Luis Trenker

**Luis Trenker** (* 4 de utober 1892 a Urtijëi; †12 de auril 1990 a Bulsan) ie stat n regissëur y atëur de films da mont, y nce n scritëur, architet y mëinacrëp de Gherdëina.

## Vita
Nasciù da Carlina Demetz, muta de Ferdinand Demetz, y Jakob Trenker tla cësa dl Fill che fova danter l hotel Mondschein y Gran Cësa a Urtijëi, Trenker ova studià architetura a Viena y finà i studies a Graz do la prima gran viera. L fova nce mëinacrëp y alpinist.

Tla prima viera mundiela iel stat leutnant sul front dla Dolomites

Riesc do la prima viera ie Luis Trenker stat per n an dirighënt dla mujiga de Urtijëi
Dal 1922 al 1924 al abù n studio de architet a Bulsan adum cun Clemens Holzmeister. Danter i lëures fac dad ëi ie nce na pert dl hotel Adler a Urtijëi tl 1925.

Si films ie caraterisei da n gran pathos y da n spirt de esaltazion eroica.
Lecurdon "Berge in Flammen", "Der verlorene Sohn", "Condottieri"
L ova nce abù relazions de lëur y de cunveniënza cun l regime nazionalsozialist y fascist.

Do la Segonda gran viera se dedicheiel plutosc a scrì libri de lecorc y da mont.
Scialdi cunesciù iel ti paejes tudësc per si trasmiscions tla televijion, ulache l conta de si esperiënzes de vita.

L fova promotëur cun Leo Demetz y Franz Prugger y fova leprò pra la prima reunion per mëter su la Union di Ladins de Gherdëina ai 19 de lugio 1945.

L prim lift dai stuei de Resciesa ie stat fat su da Luis Trenker cun si cunià Leo Demetz dl Cademia

La Lia di Ciambonfs à metù a jì suenz na marcia da ji a pé te Gherdëina drët populera tlameda *Marcia de Luis Trenker*.
Luis Trenker ie zitadin de unëur de Urtijëi. La Cësa de Cultura de Urtijëi ie stata numineda "Luis Trenker". Nce la promenade che va da dlija de San Durich ala cësa Betania ie stata numineda "Luis Trenker".

Tl 1983 à Luis Trenker dunà l valon nuef vërt ala dlieja de San Durich a Urtijëi.

Ai 4 d’utober 1992 ie unì metù sù sula promenade Luis Trenker a Urtijëi, n pue plu init (dl vieres de urient) dla villa Columbia sul Col da Brida, n monumënt de bront fat dal scultëur Hermann Josef Runggaldier.
Daujin ala ustaria Tirler sun Mont de Sëuc ie tl 1996 unida metuda su na statua de Luis Trenker de bront fata dal scultëur Ulrich Perathoner de Caio.

## Sala Luis Trenker
Tl 2004 à Ferdinand y Josef Trenker, mutons de Luis Trenker seurandat ufiziaImenter al Museum Gherdëina 220 esponac, pec de Luis Trenker, y la mascra d'or dl film dl 1936 „Der Verlorene Sohn", che ie metui ora te na sala dedicheda ala culezion Luis Trenker.

## Scric de Luis Trenker tl Calënder de Gherdëina
**Mi bon cumpatrioc*. Calënder de Gherdëina 1951, pl. 3.
**Mi pitl medel*. Calënder de Gherdëina 1952, pl. 36.
**Nadel: S. Niculau, l malan y l "Christkindl"* Calënder de Gherdëina 1953, pl. 76.
**L luech de Surval*. Calënder de Gherdëina 1954, pl. 102.
**L "Postmeister" (postin)*. Calënder de Gherdëina 1960, pl. 68.
**La puera muta dl Cadore*. Calënder de Gherdëina 1970, pl. 31.
## Notes

## Bibliografia
* Vinzenz Peristi: *Luis Trenker à cumpli i 80 anii*. Calënder de Gherdëina 1973, pl. 75-78.
* Edgar Moroder: *Luis Trenker (1892 - 1990)*. Calënder de Gherdëina 1991, pl. 129-135.
* *Memoria Luis Trenker*. Calënder de Gherdëina 1992, pl. 101.
## Wikidata
d:Q560129