Trudi Vallazza

**Trudi Vallazza** (* 28 merz 1922 a Maran; † 5 jené 2004 a Urtijëi) fova na scritëura ladina de Gherdëina.
## Biografia
La ie nasciuda a Maran cun l'inuem Gertraud Schmittner ma la à for adurvà l'inuem Trudi Vallazza. Bele da pitla iela unida tëuta su dala familia de Anna Pederiva y Franzl Moroder da Costa a Urtijëi. Trudi ova mparà a depënjer y ie jita nce ala scola d'ert a Urtijëi. Ntan la viera iela jita a Bulsan a cialé su mutons de na familia iló. Rueda inò a cësa te Gherdëina ala maridà Lino Vallazza. Ëi à abù cater mutons y trà su na muta. ëi à nce ciala sun Ferdinand Kostner de Luis moler te si ultimi set ani de vita. Un n mut Hugo, Hugo, cunesciù per si pitures astrates, ie mort scialdi jëun per n tumor.
Ëila à po scumencià tosc a scrì per gherdëina tla zaites y tl Calënder de Gherdëina sibe poejies. Si majer lëur ie stat n liber sun la plantes de medejina ulache la à nce scrì su i vedli inuemes dla plantes che scenó fossa gën jic perdui. 

## Publicazions y scric
### Libri
* Trudi Vallazza: *Plantes de medejina*. Union di Ladins de Gherdëina Urtijëi 1992.
### Calënder de Gherdëina
* *Nosc bon pere: bera Franzl Moroder da Costa*. Calënder de Gherdëina 1976, pl. 36-37
* *L ucel perdù (poejia)*. Calënder de Gherdëina 1968 pl. 3.
* *L ciof de santamaria (poejia)*. Calënder de Gherdëina 1968, pl. 57.
* *La ciampanes*. Calënder de Gherdëina 1968, pl. 93-94.
* *Astrologia*. Calënder de Gherdëina 1982, pl. 158-165
* *“Usci”, 1 piti cëruel*. Calënder de Gherdëina 1983, pl. 152.
* *L giat nosc tier de cësa.* Calënder de Gherdëina 1983, pl. 153.
* * La ciampanes nueves*. Calënder de Gherdëina 1986, pl. 60.
* * N perjonier ruva ino a cësa!*. Calënder de Gherdëina 1986, pl. 72-74.
* *La grazia dla omeltà*. Calënder de Gherdëina, 1987 48-50. 
* *Massa superbia ne buta nia*. Calënder de Gherdëina 1987, 52-53.
* Trudi Vallazza (ciancià): *N sèni de bontà danter la ruines dia viëra.* Calënder de Gherdëina 1988, pl. 93-95
* *Credënzes nés toi la legrëza de viver cuntënc*. Calënder de Gherdëina 1990, pl. 88-89.
* *Tan vedli deventons’a?*. Calënder de Gherdëina 1992, pl. 146-148.
* *N’ena sa [[Costamula]]*. Calënder de Gherdëina 1993, pl. 129-133.
* *Sanità che vën dala fede*. Calënder de Gherdëina 1995, pl. 150-152.
* *Ciapel da surëdl*. Calënder de Gherdëina 2000, pl. 79.
* *Cie nés vëniel pa dit di té fosch?*. Calënder de Gherdëina 2001, pl. 98-99.
*  *Duc uel deventé vedli, ma deguni ne n’uel vester vedli*. Calënder de Gherdëina 2001, pl. 147-149.
* *Capuzineri*. Calënder de Gherdëina 2002, pl. 122-123.
* *Iermes dala plueia*. Calënder de Gherdëina 2002, 212-213.
* *Ierba monarda*. Calënder de Gherdëina 2003, pl. 86.
* *Beches*. Calënder de Gherdëina 2003, pl.90 
* *Ciuldì ie pa i Hunza tan nton?*. Calënder de Gherdëina 2004, pl. 197-200.

### La Usc di Ladins
* *100 ani dla dlieja de Sëlva*. Usc 1.4.1977, pl. 7. 
* *Sniëur Emrich à tëut cumià*. Usc 1.9.1977, pl. 8.
* *Ce pòrta pa la usc di ladins de bon te familia?*. Usc 1.8.1978, pl. 18.
* *Cie semiëia pa n pitl lën da odla?* Usc 1.12.1978, pl. 24. 
* *L vedl Crist*. Usc 1.4.1979, 18.
* *Miseria*. Usc 1.4.1979, 24.
* *Ce nes disc pa l pan che vën scirmà te pazëida dal refudam?* Usc 1.5.1980,pl. 4.
* *L pitl liever melcuntënt*. Usc 1.5.1982, pl. 9–10.
* *For mé critighes y critighes?* Usc 1.3.1985, pl. 29.
* *L becher sun trughel de l ’oma*. Usc 15.6.1985, pl. 9.
* *L paravis di ciofs*. Usc 1.6.1986, pl. 28.
* *Ie pa i crameri morc ora?*. Usc 15.9.1989, pl. 12.
*  *La pitla cassëta dala bisaneles per la festa de l’oma*. Usc 11.5.1990, pl. 5.

## Premi
* Leur a strit ENEL Bulsan per na storia ladina: 3° pest. 
* Varëta d'or dl Chemun de Urtijëi ai 4 de dezëmber 1999.

## Bibliografia
* Erica Senoner (Coord.): *Poejies y rimes d ’uni sort.* Union di Ladins de Gherdëina Urtijëi 1993.
* Erica Senoner, Matilde Pezzei, Marta Mussner: *Ëiles de Gherdëina. Stories de vita de ëiles de Gherdëina, zacan y al didancuei*. Chemuns de Gherdëina 2001, pl. 99.
* Erica Senoner: *Trudi Valazza da Costa*. Calënder de Gherdëina 2005, pl. 204-205.
* Rut Bernardi, Paul Videsott: *Geschichte der ladinischen Literatur. Ein bio-bibliographisches Autorenkompendium von den Anfängen des ladinischen Schrifttums bis zum Literaturschaffen des frühen 21. Jahrhunderts*. Scripta Ladina Brixinensia 3. Bulsan 2013. ISBN 978-88-6046-060-8 (tudësch) pl. 596-598. 
## Notes