open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1584

## Fæti

### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

### Mòrti

Immaggine:PM 102744 B Ronse.jpg|Carlo Borromeo (1538-1584)

## Nòtte


## Âtri progètti

084
Radio Babboleo

**Radio Babboleo** a l'è in emitènte radiufonica zeneize c'a trasmette in tütta a Liguria.

## Descriçioin
Babboleo l'è 'na radio "generalista" cun prugrammi de attualitæ, muxica (d'ancheu e di urtimi decenni) e sport. A fa parte du grüppu Babboleo, cun e sò dui radiu gemelle: 

* *Babboleo Suono*: Radiu de sula muxica leggea di Settanta e Ottanta, sensa cunduturi; a l'è ascì tra e primme radiu liguri pe ascultaturi.
* *Babboleo News*: Radiu de nutisie in diretta assèmme a muxica, nasciua in tu frevà 2006 l'è una de primme radiu de questu tipu.

## Stoia
A nasce in tu 1976 a Zena, risultandu cuscì fra e primme radiu libere da regiun, grassie a Walter e Gianni Miscioscia. A primma postasiun du canale radiu l'è in ti n'a turetta du Castellu Mackenzie, anche se poi a radiu se spostià a u Portu Antigu (magasin du cutun) dunde ancua oua irradia e so trasmisiui. In ti anni 2000 vegnan fa nasce atre dui emitènti: *Babboleo Suono* e *News*, cun a redasiun in cumün cun a rete principale.

## Nòtte


## Cunligamenti estèrni

* 

Categorîa:Radio
Categorîa:Inpréize da Ligùria
1617

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Òceània

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
*

### Nasciûi

Immaggine:Richard-collin-Retrato de Bartolomé Esteban Murillo.jpg|Bartolomé Esteban Murillo (dexénbre 1617-3 arvî 1682), *Aotoritræto*, 1682

### Mòrti

## Âtri progètti

017
1618

## Fæti
### Euröpa
*
### Àzia
*
### Àfrica
* 
### América
*
### Òceània
* 
### Arte
*
### Costruçión
*
### Inovaçión
* 

### Nasciûi
*
### Mòrti
*

## Âtri progètti

018
Radiu 103

**Radiu 103** (ciamâ fina sùlu *103*) a l'è 'na rea radiufonica lucale ligüre ch'a trasmette da Sanremu.

## Descrissiun
Radiu 103 a trasmette ina rutassiun cuntinua de müxica inseme a rübriche e nutissie. A fa parte de *Edimax* (sucietà ligüre ch'a pübbrica u giurnàle "A Rivea" distribüiu in te pruvinse de Imperia e Savuna, ma ascì in Costa Azüra, fin a Munegu), in culaburassiun cun *[[Radiu Unda Ligure 101|Onda Ligure]]*, ch'a l'ha rilevau a stassiun in tu frevà 2019 e a ne tratta a reclam grasie a sò cuncesciunaria "Promomedia".

## Storia
L'emitènte a nasce sutta a u nomme de *Radio Stereo 103* in tu frevà 1976 cumme radiu libera ch'a trasmeteva müxica d'autû (au ciü dau repertoriu du Club Tenco) pe' vuluntà du Giorgio Mambretti. In ti anni 80 a vegne catà da Massimo Cremieux, venèndu ciù cumerciale, nasce ascì in emitènte de sula müxica italana: 103 Italia, poi serà. Intantu a radiu sciorte a cröve in isufrequensa FM a zona da Ventimija fin a Savuna cun i 103.0 MHz e cun frequense secundarie aiscì a Cuneo e atre zone du Piemunte (parte cuscì *Radio 103 Piemonte*, *103 Cuneo*, cun a reclàm de ste parte) e Munegu. 

In tu 2010 ne vegne diretù Pepi Morgia, ch'u fa vegnì a radiu ina scruxìa de artisti pe'u Festival de Sanremu. In tu 2016 103 a vende e frequense piemuntesi e u resta sulu in Liguria e a Munegu, da chi a nasce ina web radiu "World Radio 103" derligâ daa rea de Sanremu. Da u 2019 vegne rilevà daa Promomedia de Mario Marziano: editû de *Onda Ligure*, ch'u vende a frequensa 103 MHz pe a pruvinsa de Savuna a RTL 102.5, da stu mumentu a radiu a cröve sulu ciü da Imperia a Munegu, ma a se pö sentì aiscì in sciu scitu internet.

## Nòtte


## Ligàmi au de föra
* 

Categorîa:Radio
Categorîa:Inpréize da Ligùria
Radiu 104 Savuna Sound

**Radiu 104 Savuna Sound** (cunusciüa ascì cumme *Sv Sound*, in italiàn *Radio 104 Savona Sound*) l'è ina radiu lucäle ligure ch'a trasmette da Sann-a in tütta a pruvinsa.

## Descriçioin
*"Like it" (te piaxe) mottu da radiu.*

L'è in emitènte generalista ch'a manda in unda muxica d'ancö e di anni passæ, a se tröva int'a settima pusisiun fra e radiu ligüri ciü ascultæ (0,56%). A l'è ascì a segunda radiu savuneize pe impurtansa doppu *[[Radiu Unda Ligure 101|Onda Ligure]].*

## Stoia

### 1975-2018
Nasce int'u 1975 cu u numme de *Radiu Savuna Libera* (Radio Savona Libera), grassie a Sandro Salvatore, Alfonso Amodio, Roberto Mortillaro e a Massimo Botta, a partì da u riun Furnaxi de Sann-a cun de pröve de trasmisciùn. Pe questu a l'e ritegnüa a primma radiu privä de tütta a regiun. A-i inissi a manda in unda sport (cun e primme radiucronache de ballùn) e tanta muxica. 

int'u avrì du 1976 cangia numme in "Radio Savona Sound" e a furma 'na cuperativa, a se sposta in te ina gexa in te altüe surva a citæ. De chi cumensa a mandä in unda anche dediche, trasmisciui dialettali (cumme quelle du Claudin du Giabbe) e rübriche muxicali. Da lì a l'è cumensà a cresce e int'i anni 80 a riva a esse a radiu ciü sentìa da pruvinsa: se espande e catta növe frequense rispettu a i uriginari 104 MHz in FM.

### Da u 2018
A partì da u 2018 Sv Sound a l'entra in crisi e a cuperativa tenta de vendila: da primma se fa avanti Promomedia (Unda Ligure), ma a tratasiùn a nu va in portu, passa cuscì in man int'u 2019 a Marco Fiore ch'u entra cun u 51% de e quote sucietarie e cangia nomme a l'emitènte ch'a divènta *Radio 104 SV Sound*, rinuvandula, questu cangiu de propietæ pruvuca ascì l'aluntanamèntu vuluntariu de i cunduturi storici da a stasiùn: questu u porta pöi a 'n abbassamentu di asculti.

## Nòtte


## Culegamenti estèrni
* 

Categorîa:Radio
Categorîa:Inpréize da Ligùria
Radiu Unda Ligure Italia

**Radiu Unda Ligü(r)e Italia** (ascì *Unda Ligüe Italia*, da prununsià in zenese *Ónda Ligure Italia*, in italiàn "Radio Onda Ligure Italia") a l'è ina stasiùn radiufonica lucale ligü(r)e ch'a trasmette d'in Arbenga.

## Sto(r)ia
Unda Ligü(r)e Italia a nasce du 1990, partendu dau sucessu da radiu "Unda Ligü(r)e Music" (primmu esperimèntu de radiu de sula müxica in Ligü(r)ia), cumme a tersa stasiùn de *Onda Ligure*.

Inti ànni 2000, doppu a fin de "Unda Ligü(r)e Music", a sciorbe u sò scistemma de ripetitùi e cröve tütta a Pruvinsa de Savuna e fin a Zena.

## Descrisiùn
Segunda réa de *Radiu Unda Ligure*, a l'è ina radiu de flüsciu cun 'na rutasiùn cuntinnua de müxica italiana, sensa cundutùi. A trasmette ascì i nutisiari radiufonichi lucali de *Onda Ligure*, assemme a varie rubriche in unda in scia radiu binella. A reclàm pübbricita(r)ia l'è a raccolta da "Promomedia", faxènte parte du meximu gruppu.

## Nòtte


## Ligammi de fö(r)a
* 

Categorîa:Arbenga
Categorîa:Radio
Categorîa:Inpréize da Ligùria
1640

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Òceània

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Nasciûi

### Mòrti

Immaggine:Anonymous - Portrait of Peter Paul Rubens with his Son Albert.jpg|Pieter Paul Rubens (28 zûgno 1577-30 mazzo 1640) *Autoritræto*, 1630 ca., (part.) (Rubenshuis - Anversa)


## Âtri progètti

040
1666

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

Immaggine:Victor Amadeus II - Galleria dell'Accademia Carrara.jpg|*[[Vittoio Amedeo II]]* (14 mazzo 1666-31 òtôbre 1732), 1675 (Académia de Carrara)

### Mòrti

## Âtri progètti

066
Radiu Skylab

**Radiu Skylab** a l'è in emitente radiufonica lucale de Väze ch'a trasmette i sò prugrammi inta zona de Sann-a.

## Descrisiun
A trasmette muxica de diversi tipi, muderna e di anni passai, cun particulare attensiun a l'infurmasiun e a i eventi intu teritoiu. A l'è ünn-a de e urtime radiu savuneixi ancun in unda, asemme a Unda Ligure e Radiu 104.

## Stoia
L'emitente a nasce a Väze du 1976, pe vuluntè de l'Angelo Arecco e a l'è ünn-a de primme pe fundasiun in Liguria. Da-u 1999 a sperimenta a trasmisiun 24 ue in sce 24, grassie anche a u diretù de quelli anni, u Mario Traversi. A trasmette cu'i sò ripetituri da-u Munte Beigua inte tütta a citè de Sann-a, fin a-i cunfin cu'a pruvinsa de Zena, rivandu ascì cun de frequense a Cuneo e pruvinsa.

## Notte


Categorîa:Radio
Categorîa:Inpréize da Ligùria
1668

1667

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Nasciûi

Immaggine:Giambattista Vico Jerace Castel Nuovo.jpg|Francesco Jerace (1853-1937), *[[Gianbatìsta Vico]]* (23 zûgno 1668-23 zenâ 1744) (Maschio Angioìn - Napoli)

### Mòrti

## Âtri progètti

068
1662

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Nasciûi

### Mòrti

Immaggine:Blaise Pascal Versailles.JPG|*[[Blaise Pascal]]* (19 zûgno 1623-19 agosto 1662) (Versagge)


## Âtri progètti

062
1660

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

Immaggine:Daniel Defoe 1706.jpg|Daniel Defoe (1660-24 arvî 1731), 1706

### Mòrti

Immaggine:Diego Velázquez - The Surrender of Breda (detail) - WGA24406.jpg|Diego Velázquez (6 zûgno 1599-6 agosto 1660), *Aotoritræto*, into o dipìnto  *A resa de Breda* 1634-1635 (Museo del Prado)


## Âtri progètti

060
1685

## Fæti

### Euröpa

### Àzia

### Àfrica
 
### América

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

Immaggine:Haendelsmall.jpg|*[[Georg Friedrich Händel]]* (23 frevâ 1685-14 arvî 1759) (National Portrait Gallery - Londra)
Immaggine:PPN663961157 Bildnis von Johann Sebastian Bach (1890).jpg|*[[Johann Sebastian Bach]]* (31 marso 1685 -28 lûggio 1750)


### Mòrti

## Nòtte


## Âtri progètti

085
1684

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Nasciûi

Immaggine:Catherine I of Russia by unknown.jpg|*[[Catæn-a I de Ruscia]]* (15 arvî 1684-17 mazzo 1727)

### Mòrti

## Âtri progètti

084
1683

## Fæti
### Euröpa
*
### Àzia
*
### Àfrica
* 
### América
* 
### Arte
*
### Costruçión
*
### Inovaçión
* 

### Nasciûi
*
### Mòrti
*
## Âtri progètti

083
1682

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Nasciûi

### Mòrti

Immaggine:Autorretrato de Bartolomé Esteban Murillo, The Frick Collection.jpg|Bartolomé Esteban Murillo (dexénbre 1617-3 arvî 1682), *Aotoritræto* (Frick Collection) 

## Âtri progètti

082
Radiu 19

**Radiu 19** (**Radiu Dixineuve**, in italian *Radio 19*) l'è ina stasiun radiufonica lucale ligure c'a trasmette da Zena.

## Descrisiun
L'è ina emitènte c'a trasmette muxica muderna in rutasiun cuntinua, a l'è definia cumme radiu "Pure Hits" (muxica de successu püa). A g'ha ascì diversci motti cumme "*A muxica ciù forte a Zena a sònna sulu in sce Radiu 19*" o "*Nu a l'è sulu pop, nu sulu rock, nu sulu italiann-a, a l'è Pure Hits*". Cun u 0,9% de asculti a l'è a quinta de radiu lucali liguri cun ciù *audience.* 

## Stoia
Radiu Dixineuve a nasce in tu 2006 grassie a u diretù du Seculu XIX Carlo Perrone, c'u colloca i studi de radio in Ciassa Piccapria, sede da redasiun du giurnale. E trasmisiui se avvian cu u mega cuncertu au Mazda Palace de Zena.

In ti primmi anni trasmette muxica, intratenimèntu e Gr lucali. Vegnan ascì asciurbie e frequense de Radiu Zena Sound, faxendu nasce Radiu 19 Sound cun a rutasiun di brani ciù trasmesci da a gemella, poi diventà Dixineuve Latin. Da u 2014 fa parte de *Lagouno*, societæ da radiu lumbarda *Number One*, c'a l'ha ascì acquistau Radiu Nustalgia.

## Nòtte


## Cunligamenti estèrni
* 

Categorîa:Radio
Categorîa:Inpréize da Ligùria
1675

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

Immaggine:Pierre Subleyras Portrait of Benedict XIV 1746. Metropolitan Museum of Art.jpg|Pierre Subleyras, *[[Beneito XIV]]* (31 marso 1675-3 mazzo 1758), 1746 (Metropolitan Museum of Art)

### Mòrti

## Nòtte


## Âtri progètti

075
1509

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Nasciûi

Immaggine:Jean Calvin.jpg|*[[Gioâne Calvino]]* (10 lûggio 1509-27 mazzo 1564) (Bibliotèca pùblica e universitària - Ginevra)

### Mòrti

## Âtri progètti

009
1510

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América
 
### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Nasciûi

### Mòrti

Immaggine:Sandro Botticelli - The Adoration of the Magi (detail) - WGA2705.jpg|Sandro Botticelli (1444 o 1445-17 mazzo 1510), *Aotoritræto*, 1475 ca. (Uffizi)  
Immaggine:Scultore genovese, Santa Caterina da Genova, 1740 circa.jpg|Catænn-a Fiéschi-Adórno (1447-1510)
Immaggine:Gemäldegalerie Alte Meister (Dresden) Galeriewerk Heineken 106.jpg|*[[Catænn-a Cornaro]]* (25 novénbre 1454-10 lûggio 1510) 


## Âtri progètti

010
1511

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

Immaggine:Giorgio Vasari Porträt.jpg|*[[Giorgio Vasari]]* (Aresso, 30 lûggio 1511-Firénse, 27 zûgno 1574), 1570 ca.
Immaggine:Santi di Tito, Fabbrica del Tempio di Salomone, 1570-71, 04,2 ritratti di architetti - bartolomeo ammannati.jpg|*[[Bartolomeo Ammannati]]* (1511-1592) (dipìnto de Santi de Tito)

### Mòrti

## Nòtte


## Âtri progètti

011
1527

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

### Mòrti

Immaggine:Santi di Tito - Niccolo Machiavelli's portrait headcrop.jpg|Santi di Tito, *Ritræto de [[Nichiozo Macciavello|Niccolò Machiavelli]]* (3 mazzo 1469-21 zûgno 1527)  (Palasso Vecchio - Firénse) 


## Âtri progètti

027
4

## Fæti
### Euröpa
Rómma - Cónsoli: *Sextus Aelius Catus* e *Caius Sentius Saturninus*. *Gneus Sentius Saturninus* e *Caius Clodius Licinius* (nominòu in sostituçión da-o 1 de lùggio).

### Àzia

### Àfrica
 
### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

### Mòrti

## Âtri progètti

004
8

## Fæti
### Euröpa
Rómma - Cónsoli: *Marcus Furius Camillus* e *Sextus Nonius Quinctilianus*. *Lucius Apronio* e *Aulus Vibius Habitus* (nominòu in sostituçión da-o 1 de lùggio).

### Àzia

### Àfrica
 
### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

O prospètto o no l'é perfètto. Dæto ch'o 8 l'é 'n ànno bizestîle, se doviæ azónze, tra o 24 de frevâ (VI Kal.Martii) e o 25 de frevâ (V Kal. Martii), o giórno "bis VI Kal. Martii". Inte l'ànno 8 sto giórno bizestîle o cazéiva de sabbo, a-i 25 de frevâ de domenega, a-i 26 de frevâ de lûnedì, a-i 27 de frevâ de mätesdì, a-i 28 de frevâ de mäcordì. O giórno da setemann-a do 1° de màrso o l'é giùsto.

### Nasciûi

### Mòrti

## Âtri progètti

008
9

## Fæti
### Euröpa
Rómma - Cónsoli: *Caius Poppaeus Sabinus* e *Quintus Sulpicius Camerinus*. *Marcus Papius Mutilus* e *Quintus Poppaeus Secundus* (nominòu in sostituçión da-o 1 de lùggio).

### Àzia

### Àfrica

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Nasciûi

Immaggine:Arte romana da catagine, testa di vespasiano, 70-80.JPG|*[[Vespasian]]* (17 novénbre 9-23 zûgno 79), 70-80

### Mòrti

## Âtri progètti

009
1514

## Fæti
### Euröpa
*
### Àzia
*
### Àfrica
*
### América
* 
### Arte
*
### Costruçión
*
### Inovaçión
* 

### Nasciûi
*
### Mòrti
*

## Âtri progètti

014
1517

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América
 
### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

### Mòrti

Immaggine:Ritratto di Francesco Francia.jpg|*[[Françésco Fransa]]* (1447 ca.- 5 zenâ 1517), ràmmo de C. Colombini, 1769                  
Immaggine:Ritratti dei membri illustri dell'accademia del disegno, 13 fra bartolomeo.jpg|*[[Fra Bertomê]] de San Màrco* (28 marso 1472-31 òtôbre 1517)


## Nòtte


## Âtri progètti

017
1519

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América
 
### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Nasciûi

Immaggine:Tintoretto, autoritratto, 1546-48 ca..JPG|Tintoretto (seténbre/òtôbre 1519-31 mazzo 1594), *Autoritræto*, 1547 ca. (Philadelphia Museum of Art)
Immaggine:Catharina Medici - Serie Gioviana.jpg|Cristofano dell'Altissimo, *[[Catæn-a de' Medici]]* (13 arvî 1519-5 zenâ 1589), 1552-1568 (Uffizi)


### Mòrti

Immaggine:Dossi dossi, lucrezia borgia, 1518 circa.JPG|Dossi Dossi, *[[Lucréçia Borgia]]* (18 arvî 1480-24 zûgno 1519), 1518 ca. (National Gallery of Victoria - Melbourne


## Âtri progètti

019
1520

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Nasciûi

### Mòrti

Immaggine:Anonimo Agostino Chigi.jpg|*[[Agostino Chigi]]* (29 novénbre 1466-11 arvî 1520), XVI secolo


## Âtri progètti

020
1526

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América
 
### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Nasciûi

### Mòrti

Immaggine:Giovanni delle Bande Nere by Francesco Salviati.jpg|Francesco Salviati, *[[Zane da-e Bande Neigre]]* (6 arvî 1498-30 novénbre 1526), 1546-1548 (Galleria Palatina - Firense)


## Âtri progètti

026
1596

## Fæti

### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Nasciûi

Immaggine:Frans Hals - Portret van René Descartes (cropped).jpg|*[[Cartesio]]* (*Descartes*, *Renatus Cartesius*) (31 marso 1596-11 frevâ 1650) (Louvre)

### Mòrti

## Âtri progètti

096
1599

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

Immaggine:Anthony van Dyck - Self-Portrait - WGA07406.jpg|Antoon van Dyck (22 marso 1599-9 dexénbre 1641), *Aotoritræto*, 1632 ca. (Uffizi)
Immaggine:Oliver Cromwell by Samuel Cooper.jpg|Oliver Cromwell (1599-1658) (dipinto do Samuel Cooper)
Immaggine:Velazquez figurando.jpg|Diego Velázquez (6 zûgno 1599-6 agosto 1660), *Aotoritræto*, into o dipìnto *Las Meninas*, 1656 (Museo del Prado)

### Mòrti

## Âtri progètti

099
1588

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Nasciûi

### Mòrti

Immaggine:Paolo Veronese 008 - selfportrait.jpg|Poulo Veronese (1528-19 arvî 1588), probàbile aotoritræto inte *E Nòsse de Cann-a*, 1562-1563 (Louvre)


## Âtri progètti

088
1589

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Nasciûi

### Mòrti

Immaggine:Anonymous - Portrait de Catherine de Médicis (1519-1589), reine de France - P2127 - Musée Carnavalet.jpg|*[[Catæn-a de' Medici]]* (13 arvî 1519-5 zenâ 1589), 1565 (Museo Carnavalet- Pariggi)


## Âtri progètti

089
1590

## Fæti
### Euröpa
*
### Àzia
*
### Àfrica
*
### América
* 
### Arte
*
### Costruçión
*
### Inovaçión
* 

### Nasciûi
*
### Mòrti

Castore Durante.jpg|Castore Durante (1529-1590)

*

## Âtri progètti

090
1540

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Òceània

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

### Mòrti

Immaggine:Ritratto di Francesco Guicciardini.jpg|Francesco Guicciardini (1483-1540) 


## Âtri progètti

040
Virtual International Authority File

O **Virtual International Authority File** (**VIAF**) o l'é 'n contròllo de outoritæ internaçionâle. O l'é 'n progètto gestîo in comùn da vàrie bibliotêche naçionâli e o l'é òperòu da l'Online Computer Library Center (OCLC).

## Stöia
A discusción in sciâ poscibilitæ d'avéi 'n'outoritæ internaçionâle comùn a l'é comensâ a-a fìn di ànni '90. Dòppo o faliménto de 'na série de tentatîvi de creâ 'n ùnico eleménto digitâle comùn, a nêuva idêa a l'é stæta quélla de ligâ tra de lô e despæge outoritæ internaçionâli ch'existéivan za. Sto fæto chi o l'aviéiva portòu a tùtti i vantàggi de 'na gestión centralizâ, sénsa però domandâ 'n grànde investiménto de ténpo e de dinæ pi-â seu inplementaçión.

O concètto do VIAF o l'é stæto introdûto a-o World Library and Information Congress do 2003, òrganizòu da l'International Federation of Library Associations. O progètto o l'é stæto inandiòu da-a Bibliotêca do Congrèsso di Stâti Unîi (LC), da-a Bibliotêca naçionâle tedésca (DNB) e da l'OCLC a-i 6 de agósto do 2003. A Bibliotêca naçionâle de Frànsa (BnF) a l'é intrâ into progètto a-i 5 de òtôbre do 2007.

O progètto o l'é vegnûo 'n servìçio de l'OCLC a-i 4 d'arvî do 2012.

L'òbietîvo o l'é quéllo de ligâ i vàrri contròlli de outoritæ naçionâli (cómme o German Name Authority File) a 'n contròllo d'outoritæ virtoâle ùnico. Inte quésto eleménto virtoâle són conligæ fra de lô e mæxime anotaçioìn de divèrse série de dæti. In eleménto VIAF o riçéive 'n çèrto nùmero de dæti stàndard, conpréize de anotaçioìn de "véddi" e "véddi ascì" che rimàndan a-i dæti òriginâli. I dæti són mìssi a dispoxiçión in sciâ Ræ pe efetoâ de riçèrche e pò-u seu scàngio e condivixón. L'agiornaménto recìproco di dæti o l'é fæto gràçie a-o protocòllo Open Archives Initiative Protocol for Metadata Harvesting (OAI-PMH).

I nùmeri identificatîvi di file VIAF vêgnan azónti a-e vôxe biogràfiche de Wikipedia ascì, pe mêzo da seu incluxón inti eleménti Wikidata.

A Christine L. Borgman a conscìdera o VIAF insémme a-i scistêmi ISNI e ORCID, descrivéndo tùtti tréi cómme di "sfòrsi vagaménte cordinæ pe standardizâ e fórme di nómmi". Pi-â Borgman són tréi scistêmi caraterizæ da-o fæto d'êse di tentatîvi pe risòlve o problêma da dizanbigoaçión do nómme de l'outô, ch'o l'é vegnûo de lóngo ciù grànde co-a moltiplicaçión da quantitæ di dæti. Lê a l'à notòu ascì cómme o VIAF, a diferénsa di âtri doî scistêmi, o l'é goidòu da-e bibliotêche e no da-i sénci outoî ò creatoî.

## Grùppi VIAF
L'algorìtmo de *clustering* do VIAF o l'é ezegoîo 'na vòtta a-o méize. Coscì cómme, co-o ténpo, l'é azónto ciù dæti da-e bibliotêche che ghe pìggian pàrte, i grùppi di contròlli de outoritæ pêuan fóndise ò separâse, portàndo a 'na çèrta variaçión inte l'identificatô VIAF pe çèrti contròlli de outoritæ.

## Bibliotêche e òrganizaçioìn parteçipànti

### Bibliotêche azónte pe prêuva

## Nòtte


## Bibliografîa
* 

## Âtri progètti

## Ligàmmi de fêua
* 
* 

Categorîa:Internet
Categorîa:Bibliotêche
Categorîa:Identificatoî
Palikir

**Palikir** a l'é a capitâle da Micronesia. A s'atreuva inte l'îzoa de Pohnpei e a gh'a mêno de  abitanti.

## Âtri progètti

Categorîa:Stâti Federæ da Micronesia
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Giornâ de San Giovàni Batista

**A festa de San Giovàni Batista**
 
A giornâ de San Giovâni Batista a Zêna a se festezâva in questa mainêa: niatri figeu anâvimo in giô a domandâ i dinæ, e palanche, con ’na biscioêta fæta da ’na làmma, ghe metêvimo ’n cartón co-in taggio, e pöi ògni persónn-a ch’a pasâva, ghe dixêvimo: gh’é miga nìnte pe San Giovàni Batista? Zu ’na palanca... E coscì, quande a l’êa pìnn-a, ’sta biscioêta chi, metêvimo insémme tùtte e palanche che êvimo racogéito e anâvimo a catâ i fórgai, i spari, i lumetti, i fêughi artificiâli (quelli che van per l’âia e che pöi i s’ tenda).

Anàvimo da-o farmacista a catâ a pûa de carbón e o bicarbonâto, a-i metêvimo insémme con de prîe picinn-e picinn-e, pigiâvimo di tòcchi de giornâle e fâvimo di pachetìn picìn, pöi anâvimo inte ‘n pòsto dôve gh’êa ’na scainâ, metêvimo questo pachetìn chi in tæra, pigiâvimo ’na prîa ciatta da métighe adòsso, e pöi da quattro-çinque scalìn ghe caciâvimo adòsso ’na bella prîa gròssa, e coscì o scciupâva tùtto! 
E a gente dai barcoìn criâvan: Mascalsoìn! Ve ne voéi andâ?  

E niâtri ghe dîvimo: “Ancheu l’è San Giovâni Batista! Émmo da festezâ San Giovâni Batista!!!"

Catâvimo anche i baloìn da mandâ per l’âia, e quande ne vedêvimo quarchedun per l’âia, se ghe incaminâvimo aprêuvo pe vedde dôve poêvimo aciapâlo pe pöi fâlo torna partî. Mi abitavo in via Acquarón, e se vedêvimo un balón ch’o l'anâva in Casteletto, alôa côri in Casteletto, e écco che da Corso Firénse ne coriva di âtri figêu, arivâvimo là, corîvan sciù quelli de salita San Girolamo, lì êmo un mùggio de figeu, e dài o primmo che o l’aciapava, un o tiâva da chi, l’âtro o tiâva da là, un o sponciava da chi e l’âtro o sponciava da là, e tante vòtte anâva a finî che o se sgoarâva... e aloa te salûo e se ne tornàvimo a câsa.

E pöi vegniva quæxi néutte e cominsàvimo a açénde i lumetti, tùtti in sci barcoìn, de tùtti i colôri. E coscì finiva a giornâ de San Giovàni Batista. 

Niatri figêu, pe fâne arsâ o balón, fâvimo un mugétto de legna, ghe dâvimo fêugo, e dòppo avei bén açéizo questo fêugo chi, ghe metêvimo a ’na çerta altéssa (o distansa) o balón, ch’o s’inpîva de calôre, pöi quande o l’êa prónto e bello gónfio e o tiava perchè o çercava de andà sciù, dàvimo fêugo a quella spugnetta inbevûa de spírito, alôa o molâvimo e o partiva. Tùtti conténti a batte e man, viva San Giovâni Batista!

## Galerîa d'inmàgine

Immaggine:Genova - Feste Centenarie di S. Giovanni Battista (1899 - 1).jpg|Cartolìnn-a do 1899 pe-i eutoçénto ànni do stramûo de çénie do sànto a Zêna.
Immaggine:Genova - Feste Centenarie di S. Giovanni Battista (1899 - 2).jpg|In'âtra cartolìnn-a pe l'òcaxón.
Immaggine:Genova - Feste Centenarie di S. Giovanni Battista (1899 - 3).jpg|Tèrsa cartolìnn-a da série.


## Nòtte


Categorîa:Zena
Opole

**Opole** (in polàcco: [ɔˈpɔlɛ]; in tedésco: Oppeln [ˈʔɔpl̩n]; Sleziàn: Uppeln) a l'é 'na çitæ scitoâ into sud da Polonia in sciô sciùmme Oder e a capitâle stòrica de l'Ata Slezia. Scin'a-o 1945 Opole a l'é stæta 'na çitæ tedésca conosciûa co-o nomme de **Oppeln**.

## Descriçion e stöia
Co-ina popolaçión de çirca 128.035 abitanti (dexénbre 2019) Opole a l'é a capitâle do *Voivodato de Opole* (provìnsa de Opolskie) e a sede da Contêa d'Opole. Co-a sêu lónga stöia comensâ into VIII sécolo, Opole a l'é unn-a de ciù antighe çitæ da Polonia. A l'é anche a ciù picinn-a çitæ da Polonia ma o ciù grande comùn da seu provìnsa.

L'òrigine da primma mençion stòrica da çitæ a l'é stæta a concesión di Diritti de Magdebûrgo into 1217 da Casimiro I de Opole, o bisnevo do dùcca polacco Bolesław III Wrymouth. Durante o Periodo Medievale e o Rinascimento a çitæ a l'êa conosciûa comme 'n centro de comercio per via da sò poxiçion a l'interseçion de tante rotte comerciâli principæ che agiutavan a generâ profitti stabili da-o comercio de trànxito. O ràpido svilùppo da çitæ o l'é dovûo a-a creaçion de 'na sede de reggensa a Oppeln into 1816. A primma  ferrovîa tra Oppeln, Brieg e Breslavia a l'é stæta averta into 1843 e e primme fabriche son stæte costruîe into 1859, e questo o l'á molto contribuîo a-o scignificato regionâle da çitæ.

O grande patrimònio da çitæ o conprende quæxi tùtte e coltûe de l'Eoröpa Centrale, conpréizi anni de dominaçión polacca, boema, prusciànn-a e tedesca. 
Into Marso do 1945, in sciâ fìn da Segónda Goæra Mondiâle, a divixon ucraìnn-a de l'Armâ Róssa  a l'àiva conquistòu Oppeln e o l'àiva destrûto o 60% do céntro da çitæ. In pitìn dòppo l'òcupaçión da parte de L'Armâ Róssa, Opole a l'é stæta missa sótta l'aministraçión polàcca cómme parte do «"Spostaménto òcidentâle da Polònia" segondo o Tratâto de Potsdam. I abitanti tedéschi de Oppeln che no êan scapæ ean cis ò meno 170.  Dòppo che l'aministraçión polàcca a n'à pigiòu posèsso, a-a çitæ gh'àn cangiòu o nómme in Opole. Parecchi Silezién de orìgine tedesca abitan ancon inta region d'Opole; inta çitæ, però, i tedeschi etnichi forman meno do 3% da popolaçion dòppu e espulscioìn do 1945-1946.

Anchêu gh'é quàttro stabilimenti de istruçión superiôre inta çitæ: l'Universcitæ Opole, l'Universcitæ de Tecnologia Opole, un College Medico e-o College Superiôre Privòu de Gestión e Aministraçión. O Festival Naçionâle da Cansón Polacca o se tegne chi ogni anno, dapeu o 1963 e ogni anno se tegne nêuvi eventi regolâri, fêe, spetàcoli e concórsi.

Opole a l'é quàrche vòtta ciamâ a *Venéçia polacca*, pe via da seu pittoresca çitæ vegia e de tanti canâli e pónti in sce l'Oder.

## Nòtte


## Âtri progètti

Categorîa:Çittæ d'Europa
Gioxeppe Oivê

**Gioxeppe Oivê** (it: *Giuseppe Olivieri*) (Otaggio, XIX secolo - ?, XIX secolo), canònico, bibliotecaio a Zêna e tradutô.

## Biografìa
O canònico Gioxeppe Oivê o l'é stæto 'n insegnànte d'italiàn inte 'na schêua de Zêna e 'n bibliotecaio da Cìvica Bibliotêca Berio.

## Œuvie
* *Dizionario domestico Genovese-Italiano*, Genova, Tip. Ponthenier, 1841 (ed. into facs, Mondadori, 1978).
* *Diçionaio Zeneize-Italian*, Zena, Zane Ferrando, 1851.
* *[https://lij.wikisource.org/wiki/Aot%C3%B4:Gioxeppe_Oiv%C3%AA L'Evangeliu segundu Mattê]*, tradûto in Zeneize da-o Canònico Gioxeppe Oivê, 1860

## Nòtte


## Âtri progètti

Categorîa:Biografìe
Categorîa:Crestianeximo
Siligo

**Siligo** (*Siligo* in sàrdo ascì) o l'é 'n comùn de 784 abitànti ch'o s'atrêuva inta provìnsa de Sàsciai, in Sardegna.

## Giögrafîa

## Stöia

## Pòsti de interèsse
### Architetûe religiôze

### Architetûe civîli

## Economîa

## Coltûa

## Manifestaçioìn

## Fèste e fêe

## Comunicaçioìn

## Aministraçión

## Nòtte


## Âtri progètti

Categorîa:Provinsa de Sàsciai
Categorîa:Comûni da Region Sardegna
Universidade Federal de Goiás

L**'Universidade Federal de Goiás** a l'è l'universcitæ de Goiânia, Goiás, Braxî. A gh'à 25.486 studenti.

## Veddi ascì
*Braxî

## Colégamenti esterni
* Universidade Federal de Goiás

## Atri progètti

Categorîa:Lista de Universitæ
Aldo Romano

**Aldo Romano** (Belluno, 16 zenâ 1941) o l'é 'n baterìsta e conpoxitô italiàn.

## Biografìa
Aldo Romano o l'é emigròu in Fransa co-i sò genitoî.

## Discografîa
### Albums
* 1978 - *Il Piacere*
* 1980 - *Night Diary* (co Bob Malach: sasòfono; Didier Lockwood: violoncèllo)
* 1993 - *Non dimenticar* (co Paolo Fresu: trónba e bugle; Franco D'Andrea: piâno; Furio Di Castri: contrabàsso)
* 2002 - *Because of Bechet* (co Aldo Romano : baterîa (5-10-11-12), tanbûo-sampling, bàsso (2-6), clavicénbalo (2-3-4-6-7), chitâra (4-7-8);  Michel Benita (3-8) e Olivier Sens: contrabàsso; Nico Morelli: piâno (1-8); Emmanuel Bex: òrgano; Emanuele Cisi:  clarinétto, sasòfono soprâno e tenô; Francesco Bearzatti: sasòfono soprâno e tenô; Giorgia Fiorio: reçitaçión (7); Naab: tanbûo)
* 2008 - *Just Jazz* (Géraldine Laurent: sasòfono; Mauro Negri: clarinétto; Henri Texier: contrabàsso)
* 2004 - *Threesome* (Universal) (co Danilo Rea: piâno; Rémi Vignolo: contrabàsso)
* 2010 - *Origine* (Lionel Belmondo: arangiaménti; Eric Legnini: piâno; Jérome Voisin: clarinétti; Philippe Gauthier: flòuto; Géraldine Laurent: sasòfono)

### A ''Trilogîa''
;Co Louis Sclavis (clarinétto e sasòfono soprâno) e Henri Texier (contrabàsso)
* 1995 - *[[Carnet de routes]]*
* 1999 - *[[Suite africaine]]*
* 2005 - *[[African Flashback]]*
### Sideman
* 1979 - *Sunbird* (co Gordon Beck: piâno e piâno elétrico Fender: Allan Holdswort: chitâra elétrica e acùstica, violoncèllo anplificòu; Jean-François Jenny-Clark: bàsso)
* 1980 - *You Better Fly Away*
**  - *Clarinet Summit* (co John Carter, Perry Robinson, Theo Jörgensmann, Didier Lockwood, Eje Thelin e Jean-François Jenny-Clark)
* 2006 - *Flower Power* (co Rémi Vignolo e Baptiste Trotignon)

## Vôxe corelæ
* Stefano D'Orazio
* Tullio De Piscopo
* Bruno Bergonzi

## Âtri progètti

Categorîa:Biografìe
Romano
Bamako

**Bamâko** (pronónçia in françéize: ) a l'é a capitâle do Malì. 

A gh'à 1.809.106 abitanti (2009).

## Geògrafia

## Stöia

## Pòsti de interèsse

## Economia

## Coltûa

## Manifestaçioin

## Feste e fëe

## Comunicaçioin

## Colegaménti esterni

Categorîa:Mali
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Polinesia

**Polinesia** (da-o grêgo πολύς polys "tante" e o grêgo νῆσος nēsos "îzoa") a l'é 'na sottoregión de l'Òceània formâ da ciù de 1.000 îzoe spanteghæ inte l'Òcéano Centrâle e Pacífico.

## Âtri progètti
Plymouth, Montserrat

**Plymouth** a l'é *de iure* a capitâle de l'Îzoa de Montserrat, però a capitâle *de facto* a l'é pe-o momento Brades, percöse Plymouth a l'é stæta abandonâ into 1997 dòppo l'eruçion do vulcàn into 1995. 'Na neuva capitâle a l'é òua in construçion a Little Bay.

## Âtri progètti

Categorîa:Teritöi d'oltremâ Britanneghi
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Teiu

**Téiu** (intu dialettu lucòle: "Téio", in italiàn: *Teo*) l'é 'n paìze pcinéin inta Pruvéincia 'd Lisàndria, inte l'Òta Val Burbàia.
 
## Descriçión e stóia

Téiu (Téio) l'è 'na frasción id Cabela. A nónna materna dei Papa Francescu l'êa nasüa chi.
A Téiu u dialettu e a cüzéin-a són principalmainte lìguri.
; Òtre frasción id Cabela i són:
* Cabanne 'd Cözra
* Cözra
* Curnàiu
* Döva
* Piüssu
* Pöubiu

## Òtri prugètti

Categorîa:Fraçioìn da provìnsa de Lusciàndria
Piüssu

**Piüssu** (in italiàn: *Piuzzo*) l'é 'n paìze pcinéin inta Pruvéincia 'd Lisandria, inte l'Òta Val Burbàia.

## Descriçión e stóia
Piüssu l'é 'na frasción id Cabela e u gh'ò 23 abitanti . U s'tröva a 942m d'altitüdine. 
A Piüssu u dialettu e a cüzéin-a són principalmainte lìguri.
Ün di só abitanti, Marino Basso, l'à publicó 'n libru ncu nutisie stóriche e 'na raccolta di vucabuli in dialettu 'd Piüssu 
; Òtre frasción id Cabela
* Cabanne 'd Cösra
* Cösra
* Curnaiö
* Döva
* Pöubiu
* Teiu

## Òtri prugètti

Categorîa:Fraçioìn da provìnsa de Lusciàndria
Pöubiu

**Pöubiu** (in zeneize: *Peubbio*, in italiàn: *Pobbio*) l'é 'n paìze pcinéin, dei cumüne 'd Cabela, inta Pruvéincia 'd Lisàndria, inte l'Òta Val Borbàia.
 
## Descriçión e stóia

Pöubiu l'é 'na frasción id Cabela.
A Pöubiu ei dialettu e a cüzéin-a són principalmainte lìguri.
; Òtre frasción id Cabela
* Cabanne 'd Cösra
* Cösra
* Curnaiö
* Döva
* Piüssu
* Teiu

## Òtri prugètti

Categorîa:Fraçioìn da provìnsa de Lusciàndria
Cianûa padann-a

A **Cianûa Padann-a** (it.: *Pianura padana*) à l'è 'na cianûa alluviunâ, a l'è scitûâ inte l'Italia du nord, a s'esténde pe u Piemônte, a Lômbardia, l'Emillia-Rômagna, u Véneto e u Friùli Venéssia Giùlia e a l'è atraversâ da u sciùmme Po.

## U Nômme
U nômme pâ che ghe l'han dæto i Çelti-Ligûri (Padus da u Latin che u derìva da Bhedh che u vœ dî scavâ).

## Âtri progètti

Categorîa:Geografia de l'Euròpa
Borgorato Lisciandrin

**Borgorato Lisciandrìn** (*Borgorat* in piemontéize, *Borgoratto Alessandrino* in italiàn) o l'è in comùn do Piemónte ch'o s'atrêuva inta Provinsa de Lisciandria.

## Geògrafia

## Stöia
A Borgorato Lisciandrìn o l'é mòrto o Romêo Bozzetti (1835-1907), garibaldìn di Mille e dòppo ofiçiâ superiôre do Rêgio ezèrcito.

## Pòsti de interèsse

### Architetûe religiôze
* Gexa da Beata Maria Vergine Assunta, con l'abside affrescòu da-o Cino Bozzetti (1935-1936).

### Architetûe civîli

## Economîa

## Coltûa

## Manifestaçioîn

## Fèste e fëe

## Comunicaçioîn

## Aministraçión

## Bibliografîa
* Filippo Oddone, *Borgoratto: il mio paese, la sua storia*, Acqui Terme, Caesar editore, 2006.

## Âtri progètti
Moâssànn-a

**Moâssànn-a** o l'è 'n quartê da çitæ de Zêna scitoòu inta Vàl Bezàgno.

## Giögrafîa

## Stöia
Inte l'ànno 1000 i bórghi da valàdda faxêvan pàrte da tegnûa vescovîle ciamâ "Izoa du Véscovo" che a l'apartegnîva a-a famìggia di Fiéschi che êan in contrasto con a Repùbrica de Zêna.

## Pòsti de interèsse

### Architetûe religiôze

### Architetûe civîli

## Economîa

## Coltûa

## Manifestaçioîn

## Fèste e fêe

## Comunicaçioîn

## Âtri progètti

Categorîa:Quartê de Zêna
Val Besàgnu

A **Val Besàgnu** a l'è unn-a de-e ciù inportanti valli da provinça de Zena, a pìggia u nomme da u sciûmme Bésagnu ch'u l'atravérsa.

## Fàuna e Flòra
De animæ ghe n'è pe cuscì: gh'é di uxélli, cômme ochìn, fringuéllo, pecétto, pèrdigiòrni, picónso, dûgo, fàrco, cròu e faxàn; gh'é di rétili comme grìgue e vìpere; gh'é di mamìferi ascì, comme pòrco sarvægo, craieu, órpi, lévri, rìççi, tàsci, târpe. De flòra gh'é di èrbi, comme l'erxo, u mortìn, u castàgno e u fò; de èrbe cômme romanìn, tùmou e öféuggio.

## Clìmma
Inta valle gh'é in clìmma asæ mediterànio ma non in tûtta a valle; difæti a Dägna e a Bargaggi l'è 'n pò ciù fréido, d'estæ l'è afôzo e ventôso da tûtte e parti.

## Localitæ da spônda mancìnn-a
Stagién e Sant'Euséggiu, prìmma di anni sciusciànta, êan pöco abitæ, ma con l'avertûa de 'n neuvo tratto de stràdda l'è cangiòu tûtto. Gh'é ascì Maràsci ch'u l'è famôso pe-u cànpo da ballòn, gh'é ascì Fôntanéggi che a l'è inpôrtantiscima pe-u pasàggio con Bàvari.

## Localitæ da spônda dèstra
San Gottàrdo u risâle a-u medioêvo quande u l'ea in pasàggio de pelegrinaggio. Intu XX sécolo u g'à avûo in svilùppo urbanistico inpressionànte. Moâssann-a a l'è u fûlcro da media Val Besàgnu.

## Âtri progètti

Besàgnu
1422

## Fæti
### Euröpa
*
### Àzia
*
### Àfrica
*
### Arte
*
### Costruçión
*
### Inovaçión
* 

### Nasciûi
*
### Mòrti
*
## Nòtte


## Âtri progètti

 
022
Léga Nord

A **Léga Nord** a l'è in partìo de dèstra italiàn, da-u 2018 a l'è conosciûa ascì cómme *Lega*. A l'è nasciûa intu 1989 con l'obiettivo de ariâ a l'indipendença da Padànnia.

## Descriçion e stöia

## Âtri progètti

Categorîa:Politica
Hamilton, Bermuda

**Hamilton** a l'é a capitâle de îzoe Bermudda. A gh'à 'na popolaçion de 854 abitanti (into 2016) e donca unn-a di capitâli ciù picìnn-e do mondo.

## Âtri progètti

Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Craieu

U **craieu** (it: *capriolo*) u l'è 'n animâ ch'u vîve in Eoròpa e Àzia. U seu còrpo u peu êse de 'n colôre intu mezo tra u róscio e u maròn, u l'è asæ lèsto e u vîve in scî èrtociæn, in scê montæ e cianûe.

## Descriçiòn
U craieu u l'è in cèrvide picìn, da-u mantéllo fûlvo d'estæ, u g'ha a côa asæ cùrta. U màsccio u g'ha de còrne asæ picinn-e, pé côntra a fémina nu ghe n'hà. U craieu u l'è lóngo 90-130 cm, u l'è èrto 50-70 cm e u péisa 10-27 kg.

## Distrìbuçiòn e habitat
U craieu u l'è difûzo in Bretàgna e in Irlanda, invéxe in Italia u l'è difûzo inte Àrpi e inte l'Appenìn, in scê rìve du Po, ascì inta región Liguria ghe n'è pé coscì.

## Âtri progètti

Categorîa:Mammalia
Yaoundé

**Yaoundé** a l'é a capitâle do Camerón. A gh'à 2.765.600 abitanti.

## Atri progetti

Categorîa:Cameron
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Edith Piaf

**Édith Piaf** (Édith Giovanna Gassion), (Pariggi 19 dexénbre 1915 - Grasse, 10 òtôbre 1963), a l'é stæta unn-a cantoutôa françéize.
## Biografìa
A l'é stæta amîga de personalitæ da  coltûa e de l'àrte, còmme Raymond Asso, Michel Emer, Paul Meurisse, Jean Cocteau, Norbert Glanzberg, Yves Montand, Charles Aznavour, Georges Moustaki. Into 1944 Edith a s'êa inamoâ de Yves Montand.

## Cansoìn

* *Mon légionnaire* (1936)
* *Le Fanion de la Légion* (1936)
* *L'Accordéoniste* (1940)
* *Tu es partout* (1943)
* *[[La Vie en rose]]* (1945)
* *Les Trois Cloches* (1945)
* *Hymne à l'amour* (1950)
* *Padam... Padam...* (1951)
* *Je t'ai dans la peau* (1952)
* *Sous le ciel de Paris* (1954)
* *Les Amants d'un jour* (1956) (versción in italiàn *Albergo a ore*)
* *La Foule* (1957)
* *Mon manège à moi* (*Tu me fais tourner la tête*) (1958)
* *[[Milord (canson)|Milord]]* (1959)
** *[[Non, je ne regrette rien]]*
* *Mon Dieu* (1960)
* *À quoi ça sert l'amour* (1962)

## Bibliogrfìa
* Edith Piaf, *La mia vita*, Castelvecchi, 2011.

## Âtri progètti

Piaf
Categorîa:Fransa
Monròvvia

**Monròvvia** (ò *Monròvia*, prononçiâ ) a l'é a capitâle do Stâto african dîto Libêia. Segondo o censimento do 2008 a gh'á 970.824 abitanti.

## Atri progetti

Categorîa:Libêia
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Gaborone

**Gaborone** (pr. ) a l'é a capitâle do Botswana. A gh'á 273.602 abitanti (stimma do 2020).

## Atri progetti

Categorîa:Botswana
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Nouakchott

**Nòuakchòtt** a l'é a capitâle da Mauritania. 

A gh'à 'na popolaçion de 1.116.700 (2017) abitanti.

## Geògrafia

## Stöia

## Pòsti de interèsse

## Economia

## Coltûa

## Manifestaçioin

## Feste e fëe

## Comunicaçioin

## Atri progetti

Categorîa:Mouritània
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Libreville

**Libreville** (pr. ) a l'é a capitâle do Stâto african dîto Gabòn. Segondo o censimento do 2013 a gh'á 703.939 abitanti.

## Âtri progetti

Categorîa:Gabon
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Academia filarmonica romann-a

L'**Académia filarmònica romann-a** a l'é 'n énte sénsa raxón de goâgno, fondòu a Rómma into 1821. L'Académia a l'inàndia e l'òrganìzza di conçèrti de mûxica clàscica, da càmia e scinfònica, balétti e spetàcoli muxicâli.

## Descriçión
L'Académia a l'inandia a Romma conçèrti e spetàcoli a-o *Teatro Olimpico* (propiêtæ de l'Académia da-o 1980) e a-a *Sala Casella* (in padiglión into giardìn de l'Académia, a via Flaminia). 
L'Académia filarmònica romann-a a gh'à 'na schêua de cànto e 'n cöro vocâle; a gh'à 'na bibliotêca e 'n archìvio dôve se conserva 'n manoscrîto òriginâle de Gaetano Donizetti.

## Bibliografîa
* 
* 
* 
* 
* 

## Colegaménti estèrni
* 

Categorîa:Romma
Categorîa:Muxica
Pertüzu

**Pertüzu** (in italiàn: *Pertuso*) l'é 'na frasción pcinéin-a id Cantaluvu. U s'tröva inti strette dei Burbaia, propiu dande ch'a prinsipia l'Òta Val Burbaia.

## Descrisción e stória
Int'ei 1944 gh'àn cunbatüu 'na famuza batàlia i partigian-i cuntra i repüblichìn-i e i suldè tedèschi ch'i gh'aivan ei quarté generâle a-i Burghetu.

## Òtri prugètti

Categorîa:Fraçioìn da provìnsa de Lusciàndria
Bataggia de Cantalô

Da-o 1943 a-o 1945 e Stréite són stæte tiâtro de scóntri tra i republichìn agiutæ da-i nazìsti che controlâvan a pàrte bàssa da valàdda e i partigén che, in càngio, controlâvan quélla èrta. O scóntro ciù inportànte o l'é stæto quéllo ch'o l'à pigiòu o nómme de Batàggia do Pertûzo. In âtro scóntro o l'é stæto quéllo da **Batàggia de [[Cantaluvu|Cantalô]]** dónde gh'è mòrto o partigiàn rùscio Poletaev Fiodor. Questa bataggia a l'é stæta conbatûa o 2 do frevâ do 1945 e a l'é finîa co-a réiza de sei sordàtti tedéschi e 38 sordàtti móngoli chi aveivan a divîza tedésca. 

O Pónte do Càrmine, ch'o l'é a-o prinçìpio de Stréite, o l'é stæto fæto sâtâ da-i partigén a-i 3 d'Òtóbre do 1944 pe inpedî a-i nazifascìsti de poéi arivâ a-a pàrte èrta da valàdda co-i mézzi corasæ: ancón ancheu gh'é 'n pitìn dòppo 'na colonétta dedicâ a-i mòrti da formaçión partigiànn-a da Pinàn Cichêro; a Pertûzo ascì gh'é 'na colonétta co-a lìsta de tùtte e divixoìn partigiànn-e ch'àn conbatûo inta valàdda. O partigiàn rùscio Poletaev Fiodor o l'é l'ùnico foresto ch'o l'à riçevûo 'na medaggia d'öo a-o valô militâre da-a Repùbrica Italiann-a.

## Nòtte


## Âtri progètti

Categorîa:Batàgge
1529

## Fæti

### Euröpa
15 agósto : A Paxe de Cambrai (Fransa) fra Françesco I de Valois e Carlo V d'Asburgo.
Austria. Soliman I o Magnifico asèdia Vienna.
15 agósto : A Paxe de Cambrai fra Françesco I de Valois e Carlo V d'Asburgo.
Estònia e Lituannia. O triònfo da Rifórma de Martin Lutero.
Germania. A Dièta de Spira (ò *Spira II*).
Svissea. A Paxe de Kappel fra i cantòni catollici e i cantòni protestanti.
Vatican. Pàppa Clemente VII s'oppone a-o divorzio de Rïco VIII.
### Àzia
*
### Àfrica
L'Algerîa deventa 'un provincia da Turchia. 
### América
*
### Arte
*
### Costruçión
*
### Inovaçión
* 

### Nasciûi
*
### Mòrti
*

## Âtri progètti

029
1530

## Fæti
### Euröpa
Asédio de Firénse: Francesco Ferrucci o l'é sconfìtto inta Batàggia de Gavinana da l'inperatô Carlo V. 

### Àzia

### Àfrica

### América

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

Immaggine:Ivan the Terrible by Klavdiy Lebedev.jpg|Klavdiy Lebedev (1852-1916), *[[Ivan IV de Rùscia]]* (25 agosto 1530-18 marso 1584) 

### Mòrti

Immaggine:Propertia de Rossi.jpg|*[[Properçia de' Rossi]]* (1490 ca.-1530), scultôa, ràmmo de Nicolas de Larmessin 
Immaggine:Ritratto di Vincenzo Tamagni.jpg|Vinçénso Tamagni (it:*Vincenzo da San Gimignano*) (10 arvî 1492-1530), ràmmo de C. Colombini, 1769 


## Nòtte


## Âtri progètti

030
1531

## Fæti
### Euröpa
Co 'na bòlla de pàppa Clemente VII o l'é fondòu o "Colegio Imperial de San Miguel de Granada" (Universcitæ de Granada)
### Àzia
*
### Àfrica
*
### América
*
### Arte
*
### Costruçión
*
### Inovaçión
* 

### Nasciûi
*
### Mòrti
*

## Âtri progètti

031
Bibliuteca Casanatense

A **Bibliuteca Casanatense** a l'é stæta fondâ into 1701 into convénto dominicàn da Baxìlica de Santa Marîa sôvia Minerva, a Rómma, pe-a voentæ do cardinâ Girolamo Casanate (1620–1700) ch'o l'à donòu 'n primmo nùcleo de 25.000 lìbbri.

## Descriçion e stöia
L'edifiçio o l'é stæto costroîo segondo 'n diségno do Antonio Maria Borioni. Into 1872, pe-a Lézze da liquidaçión di Bêni eclesiàstichi, a Bibliuteca Casanatense a l'é stæta diciarâ de propiêtæ naçionâle, ma i domenichén àn continuòu a dirìzze a Bibliuteca scìnn'a-o 1884.

A coleçión da Bibliuteca Casanatense a conprénde ciù ò mêno 400.000 lìbbri, 6.000 manoscrîti e 2.200 incunàboli. A Bibliuteca a conserva 90 manoscrîti de Nicolò Paganìn e l'archìvio do pianìsta Giovanni Sgambati.

## Bibliografîa
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vôxe corelæ
* Bibliuteca Angelica

## Âtri progètti

## Conligaménti esterni
* 

Categorîa:Bibliotêche
Categorîa:Romma
Dialetto tendasco

O **dialétto tendasco** (fr. *tendasque*, it: *tendasco*) o l'é unn-a variànte do dialétto rojasco, pàrte do grùppo do Lìgure alpìn. O l'é parlòu into comùn de Tenda, in Frànsa.

## Grafîa

A grafîa adotâ into vocabolâio françéize-tendàsco a cûa de Jacques Guido a l'è vixinn-a a quélla italiann-a con l'azonta de çerte létie pe raprezentâ quélli soîn in ciû. Fra sti chi, prezenpio, a létia *ü* se lêze cómme into françéize *u*/*û*, méntre létia *ö* se lêze cómme into françéize *eu*/*œ*.

## Testi leterâi tradûti in tendasco
* Antoine de Saint-Exupéry, *Ař Picin Prinsi: Der kleine Prinz Patois Tendasque*, Edition Tintenfaß, 2018.
## Proverbi e mòddi de dì
* *Aa lùna fa ròdu ó ventu ó rodu*
**Rusciu de seiřa beř tempu speřa*
**Àa Piphania èe feste s'en van via*
**Trenta di cönta nuvembre, cun avrìi, giügnu, setembre. De vintöite ař li n'ha ün, tüti li autri li n'han trentün*
**Piphania passu fouřniguřa, carlevàa passu de cavàa*
**Ař càari ciù léi brùtu ciù a scresina*
**Ausèe 'n gabia se nu pó cantàa d'amuu canta de rabia*

## Nòtte


## Bibliografîa
* 

## Conligaménti estèrni
* PORTAIL DU PATRIMOINE ORAL. Catalogue collectif d'archives sonores et audiovisuelles sur les traditions orales. Phonothèque de la maison méditerranéenne des sciences de l'homme, http://stq4s52k.es-02.live-paas.net/items/browse?advanced%5B0%5D%5Belement_id%5D=49&advanced%5B0%5D%5Btype%5D=is+exactly&advanced%5B0%5D%5Bterms%5D=chant+traditionnel&page=1&sort_field=Dublin+Core%2CCreator
*  (estræti òudio into parlâ de Granì)

Categorîa:Lengua ligure
Les Aventures de Tintin

***Les Aventures de Tintin*** a l’é unna colleçion belga de stöie disegnæ, dæta a-a luxe e produta da-o 1929 a-o 1983 da Hergé (nommiagio de Georges Remi) e basâ in sciô personaggio de fantaxia *Tintin*, ch’o dà o nomme a-a collaña mæxima.

Graçie a-e seu duxentoçinquanta mioin de còpie stæte vendue, *Les Aventures de Tintin* o l’é un di produti de stöie disegnæ ciù avvoxæ e conosciui do vinteximo secolo. I volummi da colleçion en stæti traduti inte un çentanâ de lengue, anche de minoransa, e an conosciuo ben ben d’adattaçioin pe-o cine, a televixon e o tiatro. E avventue an leugo inte un universo o ciù de vòtte realistico e presentan di personaggi da-o carattere ben definio. O personaggio prinçipâ o l’é Tintin, un zoeno ch’o travaggia da reporter, accompagnou inte seu avventue da-o cagnetto Milou. Da maniman che e neuve avventue en stæte scrite e disegnæ l’é comparso di atri personaggi che saieivan diventæ ricorrenti, comme o capitanio Haddock (ch’o saiæ fiña vegnuo un di personaggi prinçipæ de stöie da collaña), i investigatoî Dupond e Dupont ò o professô Tournesol.

E avventue da colleçion en contestualizzæ inta stöia do vinteximo secolo za da-a primma sciortia, ambientâ inte l’Union Sovietica do 1929 e inta Repubrica de Weimar. Anche e avventue pubricæ ciù tardi an da fâ con di contesti de realtæ, comme o Congo do 1930 (che alantô a l’ea colònia do Belgio), l’America do nòrd do 1933, a Ciña occupâ da-i giapponeixi do 1934, l’Inghiltæra, o Belgio e a Scòçia do 1937, un stato de fantaxia de l’Euröpa de l’est ch’o se peu identificâ con l’antigo Regno da Iugoslavia do 1940 e l’Austria dòppo l’invaxon di todeschi, pe arrivâ fin à in sciâ Luña, a-o desvio d’arioplen e a-i dittatoî sudamerichen. A realizzaçion da ciù parte de ste ambientaçioin a l’é stæta poscibile pe mezo de un travaggio de reçerca approfondio da parte de l’autô.

O stilo ch’o caratterizza e pagine (un træto ciæo e netto, sensa di segni che no seggian quelli essençiæ), dapeu ciammou co-o nomme de *ligne claire*, o rende a serie unna precursoa e un modello de referensa pe-a scheua franco-belga de stöie disegnæ.

## Nòtte


## Atri progetti

Categorîa:Letiatûa
Giulia Petracco Sicardi

**Giulia Petracco Sicardi** (Turin, 28 lùggio 1922 - ?, 2015), a l'é stæta 'na lengoìsta, académica de lengoìstica e dialettòloga italiànn-a.

## Vìtta
A l'é nasciûa inte 'na famìggia òriginâia de Pigna (Provinsa de Imperia). Lòurea in Létie, into 1944, a l'Universcitæ Catòlica de Milan. A l'a insegnòu Glottologîa pe-o córso de Lòurea in Lengue a-a Facoltæ de Létie e Filosofîa de l'Universcitæ de Zena.
## Scrîti

### Lìbbri
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Publicaçioîn
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Prèmi
* 1979. Prèmio De Martini.

## Bibliografîa
* 

## Conligaménti esterni
* A Compagna, *Ricordo di Giulia Petracco Sicardi*,  http://www.acompagna.org/rivista/2015/3/p03.pdf.
* Fiorenzo Toso, *Necrologies. Giulia Petracco Sicardi 1922-2015*, into "Estudis Romànics", Institut d'Estudis Catalans, vol. 40 (2018), p. 585-607), https://www.google.it/search?source=hp&ei=eq-qX6jPIfyJjLsPyOC-6Ag&q=+Necrologies.+Giulia+Petracco+Sicardi+1922-2015&oq=+Necrologies.+Giulia+Petracco+Sicardi+1922-2015&gs_lcp=CgZwc3ktYWIQDFDlC1jlC2D3GWgAcAB4AIABeogBepIBAzAuMZgBAKABAqABAaoBB2d3cy13aXo&sclient=psy-ab&ved=0ahUKEwio9N6go_jsAhX8BGMBHUiwD40Q4dUDCA0

## Âtri progètti

Categorîa:Biografìe
Petracco Sicardi, Giulia