Resciesa

**Resciesa** ie na mont te la Dolomites tl chemun de Urtijëi danter la valedes de Gherdëina y de Funes.

## Inuem
L da plu teories sun l'origina de l'inuem de Resciesa. Nchin a l'ann 1416 fova Resciesa tla mans di vësculi de Freising per unì pona cumpreda ju dai grofes de Wolkenstein. Perchël mienun che Resciesa vën da  *res ecclesiae* che ie latin per *cossa dla dlieja*. Te vedli documënc iel da giaté l'inuem *Rasetz* o *Roß-Etz* che ie tudësch per *pastura di ciavei*. Autra spiegazions ie che l'inuem vën da *Raseni* = i Rec, che abitova tlo o da  *recessus* = che per latin uel dì n post desman, de zes.

## Posizion
La mont, che à na spersa de ca. 970 hectar, y na gran pert dl bosch de Resciesa fej pert dl Parc Naturel Puez-Odles, che cun l bosch fej duta pert dl chemun de Urtijëi. La pertes ërtes cun crëp de porfir dl vieres de nord ie dl chemun de Funes y la pert ërta a uzidënt ie dl chemun de Laion.
Geologicamenter pon di che duta Resciesa ie fata de crëp vulcanich porfir .

La mont de Resciesa ie spartida te trei pertes, che ie la *Mont Dedora* cun la crëusc, autëza 2282 metri, *Danter la Montes* y la *Mont Dedite* cun autëza 2303 metri. A urient cunfina la mont cun la *Mont de Bredles* che ie tl chemun de Funes.

Tres la mont va n valgun troies y duta la mont ie na pastura cun puec fabricac. Sun Resciesa á cin chemuns l dërt de pastura. 

Tres l bosch de Resciesa  ruven a pé da Urtijëi sula Mont Dedora sun la vedla  streda de Resciesa, ulache tl 1921 ie unides metudes su 14 stazions dla Via Crucis zipledes da Vinzenz Moroder y renuvedes cun copies. Sula Mont Dedite ruvun da Sun chel Piz y Marëufer su tres n troi do l Fussel de Grialëces che porta sun Schienboden y sui Ëures de Bredles.

## Bosch de Resciesa
Sota la pastura ie l bosch cun na spersa de ca 894 ha. La masra pert dl bosch al auta ie de lëns de zirm y plu ala basa pëces, leresc i pincs. Japè dl bosch ie i mejes Resciesa, Cudan, Juaut, Dumat, Nevel und La Pates  y plu a est Tl ridl *Sun tl Piz* i mejes Bataian, Coi, Luca, la Mauta, Rainelles, Runcata, Kuenz, Carai, Puntëdla y Nudrëi.

## Ruves y fussiei
I ruves che vën ju da Resciesa va duc dl vieres dl ruf de Gherdëina l Derjon. Da urient a uzidënt iesi: l ruf de Cuecenes y l fussel de Grialëces ju di Ëures de Bredles y de Scienboden. I fussiei Ciajarins y Fradoies che va tl ruf dla Puiates y tl ruf de Cuecenes. L ruf de Costa che va tl ruf de Sant'Ana. I fussiei de Palua y l fussel de Plan che va tl ruf da Cudan che va tl Derjon. I fussiei de Plan Pinoi y da Juaut che adum vai tl Derjon.  L fussel da Dumat y l fussel de Nevel che va ënghe tl Derjon.

## Archeologia
Bele dan milesc de ani fova jënt sun Resciesa. Ai 20 de setëmber dl 1977 à Janmatie Moroder, al’autëza de 2120 m. a sud-vest dla Locia da Fliz, fat na scuviërta de na produzion de massaries de sas y de cristal de ca. 6000-7000 ani dan Gejù Crist. .

## Fabrighes

La fabrighes sun Resciesa ie dutes sula Mont Dedora. La capela dla Crëusc ie stata fata su tl 1752 y ie a 2199 metri sul mer. Sun Resciesa dal trëi uties cun ustaries che ie la ciajea Cason, la plu vedla cësa sula mont, la ustaria dla stazion dla furnadoia y la utia da mont Resciesa che ie unida fata su da nuef tl ann 2010 dal Chemun de Urtijëi. Sun plan de Corda dal na costruzion de sas sciche n nuraghe fata su ntëur ai ani 1975 dal artist Livio Comploi de Urtijëi, n mut dl vedl ost dla utia de Resciesa. L ti vën dit nce "Ciampanil de Livio".

L vedl crist de Resciesa, bel ilò da truepes cënc de ani, ie stat fat da nuef cun n Crist ziplà  tl 2001 da Josef Bernardi .

## Furnadoia sun scines

Per furné sun Resciesa iel sta fat ti ani 1951–1952 da Luis Trenker y Leo Demetz la prima furnadoia cun sesli .  Ti an 2009 - 2010  ie pona chësta  stata mudeda cun na furnadoia sun scines, una dla plu longes d'Europa. 

## Galaria dala fotografies


La Mont y l bosch de Resciesa d'inviërn Gherdëina.jpg|Resciesa ududa da Secëda.
Raschötz.JPG|Troi sula mont.
Cason.JPG|La ciajea dl Cason dan l renuvamënt.
Nuraghe des Grödners Livio Comploi.jpg|Costruzion de sasc de Livio Comploi sun  Plan de Corda. 
Raschötzer Hütte im Sommer.JPG|La utia de Resciesa.
Capela de Resciesa.jpg|La Capela dla Crëusc.
Sa la crëeusc sun Resciesa.jpg|La crëusc.
Raschötz_winter_aereal_view.jpg|Resciesa cun Secëda.


## Notes

## Leteratura
* Zur Topographie der Raschötzeralm: Franz Moroder: ''Sauri da se tenì a-mënz (Inuemes de lues sun Resciesa y Vaves)''. Calënder de Gherdëina Dispruch 1914, pl. 72.
* C.M. (Christian Moroder): *Resciesa*. Calënder de Gherdëina 1960, pl. 32–60.
* Johann Comploj: *Mont Dedite*. (Poejia) Calënder de Gherdëina 1987, pl. 47.
* Margit y Rainer Bernardi: *Furnadoia de Resciesa*. Calënder de Gherdëina 2011, pl. 170.
## Cunliamënc
*