open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hofstetten

* **[[Hofstetten (DE-BY)|Hofstetten]]**, cümü bavarés del circondàre de Landsberg am Lech, endel'Alta Baviera, Germania;
* **[[Hofstetten (DE-BW)|Hofstetten]]**, cümü del circondàre de Ortenaukreis, endel stat federàl del Baden-Württemberg, Germania;
* **[[Hofstetten bei Brienz]]**, cümü del Canton Berna, Svìsera;
* **[[Hofstetten (ZH)|Hofstetten]]**, cümü del Canton Zürigh, Svìsera;
* **[[Hofstetten-Flüh]]**, cümü del Canton Suleta, Svìsera;
Rumàn Capitel Ses

## Rumàn
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Ses
1Dunca, che cossa dirèmm? Gh'avarìum de cuntinüà in del pecaa, perchè la grazia la bundass? 2Che la sia no! Nümm che sèmm mort al pecaa, cuma ghe vivarèmm ancamò? 3O sii ignurant che tant quant hinn batezaa in del Crist Gesü hinn batezaa in de la sua mort? 4Dunca, sèmm staa suteraa cun lü per mèzz del batesim in de la mort, perchè propi cuma Crist l'è staa levaa sü di mort per mèzz de la gloria del Pader, inscì anca caminassum nümm in de la nuitaa de la vita. 5Già che se sèmm devegnüü ünii cun la sumejanza de la sua mort, ma anca sarèmm ünii cun la sua resüreziún; 6savend chèst, che la nostra vegia persona l'è stada crusefissa cun lü, perchè 'l corp del pecaa el füss abulii, e perchè nümm sium pü s'ciav al pecaa; 7già che lü che l'è staa mort l'è staa faa giüst del pecaa. 8E se sèmm staa mort cun Crist, credum che anca vivarèmm cun lü, 9perchè savèmm che, già che Crist l'è levaa sü di mort, el mör pü, la mort la gh'ha pü pudè sura de lü. 10Già che lü che l'è mort, l'è mort una völta per el pecaa; e lü che 'l viv, el viv a Diu. 11Inscì anca vialter, cunsidereev mort al pecaa e vivent a Diu in del Crist Gesü.
12Dunca, el pecaa el gh'avarìa no de regnà in del voster corp murtal, per übedìgh in di sò desidéri, 13né presentee i voster member al pecaa cuma strümént d'ingiüstizia, ma presentee vialter medemm a Diu cuma vivent di mort, e i voster member a Diu cuma strümént de giüstizia. 14Già che 'l pecaa el gh'avarà minga pudè sura de vialter: già che sii no suta la lég ma suta la grazia.
15Dunca, che cossa? Pecarèmm perchè sèmm no suta la lég ma suta la grazia? Che 'l sia no! 16Savii no che a chèll che presentuv vialter medemm in d'übediénza cuma s'ciav, sii s'ciav de chèll che übedii, sia del pecaa per la mort, o de l'übediénza per la giüstizia? 17Ma grazi a Diu perchè seruv s'ciav del pecaa ma avii übedii de cör a l'esempi d'insegnamént al qual sii staa cunsegnaa, 18e despö che sii staa faa liber del pecaa sii staa faa sèrv de la giüstizia.
19Disi una roba ümana per via de la debuléza de la vostra carna. Già che propi cuma avii presentaa i voster member cuma s'ciav de l'impüritaa e de l'iniquitaa, per l'iniquitaa, inscì adèss presentee i voster member cuma s'ciav de la giüstizia per santifegaziún! 20Già che quand seruv s'ciav del pecaa, seruv liber a la giüstizia. 21Dunca, qual gener de frütt gh'avevuv alura, di quij adèss gh'avii vergogna? Già che la fin de quij robb l'è la mort. 22Ma adèss, perchè sii staa faa liber del pecaa e staa faa s'ciav a Diu, gh'avii 'l voster frütt per santifegaziún, e la fin l'è la vita etèrna. 23Già che la paga del pecaa l'è la mort, ma 'l regall de Diu l'è la vita etèrna in del Crist Gesü, el noster Signúr.



### Navigaziun
*← Indree a Capitel Cinch
*Inanz a Capitel Sett →
*A l'indes
Përtus

*Përtus* (en piemontés, **Pertusio** en italià ) l'è 'n cümü italià, de la regiù del Piemónt, en Pruvìncia de Türì. El g'ha , 'na superfìce de 4,03&nbsp;km² e 'na densità de  ab./km². El cunfìna coi cümü de Valperga, Prascorsano, Rivara, San Ponso.

## Evulusiù demogràfica

## Riferimèncc
Aarburg

**Aarburg** a l'è un cumün svizzer del Canton Argovia. La süperfiss del teritori del cumün l'è de 4.41 km² e in del  al gh'eva una popolazion de  abitant.

El cumün de Aarburg al se tröva a una altitüden de 412 meter sura al livel del mar, al cunfin col Canton Suleta. L'è tacaa ai cumün de Oftringen, Olten (SO), Rothrist, Starrkirch-Wil (SO). La popolaziun l'è in magioranza de lengua tudesca.

## Storia
L'ann de la costruzion de la furtessa in sül sperun rocius de Aarburg se 'l cugnoss minga con precision. La prima volta che el borgh l'è menziunaa in dei docüment ufizial l'è staa in del 1123 col nom de *Areburc*.  A quel temp lì la furtessa l'eva de pruprietà de la famìa dei Cunt von Frohburg.

L'andament storegh de la popolazion l'è indicaa in de la tabela chi desutta:

## Riferiment
Holzkirchen

* **[[Holzkirchen (Miesbach)|Holzkirchen]]**, cümü bavarés del circondàre rüràl de Miesbach, Alta Baviera;

* **[[Holzkirchen (Würzburg)|Holzkirchen]]**, cümü bavarés del circondàre rüràl de Würzburg, Bàsa Francònia.
Vever

**Vever** (prononzia local: ['vɛvar]; italian: *Veveri*) l'è ona frazzion e on quarter de Noara, cont ona popolazzion de 2.110 abitant.
El se troeuva 3 km a nord del center storegh, al cunfin coi quarter de Vignal e Sant Antoni e col comun de Camra. I trii quarter insemna fann su la *Circoscrizzion Nord* de Noara.
El sant patron del quarter l'è Majoeul de Cluny.
## Ligam de foeura
* www.veveri.it
* www.veverionline.com 
* Sito della parrocchia di Veveri
Mühldorf am Inn

**Mühldorf am Inn** l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (*Bundesland*) de la Baviera, distrèt (*Regierungsbezirk*) de l'Alta Baviera. La fà part del circondare rüràl (*Landkreis*) de Mühldorf am Inn. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 29.42 km² e 'ndel  la gh'ìa 'na popolasiù de  abitàncc.

Mühldorf am Inn la se tróa a 'na altèsa de 384 méter sura 'l leèl del mar.

## Riferimèncc
Buchbach (DE-BY)

**Buchbach** l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (*Bundesland*) de la Baviera, distrèt (*Regierungsbezirk*) de l'Alta Baviera. El pórta 'l tìtol de Mercàt (*Marktgemeinde*) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (*Landkreis*) de Mühldorf am Inn. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 28.85 km² e 'ndel  el gh'ìa 'na popolasiù de  abitàncc.

Buchbach la se tróa a 'na altèsa de 449 méter sura 'l leèl del mar.

## Riferimèncc
Taufkirchen

en Germania:
* **[[Taufkirchen (München)|Taufkirchen]]**, cümü bavarés del circondàre rüràl de Mònaco;

* **[[Taufkirchen (Erding)|Taufkirchen]]**, cümü bavarés del circondàre rüràl de Erding.

* **[[Taufkirchen (Mühldorf)|Taufkirchen]]**, cümü bavarés del circondàre rüràl de Mühldorf am Inn.

En Austria:

* **[[Taufkirchen an der Pram]]**, cümü del ditrèt de Schärding, Alta Austria.

* **[[Taufkirchen an der Trattnach]]**, cümü del ditrèt de Grieskirchen, Alta Austria.
Urchèstra Sinfonica del Stàt de Mérida

L**'Urchèstra Sinfonica de Mérida** (nùm intrèg *Urchèstra Sinfonica del Stàt de Mérida*, in Spagnöl **Orquestra Sinfónica del Estado Mérida** o *OSEM*) l'è un'urchèstra che la g'ha sèd a Mérida, in Venezuela.

L'è stài fundada el 21 de giügn del 1991 e la g'ha el cumpit de prumöu tütt i atività de müsica clàsica e de camera in de la cità e anca in tütt el paès.

El sò diretùr l'è César Iván Lara.

In del 2006, per i sò quìndes ann, l'ha fài ben 39 cuncèrt.

## Nòti



## Ligamm de föra

* Sitt üficiàl de l'Urchèstra
Rumàn Capitel Des

## Rumàn
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Des
1Fradèj, el desidéri del mè cör e la mia preghéra l'è per la salvéza per lur. 2Già che ghe duu testimunianza che gh'hann el zél per Diu, ma no segund cugnussénza. 3Già che, perchè cugnussen minga la giüstizia de Diu e cerchen de stabilì la sua propia giüstizia, s'hinn minga sutamèss a la giüstizia de Diu. 4Già che 'l Crist l'è la fin de la lég per la giüstizia a ognidün che 'l cred.
5Già che 'l Musè el scriv sü la giüstizia che l'è de la lég: «L'omm che 'l l'ha fada, el en vivarà». 6Ma la giüstizia de la féd el dis inscì: «Te gh'avarìet de dì in del tò cör: chi 'l va sü al cél?» L'è de dì, per purtà giò 'l Crist; 7o: «Chi 'l va giò in de l'abiss?» L'è de dì, per purtà sü 'l Crist di mort. 8Ma che cossa el dis? «La parola l'è vesìna a tì, in de la tua buca e in del tò cör», l'è de dì, la parola de la féd che predicum: 9che se te cunfesset la parola in de la tua buca che 'l Gesü l'è Signúr e te credet in del tò cör che Diu 'l l'ha levaa sü di mort, te saree salvaa: 10già che 'l cred cunt el cör per la giüstizia, e cun la buca el cunfessa per la salvéza. 11Già che la Scritüra la dis: «Ognidün che 'l cred in de lü el sarà minga faa vergugnús. 12Già che la gh'è no una distinziún de Giüdee e Grech, già che Lü l'è Signúr de tücc, sciúr a tücc che l'invuchen: 13già che «ognidün che l'avarà invucaa 'l nomm del Signúr el sarà salvaa».
14Dunca, cuma invucarànn Lü in del qual hann minga credüü? E cuma credarànn Lü del qual hann minga sentii? E cuma sentarànn sénza vün che 'l predica? 15E cuma predicaràn se hinn minga mandaa? Propi cuma l'è scritt: «Che bèj hinn i pee de quij che predichen bonn robb».
16Ma no tücc hann übedii al vangel, già che l'Isaia 'l dis: «Signúr, chi l'ha credüü 'l noster sentì?». 17Dunca, la féd l'è del sentì, e 'l sentì l'è per mèzz de la parola del Crist. 18Ma disi: hann minga sentii? Al cuntrari:
«El lur sun l'è naa föra per tüta la tèra
e i lur paroll a i cunfin del mund».
19Ma disi: l'Israel l'ha capii no? Prima Musè 'l dis:
«Mì ve pruvucaruu a gelusìa per chèla che l'è no una naziún,
per una naziún stüpid a ve faruu rabiaa».
20E Isaia l'è curagiús e 'l dis:
«Sun staa truaa de quij che me cercaven,
Sun devegnüü manifést a quij che dumandaven minga de mì».
21Ma 'l dis sü l'Israel:
«Tütt el dì huu destes la mia man
a una gént desübediénta e cuntradisénta».



### Navigaziun
*← Indree a Capitel Növ
*Inanz a Capitel Vündes →
*A l'indes
Rumàn Capitel Dudes

## Rumàn
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Dudes
1Dunca, ve dumandi, fradèj, per i cumpassiún de Diu, a presentà a Diu i voster corp cuma un sacrifizi vivént e sant, piasevul l'è 'l voster servizi resunévul; 2e cunfurmeev a chèsta etaa, ma che siuv trasfurmaa per el renuamént de la mént perchè pruuv che cossa l'è la vuluntaa de Diu, bona, piasevula e perfèta.
3Già che, per mèzz de la grazia che 'l m'è stada dada, disi a ognidün che l'è intra vialter de pensà no de sé medemm püssee che 'l sia necessari che pensuv, ma de pensà per vèss san de mént a ognidün cuma Diu l'ha daa una mesüra de la féd. 4Già che propi cuma gh'èmm in d'un corp tant part, ma tücc i part gh'hann minga la medema aziún, 5inscì nümm, i tant, sèmm vün corp in del Crist, e chèll che l'è cuma vün l'è part el vün de l'alter. 6E degià che gh'èmm regaj divèrs segund la grazia che la m'è stada dada, se prufezìa segund la prupurziún de la fed, 7se servizi in del servizi, se vün che l'insegna in de l'insegnamént, 8se vün che l'incuragia in de l'incuragiamént; vün che l'impart, cun sempicitaa; vün che l'è sura alter, cun diligénza; vün che 'l fa misericordia, cun baldoria.
9Che 'l bén el sia sénza ipucrisìa; aburii el maa, che siuv culaa al bén, 10vurii bén el vün vèrs i alter per el bén di fradèj, menee innanz i alter in de l'unúr, 11che siuv no patamola in de la diligénza, che siuv fèrz in del Spirit, servii Diu 12avendugh letizia in de la speranza, perseverand in de l'afliziún, cuntinüand sald in de la preghéra, 13ciapee part in di besogn di sant, cerchee 'l bén di furestee. 14Benedisii quij che persegüten; benedisii e maledisii no. 15Che gh'avii letizia cun quij che gh'hann letizia, piangii cun quij che piangen. 16Pensee la medema roba el vün vèrs i alter, pensand minga alt robb ma che siuv menaa via cunt i ümij. Che siuv no savi de vialter medemm. 17Dee minga indree maa per maa, ma pensee a fà i bonn robb denanz a tücc i vèss üman; 18Se chèll che l'è de vialter l'è pussibil, fee la pas cun tücc i vèss üman; 19Vendicheev no, fradèj, ma dee 'l lögh per l'ira, già che l'è scritt: «La vendèta l'è mia, mì pagaruu indree, el dis el Signúr». 20Ma «se 'l tò nemís el gh'ha famm, dagh de mangià; se 'l gh'ha séd, dagh de bév; già che fasend chèst te müciaree carbún de fögh sü la sua crapa». 21che te see no vint del maa, ma vinci 'l maa cunt el bun.



### Navigaziun
*← Indree a Capitel Vundes
*Inanz a Capitel Trides →
*A l'indes
Rumàn Capitel Trides

## Rumàn
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Trides
1Ogni anema la gh'avarìa de vèss sutamèss a i auturitaa süperiúr . Già che la gh'è no auturitaa se no de Diu, e quij che gh'hinn hinn urdinaa de Diu. 2Dunca, lü che 'l resist l'auturitaa, l'ha upost l'urdinanza de Diu, e quij che l'hann uposta ricevarànn a sé medemm el giüdizi. 3Già che i prenzip hinn no la pagüra al bun laur, ma al malign. E te vöret avègh minga pagüra de l'auturitaa? Fa 'l bun, e t'en gh'avaree lod; 4già che l'è no el minister de Diu vèrs el bun. Ma se te fee 'l maa, che te gh'hee la pagüra; già che 'l porta la spada svujamént? Già che 'l minister de Diu l'è vendicadúr per l'ira a lü che 'l fa 'l maa. 5Dunca, el sutamètt l'è una necessitaa, no dumà per via de l'ira, ma anca per via de la cuscénza. 6Già che per chèst paghii i tribüt: già che i minister de Diu hinn dedicaa a chèsta medema roba. 7Paghee indree i debit a tücc, el tribüt al qual l'è 'l tribüt, la tassa al qual l'è la tassa, la pagüra al qual l'è la pagüra, l'unúr al qual l'è l'unúr.
8Che gh'àbiuv minga quajdün debit cun nissün, se no chèll de vurì bén el vün i alter; già che lü che 'l vör bén l'alter l'ha cumpii la lég. 9Già che chèll: «Te cumetaree minga adültéri, te cuparee no, te grataree no, te desideraree no», e se 'l gh'è quajdün alter cumandamént, l'è sumaa in de chèsta parola: «Te vuraree bén el tò prossim cuma té medemm». 10El bén el fa minga maa al sò prossim; dunca, el bén l'è 'l cumpimént de la lég.
11Anca chèst, degià che cugnussum el témp, che l'è già l'ura che vialter ve desseduv del sogn, già che la salvéza l'è adèss püssee vesìn de quand èmm credüü. 12La nocc l'è nada innanz, e 'l dì l'è vegnüü vesìn, dunca, gh'avarìum de tö via i laur del scür, e gh'avarìum de metemm adoss di arm de la lüs. 13Cuma de dì, gh'avarìum de caminà decurusamént, no in de smitt, in de ciuchéz, in d'imuralita sessüala o spüduratéza, no in de cuntésa o gelusìa, 14ma vestiiv del Signúr Gesü Crist e fii minga un pruvedè per la carna, per i sò desidéri.



### Navigaziun
*← Indree a Capitel Dudes
*Inanz a Capitel Quatordes →
*A l'indes
Rumàn Capitel Quatordes

## Rumàn
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Quatordes
1Ma ricevii chi l'è dèbul in de la féd, no per i giüdizi i sò upiniún. 2El vün el cred de mangià tüsscoss, ma lü che l'è dèbul el mangia vegetaj. 3Lü che 'l mangia el gh'avarìa no de desprezà lü che 'l mangia no, e lü che 'l mangia no el gh'avarì no de giüdegà lü che 'l mangia, già che Diu 'l l'ha ricevüü. 4Chi te see tì, tì che te giüdeghet el servidúr d'un'altra persona? Al sò propi Padrún el sta sald o el borla giò; e 'l sarà faa staa sald, già che 'l Signúr l'è capaz de fàll stà sald.
5Già che 'l vün el giüdega un dì püssee d'un alter dì, ma l'alter el giüdega ogni dì; ognidün el gh'avarìa de vèss cunvint in de la sua propia mént. 6Lü che 'l giüdega el dì, el giüdega per el Signúr; e lü che 'l mangia, el mangia per el Signúr, già che 'l da grazi a Diu; e lü che 'l mangia no, el mangia no per el Signúr e 'l da grazi a Diu. 7Già che nissün de nümm el viv per sé medemm e nissün el mör per sé medemm; 8già che se vivum, vivum per el Signúr, e se mörum, mörum per el Signúr. Dunca, se vivum o mörum, sèmm del Signúr. 9Già che per chèst Crist l'è mort e l'ha vissüü, per vèss Signúr sura sia i mort che i vivént.
10E tì, perchè te giüdeghet el tò fradèll? O anca, perchè tì te desprezet el tò fradèll? Già che nümm tücc cumpararèmm denanz al tribünal de Diu, 11già che l'è scritt:
«Mì vivi, el dis el Signúr, che a mì ogni genögg el s'inchinarà
e ogni lengua la cunfessarà a Diu».
12Dunca, ognidün de nümm el darà cünt de sé medemm a Diu.
13Dunca, gh'avarìum pü de giüdegà el vün i alter: ma pütost giüdeghee chèst, el mètt no d'un scapüsc o un scandul al fradèll. 14Savi e sun cunvint in del Signúr Gesü che nagott l'è prufan per sé medemm, se no per lü che 'l cunsidera che quajcossa la sia prufana--per lü l'è prufana. 15Già che se per via de la paciatoria el tò fradèll l'è faa trist, te caminet pü segund el bén; destrüg no cun la paciatoria lü per el qual Crist l'è mort! 16Dunca, el voster bun el gh'avarìa no de vèss biastemaa. 17Già che 'l règn de Diu l'è no el mangià e 'l bév, ma la giüstizia, la pas e la letizia in del Spirit Sant; 18Già che lü che 'l serv Crist in de chèst l'è piasevul a Diu e cetabil a i vèss üman.
19Dunca, gh'avarìum de cercà i robb de la pas e i robb del fà sü che l'è del vün vèrs i alter. 20Destrüg no el laur de Diu per via de la paciatoria. Tüsscoss hinn debún pür, ma l'è cativ per el vèss üman che 'l mangia per mèzz de scapüsc. 21L'è bun el mangià no de carna né 'l bév de vin né chèll in del qual el tò fradèll el scapüscia. 22La féd che tì te gh'hee, che te gh'hee segund té medemm denanz a Diu. Beatt l'è lü che 'l se giüdega no in de chèll che 'l pröva; 23ma lü che 'l dübita, se 'l mangia, l'è cundanaa, perchè l'è no de féd; e tütt che l'è no de féd l'è pecaa.



### Navigaziun
*← Indree a Capitel Trides
*Inanz a Capitel Quindes →
*A l'indes
Munastèr Bizantìn d’i Fiöi e Fiöle Misericurdiùs de la Crùs

El **Munastèr Bizantìn d’i Fiöi e Fiöle Misericurdiùs de la Crùs** l’era un munastèr melkita custrüìd a Votorantìm, in Brasil.

Dal 2015 el pàder Teodoro el s'è separad da la cèsa catòlica per andà a drè a la cesa anglicana.

## Storia

L’è stài fundà dal pret melkita Theodoro de Oliveira a la fin d’i ann ’90, e l’è stài benedètt da l’Arcivèsc Farès Maakaroun, e el dipènd da l’Eparchia Melkita del Brasil.

Le dù cumunità del munastèr i fann cugnùss la fèd melkita e la spiritualità urientàl, in peina sintunia cun la pupulasiòn e con la fed catolica rumana.

Fin al 2015 i disèven mèsa cul rìt bizantìn.

## Riferimènt


## Ligamm de föra

Splaghynia - Sit üficial del munastèr
Bibliuteca Bulivariana de Mérida

La **Bibliuteca Bulivariana** (in Spagnöl *Biblioteca Bolivariana de Mérida*) l’è un sìt custrüìd a Mérida che el servìss cume sala de lègg, sala per le mùstre, e anca cume müsèe.

La Bibliuteca l'è stài verta in del 1983, per i düsènt ann de quant l'è nasìd Simón Bolívar, in quela che l'era la *Escuela Picón*.

L'è vün d'i sìtt püsè impurtanti dla cità.

## Ligamm de föra

* Sit üficial de la Bibliuteca
Nòsta Sciùra de Coromoto

La **Nòsta Sciùra de Coromoto** o **Vèrgen de Coromoto** l’è la patròna del Venesuéla e l’è ü di nòm marià dovràcc da i catòlech per ciamà la Madóna dovràt de quando la s’è fàcia èt in del 1652 a l’indio de nòm Coromoto e a la sò moér.

## I aparisiù

Quando ‘n del 1591 l’è nasìda la sità de Guanare, capitàl del istàt de Portuguesa, i ìndios Cospes che i stàa de cà de chèle bànde lé i s’è scondìcc in de la sèlva a nòrt de la sità per scapà da i conquistadores e isé l’éra malfà per la Céza Catòlega riàga a evangelizài.

‘l 8 de setèmber del 1652 in de la sèlva ‘ndóe i éra scapàcc i ìndios, la Madóna la s’è fàcia èt al cacìch di Cospes de nòm Coromoto e a la sò moér e la gh’à dicc in de la sò lèngua *Và a la cà di biànch e domàndega che i te mète l’aqua söl có per pudì ‘ndà ‘n cél*, cioè la gh’à domandàt a lü e a la sò tribù de fàs batezà.

Segónt la tradisiù ol cacìch l’avrès contàt sö chèl che gh’éra söcedìt al sò encomendéro, don Juan Sánchez, che l’ gh’à consigliàt de preparà la sò tribù a ciapà la catechézi e ‘l batézem prìma de 8 dé. 

L’è isé che tàce ìndios i s’è convertìcc e i s’è fai batezà, menimà ‘l cacìch l’è scapàt e alùra la Madóna la ghe s’è fàcia èt amò tùrna e lü fó di stras del nervùs l’à slongàt ol bras per ciapàla ma la Madóna l’è sparìda. Dòpo ès istàcc però pi-àt da ü serpènt velenùs, ol Coromoto l’è turnàt a Guanare, l’ìa ferìt e l’éra dré a mör, isé l’à domandàt de ès batezàt, l’à riceìt ol batézem da ü de Barinas, ‘l s’è convertìt e l’è guarìt. Alùra l’à domandàt a i ìndios ribèi che amò i éra sóta i sò ùrdegn de batezàs pò a lur, l’à cambiàt ol sò nòm con chèl de *Àngel Cüstòde* e l’è mórt mia prima de ès dientàt bèl vècc.

## La Canonizasiù

In del 1950 ‘l Papa Pio XII l’à lüminàt la Madóna de Coromoto, Patròna del Venesuéla, ‘l Papa Gioàn Pól II l’à visitàt ol santöàre de la Madóna de Coromoto e l’à ‘ncurunàt la sò stàtüa, menimà ‘l Papa Benèt XVI in del 2006 l’à lümiàt Bazìlica Minùr ol Santüàre Nasionàl de la Nòsta Sciùra de Coromoto.

A Roma ‘n del quartér Gianicolense la se tróa la Céza de la Nòsta Sciùra de Coromoto sura la quàl gh’è ‘l tìtol cardinalése de la Nòsta Sciùra de Coromoto ‘n San Giuàn de Déo, istitüìt dal Papa Gioàn Pól II ol 25 de mas del 1985.
Rumàn Capitel Sedes

## Rumàn
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Sedes
1E ve recumandi Febe, nostra surèla, che l'è minister de la gésa che l'è a Cencrea, 2perchè la ricevuv in del Signúr degnamént di sant e ghe presentuv in de qualsessìa roba la gh'avarà besògn; già che anca lee l'è devegnüda patrunèssa a tant personn e anca a mì medemm.
3Salüdee Prisca e Aquila, i mè cumpagn de laur in del Crist Gesü, 4che hann metüü giò 'l lur propi coll per la mia vita, che ringrazi no dumà mì ma anca tücc i gés di naziún, 5e la gésa arént la lur cà. Salüdee Epenet el mè predilètt, che l'è la primizia de l'Asia per Crist. 6Salüdee Maria, che l'ha travajaa tant per vialter. 7Salüdee Andronich e Giünia, i mè parént e cumpagn de presún, che hinn famús intra i apostuj, che anca hinn staa in del Crist prima de mì. 8Salüdee Ampliat, el predilètt in del Signúr. 9Salüdee Ürbán, el noster cumpagn de laur in del Crist, e Stachi, el mè predilètt. 10Salüdee Apele, el pruaa in del Crist. Salüdee quij che hinn de la cà de l'Aristobul. 11Salüdee Erodiona, mia parénta. Salüdee quij che hinn de la cà del Narciss che hinn in del Signúr. 12Salüdee Trufaina e Trufosa, che hann travajaa in del Signúr. Salüdee Persid, la predilèta, che l'ha travajaa tant in del Signúr. 13Salüdee Rüf, el scernii in del Signúr e sua mader e mia. 14Salüdee Asincrit, Flegon, Erme, Patroba, Erma e i fradèj cun lur. 15Salüdee Filolog e Giülia, Nerea e sua surèla, e Olimpa e tücc i sant cun lur. 16Salüdeev el vün i alter cunt un basín sant. Ve salüden tücc i gés del Crist.
17E v'esurti, fradèj, a vardàv de quij che fann i diséns e i scanduj cuntra l'insegnamént che vialter avii imparaa, e giree via de lur; 18già che taj personn serven minga 'l noster Signúr Crist ma la sua propia panscia, e buzaren i cör di sémpliz per mèzz del parlà margniff e de l'insaunà. 19Già che la vostra übediénza l'è devegnüda cugnussüda a tücc; dunca, gh'huu letizia per vialter, e vöri che vialter siuv savi vèrs el bun, e inucént vèrs el maa. 20E 'l Diu de la pas el schisciarà sveltamént el Satana suta i voster pee.
21Timotee, el mè cumpagn de laur, el ve salüda, e Lüci, Giasun e Sosipater, i mè parént. 22Mì, Terzi, che huu scritt chèsta lètra, ve salüdi in del Signúr. 23Gaj, el mè ospit e chèll de l'intréga gésa, el ve salüda. Erast, l'aministradúr de la citaa, el ve salüda, e Quart, el fradèll.
25E a lü che l'è capaz de stabilìv segund el mè vangel e la predicaziún del Gesü Crist, segund la revelaziún del ministeri che l'è staa segrett per tant sècuj, 26e adèss l'è staa faa manifést per mèzz di Scritür prufetegh segund el cumand del Diu etèrn a l'übediénza de la féd, e faa savüü a tücc i naziún, 27al Diu sull savi, per mèzz del Gesü Crist, al qual la sìa la gloria per semper, amén.



### Navigaziun
*← Indree a Capitel Quindes
*Inanz a Prima Curinz Capitel Vün →
*A l'indes
Masügg

**Masügg** l'era una culögna Walser in de la val Domleschg, in di Grisun. L'è stada abitada almanch fin del 1345. Al didincö Masügg l'è dumà un alp che la se tröva in scima al cumün de Tschappina in sü la terassa del Heinzenberg intra düü riaa, 'l Nolla Bianch e 'l Nolla Negher. La cumünidaa de Masügg l'è stada evacüada in del 1870 perchè l' atividaa erusiva del riaa Nolla e del Lagh de Lüsch l'ha faa insci che la tera la sia devegnüda semper püssee in prigul de scarligà. 

## Literadüra
*Gerda Salis Gross: Über Lage, Geschichte und Siedlungsmerkmale des ehemaligen Hofes Masügg bei Tschappina. In: Jahresbericht der Walservereinigung Graubünden, 2004, S. 28–61.
Apostuj Capitel Ses

## Apostuj
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Ses
1E in de quij dì intanta che i discepuj eren dree a multiplegà, l'era un barbutà di Elenist cuntra i Giüdee, che eren trascüraa i lur veduv in del servizi d'ogni dì. 2E despö che i dudes aveven ciamaa la multitüdin di discepuj, hann dii: «El me pias no el lassà dedree la parola de Diu per servì taul. 3E scernii föra, fradèj, sètt omen de vialter che hinn ricevüü testimunianza, pien del Spirit e de la saviéza, che stabilarèmm per chèst besogn, 4e nümm me dedicarèmm a la preghéra e al servizi de la parola». 5E la parola l'è piasüda a tüta la multitüdin e hann scernii Stefan, un omm pien de la féd e del Spirit Sant, e Filipp, Procor, Nicanor, Timon, Parmenas e Nicula un pruselít d'Antiochia, 6che hann metüü denanz a i apostuj e despö che aveven pregaa, hann metüü i lur man sü lur.
7E la parola de Diu l'ha cressüü e 'l nümer di discepuj l'ha cressüü tant a Gerüsalèmm, e una granda fola di sacerdott eren übediént a la féd.
8E Stefan, pien de grazia e puténza, el fava grand meravèj e sègn intra la gént. 9E s'hinn alzaa sü quij de la sinagoga che eren ciamaa di Libertìnn, di Cirenee, di Alessandrìnn e quij de la Cilicia e de l'Asia che scumbateven cun Stefan, 10e eren minga fort d'uponn la saviéza e 'l Spirit per el qual el parlava. 11Alura inzigaven quij omen che diseven: «L'èmm sentii parland paroll de biastemia cuntra Musè e cuntra Diu!» 12E hann inzigaa la gént, i anziann e i scrib, e despö che eren vegnüü vesìn, l'hann brancaa e l'hann menaa al sinedri, 13e hann faa stà in pee testimon fals che diseven: «Chèsta persona la cessa no parland paroll cuntra chèst lögh sant e cuntra la lég; 14già che l'èmm sentii disend che chèst Gesü el Nazarén el destrügiarà chèst lögh e 'l müdarà i custüm che Musè 'l m'ha cunsegnaa». 15E despö che aveven fissa i ögg sü lü, tücc che s'eren setaa giò in del sinedri hann vedüü la sua fàcia cuma la fàcia d'un angiul.



### Navigaziun
*← Indree a Capitel Cinch
*Inanz a Capitel Set →
*A l'indes
Herbert Ballerina

**Luigi Luciano** (Campobasso, 7 marz 1980), mèi cugnussüü cul nom da **Herbert Ballerina** o *Bip Bip Ballerina*, l'é un atur e comich italian.
 
Al laura in radio in da lo Zoo da 105 cun Marco Mazzoli e Marcello Macchia dal 2011. L'ha recitò in dal film da Checco Zalone, *Che bella giornata*, in dal 2010.
Amerang

**Amerang** l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (*Bundesland*) de la Baviera, distrèt (*Regierungsbezirk*) de la Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (*Landkreis*) de Rosenheim. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 39.80 km² e 'ndel  el gh'ìa 'na popolasiù de  abitàncc.

El cümü de Amerang el se tróa a 'na altèsa de 537 méter sura 'l leèl del mar.

## Riferimèncc
Stìgmate

I **stìgmate** (dal latì *stigma* a sò ólta dal gréch antìch στίγμα che 'l völ dì *sègn*) i è i ferìde che i à segnàt ol còrp de Nòst Signùr in de la sò Pasiù segónt chèl che gh'è scrìcc in di Vangéi.

I sègn de la Pasiù de Nòst Signùr i s'è però mostràcc in di sécoi ach söl còrp d'öna quach sancc e beàcc; piö o méno 'n 250 i à riceìt i stìgmate segónt la Céza Catòlega che i a consìdera ü dóno del Signùr e la dis che i è 'l sègn de la partecipasiù al mal patìt da Gezü Crést.

I stìgmate i pöl vès vizìbel e mia vizìbel (ma dolorùz compàgn di ótre), insanguanàt e mia insanguanàt, i pöl dürà per sèmper o adóma per impó de tép.

I stìgmate i è fàce da chèste sich ferìde:

*ferìde 'n di la mà o 'n di póls, che i sömèa a chèle lasàde da i ciócc,
*ferìde 'n di pé, che i sömèa a chèle lasàde da i ciócc,
*ferìde söl có, che i sömèa a chèle lasàde da la curùna de spì,
*ferìde 'n de la spàla, che i sömèa a chèle  lasàde da la frösta de la flagelasiù,
*ferìda 'n di còste, che la sömèa a chèla lasàda da la pónta de la lància.

Tra i sàncc e i beàcc che se regóda ès istài segnàcc da i stìgmate i gh'è ol San Francèsch de Asìzi, la Santa Rita da Cascia, la Santa Caterina da Siena, la Gemma Galgani, ol Padre Pio de Pietrelcina.
Fasoulin

El **Fasoulin** l'è stai un giurnal da rid setimanal, fundad e püblicad in dialet paves da Achille Vecchio dal 1889 al 1921 a part una suspenssion de tri an, dal 1916 al 1919, par culpa de la guera. La sò püblicassion l'è finida cun la mort dal fundadù.

El giurnal el riveva in edicula al sabot e l'era pien de disegn caricatüral, articul in lumbard, e anca in un imaginari dialet travestid da frances o italian; Achille Vecchio l'era difati un prufessur de frances a le scole tecniche.
Nihil obstat

Ol **nihil obstat** l'è öna manéra de dì latìna che la öl dì "negóta l'è contràre" e de sólet l'è dovràda per dà ü permès.

In particolàr l'è dovràda da la Céza Catòlega, per ès piö precìs da la Congregasiù per la Dotrìna de la Féde, per dà 'l sò permès sö dò questiù:

*dèrf ü procès de canonizasiù,
*fà di nòmine e dà di onorificènse.
Starnberg

**Starnberg** l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (*Bundesland*) de la Baviera, distrèt (*Regierungsbezirk*) de l'Alta Baviera. La fà part del circondare rüràl (*Landkreis*) omònim del qual l'è 'l capolöch. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 61.77 km² e 'ndel  la gh'ìa 'na popolasiù de  abitàncc.

Starnberg la se tróa sö le spónde setentriunài del lach omònim (el Starnberger See) a 'na altèsa de 588 méter sura 'l leèl del mar.

## Riferimèncc
Tommaso da Monte Sant'Angelo

Ol pàder **Tommaso da Monte Sant'Angelo** (13 de löi del 1872 - 29 de löi del 1939) l'è stacc ü frà capüsì e l'è stacc ol maèstr de noesiàt del San Pio da Pietrelcina in del convènt de Morcone.

Ol sò nòm de batézem l'éra Matteo Piemontese e dòpo èss istàcc ol màestr del Padre Pio tra 'l 1903 e 'l 1904, quando che 'l éra ü noése, l'è stacc ach ol sò superiùr dal 25 de agóst del 1925 al 28 agóst del 1928 e l'à dözìt in chi agn ché fà rispetà i ùrdegn che i ghe riàa di superiùr che tra 'l 1923 e 'l 1933 i éra proibìt a töcc de 'ndà a troà 'l Padre Pio e i éra urdinàt de ìga negóta a che fà con lü, gnà de scrìega di lètere, tat che 'l Padre Pio l'à pasàt dés agn desperlü, seràt dét in de la sò celetìna de luntà de töt e de töcc. 

Ol Padre Pio 'l regordàa che 'l pàder Tommaso da Monte Sant'Angelo al tép del noesiàt l'éra impó bachetù, ma bù de cör, dispunìbel e pié de carità co i noése, menimà ol pàder Tommaso da Monte Sant'Angelo l'à ach iscrìcc ün interesànt promemòria sol Padre Pio e sö di epizòde de la sò éta.
Koukounaries

**Koukounaries** (Grech: Κουκουναριές, cal vör dì "pigne" perché a gh'in gli alberi sü la spiagia), l'é un paesin da l'isula da Skiathos (in di Sporadi), a 16 km da la cità de Skiathos, in Grecia.
Prunus

**Prunus** l'è 'l nòm de 'n zèner botànich inserìt endèla famìa de le Rosaceae. El té 'nsèma de piö de duzènt spéci de piànte a portamènt de piànta o de boscàl, 'ntra le quài gh'è la brògna (*Prunus domestica*; *brügna* in Lumbard Ucidental), l'ambrognàga (*Prunus armeniaca*; *mugnaga* in Lumbard Ucidental), el pèrsech (*Prunus persica*; *pèrsegh* in Lumbard Ucidental), la saréza (*Prunus avium*; *scirésa* in Lumbard Ucidental), la maréna (*Prunus cerasus*) e la màndola (*Prunus dulcis*; *armandura* in Lumbard Ucidental), che i è piànte de fröta cunusìde e sfrötàde de l'òm en agricültüra zamò de tancc sècoi. 

'Na quach spéce l'è dopràda apò come piànta ornamentàl per la fiuridùra rigugliùza e delicàda, come per ezèmpe 'l *[[Prunus serrulata]]* (sura de töt i cultivar *Kanzan*, *Amanogawa*, *Pendula*), 'l *[[Prunus cerasifera]]*, che 'l gh'à i fòie róse, e 'l *[[Prunus subhirtella]]*. Dovràt de spès per fà i séze in sità, dezà che l'è röstech e 'l sopórta bé de ès teàt, l'è 'l *[[Prunus laurocerasus]]*. 

En natüra, endel'àrea de la Pianüra Padàna l'è bastànsa difundìt el *[[Prunus padus]]* e 'l *[[Prunus spinosa]]* o brognöl che se 'l tróa de spès in di séze e 'n di filàr de piànte.

## Descrisiù

I fiùr i g'ha sich pétali e sich sépali e de sòlet i và del biànch al ròza. 

La fòia l'è sèmpia e de sòlet lanceolàda. L'òrlo l'è capetàt.

El fröt de töte le spéci del zèner Prunus i è dele drùpe condèn giandì piötòst gròs fài sö de lègn.
Cueva de Son Doong

**Son Doong** (Vietnames: *Hang Sơn Đoòng*)a l'è una tàmba in di Phong Nha-Ke Bang, un parch naziunal in de la pruincia de Quang Binh, Vietnam. Son Doong l'è ona region de l'Vietnam del nòrd, 450 km a nòrd cont el Hanoi, 50 km a nòrd cont el Dong Hoi.
Rosales

** Rosales** l'è 'l nòm de 'n *[[taxon]]* che 'l g'ha ràngo de ùrden segónt el sistéma de clasificasiù biològica del Cronquist. L'è giü dei ùrdegn piö 'mportàncc per la varietà e la diferènsa 'ntra le spéci che 'l reönés.

A la stèsa maniéra de divèrsi óter taxon l'è sèmper sóta reviziù e 'l nömer de famìe e de spéci che gh'è dét el càmbia de spés a segónda del critério de clasificasiù che se dopèra.  

Se pènsa che 'l grupo uriginàre de le Rosales el g'ha 'n età de presapóch 89 ÷ 88 miliù de agn, e la diversificasiù del grùpo principàl la sàpe ambiàda 76 miliù de agn fà.

## Famìe
### Clasificasiù tradisiunàla
Segont la clasificasiù del Cronquist (1981) le famìe botàniche che fà part del ùrden de le Rosales i è:

* Alseuosmiaceae
* Anisophylleaceae
* Brunelliaceae
* Bruniaceae
* Byblidaceae
* Cephalotaceae
* Chrysobalanaceae
* Columelliaceae
* Connaraceae
* Crassulaceae
* Crossosomataceae
* Cunoniaceae 
* Escalloniaceae
* Grossulariaceae 
* Hydrangeaceae 
* Neuradaceae
* Pittosporaceae
* Rosaceae
* Saxifragaceae
* Surianaceae

### Clasificasiù filogenética
Segónt la clasificasiù filogenética de le famìe de le Rosales de l'APG-II (2003) l'ùrden de le Rosales el reönés 9 famìe, 261 zèner e 7725 spéci.

* **[[Barbeyaceae]]** Rendle
* **[[Cannabaceae]]** Martynov
* **[[Dirachmaceae]]** Hutchinson
* **[[Elaeagnaceae]]** Jussieu
* **[[Moraceae]]** Link
* **[[Rhamnaceae]]** Jussieu
* **[[Rosaceae]]** Jussieu
* **[[Ulmaceae]]** Mirbel
* **[[Urticaceae]]** Jussieu

**Rosaceae** l'è la famìa cardinàl del taxon, la reprezenta presapóch el 37% de le Rosales, con 95 zèner e presapóch 2830 spéci. Le **Rosaceae** e le **Urticaceae** i è le dò famìe piö nömerùze e 'nsèma le fà 'l 70% de le spéci de le Rosales (dòpo gh'è le Moraceae col 14% e le Rhamnaceae col 12%).

Ché sóta se vèt el cladogràma schemàtich che 'l reprezènta le relasiù filética de le famìe de le Rosales:

## Colegamèncc estèrni
* ''An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG II'' 'N agiornamènt de la clasificasiù de l'APG per i ùrdegn e le famìe de le piànt che fà fiùr: APG II.
Maurizio Ferrini

**Maurizio Ferrini**, (nasüd a Cesena, Emilia-Rumagna, el 12 d’aprìl 1953) l'è un atùr itagliàn còmic de cinema e de televisiòn.

## Biugrafia

Nasüd a Cesena, Emilia-Rumagna el 12 d’aprìl del 1953, l'ha cumenciàd a laurà in televisión e a vèss cunusüd cun *Quelli della notte* de Renzo Arbore, in d'i ann '80-'90.

La sò nuturietà la s'è ingrandida a *Domenica In*, quant l'ha interpretàd la *Sciùra Emma Coriandoli*, una dona de cà che la gh'eva tanti prublemi.

El s'è ritiràd vèrs el 2000 e l'è turnàd in del 2005 cul *reality-show L'Isola dei Famosi* e l'ha dìt che l'avarès vurìd turnà a laurà in televisiòn e in del cinema..

## Televisiòn

* 1985 - *Quelli della Notte*, regia de Renzo Arbore
* Ann '90 - *Domenica In*
* 1990 – 1993 *Striscia la notizia*, in còpia cun Sergio Vastano
* 2006 - *Suonare Stella*, regia de de Gian Carlo Nicotra
* 2007 - *Ma chi l'avrebbe mai detto*, cun Ornella Muti e Katia Ricciarelli

## Cinema

* *Il commissario Lo Gatto*, regia de Dino Risi (1986)
* *Animali metropolitani*, regia de Steno (1987)
* *Compagni di scuola*, regia de Carlo Verdone (1988)
* *Saremo felici*, regia de Gianfranco Lazotti (1989)
* *Sognando la California*, regia de Carlo Vanzina (1992)
* *Suonare Stella*, regia de Gian Carlo Nicotra

### Lìber

* 1992: *L'ultimo comunista*, Edisiòn Mondadori
* 1993: *È permesso?*, cul nùm de Emma Coriandoli, Edisiòn Mondadori

## Ligam de föra

* Maurizio Ferrini in sül IMDB
* Intervista a Maurizio Ferrini: ''Cul cül per tèra'' 
* Maurizio Ferrini in sül My Movies
Altenmarkt an der Alz

**Altenmarkt an der Alz** l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (*Bundesland*) de la Baviera, distrèt (*Regierungsbezirk*) de l'Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (*Landkreis*) de Traunstein. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 26.10 km² e 'ndel  el gh'ìa 'na popolasiù de  abitàncc.

El cümü de Altenmarkt an der Alz el se tróa a 'na altèsa de 499 méter sura 'l leèl del mar.

## Riferimèncc
Munaster de Turba

El **Munaster de Turba** l'è un cumpless religius che'l se tröva a Gurnà, in d'un post che'l se ciama Turba, ai pé d'un munt che'l fa part dal parch archeulogich de Castel Sevar.

El munaster, insema ad alter set sit ch'i se tröun in de la penisula italica, dal giügn dal 2011 l'è divegnüd patrimoni de l'Unesco cun el titul de: "*Lungubard in Italia: i post dal pudé (568-774)*".
Torba

*Torba, on material faa di piant parzialment decompost
*Torba, frazion de Gornaa
*La Torba, frazion de Capalbio
*Torba, provincia de Vanuatu
Penzberg

**Penzberg** l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (*Bundesland*) de la Baviera, distrèt (*Regierungsbezirk*) de l'Alta Baviera. La fà part del circondare rüràl (*Landkreis*) de Weilheim-Schongau. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 25.73 km² e 'ndel  la gh'ìa 'na popolasiù de  abitàncc.

Penzberg la se tróa a 'na altèsa de 596 méter sura 'l leèl del mar.

## Riferimèncc
Peugeot RCZ

La **Peugeot RCZ** l'è un'utumobil spurtiva faia custrüì dal 2010 dal prudutur frances Peugeot in de la fabrica 'ustriega de la Magna Steyr de Oberwaltersdorf, visin a Graz.

## Urigin
La machina l'è staia presentada daprima cume un prutotip ciamad 308 RCZ al Salon de l'utumobil de Francufort dal 2007, e pö l'è 'ndaia in prudüssion cun ben poch cambiament. El mudel definitiu l'è stai mustrad par la prima volta, semper a Francufort, in dal 2009 cun ben poch cambiament. 

Le diferense i stan suratüt in de le finidüre d'alümini che prima i erun crumad e in dal scarich dedré, che in dal prutotip l'era a trapessiu central e in de la vetüra da prodüssion le circular dupi spustad in sü la sinistra. El mudel da vend l'ha fai anca debütà un aleton mobil pusteriur cume in sü le Porsche e in sü la TT.

## Carateristeghe
La furma l'è quela carateristega de le coupé, ma la spinta l'è davanti. A la sò presentassion, la sumijansa con l'Audi TT l'ha fai nass miga poche pulemiche, suratüt tra i tifus de l'Audi.

El müs l'è quel carateristegh de le Peugeot de la sò generassion, cunussid cum "*a buca de squalu*", mentre l'uriginalità la stà in de le du bande d'alümini in sal tet e in dal cupulin a dupia bula.

## Muturisassion
La vetüra la pöd es equipagiada sia cun mutur a benzina, sia a gasoli. El mutur a benzina l'è el famus 1.600 THP de prudussion BMW-Peugeot che l'è bele muntad in sü le Mini, dispunibil par la RCZ in du cunfigurassion: quela da 156 cavai, e quela da 200.

El diesel l'è un 2.000 HDi che'l riess a svilüpà 163 cavai cun 340 Nm de copia mutur.

## Ligam in sü la red
* Sit uficial italian
* Galeria futugrafica
* Galeria futugrafica dal prutotip
Adamèl (mont)

L**'Adamèl** (3.539 méter sùra 'l leèl del mar) l'è 'n mut de le Alpi Rétiche meridiunài. L'è la vèta piö àlta del grùpo omònim. El se tróa 'n Val Camònega, en pruvìncia de Brèsa.

L'è stat cunquistàt per la prìma ólta de l'alpinìsta Julius von Payer, ensèma co la guìda Girolamo Botteri (de la àl Rendéna) ai 16 de setèmber del 1864.
La vìa che 'l g'ha ciapàt el Payer l'è chèla che amò 'ncö l'è cunsideràda giöna de le piö fàcii per rià 'n sìma: i è partìcc de la *Val di Gènova*, söl versànt trentì, e i g'ha streersàt töt el *Pian di Neve* per rià a ciapà l'öltema salìda che pórta 'n vèta.
Ricardo Gabriel Alvarez

**Ricardo Gabriel Álvarez**, supranuminò *Ricky Álvarez*, l'é nasüü a Buenos Aires ül 12 da april dal 1988, e l'è un calciatur argentin, trequartista fina al 2010/2011 del Vélez Sársfield e dal 2011/2012 de l'Inter.
San Pedro de la Paz

**San Pedro de la Paz** a l'è una cità del Cile. La gh'ha una süperfis de 112,5 km², una pupulaziun de 80.447 abitant (2002) e una densità de 715,1 ab./km².

## Varda anca
* Gran Concepción

## Ligam de föra
* Sit istitüziunal
Temuco

**Temuco** a l'è una cità del Cile de 245.347 abitant (2002). El sindigh a l'è l'Daniel Soto.

## Galeria de fotu

Image:Centro Temuco.jpg|
Image:Temuco - mirador Ñielol.jpg|Panurama de Temuco
Image:Temuco - Pileta.jpg|
Image:Escudo de Temuco.svg|
Image:Comuna de Temuco.svg|Pusiziun de Temuco


## Ligamm de föra
* Sit d'la Cità  (spagnö)
Puerto Montt

**Puerto Montt** a l'è una cità del Cile de 175.938 abitant (2002). La gh'ha una süperfis de 1.673 km² e una densità de 105,2 ab./km². El sindigh a l'è l'Gervoy Paredes.

## Galeria de fotu

Image:Panoramica Plaza de Armas-Puerto Montt.JPG|

Image:Puerto Montt 2009.jpg|
Image:Escudo de Puerto Montt.svg|
Image:Comuna de Puerto Montt.svg|Pusiziun de Puerto Montt


## Ligamm de föra
* Sit d'la Cità (spagnö)
Rancagua

**Rancagua** a l'è una cità del Cile de 214.344 abitant (2002). La gh'ha una süperfis de 260 km² e una densità de 901,87 ab./km².

## Galeria de foto

Image:O'HigginsRancagua.JPG|
Image:Paseo Independencia.jpg|
Image:Pucará.jpg|
Image:Escudo de Rancagua.svg|
Image:Comuna de Rancagua.svg|


## Ligamm de föra
* Sit d'la Cità (spagnö)
Tamba de Thien Duong

**Thiên Đường** (Vietnames: *Hang Thiên Đường*)a l'è una tàmba in di Phong Nha-Ke Bang, un parch naziunal in de la pruincia de Quang Binh, Vietnam. Son Doong l'è ona region de l'Vietnam del nòrd, 440 km a nòrd cont el Hanoi, 60 km a nòrd cont el Dong Hoi.
Vilsbiburg

**Vilsbiburg** l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (*Bundesland*) de la Baviera, distrèt (*Regierungsbezirk*) de la Basa Baviera. La fà part del circondare rüràl (*Landkreis*) de Landshut. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 68.85 km² e 'ndel  la gh'ìa 'na popolasiù de  abitàncc.

Vilsbiburg la se tróa a 'na altèsa de 449 méter sura 'l leèl del mar.

## Riferimèncc
Röhrnbach

**Röhrnbach** l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (*Bundesland*) de la Baviera, distrèt (*Regierungsbezirk*) de la Basa Baviera. El pórta 'l tìtol de Mercàt (*Marktgemeinde*) che völ dì che 'l reprezènta 'n cèntro de importànsa piö grànda de 'n cümü normàl. El fà part del circondare rüràl (*Landkreis*) de Freyung-Grafenau. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 40.66 km² e 'ndel  el gh'ìa 'na popolasiù de  abitàncc.

El cümü de Röhrnbach el se tróa a 'na altèsa de 438 méter sura 'l leèl del mar.

## Riferimèncc
Zachary Adam Gordon

**Zachary Adam Gordon** (nasìt ai 15 de febrér del 1998) l'è 'n atùr americà de cine e televiziù, cunusìt per la sò part de protagunìsta endèi pagn de *Greg Heffley* endèl cine *Diario di una Schiappa*.
Süd Sudan

Ël **Süd Sudan** (*South Sudan* in in ingles) a l'è un paes de l'Africa urientala.

A l'è tacaa a la Repüblica Centrafricana, a la Repüblica Demucratica del Congo, a l'Uganda, al Kenya e al Südan.
La capital a l'è Giüba.
Al gh'ha una süperfiss de 619.745 km² e una pupulaziun de pressapoch 7/8 miliun d'abitant.



## Storia muderna
El Süd Südan a l'è staa un pussediment del Regn Ünii e, furmalment, de l'Egit del 1899 al 1956, quand che l'ha utegnüü l'indipendenza insema al rest del Südan. A l'inizzi però i Ingles vureven che 'l Süd Sudan el füss tacaa a l'Uganda.
La pupulaziun del Süd Sudan a l'è cristiana o animista, menter al nord hin tücc müsülman: l'era ben dificil che i rob tra de lur andassen ben, e de fat l'è minga staa inscì.
Dopu cunflit, guer civil e vari tensiun per tücc i deseni sücessiv, in del 2011 a l'è staa faa un referendum che l'ha faa vegnì el Sud Südan (che giamò de un pezz l'era una pruvincia autonuma) finalment un stat indipendent.

El John Garang l'è stacc el capp de la pupulaziun del Süd Südan in di ann de la riolta contra el rest del Südan e el prim president del Süd Südan.

## Urganizaziun pulitiga
El Süd Sudan (nom ufizial: **Republic of South Sudan**) a l'è una repüblica.
El president a l'è 'l Salva Kiir Mayardit (del 2011).
Las Condes

**Las Condes** a l'è una cità del Cile. La gh'ha una süperfis de 99 km², una pupulaziun de 249.893 abitant (2002) e una densità de 2524,2 ab./km²

## Ligam de föra
* Sit istitüziunal
Culìna d'le Crùs

**La Culìna d'le Crùs** (in Litüàn *Kryžių Kalnas*) l'è un pòst de pelegrinàgg e pòst türistic in Lituània arènt a Šiauliai, sü la strada E77 che la và da Kaliningrad a Riga.

L'è una muntagneta picinina indùe gh'en piantàde püsè de 50.000 crùs. L'è diventàd, in del tèmp, un sìmbul, perchè el regìm cumunista Suviètic i' ha spasàde via cun le rüspe tri volt, ma i Litüan i'en andài amò per piantàle. I crùs i gh'enn de tüte le dimensiòn.

In del 1900 gh'era apène 130 Crùs, incö quasi 400.000. El 7 de setèmber 1993 Papa Giuànn Pàul II l'ha visitàd la Culìna. El cardinàl Vincentas Sladkevičius l'ha dìt che la Culìna l'è "...*el cör de la [[Lituània]] dervìd vèrs l'Altìsim...*".

## Nòti


## Ligàmm de föra
* Discùrs de Papa Giuànn Pàul II
* Culìna d'le Crùs
Camillo Golgi

**Bartolomeo Camillo Emilio Golgi** (Cùrten (BS), 7 de löi del 1843 – Pavia, 21 de zenér del 1926) l'è stat en scensiàt e dutùr italià.

Dòpo ìga ambiàt la sò cariéra come profesùr urdinàre de anatomìa a l'Üniversità de Siena, el g'ha svulgìt l'encàrech dópe profesùr de istologìa e patologìa generàl a l'Üniversità de Pavia. 

Endèl 1906 el ciàpa 'l prémio Nobel. per i sò stüde sö la strütüra del sistéma nervùs. 

## Biografìa

El Camìlo Golgi l'è nasìt ai 7 de löi del 1843 a Cùrten, endèla àlta Val Camònega, (a chèi tép là 'n pruvìncia de Bèrghem, sóta 'l Régn Lombardo-Veneto), endóche sò pàder Lisànder (Alessandro), apéna leureàt, el s'ìa stabilìt per ezercità come dutùr. Ché, 'l Camìlo 'l g'ha frequentàt la scöle primàrie e l'è restàt per quìndez'agn. Al stès tép el stüdìaa pò a Édol e pò a Lùer, endóche 'l g'ha frequentàt el ginàzio 'n colégio al Cunvìt Municipàl.

Dòpo 'l g'ha stüdiàt midizìna a l'üniversità de Pavia, endóche 'l s'è laureàt endèl an 1865. El g'ha lauràt per en pó endèla clìnica psichiàtrica del Cesare Lombroso, ma prèst el g'ha ambiàt a 'nteresàs a la istologìa. Endèl 1872 el g'ha cuminciàt a laurà endèl repàrt dei incüràbii de l'öspedàl de Abbiategrasso. El g'ha ezercitàt come profesùr de anatumìa a le üniversità de Türì e Siena e come titolàr de la càtedra de istologìa de Pavía, de la quàl el deentarà apò decano de la Facoltà de Midizìna e retùr.

Aisebé che 'l gh'ìes a dispuzisiù póche risórse, el g'ha utignìt dei rezültàcc importàncc coi sò esperimèncc, 'ntra i quài val la péna de regordà la tintüra per mès del nitrat d'arzènt, che g'ha significàt 'na revulusiù del stüde 'n laboratóre de le fìbre nervùze. Con chèsto método, l'è stat bù de identificà 'n tìpo de cèlule nervùze che g'ha 'na estensiù (cioè 'l dendrite) che vé dopràda per colegàs ensèma a le óltre cèlule nervùze. Chèsta troàda la g'ha pirmitìt al Wilhelm von Waldeyer-Haltz de furmulà l'ipòtezi che le cèlule nervùze i è le unità strütürài de bàze del sistéma nervùs, teurìa che piö tàrde gh'è stat dimustràt Santiago Ramón y Cajal, che g'ha svelöpàt la teuría neuronàla.

Endèl 1876, dòpo de éser turnàt a l'üniversità de Pavia, l'è nat an nacca stüdià le cèlule nervùze, e 'ol g'ha troàt le pröe che ezìste 'na rét iregolàra de fibritìne, büzilìne e granilì, che en sò unùr sarès stat ciamàda aparàt del Golgi e che 'l ezèrcita 'na funsiù esensiàla endèle operasiù celulàre come la custrusiù de la la membrana, l'emafazinamènt dei lípidi e de le proteíne o 'l traspórt de partezèle de lóns de la membràna plasmática. 

'Ntra 'l 1885 e 'l 1893 el s'è dedicàt a stüdià la malària, e l'è riàt a dei rezültàcc isé gràncc come la distinsiù 'ntra le féer malàriche tersàna e quartàna, come proocàde de dò spéci diferènt de 'n stès protozoo parasìta ciamàt Plasmodium, isé come l'identificasiù del cùlpo de féer come uriginàt de la liberasiù de spóre del Plasmodium endèl sanch. 

Endèl 1906 a Golgi gh'è stat asegnàt el Prémio Nobel de Midizìna ensèma col Santiago Ramón y Cajal (1852-1934) per i sò stüde sùra la strütüra del sistéma nervùs. 

El Camìlo Golgi l'è mort a Pavia, endèl més de zenér del 1926.

## Riferimèncc