, v'èmm cumandaa chèst, che se quajdün el vör minga lavurà, el mangiarìa no. 11Già che sentum che quij de vialter caminen zavaj, lavurand no, ma ucüpandus di coss svöj; 12e cumandum a taj personn e j'esurtum in del Signúr Gesü Crist, a lavurà in de silenzi e inscì mangià el propi pan. 13Ma vialter, fradèj, devegnarìuv no strach intanta che fii el bén. 14E se quajdün l'übed no la nostra parola in de chèsta letera, marchee chèsta persona a slambrutà insèma cun lü, perchè 'l se porta vergogna; 15ma cunsidereel no cumè un nemìs, ma viseel cumè un fradèll.
16E 'l ve daga el Signúr de la pas medemm la pas semper in d'ogni manéra. El sia el Signúr cun vialter.
17El salüd l'è de mia man--de Paül, che l'è un sègn in d'ogni letera: inscì mì scrivi. 18La grazia del noster Signúr Gesü Crist la sia cun tücc vialter.



### Navigaziun
*← Indree a Capitel Düü
*Inanz a Prima Timotee Capitel Vün →
*A l'indes
Cità de Dìu

**Cità de Dìu** (in Portoghés se dis *Cidade de Deus*) l'è un quarté (*bairro*) de la part *Zona Ovest* a Rio de Janeiro, in Brasil.

L'è, prubabilment, el quartér püssè malandad e degradà de la Cità.

## Storia

El quartér l'è stài custrüid in del 1960 quan gh'era amò el Stat de *Guanabara, e [[Rio de Janeiro]] l'era la sò capital. El pruposit l'era quel de tirà via i [[puaret]] da le *favelas* de la cità.

Cul passà dal temp, però, la zona l'è diventada semper püsè pora e periculusa, e vüna de quele cun püssè viulensa de la cità.

Da i'ann '80 i han tiràd in pé d'le Asuciasiòn de vuluntariàd  per salvà el quartér. Par fà quest, in dal [[2002]] i hann anca giràd el film *Cidade de Deus'', che'l cünta sü d'i prublema de la sò gent.

## Bibliugrafia

* Vivaldo, Coarcy: Memória da Cidade do Rio de Janeiro, 1988, Ed. Itatiaia, Rio de Janeiro, 401 pp., ISBN 8531902215

## Ligam de föra

* Sitt de la Cumunità Cidade de Deus
Castiù (BG)

**Castiù** (ma localmènt apò a **Cas·ciù**; nòm uficiàl en italià: *Castione della Presolana*) l'è ü cümü de la Pruincia da Bèrghem. L' g'ha , 'na superfìce de  km² e 'na densità de popolasiù de  ab./km². El cunfìna coi cümü de Àngol (BS), Còler, Fì, Lanùr, Rógn, Ruèta e Songaàs.

L'è colocàt ai pè de la Prezolàna e del Mut Pora, endèna puzisiù deèrta sö 'nde öna teràsa sùra la àl de Tede. El teretóre 'l fà part del basì imbrìfer de la àlt Borlèsa che 'la à a finì in del lach d'Izé.

El cümü l'è colegàt co la Al de Scàlf dal pas ciamàt Zuf de la Prezolàna, 'ndóche se tróa 'l pais de Còler.

Sóta 'l cümü de Castiù i g'à le frasiù de Dorga, Bràtt, Lantàna, Rusio, Malga ólta Pòra e Cantuniéra de la Prezolàna. 

## Evulusiù demogràfega
L'evulusiù del nömer de abitàncc del cümü de Castiù l'è ilüstràda 'ndèla tabèla riportàda ché sóta:

## Paìs enzemelàcc
*  Bons-en-Chablais, Frància
*  Adenau, Germània

## Riferimèncc
Cicciput

**Cicciput** l'è on album di Elio e le Storie Tese sortii in la primavera del 2003. L'è staa el primm album offizial del grupp del 1999.
El disch el vanta i collaborazion de Enrico Ruggeri, Ike Willis, Claudio Bisio, Gianni Morandi, Danilo Sacco, Nicola Savino, Max Pezzali, Maurizio Crozza, Laura Pausini, Mauro Pagani, Ghigo Renzulli, Piero Pelù e Gianluigi Cavallo.
La prima settimana de la soa sortida l'è rivaa quart in classifiga per numer de coppi venduu.
Inoltra troeuvom 'me corista la Lola Feghaly e la Paola Folli.

Cicciput l'è anca l'ultim album pubbligaa prima de la nassida de la cà discografiga indipendenta del grupp, la Hukapan.
## El nomm
Come che se pò sentì in la prima traccia de la canzon (e come l'è spiegaa in del booklet del disch), el nomm *Cicciput* el saria quell de l**angel di danee'' consigliaa del mago campan [[Gennaro D'Auria]], vun di "eroi" de la trasmission [[Cordialmente]], condotta de Elio e le Storie Tese a partì del [[1993]] sù [[Radio Deejay]].
==I canzon==
#**Cicciput*'
#*Budy Giampi*
#*Gimmi I.*
#*Fossi Figo*
#*Cani e padroni di cani*
#*La follia della donna (parte I)*
#*Shpalman®*
#*La chanson*
#*Pagàno*
#*Abate cruento*
#*Pilipino rock*
#*Litfiba tornate insieme*
#*Pagàno karaoke*

In origin, in mezz a *Shpalman®* e *La chanson* la gh'era anca la canzon *Tanti auguri a te'' (cantada insema a la Paola Cortellesi, conossuda in di primm ann Dumilla a Mai Dire Gol), ma l'è stada censurada per quistion de diritti d'autor. Ma el grupp l'ha mandaa la canzon via radio a Cordialmente el 19 de magg 2003, con l'invità i fan a registràlla, scoltàssela e fàlla sentì anca ai alter.
Efesit Capitel Vün

## Efesit
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Vün
1Paül, un apostul de Crist Gesü, per la vuluntaa de Diu, a i sant che hinn a Efes, e i fedèj in de Crist Gesü, 2grazia a vialter e pas de Diu, noster Pader, e 'l Signúr Gesü Crist.
3Benedii l'è 'l Diu e pader del noster Signúr Gesü Crist, che 'l m'ha benedii cunt ogni benediziún spiritüala in di lögh di cél in de Crist, 4cumè 'l m'ha scernii in de lü prima de la fundaziún del mund che sium sant e sénza smàgia denanz de Lü in del bén, 5quand el m'ha numinaa prima a l'aduziún per mèzz de Gesü Crist a Lü segund el piasè de la sua vuluntaa, 6al lod de la gloria de la sua grazia la qual el m'ha daa liberamént in de lü che l'è staa vurüü bén.
7In del qual gh'èmm la redenziún per mèzz del sò sangh, el perdon di pecaa, segund la richéza de la sua grazia 8che l'è vegnüü in de bundanza a nümm in de tüta la saviéza e cugnussénza, 9quand el gh'ha faa cugnussüü a nümm el misteri de la sua vuluntaa segund el sò piasè che l'ha metüü prima in de lü 10a la ministraziún de la pienéza di témp, che tüsscoss sien metüü in soma in de Crist, i coss in di cél e sü la tèra, 11in de lü. In del qual anca sèmm staa faa ered, già che sèmm staa destinaa prima segund el pruposit che l'opera tüsscoss segund el cunsili de la sua vuluntaa 12perchè sium al lod de la sua gloria nümm che èmm speraa prima in de Crist, 13in del qual anca vialter, quand avii sentii la parola de la veritaa, el vangel de la vostra salvéza in del qual anca avii credüü, sii staa segnaa cunt un sigill cunt el Spirit Sant de la prumèssa, 14che l'è la capara de la nostra ereditaa, a la redenziún de la pruprietaa, al lod de la sua gloria.
15Per chèst, anca mì, perchè huu sentii de la féd intra vialter in del Signúr Gesü e chèla a tücc i sant, 16desmeti no de dà grazi per vialter, intanta che ve regurdi in di mè preghiér, 17che el Diu del noster Signúr Gesü Crist, el Pader de la gloria, el ve daga un spirit de la saviéza e revelaziún in de la sua cugnussénza, 18despö che l'ha daa lüs a i öcc del voster cör perchè sapiuv che cossa l'è la speranza de la sua ciamada, che cossa l'è la richéza de la gloria de la sua ereditaa in di sant, 19e che cossa l'è la grandéza ultra misüra del sò pudè a nümm che credum segund l'ativitaa de la puténza de la sua forza, 20che l'ha metüü in d'att in de Crist, quand el gh'ha levaa sü di mort e 'l gh'ha faa setaa giò a la sua driza in di lögh del cél 21sura ogni prenzipi, auturitaa, puténza, padrunanza e ogni nomm che l'è numinaa, no dumà in de chèst secul, ma in del secul che l'è dree a vegnì; 22e l'ha sutametüü tüsscoss suta i sò pee e 'l gh'ha daa capp sura tüta la gésa, 23che l'è 'l sò corp, el cumpì de lü che cumpi tüsscoss in de tücc.



### Navigaziun
*← Indree a Galata
*Inanz a Capitel Düü →
*A l'indes
Prima Tessalunices Capitel Trii

## Prima Tessalunices
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Trii
1Perchè, già che supurtavum pü, èmm ciapaa de vèss lassaa dedree a Aten depernümm 2e èmm mandaa Timutee, el noster fradèll e minister de Dee in del vangel de Crist, per stabilìv e incuragiàv in de la vostra féd, 3perchè nigün el sia scurlaa in de chèst turmént, già che vialter medemm savii che a chèst sèmm staa destinaa. 4Defàtt, anca quand serum cun vialter, ve disevum prima che serum 'dree a vèss turmentà, propi cumè anca l'è sücèss, e 'l savii. 5Per chèst, già che supurtavi pü, anca mì huu mandaa per savè la vostra féd, no cumè el tentadúr el ve tentava e 'l noster travaj l'era no svöj.
6Ma adèss che Timutee l'è vegnüü a nümm de vialter e 'l m'ha dii la bona nüntizia de la vostra féd e bén, e che gh'avii semper un bon regurd de nümm intanta che desiderii vedèmm propi cumè anca nümm vialter, 7per chèst serum incuragiaa, fradèj, sü vialter, in d'ogni noster besogn e turmént per via de la vostra féd, 8perchè adèss vivum se stii sald in del Signúr. 9Già che qual gratitüdin podum dà cumè recumpénsa per vialter, per tüta la letizia che gh'èmm per via de vialter denanz al noster Dee, 10intanta che nocc e dì pregum tant per vedè el voster mostass e mendà i coss che manchen in de la vostra féd?
11E 'l noster Dee e Pader medemm e 'l noster Signúr Gesü el faga dricia la nostra via a vialter; 12e 'l ve faga crèss e 'l faga bundà 'l voster bén el vün per l'alter e per tücc, propi cumè nümm a vialter, 13per stabilì i voster cör ireprensibil in de la santitaa denanz al noster Dee e Pader a la vegnüda del noster Signúr Gesü cun tücc i sò sant.



### Navigaziun
*← Indree a Capitel Düü
*Inanz a Capitel Quater →
*A l'indes
Val San Martin

La **Val San Martin** (*Àl San Martì* in bergamasch; *Valle San Martino* in italian) l'è ona val de la Lombardia, spartida trai provincc de Lecch e de Bergom.

## Geografia
A dì la verità, se tratta pussee de on corridor natural che domà in part el gh'ha i caratteristigh de ona vallada vera.
La val la se sviluppa de nord in sù la mancina orografiga del fiumm Adda, che 'l nass del ramm oriental del Lagh de Comm proppi arent a Vercuragh, ai port de la città de Lecch.
La partiss donca de nord-ovest e la riva a sud-est: per la primma part adree al cors del fiumm, che poeu el ven bandonaa arent al confin trai duu provincc. Chì la vegn verament ona vall, strengiuda a sinistra del mont Albenza, che le separa de la Vall Imagna, e a destra del Mont Cant.
Dopo avè traversaa el paes de Puntida, la val la se disperd in la piana de Almenn, arent ad Ambiver e Prezzaa.

## Storia
I primm segn de la presenza umana hinn molto antigh, come se pò vedè di ritrovament a Erv (on tes'c de on Homo Sapiens) e a Somasca (on paesott del temp de l'Età del Bronz).
El territori de la val, ai temp di Roman l'è staa traversaa de ona strada importanta che la ligava Bergom a Comm.
I secol successiv gh'hann minga di event importantissim. La vall la ciappa el nomm de *San Martin* in onor de San Martin de Tours (on sant molto popolar in Lombardia) intorna al XIII secol.
La vall l'è vegnuda pussee important al temp di signorii, perchè la se trovava in sul confin tra el Ducaa de Milan e la Repubbliga de Venezzia: per quest l'è passada despess sotta el domini de vun o de l'alter statt.
L'union ministrativa de la vall l'è rivada cont el rivà del Napoleon prima e del Regn Lombard-Venet poeu: la se trovava tutta sotta la Provincia de Bergom.
Inscì l'è restaa fina al 1992, quand che duu terz di comun de la vall hinn passaa a la noeuva Provincia de Lecch.
## Comun de la vall
*Provincia de Bergom: Puntida, Cavrin, Cisan.
*Provincia de Lecch: Calolz e Cort, Carenn, Val d'Erv, Mont Marenz, Torr di Bus e Vercuragh.

## La gent
I gent de la vall parlen on dialett bergamasch con fort influenz lecches e brianzoeu.
Foeura che la parrocchia de Puntida, tutt i alter ghe vann dedree al ritt ambrosian.
Geometrìa

La **Geometrìa** o Geometréa l'è öna brànca de la matemàtega che la stödia i figüre piàne (geometrìa piàna) e i figüre 'n del ispàsio (geometrìa sòlida), la stödia che fórma i gh'à, quàt i è grànde, come i è metìde 'n del ispàsio e che relasiù gh'è tra de lùre, de fati la paròla geometrìa la é dal Gréch Antìch *γεωμετρία* che l'è l'insèma de *geo* cioè "tèra" e *metria* cioè *mizüra*. 

## Eüclidéa e mia eüclidéa

La geometrìa l'è öna di scènse piö ègie de la matemàtega, tat che l'ìa zamò stàcia codificàda in del tèrs sécol prima del Signùr dal Eüclìde che l'à stabilìt i sò 5 postulàcc, pròpe per chèsto la geometrìa piö cognusìda l'è la geometrìa eüclidéa, ma gh'è di ótre geometrìe. De fati sö la fì del sécol XVIII, la geometrìa l'à tacàt a stödià i diferènse tra l'ispàsio geomètrich e l'ispàsio fizèch e l'è nasìda öna nöa manéra de pensà la geometrìa, l'è nasìda cioè la *geometrìa mia eüclidéa*, öna geometrìa che l'è mia pogiàda sö i 5 asiòmi del Eüclìde, ma adóma sö i prim quàter: i nasìde isé la geometrìa iperbòlica, la geometrìa elìtica e la geometrìa sferìca.
Iesse

**Iesse** o **Jesse** o **Isai**, suernominàt *ol Betlemita*, l'è stacc ol pàder del rè David, ol segónt rè de Israél, e per chèsto l'è lüminàt in de la Sacra Bìbia in del prim lìber del Samüéle e 'n del Vangél del San Matéo in töt ol capìtol 16 e l'è consideràt ü di antenàcc de Nòst Signùr.

Ol Samüéle l'è stacc mandàt dal Signùr per troà pròpe tra i s-cècc del Iesse ol nöf rè de Israél che l' gh'ìa de ciapà 'l pòst del Saul, l'è isé che 

16, 10* 'l Jesse l'à fai pasà denàcc al [[Samüéle]] sèt di sò s-cècc, ma 'l Samüéle l' ghe dìs: "Ol Signùr n'à catàt fò gnà ü de chès-ce".*  

16, 11 *Ol Samüéle l'à domandàt al Iesse: "I è chès-ce ché töcc i tò s-cècc?" L'à respondìt ol Iesse: "Gh'è amò 'l piö picèn, che l'è dré a tènt i pégore" e 'l Samüéle 'l gh'à dicc: "Màndel a ciamà, dezà che m' pöl mia  mètes dré a mangià prima che 'l sìes riàt".*
Sércc

Ol **sércc** (o **sércol**) l'è öna figüra geomètrica piàna, facia sö da töcc i póncc che i se tróa dét in d’öna sirconferènsa, cioè da töcc i póncc che i è luntà dal cèntro de méno de la longhèsa del ràgio, per dìla ‘n d’ön ótra manéra l’è l’àrea che la stà dét ‘n d’öna sirconferènsa.

## La córda, ol ràgio, ol diàmeter, 'l arch

* La córda l'è ü segmènt che 'l part e 'l fenés sö la sirconferènsa.
* Ol ràgio l'è ü segmènt che 'l part dal cèntro del sércc e 'l fenés sö la sirconferènsa.
* Ol diàmeter l'è öna córda che la pàsa per ol cèntro del sércc e cioè l'è lónch compàgn de dù ràgi. 
* 'l arch l'è chèl tòch de sirconferènsa delimitàt da öna córda.

## La sirconferènsa del sércc

Per troà quat l'è lónga la sirconferènsa d'ü sércc gh'è de fà:
:\mathrm{Crf}=2 \cdot \pi \cdot r

'ndóe r l'è 'l ràgio del sércc e 'l π l'è 'l pi gréch che piö o méno 'l val 3,14159265...

## L'àrea del sèrcc

Per troà l'àrea d'ü sércc gh'è de fà:

:\mathrm{Area}=\pi r^2

'ndóe r l'è 'l ràgio del sércc e 'l π l'è 'l pi gréch che piö o méno 'l val 3,14159265...
Malögia

**Malögia** (isé apò a 'n romàncio; en italià: *Maloggia*; en Todèsch *Maloja*) l'è 'na frasiù del cümü de Bargaja, endèl cantù svìser dei Grigioni. L'è colocàda 'nsìma a la Val Bargaja.

'Na ólta l'ìa 'n póst de alpègio culunizàt dei abitàncc de Stampa, al dé d'encö l'è deentàt en sit türìstich atresàt. Le lèngue uficiài i è l'Italià e 'l Todèsch.

El paizì el se tróa 'n corespondènsa del pas alpì che pórta 'l stès nòm, colocàt a 1815 méter sùra 'l leèl del mar. El pas el coléga la Val Bargaja co l'Engadina, cioè Chiavenna con St. Moritz.

El spartiàque 'ndóche se tróa l'abitàt de Malögia 'l g'ha de particolàr che 'ndèn sèrto pónt — el pas de Lunghin — se önés tré gràncc sistémi flüviài. Chèl del Inn che 'l se sböta 'ndèl Danubio e pò 'ndèl Mar Nero, chèl del Giülia che 'l se sböta 'ndèl Reno e pò 'ndèl Mar del Nord e doca 'ndèl Oceano Atlantich, e chèl de la Mera che la se sböta 'ndèl Pò e pò 'ndèl Mar Adriatich e dóca 'ndèl Mar Mediteràneo.

A Malögia g'ha abitàt endèi öltem agn de vìta el pitùr Giovanni Segantini, el sò còrp l'è amò sotràt endèl cimitéro del paés.
Mercurio (pianeta)

**Mercurio** l'è 'l prim pianéta del sistéma solàr en ùrden de distànsa del Sul. L'è apò a 'l piö pesèn come dimensiù. L'è 'n pianéta de tìpo "terèstre" (cioè perlopiö ruciùs), condèn diàmetro che l'è de méno de la metà de chèl de la Tèra. L'è pié de cratéri, e chèsto l'è cauzàt apò a de la mancànsa de 'n atmosféra che la püdìes ralentà i cùlpi dei còrp celèscc che gh'è nat en culiziù o scunfundìn vià i sègn. Töcc chèsti cratéri i fà 'nsomeà la superfìce de Mercurio a chèla de la Lüna.

Isé come 'l pianéta Vènere, el g'ha nisü anèi e nisü satèliti natürài.

El nòm el vé de chèl de la divinità romàna; el sò sìmbol (, Unicode: ☿) el cunsìst endèna stilizasiù del bastù ciamàt "caduceo" che l'ìa 'n atribùto de la divinità romàna. Endèle cültüre de l'Oriènt Estrémo el pianéta 'nvéce l'è ciamàt "la stèla de l'aiva" (水星), giü dei sich elemèncc fondamentài.

Mercurio el se möf sönden òrbita che la g'ha 'n valùr de ecentricità de 0,2056 e la se tróa a 'na distànaa del Sul che la và de 46.000.000 a 69.000.000 km, conden valùr médio de 58.000.000 km (che corespónt a 0,307, 0,466 e 0,387 UA). Il pià de l'òrbita le piegàt de 7° en confrónt a chèl de l'eclìtica. 

Il müimènt de rotasiù de Mercùrio l'è pégher, el ghe mèt 58,6 dé terèstri per fà 'n gir söl sò as, isé che 'l vé a fà tre rotasiù ògna dò revulusiù e vol dì apò che el dé solàr — cioè el tép che 'l ghe matarès el Sul a riturnà a la stèsa puzisiù 'ndel cél per 'n oservadùr colocàt enden dàto pónt de la superfìce de Mercurio — (176 dé terèstri) el vé a dürà a l'endópe de chèl che 'l düra el sò an; Mercurio l'è l'ünech pianéta del nòst Sistema Solar a ìga el dé che düra de piö de l'an.
Mercùrio

* **[[Mercurio (pianeta)|Mercùrio]]**, pianéta del nòst sistéma solàr;
* **[[Mercùrio (divinità)|Mercùrio]]**, divinità dei antìchi Romàni;
* **[[Mercurio (element chimich)|Mercùrio]]**, elemènt chìmich.
Giüdee Capitel Trides

## Giüdee
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

### Capitel Trides
1El bén di fradèj el restarìa. 2Desmenteghee minga el bén a i furestee, già che per mèzz de chèst quij hann minga savüü che hann daa logg a i angiul. 3Regurdeev di presunee cumè legaa insèma, e de quij che hinn strapenaa cumè anca vialter medemm sii in del corp.
4El matrimoni el sarìa preziús in de tücc, e 'l lètt el sarìa sénza smagia, già che Diu el giüdegarà i furnegadúr e i adültér.
5La manéra l'è sénza 'l bén de danee, cuntént cunt i coss che gh'hinn present. Già che Lü l'ha dii: «Te lassaruu no, e te bandunaruu no», 6dunca, gh'èmm cunfidénza de dì:
«El Signúr l'è 'l mè aiütt,
gh'avaruu minga pagüra,
che cossa el me farà un vèss üman?».
7Regurdeev quij che ve menen, quij v'hann dii la parola de Diu; e vardand el resültaa de la lur cundota, imitee la lur féd. 
8Gesü Crist l'è 'l medemm iér, incöö e per semper. 9Purtee no innanz de insegnamént vari e balénch: già che l'è bén che per la grazia el sia faa sald el cör, e minga per i paciatori, in de quij lur che caminen hinn minga staa faa bén. 10Gh'èmm un altar del qual quij che serven a la tènda gh'hann minga diritt de mangià. 11Già che el sangh di animaj l'è purtaa denter per el pecaa in di lögh sant per mèzz del sacerdott scèff, i corp de chèst hinn brüsaa sü föra del camp. 12Dunca, anca Gesü, per fà sant el popul per mèzz del sò propi sangh, l'ha patii föra de la porta. 13Per via de chèst, vegnarìum föra a lü, föra del camp, purtand la sua sarada: 14già che gh'èmm no scià una citaa che la resta, ma cercum chèla che l'è dree a vegnì. 15Per mèzz de lü ufrarìum per semper un sacrifizi de lod a Diu, che l'è 'l frütt di laver che cunfessen el sò nomm. 16E desmenteghee minga el fà bén e la fradelanza; già che Diu el ciapa piasè de tant sacrifizi.
17Vialter sarìuv persuas de quij che ve menen, e cedii, già che lur tegnen descantaa per i voster anemm cumè quij che darànn cunt, perchè cun letizia faghen chèst e lamentand, già che chèst el ve da minga prufitt.
18Preghee per nümm: già che sèmm persuas che gh'èmm una bona cusciénza in de tüsscoss, desiderand de cumpurtamm bén. 19E anmò de pü v'esurti a fà chèst, perchè mì ve sia daa indree sveltamént.
20E 'l Diu de la pas, che l'ha purtaa sü di mort el grand pastúr di pegúr in del sangh d'un acordi etèrn, el noster Signúr Gesü, 21el ve farìa perfètt in d'ogni bona cossa per fà la sua vuluntaa, fasend intra nümm chèll che l'è piasevul denanz de Lü per mèzz de Gesü Crist, al qual la sarìa la gloria in di secuj di secuj. Amen.
22E v'esurti, fradèj, supurtee la parola d'esurtaziún, già che anca v'huu scritt curtamént. 23Cugnussii el noster fradèll Timutee, che l'è staa liberaa, cunt el qual se 'l ven sveltamént, ve vedaruu.
24Salüdee tücc quij che ve menen e tücc i sant. Quij che hinn d'Italia ve salüden. 25La sia la grazia cun tücc vialter.



### Navigaziun
*← Indree a Capitel Dundes
*Inanz a Giagum Capitel Vün →
*A l'indes
Pentàgon

* Pentàgon, figüra geomètrica piàna de sich làti;
* Pentàgon, quartìer generàl del Dipartimènt de la Diféza di Stàcc Ünìcc.
Bodolz

**Bodolz** l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (*Bundesland*) de la Baviera, distrèt (*Regierungsbezirk*) de la Svevia. El fà part del circondare rüràl (*Landkreis*) de Lindau. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 3.03 km² e 'ndel  el gh'ìa 'na popolasiù de  abitàncc.

El cümü de Bodolz el se tróa a 'na altèsa de 429 méter sura 'l leèl del mar.

## Riferimèncc
Lindenberg im Allgäu

**Lindenberg im Allgäu** l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (*Bundesland*) de la Baviera, distrèt (*Regierungsbezirk*) de la Svevia. La fà part del circondare rüràl (*Landkreis*) de Lindau. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 11.85 km² e 'ndel  la gh'ìa 'na popolasiù de  abitàncc.

Lindenberg im Allgäu la se tróa a 'na altèsa de 764 méter sura 'l leèl del mar.

## Riferimèncc
Lindau (DE-BY)

**Lindau** l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (*Bundesland*) de la Baviera, distrèt (*Regierungsbezirk*) de la Svevia. L'è 'l capolöch del circondare rüràl (*Landkreis*) omònim. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 33.18 km² e 'ndel  la gh'ìa 'na popolasiù de  abitàncc.

La part piö antìca de la cità de Lindau la se tróa söndèn ìzola de 0.68 km² 'n mès al Lach de Costansa e colegàda a la teraférma condèn put.


## Cità 'nzemelàde
Lindau l'è 'nzemelàda co le cità de:
*  Serpukhov (Russia)
*  Chelles (Francia)
*  Reitnau (Svìsera)

## Riferimèncc
Holzheim

* **[[Holzheim (Dillingen)|Holzheim]]**, cümü del circondàre de Dillingen, endèl stat federàl de la Baviera, Germania;
* **[[Holzheim (Donau-Ries)|Holzheim]]**, cümü del circondàre de Donau-Ries, endèl stat federàl de la Baviera, Germania;
* **[[Holzheim (Neu-Ulm)|Holzheim]]**, cümü del circondàre de Nöa Ulma, endèl stat federàl de la Baviera, Germania;
* **[[Holzheim am Forst]]**, cümü del circondàre de Regensburg, endèl stat federàl de la Baviera, Germania;
* **[[Holzheim (Aar)|Holzheim]]**, cümü del circondàre de Rhein-Lahn, endèl stat federàl de la Renània-Palatinàto, Germania.
Pentàgon (geometrìa)

Ol **pentàgon** l'è öna figüra geomètrica piàna, ü polìgon che 'l gh'à sich làti; menimà se ciàma **pentàgon regolàr**, ü pentàgon che 'l gh'à i sich làti töi lónch istès e sich àngoi töi gràncc istès e cioè piö o méno de 108 gradi.

## Ol perìmeter d'ü pentàgon
Per troà 'l perìmeter d'ü pentàgon, se 'l pentàgon l'è mia regolàr, mè fà l sóma de töcc e sich i làti, menimà se l'è regolàr bàsta fà.
: 2p \,=\, 5\cdot l 

## L'àrea d'ü pentàgon
Gh'è dò manére dièrse per troà l'àrea d'ü pentàgon regolàr:

::A(l)=\frac{5la}{2}=\frac{2Pa}{2} 

'ndóe *l* l'è 'l làto, *a* l'è l'apotéma e *5l* e *2P* i'è 'l perìmeter.
Per capì chèsta fórmula, bàsta pensà che 'l pentàgon 'l sìes facc de sich triàngoi regolàr e per ògnü de chès-ce triàngoi 'l làto del pentàgon l'è la bàze, menimà l'altèsa l'è 'l apotéma, isé per troà l'àrea de ü de chès-ce triàngoi s'fà come per töcc i triàngoi, cioè bàze per altèsa e pò gh'è de dividì töt per dù, e alùra per troà l'àrea del pentàgon l'è asé moltiplicà per sich. 

Öpör s' pöl fà:

:A(l)=\simeq ns\ l^2

'ndóe *l* l'è 'l làto e *ns*' l'è 'l *nömer stàndard* che per ol pentàgon l'è piö o méno 1,720477400.
Tit Capitel Vün

## Tít
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Vün
1Paül, un sèrv de Diu, e apostul de Gesü Crist segund el féd di scernii e la cugnussénza de la veritaa che l'è segund la pietaa 2sü la speranza de la vita etèrna che Diu, che 'l büsarda no, l'ha prumèss prima de tütt el témp, 3e l'ha faa savüü al sò propi témp la sua parola in d'una pruclamaziún, che 'l m'è staa fidaa segund el cumand del noster Salvadúr Diu, 4a Tít, el mè vér fiöö segund la féd cumüna: grazia e pas de Diu, noster Pader, e Gesü Crist, el noster Salvadúr.
5Per via de chèst t'huu lassaa in de la Creta, perchè te metet in d'orden i coss che resten e te numinet anziann in d'ogni citaa, cumè t'huu cumandaa, 6se quajdün l'è ireprensibil, un omm de vöna miee, gh'ha bagaj fedèj, no in d'acüsa de trasada o l'è no sutamèss. 7Già che l'è necessari che 'l vescuv el sia ireprensibil cumè un manegiún de Diu, no arugant, no svèlt a l'ira, no ciuch, no pügnaz, no ravàs de danee, 8ma 'l vör bén i furestee e chèll che l'è bun, muderaa, giüst, sant, e 'l se cuntrola, 9el ten sald a la parola fedéla segund l'insegnamént, perchè 'l sia capaz anca d'esurtà in de la dutrina che l'è san e de cunvinc quij che cuntradisen.
10Già che tant personn hinn no sutamèss, parladúr di coss inütil e imbrujadúr, spezialamént quij de la circuncisiún, 11l'è necessari sarà i lur bucch, lur che stravachen cà intregh insegnand coss che hinn no necessari per via de guadagn desunést. 12Quajdún de lur, el lur propi prufèta, l'ha dii:
«I Cretés hinn semper busard, bestì cativ, stumegh che fann nagott»;
13Chèsta testimunianza l'è vera, per via de la qual resún el i remena severamént, perchè sien san in de la féd, 14e che dann minga atenziún a panzanégh giüdee e cumandamént di vèss üman che giren via de la veritaa. 15Tüsscoss hinn pür a i pür, ma a i tacugnaa a quij che creden no, nagott l'è pür, ma sia la lur ménte che la lur cusciènza hinn tacugnaa. 16Fann prufessiún de cugnúss Diu, ma neghen cunt i oper, già che hinn detestabil, desübediént e inütil d'ogni opera bona.



### Navigaziun
*← Indree a Segunda Timotee Capitel Quater
*Inanz a Capitel Düü →
*A l'indes