Borṡi e Veressi

**Bòrṡi e Veréssi** (*Bòrṡi e Ver̯éssu* in veresìn, *Borgio Verezzi* in italiàn) i sun dûi paìṡi ligüri da pruvinsa de Savuna ünìi in-te 'n sulu cumün, ch'u cunta 2.053 abitanti (dêti agiurnê a-u 2023).

## Geugrafìa
U cumün u l'è cunpostu da-i dûi pàiṡi de Bòrṡi (in scia còsta, faciòn sciü-u Gurfu de Löa in-ta sö estremitê ciü a levànte) e de Veréssi (in scia culîna, a 200&nbsp;m slm, cunpostu da-e burghê da Cröṡa, du Pöṡṡu, da Ciassa e du Rucàru).

Borṡi u l'è in-ta valâ du turente Butassàn, ch'u marca u cunfìn cumünâle a punénte, cu-A Prìa, mentre u cunfìn a levànte u l'è marcòn da-u Riàn da Fin, ch'u nasce in teritòriu finarìn in sìmma a-u Càvu da Cravasòppa e u l'ha ascì in ràmmu de surgenti 'n-ta lucalitê veresìna de San Martìn. A setentriùn u cumün u l'è cunfinante cu-U Tû, ch'u se tröva a-u de là du Munte Grossu (299&nbsp;m). 

De lungu pàrte du basin du Butassàn u Riàn da Lescìa, sö afluente de manca, ch'u nasce a-i cunfìn cu-U Tû. Tantu Borṡi cuantu Veréssi i sun traversê fina da-u Riàn da Batuéṡṡa, ch'u scûre a partì da-a lucalitê du Castelâ de Veréssi e u traversa, a l'artéssa de Borṡi, e gròtte de Vâdemìn, cunplessu carscicu svilupòn in-te dulòmie e in-ti carchê dîti de San Pê di Munti, scrövîu du 1930.

## Stòria

### Urigine du numme
U numme Borṡi u deriva da-u latìn *Burgus Albingaunum*, a indicâ a l'insediamentu stéssu, ligòn a-a Arbénga vista a presensa in êpuca prerumâna da tribü ligüre di ingàuni. Veréssi, invêxe, a l'è de l'ablatîvu preruman *Veletiis*, latiniṡòn in *Veretium* o *Viretium*, pöi divegnüu *Veretio*, fin a-a furma da giurnâ d'ancö.

### Preistòria
Üna de prìmme testimuniânse de frecuentasiùn ümâna in-tu teriròriu cumünâle a l'è rapreṡentâ da-u Castelâ de Veréssi, ch'u se tröva in-ta lucalitê cu-u mêximu numme. U scitu, incuadròn in-ta primma etê du fêru, fra i seculi IV e III a.C..
Difêti sta tipulugîa de custrusiùi a l'êa tìpica de pupulasiùn ligüri antìghe, devöê cumme scistémma difenscìvu a-e spàlle da maîna.

### Êpuca rumâna
A duminasiùn ligüre a làscia u sö postu a cuélla rumâna cu-a canpagna de cuncuista purtâ avanti da-u console Lucio Emilio Paolo. Du 181 a.C. u l'incuménsa cuscì u prucessu de rumaniṡasiùn da zôna, segnòn survatüttu da-a custrusiùn da Via Julia Augusta, fêta custruî du 13 a.C., in mòddu da culegâ Rumma cu-e növe têre cuncuistê, integrê in-ta Regio IX Liguria. A ṡôna a l'è dunca a-u de sutta da *mansio* du Pulupixe.

### Etê de meṡṡu
Cu-a caütta de l'Inperu Ruman i dui sentri i sübiscian e incursciùi barbariche, primma lungubarde e poi di Franchi. Cuand'u möe Carlu Magnu, in-te l'814, u duminiu u pàssa a Berengariu II. U l'è cun lê ch'a nasce a diviṡiun du teritòriu in marche. Tantu Borṡi cuantu Veréssi sun dunca parte da Marca Arduinica, a-i cunfìn cun cuélla Aleramica, da cuâle u faxeva parte Finâ.

A mantegnî u cuntròllu l'è u vescuvòn d'Arbenga, forte da sö preṡensa a-A Prìa, armenu fin a-u 1076, annu ch'u vegghe u pasaggiu de pruprietê firmòn cun l'Abasìa de San Pê in Varatèlla. Grassie a stu chi i benedetìn i l'êan sciurtìi a espande i sö pusedimenti, vistu ch'i l'êan pruprietàri de serti teren d'in gîu a-u Butassàn. 

L'è cu-u seculu XIII che u marchezòn finarìn u pröva a espandise a-u de là da Cravasòppa, anetendu Borṡi e Veréssu du 1212, püe se l'espansciùn a nu düa ciü de cuarche annu, scicumme che dòppu pocu i dui paìṡi finiscen turna in man a-i veschi arbenganeṡi, sutta a-u castéllu da Prìa.

A situasiun a cangia turna du Trexentu, cuande a Repübbrica de Ṡena a riscatta a pudesterìa da Prìa da Pappa Ürban VI, pe in tutâle de 60 mìlla fiurìn, duvüi in scangiu de l'agiüttu militâre risevüu cuntru u regnu de Napuli.

### Etê muderna
In-ti seculi a vegnî a situasiùn a nu mustra di grandi cangiamenti, a Repübbrica a mantegne u sö cuntròllu in sci dui paìṡi, ch'i duxevan d'in ànnu in ànnu versâ di tribüti a-u pudestê. Du Sincuesentu, a seguitu de incursciùi barbaresche, a l'è a cuncesciùn da Ṡena pe e òpere de furtificasiùn, du cuâle Borṡi a n'êa spruvìsta fin a cuéllu periudu. Du 1564 a vegne tiâ sciü a primma tûre a bastiùn, dapö seguîa, in-tu 1588, da-a custrusiùn d'in forte ch'u surmuntava u burgu, dund'aù a se tröva a gêxa de San Pê.

D'âtru cantu u prublema a Veréssi u nu se preṡentâva, vista a culucasiùn aretrâ rispettu a-a còsta, l'è ascì pe sta mutivasiùn lì che in cuélli ànni gran nümeru de borṡìn u s'êa trasferìu in-te burghê veresìne.

Cu-a guêra fra a Repübbrica e u ducòn di Savoia, u se ascìste a l'invaxùn da pudesterìa priéṡe, liberà cu-a batàggia deciṡiva cunbatüa a-i 30 de màṡṡu du 1625, a-a cuàle i l'axevan dêtu u sö cuntribütu ascì i òmmi de dûe vìlle.

### Etê cuntenpuranea
U duminiu ṡeneṡe u vegne a mênu a seguitu di eventi da Batàggia de Löa, du 1797. In-tu dixenbre de st'annu lì Borṡi e Veréssi venan inseîi a-u de sutta du Dipartimentu da Maémua da Repübbrica Ligüre, cun sêde a-a Prìa. In-te l'avrî du 1798 i sun pasê a-u III Cantun da Giürisdisiùn de Aêne Candide, trasfurmòn du 1803 in-tu VI Cantun da Giürisdisiùn Cuùnbu, de lungu cu-a sö sêde a-Prìa.

Caüttu Napuleùn, du 1814, u cuntrollu u pàssa a-u Regnu de Sardegna e i dui cumün i sun inseîi drent'a pruvinsa d'Arbenga, dapö trasfurmâ in sircundàriu sutta a-a pruvinsa de Ṡena. Füxi in-tu 1933, i dûi cumün l'han cuscì furmòn u növu ente aministrativu d'ancö.

## Abitanti
### Evulusiùn demugrafica

### Minuranse furèste
Pe l'ISTAT, a-u 1° de zenâ du 2020 a Borṡi e Veréssi i ghe sun 137 rescidénti furèsti.

### Cugnummi ciü difüṡi
I cugnummi ciü difüṡi a Borṡi e Veréssi i sùn: *Bergallo*, *Bianchi*, *Perata*, *Locatelli* e *Finocchio*.

## Pòsti d'interèsse
### Architetüe religiuṡe
#### Borṡi

File:Gêxa de San Péu (Bòrzi, Bòrzi e Veéssu)-Esternu 01.jpg|A gêxa de San Pê
File:Borgio Verezzi-santuario Madonna del Buon Consiglio2.jpg|A gêxa de San Stêva 
File:Borgio Parrochia Chiesa di Gesu Redentore.jpg|A gêxa növa de Borṡi 

* **Gêxa de San Pê**, a paruchiâle de Borṡi, tiâ sciü da-i resti du forte ṡeneṡe custruìu du 1588 e divegnüu inservibile. Utegnüu u cunsensu da Repübbrica de trasfurmâlu in gêxa in-tu 1789 u l'è stêtu inauguròn du 1808, vixitòn da-u Pàppa Piu VII du 1814. A strutüa a l'è baṡa in sce cuélla da veggia furtessa, a parte a müàggia du fundu, caciâ ṡü pe fa pòstu a l'abscide. Ancö veghemmu l'edifissiu carateriṡòn da 'na faciâ neuclascica ch'a mustra a stàtua du santu sciü-a sö sìmma, finacòn da dûi canpanìn binélli. U de drentu u l'è a 'na scingula navâ, dutâ de sei capélle laterâli, mentre a otta a preṡenta l'afrescu da Glòria de San Pê, fêtu da Raffaele Arbertella.
* **Santuàju da Madònna du Bun Cunsiggiu**, cunusciüa ascì cumme *San Stêva*, a l'üna de gêxe ciü antighe du teritòriu borṡìn, edificâ cun tütta prubabilitê fra i seculi VII e VIII, forscia in sce 'n presedente tenpiu pagàn. Esenpiu architetonicu de riliêvu, l'è in stîle rumanicu-goticu, cu-a particularitê d'avê l'abscide urientòn a levànte. A tréi navê, l'è stêtu ciü òtte restrutüòn, ṡà in-tu 1076 s'ha nutìssia da custrusiun du canpanìn, pe pöi vegnî anlpiòn du 1485, ànnu da sö elevasiùn a retòria. Ingrandìu ancùn in-tu Seisentu faxendughe u portegu in faciâ e elevandulu in artéssa. Cun l'inaugurasiùn da gêxa de San Pê u l'ha cangiòn de denuminasiù in favû de cuélla ch'a g'ha aù.
* **Gêxa du Redentù**, custruìa in-ti ànni '70 sutta a Don Pissarello e terminâ sutta a Don Doglio, l'è cunusciüa ascì cumme *A gêxa növa*. A ciànta retangulâre, a l'ha in teitu a cabànna che in-tu frunte u da urigine a 'n pòrtegu. Particulâri e vedrê, dixöttu in tüttu, che abeliscian l'anbiente.

#### Veréssi

File:Verezzi-chiesa San Martino1.jpg|A paruchiâle de San Martin
File:Verezzi-chiesa santa Maria Maddalena1.jpg|L'oatòju de Santa Marìa Madalêna
File:Borgio Chiesa San Giuseppe 2.jpg|A gêxa de San Giüṡeppe

* **Gêxa de San Martìn**, paruchiâle veresìna, a l'è stêta edificâ du 1625 da Tommaso Cucchi, priù, espunente de üna de famìggie ciü inpurtanti du paìṡe. A l'è stêta tiâ sciü li dunde a se truvavan l'antiga gêxa du postu (seculi XIV-XV) e a cà di fràtti, de l'uriginâle edifissiu u resta ben pôcu, a parte in afrescu datòn 1512. A strutüa a l'è senplice, cun sulu 'na navâ, ma u de drentu u l'è decuròn in stîle baroccu. In-ti travaggi de restauru da pavimentasiùn a l'è stêta ascì truvâ ina làpide de marmu datâ du Seisentu cu-u stémma da famiggia Cucchi. De pregiu u canpanìn che a surmunta, realiṡòn in prìa lucâle, segundu u stîle rumanicu.
* **Oatòju de Santa Marìa Madalêna**, ascì cunusciüu cumme *Santuàju de Maria Regina*, mensciunòn pe a primma otta in-tu 1600. Vixin a-a paruchiâle, a g'ha ina sula navâ, in stîle baroccu. Chi sun cunservê e stàtue ch'e rafigüan, San Giuachìn, Sant'Anna, Geṡù e San Giüṡeppe.
* **Capélla de Sant'Agustin**, in-ta burgâ da Ciàssa, l'è de urigine du Trexentu, de dimensciui picîne, a g'ha ina cuertüa cun otta a butte e u de drentu intunacòn. In-tu seculu XIX a l'êa devöâ ascì cumme scöa, primma che sta chi a vegnìsse purtâ in-ta cà cumünâle.
* **Capélla da Madònna di Canpi**, cunusciüa ascì cumme *Madònna da Ricunciliasiùn*. A se tröva a pôca distansa da-a burgâ da Crösa, lungu a stràdda ch'a porta a Gura. A l'è ina gēxétta tiâ sciü in-tu 1606 (cumme veghemmu in sce l'architrâve) surva a-i resti de 'n edifissiu ciü véggiu. Se sa che antigamente a l'êa parte da Turetta di Sassetti, interna a-u scistemma de furtificasiùn du castéllu de Veréssi, devöòn da-i marchéṡi de Finâ. A ṡôna a l'è stêta ascì teâtru de arcüne apparisiui fra u 1987 e u 1994.
* **Gêxa de San Giüṡeppe**, edifissiu religiuṡu mudernu edificòn du 1963, vusciüu da Don Bruno Oddone, a-u sö de drentu u cunserva 'na grande cruxe fêta a-a fìn de l'Öttusentu, ciü e stàtue de légnu da Madònna e de San Giüṡeppe e 'n'âtra in gessu, dedicâ a-u Sacru Cö, restaurâ du 1998.

### Architetüe militâri
* **Tûre bastiunâ** in scia stràdda de San Stêva, a Borṡi, parte de l'òpera de difeṡa vusciüa da-i pudestê pe cuntu da Repübbrica de Ṡena in-tu 1564. Inisialmente in puṡisiùn avansâ versu a maîna, a-u dì d'ancö inglubâ in-te chè du burgu, in-ta sö parte de punente.
### Architetüe sivìli
* **Muìn feniciu**, a Cröṡa, u l'è ina custrusiùn in prìa, bassa e spéssa, scitüâ in-te 'na ṡôna carscica surva e chè da burgâ. Pa ch'a strutüa, in tenpu furnìa de pale a-u de drentu, a fusse devöâ pe maxinâ gràn e scimili. Segundu de âtre idée podâse ch'u l'avesse ascì ina funsiùn de turetta d'avistamentu o de fàru, vista a scarsa preṡensa de venti, limitê a punente e a setentriùn da-e culîne d'in gîu.
* **Palàssu Cucchi**, rescidensa da nobile famìggia veresìna di Cucchi, in-tu burgu de Veréssi. Tiòn sciü in-tu Seisentu, u cunserva a-a sö intrâ in edicula de prêgiu, dedicâ a-a Madònna e surmuntâ da l'arma de sta famìggia chi.
### Natüa

* **Gròtte de Vâdemìn**, cunplessu carscicu cun in svilüppu de 1600 m e in dislivellu de 36 m, averta a-e vìxite türistiche in-tu 1970 cun in percursu de 800 m. Scuèrte pe câxu in-tu 1933, da trei figiö borṡìn, e prìmme indagini ciü aprufundìe e sun stête fête de dòppu a guèra (1951, grassie a l'òpera de Giovanni Dentella du Gruppu Speleulogicu Ingàunu). Ṡà da-i ànni '20 u s'êa scavòn però in pussu, in seguitu a-a decixùn da parte du pudestê borṡin de slargâ u cursu du turente Batuéṡṡa, che ancùn aù in-ti periudi de cîna u spaìsce drentu a-e cavitê da grótta e u furma di laghetti suttu têra, ün de sti chi propiu a-u de sutta da Gêxa de San Pê. 

## Ecunumia
A-a giurnâ d'ancö l'ecunumìa du cumün a l'è baṡâ pe a ciü parte sciü-u türiṡmu, in particulâ d'estê, méntre de tradisiùn l'attivitê ciü inpurtante a l'è de lungu stèta cuélla agrìcula, tantu che i borṡìn i sun ancùn dìti i "favê". Da Veréssi a gh'è pe cuntru a prudusiùn tipica de üna varietê de seulla, a seulla de Veréssi, ch'a l'ha guagnòn u ricunusciméntu De.Co.

In-ta frasiùn veresìna i gh'êan ascì e inpurtanti câve du cuscì dìtu marmu o prìa röṡa de Veréssi, ṡà in funsiùn in-tu Sincueséntu e serê du tüttu in-ti anni '80 du séculu pasòn; in particulâ e trê câve ciü inpurtanti i l'êan cuélla da Gêxa, arénte a-a gêxa de San Martìn ch'a g'ha dètu u numme, a Câva Véggia, serâ du 1900 doppu che a sö otta a l'êa vegnüa ṡü, e a Câva da Colla, l'ürtima a ésse serâ.

## Cultüa
### Istrusiùn
;Bibliutêche
* Bibliutêca Civica: a l'è a bibliutêca cumünâle e a se tröva in-te 'na cà afaciâ sciü Vìa Mateotti, a Borṡi. A bibliutêca a l'è stèta fundâ du 1979 in-ta sö primma séde de Vìa di Oîvi, vegnindu menâ a l'inprincìpiu da vuluntài. Du 2005 a l'è stèta mesciâ in-te 'na prupietê du cumün giüstu rangiâ, a mêxima dund'a gh'è u Céntru Sociu-Cultürâle. A bibliutêca, ch'a l'è dréntu a-u scistêma bibliutecàju "*Pollupice*" cun cuélle da Prìa, de Cârxi, du Finâ, de Giüsténixe e du Tû, a g'ha a-a giurnâ d'ancö tostu vintimilla pèssi in-ta sö culesiùn.

;Scöe
A Borṡi i ghe sun e scöe di trèi livèlli de aṡilu, elementâri e médie, ch'i fan tütte parte de l'Istitütu Cunprenscìvu da Prìa. L'aṡilu, a gestiùn püblicu-religiuṡa, u l'è stètu inauguròn du 2022 in-ta sö növa séde de Villa Mater Domini, e âtre scöe i sun invêxe in-te 'n edifissiu diferénte, de lungu a Borṡi, cu-e médie ch'i sun stète intitulê a-u Camillo Sbarbaro.

### Asuciasùi

* *Società agricola*, de Borṡi: a l'è stèta fundâ, a-u 24 de ṡügnu du 1893, da-i cuntadìn de Borṡi pe méggiu inandiâ a spedisiùn de früta e ortaggi pe méṡṡu da feruvìa. Difêti, di giurni u vegnìva fermòn ün vagùn in-ta culissa da "picina vulisitê" da stasiùn de Borṡi, cuscì caregòn de mérse pe i mercòi de Ṡéna, Türìn e Milan, e dunca, pe gestì e pratiche e i vagùi, a l'è stèta fundâ a sucietê agricula.
* *Società Operaia di Mutuo Soccorso "Concordia"*, de Veréssi: in ativitê ancùn a-a giurnâ d'ancö, a l'è stèta creâ u giurnu doppu l'agricula de Borṡi, a-i 25 de ṡügnu du 1893. A l'è nasciüa cumme asuciasiùin pe a diféṡa di interèssi di "minòr", i minaùi de câve de Veréssi, diventê in-te cuélli anni a ciü inpurtante ativitê du paìṡe; aùa a cüa üna série de manifestasiùi cumme, in particulâ, a storica sagra da lümassa.

### Teatri

* Cìne-teatru "Gassman": mudèrnu teatru a Borṡi, u se tröva in-ta Vìa IV Nuvénbre, arénte a-a gêxa du Redentù. Dedicòn a-u Vittorio Gassman, a strutüa a g'ha üna sala cun 304 posti e u servissiu café.

### Dialétti borṡìn e veresìn
Da-u puntu de vista linguisticu u cumün u l'è de lungu diviṡu in-ti dûi paìṡi ch'i u furman, cu-i sö parlê ch'i g'han de cêe diferénse. A ogni moddu ste varietê, spécce cuélla de Borṡi, i se suméggia paéggiu cu-u parlâ da Prìa che, pe i sö trêti, u l'è de tranṡisiùn tra u ligüre de séntru-punénte e u ligüre sentrâle.

A diferénsa ciü marcâ tra Borṡi e Veréssi a végne da-a prununsia da léttera "r", ch'a carateriṡṡa in moddu strétu i dûi parlê: in-te cuéllu de Borṡi, cuandu a nu caṡṡe du tüttu (spécce se in-tu méṡṡu a dûe vucâle), a l'è prununsiâ , a Veréssi a l'è dìta  e a sajâ scrìta cu-u ségnu *r̯*. Inta cocina veresìna a gh'è ascì ina sèrta velariṡasiùn da léttera "a" cuand'a se tröva in puṡisiùn tonica, scrìta cu-u ségnu *ä*. In-te frasiùi finarìne de Gura e de Ulle a l'è devöâ 'na variante du finarìn scimile a-u parlâ de Veréssi.

## Fèste e fée

* Festival teatrâle de Borṡi e Veréssi: a manifestasiùn ciü cunusciüa du paìṡe, fèta pe a primma otta du 1967 pe vuluntê du scìndicu Enrico Rembado, a se tégne tütti i anni, d'estê, in-ta burgâ veresìna da Ciassa. A manifestasiùn a se cunpune d'üna raségna de rapreṡentasiùi in-ta bèlla curnîxe da Ciassa de Sant'Agustin, cun de anteprimme nasiunâli, mustrê tra i méṡi de lüggiu e de agustu. In-tu cursu du festival, da-u 1971, u l'è asegnòn ascì u prémmiu "Veretium", guagnòn da l'attù in prôṡa ch'u se ségge fètu nutà pe cualitê in-te l'ürtima stagiùn teatrâle.
* Fèsta de San Pê: a l'è a fèsta du patrùn de Borṡi e du cumün intregu, ch'a se tégne tra u 28 e u 29 de ṡügnu. A-u 28 a gh'è a prucesciùn, cu-a figüa du santu che, caregâ sciü-in gussu, a l'è fèta desbarcâ a-a maîna de Borṡi e de lì cunpagnâ in gìu pe u paìṡe da-i Cristi de cungréghe da ṡôna.
* Sagra da lümassa: inandiâ a primma otta du 1966 pe vuluntê du paricu Bruno Oddone, a se tégne d'agustu in-ta frasiùn de Veréssi. A sagra a l'è dedicâ a-a specialitê lucâle de lümasse a-a veresìna, üna de trê De.Co. du cumün insémme a-a seulla de Veréssi e a-a varietê du postu da turta de sücca duse, e a l'è urganiṡâ da-a S.M.S. Concordia.
* A Türba: a l'êa l'antîga fèsta ch'a se tegnìva a-u lünedì de Carlevâ a Borṡi, ch'a veghéva a partecipasiùn de génte da l'intrega pudesterìa da Prìa. A Türba, ch'a l'è stèta inandiâ fin-a-i anni '50, a cunprendéva a sfilâ di câri e di mascheri, ch'i mettévan in mustra i rapiménti di Mòi ascì. 

## Sport
Intu teritoriu du cumün se trövan paéggi sciti pe fâ de ativitê spurtive:
* Canpu cumünâle de Borṡi: scituòn in-ta regiùn da Valle, u l'è u canpu da balùn dund'a ṡöga a scuaddra du paìṡe, a *U.S.D. Borgio Verezzi*, che a-u 2023 a l'è in-tu gîùn B da primma categurîa ligüre. A *Borgio Verezzi*, fundâ du 1962, a l'è a sucietê ch'a gestisce u canpu da balùn, umulugòn da-u C.O.N.I. du 1968, e e âtre strutüe du céntru spurtivu, che aùa u cunprénde ascì di canpi da bocce, ün da balùn a 5 e dûi da ténnis.
* Riva de Séntu Corde: a l'è ün müaggiùn in-ta câva véggia de Veréssi, atresòn du 2014 pe praticâghe a ranpinâ spurtiva. U se cunpune de 23 percursci, pe 300 metri in tüttu, cun de dificultê cunpréṡe tra 4A e 6B.

## Aministrasiùn

## Vìe de cumünicasiùn

### Stradde
A stradda ciü inpurtante ch'a travèrsa u teritoriu du cumün a l'è a SS1 Aurelia, che chi a và da-u Finâ, a levante, a-a Prìa, a punénte, pasandu sübitu ciü indarê da maîna de Borṡi. Pö a gh'è ancùn a stradda cumünâle pe Veréssi e cuélla ch'a và aprövu a-u Riàn de Butassàn, in diresiùn du Tû.

A stradda pe Veréssi, fèta a-u postu de trê antìghe müatêe de Sevore, di Pasti e de Vaixélle e ancö dedicâ a-u Nazario Sauro, a l'è stèta inaugurâ in-te l'autünnu du 1885. In particulâ, a munta da l'Aurelia sciü pe a regiùn da Varavêa e, doppu dûi chilometri de percursu panuramicu, a travèrsa e burghê du Pöṡṡu e da Ciassa, pasandu dunca i cunfìn du cumün pe muntà fin-a-a frasiùn finarìna de Gura, dund'a s'atacca a-a pruvinsâle du Melognu.

### Feruvìe

U cumün de Borṡi e Veréssi u g'ha 'na sö stasiùn sciü-a feruvìa Ṡena-Vintimìggia, ch'a se tröva ciü a valle du céntru storicu de Borṡi. A l'inaugurasiùn da feruvìa, du 1872, in-tu paìṡe u nu gh'êa però ina vêa stasiùn, cu-i trêni ch'i se fermâva da-u "Caṡéllu" du pasaggiu a livéllu fètu du 1870, ch'a sajà avèrta, cumme cuélla du Burghéttu, sulu cuarche annu doppu grassie a l'inscisténsa di borṡìn. In particulâ, giütê da-i veresìn e da-i emigrê in Argentina e Uruguay, i paiṡê i l'han canpòn da lê tütte e sustanse ch'i servìva pe tiâ sciü a stasiun, fabricâ in-tu 1882, ch'a l'è stèta a prìmma a ésse fèta de müaggie in-te l'intrega Rivêa de Punénte, a-u postu de gabine de légnu devöê in-te cuélli anni.

## Notte
;Notte a-u tèstu


;Notte bibliugràfiche


## Bibliugrafìa
* 

## Âtri prugètti

## Ligammi de föa
* 
*