Abèrgo di Nòbili

**Abèrgo** o l'é o nómme che into Medioêvo o l'êa dêuviòu pe indicâ di consòrççi de famìgge nòbili, ligæ da di vìncoli de sàngoe ò de tîpo econòmico, tipicaménte difûxi in Ligùria e Piemónte ma in mòddo particolâ a Zêna, dond'êan 'n'inportànte instituçión polìtica ascì.

## Stöia
Tra i prìmmi Abèrghi a êse creæ, pàssa o câxo particolâ de Zêna, gh'é quélli da famìggia di Bàrbi, a Chiêri, che remóntan a-o Duxénto. Âtre çitæ piemontéixi dónde se són svilupæ ste asociaçioìn chi són Àsti, Savigiàn, Torìn (co-in prìmmo Abèrgo mensonòu inte 'n àtto do 1328) e Moncalieri, dónde són çitæ inti statûti comunâli do 1378. A ògni mòddo quésta instituçión a l'é stæta 'n fenòmeno tipicaménte zenéize, dond'a s'é svilupâ cómme 'n'evoluçión de ciù antîghe éutto Conpàgne, asociaçioìn inte quæ a l'êa spartîa a çitæ e a popolaçión zenéize scìnn-a da-o 1135, gràçie a-e quæ a Zêna l'é stæto creòu o prìmmo Lìbero Comùn da penîzoa. Comensiàn dónca a êse creæ e prìmme congregaçioìn, formæ ségge da famìgge da-a nobiltæ ciù ò mêno elevâ che da quélle de òrigine popolâre, asociæ a-e prìmme. Fæto comùn o l'êa quéllo che, pe uzànsa ò pe acòrdio, e famìgge asociæ adotâvan o nómme de l'Abèrgo, ö sæ quéllo do ciù poténte tra i ménbri do consòrçio, ch'o vegnîva dónca mensonòu prìmma do pròpio. No l'é do tùtto ciæo l'òrigine de sta pràtica chi, fòscia repigiâ da-i órdini religiôxi in Tæra Sànta che dâvan o nómme de "Abèrgo" a-i convénti e a-i palàççi dond'êan òspitæ i cavaliêri, divîxi segóndo a pròpia léngoa moæ.

Tra i ezénpi ciù rilevànti gh'é de segûo quéllo da famìggia di Giustinién, ch'a l'é stæta creâ pròpio cómme l'Abèrgo de famìgge ligæ a-a Maónn-a de Scîo, che pìgian o sò nómme da-o palàçio dónde se riunîvan pe-e questioìn d'afâri, o Palàçio Giustiniàn a-o Meu. Into 1362 i sòcci da maónn-a àn proclamòu a sò unión into nêuvo Abèrgo, con l'azónze a-o pròpio nómme quéllo de Giustiniàn.

E prìmme testimoniànse scrîte in scî Abèrghi zenéixi remóntan a-o 1383, segóndo quànte l'é stæto riportòu inti *Annales Genuenses* do Zòrzo Stélla e inte quélli de l'Agostìn Giustiniàn in òcaxón de l'incoronaçión de Gioâne I cómme rè de Cîpro da pàrte do dûxe Lionàrdo Montâdo (òtegnìndo in càngio a çitæ e o pòrto de Famagósta, con dôe lîghe do teritöio d’in gîo ascì).

I Abèrghi, pàssa avéi di òbietîvi de tîpo econòmico, agîvan con di òbietîvi polìtichi ascì, e çercâvan in ògni mòddo de evitâ 'n avansaménto da "democraçîa" inta repùblica òligàrchica. Però, e famìgge da ciù âta borghexîa ascì àn comensòu a creâ e pròpie congregaçioìn, cösa ch'a l'à portòu a 'na fòrte contrapoziçión tra e famìgge da-a nobiltæ ciù "nêuva" cómme i Fregôxi e i Adórni e quélle da grànde nobiltæ, ö sæ i Döia, i Fiéschi, i Spìnoa e i Grimâdi. O nùmero totâle di Abèrghi o l'é stæto asæ variàbile into córso do Medioêvo: 'na prìmma lìsta do 1474, contegnûo inte 'n *[[cartularium]]* do Bànco de Sàn Zòrzo, a l'ìndica 74 Abèrghi scibén che, segóndo de stìmme, inte l'etæ comunâle quésti êan ciù de 100. Da-o pónto de vìsta giurìdico i Abèrghi êan de fórme d'asociaçión privâ ma ch'àivan in riconosciménto stâtale, coscì cómme evidençiòu da l'Antönio Màia Visdòmini inta sò arecugéita di stâtuti do Comùn de Zêna, a-o capìtolo "*De committendis propinquorum questionibus in Albergaria*".

Con l'inportànte rifórma "do Garibétto" do 1528, vosciûa da l'Andrîa Döia pe creâ 'n govèrno da Repùblica ch'o fîse do tùtto sótt'a-o contròllo da nobiltæ, i Abèrghi diventiàn adreitûa pàrte de l'òrdinaménto pùblico e costitutîvo da Repùblica, perché sôlo chi l'êa inscrîto a sti consòrçi chi o l'àiva o dirìtto d'êse nominòu a fâ pàrte de càreghe do Stâto. O nùmero di Abèrghi, za in diminuçión aprêuvo a de agregaçioìn tra divèrse famìgge, o l'é stæto dónca amermòu a 28, da-i 35 scìnn-a quéllo moménto ancón existénti. Co-a nêuva lézze o dirìtto de formâ 'n Abèrgo o restâva sôlo a 'na famìggia ch'a l'avésse a-o mànco sêi câze "avèrte" (definiçión legâle chi-â giornâ d'ancheu a l'é do tùtto sconosciûa) e, into câxo chò-u nùmero de ste câze chi o fîse ciù èrto de dózze, gh'êa a poscibilitæ de costitoî 'n dóggio Abèrgo ascì, indicòu co-o nómme, pàssa de quéllo da famìggia, ascì da ciàssa ò da stràdda dond'o se trovâva. In càngio e famìgge ciù picìnn-e, e ch'àivan in nùmero de câze avèrte ciù bàsso, perdéivan o "dirìtto" a-o nómme e a l'àrme.

A ògni mòddo, l'agregaçión di nêuvi nòbili inti vintéutto Abèrghi a no riêsciâ a levâ i conflìtti tra nobiltæ "antîga" e "nêuva", bén bén distìnte inti doî pòrteghi de Sàn Lùcco e de Sàn Pê. Co-in'âtra lézze, promulgâ a-i 10 de màrso do 1576, in sciâ fìn o scistêma di Abèrghi o l'é stæto do tùtto abandonòu, co-e famìgge che són tornæ a-o sò nómme òriginâle, e mìsse, copiàndo o modéllo in ûzo into Régno de Spàgna, inte 'n *[[Lìbbro d'öo]]* da nobiltæ, chi-â Zêna o l'êa ciamòu *[[Liber Nobilitatis|Liber Nobilitatis Genuensis]]*.

## I 28 Abèrghi
Chi de sótta gh'é a tabèlla co-i 28 Abèrghi de Zêna indicæ inta rifórma de l'Andrîa Döia do 1528. Pe ògni Abèrgo gh'é a lìsta de famìgge a quésto asociæ e o sò stémma ascì.

A ciù pàrte de famìgge ch'àn creòu 'n Abèrgo a vegnîva da-a nobiltæ feodâle, in càngio e âtre êan d'òrigine viscontîle, cómme i Spìnoa e i Grìlli. Tra e famìgge di Abèrghi, de proveniénsa popolâre gh'é i De Frànchi, i Di Fornæ, i Giustinién, i Promontöi e i Sòuli, ascì se, a ògni mòddo, a ciù pàrte da "nêuva" nobiltæ a l'êa asociâ inte de âtre famìgge.

## Nòtte
;Nòtte a-o tèsto


;Nòtte bibliogràfiche


## Bibliografîa
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Colegaménti estèrni
* 
* 

Categorîa:Repùbrica de Zêna