Regioin d'Italia

E **regioìn de l'Itàlia** són, insémme a-i comùn, a-e çitæ metropolitànn-e, a-e provìnse e a-o stâto, un di çìnque eleménti che fórman a Repùbrica Italiànn-a.

Ògni región a l'é 'n énte teritoriâle con di seu statûti, potêri e fonçioìn segóndo i prinçìppi ch'én stæti fisæ da-a Costituçión, cómme stabilîo da l'artìcolo 114, segóndo còmma do tèsto. E regioìn no són conscideræ di énti locâli, cómme i comùn e-e provìnse, che trêuvan pe cóntra de disciplìnn-a into decrêto legislatîvo 18 agósto 2000, n. 267 (TUEL).

E regioìn, cómme stabilîo da l'artìcolo 131, én vìnti. Çìnque regioìn én a statûto speciâle de outonomîa e unn-a de ste chi, o Trentìn-Èrto Àdixe, a l'é formâ da dôe provìnse outònome (Trénto e Bolsàn), che gh'àn di potêri legislatîvi pægi a quélli de 'na región a statûto speciâle. Into rispètto de minorànse lengoìstiche reconosciûe, o Trentìn-Èrto Àdixe e Vàlle d'Aòsta gh'àn o nómme ofiçiâ scrîto inte l'artìcolo 116 inte dôe léngoe, *Trentino-Alto Adige/Südtirol* e *Valle d'Aosta/Vallée d'Aoste*, cómme da modìfica do 2001.

## Descriçión
### Caraterìstiche
Inte l'ordinaménto giurìdico de l'Itàlia a región a l'é:

* in énte de riliêvo costituçionâle, scicómme ch'a l'é prevìsta cómme necesâia da-a costituçión;
* in énte outònomo, scicómme ch'a gh'à de outonomîa in sce de matêie diferénti;
* in énte outàrchico, scicómme ch'a fonçiónn-a sott'a 'n regìmme de dirìtto aministratîvo e a gh'à de outoritæ pùbrica;
* in énte de apartenénsa necesâia, scicómme che tùtti i çitadìn rexidénti n'én pàrte.

Tùtte e regioìn gh'àn de stémma e de confaón ofiçiâ.

### Organizaçión aministratîva
I òrgani da región én mostræ a l'artìcolo 121 da Costituçión e, into detàggio, són:

* o conséggio regionâle;
* a zónta regionâle;
* o prescidénte da zónta regionâle.
A región a l'é raprezentâ da-o prescidénte da zónta regionâle, che inte çèrti statûti o l'é ciamòu o prescidénte da región ascì, che da-o 2000 o l'é elezûo in mòddo dirètto e democràtico pe mêzo de eleçioìn regionâli a vôto universâle de tùtti i çitadìn da región che gh'àggian o dirìtto de vôto, levòu o câxo che into statûto ségge prevìsto l'eleçión da pàrte do conséggio regionâle. Se o prescidénte da región o l'é sfiduciòu, se dimétte pe seu cónto con efètto inmediâto, o mêue in càrega ò o l'é inpedîo in mòddo permanénte, o conséggio regionâle o l'é desfòu e l'é inandiòu a-a spedîa de nêuve eleçioìn. Scìnn'a-o montâ in càrega di nêuvi òrgani da región, consèrvan i seu potêri i vêgi òrgani pe conpî i àtti da normâle aministraçión.

E fonçioìn aministratîve són atriboîe a-a zónta regionâle, formâ da-i asesoî nominæ da-o prescidénte da región in raprezentànsa de fòrse polìtiche che l'àn arenbòu, ciù che o prescidénte de región mæximo, ch'o l'é pægio a-o càppo do govèrno e do conséggio di minìstri a livéllo de l'aministraçión centrâle do stâto.

E regioìn én dotæ de 'n conséggio regionâle, elezûo da-i çitadìn da región che gh'àn de dirìtto de vôto e ch'o fonçiónn-a cómme òrgano colegiâle pægio a-o parlaménto a livéllo do stâto. O conséggio regionâle o l'é formòu da-i consegê regionâli in raprezentànsa de tùtte e fòrse polìtiche do teritöio co-e fonçioìn de aprovâ o balànso da región, de delìbere e di provediménti emìssi da-o prescidénte e da-a zónta. Inta Sicìlia, región outònoma, st'òrgano chi o pìggia o nómme de parlaménto regionâle e i seu ménbri én dîti deputæ e no consegê. O conséggio o gh'à o potêre legislatîvo pe-e matêie che a costituçión e i statûti speciâli pe-e regioìn outòmone domàndan a-a potestæ legislatîva escluxîva ò concorénte.

Sti chi én i òrgani necesâi pe-e regioìn, co-i seu statûti e-e seu lézze che no pêuan prevédde de diferénse co-e régole da costituçión.

## Lìsta de regioìn
Chi aprêuvo gh'é 'na tabélla co-a popolaçión, l'estensción, a denscitæ, o capolêugo, o nùmero de comùn e-e provìnse de vìnti regioìn de l'Itàlia. I valoî én mìssi a giórno a-o prìmmo de zenâ do 2024.

## Nòtte


## Âtri progètti