Bulsan

**Bulsan** o **Balsan** (gherdëina: *Bulsan*, badiot: *Balsan*, fascian: *Busan*, tudësch: *Bozen*, talian: *Bolzano*) ie na zità taliana y la capitela dla Provinzia Autonoma de Bulsan (Südtirol) te la region Trentin-Südtirol. Bulsan ie perchël ënghe la sënta dl Cunsëi dla Provinzia y de la Junta Provinziela. Dal 1948 incà ie Bulsan la sënta de na fiera regiunela, dal 1964 incà la sënta dl vëscul de la nueva diozeja Bulsan-Persenon y dal 1997 ënghe na zità universitera cun l'Università Liedia de Bulsan.

Bulsan toca pra la majera ziteies te la Elpes y conta per via de si cumenanza multiculturela coche n pont de ancunteda mpurtant danter l mond culturel y economich talian y tudësch. Cun plu de 105.000 abitanc ie Bulsan la majera zità de Südtirol y do Dispruch y Trënt la terza majera te la Euroregion Tirol–Südtirol–Trentin. Tl raion metropolitan de Bulsan vif ntëur a 250.000 persones.

## Inuem

I inuemes ufiziei de la zità ie per tudësch *Bozen*  y per talian *Bolzano* . I inuemes ladins *Bulsan*  (gherdëina) y *Balsan* (badiot) vën dant te tesć dl chemun, ma ne à degun status ufiziel. Tl dialet tudësch de Südtirol vën l'inuem *Bozen* pronunzià  o .

L'etimologia dl inuem, che te si forma plu vedla ie l latin *Bauzanum*, ne ie nia tlera. La teoria che vën sustenida l plu ie che l vën dal inuem de na persona (*Baudius* o *Bautius*) y che l uel perchël di l *luech de Baudius*.

## Geografia
Ai  ova Bulsan na populazion de  persones sun na spersa de &nbsp;km². 

### Spartizion de la zità
La zità de Bulsan ie spartida te cin' circoscrizions, che ie nasciudes da zëntri storics y chemuns da dant. Chësta circoscrizions ie: Zënter-Plans de Bulsan-Renc, Oberau-Haslach, Europa-Neustift, Don Bosco y Gries-Quirin.

### Tlima

## Storia
Tl Musée d'Archeologia de Bulsan iel da udëi la mumia de Similaun (dita ence Ötzi)

## Grupes de rujenedes

Aldo de la cumpededa dla populazion de l'Austria dl 1910 ova i chemuns de Bulsan, Gries y Zwölfmalgreien, che ntlëuta fova mo chemuns desfrënc, de n dut  abitanc. De chisc ova  detlarà l talian coche si rujeneda de l'oma y  l tudësch. 

Cun la pulitica de talianisazion ntan l fascism ie unides a sté a Bulsan n grum de jënt che ova l talian coche rujeneda de l'oma, che à mudà l rapport de la rujenedes. Bele ti ani 1940 fova la maiuranza de Bulsan de rujeneda taliana. Ala cumpededa dla populazion dl 2011 tucova l 73,80% pra la grupa taliana, l 25,52 % pra la grupa tudëscia y l 0,68 % pra la grupa ladina. Bulsan vën per via de si biculturalism perchël udù coche n punt mpurtant de ancunteda danter i monc culturei y economics tudësc y talians. For plu y plu persones rejona plu che mé una na rujeneda.

## Pulitica
Bulsan ie l zënter de pulitica de Südtirol y ie la sënta sibe dl Cunsëi dla Provinzia che de la Junta provinziela.

### Ambolt
Tl 1922 ova i fascisć te la Marcia sun Bulsan tëut y jit l ultim ambolt de Bulsan de rujeneda tudëscia, Julius Perathoner.

### Jumblineda
*  Sopron
La zità de doi rujenedes Sopron/Ödenburg ie dal 1990 incà te na jumblineda cun Bulsan. Ai 4 de mei 2010 ie a na pitla streda tl est de Bulsan stat dat l inuem *via Sopron*. Per tudësch à la streda inuem *Ödenburger Straße*.
*  Erlangen

## Plates cunliedes

* Université Ledia de Bulsan
* Bozen University Press

## Galaria dales fotografies

Image:SuedtirolerLandtag.004533.png | 
Image:BozenBahnhof05.jpg|
Image:Neptun - Bozen.jpg|
Image:Bozen_Laurin.jpg|Dietrich von Bern y Laurin
Image:Walther von der vogelweide bozen.JPG|Walther von der Vogelweide 
Image:Waltherdenkmal Bozen.jpg|
Image:Duomo di bolzano 01.jpg|Dom de Bulsan
File:Dom Maria Himmelfahrt Bozen.jpg|
Image:Lauben.JPG|
Image:BozenLaubenGasse.jpg|
Image:Max valier gebhaus.JPG|
Image:Merkantilgebäude.JPG|Palaz Merkantil
Image:Walther-Denkmal Bozen IMG 9418.jpg|

Image:BozenObstmarkt.jpg|
Image:Wochenmarkt.JPG|
Image:Semi rurali.JPG|
Image:Bozen-Bolzano Skyline.JPG|
Image:Evangelische Kirche Bozen.JPG|
Image:Kohlern cablecar.JPG|
Image:BZ South motorway.JPG|
Image:Gries centre.JPG|
Image:Chiesa calvario virgolo bolzano.jpg|
Image:Haslach-Aslago.JPG|Haslach

Image:Bolzano Bozen road sign.JPG|
Image:Old Gries Parrish Church.JPG|
Image:Gries Abbey Church.JPG|
Image:Gries Abbey.JPG|

Image:EURAC-01.jpg|EURAC

Image:Museo della scuola Bolzano.jpg|
Image:Don Bosco-Europa district area (Bolzano-Bozen).JPG|


## Lians
* Südtirol

## Referënzes