Pons Rebuffel

**Pons Rebuffel** (Escragnolles, sécolo XIX - ?1914), poêta e coltivatô françéize, o l'é l’ùnico scritô che conoscémmo ch'o l'à dêuviòu o dialétto figón.

## Biografîa
O sò nómme *Pons* (ch’o ne vêgne da-o latìn *pons-pontis*) ancheu o l'é insòlito; ma into sécolo XIX o l’êa bén bén dêuviòu, in particolâre into nòrd da Provénsa. O l'é o nómme de'n pàize - Saint-Pons - e o l'é deventòu 'n cognómme ascì. Do *Pons Rebuffel* no sémmo nìnte, fêua ch'o l'êa 'n contadìn (comm'o l'à dîto lê mæximo), ch'o vivéiva inte 'n pàize izolòu inte Àrpi Marìtime e ch'o scrivéiva poexîe in françéize, in dialétto provensâ e in dialétto figón. O sò poemétto - intitolòu *La Siagne: Poème Lyrique*, fæto de dêxe cànti, di quæ sêi in françéize, doî in provensâ e i ùrtimi doî in dialétto figón (*Quantou moundou que tenen* e *Siagne de Mons*), tùtti con de sò nòtte esplicatîve, stòriche e lengoìstiche - o l'é stæto stanpòu into 1874, quànde lê o l'àiva squæxi vint’ànni. L'ezenplâre conservòu a Parìggi, inta Bibliotêca naçionâle françéize, o l'é fòscia l’ùnico restòu e into 2018 n'àn fæto 'n'ediçión in fac-scìmile. Sto librétto de 98 pàgine e o l'é stæto mìsso inta lìsta di lìbbri da *Conservation patrimoniale de la Littérature Française*.

### Escragolles, a Siagne e Napolión I
A Escragolles, inte l'Eutoçénto gh'êa 'n moìn e-existéivan (e-exìstan ancón) antîghe costruçioìn de prîa a sécco: cabànn-e, stàlle da pêgoe, cistèrne, fórni a câsìnn-a e peu chêuxe o mangiâ, miagétte. A popolaçión do pàize a l'êa stæta dezentegâ da-a pèsta into 1420 e alôa s'é dovûo trasferî into pàize de famìgge lìguri, che ne vegnîvan da l'entrotæra de Vintimìggia: i Figoìn, coscì dîti perché se nutrîvan (pascéivan) e comerciâvan fîghe. A scàrsa e pövia popolaçión, into sécolo XIX a se dedicâva a-a coltivaçión d'òrtàggi e de meioìn e a l’arecugéita de réixe e de tùberi. A conservâva o sò dialétto òriginâio, con l'azónta de quàrche paròlla françéize e provensâ.

A 633 mêtri d'artéssa nàsce a Siagne che da prinçìpio a l'é sôlo 'n torènte con pöca ægoa; dòppo o l'arechéugge ægoa da di afloénti e dòppo 44,3 chilòmetri o finìsce in mâ no distànte da Cannes. A prìmma pàrte do sò camìn – Siagne d’Escragnolles – a l'é ciamâ *sciùmme de ægoe néigre* e a pàssa inte 'na gôa incasciâ tra e prîe: in torénte ch'ancheu o fa a feliçitæ di amànti do canyoning: Antigaménte o sciùmme o l'êa ciamòu *Lérida*, ma i Români l'àn ciamòu *Siagna*, pò-u bordèllo che-e ægoe fàn picàndo cóntra e ròcche. 

Dòppo êse sbarcòu a Vallauris, a-i 10 de màrso do 1815, co-in modèsto ezèrcito de 1.200 òmmi, o Napolión Bonapàrte o l'à çernûo a stràdda intèrna vèrso Grasse, p'arivâ a-e Àrpi travèrso a valàdda da Durance e o l'é pascò ascì da Escragnolles. Sta stràdda chi a l'é dîta a *Route de Napoléon*.

### Adrién Guébhard
Svìsero d'òrigine, l'Adrien Guébhard – mêgo, stòrico e speòlogo – o çercâva de tràcce preistòriche e niolìtiche, de fortificaçioìn e de stràdde române e do medioêvo into teritöio de quéllo ch'ancheu o l'é o Dipartiménto de Var. O l'à scovèrto di dolmen e o l'à colaboròu, co-i riliêvi da zöna de Grasse, a-a stezûa da Càrta Giològica da Frànsa. O l'à fondòu a revìsta *Cri du Peuple* e a *Société préhistorique française*. Inte sò esploraçioìn o l'à conosciûo o Pons Rebuffel, o l'à avûo o sò lìbbro de poexîe e o l'à domandòu di nêuvi vèrsci a-o poêta-coltivatô. O Pons Rebuffel o gh'à dæto a cansón *E doue bessoune* (*E dôe binélle*) ch'a pàrla di doî prìmmi tòcchi da Siagne che s'unìscian into teritöio de Escragnolles e o i paragónn-a a dôe mitològiche binélle. L'Adrien Guébhard o l'à lezûo sti vèrsci chi inte 'na rionión de scensiâti e o cùrto poêma o l'é stæto publicòu into 1899 da-i *Annales de la Société des lettres, sciences et arts des Alpes Maritimes*.

## Poesie
*[[La Siagne: Poème Lyrique]]*, N-D-de Lérins, impr. de Marie-Bernard, 1874  (into fac-simile: Hachette Livre, 2018) .
*[[E doue bessoune]]* (*Les deux Jumelles*) *chanson en patois figon* .

### Ezenplâre inta bibliotêca
;*La Siagne Poème Lyrique* 1ª ed.
- Newberry Library (Chicago) - Prince Lucien Louis Bonaparte Collection - 1 ezenplâre.
- Bibliotêca naçionâle de Frànsa (Pariggi) - 3 ezenplâre.

## Nòtte


## Bibliografìa
* Adrien Guébhard, (1848-1924), *Sur les terrasses de tuf et le surcreusement non glaciaire de la haute vallée de la Siagne*,
* Paul Roux, *À propos du moussenc ou figoun*, in «Annales Universitatis Saraviensis», vol. 6 (1957), pp. 589-594.
* Paul Roux, *Parler monégasque et "Moussenc"*, into "Actes du IIIme Colloque de langues dialectales", Monaco, Académie des Langues Dialectales, 1978, pp. 89-98.
* Fiorenzo Toso, *Da Monaco a Gibralterra: storia, lingua e cultura di villagi e citta-stato genovesi verso occidente*, Le Mani Ed., Genova, 2004.
* Fiorenzo Toso, *Il dialetto figun della Provenza*, inta "La France Latine. Revue d’Études d'oc", vol. 141 (2005), pp. 31-103.
* Fiorenzo Toso, *Linguistica di aree laterali ed estreme. Contatto, interferenza, colonie linguistiche e "isole" culturali nel Mediterraneo occidentale*, Recco - Udine, Le Mani, 2008.
* Fiorenzo Toso, *Per uno studio del lessico del dialetto figun della Provenza: glossario dai testi*, into "Intemelion. Cultura e Territorio", vol. 17 (2011), pp. 103-135.
* Fiorenzo Toso, *Le parlate liguri della Provenza. Il dialetto figun tra storia e memoria*, Ventrmiglia, Philobiblon, 2014.

## Âtri progètti

 
Categorîa:Biografìe
Rebuffel, Pons‎