open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Semperdon heptaptychius

***Semperdon heptaptychius*** al é una specia de gàstropod in la famèja di Charopidae. 
Al é endémich in Guam. 

## Referenz
* Mollusc Specialist Group 1996.  
*Semperdon heptaptychius.   
*2006 IUCN "Red List of Threatened Speci" (Lista róssa de speci menassad).
Airion

**Airion** al é una municipalitaa Francesa (*commune*) dal departament da Oise, reson da Picardie, Franza.
Ol sèndegh (la *maire*) al é Annick Gras, con mandat 2008-.
Nantua

**Nantua** l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Nantua, del circondàre (*arrondissement*) de Nantua e del dipartimènt de l'Ain. 

El g'ha 'na popolasiù de  abitàncc, dato agiurnàt al .

El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de  km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 427 méter a 'na altèsa màsima de 1125 méter söl leèl del mar.

## Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Nantua l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:

## Riferimèncc
Soree

**Solee** (*Solaro* in Italian; *Soree* in brianzoeu) l'è on comun de la Provincia de Milan che'l cunta  abitant.
El paes el se troeuva in la bassa Brianza e 'l confina con i Provinz de Vares (comun de Caronn Pertusella e de Saronn) e de la Brianza (Bovis-Masciagh e Limbiaa).
El comun el gh'ha anca i frazion de Introini e de Villaggio Brollo.

## Evoluzion demografega
L'andament del numer di abitant del comun de Soree l'è mostraa in la tabella chi de sotta:

## Alter progett
Dialett tabarchin

El **Tabarchin** (nòmm nativ: *Tabarchin*) l'è on dialett ligur simel a quèll de la citaa de Pej (Provincia de Genoa) e parlaa in dò isol intel sud de la Sardegna, l'isola de Sant'Antioch e quèla de San Pè. I comun indove quèst dialett a l'è parlaa hinn Carlfòrt (a San Pè) e Calasèta (Sant'Antioch). Quèst duu paes hinn intela Provincia de Carbònia-Iglesias.

L'origin de quèsta isola lingoistega (in tutt el rest de la Sardegna se parla el Sard) l'è situada intel 1738, quand dij colòni ligur de Tabarca (al dì d'incoeu in Tunisia) hinn scappaa de la condizion de s'ciav intela qual eren staa portaa del Signor de Tunis e hinn rivaa in Sardegna. Chì regnava el Carl Emanuel III de Savòja, che'l i ha ospitaa e daa lor i territòri de Calaseta (giamò esistent) e l'isola de San Pè, che l'era minga abitada. I ligur s'hinn stabilii lì e ghe viven anmò. Duranta tucc quèst aveniment, quèst personn hann conservaa el sò dialett, senza mes'ciàll a l'Arab (quand eren dij s'ciav)o al Sard e donca l'esist anca adess.

El Tabarchin l'è staa anca recognossuu de la Region de Sardegna comè ona lingoa minoritaria che l'è de protegg, insema al Gallures, al Catalan de Alghee e al Sassares (el Sard l'è ona lingoa offizzial de la region).
## Ligamm de foeura
*Informazion sora el dialett de Carloforte
Ferovìa de la Al Brembàna

La **Ferovìa de la la Al Brembàna** o adóma  **FVB** l'è stàcia dervìda 'n del 1906, la 'ndàa a corènt, la partìa da Bèrghem e i prim tép la riàa sö a San Pelegrì, pò 'n dèl 1926 i 'l l'à slongàda 'nfìna a Piasa Brembana (41 km).

I 'l l'à seràda fò 'n del 1966 e al sò pòst i à metìt ü servése de pulman.

## Vos correlaa
*Tranvia Berghem-Albin
*Locomotiva FVB 1-5
*Locomotiva FVB 11-14
Abbécourt

**Abbécourt** a l'è un comun franzes (*commune*) dal departament da Aisne, region da Picardie, Franza.
Ol sindegh (*maire*) a l'è René Paris, con mandaa 2008-2014.

## Liamm da fœu
* Abbécourt sul sit de l'institut geografigh nazional Francés
* Abbécourt sul sit de l'Insee
* Abbécourt sul sit del Quid
* Localisazion d'Abbécourt su una carta de Franza e comun arent
* Mapa su Mapquest
Aizelles

**Aizelles** a l'è vun comun frances dal departament da Aisne, region da Picardie, Franza.
Ul *sindich* a l'è Jean-Marie Merlo, con mandaa 2008-2014.
Aizy-Jouy

**Aizy-Jouy** a l'è un comun frances (*commune*) dal departament da Aisne, region da Picardie, Franza.
Ul *sindich* a l'è Yannick Lecluze, con mandaa 2008-2014.
Talee

**Talee de Milee** (Θαλής ὀ Μίλησιος/*Thalés ho Mílēsios* in grech antich; *Thales Milesius* in latin), in de la Iònia, l'è staa on filòsof grech de l'antichitaa.

L'ha vivuu dal 624 prima del Signor al 545 prima del Signor.

El pensava che tusscòss el fuss faa de l'aqua.
Feralpi Calcio

La Feralpi Calcio l'è la squàdra de fóbal de Lonàt en pruvìncia de Brèsa. L'è nasìda 'ndel 1927. Endel campiunàt 2008-09 la zöga 'n serie D.
I sò culùr i è 'l vert e 'l bianc. El 2009 la Feralpi la g'ha fondàt 'na növa squadra ensema all'AC Salò, che se ciama Feralpi-Salò e la zöga endel campiunàt de Seconda Divisiù.
Baccalena

***Baccalena*** al è un gender de gàstropod in la famèja di Camaenidae. 
Al tœu dent i speci a continuazion:
* *[[Baccalena squamulosa]]*
Camaenidae

**Camaenidae** al è una famèja de gastropod de l'ùrden Stylommatophora.

## Zèner

** [[Adclarkia]]
** Amphidromus
** [[Amplirhagada]]
** Arnemelassa
** [[Aslintesta]]
** Austrochloritis
** [[Basedowena]]
** Baudinella
** [[Calvigenia]]
** Caperantrum
** [[Carinotrachia]]
** Chloritisanax
** [[Contramelon]]
** Cooperconcha
** [[Cristigibba]]
** Cristilabrum
** [[Cupedora]]
** Damochlora
** [[Dirutrachia]]
** Discomelon
** [[Divellomelon]]
** Exiligada
** [[Eximiorhagada]]
** Falspleuroxia
** [[Galadistes]]
** Gloreugenia
** [[Glyptorhagada]]
** Gnarosophia
** [[Granulomelon]]
** Hadra
** [[Jacksonena]]
** Kendrickia
** [[Kimboraga]]
** Lacustrelix
** [[Meliobba]]
** Melostrachia
** [[Meridolum]]
** Mesodontrachia
** [[Micromelon]]
** Minimelon
** [[Montanomelon]]
** Monteithosites
** [[Mouldingia]]
** Mussonena
** [[Neveritis]]
** Ningbingia
** [[Noctepuna]]
** Obstengenia
** [[Offachloritis]]
** Ordtrachia
** [[Pallidelix]]
** Papuexul
** [[Parglogenia]]
** Plectorhagada
** [[Pleuroxia]]
** Posorites
** [[Promonturconchum]]
** Prototrachia
** [[Prymnbriareus]]
** Pseudcupedora
** [[Quistrachia]]
** Ramogenia
** [[Retroterra]]
** Rhagada
** [[Rhynchotrochus]]
** Semotrachia
** [[Setobaudinia]]
** Sinumelon
** [[Sphaerospira]]
** Spurlingia
** [[Strepsitaurus]]
** Tatemelon
** [[Temporena]]
** Thersites
** [[Tolgachloritis]]
** Torresitrachia
** [[Trachiopsis]]
** Trozena
** [[Turgenitubulus]]
** Ventopelita
** [[Vidumelon]]
** Westraltrachia
*'' Xanthomelon


## Reference
*
*ITIS
Westraltrachia recta

***Westraltrachia recta*** al è una specia de gàstropod in la famèja di Camaenidae. 
Al è endémiga in Australia. 
 

## Referenz
* Slack-Smith, S. 1996.  
*Westraltrachia recta.   
*2006 IUCN "Red List of Threatened Species" (Lista Rossa de Speci menassad)
Country rock

El **Country rock** a l'è un gener de müsega che'l mes'ciaa el rock cunt el country. Quest gener al fa riferiment ai disch de la fin dij agn '60 e'l scuminci dij agn '70 de gent cume: The Dillards, The Byrds, Gene Clark, Gram Parsons, Neil Young, Michael Nesmith, The Band, Bob Dylan, The Buffalo Springfield, Moby Grape e Area Code 615. 'Sti müsicista a hinn vegnüü sü cunt i cansun del country e del rockabilly dij agn '50 e hinn staa inflüensaa del rock'n roll dij agn '60.
I grüp che hinn vegnüü dopu a eren: The Flying Burrito Brothers, The Eagles, Little Feat, Linda Ronstadt, Poco, Pure Prairie League, The Doobie Brothers, The Marshall Tucker Band e Barefoot Jerry.
Anca i grüp de alternative country se poden cunsideraa in d'una quaj manera dent in del Country rock.
Ròden-Alp

El **Ròden-Alp** (Frances: *Rhône-Alpes*; Occitan: *Ròse-Aups*; Arpitàn: *Rôno-Arpes*) l'è ona region francesa che, cont i sò 43698 chilòmeter quadraa l'è la segonda pussee granda de tuta la Francia, dòpo quèlla del Midi-Pyrénée. La cunta puu de cinch milion de abitant. El sò capploeugh l'è Lion, che l'è anca el comun pussee grand. Alter citaa important hinn Saint-Étienne, Grenoble, Villeurbanne e Valence. L'è vuna dij region pussee ricch de l'Euròpa, insema a la Lombardia, el Baden-Württemberg e la Catalògna.

## Geografia
El Ròden-Alp el confina cont i region de Provenza-Alp-Còsta Azura, Lingoadòca-Rossejon, l'Alvernia, la Borgògna, la Franca Contea, el Canton Ginevra, el Canton Vaud, el Canton Vales, la Val d'Aòsta e'l Piemont. L'è traversaa del fiumm Ròden traj montagn che gh'hinn dent el gh'è anca el Mont Bianch, la montagna europea pussee òlta.

El Ròdan-Alp el gh'hà vòtt departement:
*Ain, con capploeugh Bourg-en-Bresse
*Ardèche, con capploeugh Privas
*Drôme, con capploeugh Valence
*Isère, con capploeugh Grenoble
*Lòira, con capploeugh Saint-Étienne
*Ròdan, con capploeugh Lion (Patrimòni Mondial de l'UNESCO)
*Savòja, con capploeugh Chambéry, giamò capital del Ducaa de Savòja
*Alta Savòja, con capploeugh Annecy
Torbigh

**Torbigh** (in italian: *Turbigo*) l'è on comun de la Provincia de Milan che'l cunta  abitant. 
El paes el se troeuva a ovest del capploeugh (in la zona de l'Alt Milanes) e 'l confina con la Provincia de Novara (comun de Gajaa e de Camer).
L'è arent al Navili e al Tisin (cont on pont che le collega al Piemont) e 'l fa part di comun denter al *Parch Lombard de la Vall del [[Tisin]]*.

## Storia
L'è citaa in di document a partì del 1150 e 'l gh'ha importanza storiga 'me sitt strategigh per passà el Tisin tra Comm e Novara. In del 1164 el Barbarossa el gh'ha daa tutta la zona de la piev de Dairagh (a la qual el partegniva anca Turbigh) al sò cancellee, che inscì l'è vegnuu el primm feudatari del loeugh.
La costruzion del Navili Grand (scominciada in del 1179) l'è importanta per el paes perchè la fa nass quella banda del comun che l'è ciamada *Turbigh in giò*, indove se troeuven ronsg, pont e strad noeuv. El Bass Medioev el ved rivà a Turbigh la potenta famiglia di Piatt, che la vegnarà on poo la guida politiga e religiosa del paes.
I sò feudatari hinn staa prima i d'Adda, poeu i Gallaraa e poeu infina i Doria Landi. Alter famili nobil che viveven a Turbigh hinn staa i Tatt e  de Cristoforis, che hann lassaa anca di bei vill (che adess partegnen al Comun). 
In del 1859 l'è staa el loeugh de ona battaja de la Segonda Guerra de Indipendenza.
## Robb de vedè
*El castell (del IX secol)
*La gesa de la Beada Vergin Assunta
*La gesa di Sant Cosma e Damian
*Palazz Gray de Cristoforis
*Villa Barozza Vezzan
*Villa Tatt
*El pont in sul Navili
*El pont in sul Tisin
## Vos correlaa
*Bataja de Turbigh (3 giugn 1859)
*Navili Grand

## Evoluzion demografega

L'andament del numer di abitant del comun de Turbigh l'è mostraa in la tabella chi de sotta:
Vermezz

**Vermezz** (*Vermezzo* in italian) l'è staa on comun de la Provincia de Milan con 3891 abitant, in su la riva destra del Nevili che da Biegrass el va vers Milan. Insema a Zel, del 1997 el forma l'Union di Navili, in del sens che hann miss insema i servizzi principai, come la scòla, el ruff, i ghisa ed ona quaj altra robetta. Vermezz l'era gemelàa cont Ober Ramstadt, on comun del stat federal de l'Assia, in Germania; el Sant che se festeggia a la fin del Magg l'è San Zenon. In del 2019 i du comun se unissen per formà Vermezz cont Zel.

## Evoluzion demografega
L'andament del numer de abitant del comun de Vermezz l'è mostrada in de la tabella chi de sotta:

## Alter progett

## Vos corelaa
*Cassina Granda (Vermezz)
Vernaa

***[[Vernaa (MI)|Vernaa]]** (*Vernate*), comun de la Provincia de Milan, in Lombardia (Italia).
***[[Vernaa (Svizzera)|Vernaa]]** (*Vernate*), comun del distrett de Lugan, in Canton Tisin (Svizzera).
Bataja de Turbigh

La **Bataja de Turbigh** l'è stada vuna dij bataj de la Segonda Guèrra de Indipendenza italiana, avegnuda el 3 giugn 1859 a Turbigh, in Provincia de Milan e in dij zòn aproeuv.

## La bataja
El dì prima (2 giugn) el Napoleon III (leaa cont i Piemontes contra i Austriach) l'aveva mettuu el center del sò comand a Novara e l'aveva ordenaa al sò general Camou de traversà el Tisin. El Camou el gh'aveva de fà sù dij pont, inscì che el general MacMahon el podèss passà cont i sò soldaa arent al paes de Turbigh. Intel istess moment, el general Austriach Clam Gallas l'aveva mandaa el maresciall Cordon a protegg i pont del Tisin, e donca tuta la Lombardia pròpri a Turbigh.

I Frances hann poduu intrà intel paes grazie a l'ajutt del dottor del loeugh, el Carlo Brumatti, che'l gh'hà daa anca i informazion sora i posizion Austriach. Grazie a lù, i Frances hinn rivaa a quèlla che adess la se ciama via Roma e hann rifà sù el pont che i Austriach aveven tiraa giò.

Intrattant, el Vitòri Emanuel II de Savòja l'aveva lassaa el sò quarter general a Gajaa e cont el sò esercit l'era andaa anca lù vers Turbigh, per podè decid insema al sò leaa frances comè comportàss derent'a la Lombardia per la gestion dij operazion militar. Lì i piemontes hann acetaa de avègh on compit secondari, per quèll dì lì, e de moeuves minga de Gajaa.

L'occupazion de Turbigh l'era minga stada tròpp difficil, donca i combattiment s'eren spostaa vers i comun de Robecchett cont Indun. Chì i soldaa algerin de l'Imperi frances hann combatuu contra i Usser e i Ulan (soldaa a cavall dij Austriach) che vegniven de Càstan e de la frazion de Malvaj. I combattiment a Robecchett hinn staa faa soratutt aproeuv del cimiteri, indove al dì d'incoeu la gh'è la tomba del capitani frances Ernst Charles Vaneecout, mòrt duranta la bataja.

La bataja l'è finida la sera con la vitòria dij franco-piemontes, che eren rivaa fina al pont de San Martin de Trecaa. I combattiment hinn continuaa el dì dòpo con la famosa Bataja de Magenta. Intela bataja de Turbigh hinn mòrt 12 Franzes e 27 Austriach.
Fidget

El **Fidget** o **Fidget house** a l'è un gener de müsega house che'l gh'ha dent anca element de rave, breakbeat e UK garage. El ritm a l'è semper in 4/4 e carateristich a hinn i cut-up, i glitch e la linea de bass che l'è fada cunt el cambiament del pitch al post di seminot. El fidget a l'è ligaa anca a la Wonky house.
El nòm fidget l'hann inventaa i DJ, Jesse Rose e Switch, forsi per scherz, per definì 'sta müsega chì.
## Cà discugrafich
* Dubsided
* Potty Mouth
* Counterfeet 
## Artista principaj
* Crookers 
* The Bloody Beetroots 
* Jesse Rose
* Switch
* Trevor Loveys
* Hostage 
* DJ Fame 
* Sinden 
* Hervé 
* Duke Dumont
* Clark Able
* Mowgli
* Byran Cox
* Foamo
* Fake Blood 
* Supabeatz 
* Stereo Heroes 
* Lee Mortimer 
* Phonat 
* Stupid Fresh 
* Gaëtan 
* Pette Vaydex
* The Bulgarian 
* Detboi
* 3 Is A Crowd 
* Lars Moston 
* Brabe
* Clark able
* Riva Starr 
* Twocker (Calvertron e Will Bailey) 
* Boy 8-Bit 
* Jaimie Fanatic 
* Ziggy Slezak 
* Kelevras 
* Scott Cooper 
* Andy George 
* Bsbtrgdclub
Biufisiga

La biufisiga a l'è la scensa che la stüdia la biulugia cunt i principi e i metud de la fisiga. I stüdi de la biufisiga a hinn a volt cumpagn a quij de la biuchimiga, de la nanutecnulugia e de la biuingegneria
Viriat

**Viriat** l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Viriat, del circondàre (*arrondissement*) de Bourg-en-Bresse e del dipartimènt de l'Ain. 

El g'ha 'na popolasiù de  abitàncc, dato agiurnàt al .

El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de  km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 206 méter a 'na altèsa màsima de 257 méter söl leèl del mar.

## Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Viriat l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:

## Riferimèncc
Crozet

* **[[Crozet (vistìt)|Crozèt]]**, part del vistìt tradisiunàl de l'òm endèl'Euròpa del sècol XIX e XX.
* **[[Crozet (FR-01)|Crozet]]**, cümü fransés del dipartimènt de l'Ain.
Bartolomee Colleon

Ol **Bartolomee Colleon** (italian: *Bartolomeo Colleoni*; latin: *Bartholomaeus Colei*; Solza, 1400 o forse 'n del 1395 - Malpaga, 2 de november del 1475) l'è stacc un condotier bergamasch.

L'è stacc vun di pioeu importàncc capitan de ventura del temp e l'ha combatid 'n poo despertoeut, ma sora de toeut per Venezzia, po per ol Ducad de Milan e amò per Venezzia che 'l l'ha facc capitan. L' gh'ha 'vud set is'cete e la sò preferida l'era la Medéa che, morta sgiovena, l'è stacia sepellida 'n de la Capella Colleon che ol Bartolomee l'ha facc fà soeu apòsta 'n Bèrghem.

*Colleon* l' vé de *coion* e ol Bartolomee l'è sèmper indacc orgoglios del sò nòm tant che soeul sò stema l'ha fai meter soeu tri pere de coion.

## Riferimencc
* Treccani

## Alter progecc
Albègn

**Albegn** (*Albegno*) l'è ona frazion del comun bergamasch de Trevioeu.
Ghe viven 3000 abitant. El paes a l'è staa on comun indipendent fina al 1928.

## Vos corelaa
* Trevioeu
Musòcch

**Musòcch** (*Musocco* in italian) l'è on quarter de Milan che se troeuva in de la zòna nòrd-òvest de la città, a ses chilòmeter del center.

L'è cognossuu perchè el gh'è el Cimiteri Magior, che l'è anca ciamaa "Cimiteri de Musòcch".
Fòrsi l'è nassuu intorna al XVII e fina al 1923 a l'era on comun indipendent.
Premenugh

**Premenugh** (*Premenugo* in italian) l'è ona frazion del comun milanes de Setara. El cunta circa 1100 abitant. L'è staa fondaa puu o men duu secoj dòpo la fondazion de Setara, de la qual l'eva però separaa. De fatt finna a l'unità italiana Pemenungh l'era on comun indipendent, che l'aveva anca combatuu insema a la Lega Lombarda contra l'imperador Federich I de Hohenstaufen. El paes l'è staa tacaa a Setara domà intel 1869. La scomegna dij abitant l'era *i spazzapollee*.

## Riferiment
* Premenugo - LombardiaBeniCulturali

## Vôs correlaa
* Carepi
* Setara
Senagh (Bust Grand)

**Senagh** (*Sacconago* in italian; *Sinågu* intel dialett del loeugh) l'è on quarter del comun de Busti Grandi in Provincia de Vares. On temp l'era on comun indipendent e l'è staa tacaa a Busti in dò occasion: la prima l'è durada del 1811 al 1816; la segonda inveci l'è stada del 1928 in poeu. Anca lù el s'è vist tacà dent dij alter paes. Intel 1730 el s'è giuntaa a Cassina de Brughett, e del 1869 al 1912 a l'era unii al comun de Borsan, che adess l'è on alter quarter de Busti Grandi.

## Vôs correlaa
* Busti Grandi
* Borsan
* Cassina de Burghett
* Dialett bustòcch
Turr

**Turr** (*Turro* o *Turro Milanese* in Italian) l'è on quarter de Milan, situaa a nòrd-est del center. I primm notizi de la localitaa hinn del 1489. Duranta la Republega Cisalpina l'è staa tacaa, insema a alter 34 comun, al comun de Milan, ma quèsta union l'è durada domà fina al 1816 dij Austriach che voreven minga che Milan el fudess pussee grand de Vienna. L'è staa pròpri a Turr che el gh'ha avuu loeugh la sed del Govern Provisòri de Lombardia, che l'era nasuu dòpo i Cinqu Giornad de Milan del 1848.

Dòpo l'Unitaa Italiana el nòmm del comun l'è staa cambiaa de *Turr* in *Turr Milanes* e intel 1908 l'è staa tacaa al capploeugh lombard.

El sta vesin a la Martesana e l'è servii de la stazion de la metropolitana omònima.

## Curiositaa
* Turr el vegn nomenaa in d'ona veggia canzon del grupp musegal milanes Elio e le Storie Tese, *Alfieri*, che'l dis:
Varee

**Varee** (*Vararo*) l'è ona frazion, comun fina al 1927, del comun de Stì, in Provincia de Vares.
Ai temp di piev Varee 'l faseva part de la Piev de Valcuvia.
## Vos corelaa
* Stì
Calvesej

**Calvesej** (*Calveseglio* in italian) l'è ona frazion del comun comasch de Pies. Anca se l'è vuna dij frazion pussee piscinitt del comun, gh'hinn dent el center, el palazz comunal, i scoeur e'l teater.

## Vôs correlaa
* Barna
* Breja
* Ligòmena
* Logh
* Pies
Breja

Breja (*Breglia* in italian) l'è ona frazion del comun de Pies, in Provincia de Còmm, che fina al 1928 l'era on comun indipendent. L'è la frazion pussee montana de Pies (760 meter sora el nivell del mar). De Breja se va vers el *Rifugio Menaggio*.

El gh'hà duu quarter principaj, che eren i sò vegg frazion duranta el period comunal:
* **Vila** (*Villa*) a est
* **Magin** (*Maggino*) a òvest

## Vôs correlaa
* Barna
* Calvesej
* Ligòmena
* Logh
* Pies
Barna

**Barna** (inscì anca in Italian) l'è ona frazion del comun comasch de Pies. On temp l'era on comun indipendent. Intel 1753 l'è tacaa con Pies a Menas, poeu, a partì del 1853, domà a Pies.

## Vôs correlaa
* Breja
* Calvesej
* Ligòmena
* Logh
* Pies
Ligòmena

**Ligòmena** (*Ligomena*) l'è la frazion pussee granda del comun comasch de Pies. La scormagna dij abitant l'è *i ligomenatt*.

La gh'hà trii quarter:

* **Còsta** a sud, vers la frazion de Pies ciamada Barna.
* **Caraa** vers la frazion de Pies ciamada Logh.
* **L'era**, la part pussee òlta del paes.

## Vôs correlaa
* Barna
* Breja
* Calvesej
* Logh
* Pies
Logh

**Logh** (*Logo*) l'è vuna dij cinch frazion del comun comasch de Pies. Derent'a Logh la gh'è la costruzion che l'è la pussee vegia de tutt el comun, l'oratòri de San Sebastian. La scormagna dij abitant l'è *gòss*.

## Vôs correlaa
* Barna
* Breja
* Calvesej
* Ligòmena
* Pies
Pies

**Pies** (nom ufizial in italian: *Plesio*) l'è on comun de la Provincia de Còmm che 'l cunta , cont ona superfiss de  km² e ona densità de  ab./km².
Se troeuva intela Val Menagg, ai pè del Mont Grona (1736 meter), zòna nòrd-òvest del Lagh de Còmm. Drent al sò territòri el gh'è anca el Mont Bregagn (2107 meter). El gh'ha cinch frazion, e dò, (Barna e Breja), eren on temp di comun indipendent.

## Evoluzion demografega

L'andament del numer de abitant del comun de Pies l'è mustraa in de la tabela chi de sota

## Riferiment
Brembàt de Sura

**Brembàt de Sura** l'è ü cümù de  de l’ólta pianüra söcia de la Bergamasca, sö la rìa dèstra del Brèmb, a i pè de l’Albènsa.
A l'se tróa a 10 km de Bèrghem e a 267 méter söl mar.
El cunfìna coi cümü de Almèn San Bartolomé, Barsana, Mapèl, Put San Piéro e Albrèmb.

A Brembàt gh’è i stabilimèncc de la Nolan, de la Gildemeister, de la Legler, de la Indesit.

A ghe pàsa ol torènt Lésna.

## Evulusiù demogràfega

## Riferimèncc
Mapèl

**Mapèl** l'è ü cümü de la pruìnsa de Bèrghem che l'se tróa a 11 km de Bèrghem e a 255 méter söl mar. L'è 'n de l'ólta pianüra de l’Ìzola bergamàsca, a i pè e a mesdé del Cat. El cunfìna coi cümü de Imbìer, Barsana, Bunàt Sura, Brembat de Sura, Palasàch, Put San Piéro, Prezès, Sóta 'l Mut, Téren. El gh'à .

Ol paìs vècc de Mapèl l' à conservàt quàze del töt l'aspèt medioevàl d'öna ólta co i stràde strécie, i cà 'n préda e i tùr che öna ólta i éra sèt; gh'éra pò ach ü fosàt 'ntùren al paìs che l'è restàt apéna apéna in "Contràda di Fòse" come l'insègna pò ach ol nòm de la contràda.

I fà part del cümü de Mapèl pò i bórgh de Piàna, Ultrìga e Prezàt 'ndóe l'è nasìt in del 1025 ol Sant Albèrt de Prezàt.

## Sariulì

Per Mapèl i pasa 'l Durt, 'l Bülighèt, che l' fenés in del Durt pròpe in del teritòre de Mapèl e la Bülìga e 'l Córen che 'l fenés in de la Bülìga apéna sóta la éla del Gröm. Fò sùra l'è stacc iscàt ü canàl scolmadùr che quàndo gh'è la piéna l' ciàpa i àque del Durt a mùt del paìs e i a böta amò tùrna in del Durt, però a mesdé de Mapèl, isé che 'l paìs 'l vègne piö alagàt.

## Strade e ferovìe

Ol teritòre cümünàl de Mapèl l'è traesàt fò da:
* la Strada Statàl n° 342 mèi cognusìda col nòm de Briantéa che la à da Bèrghem a Còm e Varés,
* la ferovìa Bèrghem - Lèch.

## Céze e santöàre

A Mapèl gh'è 'l Madóna de Prada che se la festègia l'òt de Setèmber, menimà la parochiàl l'è dedicàda a San Michél Arcàngel e la se tróa sura 'l paìs sö 'n d'öna còsta del Cat pogiàda pròpe sura al Durt.
Gh'è pò la cezìna mediéala e töta 'n préda de San Bartulumì.


## De èt

La éla del Gröm del sécol XVIII che co i sò giardì la se tróa a sira del bórgh de Mapèl e a mut de Ultrìga sö ü gröm de tèra métit tra la Bülìga a sira e 'l Córen a matina che de lé póch i se 'ncontra apèna a mesdé de la éla.

## Evulusiù demogràfega
L'evulusiù del nömer de abitàncc l'è ilüstràda 'ndèla tabèla ché sóta:

## Riferimèncc
Lésna

La **Lésna** l'è ü sariulì de la pruinsa de Bèrghem che la nas tra Carós e San Bartolomé da i còste a mesdé di culìne de la Lónga, culìne che i se tróa ai pé de l'Albènsa.

## Ol percórs

La Lésna la pàsa söl cunfì tra San Bartolomé e Barzàna, mia de luntà 'de *Cà Sòi*, la cór pò 'n di cap a sìra de Brembàt de Sura di bànde del Casinù prima e de Trezóls dòpo, la pasa tra Locàt e Put San Péder, la traèrsa fò 'l paìs de Prezès, la gira 'ntùren al castèl de Caerzègn, per rià a Bunàt Sura e finì ol sò viàs in del Brèmb a Bunàt Sóta.

La Lésna ach in estàt, quando che l' fà cólt e l' piöf mia, l'à gh'à sèmper ü falì de aqua, dezà che probabilmènt l'è alimentàda da öna o piö surtide.

I fenés dét in de la Lésna prima la Bregógna apéna a mut de Trezóls e 'l Rì apéna a mesdé de Trezóls, bórgh che l'è 'n del cümü de Brembàt de Sura.

## Ol nòm

Ol nòm Lésna l'è storicamènt dimostràbel a partì dal sécol XIII, de fati in de la Capitolàr n° 711 s' pöl lès *"... in suprascripto agro ubi dicitur ad *'lesnam**..."'' e ''"... alia iacet ad **lesnam** inferiorem..."'', ol nòm Lésna l'è ach confermàt ol [[25 08|25 de Óst]] del [[1456]] da ün at notarìl del [[nodér]] ''Rizardo Gisalberti'' de [[Mós]], at notarìl che 'l regórda i cunfì de [[Brembàt Sura]], 'ndóe s' pöl lès ''"...et per ipsam viam rectam quosque ad pontem **lesne*'..."*.

## Bibliograféa
*
Cinto Gambiràs

Ol **Cinto Gambiràs** (In italià *Giacinto Gambirasio*) (1896 - 1971) l’è nassìd a Seriàt, gròss paìs tecàd a Bèrghem, in del 1896. A sédes agn l’gh’ìa zamò ‘n scarsèla ‘l diplòma de ragiunàt, col laurà prèst per la Banca Comerciàl. 
Intàt che gh’éra la prima guèra mondiàl l’à ‘mparàd ol esperànt, issé de tègn rapórcc con tace stödiùs in del mónd, e ach riàga a fà afare con d’öna dita giapunésa. 

Tecàd a la sò famèa e a la sò tèra, l’à sèmper facc ol possìbel per i ‘nterèss de la póera zét e di laurécc ai dipendènse di banche e dite ‘ndo che l’fàa ‘l contàbel o ‘l aministradùr.

In de éta a l’s’è metìd dét ach co la polìdega; de formassiù catòlega, l’è stacc ol sìndech de la sò sità quand a l’gh’ìa apéna vintetrì agn (e piö tarde ach del paìs de Trescùr).

Picàd di fasséscc e minassàt de mórt l’à piantàd lé ‘l sò incàregh de sìndech in del 1924.

Diretùr del setimanàl del Dücàt de Piassa Püntida, Ol Giopì, i fassést i gh’à facc serà fò la redassiù del giornàl dò ólte per propaganda cóntra ‘l fascism; tat che ‘n del 1943 l’è stacc adritüra metìd in presù co l’acüsa de cospirà cóntra de lur.  Ma óna ólta fenida ach la segónda guèra mondiàl l’à facc in manéra de dösmentegà ‘l passàd per impegnàs a turnà a viv töcc insèma e ‘n pass.

L’è mórt in del 1971 e l' gh'à lasàt a la sò zét öndes librècc de poesée in Bergamàsch.

## I sò òpere

**La bisaccia del giramondo*  1930
**Garibaldi* 1932
**La bisaccia del perditempo* 1935
**Dodici sonetti per ridere* 1940
**La bisaccia del pellegrino* 1942
**La bisaccia del cantastorie* 1946
**Stòria d’öna s-cèta de Bèrghem* 1953
**Preghiere* 1957
**Sale e pepe* 1957
**Rime* *conviviali* 1963
**Rime facete* 1969	

L’è stacc ü di tri poéte lombàrcc (insèma ai milanés Tèssa e Guicciardi) che Pasolini e Dall’Arco i à metìd dét in de la sò antologéa del 1952 "Poesia dialettale del Novecento".

In del 2002 Ümbèrto Zanèt, per la pruinsa de Bèrghem, l’à cüràd ü bèl lìber, co i piö bèle poesée del Gambiràs in lèngua lombarda (variànt bergamasca) ‘ndo s’vèd töt ol valùr siìl, cristià e lìrech del onèst e sàe òm de cultüra bergamàsch.

Pròpe ‘l poéta Ümbèrto Zanèt a l’pórta amò inàcc al dé de ‘ncö ol prémio de poeséa lombarda “La penna d’oro”, snissàd del Cinto Gambiràs; ü di concórs piö antìgh in di lèngue de cà in töta Itaglia, e che l’cönta sinquanta edissiù.

## I sò alievi

Tra i sò alievi piö 'mportàncc gh'è de regordà

*ol Carmélo Francia; 
*ol Ümbèrto Zanèt.
Capiagh e Intimian

**Capiagh e Intimian** (in Italian: *Capiago Intimiano*) l'è on comun de la Provincia de Còmm con , 'na superfiss de  km² e 'na densità de  ab./km². L'è nassuu intel 1928 de l'union di comun de Capiagh e Intimian, ai quai se gionta ona frazion, **Olmeda**. El nòmm de Capiagh el vegn de *Cà dij Piagh*, perchè el sitt l'era nassuu comè on ospedal. 

La division tra Capiagh e Intimian la gh'ha di radis stòregh: el primm l'era de la part de l'Imperi, l'alter inveci l'era on leaa de Milan. Per quest a Capiagh (indove el gh'è anca l'òrghen pussee vegg d'Euròpa) el rit religios l'è quell roman, menter a Intimian el ritt l'è ambrosian. Tra l'alter, a Intimian l'è nassuu vun di pussee important arcivescov milanes del Medioev, l'Aribert. 

Capiagh e Intimian l'è gemelaa cont el comun ungares de Buják.

## Evoluzion demografega

L'andament del numer de abitant del comun de Capiagh e Intimian l'è mustraa in de la tabela chi de sota

## Riferiment
Capiagh

**Capiagh** (*Capiago*) l'è voeuna di dò frazion principai del comun brianzoeu de Capiagh e Intimian, in de la Provincia de Comm.
Capiagh, che 'l se troeuva pussee a nord de Intimian (in direzion de Comm), l'è dent a la diocesi de Comm, menter Intimian l'è sotta l'Arcidiocesi de Milan.
El paes l'è staa on comun indipendent fina al 1928 e al temp di piev el partegniva a quella de Zezi de Sotta.
Intimian

**Intimian** (*Intimiano*) l'è ona frazion del comun brianza de Capiagh e Intimian, in Provincia de Comm.
El paes el se troeuva a sud respett a Capiagh.
Per on bell poo de temp Intimian l'è staa dividuu de Capiagh, tant che partegnen anca a duu diocesi different: Capiagh l'era de la Diocesi de Comm, Intimian inveci de quella de Milan (dent a la Piev de Gallian). A Intimian l'è anca nassuu vun di [arcivescov de Milan]] pussee important, l'Aribert.
L'union con Capiagh a l'è del 1928. El sant patronn a l'è San Leonard.
Grandola

**Grandola** (nom ufizial in italian: *Grandola* *ed* *Uniti*) l'è on comun de la Provincia de Còmm con , 'na superfiss de  km² e 'na densità de  ab./km². Se troeuva intela Val Menagg.
El paes el gh'ha vari frazion ciamaa Cardan, Codògna, Gont, Gròna, Nagg e Velz. 

## Evoluzion demografega

L'andament del numer de abitant del comun de Grandola l'è mustraa in de la tabela chi de sota

## Riferiment
Lenn

**Lenn** (*Lenno*) l'è ona frazion del comun larian de la Tremezzina, in de la Provincia de Comm.
El paes el gh'ha ona popolazion de 1.831 abitant e l'è strengiuu in tra i paes de Ossusc e Mezzegra.
A l'è de origin romana, anca se gh'è chi che dis che 'l ciappa el sò nomm de l'isola greca de Lenn (*Lêmnos*).
L'è staa comun indipendent fina al 2014: in del period in tra el 1928 e 'l 1947 però l'eva giamò staa vuna di frazion de la Tremezzina.
In del vegg territori comunal de Lenn gh'era i frazion de Camp, Cà Noeuva, Lavee, Lera, Masnaa, Molgis, Roncaa, Salen, Tregola, Villa, Sant Andrea.

Lenn l'è cognossuu anca per i sò vill de sciori.

## Evoluzion demografega

L'andament del numer de abitant del vegg comun de Lenn l'è mostraa in de la tabella chì de sotta
Brienn

**Brienn** (nom ufizial in italian: *Brienno*) l'è on comun de la Provincia de Còmm che'l cunta , 'na superfiss de 6,2 km² e 'na densità de  ab./km².. Se troeuva a òvest del Lagh de Còmm. 
Forsi el nòm del comun el vegn del celtegh *Brig*, che'l voeur dì "mont".  Infatt anca incoeu in lombard i mont se ciamen *bricch*.
L'ha faa part de la piev de Ness.

## Evoluzion demografega

L'andament del numer de abitant del comun de Brienn l'è mustraa in de la tabela chi de sota

## Riferiment
Ronagh

**Ronagh** (nom ufizial in italian: *Ronago*) l'è on comun de la Provincia de Còmm che'l gh'hà , cont ona superfiss de  km² e ona densità de  ab./km². 

El confina con la Svizzera (comun de Ciass e Novazzan).

## Evoluzion demografega

L'andament del numer de abitant del comun de Ronagh l'è mustraa in de la tabela chi de sota

## Riferiment
Nibiònn

**Nibionn** (nom ufizial in italian *Nibionno*) l'è on comun de la Provincia de Lecch che'l cunta , cont ona superfiss de  km² e ona densità de  ab./km². 

L'è tacaa ai comun de Bülciagh, Cassagh, Còsta Masnaga, Inverigh (CO), Lambrugh (CO), Veduggio con Colzano (MI).
## Geografia
I trii nucli del paes a hinn Nibionn, Tabiagh (el center comunal) e Zibron, oltra ai frazzion minor de Gagg e Mongodi.
El se troeuva in del center de la Brianza, in mez ai bricch. De la strada che la va de Milan a Lecch a se ved la collina de Tabiagh. 
Inoltra, ghe passa arent el Lamber e la Bevera.
## Storia
Se cred che i primm insediament del paes i se troeuven propi lì arent al fiumm: per vess precis, in de la zona de Gagg, indè che hann trovaa i rest de 'na palafitta e di osedei de bronz e de preja.
El territori l'è staa abitaa anca di Roman: arent a Tabiagh hann trovaa, in del 1897, ona camera sepolcral.
Semper a Tabiagh, in del XIII secol a gh'era ona torr, considerada vuna di pussee fort de la Brianza: l'è staa lì che hinn scappaa 900 nobei milanes che eren andaa via de la città per via de la guerra in tra i Torrian e i sò nemis. A la fin gh'è rivaa el capitani Ubert Pravesin cont on'armada de soldaa che la rivava anca de Bressa, Cremona e Noara, e che l'ha assediaa el paes. I nobei s'hinn renduu, e tanti de lor hinn staa coppaa; la torr l'è stada trada giò. Al dì d'incoeu l'è anmò lì in pee, anca se con tanti rangiament.
A partì del XIV secol Nibionn l'è staa el center de ona "squadra", vuna di circoscrizzion ministrativ e religios del Milanes. In del 1537 el territori l'è passaa in de la man de la fameja di Sfondraa, che l'hann tegnuu fina al 1788.
## Monument
Giamò a partì del XIII secol a gh'emm di testimonianz di ges de San Protas a Nibionn e de San Fedee a Tabiagh. Quella chì l'è deventada parocchia invers a la metà del Cincent, e l'è stada dedicada ai Sant Simon e Giuda. Poeu l'è stada modificada e rangiada su in del Vottcent, con la forma che la gh'ha anmò incoeu.
## Economia
Per l'economia del paes, el gh'ha 'vuu ona granda importanza el Lamber, indove che on temp a gh'era on bell poo de morin. Inoltra a gh'era ona produzzion de forment, formenton, ortaj: inoltra a gh'era i vidor per el vin e i moron per fà la seda. Incoeu inveci l'è importanta l'industria, soratutt quella tessil.

## Evoluzion demografega

L'andament del numer de abitant del comun de Nibiònn l'è mustraa in de la tabela chi de sota

## Bibliografia
**Enciclopedia dei comuni d'Italia. La Lombardia paese per paese, vol. IV*, Fiorenza, ed. Bonechi, 1985
## Riferiment
Alaincourt (FR-02)

**Alaincourt** a l'è un comun franzes (*commune*) dal departament da Aisne, region da Picardie, Franza.
Ul *sindich* a l'è Jean-Marie Bidaux, con mandaa 2008-2014.
Bee

**Ben** (nom ufizial in italian: *Bene Lario* in Italian; *Bee* intel dialett del loeugh) l'è on comun de la Provincia de Còmm che'l cunta , 'na superfiss de 5,7 km² e 'na densità de  ab./km²..

L'è tacaa ai comun de Carlasc, Grandola, Lenn e Porlezza

## Evoluzion demografega

L'andament del numer de abitant del comun de Bee l'è mustraa in de la tabela chi de sota

## Riferiment
Limed (CO)

**Limid** (nom ufizial in italian: *Limido Comasco*) l'è on comun de la Provincia de Còmm che'l cunta , 'na superfiss de  km² e 'na densità de  ab./km². El confina con la Provincia de Vares (Comun de Cislagh).

## Personagg famos
*Pompeo Litta-Biumi (1781-1852), nòbil, patriòta e stòregh, l'è mòrt a Limid.
*Gaetano Scalini (1792-1871), amis de Mazzini, patriòta e deputaa, l'è staa sindich de Limid del 1859 al 1899.
## Evoluzion demografega

L'andament del numer de abitant del comun de Limid l'è mustraa in de la tabela chi de sota

## Riferiment
Casargh

**Casargh** (nom ufizial in italian *Casargo*) l'è on comun de la Provincia de Lecch che'l cunta , cont ona superfiss de  km² e ona densità de  ab./km².

L'è tacaa ai comun de Crandola, Margn, Pagnoeune, Promane, Premaluna, Tasen, Tremenech e Vendrogn.

## Evoluzion demografega

L'andament del numer de abitant del comun de Casargh l'è mostraa in la tabella chi de sotta

## Riferiment
Derf

**Derv** (nom ufizial in italian *Dervio*) l'è on comun de la Provincia de Lecch con , cont ona superfiss de  km² e ona densità de  ab./km². 

El se troeuva a est del Lagh de Còmm e'l confina con la provincia de Còmm. 

Forsì el ciappa el sò nòmm de la citaa grega de Delf (Delfoí/Δελφοί in Grech Antich) a causa de ona migrazion de colòni grech in quèsta region sòtta l'Imperi Roman.

## Evoluzion demografega

L'andament del numer de abitant del comun de Derf l'è mostraa in la tabella chi de sotta

## Riferiment
Varenna

**Varenna** (istess in Italian; parnonzia local: [va'rena]) l'è on comun de la Provincia de Lecch che 'l cunta  abitant (dàto del  ). El gh'ha ona superfis de 11,22 km² e 'na densità de  ab./km². 

La se troeuva in sul Lagh de Comm e denanz a Belas (gh'è on batell che je collega). L'è chì che l'è nassuu el famos industrial Giovann Battista Pirelli (1848-1932).

## Storia
L'è stada nominada per la prima voeulta in del 769, e l'è cognossuda tant 'me on paes de pescador.
Ai temp di Comun la s'era leada con Milan, e per quest a l'è stada trada giò di Comasch in del 1126. Quand in del 1169 l'è capitaa l'istess a quei de l'Isola Comasina, quei de Varenna hann ospitaa i abitant de quell paes.
Quei là hinn andaa a viv in d'on quarter che 'l s'è ciamaa *Insula Nova*, nomm che despoeu a l'è passaa a tutt el borgh, che l'è 'gnuu vun di pussee ricch del lagh. Anmò al dì d'incoeu la ven fada ona celebrazion de l'esodo di comasitt e del rivà sò de lor a Varenna, el sabet e la domenega de la settemana de San Giovann (24 de giugn). In quella occasion chì el lagh el ven lumaa de on fracch de lumitt ciamaa *lumaghitt*.

Anca se la se troeuva dent a la Diocesi de Milan, a Varenna la messa la se fa col rito roman.

## Evoluzion demografica

L'andament del numer di abitant del comun de Varéna l'è mustraa in de la tabela chi desutta:

## Riferiment
Lierna

**Lierna** (inscì anca in Italian) l'è on comun de la Provincia de Lecch con , cont ona superfiss de  km² e ona densità de  ab./km² che se troeuva sul lagh de Còmm. 
L'è tacaa ai comun de Isen, Mandell, Olivee, Varéna.

## Evoluzion demografega

L'andament del numer de abitant del comun de Lierna l'è mustraa in de la tabela chi de sota

## Riferiment
Neive

**Neive** (en piemontés: *Nèive*) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Cuneo. El g'ha presapóch 2.931 abitàncc, 'na superfìce de 21&nbsp;km² e 'na densità de 140 ab./km². El cunfìna coi cümü de Barbaresco, Castagnito, Castagnole delle Lanze (AT), Coazzolo (AT), Magliano Alfieri, Mango, Neviglie, Treiso.

## Evulusiù demogràfica
Hargicourt (FR-02)

**Hargicourt** a l'è un cumün frances (*commune*) dal departament da Aisne, regiun da Picardie, Franza.
Ul *sindigh* a l'è Bernard Hocquet, cun mandaa 2001-2008.
Harly

**Harly** l'è 'n cümü fransés de la regiù de la Picardie, endèla Frància setentriunàla. El fa part del cantù de Saint-Quentin-Sud, del circondàre (*arrondissement*) de Saint-Quentin e del dipartimènt de l'Aisne. 

El g'ha 'na popolasiù de  abitàncc, dato agiurnàt al .

El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de  km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 72  méter a 'na altèsa màsima de 112  méter s.l.m.

## Evulusiù demogràfica

## Riferimèncc
Hartennes-et-Taux

**Hartennes-et-Taux** a l'è un cumün Frances (*commune*) dal departament da Aisne, in de la regiun de Picardie, Francia.
Ul *sindich* a l'è Didier Castel, cun mandaa 2001-2008.
Hary

**Hary** a l'è un comun franzes (*commune*) dal departament da Aisne, region da Picardie, Franza.
Ul *sindigh* a l'è Jean Claude Cus, con mandaa 2008-2014.
Felice Gimondi

Ol **Felice Gimondi** l’è nasìt a Sedrina ol 29 de setèmber del 1942 e l’è 'l piö grant ciclìsta bergamàsch de sèmper e ü di piö ‘mportàncc d’italia ‘nsèma al Coppi, al Bartali per rià fìna al Marco Pantani. 

Coridùr de bìci e gran campiù l’à enzìt trè ólte 'l Giro, nel 1967, nel 1969 e nel 1976, l'à enzìt ol Tour nel 1965 e la Vuelta nel 1968, l’è stacc Campiù del Mónt, l’à ensìt ona Milano–San Remo, dò gir de Lombardia, dò Parigi-Bruxelles, ü gir de Romandia e tate ótre gare.
Joncourt

**Joncourt** a l'è un cumün dal departament da Aisne, in de la regiun da la Picardia, Francia.
Ul *sindigh* a l'è René Brule, cun mandaa 2001-2008.
Gorgonzoeula (MI)

**Gorgonzoeula** (*Gorgonzola* in Lengua italiana) l'è on comun de la Provincia de Milan con  abitant.

Probabilment el sò nòmm el vegn de la dea *Concordia*, trasformaa in *Concordiola* e dòpo *Gorgonzola*.

Gh'è dò fest principal in del paes: quella del formagg *Gorgonzoeula*, a la fin de settember, e quella de *Santa Caterina*, al 25 de november


## Ligam de föra

* Sitt del Cumün



## Evoluzion demografega

L'andament del numer di abitant del comun de Gorgonzoeula l'è mostraa in la tabella chi de sotta:
Cassan (MI)

**Cassan su l'Ada** (parnonzia local: [ka'sa:]; in italian: *Cassano* *d'Adda*) l'è on comun brianzoeu de la Provincia de Milan con 18889 abitant. El confina con la Provincia de Bergom e l'è traversaa de l'Ada, de la Martesana e de la Muzza.
El paes el gh'ha quatter frazion: Cascaa, Cassinn San Peder, Groppell, Taranta.

## Evoluzion demografega

L'andament del numer di abitant del comun de Cassan l'è mostraa in la tabella chi de sotta:

## Referenz
Sainte-Geneviève (FR-02)

**Sainte-Geneviève** a l'è un comun franzes (*commune*) dal departament da Aisne, region da Picardie, Franza.
Ol sindegh (*maire*) a l'è Jean-Louis Lange, con mandaa 2001-2008.
Saint-Mard (FR-02)

**Saint-Mard, Aisne** a l'è un cumün frances (*commune*) dal departament da Aisne, regiun da Picardie, Francia.
Ul *sindich* a l'è Yves Ravignier, cun mandaa 2001-2008.
Saint-Martin-Rivière

**Saint-Martin-Rivière** a l'è un cumün frances (*commune*) dal departament da Aisne, regiun da Picardie, Franza.
Ol sindegh (*maire*) a l'è Eliane Riquet, cun mandaa 2001-2008.
Saint-Pierremont (FR-02)

**Saint-Pierremont, Aisne** a l'è un comun franzes (*commune*) dal departament da Aisne, region da Picardie, Franza.
Ul sindich a l'è Christian Lefevre, con mandaa 2001-2008.
Kit Carson

**Kit Carson** l'è el nòm de on personagg di giornalet.

El personagg el fa el Texas Ranger e l'è dissegnaa cont i barbis e pizzet bianch.

A l'è vun di amis (*"pards"*) del Tex Willer, cont el fioeu del Tex Willer, Kit Willer e'l Tiger Jack (on indian).
Sequehart

**Sequehart** a l'è un cumün frances (*commune*) dal departament da Aisne, in de la regiun da Picardie, Franza.
Ul *sindich* a l'è Philippe Rémy, cun mandaa 2001-2008.
Soissons

**Soissons** a l'è un cumün frances del dipartiment de l'Aisne, in de la regiun de la Picardie.
El *sindich* a l'è Patrick Day, con mandaa 2008-2014.
Asteraceae

I **Asteraceae** i è öna famèa botàneca di Angiospèrme, (öna ólta ciamada **Compositae** Giseke, con piö de 23000 spéci (Jeffrey, 2007; Stevens, 2001) che le fa che chèsta famèa la sàpes chèla 'ntra le Angiospèrme co la piö grànda richèsa e diversità biològica.

La famìa la g'ha la caraterìstica che i fiùr i regröpàcc endèna 'nfiurescènsa compòsta ciamàda capulì cunturnàda de giöna o piö fìle de bratèe (envòlucro).

El nòm "Asteraceae" el vé del zèner *[[Aster]]* che 'l g'ha la fùrma tìpica de la famìa, la paròla *Aster* la vé del gréco *ἀστήρ* che völ dì "stèla" e la fa riferimènt a la fùrma de la 'nfiurescènsa. AL stès tép, el nòm "Compositae", piö ècc ma amò vàlit, el fa riferimènt al tìpo particolàr de nfiurescensa compòsta tìpica a chèsta de la famìa  e che 'l se tróa e póche ótre famìe de Angiospèrme.

Le asteraceae la g'ha 'na sèrta 'mportànsa ecològica e econòmica. I mèmber de chèsta famìa i se destreböés de le regiù polàr enfìna ai tròpic, e i g'ha cunquistàt töcc i habitat dispunìbii, dei dezèrcc enfìna a le mòte e dei bósc enfìna a le sìme dei mùcc. En divèrse regiù del mónt le Asteraceae le rìa a furmà 'nfìna al 10% de la flòra locàl. De la famìa fa part en quac zèner che g'ha 'na grànda quantità de spéci, compàgn del *[[Senecio]]* (che 'l g'ha 1250 spéci), el *[[Hieracium]]* (1000 spéci) e l*'[[Helichrysum]]* (600 spéci).

Tra le esènse piö cunusìde de chèsta famìa gh'è per ezèmpe la Camamèla (*Matricaria recutita*), l'arteciòc (*[[Cynara scolymus]]*), la segória (*[[Taraxacum officinale]]*) e 'l redécc (*[[Cichorium intybus]]*).


Archivi:Koninginnenkruid A.jpg|*<small>[[Eupatorium cannabinum]]*
Archivi:Carduus tenuiflorus1.jpg|*[[Carduus tenuiflorus]]* (Carduoideae)
Archivi:Big yellow.jpg|*[[Gerbera]] sp.* (Mutisoideae). 
Archivi:Pertya scandens2.jpg|*[[Pertya scandens]]* (Pertyoideae)
Archivi:Cichorium intybus-alvesgaspar1.jpg|*[[Cichorium intybus]]* (Cichorioideae).
Archivi:Aster novae-angliae.jpg|*[[Aster novae-angliae]] (Asteroideae)</small>
Archivi:Tragopogon pratensis-Ejdzej-2006-B.jpg|<small>El supiù d'en *Tragopogon pratensis*</small>
Archivi:Taraxacum sect Ruderalia10 ies.jpg|<small>*El gàmp d'en fiùr de segória (*Taraxacum*) con dét el lat.''


## Riferimèncc
Matricaria recutita

La **Matricaria recutita** (en Bergamàsch e en Lombart Ucidental: *Camamèla*; en Bresà: *Camaméla* o *Camomìla*) l'è öna spéce de la famèa di Asteraceae che la fiorés de Màgio a Agóst. L’è ólta da dés a quaranta ghèi, la 'nfiurescènsa l'è granda da 1 a 5 ghèi. I fìùr i è udurùs e i s' ì dóvra per di 'nfusi antispàsem e piö ‘n generàl per sedà i nèrf e fa pasà i ‘nfesiù.

## Sinònim botànic
* *Chamomilla officinalis* K.Koch
* *Chamomilla recutita* (L.) Rauschert
* *Chrysanthemum chamomilla* Bernh.
* *Matricaria chamomilla* L.
* *Matricaria suaveolens* (auct. non L.) Schinz & Thell. 

## Galeria

Image:Chamomile@original size.jpg
Image:Matricaria recutita.jpg
Image:Cabbage_butterfly.jpg
Image:Matricaria February 2008-1.jpg
Thenelles

**Thenelles** a l'è un comun franzes (*commune*) dal departament da Aisne, region da Picardie, Franza.
Ol sindegh (*maire*) a l'è Robert Minette, con mandaa 2001-2008.
Neuville-sur-Margival

**Neuville-sur-Margival** al é una municipalitaa Francesa (*commune*) dal departament da Aisne, reson da Picardie in Franza.
Ol sèndegh (*maire*) al é André Caer, con mandat 2001-2008 e elegiu de nov in del 2008.
Piccardia

La **Piccardia** (nom ufizial in frances: *Région Picardie*) l'è ona region de la Francia del nòrd. L'è dividuda in tre departement e'l sò capploeugh a l'è Amiens. I alter citaa important de la region hinn Saint-Quentin e Beauvais. In Piccardia, oltra al Frances l'è parlaa on'altra lingua d'oïl, el Piccard. Ghe viven 1880890 abitant. La fa part de la Francia del 843.

## Geografia
La region la confina cont el Nòrd-Pass de Calais, la Sciampagna-Ardenn, l'Île-de-France, l'Alta Normandia e la Vallònia (Belgi). L'è bagnada del Canal de la Manega.

Tel chì i trì departement:
* Aisne, con capploeugh Laon, indove l'è cressuu el Carlo Magn.
* Oise, con capploeugh Beauvais.
* Somme, con capploeugh Amiens, e indove el passa el fiumm con l'istess nòmm.

## Origin del nòmm
La paròla *Picardie* la gh'hà minga ona soa origin geografega o linguistica: el vegn infatt de *picard*, che'l voeur dì "scavator". Quèst l'era el nòmm che i abitant de Paris daven aj abitant dij territòri sora el Valois (indove eren boschiroeu). A nòrd inveci ciamaven *picard* tucc quij che parlaven el fiammingh.

## Vos correlaa
* Lingua piccarda
* Stòria de la Piccardia
Magnieu

**Magnieu** l'è 'n cümü fransés de la regiù Rhône-Alpes, endèla Frància centro-orientàla. El fa part del cantù de Belley, del circondàre (*arrondissement*) de Belley e del dipartimènt de l'Ain. 

El g'ha 'na popolasiù de  abitàncc, dato agiurnàt al .

El sò teretóre el g'ha 'na superfìce de  km² e 'l và de 'na altèsa mìnima de 227 méter a 'na altèsa màsima de 460 méter söl leèl del mar.

## Evulusiù demogràfica
L'andamènt del nömer dei abitàncc del cümü de Magnieu l'è ilüstràt endèla tabèla riportàda ché sóta:

## Riferimèncc
Neuvillette (FR-02)

**Neuvillette** (che in lumbard el vör dì *Vileta Növa*) a l'è un comun franzes (*commune*) dal departament da Aisne, region da Picardie, Franza.
Ul *sindich* a l'è Daniel Wallet, con mandaa 2001-2008.
Ümléna

L**'Ümléna** (piemuntes: *Lomelin-a*; italian: *Lomellina*) l'è una part de la Pianüra Padana ch'la se tröva int la Lumbardia sud-uccidental tra: el Sesia a punent, el Po a punent e a sud, el Tisin a levant.
Gh'è 57 cumün ch'i fan part de l'Ümléna, e Vigeven l'è el center püssè impurtant. El nom el vegna da "Lümé", che l'è un pajis de la zona. L'Ümléna l'è cunussüü per la cultivazion del ris. In l'Ümléna se parla ul Dialet Ümléen.

## Cumün de l'Ümléna
Lagna, Albunes, Burgh San Sir, Brem, Candia, Carbunara, Cassö, Castel, Castelnöv, Cava, Saree, Cergnagh, Cilavegna, Cunfienza, Cozz, Duren, Ferera Erbugnon, Frascarö, Galiavula, Gambarana, Gambulò, Garlasch, Gravelona, Grüpel, Langüsch, Lümel, Med, Mezzana, Mezzana Rebaton, Murtara, Nicorev, Ulevan, Utubian, Palester, Parona, Piev d'Albignö, La Piev, Rusasch, San Giorg, San Nazar, Sant'Angel, Sartirana, Scaldasù, Semiana, Sum, Suard, La Tur, Trumel, Valegg, Val, Velezz, Vigeven, La Vila, Vilanöva, Zem, Zerbulò, Zinasch.
Giacomo Agostini

El **Giacomo Agostini** (Brescia, Italia, 16 Giugn dal 1942) l'è stò un pilòta motociclistich italian, 7 vòlt campiun dal mund in da la Class 350 e 8 vòlt in Class 500.
Pian del Re

El **Pian del Re** (2.020 meter) l'è una lucalità int l'alta Val del Po in pruincia de Cuni, int el cumün de Crissö, induè che el nassa el fiümm Po. El nom Pian del Re el riva da una sosta che l'aviva fat el Re de Francia Lüis XIV ai temp de la guera de sücession spagnöla.
Cocài

**Cucài** o **Cocài** (*Coccaglio* en Italià) l'è 'n cümü de  abitàncc (dàto del  ) de la Pruvìncia de Brèsa. El se tróa a 25 chilòmetri a Sud-Ovest de Brèsa, en Franciacürta, ai pè del Mónt Òrfën.

El sò teretóre el cunfìna coi cümü de Castrezàt, Ciàre, Cològne, Erbösch e Roàt.
## Evulusiù demogràfica

## Riferimèncc




## Oter progècc