Bèrta (Pica pica)

A **Bèrta** (*Pica pica* Linnaeus, 1758), *Gàssa* in vintimigiôzo, a l'é 'n öxello da famìggia *[[Corvidae]].* A l'é consciderâ un di öxélli ciù inteligénti.

## Descriçión
O l'é 'n öxéllo lóngo 46 cìtti, di quæ o 50% de côa, co-ina avertûa alâre de 60 cìtti e péizo de 200 gràmmi. 

A tésta, o còllo e o pêto en de cô néigro lùcido con sfumatûe vèrde metàlico e éndego. Pànsa, schénn-a, atacatûa de âe de cô giànco. E âe són de cô néigro con sfumatûe vèrde ò grîxo-âsâ, e remigànti primâie de cô giànco co-a pónta e l'òrlo grîxo; a côa de cô néigro con rigatûe brónzo-verdexìn. Bécco e sànpe de cô néigro ascì.

Fêua che po-u gianco da pànsa e di sciànchi, a l'é squæxi pægia a-e cornàgge.Si la Pie n'avoit rien de blanc fur elle, le refte du corps ferait femblable à une corneille

## Alimentaçión
A mangia tùtto o çibbo ch'o l'é disponìbile a-o moménto, da-e granàgge, frûta (çêxe e fìghe) a êuve, coleòteri, ràgni, sgrîgoe, ràtti de canpàgna, e in scê stràdde bisce ò atro sciacòu da-e àoto. 

## Habitat

A predilìgge spàççi avèrti con èrboi izolæ, proéi, cànpi coltivæ, frutêti ma ànche pàrchi çitadìn. A no témme l'òmmo, e a l'é a-o segûo da cröi e farchétti.

## Riproduçión

O nîo voluminôzo o l'é costroîo da tùtti doî in sciâ çimma de 'n gròsso èrbo, o l'é formòu da 'na cóppa de ràmmi sécchi intresæ, fodrâ de fì d'érba. Gh'é 'n'avertûa laterâle e 'na cópola protetîva fæta da 'n intrésso de ràmmi pìn de spìnn-e.

A fémina a depónn-e 6-8 êuve, l'incobaçión a dûa 20-21 giorni. I polìn òrbi e sénsa ciùmme èn inbecæ sôlo da-a fémina con o çìbbo fornìo da-o màsccio. Dòppo 8-9 giorni àrvan i éuggi e àn in ræo ciùmìn, e végnan inbecæ ànche da-o màsccio; xêuan a 29-30 giorni ma aréstan co-i genitoî e contìnoan a domandâ l'inbecâ do résto sénpre ciù cazoâle pe 3-4 setemànn-e prìmma d'êse do tùtto indipendénti.

## Clasificaçión
O Linneo o l'à clasificòu a Bèrta into génere *Corvus* - quello de cornàgge - e o gh'à dæto o nómme scentìfico *Corvus pica*. L'é stæto Jacques Brisson, do 1760, a creâ ´n génere *Pica* destacòu da quéllo *Corvus*.

A Bèrta a l'é Eoro-aziatica: e seu sêi sottaspêce òcupan o territöio de squæxi tùtta l'Eoröpa -levòu l'Islanda e quarche îzoa do Mediterànio (Sardégna, Còrsega, Baleari)-, e e zone temperae d'Azia.

Fra tùtte e sottaspêce che se diferénçian inte dimenscioìn e proporçioìn de cô giànco e néigro, 6 son stæte pasæ a spêce, prezénpio l'oxello ch'o triga into Nòrd Africa o l'é a *Pica mauritanica*, descrîta do 1845.

## O nómme Bèrta

O nómme Bèrta aplicòu a *Pica pica* o s'atreuva ascì inte l'Emìlia, a Lonbardîa e o Piemónte - scinn-a inti pàixi da parlâ francoprovensâ.*Pica rustica* [...] Berta, Ajassa, Gassa (*Piem*.) [...] Berta Checa, Cecca, Gazza (*Lomb*.) [...] Berta (*Genova*), Gaza (*Spezia*)Gh'é a-o mànco dôe teorie in sce l'òrigine do nómme. O vegnieiva da 'na pòula celtica *Bréac* "amaciòu/â". Òpûre da-o nómme pròprio Berta:Berta diventa il prototipo della donna infedele [...] e ladra; di qui il nome di *Berta* alla "gazza ladra"Le leggende popolari [...] fecero abbastanza presto cadere questo nome "in peius" e gli fecero assumere un significato spregiativo; e di qui partono non solo *berta* "gazza" dell´Alta Italia e *berta* "beffa, inganno, scherno" (nella frase *dar la berta*), ma anche *bertuccia* "scimmia"L'espresción *Dâ a bèrta* a l'existe ascì in ligure.

## Nòtte


## Âtri progètti

Categorîa:Oxelli