open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ehingen

* **[[Ehingen_(DE-BW)|Ehingen]]**, cümü del stat federàl del Baden-Württemberg, endèl circondàre de Alb-Donau;
* **[[Ehingen am Ries]]**, cümü bavarés del circondàre de Donau-Ries, endèl distrèt de la Svevia;
* **[[Ehingen_(Ansbach)|Ehingen]]**, cümü bavarés, endèl circondàre de Ansbach, endèl distrèt de la Média Francònia;
* **[[Ehingen (Augsburg)|Ehingen]]**, cümü bavarés del circondàre de Augsburg, endèl distrèt de la Svevia;
Ainring

**Ainring** l'è 'n cümü todèsch del stat federàl (*Bundesland*) de la Baviera, distrèt (*Regierungsbezirk*) de l'Alta Baviera. El fà part del circondare rüràl (*Landkreis*) de Berchtesgadener Land. La süperfìce del teretóre aministràt del cümü l'è de 32.97 km² e 'ndel  el gh'ìa 'na popolasiù de  abitàncc.

El cümü de Ainring el se tróa a 'na altèsa de 459 méter sura 'l leèl del mar.

## Riferimèncc
Trnava

**Trnava** (*Nagyszombat* in ungheres; *Tyrnau* in todesch; *Tyrnavia* in latin) l'è ona cittaa de la Slovacchia cont ona popolazion de squas 70.000 abitant.
L'è ona sede arcivescovil e universitaria. Per el gran numer de ges present, l'è anca ciamada la "Roma sloaca" (*Slovenský Rím*).

## Geografia
La se troeuva in de la region e in del distrett con l'istess nomm.

## Storia

I primm insediament permament hinn del Neolitegh.
In del Medioev l'è vegnuda on mercaa bell important, perchè l'eva a l'incros de dò straa: voeuna che l'andava de la Boemia a l'Ungheria, l'altra che l'andava del Mediterrani a la Polonia.
La prima menzion de Trnava l'è in d'on document del 1211. Al temp la toveva part al regn d'Ungheria (e inscì l'è staa fina al 1918). In del 1238 l'è stada la prima cittaa sloaca a toeu i diritt comunai. L'è resistii anca a l'invasion di mongol, e l'è segutada a cress (anca per via de migrazion de todesch in de la region). A Trnava hinn staa faa anca di accordi tra monarca, per esempi in tra el re de Boemia e quell de Ungheria.
I todesch hann scominciaa a vess meno di sloach domà dopo i revolt di ussita del XV secol. Dopo che la pupart de l'Ungheria l'era finida sott ai Turch, Trnava (compagn de alter cittaa sloach) l'ha ciappaa in del regn on'importanza pussee granda; in del 1541 l'è vegnuda la sede de l'arcidiocesi de Esztergom (che l'era occupada di musulman). Con la Contrareforma l'è deventada on centro important per la Gesa, e gh'hann faa su on mucc de edifizzi de culto, oltra che seminari e scoeul. La prima traduzion cattolega de la Bibbia in ungares l'è stada fada in del 1573 proppi a Trnava. I Gesuita hann faa su anca on'università. Per tucc 'sti reson Trnava l'è deventada on centro de la coltura e la litteradura sloaca. La primma codificazion del sloach, fada su de Anton Bernolák in del 1798, la gh'ha 'me fondament el dialett de Trnava.
L'importanza de Trnava l'è calada in del Vottcent, quand che l'Università l'è stada spostada a Buda e la diocesi a Esztergom. A bon cunt, la prima ferrovia del regn d'Ungheria l'è stada fada in su la ligna Bratislava-Trnava. In del Vottcent Trnava l'è deventada ona cittaa industriala, e inscì l'è staa anca ai temp de la Cecoslovacchia.
In del 1977 l'è nassuda l'arcidiocesi de Trnava: per la prima volta, la Sloachia l'era vegnuda independenta de l'Ungheria anca del pont de vista religios.

## Gemellagg
* Casale Monferrato, Italia.
* Scranton, Staa Unii d'America.
* Varasdin, Croazia.
* Novo Mesto, Slovenia.
* Břeclav, Republega Ceca.
* Sangerhausen, Germania.

## Alter progett
Polìgon

* Polìgon figüra geomètrica pìana.

* Polìgon, ol pòst 'ndóe i và per imparà a sbarà i militàr e i mia militàr.
Bad Reichenhall

**Bad Reichenhall** l'è 'na citadìna todèsca del stat federàl (*Bundesland*) de la Baviera, distrèt (*Regierungsbezirk*) de l'Alta Baviera. La fà part del circondare rüràl (*Landkreis*) de Berchtesgadener Land. La süperfìce del teretóre aministràt de la cità l'è de 39.44 km² e 'ndel  la gh'ìa 'na popolasiù de  abitàncc.

Bad Reichenhall la se tróa a 'na altèsa de 473 méter sura 'l leèl del mar.

## Riferimèncc
Quadrilàter (geometrìa)

Ü **quadrilàter** l'è öna figüra geomètrica piàna, ü polìgon, che la gh'à quàter làti, quàter vèrtici, quàter àngoi e dò diagonài. La somatòria di quàter àngoi dèt in d'ü quadrilàter l'è de 360 gradi. 

## La famèa di quadrilàter

S'pöl clasificà i quadrilàter in dièrse categorìe a segónda de cóme i gh'à i làti e i àngoi, isé tra i quadrilàter s'regórda:

* ol trapése, che l'è ü quadrilàter che l' gh'à dò làti che i è paraléli;
* ol paralelogràm, che l'è ü quadrilàter che l' gh'à i làti paraléli a dò a dò, i diagonài che i se tèa 'n del mès tra de lùre; ol paralelogràm l'è ü particolàr tipo de trapése;
* ol rómbo, che l'è ü paralelogràm che 'n piö l' gh'à ach töi quàter i làti lónch istès e i diagonài che i se 'ncrùsia 'n del mès de la figüra;
* ol retàngol, che l'è ü paralelogràm che 'n piö l' gh'à i làti opòsti che i è lónch istès, a dù a dù, i quàter àngoi töi quàter de 90 gradi e i diagonài che i se 'ncrùzia 'n del mès de la figüra;
* ol quadràt, che l'è ü quadrilàter e ü paralelogràm regolàr con töcc e quàter i làti lónch istès, i quàter àngoi töi quàter de 90 gradi e i diagonài che i se 'ncrùzia tra de lùre in del mès de la figüra e i è lónghe stèse; ol quadràt l'è ü particolàr tipo de retàngol e de rómbo.

## I quadrilàter convès e i quadrilàter mia convès

I quadrilàter s'pöl clasificài pò 'n convès e mia convès; i quadrilàter convès i è chèi quadrilàter che, ciapàcc dù póncc a càzo dèt in del quadrilàter ciamàcc A e B, se se tìra ü segmènt che 'l và da A 'nféna a B, chèsto 'l rèsta töta dét in de la figüra, töt dét 'n del quadrilàter, menimà i è ciamàcc quadrilàter mia convès chèi che, ciapàcc dù póncc a càzo dèt in del quadrilàter ciamàcc A e B, se se tìra ü segmènt che 'l mèna da A 'nféna a B, chèsto segmènt 'l istà mia töt dèt in del quadrilàter, ma 'l gh'à ü tòch che 'l rèsta fò de la figüra.

Ol trapése, ol paralelogràm, ol rómbo, ol retàngol e 'l quadràt i è quadrilàter convès.
Laufen

* **[[Laufen_(DE-BY)|Laufen]]**, cümü bavarés, endèl circondàre de Berchtesgadener Land, endèl distrèt de l'Alta Baviera;
* **[[Laufen (BL)|Laufen]]**, cümü svìser del Canton Basilea Campagna.
Quadrilàter

* Quadrilàter, polìgon de quàter lati.
* Quadrilàter, sistéma de fortèse asbürghiche del Règn Lumbàrt Èneto.
* Quadrilàter, quadrilàter de la móda a Milà.
Quadrilàter (militàr)

El **quadrilater** l'è staa del 1815 fina al 1866 un sistema difensiv austriach in la pianura padana. El se basava in sui fortess de Mantua, Pescera, Veròna e Legnach ai confin intra la Lombardia e el Vènet, circondaa del Po, del Minciu e del Adis, oltra che del Lach de Garda, per rend praticament impossibel i moviment del nemis in del mezz de la pianura. Depos del 1850 l'e staa ancamò potenziaa grazzia a la ferrovia che la portava i rinforz nel mod pussee rapid possibel.
Buxheim

* **[[Buxheim_(Unterallgäu)|Buxheim]]**, cümü todèsch del circondàre de Unterallgäu, endèl stat federàl de la Baviera;
* **[[Buxheim_(Eichstätt)|Buxheim]]**, cümü todèsch del circondàre de Eichstätt, endèl stat federàl de la Baviera;
Motorhead

I **Motörhead** a hinn un grüp ingles de müsega rock che'l s'è furmaa a Lundra in del 1975. I sò member a hinn: Lemmy Kilmister (basso e vus) , Phil Campbell (ghitara) e Mikkey Dee (bateria). 

## Discugrafia
* *Motörhead* (1977)
* *Overkill* (1979)
* *Bomber* (1979)
* *Ace of Spades* (1980)
* *No Sleep 'til Hammersmith* (1981)
* *Iron Fist* (1982)
* *Another Perfect Day* (1983)
* *Orgasmatron* (1986)
* *Rock 'n' Roll* (1987)
* *Nö Sleep at All* (1988) 
* *1916* (1991)
* *March ör Die* (1992)
* *Bastards* (1993)
* *Sacrifice* (1995)
* *Overnight Sensation* (1996)
* *Snake Bite Love* (1998)
* *Everything Louder Than Everyone Else* (1999) 
* *We Are Motörhead* (2000)
* *Hammered* (2002)
* *Live at Brixton Academy* (2003)
* *Inferno* (2004)
* *Kiss of Death* (2006)
* *Better Motörhead Than Dead - Live at Hammersmith* (2007)
* *Motörizer* (2008)
* *The Wörld Is Yours* (2010)
* *Aftershock* (2013)
* *Bad Magic* (2015)

## Ligam de föra
Sit ufizial
Rómbo

Ol **rómbo** l'è öna figüra geomètrica piàna, l'è ü polìgon e l'è ü particolàr quadrilàter che 'l gh'à töcc e quàter i làti lónch istès e 'n piö i lati opòscc i è paraléli tra de lur e per chèsto l'è ach ü paralelogràm. Ol quadràt l'è ü rómbo particolàr che 'n piö l' gh'à ach i quàter àngoi grancc istès e cioè de 90 gràdi. 

La sóma di quàter àngoi dét in d'ü rómbo l'è de 360 gradi.

I dò diagonài d'ü rómbo i è mia lónghe stèse tra de lùre, però i se 'ncrùsia 'n del mès del rómbo e i è metìde a perpendìcol tra de lùre.

## Ol perìmeter d'ü rómbo

Per troà 'l perìmeter d'ü rómbo m'è moltiplicà 'l làto *a* per 4

:p = 4 \cdot a

## L'àrea d'ü rómbo

Per troà l'àrea d'ü rómbo m'è moltiplicà i dò diagonài *d1* e *d2* tra de lùre e dividì töt per 2 

:  A = \frac{2} 

sedenò s'pöl moltiplicà 'l lato *a* per la sò altèsa *h*

: A = a \cdot h

L'àrea del rómbo s'pöl troàla pò a moltiplicà ol quadràt d'ü làto per ol séno de ü di àngoi del rómbo, öpör s'pöl troàla pò a moltiplicà 'l sémi perimetèr del rómbo per ol ràgio dèl sércc dizegnàt dèt in del rómbo.
Trapése

* Trapése, quadrilàter con dù làti paraléli;
* Trapése, òs de la mà;
* Trapése, müscol del còl e de la schéna.
* Trapése, atrès del cìrco.
* Trapése, atrès de la ginàstica.
* Trapése, atrès di bàrche a éla.
Stammham

* **[[Stammham_(Altötting)|Stammham]]**, cümü bavarés del circondàre de Altötting, endèl distrèt de l'Alta Baviera;
* **[[Stammham (Eichstätt)|Stammham]]**, cümü bavarés del circondàre de Eichstätt, endèl distrèt de la Alta Baviera;
Denkendorf

* **[[Denkendorf_(DE-BW)|Denkendorf]]**, cümü todèsch del circondàre de Esslingen, endèl stat federàl del Baden-Württemberg;
* **[[Denkendorf_(DE-BY)|Denkendorf]]**, cümü todèsch del circondàre de Eichstätt, endèl stat federàl de la Baviera;
Trapése (geometrìa)

Ol **trapése** l'è öna figüra geomètrica piàna, l'è ü polìgon e l'è ü quadrilàter e 'n piö 'l gh'à dù làti opòs-cc che i è paraléli tra de lur e per chèsto l'è ach ü paralelogràm. I dù làti paraléli i è ciamàcc bàzi e de chèste chèla piö lónga l'è ciamàda *bàze magiùr* e l'ótra *bàze minùr*, menimà i óter dù làti i è ciamàcc *làti sbiès*.

La sóma di quàter àngoi dét in d'ü trapése l'è de 360 gradi.

## La famèa di trapése

Se ciàma **trapése scalé** chèl trapése che l' gh'à töi quàter i àngoi diferèncc e töi quàter i làti diferèncc.

Se ciàma **trapése izòscel** chèl trapése che l' gh'à i dù làti sbiès lónch istès e cioè i dù àngoi de la bàze magiùr che i è grancc istèss, i dù àngoi de la bàze minùr che i è grancc istèss e pò ach i dò diagonài che i è lónghe stèse.

Se ciàma **trapése retàngol** chèl trapése che l' gh'à i dù àngoi d'ü làto che i è de 90 gradi.

## Ol perìmeter d'ü trapése

Per troà 'l perìmeter d'ü trapése s'pöl adóma fà la sóma di qùater làti.

## L'àrea d'ü trapése

Per troà l'àrea d'ü trapése m'è fà la sóma di dò bàzi, moltiplicà 'l rizültàt per l'altèsa e dividì töt per 2 

: A = \frac{(B+b) \cdot h}{2}\  

'ndóe *B* l'è la bàze magiùr, *b* la bàze minùr e *h* l'altèsa.
Quadràt (geometrìa)

Ol **quadràt** l'è öna figüra geomètrica piàna, ü polìgon, l'è ü quadrilàter e ü paralelogràm regolàr, che 'l gh'à quàter vèrtici, quàter làti töi quàter lónch istès e quàter àngoi che i è töi quàter de 90 gradi.

Ol quadràt l'è ü rómbo particolàr pròpe perchè 'n piö di rómbi l' gh'à ach i quàter àngoi grancc istès.

## Ol perìmeter e l'àrea

Per troà 'l perìmeter s' fà "lato x 4". 

Per troà l'àrea del quadràt s'fà "lato x lato", menimà per troà 'l lato l'è asé fà la raìs quadràda de l'àrea.

## I diagonài

I quadràcc i gh'à dò diagonài che i è lónghe stèse e i se 'ncrùzia a metà tra de lùre e i è tra de lùre perpendicolàr.  Per troà la longhèsa di diagonài l'è asè moltiplicà 'l "lato x la raìs quadràda de 2".
Paralelogràm

Ü **paralelogràm** l'è öna figüra geomètrica piàna, ü polìgon, che la gh'à quàter làti che i è paraléli a dù a dù, cioè i làti opòs-cc i è paraléli tra de lur e per chèsto ol paralelogràm l'è ü particolàr tìpo de trapése, dezà che 'l gh'à mia adóma dù làti paraléli compàgn del trapése, ma quàter làti paraléli. La somatòria di quàter àngoi dèt in d'ü quadrilàter l'è de 360 gradi. 

## La famèa di paralelogràm

S'pöl clasificà i paralelogràm in dièrse categorìe a segónda de cóme i gh'à i làti e i àngoi, isé tra i paralelogràm s'regórda:

* ol paralelogràm normàl, che, come zamò dicc sùra, l'è ü quadrilàter che l' gh'à i làti paraléli a dò a dò e co i diagonài che i se tèa a metà tra de lùre; 
* ol rómbo, che l'è ü paralelogràm che 'n piö l' gh'à ach töi quàter i làti lónch istès e i diagonài che i se tèa a metà e i se 'ncrùsia 'n del mès de la figüra;
* ol retàngol, che l'è ü paralelogràm che 'n piö l' gh'à i làti opòsti che i è lónch istès, a dù a dù, i quàter àngoi töi quàter de 90 gradi e i diagonài che i è lónghe stèse, i se tèa a metà tra de lùre e i se 'ncrùzia 'n del mès de la figüra;
* ol quadràt, che l'è ü paralelogràm e ü quadrilàter regolàr con töcc e quàter i làti lónch istès, i quàter àngoi töi quàter de 90 gradi e i diagonài i è lónghe stèse e i se 'ncrùzia tra de lùre in del mès de la figüra; ol quadràt l'è ü particolàr tipo de retàngol e de rómbo.

## L'àrea d'ü paralelogràm

Per troà l'àrea d'ü paralelogràm gh'è de moltiplicà la bàze *b* per l'altèsa *h*:

A=b \times h\,
Quadrilàter de la móda

Ol **quadrilàter de la móda** 'l se tróa 'n del cör de Milà e l'è ü quadràt de stràde, formàt da 4 vie, che i è via Montenapoleone, via Manzoni, via della Spiga e corso Venezia. Dét in del quadrilàter de la móda s'pöl troà i negòse, i stöde e i öfése de töcc i piö 'mportàncc stilìsti e sertùr de la móda milanéza.

I ótre vie del quadrilàter de la móda che i se tróa dèt in del quadrilàter i è via Borgospesso, via Santo Spirito, via Gesù, via Sant'Andrea e via Bagutta.
Segunda Curinz Capitel Trides

## Segunda Curinz
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Trides
1A vegni chèsta tèrza völta a vialter; ogni parola la sarà cunfermada per la buca de düü o trii testimon. 2Huu dii prima, e disi prima, cuma quand ghe sun staa là la segunda völta e quand ghe sun no là adèss, a quij che hann pecaa prima e tütt el rest, che se a vegni de növ, je sparmaruu no, 3perchè cerchii la pröva che 'l Crist el parla in de mì, che vèrs vialter l'è no dèbul, ma l'è fort in de vialter. 4E defàtt l'è staa crusefiss per la debuléza, ma 'l viv per la puténza de Diu. Già che anca nümm sèmm debuj in de lü ma vivarèmm cun lü per la puténza de Diu vèrs vialter.
5Tenteev vialter medemm, se sii in de la féd, prueev vialter medemm; o ve cugnussii no vialter medemm, che Gesü Crist el viv in de vialter? A mén che avii no süperaa la pröva! 6E a speri che savarii che èmm süperaa la pröva. 7E pregum a Diu che faguv nagott mal, no perchè nümm parum che èmm süperaa la pröva, ma perchè faguv chèll che l'è bén e sium cuma quij che hann süperaa minga la pröva. 8Già che podum fà nagott cuntra la veritaa, ma dumà per la veritaa. 9Già che gh'èmm letizia quandessìa nümm sium debuj, e vialter siuv fort; pregum anca per chèst: el fà perfètt de vialter.
10Per chèst, scrivi chèstcoss quand ghe sun no là, perchè, quand ghe sun là, a druva no severamént l'auturitaa che 'l Signúr el m'ha daa per el fà sü e no per el tirà giò.
11Del rest, fradèj, che gh'avii letizia, prepareev, incurageev, pensee la medema cossa, stee in pas, e 'l Signúr del bén e de la pas el sarà cun vialter. 12Salüdeev el vün i alter cunt un basìn sant. Tücc i sant ve salüden.
13La grazia del Signúr Gesü Crist e 'l bén de Diu e la fradelanza del Spirit Sant la sien cun tücc vialter.



### Navigaziun
*← Indree a Capitel Dudes
*Inanz a Galata Capitel Vün →
*A l'indes
Segunda Timotee Capitel Vün

## Segunda Timotee
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Vün
1Paul, un apostul de Crist Gesü per mèzz de la vuluntaa de Diu, segund la prumèssa de la vita che l'è in del Crist Gesü, 2a Timotee, el bagaj predilètt: grazia, misericordia, pas de Diu Pader e Crist Gesü, el noster Signúr.
3Duu grazi a Diu, al qual servi fin di mè antenaa cun nèta cusciènza, cuma me regurdi de tì sénza cessà, in di mè preghér nocc e dì, 4desiderand vedètt, despö che me sun regurdaa de tì cun lagrimm, perchè a sia pièn de letizia, 5intanta che ciapi memoria de la féd sincéra in de tì, che prima l'è stada de cà in de tua nona, Lois, e in de tua mader, Eunice, e sun persuas che 'l gh'è anca in de tì. 6Per via de chèsta resún, a te regordi de fà brüsà de növ el regàll de Diu che l'è in de tì per mèzz de l'imponn di mè man. 7Già che Diu 'l m'ha minga daa un spirit de pagüra, ma de forza, de bén e de muderaziún. 8Dunca, te duarìet minga avègh vergogna de la testimunianza del noster Signúr né de mì, el sò presunee, ma pata tì cun mì per el vangel segund la puténza de Diu,
9che 'l m'ha salvaa,
e 'l m'ha ciamaa cunt una ciamada santa,
no segund i noster oper,
ma segund el sò propi pruposit e grazia,
che 'l m'è staa daa in del Crist Gesü
prima de tütt el témp,
10e che l'è faa ciar adèss
per mèzz del cumparì del noster Signúr
Crist Gesü,
che l'ha tiraa via la mort,
e che l'ha purtaa a la lüs la vita e l'imurtalitaa
per mèzz del vangel
11per el qual mì sun faa predicadúr, apostul e insegnant, 12per via de chèsta resún anca mì pati chestcoss; ma gh'huu minga vergogna, perchè suu chèll che huu credüü, e sun persuas che lü l'è capaz de fà la vardia sül mè deposit fin a chèll dì. 13Che gh'abiet un esempi de paroll san che t'hee sentii de mì in de féd e de bén che hinn in del Crist Gesü; 14fee la vardia sül bun deposit per mèzz del Spirit Sant che 'l sta de cà in de nümm.
15Te see chèst, che tücc che hinn in d'Asia hann giraa via de mì, intra quij hinn Figell e Ermogene. 16Che 'l Signúr el daga misericordia a la cà de Onesifor, perchè 'l m'ha renfrescaa tant völt e l'ha minga avüü vergogna de la mia cadena, 17ma quand l'è vegnüü a Roma el m'ha cercaa diligentamént e 'l m'ha truaa; 18che 'l Signúr el ghe lassa truà misericordia del Signúr a chèll dì. E quant coss l'ha servii a Efes, te savet mèj.



### Navigaziun
*← Indree a Prima Timotee Capitel Ses
*Inanz a Capitel Düü →
*A l'indes
Segunda Timotee Capitel Düü

## Segunda Timotee
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Düü
1Dunca, tì, mè bagaj, che siet fort in del favúr che l'è in del Crist Gesü, 2e quijcoss che te hee sentii de mì per mèzz de tant testimon, fida chèstcoss a i personn fedèj, che sarànn capaz d'insegnà alter personn. 3Patet tì cun mì cuma un bun suldaa de Crist Gesü. 4Nissün che 'l serv cuma un suldaa el se tira denter in di afar de la vita, perchè 'l piasa lü che 'l gh'ha metüü al röl; 5e se anca quajdün el luta cuma atleta l'è minga curunaa a mén che luta segund i regull. 6L'è necessari che 'l paisan che 'l travaja el riceva el primm di frütt. 7Cunsidera chèll che disi: già che 'l Signúr el te darà intendimént in de tüsscoss.
8Regurdet del Gesü Crist, che l'è staa levaa sü di mort, de la suménza de David, segund el mè vangel; 9per el qual a pati maa fin a cadenn cuma quajdün che 'l fa 'l maa, ma la parola de Diu l'è minga stada ligada. 10Per chèst a supurti tüsscoss per via de quij che hinn staa scernii, perchè lur utegnen la salvéza che l'è in del Crist Gesü cun gloria etèrna. 11La parola l'è fedèla:
Perchè se sèmm mort cun lü, anca vivarèmm cun lü;
12se perseverum, anca regnarèmm cun lü;
se ghe renegarèmm, lü el me renegarà;
13se sèmm minga fedèj, lü el resta fedél,
degià che 'l pò minga renegà sé medemm.
14Regurdet de chèstcoss, testimuniaa denanz a Diu a fà minga lott vann, inütij a nissün, e destrügen quij che senten. 15Laura tant a presentà te medemm pruaa a Diu, cuma un laurant sénza vergogna, manegiand giüstamént la parola de la veritaa. 16E ten tì luntan de discüssiún vana e prufana: già che lur narànn innanz püssee in de l'impietaa, 17e la lur parola la gh'avrà cressida cuma cancrena; de quij hinn Imenee e Filet, 18che hann svirgulaa de la veritaa, disend che la resüreziún l'è già vegnüda, e destrügen la féd de quij personn. 19Però, el fundamént sald de Diu el sta fèrm, avendugh chèst sigill: «El Signúr el sa quij che hinn i sò», e: «El duarìa tegnìll luntan de l'iniquitaa chissessìa 'l numina 'l nomm del Signúr». 20E in d'una granda cà ghe hinn no dumà vas d'or e d'argent, ma anca de lègn e de tèra, e quij hinn a l'unúr, alter al desunúr; 21Dunca, se quajdún el se nèta föra de chèstcoss, el sarà un vas a l'unúr, faa sant, ütil al padrun, preparaa per ogni bun laur. 22E scapa via di desidéri di giüìtt, e cerca la giüstizia, la féd, el bén, la pas cun quij che s'ciamen el Signúr d'un cör nètt. 23E ten tì luntan di qués stüpid e ignurant, perchè te savet che generen lott; 24e l'è necessari che 'l sèrv del Signúr el luta no, ma 'l sia gentíl a tücc, capaz d'insegnà, paziént, 25curegend cun gentiléza lur che ghe uponen--forsi Diu el ghe daga pentimént al savè de la veritaa 26e turnen indree de la trapa del diàvul, despö che hinn ciapaa de lü per la sua vuluntaa.



### Navigaziun
*← Indree a Capitel Vün
*Inanz a Capitel Trii →
*A l'indes
Bonzanigh

**Bonzanigh** (prononzia local: [buntsa'ni:k]; in italian: *Bonzanigo*) l'è voeuna di cinch frazion del comun comasch de la Tremezzina.
L'è passaa a la storia soratutt perchè in la cà di scior De Maria gh'hann passaa l'ultima nott de vita el Benito Mussolini e la soa morosa Claretta Petacci.
Fina al 2014 l'era stada ona frazion del comun de Mezzegra.
Segunda Timotee Capitel Trii

## Segunda Timotee
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Trii
1E che te sapiet chèst: che in di dì ültim ghe sarànn témp dificij: 2già che ghe sarànn personn che vören bén sé medemm, che vören bén el danee, che hinn baüsc, arugant, biastemiadúr, desübediént a i gént, che gh'hann minga grazi, hinn impi, 3sénza bén, implacábej, calüniús, hinn no temperaa, hinn selvadegh, sénza bén per chèll che l'è bun, 4balandron, temeree, spüzètt, che vören bén i piasè inscambi Diu, 5che gh'hann i form de la pietaa e reneghen la sua forza: turna tì via di taj personn. 6Già che de chèst personn hinn quij che vann denter fürtivamént in di cà e ciapen cuma presunee i donn balord caregaa de pecaa, menaa via de vari desidéri, 7insegnand semper e no mai capaz de rià a la cugnussénza de la veritaa. 8E in de la manéra che Janne e Jambre s'hinn upost a Musè, inscì chèst personn, curott de mént, refüdaa sü la féd, se uponen la veritaa. 9Ma lur narànn no tant püssee innanz, degià che la lur matada la sarà ciara a tücc, cuma l'è sücess anca per quij taj.
10Ma tì te see vegnüü adree a mì in de l'insegnamént, de la cundota, del pruposit, de la féd, de la paziénza, del bén, de la perseveranza, 11in di persegütaziún, in di patimént, cuma l'è sücess a mì a Antiochia, a Iconi, a Listra--huu supurtii taj persegütaziún, e 'l Signúr el m'ha liberaa de tücc. 12Ma anca tücc che vören viv piamént in del Crist Gesü sarànn persegütaa. 13E personn malign e i gabamund narànn innanz de maa in pesg, imbrujand e essend imbrujaa. 14Ma tì: resta in di coss che te hee imparaa e de quij te see staa persuas, perchè te see de quij t'i hee imparaa, 15e che fin de bagaj te hee savüü i sacher Scritür, che hinn capaz de fàtt sàvi a salvéza per mèzz del féd che l'è in del Crist Gesü. 16Tüta la Scritüra l'è ispirada de Diu e ütil per l'insegnamént, el repià, la cureziún, l'istrüì in de la giüstizia, 17perchè 'l vèss üman de Diu el sia atrèzaa, furnii per ogni bun laur.



### Navigaziun
*← Indree a Capitel Düü
*Inanz a Capitel Quater →
*A l'indes
Segunda Timotee Capitel Quater

## Segunda Timotee
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Quater
1Duu testimunianza denanz a Diu e Crist Gesü che 'l gh'ha de giüdegà i vivént e i mort, e la sua cumparida e 'l sò règn: 2predica tì la parola, che te siet prunt a témp e föra de témp, repia tì, strapaza tì, esurta tì, cun tüta paziénza e insegnamént. 3Già che 'l ghe sarà un témp quand supurtarànn minga insegnamént san ma müciarànn insegnant segund i lur propi desidéri, che sgrafignen i urègg, 4e turnarànn via de la veritaa, e girarànn via a i panzànegh. 5Ma tì: che te siet survejant in de tüsscoss, pat tì el maa, fa tì 'l laur de l'evangelista, cump tì el tò ministéri.
6Già che mì sun già versaa cuma un sacrifizi de bév, e 'l témp de la mia parténza l'è a man; 7huu lutaa la bona lota, huu finii el cúrs, huu tegnüü la féd; 8per el rèst, la gh'è metüü via per mì la curona de la giüstizia che 'l Signúr el me darà cuma recumpénsa a chèll dì, el giüdes giüst, e no dumà a mì ma anca a tücc che hann vursüü bén la sua cumparida.
9Laura tì tant a vegnì a mì sveltamént; 10degià che Dema 'l m'ha lassaa dedree, perchè l'ha vursüü bén chèsta etaa e l'è naa a Tessalunica, Cresent a Galatia, Tít a Dalmazia; 11Lüga dumà l'è cun mì. Ciapa tì March e portall cun tì, perchè l'è ütil per mì in del ministéri. 12E huu mandaa Tichich a Efes. 13Quand te vegnet, purta 'l mantèll che huu lassaa dedree a Troad cun Carp, e i liber, spezialamént i pergamenn.
14Alessander, el feree, el m'ha faa tant maa--el Signúr el ghe darà recumpénsa segund i sò oper; 15Varden anca tì, degià che 'l s'è upost grandamént i noster paroll.
16In de la mia prima difèsa, nissün l'è vegnüü arent a mì, ma tücc m'hann lassaa dedree. 17Ma 'l Signúr l'è staa arént a mì e 'l m'ha daa forza, perchè la predicaziún la fossa purtada a cumpimént e tücc i naziún sentissen, e sun staa liberaa de la buca del leún. 18El Signúr el me liberarà d'ogni opera maligna e 'l me salvarà in del sò règn del cél, al qual l'è la gloria per in di secuj di secuj. Amén.
19Salüda Prisca e Aquila e la famèja d'Unesifor. 20Erast l'ha restaa a Curint, e huu lassaa adree Trofim malaa a Milét. 21Laura tant a vegnì prima de l'invèrn. Eubül, Pudent, Lín e Claudia e tücc i fradèj te salüden. 22Che 'l Signúr el sia cunt el tò spirit. Che la grazia la sia cun vialter.



### Navigaziun
*← Indree a Capitel Trii
*Inanz a Tít Capitel Vün →
*A l'indes
Galata Capitel Vün

## Galata
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Vün
1Paul, un apostul no di vèss üman né per mèzz di vèss üman ma per mèzz del Gesü Crist e Diu Pader che 'l gh'ha levaa sü di mort, 2e tücc i fradèj che hinn cun mì, a i gés de la Galazia: 3Grazia a vialter e pas de Diu, noster Pader, e 'l Signúr Gesü Crist 4che 'l gh'ha daa sé medemm per i noster pecaa, per liberàmm del sècul cativ che l'è scià, segund la vuluntaa del noster Diu e Pader, 5al qual l'è la gloria in di sècuj di sècuj. Amén.
6Me meraveji che inscì sveltamént bandunii de lü che 'l v'ha ciamaa in de la grazia del Crist per un alter vangel, 7che l'è minga un alter, se gh'hinn no quij che ve destürben e vören müdà 'l vangel del Crist, 8ma anca se nümm o un angiul del cél el ve predicarìa una roba divèrsa a chèll che v'èmm predicaa, el duarìa vèss maledii! 9Cuma èmm dii prima e a disi adèss de növ: se quajdün el ve predica una roba divèrsa de chèll che avii ricevüü, el duarìa vèss maledii!
10Già che adèss gh'èmm cunfidénza in di vèss üman o de Diu? O cerchi de piasè i vèss üman? Se ancamò a piasevi i vèss üman, a seri minga un sèrv del Crist.
11Già che a ve fuu savè, fradèj, che el vangel che l'è staa predicaa de mì l'è no segund i vèss üman: 12perchè mì né l'huu ricevüü d'un vèss üman, né 'l sun insegnaa ma per mèzz de la revelaziún del Gesü Crist.
13Già che avii sentii del mè cumpurtamént alura in del Giüdaism, che huu persegütaa tant grandamént la gésa de Diu e la stravacavi, 14e sun naa innanz in del Giüdaism ultra tant de la mia etaa intra la mia gént, essend tant püssee zelant di tradiziún di mè pader.
15E quand Diu, che 'l m'ha separaa fin del scos de mia mader e 'l m'ha ciamaa per mèzz de la sua grazia, l'ha ciapaa piasè de 16revelà 'l sò fiöö in de mì, perchè a 'l predichi intra i naziún, huu dumandaa minga sübit el cunsili de carna e sangh 17né sun naa sü a Gerüsalemm a i apostuj che eren prima de mì, ma sun naa föra in d'Arabia e pö sun turnaa indree a Damasch.
18Pö, despö trii agn, sun naa sü a Gerüsalemm per visità Cefa, e huu restaa là cun lü 15 dì, 19e huu vedüü minga i alter apostuj se no Giagum el fradèll del Signúr. 20E i robb che v'huu scrivüü, varda, denanz a Diu che busardi no. 21Pö sun naa in di regiún de la Siria e de Cilicia; 22e seri no cugnussüü a la fàcia a i gés de la Giüdea che hinn in del Crist. 23E eren dumà sentend che lü che alura me persegüta, adèss el predica la féd che alura l'ha stravacaa, 24e hann daa gloria a Diu per via de mì.



### Navigaziun
*← Indree a Segunda Curinz Capitel Trides
*Inanz a Capitel Düü →
*A l'indes
Dialet guastales

El **dialet guastales** l'è vöna di variant de l'Emilian. L'è parlaa a Guastala (*Guastàla*), Lüzzera (*Lüzèra*) e Regiö (*Razöl*), cumün de la Pruvincia de Reggio Emilia.
## Carateristigh
'Stu dialet l'è diferent assee dal dialet regian, e l'è pütost una variant del dialet mantuvan (Guastala la cunfina cul cumün lumbard de Dösul).
In 'stu möd l'è un poo un dialet de transiziun tra i parlad emilan-lumbard e quei de la bassa regiana. El Biondelli le meteva in del grüp ferares-mantuvan.

## Esempi de dialet
### Una favula del Feder
Al curnach l'ava ciavaa da 'na fnestra un toch ad furmai; pustaa insima a 'n arbul, l'era prunt par magnaral, quand la vulp a l'ha vist: la gh'ava fam dimondi.
### Fras

### Una puesia

### Una nuvela del Bucasc

A digh donca che ind i temp dal prim re 'd Cipri, dop la cunquista fata dla Tera Santa da Gutifrè 'd Büglion, avens che 'na gentil dona 'd Guascogna l'andè in pelegrinagg al Sepulcar, da duve turnand, arivada in Cipri, la fü insültada vilanament da suquant scavissacoi. E, lamentandas disprada 'd 'sti insült, la pensè 'd ricorar al re; ma a 'gh fü det da un tal che lee l'arè bütaa via 'l fiaa, perchè lü l'era acsè trascüraa e acsè andaa che, invece 'd vendicar i insült di atar con giüstisia, lü al supurtava (da vigliach) tüt i insült ch'i 'gh fava a lü; in manera che coi che gh'aveva dla rogna con un qualchidön, al la sfugava insültandal e facendal dventar ross. La dona, sentend cost, an savend cume vendicaras, e andand pianzend davanti a lü, la 'gh diss: "Al mè sior, mé an vegn mia davanti a Vü pr'avergh sfügh di insült ch'm'è staa fat, ma 'v pregh, par sudisfasion, a insegnarum cm'a fee a bevruv chii insült ch'a 's sent ch'a 'v vee fat perchè, imparand da Vü, a possa anca mé purtar in pas i insült ch'i am fa a mé; che al sa Diu, se mé al putess far, av dunaree luntera, zà Vü a ja purtee cun pasiensa!"
Al re, sin alora pigr'e pultron, cume se 'l se smissiess alora, principiand da l'insült fat a 'sta dona, ch'a 'l vendichè con tüt al rigor, al dvantè al piö gran nemigh ad tüt coi che contra a l'unor dla sö curona i 's füss ris'ciaa, d'alora in poi, ad cumetar qualcosa.
Giovanni Papanti, ''Parlari italiani in Certaldo'', 1875, pag, 382-383

## Vus curelaa
*Guastala
*Dialett bàss mantovan
*Dialet mantuvan
*Dialet mirandules
*Dialet regian
Polìgon (geometrìa)

Ü **Polìgon** in geometrìa  l'è öna figüra geomètrica piàna, che l'è dizegnàt da öna lìnea spesàda e seràda;

*i *làti* del polìgon i è i segmèncc de la lìnea spesàda seràda, 
*i *vertìci* del polìgon i è i póncc che i è 'n cümü a dù làti,
*i *diagonài* del polìgon i è di segmèncc che i lìga dù vèrtici de dù làti che i è mia tacàcc tra de lur,
*ol *[[perìmeter]]* del polìgon l'è la somatòria de töcc i sò làti.

## Ol nòm

Ol nòm *polìgon* 'l vé dal Gréch Antìch e l'è 'l insèma de dò paròle, *πολύς* cioè "tànce" e *γωνία* che 'l völ dì *àngol*. 

## La famèa di polìgon

Ü polìgon l'è ciamàt *sèmplice* se i sò làti i se 'ncrüzia mia tra de lùr, menimà l'è dicc *complès* se alméno dò di sò làti i se 'ncóntra e i se tèa tra de lùr.

Tra i polìgon sèmplici gh'è chèi *convès* e chèi *mia convès*; i polìgon convès i è chèi polìgon che, ciapàcc dù póncc a càzo dèt in del polìgon ciamàcc A e B, se se tìra ü segmènt che 'l và da A 'nféna a B, chèsto 'l rèsta sèmper, 'n töcc i càzi, töt dét in de la figüra, töt dét 'n del polìgon, menimà i è ciamàcc polìgon mia convès chèi che, ciapàcc dù póncc a càzo dèt in del polìgon ciamàcc A e B, se se tìra ü segmènt che 'l mèna da A 'nféna a B, chèsto segmènt 'l istà mia sèmper töt dèt in del polìgon, ma 'l pöl ìga ü tòch che 'l rèsta fò de la figüra.

Tra i polìgon convès s'pöl catà fò chèi *regulàr* e chèi *mia regulàr*; i prim i è polìgon che i gh'à i àngoi töi grancc istès e i làti töi lónch istèss, menimà chèi mia regolàr i gh'à i lati o i àngoi diferèncc tra de lur. Per ezèmpe ol rómbo e 'l retàngol i è mia regolàr, dezà che 'l prim 'l gh'à i àngoi mia töi grancc istès e 'l segónt 'l gh'à i làti mia i làti töi lónch istèss, menimà 'l quadràt l'è ü polìgon regolàr.

## Somatòria di àngoi dét in d'ü polìgon

La somatòria di àngoi dét in d'ü polìgon l'è sèmper compàgna a la somatòria de tace àngoi piàcc, cioè de 180 gràdi, quance i è i lati del polìgon meno dò:

: 180^\circ \times (l-2) 

Per ezèmpe la somatòria i àngoi dét in del triàngol che 'l gh'à trì làti l'è:

: 180^\circ \times (3-2)  cioè l'è 180 gràdi.

## Ol nòm di polìgoni
Galata Capitel Cinch

## Galata
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Cinch
1El Crist el m'ha faa liber per la libertaa; dunca, stee sald e che siuv no tegnüü de növ cunt un giuv de servitü.
2Vara, mì, Paul, ve scrivi che se sii circuncis, Crist el farà bén nagott a vialter. 3E duu testimunianza de növ a ogni persona che l'è circuncisa che l'è debitúr a fà tüta la lég. 4Sii staa separaa del Crist, vialter che sii faa giüst in de la lég, sii burlaa föra de la grazia. 5Già che nümm spetum la speranza de la giüstizia de féd, per el Spirit. 6Già che in del Crist Gesü né la circuncisiún né l'incircuncisiún la gh'ha forza, ma la féd che la laur per mèzz del bén.
7Currevuv bén; che roba la v'ha impedii d'übedì in de la veritaa? 8La persuasiún l'è no de lü che 'l me ciama. 9Un puu de levaa el fa levà sü tütt el gnocul. 10Gh'huu cunfidénza per vialter in del Signúr che pensarii nagott alter; e lü che ve destürben el purtarà 'l giüdizi, chissessìa 'l sia. 11E mì, fradèj, se predichi ancamò circuncisiún, perchè sun ancamò persegütaa? Alura 'l scandul de la crus el sarìa abulii! 12Magara che quij che ve inzighen anca se tajassen via! 13Già che vialter hinn staa ciamaa a la libertaa, fradèj, dumà no la libertaa per dà un'upurtünitaa a la carna, ma per mèzz del bén servii el vün i alter. 14Già che ogni lég l'è fada pièna in d'una parola: «Vurarii bén el tò prossim cuma té medemm». 15E se sgagnii e majii sü el vün i alter, vedii che sii minga cunsumaa el vün di alter.
16E disi: caminee in del Spirit, e cumpirii no el desidéri de la carna. 17Già che la carna la desidera cuntra 'l Spirit, e 'l Spirit cuntra la carna, perchè chèst uponen el vün l'altra, perchè faghuv minga i coss che vurii fà. 18E se sii menaa del Spirit, sii no suta la lég. 19E hinn ciar i oper de la carna, che hinn furnegaziún, impüritaa, spüduratéza, 20idulatria, magìa, nemessízi, cuntésa, gelusìa, ir, gara, divisiún, eresi, 21invidia, ciuchéza, baldori e robb cumpagn de chèst, che a ve disi prima, propi cuma huu dii prima che quij che fann taj coss ereditarànn el règn de Diu. 22Ma 'l frütt del Spirit l'è bén, letizia, pas, paziénza, gentiléza, buntaa, féd, 23mansuetüdin e cuntroll de sé medemm: cuntra taj coss la gh'è minga una lég. 24E quij del Crist Gesü hann crusefiss la carna cunt i sò passiún e desidéri.
25Se vivum per el Spirit, duarìum anca caminà per el Spirit. 26Che devegnum no vanagluriús, ciamand inanz el vün i alter, avendugh l'invidia el vün per i alter.



### Navigaziun
*← Indree a Capitel Quater
*Inanz a Capitel Ses →
*A l'indes
Galata Capitel Ses

## Galata
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Ses
1Fradèj, se una persona l'è ciapada prima in d'una trasgressiún, vialter che hinn del Spirit, levee sü de növ una tal persona in d'un spirit de gentiléza, vardanduv vialter medemm che anca vialter ve sii tentaa no.
2Purtee i pés el vün di alter e inscì cumpii la lég de Crist. 3Già che se quajdün el pensa che l'è quajcossa quand l'è nagott, l'imbröja sé medemm. 4E ogni persona la duarìa pruà 'l sò propi laur, e alura la gh'avarà un vant de sé medemm dumà e no d'un'altra persona: 5già che ogni persona la purtarà 'l sò propi caregh.
6E lü che l'è insegnaa la parola el duarìa smezà cun lü che l'insegna in de tücc i bonn robb. 7Che siuv minga imbrujaa: Diu l'è minga töö in gir. Già che se una persona la sumena, chèst anca la cujarà: 8perchè lü che 'l sumena in de la sua carna el cujarà curüziún, ma lü che 'l sumena in del Spirit el cujarà del Spirit vita etèrna. 9E duvarìum minga devegnì strach fasend el bun, perchè in de la sua propia stagiún cujarèmm se devegnum no dèbuj. 10Dunca, cuma gh'èmm la stagiún, duarìum fà 'l bun per tücc, e spezialamént per i member de la cà de féd. 11Vedii cun che grand leter v'huu scritt cun la mia man.
12Tücc quij che vören fà bèla figüra in de la carna v'ublighen a vèss circuncis, dumà perchè sien minga persegütaa per la crus del Crist. 13Già che gnanca quij medemm che hinn staa circuncis usserven la lég, ma vören che vialter siuv circuncis per vantàss in de la vostra carna.
14Ma che la sia no a mì a vantàmm se no in de la crus del noster Signúr Gesü Crist, per mèzz del qual el mund l'è crusefiss a mì e mì cunt el mund. 15Già che né la circuncisiún né l'incircuncisiún l'è quajcossa, ma una növa creaziún. 16E tücc quij che caminen segund chèsta regula: pas e misericordia sü lur e sü l'Israel de Diu.
17Del rèst, che nissün el me furna travaj: già che mì porti in del mè corp i nod del Gesü Crist.
18Che la grazia del noster Signúr Gesü Crist la sia cunt el voster spirit, fradèj. Amén.



### Navigaziun
*← Indree a Capitel Cinch
*Inanz a Efesit Capitel Vün →
*A l'indes
Villa

***[[Villa (cà)|Villa]]**, ona cà bella granda e per sciori, in città o in campagna.
***[[Villa (CO)|Villa]]** (*Albavilla*), comun de la Provincia de Comm.
***[[Villa (PV)|la Villa]]** (*Villa Biscossi*), comun de la Provincia de Pavia.
***[[Vila (Vila Carsina)|Vìla]]** frasiù e séde del municìpio del cümü de Vìla Carsìna, en pruvìncia de Brèsa.
Prima Timotee Capitel Vün

## Prima Timotee
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Vün
1Paul, un apostul del Crist Gesü segund el cumandamént de Diu, el noster Salvadúr, e Crist Gesü, la nostra speranza, 2a Timotee, el bagaj sincér in de la féd: grazia, misericordia, pas de Diu Pader e Crist Gesü el noster Signúr.
3Cuma t'huu dumandaa a restà a Efes intanta che vuu in de la Macedonia, perchè te urdinet a quij d'insegnà no un'altra roba 4né dà atenziún a mit e genealugì sénza fin, che ufren vann discüssiún inscambi de la direziún de Diu che l'è in de la féd. 5E la fin del cumandamént l'è bén d'un nètt cör, d'una bona cusciènza e de la féd sénza ipucrisia, 6di quij quij hinn deviaa e giraa via al parlà svöj, 7vurend vèss insegnant de la lég, menter capen no né i coss che disen né sü i quij dann cunferma furtamént.
8Ma savèmm che la lég l'è bona, se quajdün el la duvra legalamént, 9se te see chèst, che la lèg l'è stabilida no per el giüst, quij che hinn sénza lég e no sutamess, sénza Diu e pecadúr, impi e prufann, patricid e matricid, assassìtt, 10furnegadúr, umusessüaj, mercant di s'ciav, büsard, spergiür, e quajcoss'alter che s'è upost a insegnamént san, 11segund el vangel de la gloria de Diu beatt, cunt el qual mì sun staa fidaa.
12Gh'huu favúr per Crist Gesü 'l noster Signúr che 'l m'ha daa forza, perchè 'l m'ha cunsideraa fedél, despö che 'l m'ha metüü in del ministéri 13ancabén prima seri un biastemadúr, persegütadúr e pügnaladur, ma huu ricevüü misericordia, perchè, già che seri ignurant, i huu faa in d'infedeltaa; 14e la grazia del noster Signúr l'è stada tant granda cun féd e bén che l'è in del Crist Gesü. 15La parola l'è fedéla e dègna de tüta acetaziún, che 'l Crist Gesü l'è vegnüü in del mund per salvà pecadúr, di quij sun mì primm. 16Ma per chèst huu ricevüü misericordia, perchè 'l Crist Gesü el dimustra tüta la paziénza in de mì primm cuma un esempi de quij che credarànn in de lü a la vita etèrna. 17E al rè di sècuj, el sull Diu imurtal e invisibil, unúr e gloria in di sècuj di sècuj. Amén.
18Meti prima de tì chèst cumandamént, bagaj Timotee, segund i prufezì che menen la via per tì, perchè te cumbatet in de lur la bona lota 19menter te gh'hee féd e bona cusciènza, che quij, perchè i hann rüzaa via, hinn naufragaa sü la féd, 20di quij hinn Imenee e Alessander, che huu cunsegnaa a Satana, perchè sien istrüii a biastemà no.



### Navigaziun
*← Indree a Segunda Tessalunices Capitel Trii
*Inanz a Capitel Düü →
*A l'indes
Prima Timotee Capitel Trii

## Prima Timotee
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Trii
1La parola l'è fedéla. Se quajdün el desidera a vèss un vescuv, el desidera un bun laur. 2Dunca, l'è necessari che el vescuv el sia ireprensibil, el marì d'una dona, temperaa, cuntrulaa, mudést, amant di furestee, capaz d'insegnà, 3né ciuch né pügnaz, ma gentil, no resiús, sénza 'l bén de danee, 4che 'l regna sura la sua propia cà, che 'l gh'ha bagaj in de sutamissiún, cun tüta dignitaa 5(e se quajdün el sa minga regnà sura la sua propia cà, cuma 'l gh'avarà cüra de la gésa de Diu?), 6no un neofita, perchè, despö che 'l sia sgunfiaa cunt urgöj, el burla no giò a la cundana del diàul. 7E l'è necessari che 'l gh'àbia una bona testimunianza de quij de föra, perchè 'l burla no giò in de la sarada e la trapa del diàul.
8In de l'istèssa manéra, i diacun gh'avarìen de vèss unurabij, avègh minga lengua dupia, no daa a tant vin, no ravàs de danee, 9avègh el mistéri de la féd cunt una bona cusciènza. 10E anca chèst gh'avarìen de vèss pruaa prima, alura gh'avarìen de servì, essend ireprensibil. 11In de l'istèssa manéra, i donn gh'avarìen de vèss unurabij, no calüniús, temperaa, fedèj in de tüsscoss. 12I diacun gh'avarìen de vèss marì d'una dona, e de regnà sura i lur bagaj e sura la lur propia cà. 13Già che quij che serven bén utegnen per lur medemm un bun nivel de repütaziún e tanta cunfidénza in de la féd che l'è in del Crist Gesü.
14Mì te scrivi chèstcoss, sperand a vegnì a tì prèst; 15e se m'intardia, l'è perchè te sàpiet cuma l'è necessari de cumpurtàss in de la cà de Diu, che l'è la cà de Diu vivent, un pilon e süport de la veritaa. 16E sénza cuntruversìa, grand l'è 'l misteri de la pietaa:
che l'è staa faa manifest in de la carna,
l'è staa faa giüst in del Spirit,
l'è staa vedüü di angiuj,
l'è staa pruclamaa intra i naziún,
l'è staa credüü in del mund,
l'è staa levaa sü in de la gloria.



### Navigaziun
*← Indree a Capitel Düü
*Inanz a Capitel Quater →
*A l'indes
Prima Timotee Capitel Quater

## Prima Timotee
La Parola de'l nost Signur ciapada inscí cuma l'è de'l Növ Testament e vultada adess del test uriginal grech in del nost parlà Insübregh del didincö.  

## Capitel Quater
1E 'l Spirit el dis espressamént che in di ültim témp quij andarànn via de la féd e darànn atenziún a spirit imbrujant e insegnamént di demun, 2in de l'ipucrisia di büsard, de quij che s'hinn marcaa i sò propi cusciènz, 3de quij che impeden de spusà, de quij che se tegnen luntan de paciatori che Diu l'ha creaa per el ricev cunt el dà de grazi di fedèj e de quij che hann savüü la veritaa. 4Perchè ogni creadüra de Diu l'è bona e nissün l'è bütaa via che l'è ricevüü cunt el dà de grazi: 5già che l'è faa sant per mèzz de la parola de Diu e de petiziún.
6Se te pruvedaree chèstcoss a i fradèj, te saree un bun minister del Crist Gesü, istrüii cunt i paroll de la féd e 'l bun insegnamént che t'hee pedanaa fedelamént; 7E refüda i mitt prufann e de donn vègg. E esercitet per la pietaa: 8già che l'esercizi del corp l'è ütil per un puu, ma la pietaa l'è ütil per tüsscoss perchè la gh'ha una prumèssa de vita adèss e che l'è dree a vegnì. 9La parola l'è fedéla e dègna de tüta acetaziún: 10già che per chèst travajum e cumbatum, perchè èmm speraa in de Diu vivent, che l'è 'l Salvadúr de tücc i vèss üman e spezialamént di fedèj.
11Cumanda chèstcoss e insegnaj. 12Nissün el gh'avarìa de desprezà la tua giuentü, ma che te siet un esempi di fedèj in de parola e cundota, in de bén, in de féd, in de püritaa. 13Fin che vegni da atenziún a la letüra, l'incuragiamént, l'insegnamént. 14Lassa minga andà el regall che l'è in de tì, che 'l t'è staa daa per mèzz de la prufezia cun l'imponn di man di anziann. 15Pensa sü chèstcoss, dedichet té medemm a chèstcoss intregamént, perchè 'l tò prugrèss el sia ciar a tücc. 16Tenet té medemm sald a l'insegnamént, resta in de lur: già che se te fee chèst, tì te salvaree té medemm e quij che te senten.



### Navigaziun
*← Indree a Capitel Trii
*Inanz a Capitel Cinch →
*A l'indes
Èrfa

**Èrfa** (ciamàt ach **Èrtoa**; nòm üficiàl 'n italià: *Vertova*) l'è ü cümü de la Pruìnsa de Bèrghem. 'l gh'à piö o méno  abitàncc (dàto del  ), öna süperfìce de 15 km² e öna densità de  ab./km². 'l se tróa 'n de la Al Seriana a 21 km de la sità e 397 a méter söl lièl del mar. 
'l cunfìna coi cümü de Casnìch, Colsàt, Cornalba, Còsta Serina, Fiorà, Gagianiga e Onéda.

In del teritóre cümünàl gh'è ach la frasiù de *Smut* (nòm uficiàl en italià: *Semonte*).

## Andamènt demogràfech

## Riferimèncc
Circondari de Biaa

El **Circondari de Biaa** (*Circondario di Abbiategrasso*) l'è staa voeuna di division ministrativ de la Provincia de Milan in del period 1859-1927.
I alter circondari eren quei de Gallaraa, Lod, Milan e Monza. El circondari el correspond a la part sud-ovest de la provincia milanesa del dì d'incoeu e d'ona part pinina de quella de Vares.
## I comun in del [[1863]]
In grassett i comun che esisten anca incoeu.
* Mandament I *de Biaa*
** **[[Bairaa]]**, **[[Baregg]]**, Bestasc, **[[Biaa]]**, Castillasc di Barz, **[[Cassinetta de Lugagnan]]**, Castellett, **[[Cislian]]**, **[[Corbetta]]**, Fagnan, **[[Voeusger]]**, **[[Robecch]]**, San Peder Bestasc, San Vit e Marta.
* Mandament II *de Binasch*
** Baraa, **[[Besaa]]**, **[[Binasch]]**, Boniroeula, **[[Bubbian]]**, **[[Calvignasch]]**, **[[Casaril]]**, Casell de Voeusger, Casiraa Olona, Coazzan, Coronaa, **[[Gaggian]]**, **[[Gud]]**, **[[Lacciarella]]**, **[[La Mott]]**, Metton, Moncucch Vegg, **[[Novili]]**, Pasturagh, **[[Rosaa]]**, San Noeuv, San Peder Cusigh, Tainaa, **[[Vermezz]]**, **[[Vernaa]]**, Vigan, Vigonzin, **[[Zel]]**, **[[Zibid|Zibid San Giacom]]**.
* Mandament III *de Cuggion*
** **[[Arconaa]]**, **[[Bienaa]]**, Borsan, **[[Buscaa]]**, **[[Bust Piccol]]**, **[[Castan]]**, **[[Cuggion]]**, **[[Dairagh]]**, Furaa, Indun, **[[Inverun]]**, **[[Lonaa Pozzoeu]]**, **[[Magnagh]]**, **[[Nosaa]]**, Robicchett, Sant Antonin, Tornavent, **[[Turbigh]]**, **[[Vanzaghell]]**, **[[Villa Cortesa]]**.
* Mandament IV *de Magenta*
** **[[Bernaa]]**, **[[Boffalòra (MI)|Boffalora]]**, Cason, Cassina Pobbia, **[[Magenta]]**, Marcall, **[[Meser]]**, **[[Ossona]]**, **[[Sastevan|San Steven]]**, **[[Sidrian]]**, **[[Vittuon]]**.

## Vos correlaa
* Biaa
* Provincia de Milan
* Circondari de Gallaraa
* Circondari de Lod
* Circondari de Milan
* Circondari de Monza