Bula

**Bula** ie na frazion dl chemun de Ciastel te Gherdëina. Adum cun Sureghes y Runcadic iela una de la trëi frazions ladines dl chemun de Ciastel.Per ladin adroven cun referimënt a Bula la preposizion *sa*, per ejëmpl: *duman vedi sa Bula* o *ies'a śën sa Bula?*

## Geografia
Bula ie a 1.500 metri de autëza, a man ciancia dl Derjon y sota Bulacia. A Bula vif presciapuech 150 persones, che rejona per la gran pert l ladin. 
## Storia
L prim iede ie Bula stata numineda tl ann 1288 dal grof Meinhards II. de Tirol-Görz coche *ouf dem Pufel*. Te chësc documënt i unic nunziei sies mejes: Kontrün (Cuntruni), Platz (Plazes), Kost (Costa), Plan, Rofen (Rone), Ur (Dëur).
Tl 1473 ie sa Bula stat metù su n patronat per judé i pueresc. Chësc patronat ie po stat tëut ju dala cosra Maria Teresa tl 1775.

La vedla streda che purtova sa Bula, do ruf de Bula su, fova suvënz sota l pericul de smueies. Perchël à la provinzia de Südtirol ti ani 2004-2006 fat na streda dai auti nueva de 1,6 km che porta sa Bula. Pert de chësta nueva streda ie n tunel de 700 metri. Sa Bula ruvun nce tres n autra strada da ji a pé, tlameda streda de Ciastel. Sun chësta streda iel stazions dla via crucis. Na streda dai auti porta nce da Bula sun Mont de Sëuc pra l hotel Monte Piz.
Da Bula ie n troi che porta sun Bulacia. N ti dij l *[[Schnürlsteig]]*.

## Dlieja

L Patron dia dlieja da Bula ie San Lenert Abat, protetëur di perjonieres y dl bestiam. La dlieja vën numineda l prim iede tla scritures tl 1339. L ciampanil ie romanich cun n tët nuef dl 1895. La dlieja ie a una sëula naveda cun n revëut a barijel. L gran autere baroch à na pitura cun San Lenert y la Madona de Jakob Jenewein dl 1745.
La segra da Bula ie for stata tenida l di dla Santa Trinitá, la dumënia do Pasca de Mei.

Sa Bula che ie a n’autëza de 1.400-1.620 m sëura l livel di mer, cresciova zacan drët bën l'orde, la siëla y l’avëina. Tl 1956 fòvel sa Bula mo 56 ciampes. Perchël iel sa Bula mo mulins che univa mo adruvei fin ai ani 1970. Chisc ie unii derturei su, ie sota scunanza y ie da vijité.
L prim mulin ala basa ie l mulin da Droch, l segondo da Rumanon.
L mulin plu al auta ie chël da Zaramin derturà su tl 1983.

## Monumënc sota defendura
Sa Bula dal trëi monumënc sota defendura:
* I trëi mulins. L mulin da Rumanon ie stat derturà per nteresamënt dla Lia per Natura y Usanzes tl 1999. L mulin de Droch y l mulin da Zaramin ie pona ënghe stai derturei. Autri doi mulins nen ie nia plu da udëi. L fova i mulins de Spizëch y l mulin de Cuntruni.
* La dlieja de San Lenert.
* La calonia de Bula cun si portal de sas, la Madona cun Bambin de Jakob Jenewein y la bela stua baroch.

## Monumënt naturel
N monumënt naturel sota defendura ie l Busc di Salvans o Busc dl Salvan sëura Bula, sota l troi che mëina sun Bulacia (*Schnürlsteig*).

## Mejes
I mejes sa Bula ie aldò de n articul tl Calënder de Gherdëina dl 1951: Pedemònt, La Vies, Sciuz, Cësa Vedla, Rone, Pecëi, Costa, Plazes, Mëune, Cuntruni, Gërva, Triech, Dëur, Versëura, Mesavia, Zaramin, Anción, Putrì, Sanón, Cebla, Tuene, Pian, Droch, Rumanón y la Calonia. Da njunté iel mo Culac

## Notes


## Bibliografia
* Bula te *Gherdëina dan 50 ani.* Calënder de Gherdëina 1951, pl. 80-81.
* Tresl Gruber: *La dlieja da Bula*. Calënder de Gherdëina 1960, pl. 77-82.
* Laura Ciechi: *700 ani Bula y Runcadic*. Calënder de Gherdëina 1989 pl. 28.
* Babi da Nudrëi: *Sa Bula Zacan. Stories de Babi da Nudrëi*. Union di Ladins de Gherdëina 1997.