Badia

**Badia** (todësch: *Abtei*, talian: *Badia*) é en comun de  abitanc dla Provinzia Autonoma de Balsan. Al tol so inom dal paisc de Badia cun sües fraziuns de *Pedraces* y *San Linêrt* y al é senté ite amesa la Val Badia.

## Storia
Chësc toponim é da ciafé le pröm iade dl 1325 sciöche Aptei, spo por talian sciöch Abbazzia dl 1379 y Abbadia (1411) y dl 1831 sciöche Badia.

La popolaziun se á detlaré dala cumpëda dl 2001 por la maiú pêrt sciöche ladina.

Lingaz de apartenënza: ladin = 93,43%, talian = 3,88%, todësch = 2,69%.

Le comun de Badia, sciöche döta la valada, fej pert dla comunité comprensoriala dla Val de Puster.

## Economia
Dai agn '60 inca á le turism determiné le tru dl'economia te na manira dezisiva. Porchël é incö l'economia dl Comun de Badia dominada de gran lungia dal setur di sorvisc. Por rajun dl florí economich á oramai 2/3 dla popolaziun ciafè laur te chësc ciamp.
Le setur dl'industria, che é dandadüt rapresentè dal ciamp dl frabriché y dal artejanat, é dassënn lié al turism y é te na posiziun de gran dependënza da chësc. Ca.le 21% dla popolaziun ativa laora te chësc setur, ca. mec de chisc tl ciamp dl frabiché.
Ma plü ca. le 10% dla popolaziun laora tl setur dl'agricoltöra, che ê naota le ciamp de laur tradizional tla Val Badia.

Tl setur di sorvisc él 508 unitês de laur. Le 68,7% dla popolaziun laora te chësc ciamp y plö avisa le 38% tla hoteleria y le 18% tl comerz. Al esist indöt 68 unitês de laur tl comerz y 346 tla hoteleria, de chëstes é 138 strutöres alberghieres. Te döt le Comun ciafun na capazité de prësc 8.000 lec pur foresti, chël uress dì che sön vigni abitant tomel 2,6 lec. Tl ann 2001 él gnü registré daimpró da 127.000 presënzes de turisc y na totalité de 812.000 pernotamënc. La maiù pêrt di turisc vëgn d'invêr (60%) y ca. 1/3 vëgn da fora dla Talia. Tl Comun él 22 furnadoies, che á na capazité de trasport (=portada oraria pur deslivel) de prësc 5,7 miliuns de unités.
Tla agricoltöra él 300 eserzizi che laora n areal de 7456 ha. Por 2/3 di paurz é chësc laur na entrada secundara, deache tröc d' ai á n ater laur, d'inver dantadöt prò i lifc y d'isté pro le frabiché. Les arees vëgn sfrütades de dorada sciöche pre.
Le 17,8% dla popolaziun ativa é pendolars, chël ó dì che chîsc mëss jì vigni de a lauré fora de so Comun, deperpo che le 12,4% de chi che laora tl Comun de Badia é pendolars da foradecá, chël ó dí che ai n'á nia süa residënza tl Comun de Badia, olache ai laora.

## Fraziuns
### Badia

### [[La Ila]]

### [[S.Ciascian|San Ciascian]]

## Fontanes


## Plates colegades
Val Badia
## Vocabolar dl ladin leterar

**Badia** 6 1852 *Badia* (PescostaC, SonëtCoratBadia1852:1)
gad. Badia mar. Badia Badia Badia grd. Badia fas. Badia amp. 
Badia
**topon.**
**1** (gad. DLS 2002) a) Y spo a Pedraces, imper a Badia, / zënza  bëre  ega  degun  passa  ia Y spo a Pedraces, impêr a Badîa, / zënza bëir’ ega degun passa ía PescostaC, BonesEghes1858-1994:229 (Badia)
**2** (gad. DLS  2002, grd. F  2002; DLS  2002, amp. DLS  2002) b) Un 
incö nosc Siur Curat / Che na te ligrëza nes á fat, / Ch’á fat döt chël ch’un orü, / Chël che Badia n’á mai odü. Ung incö nos Sior Corat / Che na të ligrazza n’ës ha fat, / Ch’fat důt cal ch’ung orü, / Cal chë Badia n’ha mai odü. PescostaC, SonëtCoratBadia1852:1 (Badia) 
**3 ** (gad., fas. R 1914/99) a) Chësc liber é por düc i ladins,  
cuindi  oressi  tigní  poscibilmënter  la  mesaria,  tra  la pronunzia  en  Badia  y  Marou  Chesc’ liber e pur duttg’ i  Ladings,  quindi  oressi  tignì  possibilment’r  la  me-seria,  tra  la  pronunzia  in  Badia  e  Marêo DeclaraJM, 
SantaGenofefa1878:IV (Badia).

## Galaria dales fotografies

Image:Kreuzkofel.jpg
Sas dla Crusc

Image:Sassongher.jpg

Image:Sta Croce.jpg

Capela a Paracia.jpg

Cartina Comune BZ Badia.png

Location of Abtei (Italy).png
 
Map of comune of Badia (autonomous province of Bolzano, region Trentino-Alto Adige-Südtirol, Italy).svg
 
Abtei in Südtirol - Positionskarte.svg

Alfarei Badia.jpg
 
Badia - lift.jpg
 
Badia - mountain view.jpg
 
Badia - mountains 2.jpg

Badia - mountains 3.jpg

Badia - mountains.jpg

Badia - Santa Croce.jpg
 
Badia - stones.jpg

Badia - trail 2.jpg

Badia - trail and forest.jpg
 
Badia - trail.jpg
 
Badia - view 2.jpg
 
Badia - view 3.jpg
 
Badia - view 5.jpg
 
Badia - view.jpg

Badia 6.jpg
 
Badia 8.jpg
 
Badia Abtei.jpg
 
Badia mountain view.jpg
 
Badia, Province of Bolzano - South Tyrol, Italy - panoramio (1).jpg
 
Badia, Province of Bolzano - South Tyrol, Italy - panoramio (2).jpg
 
Badia, Province of Bolzano - South Tyrol, Italy - panoramio.jpg

Badia, route 12.jpg
 
Capela a Paracia.jpg
 
Cianacei, Badia.jpg
 
Cianacëi Badia S.jpg
 
Cianacëi Badia.jpg
 
Ciasa Sompunt dala strada 2.jpg
 
Ciasa Sompunt de sot.jpg
 
Badia (Italia)-Stemma.svg
 
Colz a San Linert depent sun ciasa.jpg
 
Colz a San Linert dovia.jpg
 
Colz a San Linert.jpg
 
Cow in Badia.jpg
 
Erdrutsch in Badia.JPG
 
Forest and mountain in Badia.jpg
 
Kreuzkofel.jpg
 
Lêch dlà Lè 2.jpg
 
Mountain in Badia.jpg

Mountain view from Badia.jpg
 
Mountains in Badia.jpg
 
San Cassiano Alta Badia Italy Travel Landscape Photography (131834241).jpeg
 
San Cassiano monte -lavarella-conturines - panoramio.jpg
 
Santuario S.Croce dalla Vetta omonima - panoramio.jpg
 
Sasso della Croce - panoramio.jpg
 
Smueia de Badia 2.jpg
 
Smueia de Badia.jpg

Sta Croce.jpg
 
The House Alta Badia Italy Travel Landscape Photography (122696751).jpeg
 
Trail in Badia 2.jpg
 
Trail in Badia 4.jpg

Trail in Badia 5.jpg
 
Trail in Badia 6.jpg
 
Trail in Badia.jpg
 
Tubla dla blava a Valgiarei detail.jpg
 
Tubla dla blava a Valgiarei.jpg
 
Val Badia dl vieres de Gardenazza.jpg
 
Val Badia e Lagazuoi - panoramio.jpg
 
Val Badia vista dal Passo di Valparola.jpg
 


## Personalités dl Comun
* Micurà de Rü (1789–1847), nasciü a Rü, San Ciascian, linguist ladin.
* Ujöp Freinademetz (1852–1908) nasciü a Oies, sant catolich, miscionar tla Cina.