Vinzenz Peristi

**Vinzenz Peristi** tlamà nce *Zenz Peristi* o *Vinzi* (* 19 de nuvëmber  1909 sa  Sacun te  Gherdëina ; † 25 de jené 1943, tumà sula front dla Ruscia) fova n scultëur y arpizadëur de Gherdëina.

## Biografia
Vinzenz Peristi fova l mut dl moler Josef Peristi de Cherz te Fedom y de Maria Vinatzer che ova arpà l luech da Banch sa Sacun.

Ti ani 1923-1925 iel stat sculé de Albino Pitscheider y de Guido Balsamo Stella tla scola d'ert de Sëlva y l à laurà sciche fant tla berstot de Rudolf Vallazza a Urtijëi. Daldò ovel metù su si berstot sa Sacun.

Tl 1928 al giatà, danter 28 concurënc tla mostra "Presepio in Famiglia" a Milan, l prim pest cun na si cripl zipleda tl lën.

Dal 1930 al 1931 iel stat pra l militer a Roma.

Tl 1935 al ancuntà Josef Thorak che fova stat sun Sëurasas y ova udù si crist. Thorak à cherdà tla ustaria da Sacun pra i genitori dl Peristi per damandè chiche ova zipla chël lëur. Per un n semester iel stat tla Cademia de Minca tl 1935-1936. Inò te Gherdëina à Peristi laurà cun Luis Insam y à maridà si sor Anna tl 1939.

Dal 1936 al 1938 iel stat presidënt dla Lia d'Ert de Urtijëi.

Cun l'opzion iel pona jit tl 1940 a sté a Minca cun si fëna y si mut Bruno. Iló laurovel tl atelier de Josef Thorak y jiva nce tla Cademia. Tl 1941 ovl fat pea cun na gran scultura de n vadel ala  "Große Deutsche Kunstausstellung"  a Minca. 

Do che Adolf Hitler ova vijità la berstot de Thorak a Minca y l Peristi ne ti  ova nia mustrà gran ahta iel stat mandà sula front ulache l ie tumà, nscila conta si mut Bruno.

L dà na bela documentazion de fotos de Peristi che à ancuntà doi iëdesc Luis Trenker. L prim iëde sul lëur sun Sëurasas pra l crist fat cun Batista Walpoth y l segondo iëde tl atelier de Thorak a Minca. 

## Lëures

* San Giuani 1932 
* Crist de Sëurasas fat cun Batista Walpoth tl 1933. L orighinal ie tl Museum Gherdëina *La copia che ie sën sun Sëurasas ie de Pepi Senoner da Luca.    
* Crist tla capela de Mont de Pana .
* Crist tla dlieja de Sam Durich .

== Prima arpizedes ==
Adum cun [[Batista Vinatzer]] de Val à Vinzenz fat chësta prima arpizedes

* 18 de utober 1931 "diretta" parëi a sud-est dl Steviola.
* 4 de setëmber 1933 Parëi Nord-Ovest dl Sas Fosch te Val.
* 8. de setëmber  1933 sfënta nord-uzidënt dl [[Stevia]].
* Agost 1934 Sas de Mesdì [[Odles|dla Odles]] (Sfënta Vinatzer de man drëta)
* 23 de juni 1935 "Direttissima” parëi de uzidënt dla 3°  Ciampanil dl [[Grup dl Sela|Sela]]. 
* Lugio 1935 Doi variantes tl parëi Sud dl Ciampanil Stabeler tl Vaiolet.
* 26 de lugio 1935 "Diretta” dl parëi NW dl Ciadinat.
* 9 de setëmber 1935 parëi SE dla piza Mugoni tl Ciadenat.
== Bibliografia ==
* Höglinger Elisabeth, Serafini Danila: *Vinzenz Peristi*. [[Istitut Ladin Micurá de Rü]], 2005, ISBN 8881710609.
* Gerhard Mussner: *Pensieres sun l Crist de Seurasas.* Calënder de Gherdëina 2002, pl. 82–87.
* [https://web.archive.org/web/20160514050335/http://lusenberg.com/sculteures/sculteuresdegherdeina.html Vinzenz Mussner: *Mòstri scultëures de Gherdëina che à ziplà de bela scultures y che à nsenià ju lernri.* Calënder de Gherdëina 1981, pl. 89-114.] .
* Pepi Moroder: *Trëi scultëures de Gherdëina, morc te si plu biei ani, Vinzenz Peristi, J. Batista Walpoth, Prof. Anton Anderlan.'' Calënder de Gherdëina 1955,  pl. 42.

## Notes


## Cunliamënc
*