Campugexa

**Campugexa** (*Campochiesa* in italiàn) a l'è ina frasiùn du cumün ligü(r)e d'Arbenga, de 1.239 abitanti, inta pruvinsa de Savuna.

## Geugrafìa
Campugexa a se tröva inta zôna ciü a levante da ciâna d'Arbenga, cumme u sucedde pe'e âtre frasiùi ingàune legermènte in culìna, tantu da truvâse a 28 mêtri in sciu livellu du mâ. A l'è spartìa in dife(r)ènti regiùi, quarchedüna de ste chi in sci cunfìn cun Sàlia e Leca.

### San Zorzu
Üna de lucalitài ciü impurtanti ch'e furman Campugexa a l'è quella de San Zorzu, custruìa aturnu a l'antìga gêxa ch'a porta u numme du santu, risalènte au periudu fra l'VII e u X seculu.

San Zorzu a l'è sêde de 'na parocchia destacâ da quella du sentru de Campugexa, ma e due e cundividdan in ünicu semité(r)iu, ch'u se tröva inte sta lucalitài chi.

### Murteu
Antìgu grüppu de cà ch'u se tröva a setentriùn de l'abitàu mudernu de Campugexa, u se ghe riva da 'na stradda sterâ ch'u l'è a pruseguimèntu da stradda prinsipâle du burgu. Ancöi de l'abitàu i restan pôchi edifissi derucài, asemme a 'na gexetta dedicâ a San Bastiàn, risalènte au Sinquesèntu, restrutü(r)â du 2010 e cunsacrâ turna du 2016.

## Sto(r)ia
E primme testimunianse de l'insediamèntu inta zôna du burgu d'ancöi de Campugexa e sun da riscuntrà intu XII seculu, quande di gruppi de Cavalie(r)i Templa(r)i i se stabiliscian chi doppu avé cuntribuìu asemme aa gente du pòstu aa cunquista de Gerüxalèmme, dü(r)ante e cruxàe.

U pòstu u vegne sernüu pe'a sò pusisiùn fra a culìna e a ciâna ingàuna, stabilenduse chi pe' sfrütà u terén cultivabile. Aturnu dunca ai òrti, sulu dòppu culegài sutta au pusedimèntu de 'n apôxitu munastê se furman di âtri edifissi, cu'u svilüppu de quellu ch'u vegne(r)à ciamàu *Campus Ecclesiae. *

Sta zôna chi a vegghe inti seculi tütta 'na sé(r)ie de avenimènti ch'i a portan a estende e campàgne, cumme pa(r)eggiu u sücedde au burgu, tantu ch'u mantegne in'identitài dife(r)ènte dau restu da ciâna arbenganese, armenu fina du 1929, quande u l'ìntra a fà parte du cumün d'Arbenga, pasandu da munisìppiu a frasiùn.

## Abitanti
### Evulusiùn demugrafica

## Pòsti de interesse
### Architetü(r)e religiuse
A livellu religiusu a frasiùn a fa parte da diocexi de Arbenga-Impe(r)ia, tütte e strutü(r)e religiùse intu sò terito(r)iu e fan parte de due paròcchie distinte, a primma dedicâ ai santi Fabiàn e Sebastìàn, pe'u sentru de Campugexa e a segunda dedicâ a San Zorzu, ch'a cröve San Zorzu, ciü e regiùi da Carenda e di Furtìn.

;Paròcchia de Campugexa

Paròcchia de San Fabian e Sebastiàn (Campugexa).jpg|A gêxa di Santi Fabian e Bastiàn, cun l'u(r)ato(r)iu
Capella de San Bastian (Murtêu, Campugexa, Arbenga) 04.jpg|A capella de San Bastian (Murteu)

* **Gêxa paruchiâle di Santi Fabiàn e Bastiàn**, inta ciassa, custruìa intu seculu XVII e inse(r)ìa fra l'u(r)atò(r)iu e a canònica. Daa faciâ a cabanna, marcâ da finte culònne e cun intu mezzu 'na grossa lünetta semireunda. Nasciüa in sustitusiùn da veggia gêxa paruchiâle, ancöi u(r)atò(r)iu, i travai i sun cumensài intu 1657 e i sun terminài intu 1665, ànnu da sò benedisiùn. A ünica navâ, a cunserva l'atâ ch'u l'é(r)a stètu du Santua(r)iu de Puntelungu.
* **U(r)atò(r)iu de San Giuvanni u Batìsta**, ben ciü antìgu de l'udierna gêxa da paròcchia, ai inissi u l'é(r)a dedicàu ai Santi Fabian e Sebastian. A primma sò atestasiùn a remunta au 1476. Inisialmènte au de sutta da gêxa de San Zorzu, u l'utegne u titulu de parocchia a partì dau 1616. Vista a necesitài de edificâ ina gêxa ciü grande u se trasfurma in u(r)atò(r)iu, cun l'intitulasiùn d'aù.
* **Capelétta de San Bastiàn**, inta lucalitài de Murteu, a vegne fâ versu a fìn du seculu XV, inisialmènte au de sutta da gêxa de San Zorzu. Se tratava du sèntru religiusu de Murteu, ben ciü antìga a zà atestâ aturnu au 1225. Caütta in disüsu a seguitu de l'abandùn da burgâ, avegnüu a partì dau seculu XVI e ancù danegiâ a seguitu du teramòttu du 1887, a l'è stèta recüpe(r)â a partì dau 2009 e turna duvèrta au cültu dau 2016.

;Paròcchia de San Zorzu

Géxa véia de San Zorzu (Campugexa).jpg|A gêxa veja de San Zorzu
Géxa Növa de San Zorzu (Campugéxa).jpg|A gêxa növa de San Zorzu

* **[[Gêxa de San Zorzu (Arbenga)|Gêxa veja de San Zorzu]]**, a l'è a stò(r)ica paruchiâle da lucalitài, de antichìscima edificasiùn, pà che a remunte ai seculi VI e VII. Au prinsippiu da sò sto(r)ia priuràu au de sutta di benedetìn da Gainâ(r)a, du seculu XVII a l'a visciüu 'na fase de declìn, vista a scumparsa da ciü parte di vilaggi ch'i l'é(r)an sutta au sò cuntròllu. Vegnüa sutta aa parocchia de Campugexa, a l'è stèta trasfurmâ in gêxa semite(r)iâle. A strutü(r)a cumme a veghemmu ancöi a l'è de stìle rumanicu, a l'internu a cunserva di pregiài cîcli de afreschi, rizalenti au Quattrusèntu e au Sinquesèntu, fra tütti, quelli ispirài aa Divina Cumédia.
* **Gêxa növa de San Zorzu**, a l'è a paruchiâle da lucalitài, averta a partì dai ànni 1960 pe' tütelà a cunservasiùn de quella veggia, a se tröva vixìn ae opere paruchiali, ti(r)àe sciü ascì ste lì intu mèximu periudu. Intu 1964 defèti San Zorzu a l'è turna vegnüa paròcchia, sepa(r)â da Campugexa pe' vuluntài du véscu Gilberto Baroni e pe' l'ucaxùn u l'è stètu benedìu u növu edifissiu, in stìle mudèrnu.

### Architetü(r)e sivìli
* **Veggia cà cumünâle**, custruìa inti prìmmi ànni du Növesèntu, a se tröva là dund'e gh'e(r)an e ruvine da cà da cungrega, caütta in disüsu aa metài du Seisèntu. In u(r)igine l'edifissiu u l'é(r)a de cianta retangulâre, cun numma in cian e tantu de 'na lòggia picìna in sciu frunte. U l'ha de lungu rapresentàu u cö da vitta sivìle du paise, avanti ch'u vegnisse ina frasiùn d'Arbenga, du 1933 u l'è stètu cunvertìu cumme palàssiu de scö(r)e e issàu de 'n ciàn, ancù dòppu l'è vegnüu 'n ufissiu pustâle. In scia faciâ u se tröva ascì u munumèntu ai caütti da Primma guèra mundiâle, inaugu(r)àu du 1921 aa presènsa du scindicu Santino Durante e scurpìu da l'artista arbenganese Antonio Maragliano.

## Fèste e fe(r)e
* Festival de San Zorzu: festival da cansùn in lengua ligü(r)e, u se tegne intu teâtru Don Pelle de San Zorzu o inti spàssi esterni da parocchia, vusciüu e urganizàu a partì dau 2002 daa Cunsürta Lìgü(r)e cun l'ubietìvu de svilupà e fà cunusce e tradisiùi regiunâli.
* Sagra du Michettin: a se tegne aa fìn de lüju inta lucalitài de San Zorzu, dedicâ au pan frìtu, dìtu ascì "michetìn", a l'è ina fèsta dunde se ponen güstà i prudòtti du pòstu, cun ascì ina zona espuxitìva abasta grossa inti spassi da paròcchia.

## Âtre frasiui d'Arbenga
* Leca (Arbenga)
* Lüxignan
* Bastia (Arbenga)
* Sàlia
* San Fé

## Nòtte
;Nòtte au tèstu


;Nòtte bibliugrafiche


## Âtri prugètti

Categorîa:Frasiùi d'Arbenga