Qualzina

**Qualzina** (o *Gualzina*, šcriccia *Qualʒina* 'nt' A Lav'zoo, Qualžina 'nt'ṛa gṛafîa d'Mirco Rizzo, nt' û dialettu d'Albenga *Quarsîna*, 'n italian *Quarzina*) r'ê ina fṛâziun d'l cumün italian d'Ulmèa, ch' ṛô 'ncù 17 abitonti (nümm'ṛi aggiulnoi au 2019).

## Geugṛâfia

A fṛâziun a s' tṛöva 'n media a 1137 m 'ns û livéllu d'l moa, ṛ'ê 'n mèʒʒu a j' Olpi Liguri, sutta èl Munte Caštea (otu 1773&nbsp;m), èl Pöʒʒu Brignocca (1538&nbsp;m), è a ṛa Culma (1570&nbsp;m).

Èl bulgoi i sun ešpošte a sud, è p'l lò i pio tontu sua. A bulgò cịûˊ ota ṛê a cilca 1237 'ns û livéllu dâ maṛina, è ṛê qualla au rundu a ṛa Ges̅c̅ịatta d'l Colmine. Chizì i büšchi i sun menu špašši r'špettu a j'oto fṛâziui, ascì p'l lōˊ 'n Qualzina u j'eṛa tonci paštua è a tèra a vigniva tṛavajiô 'ntî bei compi ašquos̅c̅i cioi.

Da ch'zì u s' ovṛe a ṛa višta tütta a valô d' Riven fin a ṛa colla d'Nova, da l'Almetta al Beltrand, è sutta u s' vaghe èl moa d'Inejia, nt' 'l ʒulnoi šcalle u s' vaghe a Colsica è afin èl muntogne dâ Saldegna.

### Lovji
A u rundu al Pizzu d' Ulmèa u j'è trai lovji: u **Loviu dî Revelli**, cịüˊ ō meno d' 200&nbsp;mq. Ch'u dà urigine al Culsojia, u **Loviu d'l Pizzu**, lolgu 60&nbsp;m e pṛûfundu 6, d'lun'ch'u nošše l'Almélla è u **Loviu dû Lau**, polvu ma pṛêziusu p'lché u j'è i tṛitui, l'è 'n mèʒʒu a i pṛoi veldi.

## Štōṛia

S'cundu a tṛadiziun Qualzina ṛè a cịüˊ vejia d'l fṛâziui. A j'eṛa ʒà 'nt èl mediuevu quon' ch'è j'eṛo 'rivoi d'l famî ch' i vignivo da dî pōšti dapè. Ün dî pṛimmi 'ncaltamenti ch'i poḷlo d'l divelse bulgoi ch'i fan Qualzina l' è šcṛiccịu da u Scignua d'Ulméa 'ntl 1121, d' lì u s' sa ché a quai tempi u s' duèva pagoa ina tossa fissa p'ṛ oggni famia dâ fṛâziun, cun locce è fulmoggi.
### Štradde
Cumme p'l tütte j' oto fṛâziui d' Ulmèa ascì Qualzina ṛô avüˊ in folte svilüppu 'ntulnu al 1600, cun u scištema d' cultivaziun a fošše. 'Ntulu al 1980 a fṛâziun ṛê štô culegô cun j' Aimui, cun ina növa via ašfaltô, a via vejia a muntova dal Punte d'Nova è ṛ'eṛa štṛència è dṛiccia.
### Viöa
Dal 1990 j' Alpî d' Ulmèa è 'l "CAI" j' han auvèltu 'n viöa (Balconata di Ormea), ch' u possa 'šcuos̅c̅i 'nt tütte èl fṛâziui d' Ulmèa, d' 'n l'Eca a l'Olbṛa è fin 'n Viuzenna, pasèndu ascì p'l Qualzina.

## Abitonti

A fṛâziun ṛê cumpošta dal bulgoi d'Sen Lûrè, au rundu aṛa ges̅c̅ịa dedicô au sontu, i Sèn, Mèṛli è èl Cà dî Brignocchi, cịüˊ èl Bironcu è a bulgô Suvrona, a cịüˊ ota d'l paìse, cun èl cà focce a u rundu aṛa caplatta dâ Madōnna del Colmine. Divelsci i sun i štṛanōmmi dî veji dâ fṛâziun, cumme j'Agocci è Lûré, štṛanōmmi ch'i s' tṛövo ascì 'nt' “A Lav'zoo” ediziun 2016.

I patachî d'Ulmèa i ciommo quai d' Qualzina *muri giuldi* (facce sporche), cumme l'è cantà 'ntâ "Balodda d'Ulmea" d' Pè Curumbu (Piero Colombo).

## Pōšti d' 'n-t-rèsse
**•** 'N Qualzina u j' è a **caplatta d' Sen Lûrè**, foccia 'ntà bulgô cịüˊ gṛōssa dâ fṛâziun, ṛê 'nsâ polte ch' a špolʒe d' cịüˊ da ṛa cōšta lun' ch' u pōggia tütta a bulgô.

**• A ges̅c̅ịa dâ Madōnna d'l Colmine** ṛê nt' èl pṛimme cà 'rivendu da j' Aimui, a Bulgô Suvṛona.

• Da vago u j'è ascì a **ges̅c̅ịa d' Sèn Zan aṛa Culma**, ṛê 'ns' in altipian lunde ch' u s' j' ariva pasèndu da 'n viöa ch' u pōlta al Pizzu d'Ulmèa. Ṛê štô foccia vèlsu èl 1920; vèlsu èl mèʒʒu d' j' oggni 1990 u j'è šta giuntà in bèa pultiattu d'noi.

## Da vegō ascì

## Nòtte


## Oci pugetti

Categorîa:Fraziui d'Ulmea