Israel Kamakawiwoʻole

Ol **Israel "Iz" Kaʻanoʻi Kamakawiwoʻole** (Oahu, 20 de mas del 1959 – Honolulu, 26 de zögn del 1997) l’è stacc ü cantànt e ü müzicista hawaian e l’è ach cognusìt co i suernòm de **Bruddah Iz** o **Bradda IZ**, opör adóma **IZ**.

L’è dientàt famùs in del 1993, quando l’à püblicàt ol sò album Facing Future col medley di cansù Somewhere Over the Rainbow de la Judy Garland e What a Wonderful World del Luis Armstrong sunàt e compagnàt col ukulele.

L’éra ü di öltem natìf purosànch, nasìt de pàder e màder natìf hawaià, l’à mai scundìt de ölì l’indipendènsa di Hawaii, ‘l s’è sèmper impegnàt per difènt i derécc di “nativos” hawaià e l'éra 'namuràt de la sò téra e de la sò zét.

## La sò éta

L’è nasìt al Kuakini Hospital di Oahu, sò pàder l’éra ‘l Henry Kaleialoha Naniwa e sò màder la Evangeline Leinani Kamakawiwo'ole e töi dù i éra natìf hawaiani. L’è cresìt a Kaimuki, in del bórgh de Waikīkī e l’à tacàt a sunà ‘nsèma al sò fradèl piö grant, ol Skippy, quando ‘l gh’éra 11 agn e ‘l ghe ‘ndàa dré al göst di piö grancc müzicìsti hawaiani del tép, compàgn del Peter Moon, del Palani Vaughn e del Don Ho, che i giràa söl pòst de laurà di sò genitùr.
 
Dientàt piö grant la sò famèa l’è ‘ndàcia a stà de cà a Makaha e lé la cognusìt ol Louis "Moon" Kauakahi, ol Sam Gray e ‘l Jerome Koko e ‘nsèma a ches-ce e al sò fradèl Skippy i a fài nas la band di Makaha Sons of Ni'ihau. Dal 1976 ‘nfìna a i agn ’80 i è dientàcc famùs con di tour in di Hawaii e ‘n di Stacc Ünicc e i à püblicàt 10 album.   
In del 1982 l’è mórt ol sò fradèl Skyppy e sèmper in chèst an ol IZ l’à spuzàt la Marlene, öna so amìza de quando i éra s-cècc, che la gh’à dacc öna s-cèta ciamàda Ceslieanne "Wehi".
In del 1990 ol IZ l’à püblicàt ol sò prim album de solìsta Ka'ano'i, che ‘l ghà fài vèns ol prim prémio per *l'album de l'an* e come *piö brào cantànt de l'an* che i gh'è stài dacc da la Hawai'i Academy of Recording Arts (HARA).

In del 1993 l’à püblicàt ol album Facing Future, che l’è consideràt ol sò piö bèl album e ‘ndo che gh’è dét ach la sò cansù piö famùza, ol medley Somewhere over the Rainbow/What a Wonderful World, ‘nsèma a di ótre cansù *Hawai'i 78*, *White Sandy Beach of Hawai'i*, *Maui Hawaiian Sup'pa Man* e *Kaulana Kawaihae*. In del 1994 l'HARA ‘l l’à lüminàt ol piö brào artìsta de l’an.

In del 1995 l’è egnìt fò l’album E Ala Ē, 'ndo che gh’èra dèt di cansù politìche compàgn de “E Ala Ē” che la gh’à dacc ol nòm al album e *Kaleohano*, menimà in del 1996 l’è egnìt fò ‘l sò öltem album ciamàt N Dis Life co i cansù *In This Life* and *Starting All Over Again*.

In del 1997 IZ l’è stài premiàt de bèl nöf da la Hawai'i Academy of Recording Arts come *cantànt piö brào de l’an*, *artìsta piö brào de l’an* e *album del an*. Lü però l’à dözìt ardà la premiasiù da la sò stànsa de 'l óspedàl, dezà cbe l’éra malàt de obesità tat che l’éra riàt a pizà 340 kg e l’à facc dét e fò de 'l ospedàl piö ólte, ‘nfìna a che l’è mórt a 38 agn per di fastöde a respirà ol 26 de zögn del 1997. Per töt ol dé la bandéra di Hawaii l’è stàcia tegnìda a mèz' àsta.

## I sò album
* *[[Ka ʻAnoʻi]]* 1990
* *[[Facing Future]]* 1993
* *[[E Ala E]]* 1995
* *[[N Dis Life]]* 1996
* *[[Iz in Concert: The Man and His Music]]* 1998
* *[[Alone in Iz World]]* 2001
* *[[Wonderful World (album Israel Kamakawiwo'ole)|Wonderful World]]* 2007
* *[[Over the Rainbow (album Israel Kamakawiwo'ole)|Over the Rainbow]]* 2011