Gîo d'Italia

O **Gîo d'Itàlia** a l'è 'na conpetiçión de ciclismo ch'a fâ pàrte do calendâio de córse UCI World Tour (o calendâio de córse ciù inportànti a livéllo mondiâ da federaçión ciclìstica internaçionâle). A se tégne da-o 1909 e a l'è co-o Gîo de Fransa e o Gîo de Spagna ûnn-a de gàre in sciâ stràdda ciù inportànti a-o móndo. Famôza a l'è a maggia rêuza, vestîa da-o prìmmo coridô da clasìfica generâle, ma o gh'é ascì quélla ciclamìn (da clasìfica di pónti), celèste (pé chi o conquìsta ciù prémi da montagna) e quélla giànca (pé-i ciù zoêni).

## Stöia
A prìmma ediçión do Gîo d'Italia a s'è tegnûa do 1909 gràçie a-a partecipaçión da Gazétta do Spòrt. E prìmme idêe de creâ 'na conpetiçión in sciô modéllo do Gîo de Fransa e sán da védde zà de l'ànno prìmma, da pàrte di giornalìsti Tullo Morgagni, Eugenio Camillo Costamagna e Armando Cougnet. A prìmma ediçión a l'éa costitoîa da sôlo ôutto tàppe, córse fra i 13 e i 30 de màzzo. A clasìfica a l'êa bazâ a-i inìçi a pónti, depoî sostitoîa da-o 1914 da quélla a ténpo. Inte sto ànno chi a se tégne tra l'âtro a tàppa ciù longa, de bén 430,3 chilòmetri totali. Particolâre o l'è pöi o Gîo do 1912, con a gàra a squàddre. Tùtte e prìmme ediçioîn da córsa e pàrtan da Milàn, con quàrche eceçión cómme into 1911, pe-e celebraçioîn di çinquànt'ànni de l'Unitæ Italiànn-a, quànde o pàrte da Rómma. Dòppo séi ediçioîn a gâra a végne interótta fra o 1915 e o 1918, con l'intrâ de l'Itàlia inta Prìmma Goæra Mondiâ. Co-o 1919 o se tórna a côre, fin a-o 1940. Sti prìmmi ànni doppo a goæra i són i ànni de Girardengo, Binda e Brunero. Da segnalâ a partecipaçión ascì de 'na ciclìsta: Alfonsina Strada into 1924, a sôla dònna a parteçipâ ao Gîo co-i òmmi. Vèrso pöi i ànni '30 i parteçipan gréndi canpioîn, cómme Gino Bartali e Fausto Coppi, quàrche ànno primma o Gîo o l'avéiva sconfinòu pe-a prìmma vòtta, into Cantón Ticìn. Fra e âtre cöse into 1940 l'Itàlia a întra in goæra dòppo che Coppi o gôagna o Gîo.

## Clasìfica

## Galerìa de inmagini

File:Nibali Vincenzo-2016.05.29.99.GdI.21.Tappa-Torino-2179.jpg|Premiaçión de Vincenzo Nibali che o l'ha conquistòu o Gîo into 2016
File:Paolo Bettini - Giro d'Italia 2008.jpg|I ciclìsti do Gîo de pasàggio a Forca d'Acero (FR), in prìmmo ciàn l'italiàn Paolo Bettini
File:Leiderstrui Giro Rosa, Annemiek Van Vleuten, 2020 - frontaal (WU4696 - collectie KOERS. Museum van de Wielersport).jpg|Rielaboraçión a-o computer da màggia rêuza (squàddra Mitchelton Scott)
File:2012 Giro di italia cup.jpg|O trofêo sénsa fìn do 2012
File:Coppi a Bolzano Giro 1952.jpg|Fausto Coppi o tàggia o tragoàrdo de Bolsàn a-o Gîo do 1952
File:Jacques Anquetil and Felice Gimondi, Giro d'Italia 1966.jpg|Jacques Anquetille e Felice Gimondi ch'i pàrlan insémme. Gîo do 1966
File:San Marino-Giro d'Italia-120-Fahrer-1979-gje.jpg|O Gîo d'Italia do 1979 into pasàggio a San Marìn
File:1991 Giro d'Italia Stage 13 Savigliano-Sestriere.jpg|O gróppo do Gîo inta tàppa 13 do Gîo 1991
File:Giro2004 Varazze.jpg|O Gîo d'Italia do 2004 into pasàggio a Vâze
File:GiroItalia2015-Genova.JPG|I coridoî do Gîo d'Italia do 2015 a Zêna (arîvo da segónda tappa, partîa da Arbenga)


## Vôxe corelæ
*Gîo da Padània

## Âtri progétti

Categorîa:Çiclismo