Ferovîa Zêna Bösanæo-Zêna Sàn Pê d'Ænn-a

A **ferovîa Zêna Bösanæo-Zêna Sàn Pê d'Ænn-a**, conosciûa co-o nómme de **colìssa industriâle in sciâ zìnn-a drîta do Ponçéivia** ascì, a l'êa 'na lìnia feroviària pò-u traspòrto de mèrçe da bàssa Valàdda do Ponçéivia, into teritöio do Comùn de Zêna. A lìnia, a séncia colìssa e no eletrificâ, a conligâva e staçioìn de Bösanæo e de Sàn Pê d'Ænn-a pasàndo pe-e fermâte de Tràsta, Fegìn e Cànpi.

## Stöia

### Da l'avertûa a-a goæra
A lìnia a l'é stæta ofiçialménte ativâ a-o prìmmo de màrso do 1914, sott'a-a gestión de l'inpréiza outònoma de Ferovîe do Stâto. Into 1916 l'é stæto realizòu o tiâ de metàllo de 78&nbsp;m pò-u conligaménto do lanbré de Canpàsso co-a socorsâle di Zôvi, permeténdo de scavalcâ quélla ferovîa e a staçión de Ròieu.

Into 1918 e dôe staçioìn de Bòrzoi Tràsta e de Bòrzoi Fegìn àn cangiòu o sò nómme inte quélli, ciù cùrti, de Tràsta e de Fegìn. Into 1926 e staçioìn za prezénti in sciâ lìnia, insémme a-e âtre into comùn de Zêna, són stæte cangiæ de nómme con l'azónta do prefìsso *Genova* depoî a *Trasta*, *Fegino* e *Cornigliano Campi*.

A partî da-o 25 de lùggio do 1932, pe 'n cùrto perîodo a gestión de l'ezercìçio da lìnia a l'é stæta tenporaniaménte afidâ a-a Socjêtæ Anònima Ansâdo.

Into 1940 a staçión de Cànpi, prìmma ciamâ "Zêna Cornigén Cànpi", a l'à pigiòu o nómme de "Zêna Cànpi". De lóngo inte st'ànno chi l'é stæto inougoròu l'òficìnn-a feroviària de Tràsta pi-â manutençión de vetûe, sott'a-o nómme ofiçiâ de *Officina Rialzo di Genova Borzoli Trasta*, co-a sò costruçión ch'a l'êa comensâ a-a fìn di ànni Trénta pe arenbâ quélla za existénte a Cànpi e in sostituçión de l'òficìnn-a de Ciàssa Prìnçipe. A-i 30 de zùgno do 1941 l'é testimoniòu cómme foîsan in córso i travàggi pi-â costruçión do nêuvo pónte in muatûa, con 9 lûxe e 108&nbsp;m de longhéssa, tra e staçioìn de Bösanæo e de Tràsta.

A-i 30 de zùgno do 1944 l'êa prónto a êse instalòu o tiâ metàlico pe l'avansaménto da realizaçión do pónte in muatûa in sciô Ponçéivia. Into méntre, l'êa in córso ascì l'anpliaménto do capanón pi-â riparaçión di vagoìn mèrçe, óltre a-a costruçión de un dedicòu a-e caròsse viâgiatoî, de lóngo inte ofiçìnn-e de Tràsta. Óltre a-i capanoìn, ségge a staçión de Tràsta che quélla de Bösanæo êan interesæ da inportànti travàggi de mìssa a nêuvo. D'âtra pàrte, o giórno prìmma, o lanbré de Sàn Pê d'Ænn-a o l'àiva patîo di gròsci dànni inta zöna do Pàrco Ponçéivia, da-arénte a-o pósto de moviménto Fórni, inte un di bonbardaménti aérei da çitæ.

### Dòppo goæra e declìn
Into 1958 l'é stæto ativòu a gestión co-ina dirigénsa ùnica tra Bösanæo e Cànpi co-a lìnia che, into méntre, a l'é stæta limitâ a Cànpi caciàndo zu ségge l'inèsto into pàrco Fórni de Sàn Pê d'Ænn-a Smistaménto chò-u pónte in sciô Ponçéivia.

Tra o 1959 e o 1960 gh'é stæto a costruçión da galerîa Fachìn, realizâ, inte l'ànbito de l'avertûa do conligaménto dirètto tra Zêna Ciàssa Prìnçipe e o Bìvio Ròieu pasàndo pe Zêna Canpàsso, insémme a di intervénti picìn de refæta de l'òficìnn-a manutençión a Tràsta ascì.

A-o prinçìpio di ànni 2000 pi-â lìnia ghe pasâva ancón 'n inportànte tràfego de vetûe e vagoìn dovûo a-a prezénsa de òficìnn-e de Tràsta, co-o ciasâ da staçión che spésse vòtte o l'êa pìn de convòlli.

In sciâ fìn, a ferovîa a l'é però stæta soprèssa a-i 18 de zùgno do 2007, aprêuvo a-a diminuçión de l'ativitæ produtîva inta valàdda do Ponçéivia e, pe de ciù, a-a serâ de òficìnn-e de Tràsta. A-o 2020 l'ària de 92.200&nbsp;m² de l'ecs òficìnn-a manutençioìn a l'êa ancón de propiêtæ de RFI, conservâ inte 'n stâto d'abandón e in véndia da-o 2015.

## Caraterìstiche
A lìnia a l'êa a 'na sôla colìssa no eletrificâ (ma prónta pe l'eletrificaçión), gestîa co-ina dirigénsa ùnica da-o 1958 e inte 'n regìmme de racòrdio inti ùrtimi ànni da sò ativitæ. A-a sò avertûa a l'àiva quéste caraterìstiche:

* longhéssa: 4568,08&nbsp;m tra i doî pónti d'inèsto
* pendénsa màscima: 16‰
* màssa asciâ: 15&nbsp;t
* ràggio de curvatûa mìnimo: 150&nbsp;m
* veìcoli amìssi a pasâghe: quélli co-in pàsso, se a dôe sâle, a-o màscimo de 5&nbsp;m ò, se a træ sâle, pægio a-o ciù a 4&nbsp;m
* sâgoma lìmite tîpo FS
* Zêna Cànpi ùnica staçión amìssa a-o servìçio internaçionâle, tùtte e âtre êan limitæ sôlo a-o servìçio intèrno FS

Inte l'ànno 1990 l'armaménto da ferovîa o l'é stæto renovòu da-o gestô de l'infrastrutûa, montàndo de colìsse UNI 60 e de travèrse de ciuménto armòu.

### Percórso
A lìnia a comensâva 194&nbsp;m pasòu l'àsse do fabricâto viâgiatoî de Bösanæo chinàndo vèrso Zêna, pe pöi atraversâ co-in pónte in muatûa o Ponçéivia. A prìmma staçión ch'a se incontrâva a l'êa quélla de Zêna Tràsta co-e sò òficìnn-e, pe pöi chinâ lóngo a zìnn-a drîta da scciumæa, dónde e colìsse êan scavalcæ da-i viadòtti da lìnia lèsta di Zôvi e de quélla, dizativâ, pò-u lanbré de Zêna Canpàsso. Atraversâ l'ùnica galerîa da lìnia, ciamâ *Facchini*, a ferovîa a l'intrâva into ciasâ de Zêna Fegìn.

Abandonòu o ciasâ de Fegìn, a lìnia a vegnîva tórna scavalcâ da quélle pe Tortónn-a e pe Àsti e, de lóngo costezàndo o Ponçéivia, a l'arivâva a-o lanbré de Zêna Cànpi, arestàndose dónca a l'artéssa de 'n cazéllo che d'ancheu o l'é stæto convertîo inte 'n'abitaçión privâ. Scìnn-a-a fìn di ànni Çinquànta a lìnia a l'atraversâva tórna o Ponçéivia, pasàndo in sce 'n pónte ch'o no l'exìste ciù, intràndo in sciâ fìn into fàscio Fórni do lanbré de Sàn Pê d'Ænn-a.

## Tràfego
A lìnia a l'é stæta da sùbito realizâ sôlo pò-u tràfego mèrçe e, scibén che tùtte e sò staçioìn êan dotæ de 'n fabricâto viâgiatoî, nisciùnn-a de ste chi a l'àiva i servìççi tìpichi de sâla d'atéiza ò de bigeterîa a portéllo, che inte quélli ànni êan o stàndard pò-u servìçio viâgiatoî.

Pi-â ferovîa ghe pasâva inti prìmmi ànni 'na cópia de trêni òrdenâi a-o giórno méntre, prìmma da sò desmisción, a l'êa interesâ da càreghi de materiâle da agiustâ ligæ a-o travàggio de l'òficìnn-a manutençioìn de Tràsta. In particolâ, i convòlli êan tiæ da locomotîve FS a gazòlio di grùppi 216, 245 e D.145, co-i vagoìn a-o tràino ch'êan fæti sostâ a Tràsta prìmma d'êse mandæ a-a revixón.

## Nòtte


## Bibliografîa

* 
* 
* 

; Referénse FS

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

; Referénse in sciâ Ræ

* 
* 

## Âtri progètti

## Conligaménti estèrni

* 
* 
* 

Categorîa:Traspòrti de Zêna
Categorîa:Lìnie feroviàrie