open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Salvador, Brasî

**Salvador** a l'è 'na çittæ brasiliann-a, capolêugo do stato da Bahia, into nord-ovest do Pàize.

Dïta in portoghéize *São Salvador da Bahia de Todos os Santos*, a l'è inte 'na penìsoa in scia còsta de l'Oçeano Atlantico, essendo o ciû grande pòrto d'esportaçioîn e çentro d'a regiôn metropolitann-a do Recôncavo Baiano.

Comme terso mûniçipio ciû popolòu do Brasî, a sêu popolassiôn a l'ëa into 2016 de 2.938.092 abitanti.

Storicamente, a l'è stæta a primma capitâ do Brasî e anchêu se pêuan vedde edifiçi stòrichi d'interessante attrattiva tûristega. A l'è stæta descrita e raccontä da-o çelebre scrittô brasilian Jorge Amado. I viâli antighi comme o famozo Pelourinho, l'amabilitæ e alegria d'a sêu gente, a festa do carlevâ e a sêu mûxica, e belliscime spiage e e diverse manifestaçioìn da coltûa popolä brasiliann-a, prodotto da mescciûa d'i elementi africhen e coloniâli, a a fan diventâ 'n pòsto importantiscimo into patrimònnio da naçion intrega.

## Colegaménti esterni
* Informaçiôn tûristega
* Carlevâ de Salvador
* Salvador de Bahia (UNESCO)
* Bahia-Online

## Âtri progètti

Categorîa:Çittæ do Brasî
Categorîa:UNESCO
Jorge Amado

**Jorge Amado** (nasciuo a Itabuna, Bahia, Brasî o 10 Agosto 1912, morto a Salvador de Bahia o 6 Agosto 2001) o l'è probabilmente o scrittô brasilian ciû popolâre, e quello c'o l'è stæto traduto a ciû quantitæ de lengue foreste.

## Biografìa
A sêu êuvia lettiäja a l'è stæta molte vòtte adattä a-o cinema, a-o tiatro e a-a televixôn. I sêu libri son stæti tradûi a 49 lengue e pûbbricæi in 55 naçioîn. Ghe sôn ascì de verxioîn in Braille e registrassiôn d'âudio pe òrbi.

A Salvador de Bahia, 'na çittæ tanto identificä con questo scrittô, che l'ha raccontä e descrita con tanto affetto, a l'è stæta inougûrä in 1987 into dïto Largo do Pelourinho a  fûndaçiôn Casa de Jorge Amado, c'a prezerva a sêu êuvia pe investigatoî e aggiûtta o svilûppo d'attivitæ coltûrâli into stato da Bahia.

Dòpo a sêu morte, e sêu çénnie sôn stæte interræ into giardin da sêu cà o 10 Agosto, giorno do sêu compleanno nûmmero 89.

I sêu tittoli ciû pûbbricæ sôn: 

* *Dona Flor e seus dois maridos* (Dona Flor e i sêu doî mâii)
* *Mar Morto* (Mâ môrto)
* *Capitães de Areia* (Capitagni d'ænn-a, italian: *Capitani della spiaggia*)
* *O país do Carnaval* (O Pàize do Carlevâ)
* *A Descoberta da América pelos Turcos* (A scôverta de l'America fæta da-i Tûrchi)
* *Tieta de Agreste*
* *Tereza Batista, cansada de guerra* (Tereza Batista, stanca de guera)
* *Gabriela, cravo e canela* (Gabriela, ganoffano e cannella)

## Âtri progètti

Categorîa:Biografìe
Categorîa:Scritoî
Johann Sebastian Bach

**Johann Sebastian Bach** (nasciûo a-i 21 de marso (ò a-1 31 de marso) do 1685 a Eisenach, Sassònia-Eisenach; mòrto a-i 28 de lûggio do 1750 a Leipzig, Prinçipâto de Sassònia) o l'è stæto 'n compoxitô tedesco do periodo baròcco, o ciû importante membro de ûnna de famiggie ciû straordinaie de mûxicisti da stöja.
## Vìtta

## File murtimediæ

## Atri progètti

Categorîa:Muxica classica
Categorîa:Biografìe
Bach
Bach
Ludwig van Beethoven

**Ludwig van Beethoven** (pronónçia in tedesco: ˈluːtvɪç fan ˈbeːthoːfn̩ - Bonn, 16 dexénbre 1770 – Vienna, 26 marso 1827) o l'è stæto 'n compoxitô, pianista e diretô d'òrchestra tedesco.
 
## Vìtta
A sêu êuvia a va da-o periodo Classico a-o comenso do Romanticiximo, svilûppando tûtti i génneri ma particolarmente a compoxiçiôn sinfònica, e êuvie pe pianofòrte e a mûxica da camera, avendo influensòu tûtta a mûxica oçidentâ pe lârga pârte do séccolo XIX.

## Atri progètti

Categorîa:Muxica classica
Categorîa:Biografìe
Beethoven
Wolfgang Amadeus Mozart

**Wolfgang Amadeus Mozart** (Salzburg, 27 Zenâ 1756 – Vienna, 5 Dexembre 1791), nomme de batteximo: Johannes Chrysostomus Wolfgangus Theophilus Mozart, o l'è stæto 'n composcitô oustrìaco a chi a l'è universalmente riconosciûa a creaçiôn de êuvie mûxicâli de straordinario valô artistego.
## Vìtta

## File murtimediæ

## Atri progètti

Mozart
Categorîa:Muxica classica
Categorîa:Biografìe
Mozart
Johannes Brahms

**Johannes Brahms** (Amburgo, 1833 - Vienna, 1897)
Çelebre mûxico e composcitô tedesco, do Romantiçiximo, alûnno do Schumann.
## Vìtta
O l'ha scrîto mûxica da gexa, mûxica da camera e pe pianoforte, *[[lieder]]* e requiem.

## File murtimediæ

## Atri progètti

Categorîa:Muxica classica
Categorîa:Biografìe
Brahms
Brahms
Alejo Carpentier

**Alejo Carpentier** o l'è stæto 'n scrittô cûban.
Nasciûo a L'Avann-a into 1904 (figgio de 'n architetto françeize  e de 'na professoressa rûscia de léngoe) e mòrto a Pariggi into 1980, co-o sêu stile particolâ e o dïto "realiximo maggico", o l'è ûn di ciû importanti da lettiatûa latinoamericann-a. O l'ha ascì stûdiòu mûxica e architettûa, o l'ha fæto de l'investigaçion in scia mûxica popolâ cûbann-a e o l'ha travaggiòu comme giornalista e diplomàtego.

## Vitta

## Atri progetti

Categorîa:Biografìe
Carpentier, Alejo
Carpentier, Alejo
Los Angeles

**Los Angeles** (da-o nomme originâle in spagnòllo ch'o vêu dî *"I Angei"*), a l'è a çittæ ciû grande do stato da California segondo a quantitæ de popolassion, e a segonda inti Stati Ûnîi doppo Niorche. Soventi a l'è ciammâ L.A.

Se stimma ch'a sêu popolassion a l'è de 3 820 914 abitanti, e l'area metropolitann-a (*Los Angeles–Long Beach–Santa Ana metropolitan area*) a contegne 13 millioin de personn-e. Contando ascì a periferia (*Greater Los Angeles Area*) sajéivan 17.7 millioin d'abitanti.

Fondä da conquistatoî spagnòlli int'o 1781, a l'è stæta primma parte do Mexico e ciû tardi, into 1848, a l'è stæta incorporä a-i Stati Unïi d'America.
## Giögrafîa

## Stöia

## Abitanti

## Pòsti de interesse

## Economîa

## Coltûa

## Manifestaçioin

## Feste e fêe

## Aministraçión

## Comunicaçioin

## Nòtte


## Atri progetti

Categorîa:Çittæ di Stati Unii d'America
Categorîa:Çittæ Olimpiche
Asturias

**Asturias** (*Principado de Asturias* in spagnòllo, *Principáu d'Asturies* in asturiàn) a l'é 'na comunitæ outònoma da Spàgna formâ da 'na sôla provìnsa, ch'a l'à cómme capitâle a çitæ de Oviedo. A g'ha 'na superfìcce de 10.603,57 km² pe 1.004.499 abitànti (a-o 2022), pægi a tòsto o 2% da popolaçión totâle da naçión spagnòlla, e a sò fèsta a l'é a-i 8 de seténbre, giórno de Covadonga e Asturias.

A léngoa ofiçiâ o l'è o castigiàn, comuneménte dîto spagnòllo, ma gh'é parlòu l'asturiàn (*asturianu*) ò *bable* ascì. A léngoa regionâle a no l'é ofiçiâ ma a gh'à de proteçioìn inte l*'Estatuto de Autonomía de Asturias*. Inta çitæ de Oviedo a gh'é a sêde l'*[[Academia de la Llingua Asturiana]]*.

## Giögrafîa

A comunitæ outònoma de Asturias a se trêuva in sciâ còsta setentrionâle da Spàgna, avansâ in sce l'Òcéano Atlàntico. A confinn-a a ponénte co-a Galìçia, a levànte co-a Cantàbria e a sùd co-a comunitæ da Castìggia e Lión méntre a nòrd a l'è bagnâ da-o mâ Cantábrico. A gh'à 'na grànde richéssa paizagìstica, con numerôxi pàrchi protètti e bèn bén de atraçioìn turìstiche naturâli.

## Stöia
A comunitæ de Asturias a l'é comuneménte conosciûa cómme "Prinçipâto" aprêuvo a-a sò stöia: defæti l'erêde da corónn-a spagnòlla o l'à o tìtolo de "Prìnçipe de Asturias".

## Pòsti de interèsse

### Architetûe religiôze
* Costruçioìn preromàniche de Asturias, pàrte do patrimònio de l'umanitæ da coscì dîta "àrte asturiànn-a"
* Catedrâle de Oviedo

### Architetûe civîli
* Tèrme române de Campo Valdés
* Bórgo de Cudillero
*Céntro colturâle internaçionâle Oscar Niemeyer

### Natûa
* Lâghi de Covadonga
* Gròtte de Tito Bustillo
* Pàrco naçionâle de Picos de Europa
* Picu Urriellu

## Economîa

## Coltûa

## Manifestaçioìn

## Fèste e fêe

## Comunicaçioìn
Aprêuvo a l'izolaménto e a conformaçión do sò teritöio, i traspòrti inte Asturias són de lóngo stæti conplicæ. D'ancheu a región a l'è servîa da træ outostràdde e da l'ariopòrto de Asturias, co-o còdice IATA "OVD".

## Aministraçión

A comunitæ outònoma de Asturias a l'é uniprovìnsâle (gh'é sôlo a provìnsa de Oviedo) e a l'é spartîa inte 78 *concejos*. E çitæ ciù inportànti da región són Gijón, con 271.843 abitànti, Oviedo (ch'a l'à 220.020 abitànti), Avilés (78.715) e Siero (51.662).

## Galerîa d'inmàgine

LagoEnol.JPG|O lâgo Enol, into pàrco naçionâle de Picos de Europa.
Iglesia de Santa Maria de Naranco 2.jpg|A gêxa de Sànta Màia de Naranco, pàrte do patrimònio de l'umanitæ de l'àrte asturiànn-a.
Camino de San Salvador, Oviedo, Cattedrale del Santo Salvatore 01.jpg|A catedrâle de San Salvador de Oviedo.
173. Cudillero.jpg|O bórgo de Cudillero, un di ciù bèlli da región.
Aeropuerto de Asturias.jpg|L'ariopòrto de Asturias.


## Nòtte


## Âtri progètti

## Conligaménti estèrni
* 
* 
*
Alghero

**Alghero** (*L'Alguer* in catalàn. *S'Alighèra* in sàrdo) a l'é 'na çitæ e comùn de 42.279 abitànti, inta provìnsa de Sàsciai, a-o nòrd-òvest da Sardegna.

## Giögrafîa

## Stöia
O l'é stæto fondòu ciù ò mêno into 1102 circa da-a famìggia zenéize di Döia, cómme pòrto fortificòu. I Döia gh'àn avûo o poèi pe sécoli, fêua che 'n cùrto perîodo de dominaçión pizànn-a (1283-1284). Into 1353, Alghero o l'é stæto caturòu da-i Aragonéixi e o s'é svilupòu gràçie a-a colonizaçión catalànn-a. Inta prìmma meitæ do sécolo XVI o l'à riçevûo o tìtolo de *Ciutat de L'Alguer* e a l'é scioîa in prosperitæ econòmica. 

Pasòu o moménto Catalàn-Aragonéize, l'é rivòu a Spàgna di Asbùrgo, ch'a l'à portòu a-a decadénsa. Inte l'ànno 1720, Alghero e a Sardégna són stæti trasferîi a-o Piemónte.

## Pòsti de interèsse
### Architetûe religiôze

### Architetûe civîli

## Economîa

## Coltûa
### Léngoa
Gh'è 'na minorànsa ch'a pàrla a léngoa catalànn-a da quànde i catalén ghe dominâvan, avéndo scorîo a popolaçión sàrda locâle into 1372. O catalàn o l'é stæto cangiòu da-o spagnòllo into sécolo XVII e dòppo da l'italiàn. 

I stùddi ciù reçénti in sciâ sò realtæ lengoìstega móstran che o 22,4% da popolaçión a pàrla o catalàn algheréize cómme prìmma léngoa, e o 90% a gh'à de conoscénsa de quélla parlâ.

## Manifestaçioìn

## Fèste e fêe

## Comunicaçioìn

## Aministraçión

## Nòtte


## Âtri progètti

Categorîa:Provinsa de Sàsciai
Categorîa:Comûni da Region Sardegna
Categorîa:Çittæ d'Italia
Canâle do Panamá

O **Canâle do Panamá** (in spagnòllo *Canal de Panamá*; in ingléise *Panama Canal*) o l'è 'na via de navigaçion interoçeanica c'a s'attreuva in Panamá, essendo o punto ciû stréito tra o Mâ di Caraibi e l'Oçeano Paçiffego.

Inougûròu o 15 Agosto 1914, o l'ha avûo 'n grande sûcesso façendo ciû cûrte e distanse e i tempi de comunicaçion marittima, svilûppando o progresso econommico e commerçiâ dûrante quæxi tûtto o seccolo XX.

O l'ârve 'na via de transcito cûrta e de costo relativamenti basso tra i dôî oçeani, influensando molto i schemmi do commerçio mondiâ, dandoghe prosperitæ e crescita econommica ai paixi svilûppæ e agiûttando molte zone lontann-e a l'espanxon econommica.

Tecnicamente, o l'è 'na magniffica êuvia d'inzenieria. Da l'Atlantico a-o Paçiffego sêu mezûe sôn 80 km. de longhessa e da 91 a 300 m. de larghessa, con 'na profonditæ de 12,8 m. inte l'Atlantico e de 13,7 m. into Paçiffego.

I prinçipæ percorsci c'ûttilissan o Canâle do Panamá son:
* Da-a costa est di Stati Ûnîi a l'estremo oriente.
* Da-a costa est di Stati Ûnîi a-a costa òvest do Sûdamerica.
* Da l'Euròpa a-a costa òvest di Stati Ûnîi e Canada.

I prinçipæ prodotti che passan pe-o Canâle do Panamá son:
* Græn
* Petrollio e derivæ
* Mercançie

## Atri progetti

## Conlìgamenti esterni
* Scïto Ûffiçiâ de l'Outoritæ do Canâle do Panamá, https://web.archive.org/web/20080530101249/http://www.pancanal.com/esp/index.html
* Video da-o Canâle do Panamá, https://web.archive.org/web/20080501172643/http://www.bienesraicesvideo.com/player/videopage.asp?vid=uhbdsnfdfs&t=i
* Live webcams Canâle do Panamá, http://www.coolpanama.com/panama-webcams.html

Categorîa:Pànama
Kigali

**Kigali** a l'è a capitâ e ciû importante çittæ do Ruanda.
A g'ha 'na popolassion de 851.024 abitanti (2005) e a s'attrêuva into çentro do Pàize, essendo sede do governo e o ciû svilûppòu ponto econòmmico, coltûrâ e de traspòrti da quande a l'è stæta diciarâ capitâ con l'indipendensa do Ruanda into 1962.

A g'ha 'n ariopòrto internaçionâ e importanti alberghi.

## Atri progètti

## Colegaménti esterni
* Çittæ de Kigali
* Gîo fotograffego de Kigali, da RwandaTourism.com

Categorîa:Roànda
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Mainz

**Mainz** (françeise: Mayence; italiàn: Magonza) a l'è 'na çittæ in Germania, capitâle do stato da Renania Palatinòu, vexinn-a a Francoforte in scio Men.

A s'attrêuva inta confluensa d'i sciûmmi Ren e Men de fronte a Wiesbaden, inta pârte òcidentâle da regiôn Frankfurt Rhein-Main.

Con 'na popolassiôn de 209.779 abitanti (Dexembre 2015), a l'è attraversâ da-o paralello 50º nòrd, e a g'ha 'na famôsa e antîga Ûniverscitæ.
## Giögrafîa

## Stöia

## Abitanti

## Pòsti de interesse

## Economîa

## Coltûa

## Manifestaçioin

## Feste e fêe

## Aministraçión

## Comunicaçioin

## Nòtte

## Conlìgamenti esterni
* Scïto de Mainz

## Âtri progètti

Categorîa:Çitæ da Germània
Asunciòn

**Asunción**, ofiçialmente *Nuestra Señora Santa María de la Asunción*, a l'è a capitâle da Repûbbrica do Paraguay.

Scitûä in scio sciûmme Paraguay, vexin a-o confin con l'Argentinn-a, o l'è 'n mûniçipio outònomo, sajéiva a dî ch'o no fa pârte de nisciûn di dipartamenti da naçion.

Into 2006, a g'âva 'na popolasiôn de 515.662 abitanti, essendo l'ûrbe ciû grande do Paraguay. A sêu area metropolitann-a, dïta Gran Asunción, a comprende e çittæ de San Lorenzo, Lambaré, Fernando de la Mora, Capiatá, Luque, Mariano Roque Alonso, Ñemby, Villa Elisa e San Antonio, e quæ fan oumentâ a sêu popolasiôn a circa 1.600.000 abitanti. A sêu sûperfiçie a l'è de 117&nbsp;km².

A l'è a sede di trei poéi do stato, o sêu pòrto fluviâ prinçipâ e o sêu ciû importante çentro coltûâ.

## Âtri progètti

## Conligaménti esterni
* 

Categorîa:Paragoâi
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Sacramento

**Sacramento** a l'è a capitâ do stato american da California.

A s'attrêuva inta Valle Çentrâ e segondo quantitæ de popolassion a l'è a settima çittæ do stato, con 'na stimma de 501 334 abitanti (2018). 

L'area metropolitann-a dïta *Greater Sacramento* a l'è stæta eletta comme ûnn-a de çinque çittæ ciû còmmode pe abitâ de tûtti i Stati Ûnîi.
## Giögrafîa

## Stöia

## Abitanti

## Pòsti de interesse

## Economîa

## Coltûa

## Manifestaçioin

## Feste e fêe

## Aministraçión

## Comunicaçioin

## Nòtte


## Âtri progetti

Categorîa:Çittæ di Stati Unii d'America
La Paz

**La Paz**, dïta Ciudad de Nuestra Señora de La Paz, (in léngua Aymara: *Chuqiyapu*, "Tæra de l'òu"), a l'è a sede do governo da Bolivia e capitâle do Departamento de La Paz.

A g'ha 'na popolassion de çirca 1.500.000 abitanti (2001). A s'attrêuva a 3.650 metri d'artûa e a forma, insemma a El Alto (4.000 m. in scio livello do mâ) o nûccleo ûrban ciû grande e popolòu da Bolivia.
‎
## Âtri progètti

## Conlìgamenti esterni
* www.ci-lapaz.gov.bo
* Governo Muniçipâ de La Paz
* Radio Orgullo de La Paz
* Radio in diretta da La Paz Bolivia FmBolivia
* Informaçiôn tûristega de La Paz

Categorîa:Bolìvia
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Léngoa aymara

A **léngoa aymara** (o vên scrîto **Aimara** ascì, nómme locâle *Aymar aru*) a l'é 'na léngoa ch'a fà pàrte da famìggia lengoìstica de léngoe aymara, da quæ a l'é a ciù difûza, parlâ da-o pòpolo Aymara inte Ànde centrâli. A l'é unn-a de pöche léngoe di pòpoli americhén con ciù de 'n milión de parlànti e, insémme a-o Spagnòllo e a-o Quechua, a l'é léngoa ofiçiâ da Bolìvia e do Perù. L'Aymara o l'é parlòu, scibén che in mezûa bén bén minô, inte di pàixi do Cîle do nòrd ascì, naçión inta quæ a l'é 'na léngoa minoritâia riconosciûa.

Segóndo çèrti lengoìsti, l'Aymara o l'é ligòu a-o Quechua, léngoa ciù difûza parlâ inte regioìn vixìnn-e, ma a ògni mòddo a l'é 'na teorîa contestâ. Defæti, scibén che gh'é de somegiànse cómme 'na fonologîa squæxi pægia, a teorîa ciù comûne a spiêga ste somegiànse chi con de caraterìstiche derivæ da 'na vixinànsa prolongâ, ciufîto che aprêuvo a di cangiaménti naturâli derivæ da 'na pröto-léngoa comûne.

L'Aymara o l'é 'na léngoa aglutinànte e, scìnn-a 'n çèrto pónto, pöliscintética. O sò órdine de pòule o l'é sogètto-ògètto-vèrbo e o l'à 'n scistêma lògico a tréi valoî. Coscì cómme o Quecha, o l'é de sòlito scrîto con l'arfabêto latìn ma, into 2015, l'é stæto svilupòu 'n scistêma de scritûa conplêto.

## Stöia
E sò òrìgine són inte Ànde centrâli (o coscì dîto *Altiplano Boliviano*), inta zöna do Lâgo Titicaca. A s'é pöi difûza vèrso o sùd cómme léngoa frànca, eséndo adotâ cómme léngoa moæ da-i grùppi étnichi ciamæ "*aymara*" e "*wari*". Ciù tàrdi a l'é stæta relegâ primma da-a léngoa quechua (con l'espansción de l'inpêro Inca) e dòppo da-o spagnòllo (inti ténpi do  colonialìsmo).

## Nòtte


## Âtri progètti

## Colegaménti estèrni
* 
* 
* 

Categorîa:Famìgge lenguìstiche
Categorîa:Perù
Cusco

**Cusco**, oppûre **Cuzco** (in quechua: *Qusqu*, *Qosqo *), a l'è 'na çittæ do sûd-est do Perù, capitâ do dipartimento do mæximo nomme.

A g'ha çirca 300.000 abitanti, e a l'è stæta diciaräa Patrimònnio de l'Ûmanitæ into 1983 da l'UNESCO.

Ciammäa segondo a sêu etimologia "umbrissallo do mondo", perché da-a sêu ciassa çentrâ vegnivan marchæ i limiti de l'Impero Inca, do quæ a l'ëa a capitâ. Anchêu a l'è conscideräa capitâ storica do Perù.

A l'è molto importante storicamenti e tûristegamenti, e da chì se pêu rivâ scinn-a-e famose rovinn-e de Machu Pichu.

## Conlìgamenti esterni
* Mûniçipalitæ do Cusco
* Governo da Region do Cusco
* Cuzco (in ingleise)
* Scïto Tûristego do Cusco

## Atri progètti

Categorîa:Çittæ do Perù
Tegucigalpa

**Tegucigalpa** (prononçia: *Teguçigàlpa*) a l'è a capitâ e çittæ ciû grande da Repûbbrica de l'Honduras, in America Çentrâ.

A s'attrêuva sott'a-o monte El Picacho (1.240 m.), in scio sciûmme Grande ò Choluteca, a çirca 990 metri in scio livello do mâ.

O se stima c'a sêu popolassion a l'è de 1.157.509 abitanti (censimento do 2013).

E attivitæ indûstriâli ciû svilûppæ inte 'sta çittæ son o commerçio, a constrûssiôn, i serviçi, i tesciûi, o sûccou e o tabacco.

## Âtri progètti

## Conligaménti esterni
* Mappa via satellite de Tegucigalpa
* Mappa interattiva de Tegucigalpa
* Alcaldía de Tegucigalpa

Categorîa:Honduras
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Nouméa

**Nouméa** a l'è a capitâ e prinçipâ porto da Neuva Caledonia, un tæritojo d'oltremâ françeise.

## Descriçion e stöia
Into 2019 a g'aveiva 'na popolassion de ciù de 94.285 abitanti. A s'attrêuva vexinn-a a l'estremmo sûd de l'ìsoa prinçipâ, e a l'è a ciû grande çittæ de léngua françeise inte l'Oçeano Paçiffego.

Gh'é nûmeroxi alberghi pe tûristi in sce 'na penìsoa a-o sûd do çentro da çittæ, e inta zöna nòrd gh'é di fabbriche che proçessan o nichel da Neuva Caledonia. 


Image:Nouméa_Phare_Amédée.JPG|Nouméa: A lanterna Amédée.


## Conlìgamenti esterni
* Comûn de Numea

## Âtri progètti

Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Brazzaville

**Brazzaville** a l'è a capitâ e ciû grande çittæ da Repubbrica Do Congo. A g'ha 1.326.975 abitanti (2006), a tersa pârte da popolasion do Pàize.

A l'è in riva a-o sciûmme Congo, pròpio de fronte a-a çittæ de Kinshasa, capitâ da Repubbrica Democratica do Congo, eséndo questo l'ûnico pòsto do mondo donde dôe capitæ de naçioin s'atrêuvan in scê rîve contrâie do mæximo sciûmme vedendose l'ûnn-a e l'âtra.

## Atri progetti

## Colegamenti esterni
* Scïto da çittæ de Brazzaville

Categorîa:Repùbrica do Congo
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Seoul

**Seoul** (in Hangul, a lengua coreann-a: 서울), a l'è a capitâ da Corea do Sud, e capitâ da Corea da ciû de 600 anni.

## Descriçion e stöia
Con doî aeroporti (ûn naçionâ e l'âtro internaçionâ) e 'n scistema de metro molto svilûppòu, a g'ha çirca 10 millioin d'abitanti e a vegne attraverzaa da o sciûmme Han.

## Conlìgamenti esterni
* Governo metropolitan de Seoul. http://english.seoul.go.kr/

## Âtri progètti

Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Categorîa:Çittæ Olimpiche
Kinshasa

**Kinshasa** a l'è a capitâ e çittæ ciû grande da Repubbrica Democratica do Congo.
Into passòu ciammâ Léopoldville e anche Leopoldstad, a g'ha anchêu 'na popolasion de çirca 7,5 millioin d'abitanti (2005).

## Descriçion e stöia
A l'è in riva a-o sciûmme Congo, pròpio in fronte a-a çittæ de Brazzaville, capitâ da Repubbrica Do Congo, eséndo l'ûnico pòsto do mondo donde dôe capitæ de naçioin s'atrêuvan in scê rîve contrâie do mæximo sciûmme vedendose l'ûnn-a e l'âtra.

## Âtri progètti

## Colegaménti estèrni
* Kinshasa Tourism, https://web.archive.org/web/20071007012822/http://kintourism.com/
* Ûniverscitæ de Kinshasa, https://web.archive.org/web/20110224190301/http://www.unikin.cd/

Categorîa:Repùbrica Democràtica do Congo
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Khartum

**Khartum** (nomme nativo: الخرطوم), a l'é a capitâle do Sudan.

A g'ha ciû de 'n million d'abitanti.

## Âtri progètti

Categorîa:Sudan
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Tirana

**Tirana** (*Tiranë* in albanéize) a l'é a capitâle e a çitæ ciù grànde de l'Albanîa. A se trêuva a-o çéntro do stâto, serâ da montàgne e colìnn-e, co-o Mónte Dajti ch'o ghe svétta in çìmma da levànte e a seu valâ, traversâ da-o sciùmmem Ishëm, che a-o nòrd-òvest a pòrta vèrso o Mâ Adriàtico. A l'é unn-a de çitæ de l'Eoröpa dond'o ghe lûxe de ciù o sô, che chi o l'arîva a 2.544 ôe a l'ànno. A-o censiménto do 2023 a gh'àiva 'na popolaçión de 389.323 abitanti.

Tirana a l'é stæta fondâ do 1614 da-o generâle òtomàn-albanéize Sylejman Pasha Bargjini, con a-o seu çéntro a moschêa vêgia e o *[[türbe]]*. A ògni mòddo, e tære dónde se trêuva a çitæ én stæte abitæ scìnn-a da l'Etæ do Færo, trovàndose de probàbile a-o cheu do régno ilìrico di Taulantii, che inte l'antighitæ gh'àivan o seu çéntro inte l'entrotæra de *[[Epidamnos]]*. Co-e goære ilìriche a región a l'é stæta conquistâ de l'inpêro romàn e, co-a seu chéita do sécolo IV, a ciù pàrte de l'Albanîa a l'é pasâ sott'a-i bizantìn. A çitæ de Tirana a no l'é stæta goæi inportànte scìnn-a do Nêuveçénto ma, pasòu a diciaraçión d'indipendénsa de l'Albanîa do 1912, co-o congrésso de Lushnjë do 1920 a n'é stæta diciarâ a capitâle.

Çitæ internaçionâle, Tirana a l'é o çéntro econòmico, finançiâio, polìtico e comerciâle ciù inportànte de l'Albanîa, gràçie ànche a-a seu poxiçión a-o çéntro da naçión. A l'é a sêde do govèrno e do parlaménto albanéize, ciù che a rexidénsa ofiçiâ do prescidénte e do prìmmo minìstro de l'Albanîa.

## Giögrafîa

## Stöia

## Abitànti

## Pòsti de interèsse

## Coltûa

## Economîa

## Manifestaçioìn

## Fèste e fêe

## Spòrt

## Aministraçión

## Vîe de comunicaçión

## Nòtte
;Nòtte a-o tèsto


;Nòtte bibliogràfiche


## Âtri progètti

## Ligàmmi de fêua
* 

Categorîa:Çitæ de l'Albanîa
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Katmandu

**Katmandu** (in nepaleise, काठमांडौ) a l'è a capitâ do Nepal, con 'na popolassion de 1.442.271 abitanti (2006), scituâ inta valle do mæximo nomme into Nepal çentrâ, inte vexinanse do sciûmme Vishnumati, a 'n'artûa de 1.317 metri in scio livello do mâ.

## Galerîa d'inmàgine

Kathmandu-Durbar Square-08-Jagannath-Pratapamalla-2007-gje.jpg
Kathmandu-Hanuman Dhoka-Nasal Chowk-14-Pancamukhi Hanuman Mandir-2013-gje.jpg
Kathmandu-Indrayani-08-Tempel-2015-gje.jpg
Kathmandu-Old City-02-Schule-2007-gje.jpg
Kathmandu-Markt-02-zwischen Infra Chowk und Janbahal-Kind in der Kiste-2015-gje.jpg
Kathmandu-Laden-66-Friseur-2013-gje.jpg
Kathmandu-Strassenhandel-34-Shiva-Altar-Gemueseladen-2013-gje.jpg
Kathmandu-Garden of Dreams-14-Seerosenteich-2013-gje.jpg
Kathmandu, School, Nepal.jpg
Kathmandu, Basantapur, Street shop, Nepal.jpg
Kathmandu Durbar Square, View, Nepal.jpg
Swayambhunath Base 2, Kathmandu, Nepal.jpg
Patan Durbar Square 2007-12-0285 (2580567876).jpg


## Âtri progètti

Categorîa:Nepal
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Luanda

**Luanda** a l'è a capitâ de l'Angola, de 2.776.168 abitanti.

Fondòu into 1576 dai portogheixi co-o nomme de *São Paulo de Luanda*, o l'è 'n attivo porto con fabbriche d'alimenti, papê, legno e tesciûi, e raffinerie de petròllio.

A provinsa vexinn-a, ciammâ anche Luanda, a prodûxe caffè, coton e prodotti de palme.

## Âtri progètti

## Conligaménti esterni
* www.luandamap.com - Mappa de Luanda e âtre mappe d'Angola
* www.angolinks.com - Linklist Angola
* www.cidadeluanda.com - Çittæ de Luanda

Categorîa:Angöla
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Kabul

**Kabul** (**کابل** in persian) a l'é a capitâ e ciû grande çittæ de l'Afghanistan, con çirca 3 millioîn de personn-e.

A s'attrêuva a 1.800 metri in scio livello do mâ, inte 'na valle d'i Hindu Kush, vexinn-a a-o sciûmme Kabul.

A gh'à 'na stöja de ciû de 3000 anni.

## Galerîa d'inmàgine

Image:A view from Kabul InterContinental.jpg|Vedûta da-o Kabul InterContinental 
Image:Kabul - Mausoleum of Tamim Ansar.jpg|Mousoleo de Tamim Ansar


## Âtri progètti

## Conligaménti esterni
* Historical Photos of Kabul
* Historical Guide to Afghanistan (Kabul)
* Kabul Caravan
* Mappa de Kabul

Categorîa:Afghanistan
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Canberra

**Canberra** a l'è a capitâ d'Australia. Con 'na popolassion de ciû de 332.000 abitanti, a l'è a ciû importante çittæ de l'entrotæra do Pàize.

A s'attrêuva into nòrd de l'Australian Capital Territory, 280 km a-o sûd-òvest de Sydney, e 650 km a-o nòrd-èst de Melbourne. 
## Descriçion e stöia
'Sto scïto o l'è stæto scelto pe a construssiôn da capitâ naçionâ into 1908, comme compromisso tra Sydney e Melbourne, e dôe çittæ oustraliann-e ciû importanti.

## Âtri progètti

Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Categorîa:Australia
Apia

**Apia** a l'è a capitâ de Samoa.

Comme priçipâ çittæ e porto do Pàize, a g'ha 'na popolassion de 38.800 abitanti (2001).

## Geògrafia

## Stöia

## Pòsti de interèsse

## Economia

## Coltûa

## Manifestaçioin

## Feste e fëe

## Comunicaçioin

## Atri progètti

Categorîa:Samoa
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Conakry

**Conakry** a l'è a capitâ e ciû grande çitæ da Guinea.

A l'è 'n pòrto in sce l'Oçeano Atlantico e o se stimma ch'a gh'a 'na popolassion de 2.317.376 abitanti.

## Âtri progètti

Categorîa:Guinea
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Dhaka

**Dhaka** (primma dïta **Dacca**; in bengali, ঢাকা) a l'è a capitâ do Bangladesh e prinçipâ çittæ do distritto de Dhaka.

Scituâ inscio sciûmme Buriganga, Dhaka, insemme a-a sêu area metropolitann-a, a g'ha 'na popolassion de 11 millioin de personn-e, o quæ a fa diventâ a ciû grande çittæ do Bangladesh e ascì ûnna de-e ciû popolæ de tùtto o mondo.

## Âtri progètti

## Conligaménti esterni
* Dhaka City Corporation
* Ûniverscitæ de Dhaka
* A Çittæ de Dhaka, a Bangladesh Virtuâle
* Dhaka.com

Categorîa:Bangladesh
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Maseru

**Maseru** a l'é a capitâle do Lesotho.

## Descriçion e stöia
Scituâ in sciô sciûmme Mohokare, vexinn-a a-o confin co-o Sudafrica, a l'é l'ûnica çittæ importante do Pàize, con 'na popolassion de çirca 330.760 abitanti (2016).

## Âtri progètti

Categorîa:Lesotho
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Thimphu

**Thimphu** (in tibetàn, **ཐིམ་ཕུག།**) a l'é a capitâle do Bhutan, e o nomme da valle vexinn-a.

A 'n'artûa de 2320 metri in sciô livello do mâ, con 'na popolasion de 98.676 abitanti (2005), a l'é o çentro ûrbàn ciû grande do Pàize.

## Geògrafia

## Stöia

## Pòsti de interèsse

## Economia

## Coltûa

## Manifestaçioin

## Feste e fëe

## Comunicaçioin

## Atri progetti

## Colegamenti esterni
* Thimphu a Wikivoyage
* Mappa da çittæ de Thimphu
* Thimphu Dzongkhag
* Thimpu: Informassioin e fotografîe

Categorîa:Butàn
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Bujumbura

**Bujumbura** (dïta antigamente *Usumbura*) a l'è a capitâ de Burundi.

A g'ha 'na popolassion de çirca 497.000 (2008), e a s'attrêuva inscia riva nòrd-oçidentâ do lago Tanganica, essendo a çittæ ciû grande de Burundi e o sêu çentro amministrativo, econommico e de comûnicassioîn.

## Descriçion e stöia
E prinçipâli attivitæ indûstriæ son i tesciûi, o çemento e o savôn. O l'è o ciû attivo porto do Pàize, da dove sciorte quæxi a totalitæ de l'esportassioîn.

## Atri progètti

Categorîa:Burundi
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Ouagadougou

**Ouagadougou** a l'è a capitâ e prinçipâ çittæ de Borkinn-a Faso. A g'ha 2.453.496 abitanti (2019).

E sêu prinçipâli attivitæ econommiche son l'indûstria di tesciûi (coton e tapeti), de l'êujo, do savôn, e l'artexanato.

A l'è a sede de l'Ûniverscitæ de Ouagadougou, a g'ha 'n aeroporto internaçionâ, e a l'è collegâa co-o porto d'Abidjan inta Costa d'Avoio pe mëzo de ferrovie.

## Atri progètti

## Conlìgamenti esterni
* Paggina ûffiçiâ do Governo de Ouagadougou (in françeise)

Categorîa:Burkina Faso
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Çittæ do Vatican

A **Çittæ do Vatican** (*Status Civitatis Vaticanæ* in latin) o l'è un stato indipendente eoropêo pòsto sotta l'aotoritæ do Pàppa da Gêxa Catòllica, ch'o ve eserçita i poéi de un monarca assolüo, anche se e prinçipæ açioin de governo son fæte da-o Cardinâ Segretaio de Stato.

## Descriçion e stöia
Con 'na superfiçie de appenn-a 0,44 km2, inserïa into tesciüo urban de Rumma, in sciâ riva drïta do Teivie, o Vatican o l'è o ciû picìn stato indipendente do mondo.

A Çittæ do Vatican a l'è 'n'enclave into territöio da Repubbrica Italian-a, inseîa ne-o tesciûo urban da çittæ de Romma. Into Stato vixe un regìmme de monarchia assolûa elettiva de tipo patrimoniâ con a cappo o pappa da Gexa Catòllica. A lengua ofiçiâ do Stato da Çittæ do Vatican a l'è l'italian, mentre o latin o l'è a lengua ofiçiâ da Santa Sede.

## Nòtte


## Atri progètti
Yamoussoukro

**Yamoussoukro** a l'è 'na çittæ da Costa d'Avoio scitûâ arente a-o lago de Kossou, constrûto inscio sciûmme Bandama.

A l'è da l'anno 1983 capitâ amministrativa da Còsta d'Avòïo, pe sostituî Abidjan, c'a s'attrêuva 240 km. a sûd e a l'è restâ ancón comme çittæ prinçipâ e ciû attiva econommicamenti.

Into 2006, o se stimâva c'a g'âva 155.803 abitanti, origginalmenti da rassa baoulé, scibben anchêu abitan inte 'sta çittæ gente de molte naçionalitæ.

In Yamoussoukro gh'è a Basilica de Nostra Scignôa da Pâxe (françeise: *Basilique de Notre Dame de la Paix*), constrûta comme còppia de quella de San Pê inta Çittæ do Vatican, essendo ûnn-a de ciû grende gëxe cattoliche do mondo. A l'è stæta consacrâ da-o pappa Gioan Paolo II into 1990.

## Atri progètti

Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Categorîa:Còsta d'Avòïo
Amman

**Ammàn** (in arabo **عمان**), a l'è a capitâ do Regno da Giordannia, e o sêu çentro commerçiâ, indûstriâ e amministrativo.

## Descriçion e stöia
Popolâ da l'anno 6500 primma de Cristo, a l'è stæta ebrea, grêca, romann-a e àraba. Anchêu a l'è 'na çittæ moderna, d'edifiçi antighi e nêuvi, inta quæ abitan mûsûlmæn e crestiæn.

A 45 menûti via autostradda, gh'è o pòsto dove o se dixe c'o l'ha riçevûo o batteximo Gesû Cristo, inte l'ægoa do sciûmme Giordàn. 

A g'ha ciû de 4 millioîn d'abitanti.

## Atri progètti

Categorîa:Giordània
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Georgetown (Guyana)

**Georgetown**, con 225.800 abitanti (2001), a l'è a capitâle, centro econòmmico e aministrativo, e ciû grande çittæ da Guiann-a.
A stà in faccia a l'Oçeano Atlantico in sce l'imboccatûa do sciûmme Demerara.

Attraverso o sêu pòrto o s'espòrta sûccou, canna da sûccou, bouxîte, òu e diamanti.

## Âtri progètti

## Conlìgamenti esterni
* (EN) Mappa de Georgetown https://web.archive.org/web/20070927195200/http://www.guyana-tourism.com/images/Map-Georgetown.pdf 
* (EN) Galería de Fotografîe de Georgetown https://web.archive.org/web/20070402122235/http://geo.ya.com/travelimages/guyana.html
* (EN) Tour de Georgetown con immàggine http://www.turq.com/guyana/georgetown.html

Categorîa:Guyana
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Maputo

**Maputo** (antigamente: *Lourenço Marques*) a l'è a capitâ do Moçambico e da provinsa de Maputo, scibben a l'è outònoma. Into 2003, a popolassion a l'ëa de 1.220.632 abitanti.

Capitâ de l'Africa Orientâ Portûghéise da-o 1907, a l'ha piggiòu o nomme attûâle dòpo l'indipendensa do Pàize, into 1975.

## Descriçion e stöia
O nomme Maputo o vegne da o cappo de 'na tribû antiga, Maputa, c'o l'ha governòu tûtta a region primma da conquista portûghéise.

A çittæ a se scitûa inta pârte oçidentâ da Baia de Moçambico, insce l'imboccatûa do sciûmme Tembe, in faccia a l'Oceano Indico.

## Âtri progètti

Categorîa:Moçanbìco
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Santo Domingo

**Santo Domingo** (ûffiçialmente "*Santo Domingo de Guzmán*"), a l'è a capitâ da Repubbrica Dominicann-a e primma çittæ fondâa da ouropei in America.

Fondâa into 1496 da Bertomè Colombo, e ciû târdi stramûâa da Nicolás de Ovando a a sêu localissassion attuâle in 1502, a g'ha 'na gran importansa storica.

A g'ha 'na popolassion de 913.540 abitanti e 'n area metropolitann-a de 3.000.000 personn-e.

## Âtri progètti

## Conligaménti esterni
* Comûn de Santo Domingo, https://web.archive.org/web/20080706163000/http://www.adn.gov.do/

Categorîa:Repùbrica Dominicànn-a
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
O Cairo

**O Cairo** (in arabo القاهرة, *Al-Qāhira* "a forte") a l'è a capitâ de l'Egitto e da sêu provinsa. A l'è a ciû grande çittæ de l'Africa e de tûtto o mondo arabo, e i egiçien spesso a ciamman co-o mæximo nomme da naçion, مصر, arabo cûlto "*Misr*", arabo egiçiàn "*Masr*".

## Descriçion e stöia
A çittæ a g'ha 'na popolassion de 7.500.000 abitanti, l'area ûrbann-a a conta 8.250.000, e tûtta l'area metropolitann-a a g'ha 15.750.000 personn-e.

A s'attrêuva in riva ao sciûmme Nilo e insce sêu ìsöe ascì, a sûd do delta. A sûd-òvest gh'è a çittæ de Gizeh, e famôze pirammide e l'antiga necropoli de Memphis.

A l'è o çentro de comûnicassion, edûcassion, trasporto, economia e polittega de l'Egitto e a l'è ascì tanto importante tûristegamente, essendo e piramide, i mûsei, i mercoei e e croxëe pe o sciûmme Nilo e méte preferîe da di mioìn de tûristi da tûtto o mondo.

## Âtri progètti

Categorîa:Egìtto
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Tripoli

**Tripoli** a l'è a capitâ da Libia, inscio Mâ Mediterraneo.
A g'ha çirca 2.000.000 d'abitanti e ûn d'i livelli de vitta ciû ærti do continente africàn.

## Atri progetti

Categorîa:Lìbia
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Teheran

**Teheran** (تهران, in persiàn; طهران, in àrabo), a l'è a capitâle de l'Iran.

## Descriçion e stöia
Con 7.185.831 abitanti, a se scitûa into nòrd do Pàize e pe a sêu importansa e popolassion a l'è tra e çittæ ciû importanti do mondo islàmmico.

A l'è o çentro polittego e econòmmico da naçion, conçentrando ciû da meitæ de l'indûstrie.

## Âtri progètti

Categorîa:Iran
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
San Miguel de Tucumán (Argentinn-a)

**San Miguel de Tucumán** a l'è 'na çittæ argentinn-a, capitâ da provinsa de Tucumán, scitûâa into nòrd-òvest da Repûbbrica Argentinn-a, a 1.311 km. da Çittæ de Buenos Aires, a capitâ naçionâ.

A s'attrêuva a 'n'ârtûa de 431 metri inscio livello do mâ, a a g'ha 'na popolassion de 527.150 abitanti (2001), che diventan 738.479 con l'area metropolitann-a, essendo a ciû popolâa da provinsa.

Inte 'sta çittæ a l'è stæta diciarâa l'indipendensa de l'Argentinn-a o 9 de Lûggio de 1816, inte 'na ca' coloniâle c'a l'è monûmento storico naçionâ e rappresenta anche 'n attrattivo tûristego.

## Atri progetti

## Colegamenti esterni
*Scïto ûffiçiâ de Provinsa de Tucumán 
*Mûniçipalitæ de San Miguel de Tucumán
*www.sanmigueldetucuman.gov.ar
Patagonia

A **Patagonia** a l'è 'na regiôn geografica scitûâ inte l'estremo sûd de l'America do Sûd.

## Geografia
A comprende tæritöi in Argentinn-a (Patagonia Orientâ) e in Cile (Patagonia Oçidentâ). A vegne diviza in quelle dôe pârti da-e Andes, che mârcan o confin tra i doî stati.

A g'ha 'na sûperfiçie totâle de 787.000 km2.

Scibben geografficamenti i confîn settentrionæ son marcæ into paralello 41,5º S e o sciûmme Colorado, Argentinn-a e Cile dêuvian regoe diverse pe fissâ l’estenscion de tære patagoniche.

## Popolassion

A popolassion da Patagonia argentinn-a a l'è de 1.738.251 abitanti, e quella da Patagonia cilenn-a de 205.456 abitanti.

## Stöja
A paròlla "Patagonia" a vegne da "*patagones*", o nomme co-o quæ i conquistatoî spagnòlli ciamâvan i aboriggini da còsta atlantica de ‘sta region. Se pensa che quello nomme o se deive a che quelli òmmi ëan ærti e gh'aivan i pê molto grendi. Se dixe ascì che quello termine o vegne da-o gigante *Pataghon*, personaggio de 'n romanzo spagnòllo.

Questa region a no l'è stæta abitâ da l’òmmo gianco scinn-a çirca o 1880, quande Argentinn-a e Cile han finîo l’espedission de conquista de ‘sto tæritöio.

## Tûriximo

O tûriximo o l'è molto svilûppòu in tûtti doî Pàixi. I prinçipæ pòsti tûristichi son:

In Argentinn-a:
* Bariloche, e o Parco Naçionâ Nahuel Huapi.
* El Calafate e o Parco Naçionâ Los Glaciares, con l'imponente giassä Perito Moreno.
* Puerto Madryn e Trelew, e l'avvistamento de balenn-e.
* A çittæ de Ushuaia, co-o Parco Naçionâ Tæra do Feugo e o Canâ de Beagle.
* Esquel e o lago Puelo.

In Cile:
* Parco Naçionâ Torres del Paine
* Punta Arenas
* I fiordi
* Puerto Montt e i lâghi.

## Galerîa d'inmagine

Immaggine:Glaciar Perito Moreno (Argentina).jpg|O giasâ Perito Moreno, in Argentinn-a
Immaggine:Base del Cerro Catedral en Bariloche. (Patagonia Argentina) 01.JPG|Staçión da sci sott'a-o ''Cerro Catedral''
Immaggine:Ballenas en Península Valdès.jpg|'Na balenn-a vixin a-a penizoa de ''Valdès''
Immaggine:Ushuaia6a (js).jpg|Ushuaia


## Atri progetti

## Colegaménti esterni
* 
* 
* 
* 

Categorîa:Argentinn-a
Categorîa:Cile
Categorîa:Geografia de l'America do Sud‎
Taipei

**Taipei** (cineize tradiçionâ: 臺北 oppûre 台北, cineize scimplificòu: 台北, pronûnçia (pinyin): *Táiběi*, pronûnçia (Wade-Giles): *T'aipei*) a l'è a ciû grande çittæ de Taiwan e a sêu capitâ *de facto*. 

A s'attrêuva into nòrd de l'ìsöa, drento a-o distritto de Taipei, scibben a no fa pârte de quello distritto. A sêu popolasion a l'è de 2.494.813  abitanti (marso 2023).

A l'è 'na mûniçipalitæ speçiâ aministrâ direttamente da-o Governo çentrâ de Taiwan.

## Âtri progètti

## Conligaménti esterni
* taipei.gov.tw

Categorîa:Taiwàn
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Papeete

**Papeete** a l'è 'na çittæ de l'ìsoa de Tahiti, inta Polinesia Françeise.

A l'è a capitâ e ciû grande comûn de l'arcipelago, con 'na popolassion de çirca 127.635 abitanti.

## Colegaménti esterni

Categorîa:Teritöi d'oltremâ Françèixi
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Rabat

**Rabat** (in arabo, الرباط *"Ar-Ribāt"*) a l'è a capitâ do Regno do Maròcco.

A se scitûa inta còsta atlantega, in scia riva sûd de l'imboccatûa do sciûmme Bu Regreg, ch'a ghe seppâra da vexinn-a çittæ de Salè.

Segondo e ciffre do 1994 a g'àiva 'na popolassion de 787.745 abitanti, e attualmente a l'avieiva ciû de 'n million de abitanti.

## Atri progetti

Categorîa:Maròcco
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Çittæ do Cavo

A **Çittæ do Cavo** (*Cape Town*) a l'è a capitâ legislativa do Sudafrica. Con 2,9 millioin d'abitanti, a l'è a tersa çittæ do pàize pe popolassion.
## Âtri progètti

## Conligaménti esterni
* (EN) Paggina ûffiçiâ da çittæ, http://www.capetown.gov.za

Categorîa:Sudàfrica
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Pretoria

**Pretoria** a l'é a capitâle aministratîva do Sudafrica.

A sêu popolassion a l'è de 1.687.779 abitanti (2006), che saieivan 2.101.893 se s'inclûdde anche l'area metropolitann-a.

## Atri progetti

Categorîa:Sudàfrica
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Damasco

**Damasco** (in àrabo: دمشق ; *Dimashq*) a l'è a capitâ da Sciria e a capitâ ciù antiga do mondo.

Segondo o Nêuvo Testamento, San Paolo o l'aveiva avûo 'na vixon de Gesû Cristo into camin verso Damasco, allôa sta çittæ a l'è sacra pe o Crestianeximo e pe l'Islamiximo ascì.

Tra i attrassioin tûristeghe gh'è a tomba do Saladin, çellebre defensô da Tæra Santa dûrante l'eppoca de croxæ.

A gh'à 'na popolassion de 2.799.960 abitanti (stimma do 2024).

## Âtri progètti

## Conligaménti esterni
* Antiga Çittæ de Damasco, Ancient City of Damascus / (in ingléize)
* Fotografîe de Damasco, http://www.frado.net/dioptrias/index.php?x=browse&category=17

Categorîa:Scìria
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Dakar

**Dakar**, con 'na popolassion de 2.079.000 abitanti (2000), a l'è a capitâ do Senegal.

## Descriçion e stöia
A se scitûa inscio Cavo Verde, insciâ costa atlantega d'Africa. 

A sêu localizzassion insce l'estremmo òvest do continente a ghe da vantaggi pe o commerçio marittimo con l'America e l'Ouròpa, pe quello a l'è o ciû importante porto da region.

A s'ha formòu in gîo a 'na fortessa françeise, diventando capitâ de colonnie françeize de l'Africa Oçidentâ into 1902, capitâ da Federassion do Mali tra 1959 e 1960 e ciû tardi capitâ do Senegal d'anchêu.

A cittè a l'ea anche u punto d'arriu d'a Pariggi-Dakar, inna famusa gara a a quale piggeian e piggian ancù parte, moto, autovettue e cammi, ch'i l'atraversavan u deserto do Sahara e in te sta cittè chi aveian a destinasiùn finale. Famusa a l'ea a tappa de ciusua d'a gara, cu u giu d'u Lago Rosa.

## Âtri progètti

## Conlìgamenti esterni
* (FR) Paggina ûffiçiâ da çittæ de Dakar http://www.dakarville.sn

Categorîa:Senegal
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Niamey

**Niamey** a l'è a capitâ do Niger e do departimento do Tilabery.

## Descriçion e stòia
A s'attrêuva in scia rîva drîta do sciûmme Niger, essendo a çittæ ciû grande do pàize e o seu prinçipâ çentro amministrativo, coltûrâle e econòmmico.

A gh'à 'na popolassion de 1.802.910 abitanti segondo i ûrtimi dæti do 2018.
L'economîa de 'sta çittæ se basa in sce l'indûstria (çemento, çeramiche, ecc.) e i serviçi aministratîvi.

## Atri progètti

Categorîa:Niger
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Pòrto Neuvo

**Porto Nêuvo** (*Porto-Novo*) a l'è a capitâ ofiçiâ do Benin.

Conosciûa ascì comme *Hogbonou* oppûre *Adjacé*, o l'è 'n porto insciâ Baia de Porto Nêuvo, parte do Gorfo da Guinea.

Porto Nêuvo a l'è a segonda çittæ do pàize, dòppo Cotonou, a prinçipâ çittæ do Benin polittega e coltûralmente.

A l'è o çentro de 'n'importante zona d'agricoltûa c'a prodûxe sorvetûtto êujo de parma, coton e kapok. Inti anni 1990 se g'ha trovòu anche do petròllio inta costa davanti a-a çittæ, quindi a l'è vegnua 'n grande ponto d'esportassion de quello idrocarbûo.

## Atri progètti

Categorîa:Benin
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Mogadiscio

**Mogadiscio** (in somalì, *Muqdisho*; in arabo, مقديشو‎ *Maqadīshū*) a l'è 'na çittæ do sûd-èst da Somalia, capitâ do Pàize e da regiôn de Benadir.

Sciitûâa inta costa de l'Oçeano Indigo, con çirca 'n million d'abitanti, a l'è a ciû importante da Somalia.

L'outoritæ de Mogadiscio sovia o resto da naçion da l'anno 1990 a l'è scimbolica perché tanto a çittæ comme o Pàize son divisi in aree d'influensa diritte da çerte famiggie.

## Atri progetti

## Colegamenti esterni
* Informaçion insce Mogadiscio

Categorîa:Somalia
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
N'Djamena

**N'Djamena** (in françeise) e نجامينا in arabo, a l'è a capitâ do Ciad, e a sêu çittæ ciû popolâa, con çirca 721.000 abitanti.

## Geògrafia
Scitûâa inta pârte oçidentâ do Ciad, a l'è attraversâa dai sciûmmi Chari e Logone.
A se connetta attraverso 'n ponte con Kousséri, in Camerun.

## Stöia

## Pòsti de interèsse

## Economia

## Coltûa

## Manifestaçioin

## Feste e fëe

## Comunicaçioin

## Atri progètti

Categorîa:Ciad
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Gerusalemme

**Gerûsalemme** a l'è 'na çitæ de l'Oriente Pròscimo, e o seu setô oçidentâ o l'é a capitâ ofiçiâ do Stato d'Isræ da-o 1950. Questa cösa chi a no l'é però riconosciûa da-e Naçioìn Unîe e da-a magioransa di seu Stati, che continuan a mantegnî e seu anbasciæ a Tel Aviv ò arente a Tel Aviv.

O seu setô orientâ, conquistòu into 1967 da Isræ, o s'atrêuva in conflito co-o Stato de Palestìnn-a.

A gh'à 'na popolaçion de 936.425 abitanti (2019).

A l'é ûnn-a de çitæ ciù antighe do mondo, consciderâ comme çitæ sacra da-e træ religioin monoteiste: Ebraiximo, Crestianeximo e Islamiximo.

## Giögrafia

## Stöia

## Posti de interesse
### Architetûe religiôse
* Copola da Rocca
* Miâgia do Cianto
* Gexa do Santo Sepurto

### Architetûe civili

### Architetûe militâri

## Economia

## Coltûa

## Manifestaçioìn

## Feste e fêe

## Comunicaçioìn

## Aministraçión

## Galeria d'inmagine

Immaggine:Emblem of Jerusalem.svg|O stémma de Gerusalemme
Immaggine:Western wall jerusalem night.jpg|A Miâgia do Cianto
Immaggine:Montedeltemplo.jpg|O Monte do Tempio, chi gh'é a Miâgia do Cianto e a Copola da Rocca, lêughi sacri pe l'ebraiximo e l'islamiximo.
Immaggine:Jerusalem, Palestine (video by Neollene Films) - Dec 11, 2017.webm|Gerusalemme, filmìn


## Atri progetti

## Colegamenti esterni
* 

Categorîa:Israêle
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Bloemfontein

**Bloemfontein** (in afrikaans e olandeize *"a fontann-a de scioî"* a l'è a capitâ giûdiçiâja do Sudafrica e capitâ da provinsa do Stato Libero.

A s'attrêuva a 1.395 metri in sciô livello do mâ e a g'ha 369.568 abitanti.

A l'è 'n importante çentro commerçiâ e a l'è famosa pe l'abbondansa de rêuse.

O scritô Tolkien o l'è nasciûo inte 'sta çittæ into 1892.

## Atri progètti

## Colégamenti esterni
* 
* 

Categorîa:Sudàfrica
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Addis Abeba

**Addis Abeba** (in léngua ammàrica: *Adisə Abäba*, «sciô nêuva») a l'è a capitâ de l'Etiopia e de l'Ûnion Africann-a.
## Descriçion e stöia
Fondâ into 1886 da o Rè Menelik II, 'na vòtta capitâ de l'Africa Orientâ Italiann-a (1936-1941), a g'ha 'na popolassion de çirca 2.300.000 abitanti, in sce 'n'area de 21.000 km2.

Scitûâ sott'a-o monte Entoto, inta çittæ convivan 80 naçionalitæ e léngue diverse, con commûnitæ religiose crestiann-e, islamiche e ebraiche.

## Âtri progètti

Categorîa:Etiòpia
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Praia

**Praia** (che in portughéize o vêu dî "spiagia, ciazza"), a l'è a capitâ do Cavo Verde, 'n arcipélago-naçion d'Africa scituòu inte l'Oçeano Atlantego.

## Geògrafia

A çitæ de Praia a s'atrêuva inte l'îzoa de Santiâgo, e a g'à 'na popolasion de ciù de 110.000 personn-e, esendo a ciù importante do pàize.

## Stöia

## Pòsti de interèsse

## Economia
A g'à 'n pòrto comerçiâ c'o l'espòrta caffè, canna da succou e frûta tropicâle, e gh'è ascì 'n'importante indûstria da pésca.

## Coltûa

## Manifestaçioin

## Feste e fëe

## Comunicaçioin

## Âtri progètti

## Colegamenti esterni
* Mûniçìpio de Praia (in portughéize), http://www.cmpraia.cv 
* Praia FM, http://www.praiafm.biz/

Categorîa:Càppo Vèrde
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Beirut

**Beirut** o **Beyrouth** (بيروت) a l'è a capitâ do Libano, a sêu çittæ prinçipâ e pòrto ciû importante.

## Geògrafia
A s'attrêuva in sciô Mâ Mediterraneo e a g'ha 'na popolassion de çirca 1,8 millioîn d'abitanti.

## Stöia

## Pòsti de interèsse

## Economia

## Coltûa
A l'è ûnn-a de çittæ ciû diverse do Vexin Oriente, dove convive molte rasse e religioìn.

## Manifestaçioin

## Feste e fëe

## Comunicaçioin

## Atri progètti

Categorîa:Lìbano
Categorîa:Capitæ de Naçioîn
Cantonê

O **cantonê** o l'è un membro da poliçìa muniçipâ. 

Categorîa:Diritto Amministratïo
Categorîa:Mestê
Comunitæ Montann-a

Unn-a comunitæ montann-a a l'è un ente di diritto pubbrico italian istitüo con la lezze 1102 do 3 dexénbre 1971.

## Âtri progètti

Categorîa:Sudivixoìn aministratîve
Bïra

A **bïra** a l'è un di beviagi ciù antighi e co a diffuxon ciù grande do mondo. A l'è produta co a fermentaçion d'i sùccai d'a base de sugo, o ciù usoö o l'è o malto d'òrzio. Vegnan usæ o gran, o granon e o riso ascì.

## Âtri progètti

Categorîa:Beviaggi
Vin

O **vin** o l'è un beviaggio fermentoö ottegnüo da a fermentaçion (totâ o parsiâ) de  l'uga, fruto da vïa, sciaccâ o no, o da-o mosto de l'ûga.

## Descriçion e stòia
Inta Italia e Union Europea o l'é protètto o prodûto de magiô qualitæ e prêxo: o "vin" o l'é unicaménte quéllo derivòu da-a fermentaçión de ûga *Vitis vinifera*.

## Âtri progètti

Categorîa:Beviaggi
Poliçìa muniçipâ

A poliçìa muniçipâ, dïta poliçia do pòsto ò locale ò urbann-a ascì, a l'è a poliçia che a dipende da-i enti aministratïvi locali:  Comûn, Provinse e Comunitæ Montann-e.
I membri da poliçìa muniçipâ son dïti cantonê.

## Atri progètti

Categorîa:Diritto Amministratïo
Categorîa:Servixi Pubbrici
Comun

Un **comun** o l'è un'entitæ amministrativa determinâ da termi teritoiæ e da unn-a popolaçion precisi, de sovente quelli de unn-a çitæ, unn-a çittadinn-a, un paize o un groppo de paixi. In arcunni stati se uza o termine *muniçipalitæ*, in referimento a o nomme da sedde amministrativa, o muniçipio. A pòula "comun" a vegne da e omonimme instituçioin post-feudæ.

Un scìndico e un conseggio amministran e fân e lezze, in sce competense teritoiæ determinæ da l'orientamento do Stato de referimento.

## Vôxe corelæ
* Comun confinanti

## Nòtte


## Âtri progètti
Malto

O malto o l'è unn-a cariosside de un chicco de un çereâ, normalmente de òrzio, che o l'ha germinoö.
## Descriçion
A produçion industriâ a l'avegne in te un maltificio, coscì e cariossidi son fæte maçerâ in tinne, dovve sciorbian l'ægua e se insciaggian; alùa vegnan tenüe pe unn-a settemann-a in te e camere de germinaçion, dovve sciortan de reixette (reixi piccinn-e); appreuvo o malto o passa in te unn-a camera de asseccaçion, dovve a germinaçion a l'è affermâ (a umiessa a chinn-a da o 50% a o 8%); o malto secco o l'arriva a a fin in ti silos dovve o vegne lascioö in atteisa da lavoraçion.

## Âtri progètti

Categorîa:Botanica
Categorîa:Alimentaçion