open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1856

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica
 
### América

### Oustràlia, Òceània, Pöli

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

Immaggine:Sigmund Freud, by Max Halberstadt (cropped).jpg|Sigmund Freud (6 mazzo 1856-23 seténbre 1939), 1921 ca.

### Mòrti

Immaggine:Ritratto di Amedeo Avogadro, 1800-1850 - Accademia delle Scienze di Torino - Ritratti 0087 B.jpg|*[[Amedeo Avogadro]]* (9 agosto 1776-9 lûggio 1856)

## Nòtte


## Âtri progètti

056
1855

## Fæti

### Euröpa

### Àzia

### Àfrica
 
### América

### Oustràlia, Òceània, Pöli
 
### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

Immaggine:Giovanni Pascoli 01.jpg|Giovanni Pascoli (1855-1912)


### Mòrti

Immaggine:Alessandro La Marmora.jpg|*[[Alessandro La Marmora]]* (27 marso 1799-7 zûgno 1855), 1920 ca.
Immaggine:Kierkegaard.jpg|Søren Kierkegaard (5 mazzo 1813-11 novénbre 1855)


## Âtri progètti

055
1854

## Fæti

### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Oustràlia, Òceània, Pöli

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

Immaggine:Oscar Wilde portrait by Napoleon Sarony - albumen.jpg|Oscar Wilde (1854-1900)


### Mòrti

Immaggine:Silvio Pellico.jpg|Silvio Pellico (1789-1854)


## Âtri progètti

054
2

## Fæti
### Euröpa
Rómma - Cónsoli: *Publius Vinicius* e *Publius Alfanus  Varus*. *Publius Cornelius Lentulus Scipio* (nominòu in sostituçión da-o 1 de lùggio). *Titus Quinctius Crispinus Valerianus* (nominòu in sostituçión da-o 1 de novénbre).

### Àzia

### Àfrica
 
### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

### Mòrti

## Nòtte


## Âtri progètti

002
1881

## Fæti

 
### Euröpa
13 marso (1° màrso do Lunäio Giulian) - San Peoburgo. O zar Lisciandro II de Ruscia o vêgne asascinòu.
### Àzia

### Àfrica

### América

### Oustràlia, Òceània, Pöli

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Sport

### Nasciûi

Immaggine:Ioannes XXIII, by De Agostini, 1958–1963.jpg|O pàppa Zane XXIII (1881-1963)

### Mòrti

## Atri progètti

081
1882

## Fæti

### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Oustràlia, Òceània, Pöli
 
### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 
### Sport

### Nasciûi

Immaggine:Virginia Woolf 1927.jpg|Virginia Woolf (25 zenâ 1882-28 marso 1941), 1927
Immaggine:Franklin D. Roosevelt LCCN2016819598.tif|Franklin Delano Roosevelt (30 zenâ 1882-12 arvî 1945), 1918-1920
Immaggine:The Book of the Homeless (New York, Charles Scribner's Sons, 1916) 113.png|Jacques-Émile Blanche, *[[Igor Stravinskij]]* (17 zûgno 1882-6 arvî 1971), 1916


### Mòrti

Immaggine:Charles Darwin 1880.jpg|Charles Darwin (12 frevâ 1809-19 arvî 1882), 1880
Immaggine:Giuseppe Garibaldi (1808-1882), published in Harper's Weekly June, 1882.jpg|Giuseppe Garibaldi (1808-1882), da *Harper's Weekly*, zùgno 1882


## Nòtte


## Atri progètti

082
1883

## Fæti

### Euröpa

28 lûggio - 'N teramòtto o distrûe Casamicciola (Casamicciola Terme)
### Àzia
26 agosto - Esploxón do vulcàn Krakatoa, tra Sumatra e Java.
### Àfrica
 
### América

### Oustràlia, Òceània, Pöli

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Sport
 

### Nasciûi

Immaggine:Franz Kafka 1917.jpg|Franz Kafka (3 lûggio 1883-3 zûgno 1924), 1917
Immaggine:Georges Kars, Portrait des Malers Maurice Utrillo.jpg|thumb|Maurice Utrillo (1883-1955) de Georges Kars
Immaggine:WalterGropius-1919.jpg|Walter Gropius (18 mazzo 1883-5 lûggio 1969), 1919


### Mòrti

Immaggine:Richard Wagners Büste.jpg|Arno Breker, *[[Richard Wagner]]* (22 mazzo 1813-13 frevâ 1883) (Festspielpark Bayreuth)
Immaggine:Statue of Francesco de Sanctis.jpg|*[[Françésco De Sanctis]]* (28 marso 1817-29 dexénbre 1883) (Villa Borghese - Rómma)


## Atri progètti

083
Sàn Loénso (dizanbigoaçión)

## Architetûe
* Caterâle de Sàn Loénso: gêxa de Zêna
* Staçión de Sàn Loénso: staçión de Sàn Loénso

## Persónn-e
* Sàn Loénso (225-258): sànto

## Pòsti
* Sàn Loénso (*San Luensu*): comùn lìgure da provìnsa d'Inpéria
* Sciùmme San Loénso: sciùmme de l'América do Nòrd

## Vôxe corelæ
* San Lorenzo (dizanbigoaçión)
Wellington

**Wellington** a l'é a capitâle da Neuva Zelanda. A gh'à 250.400 abitanti.

## Geògrafia

## Stöia

## Pòsti de interèsse

## Economia

## Coltûa

## Manifestaçioin

## Feste e fëe

## Comunicaçioin

## Atri progètti


Categorîa:Capitæ de Naçioîn
1838

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Oustràlia, Òceània, Pöli

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

### Mòrti

Immaggine:Lorenzo Da Ponte by Samuel Morse (detail).jpg|Samuel Morse, *[[Loenso Da Ponte]]* (10 marso 1749-17 agosto 1838), 1830 ca.


## Âtri progètti

038
1839

## Fæti
 
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Oustràlia, Òceània, Pöli
 
### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Nasciûi

Immaggine:Luigi Capuana (before 1915) - Archivio Storico Ricordi FOTO001120.jpg|Luigi Capuana (28 mazzo 1839-29 novénbre 1915) (Archivio Storico Ricordi - Milàn)

### Mòrti

## Âtri progètti

039
1842

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Oustràlia, Òceània, Pöli

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Nasciûi

### Mòrti

Immaggine:Luigi Cherubini2.png|Luigi Cherubini (1760-1842)
Immaggine:Stendhal par JBJ Augustin.jpg|JBJ Augustin, *[[Stendhal]]* (23 zenâ 1783-23 marso 1842), 1820 (Museo Stendhal - Gremoble)


## Âtri progètti

042
1843

## Fæti
### Euröpa
*
### Àzia
*
### Àfrica
* 
### América
*
### Oustràlia, Òceània, Pöli
* 
### Arte
*
### Costruçión
*
### Inovaçión
* 

### Nasciûi
*
### Mòrti
*

## Âtri progètti

043
1834

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica
 
### América

### Oustràlia, Òceània, Pöli
 
### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

Immaggine:Self portrait or Degas Saluant, Edgar Degas.jpg|Edgard Degas (19 lûggio 1834-27 seténbre 1917), *Aotoritræto*, 1863 ca. (Museo Calouste Gubenkian - Lisbonn-a)

### Mòrti

## Âtri progètti

034
1835

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica
 
### América

### Oustràlia, Òceània, Pöli

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Nasciûi

Immaggine:Mark Twain photo portrait, Feb 7, 1871, cropped Repair.jpg|Mark Twain (30 novénbre 1835-21 arvî 1910), 1871
Immaggine:150b Pius X.jpg|Pio X (2 zûgno 1835-20 agosto 1914)

### Mòrti

## Âtri progètti

035
1844

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Oustràlia, Òceània, Pöli
 
### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

Immaggine:Paul Verlaine - photo Alcide Allevy.jpg|Paul Verlaine (30 marso 1844-8 zenâ 1896), 1883
Immaggine:Neurdein - Umberto I di Savoia come principe ereditario.jpg|*[[Unberto I]]* (14 marso 1844-29 lûggio 1900)
Immaggine:SarahBernhardt.png|Sarah Bernhardt (23 òtôbre 1844-23/26 marso 1923), 1882
Immaggine:Anatole France young years.jpg|Anatole France (16 arvî 1844-12 òtôbre 1924) 


### Mòrti

## Âtri progètti

044
Achille Vianelli

**Achille Vianelli** (Pòrto Moriçio, 21 dexénbre 1803 - Benevento, 2 arvî 1894), o l'é stæto 'n pitô, incizô e docénte italian, co-a naçionalitæ françéize.

## Biografìa
Seu poæ, Giovan Battista Vianelli, véneto ma co-a naçionalitæ françéize, o l'é stæto agénte consolâre napoliònico a Pòrto Moriçio.

## Inmàgine

Achille Vianelli - Posillipo.jpg|*Posillipo*
Napoli Piazza di San Lorenzo Maggiore c1845.jpg|*[[Napoli]], Ciassa San Loenso Magiô*,  1845 ca.
Achille Vianelli - Napoli, Riviera di Chiaja.jpg|*Napoli, [[Rivêa de Chiaja]]*


## Âtri progètti

Categorîa:Biografìe
Vianelli
1852

## Fæti

### Euröpa

### Àzia

### Àfrica
 
### América

### Oustràlia, Òceània, Pöli

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Nasciûi

Immaggine:Pierre Savorgnan de Brazza.jpg|Pierre Savorgnan di Brazza (1852-1905)
Immaggine:Antoni Gaudi 1878.jpg|Antoni Gaudi (Antoni Gaudí i Cornet) (25 zûgno 1852-10 zûgno 1926) 


### Mòrti

Immaggine:J. M. Ritchie, Concerning the blind Wellcome L0027095.jpg|Louis Braille (4 zenâ 1809-6 zenâ 1852)


## Âtri progètti

052
1886

## Fæti

### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Oustràlia, Òceània, Pöli

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Sport

### Nasciûi

### Mòrti

Immaggine:Portrait of Clara Maffei, salonnière (1814-1886) - Archivio Storico Ricordi ICON010820.jpg|*[[Clara Maffei]]* (13 marso 1814-13 lûggio 1886) (Archivio Stoïco Ricordi - Milàn)


## Atri progètti

086
Arbâ

**Arbâ** o l’é un quartê rescidensiâ do commun de Zena, poxiçionou à levante da çittæ antiga e de quello da Foxe. Fin a-o 1874 o l’é stæto un commun indipendente co-o nomme de **San Françesco d'Arbâ**. A-a giornâ d'ancheu, assemme a-i quartê da mæxima Foxe e de San Martin d'Arbâ, o forma o Muniçipio VIII da çittæ de Zena (*Medio Levante*).

Fin da-o secolo sezze o l’à dæto abergo à de ville tra e ciù avvoxæ da Repubrica, deuviæ da-e famigge patriçie pe-o villezzo de stæ.

### Territöio

O quartê d’Arbâ o comprende a parte ciù a-o meridion da colliña ch’a pòrta o mæximo nomme, urtima porçion de l’ertua ch’a dividde e vallæ di riæ Besagno e Sturla. A colliña a finisce in sciô mâ con de erte scuggee che chì e lì abergan de ciazzette donde in antigo se poeiva arrivâ solo co-o passâ pe de streite creuse tra òrti e giardin. Ancheu, in cangio, a linia de mæña a l’é percorsa do tutto da-o longomâ de corso Italia.

L’antiga çircoscriçion a comprende a ciù parte do territöio de l’antigo commun de San Françesco d’Arbâ, con l’ecceçion de fraçioin de Borgo Pilla e de unna parte da ciaña do Besagno (oua do tutto urbanizzâ e compreisa into quartê da Foxe) e Vernasseua, antigo borgo de mainæ che ancheu o l’é parte do quartê de Sturla.

## Atri progètti

Categorîa:Quartê de Zêna
Calendäio bizantìn

O **Calendäio bizantìn** - « L'êra da Creaçión do móndo » (in grêgo antîgo: * Ἔτη Γενέσεως Κόσμου κατὰ Ῥωμαίους*, * Ἔτος Κτίσεως Κόσμου* òpûre * Ἔτος Κόσμου*) òpûre « L'êra bizantinn-a » - o l'é stæto in ûzo inte l'inpêro bizantìn da-o 312, pe a voentæ de l'inperatô româno Constantìn I, e o l'é stæto o calendäio  inperiâle ofiçiâle  da-o 988 a-o 1453. O l'é stæto  utilizòu in Rùscia ascì, da-o 988 fìn a-o 1699, quànde o l'é stæto abolîo da Pê I de Ruscia, dîto *Pê o Grande*, ch'o l'à introdûto o Lûnäio Gregorian.

## Descriçion e stöia
A numeraçión di anni a comensâva da-a prezónta dæta da Creaçión do móndo: pe i bizantìn l'anno 1 o l'avéiva inìçio o 1º de seténbre do 5509 a.C.

Categorîa:Anni
1777

## Fæti

## Fæti
### Euröpa
### Àzia
*
### Àfrica
* 
### América
*
### Òceània
* 
### Arte
*
### Costruçión
*
### Inovaçión
* 

### Nasciûi
*
### Mòrti
*
## Nòtte


## Âtri progètti

077
1778

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Òceània
 
### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Nasciûi
Nasciûi into 1778

### Mòrti

Immaggine:Atelier de Nicolas de Largillière, portrait de Voltaire, détail (musée Carnavalet) -002.jpg|Voltaire (21 novénbre 1694-30 mazzo 1778)
Immaggine:Carl von Linné x JT Sergel gips.jpg|Linneo (23 mazzo 1707-10 zenâ 1778)
Immaggine:Jean-Jacques Rousseau.gif|*[[Jean-Jacques Rousseau]]* (28 zûgno 1712-2 lûggio 1778)


## Âtri progètti

078
1853

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica
 
### América

### Oustràlia, Òceània, Pöli

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Nasciûi

Immaggine:Van Gogh Self-Portrait with Straw Hat 1887-Detroit.jpg|Vincent van Gogh (30 marso 1853-29 lûggio 1890), *Aotoritræto*, 1887 (Detroit Institute of Arts)

### Mòrti

## Âtri progètti

053
1780

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica
 
### América

### Òceània
 
### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

### Mòrti

Immaggine:Maria Theresa as Hungarian ruler.png|Martin van Meytens (1695-1770), *[[Maia Texo d'Asburgo]]* (13 mazzo 1717-29 novénbre 1780)


## Âtri progètti

080
1750

## Fæti

### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Òceània

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
*

### Nasciûi

Immaggine:Deodat de Dolomieu.jpg|Deodat de Dolomieu (1750-1801)

### Mòrti

## Nòtte


## Âtri progètti

050
Sud

O **Sud**, òpûre  *meridión*,  òpûre *mêzogiórno*, o l'é un di quattro pónti cardinâli.
## Descriçion
O *sùd* giögràfico o l'é a direçión vèrso l'estremitæ meridionâle de l'asciâ - in sciô quæ a gîa a Tæra - O l'é dîto Polo sud ascì e o s'atrêuva inte l'Antartide.

## Âtri progètti

Categorîa:Geografia
Charlotte Amalie

**Charlotte Amalie** a l'é a capitâle de Îzoe Vèrgine Americànn-e. 

A gh'à 18.481 abitanti (censimento do 2010).

## Âtri progètti

Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Pónti cardinâli

I **Pónti cardinâli** son e quàttro direçioìn prinçipâli che se ciamman coscì: o nòrd òpûre *setentrión*, o sùd òpûre *meridión*, l'est òpûre *òriénte* ò *levànte* e l'òvest òpûre *òcidénte* ò *ponénte*.

## Descriçion

## Âtri progètti

Categorîa:Geografia
Rêuza di vénti

A **Rêuza di vénti**, òpûre *Stélla di vénti*, òpûre *Scìnbolo di vénti*, o l'é 'n diagràmma ch'o rappresénta in manêa schemàtica a proveniénsa di vénti sôvia 'na determinâ región do móndo.

## Descriçion
A *Rêuza di vénti* ciù sénplice a l'é a quàttro pónte che corispondan a-i quàttro pónti cardinâli: Nord, Sud, Est e Ovest.
### Direçión di vénti
* Da o Nord (N 0°) (setentrión òpûre mêzanéutte) - vénto *[[Tramontànn-a]]*
* Da o Nord-Est (NE 45°) - vento *[[Gregâ]]* òpûre *Grêgo*
* Da l'Est (E 90°) (òriénte òpûre levànte) - vénto *[[Levànte (vento)|Levànte]]*
* Da o Sud-Est (SE 135°) - vénto *Sciöco*  òpûre *[[Mainassu|Mainasso]]*
* Da o Sud (S 180°) (meridión) - vénto *[[Coìn]]* òpûre *Mêzogiórno*
* Da o Sud-Ovest (SW 225°) - vénto *[[Lebéccio]]* 
* Da l'Ovest (W 270°) (òcidénte òpûre ponénte) - vénto *[[Ponénte (vento)|Ponénte]]*
* Da o Nord-Ovest (NW 315°) - vénto  *[[Meistrâ]]*. 

## Âtri progètti

Categorîa:Venti
Zorzani

I **zorzani** (ქართველები *kartvelebi*) son in'antiga popolaçion da Zorzia.

## Descriçion e stöia

## Âtri progètti

Categorîa:Giòrgia
Categorîa:Antropologia
1758

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica
 
### América

### Òceània

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

Immaggine:Robespierre Ducreux.jpeg|Joseph Ducreux (1735-1802), *[[Maximilien de Robespierre]]* (6 mazzo 1758-28 lûggio 1794), 1793

### Mòrti

Immaggine:Mehrerau Collegiumskapelle Papst 07 Benedikt XIV a.jpg|*[[Beneito XIV]]* (31 marso 1675-3 mazzo 1758) (Kloster Mehrerau, Bregenz)

## Nòtte


## Âtri progètti

058
1759

## Fæti

### Euröpa
### Àzia
*
### Àfrica
* 
### América
*
### Òceània
* 
### Arte
*
### Costruçión
*
### Inovaçión
* 

### Nasciûi
*
### Mòrti

Immaggine:Wolfgang - Georg Friedrich Händel - Royal Collection.png||*[[Georg Friedrich Händel]]* (23 frevâ 1685-14 arvî 1759), 1737 ca. (Royal Collection - Londra)


## Nòtte


## Âtri progètti

059
1764

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Òceània

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Nasciûi

### Mòrti

Immaggine:Francesco Algarotti (Liotard).jpg|Jean-Étienne Liotard, dipinto do *[[Francesco Algarotti]]* (11 dexénbre 1712 - 3 marso/3 mazzo 1764), 1745 (Rijksmuseum (Amsterdam))


## Âtri progètti

064
1766

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica
 
### América

### Òceània

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Nasciûi

Immaggine:Chateaubriand - Mémoires d’outre-tombe t1 djvu 190.png|*[[Madame de Staël]]* (22 arvî 1766-14 lûggio 1817)


### Mòrti

## Âtri progètti

066
1767

## Fæti

### Euröpa
### Àzia

### Àfrica

### América

### Òceània
 
### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

Immaggine:St petersburg 2018 hermitage general staff empire murat roucy trioson (31641429957).jpg|*[[Gioacchino Murat]]* (25 marso 1767-13 òtôbre 1815)(*General staff empire* - Ermitage)
 
### Mòrti

## Âtri progètti

067
Calendäio cinéize

O **Calendäio cinéize** (cinéize: 农历 *nónglì* ò 旧历 *jiùlì*) o l'é 'n calendäio *lùnni-sôlâ*, sàiva a dî che o l'é calcolòu segge in sciô sô, segge in sciâ lùnn-a. O l'é stæto in ûzo in Cinn-a into 1912, anno de l'aboliçión de l'Inpêro Cinéize. O l'é stæto uzòu da pòpoli de l'Asia asæ.

### I giórni da setemànn-a do calendäio cinéize
* 星期  (xīngqī yī) = Lûnesdì
* 星期  (xīngqī èr) = Mätesdì  
* 星期  (xīngqī sān) = Mäcordì
* 星期四  (xīngqī sì) = Zêuggia
* 星期五  (xīngqī wǔ) = Venardì
* 星期六  (xīngqī liù) = Sabbo
* 星期日 ò 星期天  (xīngqī rì ò xīngqī tiān) = Domenega

### I giórni do [[Meize|méize]] do calendäio cinéize

### I ànni
Tùtti i anni àn o nòmme conpòsto da dôe pàrte: a *réixe celèste* e o *ràmmo  terèstre*. E paròlle che forman a prìmma pàrte do nòmme son dêxe:

E paròlle da segónda pàrte - o ràmmo  terèstre - son dózze: co 'n animâ do zodìaco cinéize:

## Atri progètti

Categorîa:Anni
1774

## Fæti

### Euröpa

### Àzia

### Àfrica
 
### América

### Òceània
 
### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Nasciûi

### Mòrti

Immaggine:LouisXV-1.jpg|Louis-Michel van Loo, *[[Loigi XV de França]]* (15 frevâ 1710-10 mazzo 1774), 1763 (Museo de-e Beaux-Arts de Grenoble)


## Âtri progètti

074
Festival de Sanremmo

O **Festivàl de Sanremmo** a l'è a ciù inportànte manifestaçión e vedrìnn-a da cansón italiann-a. O l'é nasciûo into 1951 e o se tegne a Sanremmo tùtti i ànni.

## I vincitoî

## Inmàggine

Nilla Pizzi Sanremo 1951.jpg|Nilla Pizzi, 1951
Boni Sandons Danzi Sanremo 1953.jpg|Carla Boni, Flo Sandon's e Giovanni D'Anzi, 1953
Celentano festival di Sanremo 1961.jpg|Adriano Celentano, 1961
Sanremo 1962 Modugno Villa.png|Domenico Modugno  e Villa, 1962
Modugno e Cinquetti Sanremo 66.png|Domenico Modugno e Gigliola Cinquetti, 1966
Tenco Dalida Sanremo 1967.webp|Luigi Tenco e Dalida, 1967
Sanremo 1969 Lucio Battisti.jpg|Lucio Battisti, 1969
Dalla Morandi Solo Sanremo 1972.jpg|Dalla, Morandi e Bobby Solo, 1972


## I Festivàl

## Inmàggine

Iva Zanicchi, Walter Chiari 1974.jpg|Iva Zanicchi e Walter Chiari, 1974
Decibel Festival di Sanremo 1980.jpg|Decibel, 1980
Sanremo 1987 Baudo Faletti.jpg|Pippo Baudo e Giorgio Faletti, 1987
Marco Carta a Sanremo 2009.jpg|Marco Carta, 2009
Max Gazzè Sanremo 2018.jpg|Max Gazzè, 2018
Mahmood 3.jpg|Mahmood, 2019
Francesco Gabbani di Sanremo 2020IMG 2331 (cropped).JPG|Francesco Gabbani, 2020


### Categorîa e ''Nuove Proposte''

## Nòtte


## Bibliografìa
* Gianni Borgna, *L'Italia di Sanremo*, Milàn, Arnoldo Mondadori Editore, 1998.
* Eddy Anselmi, *Festival di Sanremo: almanacco illustrato della canzone italiana*, Modena, Panini, 2009.
* Gigi Vesigna, *Sanremo è sempre Sanremo. I 50 anni del festival più famoso del mondo*, Milàn, Sperling & Kupfer, 2000.
* Gigi Vesigna, *Vox populi. Voci di sessant'anni della nostra vita*, Ròmma, Excelsior 1881, 2010.
* Serena Facci e Paolo Soddu, *Il festival di Sanremo. Parole e suoni raccontano la nazione*, Ròmma, Carocci Editore, 2011.
* Adriano Aragozzini, *Enciclopedia del Festival di Sanremo. L'Italia della musica e del costume*, Ròmma, Rai Eri, 2013.
* Leonardo Campus, *Non solo canzonette. L'Italia della Ricostruzione e del miracolo attraverso il Festival di Sanremo*, Firense, Le Monnier, 2015.
* Eddy Anselmi, *Il Festival di Sanremo. 70 anni di storie, canzoni, cantanti e serate*, Milàn, De Agostini, 2020.

## Vôxe corelæ
* Festival de Sanremmo. Muxicìsti, parolê, diretoî d'òrchèstra

## Conlìgamenti esterni
* RAI-Web do Festival http://www.sanremo.rai.it

## Âtri progètti

Categorîa:Muxica
1773

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Òceània
 
### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

Immaggine:Metternich by Lawrence (cropped).jpeg|Thomas Lawrence, *[[Klemens von Metternich]]* (15 mazzo 1773-11 zûgno 1859), 1815 (Kunsthistorisches Museum - Vienna)


### Mòrti

## Âtri progètti

073
Bruno Bergonzi

**Bruno Bergonzi** (Milan, 28 agósto 1958) o l'é 'n baterìsta, conpoxitô e produtô discogràfico italiàn.

## Biografìa

Quande ch'o l'ea sordatto, in Arbénga, o l'a sunòu inta bànda militâre. Into 1977-1978 o l'a parteçipòu a-o spetàcolo muxicàle do Giorgio Strehler *La storia della bambola abbandonata*. O l'a sunòu a baterîa inte cansoìn de Mina, Ornella Vanoni, Pierangelo Bertoli, Roberto Vecchioni, Luca Barbarossa, Gianni Morandi, Eros Ramazzotti, Patty Pravo, Adriano Celentano. 

Into 1982 o l'à parteçipòu a-o prìmmo dìsco de Lu Colombo, intitolòu *Maracaibo* e, co Piero Cairo, o l'à muxicòu e realizzòu *Rainbow* pe-a Fonit Cetra. Into 1983 o l'é stæto percuscionìsta inte l'àlbon *Frammenti* do Pierangelo Bertoli.
Co-o muxicìsta ingléize Mike Logan o l'à formòu o grùppo muxicàle *Dhuo* e o l'à parteçipòu a-o Festival de Sanremmo do 1984, inta seçión *Nuove Proposte*.

O l'è stæto inta naçionâle italiann-a d'arte marçiâle Kendo. 

### Poexie
Poexie inspiræ a-a mûxica e a-o haiku giaponéize:
* *Assenza Presenza*, Milàn, Bevivino, 2006.
* *Per niente al mondo*, Milàn, la Vita Felice, 2010.
* *Maggio: Poesia per musica immaginata*, Milàn, la Vita Felice, 2017.

## Nòtte


## Bibliografìa
* 

## Vôxe corelæ
* Stefano D'Orazio
* Tullio De Piscopo
* Aldo Romano

## Âtri progètti

Categorîa:Biografìe
Bergonzi
Bergonzi
Eros Ramazzotti

**Eros Ramazzotti** (*Eros Luciano Walter Ramazzotti*) (Romma, 28 òtôbre 1963) o l'é 'n cantaotô italiàn.

## Vìtta
Into 1984 o l'a parteçipòu a-o Festival de Sanremmo, inta seçión *Nuove Proposte*, co-a cansón *Terra promessa (Tæra inpromìssa)*. A-o Festival de Sanrémmo 1985 o l'a prezentòu *Una storia importante (Ina stöia inportànte)* e o l'a goâgnòu o Festival de Sanremmo 1986 co-a cançón *Adesso tu (Òua ti)*.

Into 2004 o l'é sciortîo *Eros Roma Live*, o DVD de l'exibiçión do Ramazzotti a-o Stadio Olinpico de Rómma.

### Album into stùdio
* 1985 - *Cuori agitati*
* 1986 - *Nuovi eroi*
* 1987 - *In certi momenti*
* 1988 - *Musica è*
* 1990 - *In ogni senso*
* 1993 - *Tutte storie*
* 1996 - *Dove c'è musica*
* 2000 - *Stilelibero*
* 2003 - *9*
* 2005 - *Calma apparente*
* 2009 - *Ali e radici*
* 2012 - *Noi*
* 2013 - *Noi due*
* 2015 - *Perfetto*
* 2018 - *Vita ce n'è*

## Âtri progètti

Categorîa:Biografìe
Ramazzotti
Festival de Sanremmo. Muxicìsti, parolê, diretoî d'òrchèstra

**Festival de Sanremmo. Muxicìsti, parolê, diretoî d'òrchèstra**

O Festivàl da cansón italiann-a, dîto de spesso Festivàl de Sanremmo, o l'é 'n evento muxicale ch'o se tegne tùtti i anni in Italia inta çitæ de Sanremmo. A primma ediçión a gh'é stæta into 1951. Gh'àn pigiòu parte cantanti, conpoxitoî, diretoî d'òrchèstra e òspiti avoxæ. O l'é famôzo in tùtto o mondo e trasmisso in eurovixón. 

## E cansoìn che án vinto

## Nòtte

## Bibliografìa
* Marcello Giannotti, *L'enciclopedia di Sanremo: 55 anni di storia del festival dalla A alla Z*, Roma, Gremese Editore, 2007.
* Paolo Jachia, Francesco Paracchini, *Evviva Sanremo: il festival della canzone italiana tra storia e pregiudizio*, Genova, Zona, 2018.
* Marino Bartoletti e Lucio Mazzi,*Almanacco del Festival di Sanremo*, San Lazzaro di Savena, Marchesini, 2019.
* John Vignola (a cura de) *70 Sanremo: storia fotografica del festival della canzone italiana*, Roma, Rai Libri, 2020.

Categorîa:Muxica
Categorîa:Muxicisti
Lui̍ Primu de Mu̍negu (signu̍)

**Lui̍ Primu** (Mu̍negu, 13?? - 5 de nuvembre d'u 1402) e̍ stau signu̍ de Mu̍negu de zena̍ d'u 1395 au 19 de deçembre d'u 1395 e d'u 11 de ma̍giu d'u 1397 â soa morte, 5 de nuvembre d'u 1402. È fiyu de Carlu Primu e de Lucchinn-a Spinoa.

## Vita

Categorîa:Biografìe
Categorîa:Suvrai de Mu̍negu
1769

## Fæti
### Euröpa
### Àzia
*
### Àfrica
* 
### América
*
### Òceània
* 
### Arte
*
### Costruçión
*
### Inovaçión
* 

### Nasciûi

Immaggine:Andrea Appiani (1754-1817) Ritratto di Napoleone Bonaparte, Pinacoteca Ambrosiana, Milano.jpg|Andrea Appiani, *[[Napolion Bonaparte]]* (15 agosto 1769-5 mazzo 1821) (Pinacoteca Ambrosiana - Milàn)


### Mòrti
*

## Âtri progètti

069
1770

## Fæti

### Euröpa
### Àzia

### Àfrica

### América

### Òceània
 
### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

Immaggine:Beethoven Hornemann.jpg|Christian Horneman (1765-1844), *[[Ludwig van Beethoven]]* (16? dexénbre 1770-26 marso 1827), 1803 (Beethoven Haus - Bonn)

### Mòrti

## Âtri progètti

070
Tullio De Piscopo

**Tullio De Piscopo** (Napoli, 24 frevâ 1946) o l'é 'n baterìsta, cantaotô e percuscionista italiàn.

## Biografìa
O l'é stæto o baterìsta de inportànti muxicìsti cómme o Tony Mimms, o Franco Cassano, o Pino Calvi, o Quincy Jones, l'Astor Piazzolla, l'Aldemaro Romero, l'Armando Trovajoli, o Pino Presti, o Renzo Arbore. 

A-i 29 de novénbre do 2018 o Tullio De Piscopo o l'é stæto misso inta lista de 100 *Ecelénse italiann-e into móndo*.
### Album
* 1974 : *Suonando la batteria moderna*
* 1976 : *Sotto e 'ncoppa*
* 1976 : *Tullio De Piscopo vol. 2*
* 1978 : *Future percussion*
** : *Concerto per un film: L'arma*
* 1981 : *Tullio De Piscopo - live*
** : *Metamorphosis*
* 1983  : *Acqua e viento*
* 1985 : *Passaggio da oriente*
* 1986 : *Drum symphony*
* 1988 : *Bello carico*
* 1989 : *Album*
* 1991 : *De Piscopo*
* 1993 : *Cosmopolitana*
* 1995 : *Zzacotturtaic*
* 1997 : *Pasiòn mediterranea*
* 2000 : *Jazz Friends*
* 2001 : *Italian jazz machine - Planet jazz*
* 2002 : *Tempo di perkuotere*
** : *Cafè do sol*
* 2003 :  *Intersky 2003*
*2004 : *Pummarola Bluse Band - Live in Zurich at Moods club*
* 2007 : *Bona Jurnata*
** : *Un'onda d'amore* 
* 2009 : *Tango para mi suerte*

## Vôxe corelæ
* Stefano D'Orazio
* Bruno Bergonzi
* Aldo Romano

## Âtri progètti

Categorîa:Biografìe
De Piscopo
Stefano D'Orazio

Stefano D'Orazio (Romma, 12 seténbre 1948 - 6 novénbre 2020) o l'é stæto 'n baterìsta, parolê, cantànte e regìsta italiàn.

## Biografìa
O l'a sunòu pò-u Carmelo Bene into spetàcolo underground *Osram*. 
Da-o 1971 o parteçipava a-o grùppo muxicàle i Pooh. O l'a scrîto e paròlle di cansoìn cómme *Che ne fai di te*,  *Buona fortuna*, *Lascia che sia*, *Se c'è un posto nel tuo cuore*. O l'à interpretòu, cómme cantànte, cansoìn cómme *Uomini soli*, *Donne italiane* e *Tu vivrai*.
### Album
* 2010: *Aladin - Il musical*
* 2011: *Mamma Mia - Il musical*
* 2012: *W Zorro - Il musical*
* 2014: *Cercasi Cenerentola - Il musical*

## Vôxe corelæ
* Tullio De Piscopo
* Bruno Bergonzi
* Aldo Romano

## Coligaménti esterni
* Scïto do Stefano D'Oraziohttps://www.stefanodorazio.it/
* Scïto di Pooh http://www.pooh.it/

## Âtri progètti

Categorîa:Biografìe
D'Orazio
D'Orazio
1743

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica
 
### América

### Òceània
 
### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Nasciûi

Immaggine:Marat (BM 1898,0527.22).jpg|*[[Jean-Paul Marat]]* (24 mazzo 1743-13 lûggio 1793), 1824
Immaggine:Giuseppe_Balsamo.jpg|*[[Cagliostro]]* (1743-26 agosto 1795)

### Mòrti

## Âtri progètti

043
1744

## Fæti
### Euröpa
### Àzia

### Àfrica

### América

### Òceània
 
### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

### Mòrti

Immaggine:GiambattistaVico.jpg|Françésco Solimena (1657-1747), *[[Gianbatìsta Vico]]* (23 zûgno 1668-23 zenâ 1744)

## Nòtte


## Âtri progètti

044
1712

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica
 
### América

### Òceània

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Nasciûi

Immaggine:Metastasio-Opere-ritratto-Francesco-Algarotti.jpg|*[[Francesco Algarotti]]* (11 dexénbre 1712-3 marso/3 mazzo 1764), 1826
Immaggine:Rousseau herborisant.jpg|*[[Jean-Jacques Rousseau]]* (28 zûgno 1712-2 lûggio 1778)

### Mòrti

## Âtri progètti

012
1713

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Òceània
 
### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Nasciûi

### Mòrti

Immaggine:Maratta Self Portrait.jpg|Carlo Maratta (15 mazzo 1625-15 dexénbre 1713) *Aotoritræto* (Royal Museums of Fine Arts of Belgium - Bruxelles)
Immaggine:FriedrichIIvonPreussenPesne1736.jpg|Antoine Pesne (1683-1757), *[[Federigo II de Pruscia]]* (11 lûggio 1657-25 frevâ 1713) (Castéllo di Hohenzollern - Tubinga)


## Âtri progètti

013
1716

## Fæti

### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### America

### Òceània
 
### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

### Mòrti
Immaggine:Gottfried Wilhelm Leibniz.jpg|*[[Gottfried von Leibniz]]* (1° lûggio 1646-14 novénbre 1716)

## Nòtte


## Âtri progètti

016
1710

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica
 
### América

### Òceània
 
### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

Immaggine:Louis XV by Maurice-Quentin de La Tour.jpg|Maurice-Quentin de La Tour, *[[Loigi XV de França]]* (15 frevâ 1710-10 mazzo 1774), 1748 (Louvre)

### Mòrti

## Nòtte


## Âtri progètti

010
1717

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica
 
### América

### Òceània

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

Immaggine:Maria Theresia av Österrike.jpg|*[[Maia Texo d'Asburgo]]* (13 mazzo 1717-29 novénbre 1780), 1740 ca.

### Mòrti

## Âtri progètti

017
1718

## Fæti

### Euröpa
### Àzia
*
### Àfrica
* 
### América
*
### Òceània
* 
### Arte
*
### Costruçión
*
### Inovaçión
* 

### Nasciûi
*
### Mòrti
*

## Âtri progètti

018
Stati de l'America do Nòrd e Çentrâ

L'America do Nòrd a l'è politicaménte spartîa tra **23 stâti** **sovrén**, di quæ tréi (Canada, Stati Unïi e Méscico) fan pàrte de l'America Setentrionâ e i âtri 20 de l'America Çentrâ. 13 sòn i stâti-îzoa do Mâ di Caràibi e un, Panama, o se trêuva in pàrte inte l'America do Sùd. 

## America Setentrionâ
### Stati indipendenti
Tra parentexi a capitâ
* Canada (Ottawa)
* Méscico (Çittæ do Méscico)
* Stati Unïi d'America (Washington D.C.)

### Domïni d'ätri paixi, territöi sensa indipendença
Tra parentexi a naçion da-a quæ dipéndan
* Groenlandia (Danemarca)

## America Çentrâ

### Stati indipendenti
Tra parentexi a capitâ
* Belize (Belmopan)
* Còsta Rica (San José)
* El Salvador (San Salvador)
* Guatemala (Çittæ do Guatemala)
* Honduras (Tegucigalpa)
* Nicaragua (Managua)
* Panamá (Çitæ do Panamá)

## Isoe di Caràibi
### Stati indipendenti
Tra parentexi a capitâ
* Antigua e Barbuda (San Gioàn)
* Bahamas (Nassau)
* Barbados (Belmopan)
* Cubba (L'Avann-a)
* Dominica (Roseau)
* Giamaica (Kingston) 
* Grenada (St. George's)
* Haiti (Pòrto do Prinçipe)
* Repubbrica Dominicann-a (Santo Domingo)
* Saint Kitts e Nevis (Basse Tære)
* San Viçenço e Grenadinn-e (Kingstown)
* Santa Luçia (Castries)
* Trinidad e Tobago (Pòrto de Spagna)

### Domïni d'ätri paixi, territöi sensa indipendença
Tra parentexi a naçion da-a quæ dipéndan
* Anguilla, (Regno Unïo)
* Antille Olandeixi, (Paixi Basci)
* Aruba, (Paixi Basci)
* Bermudda, (Regno Unïo)
* Bonaire, (Paixi Basci)
* Curaçao, (Paixi Basci)
* Guadaluppa, (Fransa)
* Martinica, (Fransa)
* Montserrat, (Regno Unïo)
* Pòrto Rico, (Stati Unïi d'America)
* Isoa Navassa, (Stati Unïi d'America)
* Isoe Cayman, (Regno Unïo)
* Isoe Vergini Britanniche, (Regno Unïo)
* Isoe Vergine Americann-e, (Stati Unïi d'America)
* Saba, (Paixi Basci)
* Saint-Barthélemy, (Fransa)
* Saint-Martin, (Fransa)
* San Pë e Miquelon, (Fransa)
* Sint Eustatius, (Paixi Basci)
* Sint Maarten, (Paixi Basci)
* Turks e Caicos, (Regno Unïo)
Kingston (Giamaica)

**Kingston** a l'é a capitâle da Giamaica. 

A gh'à 1.243.072 abitanti (into 2019).

## Geògrafia

## Stöia

## Pòsti de interèsse

## Economia

## Coltûa

## Manifestaçioin

## Feste e fëe

## Comunicaçioin

## Âtri progètti

Categorîa:Giamàica
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
6 zenâ

O **6 zenâ** o l'é o 6° giórno de l'ànno segondo o Lûnäio Gregorian. Mancan 359 giórni a-a fin de l'ànno (360 inti ànni bizestîli)
 ok
## Fæti
2021 - Washington D.C. Asâto a-o Canpidòlio di Stati Unïi d'America.

## Nasciûi

## Mòrti

Immaggine:Nureyev 10.jpg|Rudolf Nureyev (17 marso 1938-6 zenâ 1993), 1973

## Fèste e ricorénse

## Âtri progètti

06
7 zenâ

O **7 zenâ** o l'é o 7° giórno de l'ànno segondo o Lûnäio Gregorian. Mancan 358 giórni a-a fin de l'ànno (359 inti ànni bizestîli)
 
## Fæti

## Nasciûi

## Mòrti

## Fèste e ricorénse

## Âtri progètti

07
8 zenâ

L**'8 zenâ** o l'é l'òtâvo giórno de l'ànno segondo o Lûnäio Gregorian. Mancan 357 giórni a-a fin de l'ànno (358 inti ànni bizestîli)

## Fæti

## Nasciûi

## Mòrti

Immaggine:Paul Verlaine - photo Alcide Allevy.jpg|Paul Verlaine (30 marso 1844-8 zenâ 1896), 1883

## Fèste e ricorénse

## Âtri progètti

08
Verbania

**Verbania** (*Verbania* in lonbàrdo, piemontéize e in italiàn) o l'é 'n comûn italiàn de 30 391 abitanti, capolêugo da Provinsa do Verban Cusio Òssola in Piemónte.

## Giögrafîa

## Stöia
O comûn de Verbània o l'é nasciûo a-i 4 d'arvì do 1939 pe voentæ do Benito Mussolini, co-o Regio decrêto n. 702, da l'unión di doî comûn de Intra e de Pallanza.

## Pòsti de interèsse
### Architetûe religiôze

### Architetûe civîli

## Economîa

## Coltûa

## Manifestaçioîn

## Fèste e fêe

## Comunicaçioîn

## Aministraçión

## Nòtte


## Âtri progètti

Categorîa:Comûni da provinsa do Verbàn Cûsio Òssola
Categorîa:Capolêughi de provìnse italiànn-e
Ponte Zena San Zorzo

O **Ponte Zena San Zorzo**, o l'è o nêuvo viadòtto autostradàle sôvia o sciùmme Ponçéivia, a Zêna, ch'o l'é stæto inouguròu a-i 3 de agósto 2020. O l'é 'n progètto do Renzo Piano.

O viadòtto o l'é o tòcco iniçiâle de l'outostràdda A10, a quæ a l'arîva scìnn-a Vintimìggia, a-o confìn co-a Frànsa.

## Descriçion e stöia

## Âtri progètti

## Conligaménti esterni
* *Ponte di Genova, il sindaco Bucci: «Sarà inaugurato il 3 agosto e si chiamerà San Giorgio»*, *Il Messaggero*, 21 lùggio 2020, https://www.ilmessaggero.it/italia/ponte_genova_inaugurazione_3_agosto_ultima_ora_sindaco_marco_bucci-5359536.html 
* Cansón do Fabrizio De André, cantâ da-o seu figgio Cristiano De André e da cantanti avoxæ in òcaxon de l'inauguraçion do neuvo ponte de Zena, https://www.youtube.com/watch?v=2mVP9Z3krr8

Ponte San Zorzo
Categorîa:Traspòrti de Zêna
Zena San Zorzo
Francoforte in sce l'Oder

**Francofòrte in sce l'Òder** (in tedesco: Frankfurt an der Oder) a l'é 'na çitæ tedesca ch'a s'atrêuva inta región do Brandenbûrgo. O sciùmme Òder o a dividde da-a çitæ de Dammvorstadt, scinn'a-o 1945 in quartê de Francoforte, ch'a se ciamma ancheu Slubice e a l'é òua in tæritöio polacco. 

Francofòrte in sce l'Oder a gh'à 57.751 abitanti (a-i 31 de dexénbre do 2019).
## Giögrafîa

## Stöia

## Abitanti

## Pòsti de interesse

## Economîa

## Coltûa

## Manifestaçioin

## Feste e fêe

## Aministraçión

## Comunicaçioin

## Nòtte


## Âtri progètti

Categorîa:Çitæ da Germània
Forte de Fransa

**Forte de Fransa** (in françeize: Fort-de-France) a l'é a capitâle da Martinica. A gh'à 80.041 abitanti.

## Colegaménti esterni

Categorîa:Teritöi d'oltremâ Françèixi
1600

## Fæti

### Euröpa
*17 frevâ - Romma: Giordano Bruno o vêgne bruxòu vîvo pe erexîa.
### Àzia
*
### Àfrica
* 
### América
*
### Òceània
*
### Arte
*
### Costruçión
*
### Inovaçión
*

### Nasciûi
*
### Mòrti
*

## Âtri progètti

000
Trattâto de Ottawa

Co-o nómme de  **Tratâto de Ottawa** s'inténde a Convençión Internaçionâle ch'a proibìsce l'ûzo, o depòxito, a produçión e a véndia de mìnn-e antiòmmo e a ne conséggia a distruçión.
  
## Descriçion e stöia
O *Tratâto de Ottawa* o l'é stæto firmòu inta çitæ canadéize co-o mæximo nómme (Ottawa), e o lé 'n tratâto ch'o l'à o fìn de fâ smétte a produçión e l'ûzo de mìnn-e inte tùtti i Stâti do móndo.

Tra i 156 Stâti, che into 1997 àn firmòu o tratâto, gh'é l'Itàlia, ma no i Stati Unii d'America. Inti prìmmi ànni novanta l'Itàlia a l'êa un di ciù inportànti produtoî de mìnn-e antiòmmo.

Conligâ a-o Tratâto de Ottawa gh'é 'n'organizasion no governatîva ch'a l'organizza in concorso de bellessa dîto Miss Minn-a Antiommo (in ingleize o nomme o l'è *Miss Landmine Survivor*).

Categorîa:Politica Internaçionâ
1725

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Òceània
 
### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Nasciûi

Immaggine:Casanova ritratto.jpg|Giacomo Casanova (1725-1798 ò 1803)
Immaggine:Italian School - Pasquale Paoli.png|Pasquale Paoli (1725-1807)

### Mòrti

## Âtri progètti

025
1727

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica
 
### América

### Òceània

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

### Mòrti

Immaggine:Nikitin Ekaterina.jpg|*[[Catæn-a I de Ruscia]]* (15 arvî 1684-17 mazzo 1727)


## Âtri progètti

027
1729

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica
 
### América

### Òceània
 
### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

Immaggine:8815 Milano - Via Manzoni - Palazzo Brentani - Giuseppe Parini - Foto Giovanni Dall'Orto 14-Apr-2007.jpg|*[[Giuseppe Parini]]* (23 mazzo 1729-15 agosto 1799) (Palasso Brentani - Milàn)

### Mòrti

## Âtri progètti

029
1732

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica
 
### América

### Òceània

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

Immaggine:Joseph Haydn SchloßLWL.jpg|*[[Joseph Haydn]]* (31 marso 1732-31 mazzo 1809)

### Mòrti

Immaggine:Jacob Ferdinand Voet - Portrait of Victor Amadeus II, King of Sicily and Sardinia.jpg|Jacob Ferdinand Voet, *[[Vittoio Amedeo II]]* (14 mazzo 1666-31 òtôbre 1732)


## Âtri progètti

032
Hayao Miyazaki

**Hayao Miyazaki** (宮崎 駿 *Miyazaki Hayao*;; Tòkyo, 15 zenâ 1941) o l'é 'n regista, animatô, produtô, scenegiatô e fumettista giaponeize. 

Co-îna cariêra ch'a l'ha duòu çinquant'ànni, Miyazaki o l'é vegnûo a figûa ciù conosciûa de l'animaçión giaponéize a l'èstero. O sêu nómme o l'é ascì ligòu de stréito a quéllo do Stùddio Ghibli, stùdio de cîne d'animaçión ch'o l'à fondòu do 1985 insémme a-o sò colêga e méistroIsao Takahata, che anchêu o l'é conscideròu cómme un di ciù inportànti do setô. 

Pigiòu cómme un di animatoî con ciù influénsa inta stöia do cîne e segóndo i ciù tanti o mêgio diretô d'animaçión in vìtta: a sêu figùa a l'é stæta paragonâ ciù vòtte a quélla do Walt Disney pe l'inportànsa di sêu contribûti into setô de l'animaçión, tànto cómme à Akira Kurosawa pe-a sêu poxiçión de cónto inta stöia do cîne do sêu pàize. Segóndo tanti crìtichi, a-o Miyazaki o doviéiva êsse dæto o mérito, insémme a di atri coleghi do calibro do mensunòu Isao Takahata, de Hideaki Anno, de Katsuhiro Otomo, de Satoshi Kon e de Mamoru Oshii, pe avéi contribuìo a eliminâ o stereòtipo ch'a televixon ò l'animaçion giaponéize a foîse scàrsa. 

Levòu o cîne e l'animaçion genérica, o Miyazaki o l'é aprexòu ascì pe-a sêu produçión de fumetti: o sêu travàggio ciù inportànte inte sto cànpo o l'é o manga *[[Nausicaä da Valle do vénto]]*, ch'o l'é bazòu in sciâ pelìcola do 1984 co-o mæximo nómme, dirètto da-o Miyazaki in persónn-a.  

## Filmografîa

### Film d'animaçion

#### Regîa

* ''Lupin III - O castello de Cagiòstro'' (1979)
* *[[Nausicaä da Valle do vénto]]* (1984)
* *[[Laputa - Castello do çê]]* (1986)
* *[[O mæ vexin Tòtoro]]* (1988)
* *[[Kiki – Serviçio consegne]]* (1989)
* *[[Pòrco Rosso]]* (1992)
* *[[Princess Mononoke]]* (1997)
* *[[A çittæ incantâ]]* (2001)
* *[[O castello erante de Howl]]* (2004)
* ''Ponyo in sciâ scugêa'' (2008)
* *[[O vento o se lêva]]* (2013)
* ''O garson e o pèrdigiórno'' (2023)

## Âtre produçioin

### Manga

* *Shuna no tabi* (1982)

* *Nausicaä da Valle do vento* (1982-1994)
* *Hikōtei jidai* (1989)
* *Kaze tachinu* (2009)

## Nòtte


## Vôxe corelæ

* Isao Takahata

## Collegamenti estèrni

* Hayao Miyazaki in sciâ ''Treccani''
* Hayao Miyazaki in sciâ ''Encyclopædia Britannica''
* 

## Âtri progetti

Categorîa:Biografìe
Categorîa:Cine
1746

## Fæti
### Euröpa
### Àzia

### Àfrica

### América

### Òceània

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Nasciûi

Immaggine:Autorretrato de Goya (1795).jpg|Francisco Goya (30 marso 1746-16 arvî 1828), *Aotoritræto*, 1796 (Museo del Prado)

### Mòrti

## Âtri progètti

046
1646

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Òceània

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Nasciûi

Immaggine:Gottfried Wilhelm, Baron von Leibniz. Line engraving. Wellcome V0003477.jpg|*[[Gottfried von Leibniz]]* (1° lûggio 1646-14 novénbre 1716)
Immaggine:HortenseManciniPierreMignard1671.jpg|Jacob Ferdinand Voet (1739-1770), *[[Ortensia Mancini]]* (6 zûgno 1646-2 lûggio 1699), 1671 (Ermitage)


### Mòrti

## Nòtte


## Âtri progètti

046
1648

## Fæti
### Euröpa
### Àzia
*
### Àfrica
* 
### América
*
### Òceània
* 
### Arte
*
### Costruçión
*
### Inovaçión
* 

### Nasciûi
*
### Mòrti
*

## Âtri progètti

048
1624

## Fæti
### Euröpa
Fìn du marchexâto de Sucælo con a vendita do feodo a-a Repùbrica de Zena.

### Àzia

### Àfrica

### América

### Òceània

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

### Mòrti

## Âtri progètti

024
1625

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Òceània
 
### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

Immaggine:Carlo Maratta - Self-portrait (Royal Museums of Fine Arts of Belgium).jpg|Carlo Maratta (15 mazzo 1625-15 dexénbre 1713), *Aotoritræto* (Royal Museums of Fine Arts of Belgium - Bruxelles)


### Mòrti

## Nòtte


## Âtri progètti

025
1496

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América (Nêuvo Mòndo)
 
### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

Immaggine:Ritratto di Ercole de' Roberti.jpg|Ercole de' Roberti (1449/1456-18 mazzo/1 lûggio 1496), ràmmo de G. B. Cecchi, 1769 

### Mòrti

## Nòtte


## Âtri progètti

096
1494

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América (Nêuvo Mòndo)

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Nasciûi

### Mòrti

Immaggine:Pala degli innocenti, ghirlandaio, autoritratto, dettaglio.jpg|Ménego Ghirlandaio (2 zûgno 1448-11 zenâ 1494), *Aotoritræto inta l'Adoraçión di Màgi*, 1488 (Uspiâ di Inocénti - Firense)


## Âtri progètti

094
Çeramica d'Arbissöa

A **çeramica d'Arbissöa** a l'è a çeramica prudüta int'u teritoju d'e Arbissöe, d'ancö spartiu int'i duì cumün de D'Ätu e d'a Mainn-a, segundu l'antiga tradiçiùn ch'a l'è cumensä inte l'ürtimu quartu d'u Quattruçentu e ch'a l'è andèta avanti finn'â giurnä d'ancö. 

## Stoja

## Manifatüe
* Manifatüa Conrado (o *Conradi*), da-u 1589.
* Manifatüa Grosso, da-i primmi d'u Seiçentu e, d'u 1641, a riçeive u dirittu d'a marca cu'a Lantèrna, pasóu d'u 1689, asemme a-a fàbbrica, a-i Chiodo.
* Manifatüa Chiodo, a Sann-a da-u Seiçentu, dapö a sciorbe a manifatüa d'i Grosso.
* Manifatüa Levantino, da-u Setteçentu.
* Manifatüa Siccardi, da-u Setteçentu.
* Manifatüa Piccone, da-u 1856.
* Manifatüa Poggi. da-u 1862.
* Manifatüa Giuseppe Mazzotti, da-u 1903.
* Manifatüa "Pozzo Garitta" (*Pozzo da Geita*), da-u 1937.
* Manifatüa "Isola Ceramiche", da-u 1964.
* Manifatüa "Viglietti Ceramiche", da-u 1977.

## Müsei

## Bibliugrafìa
* 
* 
* 
* 
* 

## Ätri prugètti

## Ligammi de föa
* 

Categorîa:Ceramica
Categorîa:Àrte in Ligùria
1503

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América (Nêuvo Mòndo)

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

Immaggine:Anonymous Ferdinand Habsburg.jpg|*[[Ferdinando I d'Asburgo]]* (10 marso 1503-25 lûggio 1564), 1530 ca. (Museo naçionâle ungheréize - Budapest)

### Mòrti

## Nòtte


## Âtri progètti

003
1502

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América (Nêuvo Mòndo)
 
### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Nasciûi

### Mòrti

Immaggine:Dürer's father's self-portrait, 1486.jpg|Albrecht Dürer o Vêgio (1427-1502), *Autoritræto*, ràmmo, 1486


## Âtri progètti

002
1603

## Fæti

### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Òceània

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Nasciûi

### Mòrti

Immaggine:Elizabeth I of England Westminster School.jpg|*[[Elizabetta I d'Inghiltæra]]* (7 seténbre 1533-24 marso 1603) 1580 ca. (Westminster Abbey)


## Âtri progètti

003
1602

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica
 
### América

### Òceània
 
### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

Immaggine:Pietro da cortona, ritratto del cardinale giulio mazzarino (torino, coll. lazzaroni).jpg|Pêo da Cortonn-a, *Ritræto do cardinâle [[Giùlio Mazarino]]* (14 lûggio 1602-9 marso 1661)


### Mòrti

## Âtri progètti

002
1601

## Fæti
### Euröpa
*
### Àzia
*
### Àfrica
* 
### América
*
### Òceània
* 
### Arte
*
### Costruçión
*
### Inovaçión
* 

### Nasciûi
*
### Mòrti
*

## Âtri progètti

001
1610

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Òceània

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

### Mòrti

Immaggine:Portrait of King Henry IV of France (by Frans Pourbus the Younger).jpg|Enrico XIV de França (13 dexénbre 1553-14 mazzo 1610), XVII secolo


## Âtri progètti

010
101

## Fæti
### Euröpa
Rómma - Cónsoli: *[[Traiano|Caesar Nerva Traianus Augustus]]* e *Quintus Articuleius Paetus*. *Sextus Attius Suburranus* (nominòu in sostituçión).
### Àzia

### Àfrica

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

### Mòrti

## Âtri progètti

001
102

## Fæti
### Euröpa
Rómma - Cónsoli: *Caius Julius Ursus Servianus* e *Licinius Sura*. *Fabius Justus* (nominòu in sostituçión da-o 1 de màrso) e *Sulpicius Lucretius Barba* [?] (nominòu in sostituçión da-o 28 de zùgno).
### Àzia

### Àfrica
 
### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

### Mòrti

## Âtri progètti

002
103

## Fæti
### Euröpa
Rómma - Cónsoli: *Traianus Augustus* e *Menius Laberius Maximus*. *Quintus Glitius Atilius Agricola* e *Pompeius Saturninus* (nominòu in sostituçión da-o 19 de zenâ).

### Àzia

### Àfrica

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Nasciûi

### Mòrti

## Âtri progètti

003
Radiu Unda Ligure 101

**Radiu Unda Ligü(r)e 101** (dita ascì *Unda Ligüre* o *Unda Ligüe*, da prununsià in zenese *Radio Ónda Ligûre Çentoùn*, tradusiùn da l'italiàn *Radio Onda Ligure 101*) a l'è in'emitènte radiufonica ligü(r)e ch'a trasmette daa sitài d'Arbenga.

## Sto(r)ia
L'emitènte a nasce du 1977 in Arbenga, trasmetèndu dae 7:30 du matìn fin a mezzanötte, cu'a müxica, intrattenimèntu, nutissie e sport. 

A partì dai ànni '80 a cumènsa a incrementà i ripetitùi, rivandu aa sitài de Savuna, asemme ae mete türistiche de Sputurnu, Va(r)àzze e de l'entrutèra, cu'a Burmia, a pìa parte ascì a di evènti da pruvinsa cumme radiu üfisià. Aa fin du decenniu nasce a binella "Onda Ligure Music" (Unda Ligü(r)e Müxica), radiu de flüsciu caraterizâ daa rutasiùn cuntinua de müxica italiana e internasiunâ, mèntre du 1988 l'è fundâ a Promomedia, cuncesciuna(r)ia de pübblicitài radiufonica che, ciü de due emitènti de prupietài, a vènde in esclüxiva e mensunàe Rete 105 e Radio Monte Carlo. Du 1990 a parte "Onda Ligure Italia", tèrsa emitènte du grùppu cun sula müxica italana. 

Au stessu tèmpu a radiu ingauna a cröve cu'i sò segnali a pruvinsa de Impe(r)ia, fin aa fruntea de Vintimìa e fin a Valà du Tàna(r)u. Du 2000 a riva fin a Zena.

Du 2019, de frevâ, a termina l'acquisisiùn de Radio 103 de San Remmu, grassie aa sò cuncesciuna(r)ia Promomedia, doppu nu êsse sciurtìa a catà Sv Sound.

## Descrisiùn
Radiu Unda Ligü(r)e 101 a l'irradia e sò trasmisciui inte tüttu u Punènte, in isufrequènsa inti 101.0&nbsp;MHz (FM), da Vintimìa fin a Zena e inte l'entrutèra, rivandu ascì intu bassu Piemunte (Garesce e Urmea, inta Valâ du Tàna(r)u, ciü Àutu e Cravaüna, inta valâ du Pennavaire, cuvèrti cu'i 97.30&nbsp;MHz). A l'è ascì a quarta radiu ligü(r)e pe asculatùi, derê a Radiu Nustalgìa, Babboleo e a sò segunda Radiu "Babboleo Sòn", cun l'1,04% de ascultu mediu. A reclàm radiufonica a l'è selesiunâ grassie a Promomedia, cuncesciuna(r)ia da püblicitài de prupietài de l'emitènte.

## Nòtte


## Âtri prugètti

## Ligammi de fö(r)a
* 

Categorîa:Arbenga
Categorîa:Radio
Categorîa:Inpréize da Ligùria
3

## Fæti
### Euröpa
Rómma - Cónsoli: *Lucius Aelius Lamia* e *Marcus  Servilius Nonianus*. *Publius Silius* (nominòu in sostituçión da-o 1 de lùggio). *Lucius Volusius Saturninus* (nominòu in sostituçión da-o 1 de lùggio).

### Àzia

### Àfrica
 
### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

### Mòrti

## Âtri progètti

003
1614

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica

### América

### Òceània

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión
 

### Nasciûi

### Mòrti

Immaggine:El Greco (IA gri 33125009868932).pdf|*El Arte en España. [[El Greco]]* (1541-7 arvî 1614), 1915


## Âtri progètti

014
1616

## Fæti
### Euröpa

### Àzia

### Àfrica
 
### América

### Òceània

### Arte

### Costruçión

### Inovaçión

### Nasciûi

### Mòrti

Immaggine:Miguel de Cervantes lithography.jpg|*[[Miguel de Cervantes]]* (29 seténbre 1547-23 arvî 1616)
Immaggine:Holl Shakespeare2.png|William Shakespeare (1564-1616)


## Âtri progètti

016
Radiu Nustalgia

**Radiu Nustalgia** (dita ascì sulu **Nustalgia**, in italian *Radio Nostalgia*) a l'è 'na radiu lucale ligure interregiunale (super-stasiun) c'a fa parte da rete *Radio Number One*.

## Descrisiun
Nustalgia a irradia i sò segnali in Liguria, in FM, cun varie frequense, a ne existan varie versiun:
* **Nustalgia Liguria**: l'emitènte principale c'a trasmette in tütta a regiun. Trasmette ascì e radiucronache de e partie du ballòn du Zena.
* **Nustalgia Piemunte**: l'emitènte de propietæ c'a cröve Piemunte e Val d'Aosta, ritrasmetèndu in cuntempuranea i segnali da gemella ligure cun publicitæ specialisà.
* **Nustalgia Toscann-a e Lazio**: radiu autonoma c'a trasmette sulu inna parte de *Nustalgia*, alternandu anche prugrammi propri.

## Stöia
Nustalgia a nasce in tu 1976, cumme "Radio K2", pe poi trasfurmase in tu 1990 in *Nostalgia* radiu de sula muxica sensa prugrammi, cun a rutasiun de brani veggi de almenu 3 anni, a l'è a primma "hit radio" d'Italia, da quellu mumentu arve ina cadenn-a de affiliasiun e riva in atre regiun. In ti anni 2010 a vegne pià da *Lagouno*, societæ da lumbarda Number One.

## Nòtte


## Cunligamenti estèrni
* 

Categorîa:Radio
Categorîa:Inpréize da Ligùria