A Cêve

**A Cêve** (*Pieve di Teco* in italiàn) l'è in cumün ligüre de 1.305 abitanti ch'u se tröva inta pruvinsa de Imperia.

## Geugrafìa

Immaggine:Confluenza arroscia arogna.png|A cunfluensa fra Aròscia e Arògna
Immaggine:Pieve di Teco-IMG 0803.JPG|A ciàssa da gêxa da Cêve
Immaggine:Pieve di Teco-IMG 0813.JPG|A Cêve, in carùggiu du bùrgu
 
U se tröva intu levante da pruvinsa de Imperia. U l'è traversàu dau s-ciümme Aròscia e da l'Arògna, ch'u se càccia inte 'stu chi intu teritòriu cumünàle, nascendu da a Còlla de Armu. U se tröva a i péi du Munte Frascinellu (1120&nbsp;m), da colla du Tecu (de dund'u u pìa u numme italiàn), du Baracùn e de Sant'Antoniu. U teritòriu de tütte e düe e valàe u l'è caraterisàu da di brìcchi nu tròppu praticabili, côsa ch'a l'ha purtàu a ciü pàrte de l'insediamentu versu u fundu da valâ, cun a custrusiùn de fàsce pe cultivà i teren. L'ambiente, manimàn ch'u se mùnta in âutu, u se caraterizza pé êsse custituìu da castagni, pìn, càrpe e rùve, fin a zunze versu a cresta di munti cun varietài de transisiùn cun l'ària ciü "padana" e quarche ràru pìn marittimu, impurtàu da a Rivera.

### Frasiùi

Calderara Pieve di Teco.jpg|A frasiùn de Cauderàira
Möa (A Cêve)-Panuràmma 02.jpg|Panuràmma da frasiùn de Möa
A Troàsta (A Céive) - vìsta (1).jpg|A frasiùn da Truàsta
 
U paise cumprènde ascì de frasiùi, fra 'ste chi: Aigueiu (o Aigheiu, senù Aigheghi), A Nirasca, A Truàsta, Cauderaira, Müssiu, Möa (o Moàn) e Luvegnu (o Luvegne).

### Cunfin
U cunfina cu'i paisi de Armu, U Burghettu, Ressu, Cravaüna (CN), Purnasce, Burgumau, Cariònega, Vesargu, Cexi.

## Storia
E raìxe da Cêve e sun da riscuntrà inte pupulasiùn lìgüri antìghe, da tribù di Ingàuni, ch'i duminàvan a zôna de Arbenga in epuca pre-rumâna. Pé vegghe però in véru e propiu insediamèntu fissu da ste parte bezögna 'spetà u duminiu lungubàrdu in scia penìsura, chi difatti a nàsce ina primma base pé u cuntrollu da valâ, in sciu munte Tecu, ch'a và avanti ascì sutta i Franchi.

Zà inte 'stu periudu chi u se registra l'arìvu di fràtti benedetìn de San Curumbàn, che i se stabiliscen aa Carpenea, dunde poi u vegne tiràu sciü u munasté de San Péru.

A Cêve a pìa però ciü impurtansa cun l'acquistu du feudu da parte da famìa di marchesi de Clavesana, cun a custrusiùn du castellu in scia còlla du Tecu, avegnüa a partì dau 1225. Inte stu moddu u nàsce ascì u primmu nucleu du paìse, podâse pé purê recampà e tàsce in sce merci de passaggiu fra u Piemunte e a Ligüria.

Pé avê a custrusiùn du burgu che veghemmu ancöi u bezögna ducca spetà u marchese Antonio de Clavesana, ch'u u fà svilupà in sce a base du nucleu abitàu presedente, a cumensà da l'ànnu 1232.

A pôca distànsa da 'stu periudu chi a vegne edificâ a primma "cêve", a primma géxa da valâ de l'Aroscia, strutüra ch'a se vegghe ancù ancöi, ascì se inte furme de cumme i l'han rangiâ du seculu XVI. Sta preduminànsa du paìse intu cuntestu da valâ de l'Aroscia, ch'a munta inti tempi, a reciàmma bén bén de persune dae zône vixìne, tantu che u burgu u rìva a cuntà quaxi 300 famìe, segundu e funti de l'epuca. Dau 1386 a Repübbrica de Zena a va a rescatà u feudu dai marchexi Clavesana.

In questu moddu A Cêve a vegne a sede du capitanàu lucàle e a vegne dutâ de in növu scistemma de difésa, cun a custrusiùn de müragne de sinta e l'ingrandimentu de l'insediamentu uriginàriu: l'è ducca de 'sti tempi che u burgu u pìa a sò cunfurmasiùn atuàle, caraterizâ dai porteghi, nasciüi prubabilmente cun mutivasiùn ecunomiche e cumerciàli.

Mutùre de stu rinuvamentu a l'è a famìa di Spìnura de Zena, ch'a a custruisce a magiuransa di palassi storici da Cêve, survatüttu a partì dau 1428. L'estensciùn udierna du burgu a vegne però razunta sulu intu 1533, cun u rifasimentu di edifissi religiusi lucali, a custrusiùn de in növu munastê e a fìn da custrusiùn di porteghi. 

Dürante poi u Seisentu A Cêve a l'éra stâ teritòriu de cuntesa fra i Zenexi e i Savòia, tantu che intu 1625 i piemuntexi i entran intu burgu e dilagan intu paìse: u vegne derucàu u castellu custruìu dai Clavesàna. 

Sucescivamente u teritòriu cumünàle a se tröva fra dùi föghi, cun cuntese fra Sénua (piemuntese) e Rèssu (zenese) pe questiùi che l'axevan da vegghe cun l'alevamèntu. Cuscì inti scuntri sucescìvi a Repübbrica a mandià poi cuntingenti militàri da Arbenga, anche se questi i nu sciorten a recunquistà a sitadìna, vegnindu travòlti dai nemixi inta battàia de Paperéra.

A questu se va a 'zunze u passaggiu de l'esercitu piemuntese intu 1706 (cun a düchessa de Savoia e a Sindone, in füga da Turìn) e poi intu 1744, quande i piemuntexi i turnan a ucupà a zôna, causandu nu pochi prublemi aa pupulasiùn lucale, in lòtta cun i urmeàschi pé cuntrulà i arpeggi de àta muntagna a Viuzènna. 

U cuntrollu sabaudu u nu se demustra però duraüu, in quantu cun l'arìvu de Napuleùn du 1794 se asciste aa ruvìna di campi cultivài de tütta a valâ. Ducca u burgu u pàssa sutta aa Repübbrica Ligüre. U vegne poi anessu a l'Imperu Fransese fin au 1814.

Cun a restaurasiùn du 1815 u turna sutta i pusedimènti du Regnu de Sardegna, divegnüu poi Regnu d'Italia dau 1861, inserìu inta pruvinsa du Portu. Inte l'ànnu 1862 u pìa a növa denuminasiùn ufisiàle de "Pieve di Teco". Dürante a Segunda Guèra Mundià e sun stài diversi i episodi de Rexistensa, cumme quellu de Sirviu Bunfante, cumandante da brigâ dedica a Felixe Casciùn, partigiàn uiginàriu de Imperia ch'u l'éra tranxitàu, ferìu a Vesargu, inta zôna pé 'rivà au campu de medicherìa da Brìga Àuta. Intu 1946 u cumün u pàssa aa Repübbrica italiana. 

I ürtimi cangiamenti a livellu terituriàle i sun stài fài du 1928, quande i vegnen smembrài i cumüi de Möa e de Armu, e ancùa intu 1929 quande u 'sciòrbe Cauderàira (che da primma a cumpunéva in cumün autonumu cun Cartàri, anessa a Céxi). Armu u vegne pòi ricustituìu a cumün intu 1949.

Fra i ànni 1973 e u 2008 a l'è stà a capitale aministratìva da Cumünitài muntana de l'Auta valâ Aroscia, ancöi supressa e sustituìa da l'Uniun di Cumüi de l'Auta valâ de l'Aroscia.

## Abitànti
### Evulusiùn demugrafica

### Minurànse furèste
Dandu amèntu ai dàtti de l'Istat ai 31 de dixembre du 2019, i sitadìn furèsti aa Cêve i sun . De questi 64 i vegnen da l'Albanìa e 53 dau Maròccu.

### Persune ligàe cu'a Cêve
* Giulio Benso (A Cêve, 1601 - A Cêve, 1668), pitû.
* Francesco Pannofino (A Cêve, 1958), dupiatû e atû.

## Pòsti de interesse

Gêxa culegiâ de San Giuanni Batista (A Cêve).jpg|A gêxa culegiâ vista dau burgu
Pieve di Teco-collegiata s Giovanni Battista-complesso7.jpg|I interni da paruchiale da Cêve
Gêxa da Madònna da Rîpa (A Céive) - faciâta (2).jpg|A faciâ da Madonna da Ripa
Uatòiu de l'Imaculâ Cuncesiun (A Cêve)-Faciâ 01.jpg|L'uratoriu de l'Imaculâ, ae porte du burgu
Pieve di Teco (IM) - frazione Acquetico - chiesa di San Giacomo Maggiore - 01.jpg|A géxa de San Giacumu d'Aiguéiu
Pieve di Teco-santuario madonna dei fanghi3.jpg|Vìsta du santuàriu da Madonna du Pantàn
Gêxa de San Martin (Möa, A Cêve)-Faciâ 02.jpg|A gêxa de San Martìn de Möa

### Architetüre religiuse
U cumün da Cêve pé cuntu da Gêxa u fa parte da diocexi de Arbenga-Imperia, chi dunca e ghe sùn quattru diferenti parocchie: San Giuvanni Batìsta (sentru da Cêve), San Giacumu Mazù (Aiguéiu), San Zorzu (Caldeàia), San Martin e a 'Sunta (Möa-A Truàsta).

#### Géxe du sentru da Cêve
* **Géxa culegià de San Giuvànni Batista**, intu burgu növu da Cêve, a l'è stà custruìa dau prugetista du Cantùn Ticìn Gaetano Cantoni fra u 1782 e u 1806. A l'esternu a se presenta cun gròssi finestrùi e da l'impurtante portegu daa furma semi-réunda ch'u dà l'acessu a l'internu. Quéstu u se caraterizza pé a pavimentasiùn a scachiêra, giànca e grìxa cun a suntûsa strutüra a tréi lôbi. A l'è intu cumplessu "austera", fàttu tipicu pe e géxe neuclasciche, ascì se se pònen vegghe atre carateristiche de stampu baròccu. A strutüra udierna a nasce però da a demulisiùn da gêxa presedente, risalènte au periudu zenese (aturnu au 1460).
* **Uratòriu de San Giuvanni Batìsta**, rizalente au 1233-1243, u rapresenta a géxa ciü veggia da valâ de l'Aroscia, a se tröva inte vixinànse de dùi parti du burgu, e a cunserva a càssa prucesciunàle de San Giuvanni. A l'è stâ rimanezâ ciü 'otte e a strutüra vixibile aù a l'è duvüa a di restauri du Seisentu, mentre i afreschi presenti i sùn atribuii a l'artista Marvaudu, foscia du 1719.
* **Géxa dedicâ a a Madonna da Ripa**, ancöi scunsacrà, a se tröva pòcu föra du burgu, custruìa in stìle goticu intu 1370 dai fratti benedetìn a l'ha rapresentàu pé seculi a parocchia du burgu növu, a l'è a "céve" ch'a l'ha dàu u nomme au paìse. A g'ha a particulaitài d'avê l'ingressu in sciü làtu lungu, côsa tipica pe in pò de géxe de sta valle. Inti vàn suteranei a se tröva a cripta, ch'a cuntegne i resti de 'n antìgu ârtâ.

#### Gêxe de Aiguéiu
* **Gêxa da parocchia de San Giacumu Mazû**, a se tröva in Aigueiu e l'è stâ edificâ intu XVI seculu, cun furme tardu-baòcche miste au stìle neuclascicu. A strutüra esterna a l'è puligunàle nu cumpleta, ch'a presenta in rigunfiamèntu, messu in evidensa dàu pusisiunamèntu du campanìn. Pregiài ascì i afreschi a l'internu, atribuìi au Cunca, aù restauài, u tabernaculu de legnu e a fùnte bateximâle, cuntempuranea a a custrusiùn.
* **Uratòriu da 'Sunta**, a Aiguéiu.
* **Antìga gêxa-uratòriu**, a se tröva de rimpettu a l'udierna paruchiàle e a l'è de uìgine mediuevàle, ancöi a l'è scunsacrâ a presenta de carateristiche scìmili a quella du Cunventu di Agustiniàni de Cêve.
* **Antigu munastê e relatìva gêxa de San Péru in Carpenêu** in lucalitài Ciàn de San Péru, ancöi i se pònen vegghe sulu i resti, u se tröva inte vixinànse de l'àntìga stràdda ch'a culegàva A Cêve au Piemunte. A l'éa stâ custruìa dài fratti benedetìn de San Curumbàn a partì dau XI seculu, assemme aa gêxa restaurâ intu 1400.
* **Capeletta da Madonna de Collaréu**, inta lucalitài de rimpettu au burgu da frasiùn chi u se festezza u cültu da madònna cun 'na messa anuale, bén bén frequentàu ascì pé u panuràmma e i sentêi lucàli, scicumme ch'u se tröva int'in pözzu spessu baxàu dau sù.
* **Capeletta da Madonna da Neve**, ai cunfìn cun Luvegnu.
* **Capeletta de San Luensu**, se tröva inta pàrte ciü bàssa du burgu, in lucalitài Cà Suttàne.
* **Capeletta de San Roccu**, se tröva inta pàrte ciü àta du burgu, in lucalitài Cà Supràne.
* **Capeletta de Santa Lucia**, se tröva inta pàrte ciü àta du burgu, in lucalitài Cà Supràne.

#### Géxe de Cauderàira
* **Géxa da parocchia de San Zorzu Növu**, a se tröva intu sentru du burgu de questa frasiùn, a l'è stà custruìa in tempi relativamènte resenti, in sustitusiùn de quella ciü veggia.
* **Géxa de San Zorzu Veggiu**, a se tröva d'ataccu au semiteriu lucàle, se pensa ch'a l'è de derivasiùn àtu-medievàle, cun dùe navàe distinte, a cunserva di afreschi da l'elevàu prêgiu, cun mutìvi decuratìvi a fàsce gianche e neigre, tipiche de àtre gêxétte da valâ. L'éra stâ custruìa prubabilmente pé u cuntrollu da bàssa valle. Carateristicu u svettànte campanìn, azuntu però intu periudu quattru-sinquesentescu.
* **Uatòiu da 'Sunta**, missu lungu u caruggiu prinsipàle ch'u travèrsa u paìse.
* **Capeletta da Madonna da Néve**, a l'è ina gêxa de urigine settesentesca, vixìna a San Zorzu Veggiu, caraterizâ daa furma a utagunu, cun in portegu (*protiro*) de ingressu azuntu doppu a sò custrusiùn.

#### Géxe de Möa e da Truàsta
* **Géxa da parocchia de San Martìn**, intu burgu da frasiùn. A l'è de urìgine medievàle, cun a strutüra inisiale prubabilmente du 1272. Questa a l'è stâ rimanezâ sucescivamènte, aturnu aa primma metài du XVII seculu, cun 'na ciànta elittica, in moddu du tüttu scimile a a culegià da Cêve. Impurtante u campanì ch'u domina u paìse, nu rimanezàu düante i restàuri du Seisentu.
* **Uatòiu de San Gregòriu Magnu**, se tröva vixin a a parocchia de Möa.
* **Capeletta de San'Antoniu**, in scia stradda pé Armu, inta burgâ de Cascina Rulandu. 
* **Capeletta de San 'Bastian**, se tröva a Möa, a l'è dedicà au santu prutetû da sitadìna.
* **Capeletta de San Benardu** a levante da burgâ de Cà Supràne de Möa.
* **Capeletta da Madonna de Grassie**, a l'è rizalente ai inissi du XVII seculu, a se tröva intu puntu ciü àtu du sentru da frasiùn.
* **Capeletta de San 'Bastian** inta burgâ de Cà di Bellandi, vixìn ai cunfìn cun Armu.
* **Géxa de San Vincensu**, a mezza stradda fra Möa e a colla de Dumenega.
* **Santuàiu da Madonna da Neve**, ciamâ ascì Madonna du 5 d'aùstu, a l'è 'na tipica gêxétta de muntagna, cun u sò duggiu portegu, funsiunànte ascì cumme ripàru quande u ciöve. Se tröva inta colla de Dumenega vixìn aa frasiùn.
* **Géxa de Nostra Scignua du Rusàriu**, a se tröva intu burgu da frasiùn da Truàsta.
* **Santuàiu da 'Sunta** aa Truàsta.
* **Capeletta de San Benardu** aa Truàsta, inta burgâ de Cà Suttàne.
* **Capeletta de San Giacumu** inta burgâ di Carènsi da Truàsta.
* **Capeletta de San Luensu** intu mezzu di boschi a punènte da Truàsta.

#### Gêxe de Müssiu
Ascì Müssiu u g'ha 'na propia parocchia, legà però a quella du burgu cevàscu. Inta frasiùn se ponen vegghe:
* **Gêxa de Santa Lucia**, a l'è risalente au XVIII seculu, terminà intu 1777. Se tröva intu burgu e a l'è carateristica pé u sò campanìn "a seùlla", truvàu ascì in àtri edifissi religiùsi de l'entrutèra ingàunu.
* **Uratòriu de Santa Cruxe**, vixìn a a parocchia.

#### Géxe de Luvegnu
Ascì Luvegnu u g'ha 'na propia parocchia, legà però a quella da frasiùn de Aiguéiu. Intu paìse se trövan:
* **Gêxa de San Benàrdu**, a l'è a paruchiàle de Luvegnu e a se tröva intu sentru du paìse.
* **Gêxétta de Sant'Antoniu**, a se tröva int'in pözzu vixin a a paruchiale, dunde se pò amirà u panuràmma da valâ versu Vesargu.

#### Géxe aa Niràsca
* **Gêxa da parocchia de San Michê**, a se tröva intu sentru da frasiùn da a Niràsca.
* **Uratòriu de San 'Bastian** inta frasiùn de Niràsca.
* **Capeletta da Madonna de l'Acinellu**, se tröva a Niràsca.
* **Capeletta da Madonna de Grassie** aa Niràsca.
* **Capeletta de San Roccu** aa Niràsca.
* **Capeletta de San 'Bastian** aa Niràsca.

#### Cunventi e santuàri
* **Cunventu di Agustiniani**, intu burgu cevàscu, u se tröva dunde in tempu u se ìssava u castellu, demulìu dai Sabaudi inti scontri cuntru Zena. U cunserva ancù aù 'n impurtante bassurilievu in prìa rafigürante u martìriu de Sànta Caterìna rizalènte au 1644.
* **Cunventu de Sant'Agustìn**, pocu föra u burgu sitadìn, u l'è du rinascimentu, prubabilmente du 1471, e u presenta in amiàbile ciostru, u ciü gròssu de tüttu u punènte da regiun Ligüria. Quéstu u sereva du 1478 e u l'è rezüu da vintiquattru culonne a furma utagunàle. A géxa interna, tra l'àtru a cunserva i afreschi du XVI seculu de Péru Guiddu de Ransu. Aù u l'è scunsacràu, ma questu zà da l'ünitài italiana. Daprimma u l'éra divegnüu 'na caserma, pòi 'uspeâ, au mumentu a l'è in pàrte divegnüu sede da scöra superiure Ruffini.
* **Santuàriu da Madonna di Fanghi** (o du Pantàn), l'è 'na gêxétta dedicà aa Madonna, ch'a se tröva int'in spassiu cianéllu sircundàu daa vegetasiùn. Custruìa in stìle baroccu a partì dau 1678, a l'è cuscì ciamâ pé via da lucalitài dunda se tröva, ricca de ègua, e ducca de pantàn.
* **Cunventu de San Francescu**, in lucalitài Barcheti, du XVII seculu, l'è razunzibile pé via de 'n genere de cröza ch'a chìna in moddu ripidu. Inte vixinànse se tröva u buscu di Barcheti, nasciüu grassie ai fratti, ch'u cuntegne èrburi antighi, seculàri.

### Architetüre sivili

Immaggine:Pieve di Teco-IMG 0808.JPG|L'ìnsegna du teàtru Salvini
Immaggine:Pieve di Teco-palazzo Borelli-complesso.jpg|Palassu Borrelli, dettaiu
Immaggine:Pieve di Teco-IMG 0811.JPG|A tùre du relöriu intu burgu
Immaggine:Pieve di Teco-IMG 0804.JPG|In àtru carùggiu du bùrgu
Immaggine:Pieve di Teco-IMG 0812.JPG|I porteghi intu burgu
Immaggine:Pieve di Teco-teatro civico Rambaldi-complesso2.jpg|Palassu Rimbaldi

* **Palassu Borelli**, se tröva intu burgu növu da Cêve, edificàu intu XIX seculu u l'éra a rexidènsa de Bartolomeo Borelli, dau 1903 a l'è a sede du palassu cumünale ch'u l'ha inte tüttu de quattru ciài, l'ingressu avegne cun 'n severu purtun ch'u da l'acessu au ciàn teren, dund'u se pö vegghe in giardinettu internu, pé favurì l'ingressu da lüxe in tütte e stansie. Impurtante a scarinâ de marmu giàncu, ch'a porta inti ciài superiuri, dunde a se tröva a sala de rapresentansa, afrescâ in sciü sufittu cun *Amore e psiche*, incurnixàu da di mutìvi rinascimentali.
* **Teatru sivicu "Rambaldi".** Scituàu inte l'àntiga lòggia du cunventu de Agustinane. Atìvu fin ai ànni 80. Rangiàu intu 2006 cumme auditorium murtimediàle. A strutüra a l'è risalente au 1664, e e decurasiùi e sun de Giulio Benso aliêvu de l'artìsta Giovanni Battista Paggi.
* **Teàtru "Salvini"**, custruìu du 1834 pé opera da famìa lucale Manfredi cun 'na strutüra a fèru de cavallu, streita e lunga, u presenta furme de l'Öttusèntu, mes-ciae cun quelle du XVII-XVIII seculu. Cun i sò 43 m2 e 112 pòsti tutàli u l'è u segundu teàtru ciü picìn d'Italia. Seràu inti ànni 20, a causa da crìsi ecunomica u vegne avèrtu doppu 'n atentu restauru intu 2005.
* **Uspeâ veggiu da Cêve**, aù in edifissiu privàu, u l'éra stàu custruìu intu 1402, pocu de föra dau burgu, in scia rìva de l'Arògna. U cunserva u purtâle in prìa, rafigürante l'Anunciasiùn, scimbulu da scöra d'arte de Sénua.
* **Museu diucesàn de àrte sacra**, se tröva inta Géxa scunsacrà da Madonna da Rìpa. Stu prugettu u l'è nasciüu fra u 2005 e u 2006 e ancöi u museu u cuntegne dipinti pregiài e opere che e vegnan da tütta a valâ.
* **Museu de Maschére de Übaga**. Se tröva intu sentru da Cêve e u cuntegne tòstu 100 maschée cuntempuranée ligàe ai cülti prerumài de Übaga, frasiun du Burghettu d'Aroscia, dunde sun stàe truvàe e rapresentasiùi de l'übagu, ch'u vö dì in àntigu ligüre "posti scüri", reciamàndu u mistéru de l'antighitài ligüre.
* **Palassu "Barli-Savona"**, l'è ün di ciü antìghi palassi de Müssiu, dunde u l'è nasciüu Marcello Barli intu 1908, impurtante pitù da Cêve. U cunserva in impurtante purtà de prìa.

### Grotte
Intu teritòriu cumünàle u se tröva in scìtu de interesse cumünitàriu (SIC), istituìu da a regiùn Ligüria intu 2005, ciamàu Grotta du Sgarbu du Ventu. Stubchi u l'è in cumplessu de gròtte ch'u se svilüppa pe ciü o menu 3 km in prufunditài, sircundàu da l'ambiente natürale du Munte Guardiabella e daa Còlla de San Bertumê.

## Ecunumìa
U cumüne u vìve prinsipalmente de agricultüra, cun a cultivasiùn de e urìve, da vìte, di sücchin, de ràve e de l'àiu de Vesargu, tipicu da valâ. Difüzu u l'è u sfrutamèntu buschivu e l'alevamèntu.

Svilupàu u turismu ma ascì l'indüstria, in quantu chi a se tröva 'n impurtante zona industriàle, legà survatüttu ai prudotti enulogici, ai seramènti e aa prudusiùn de articuli alimentari. Presedentemènte a l'éra praticâ l'industria de calsaüe, aù abandunâ.

## Cultüra
### Dialéttu da Cêve

U dialettu parlàu a A Cêve u l'è de stampu arbenganese e u fa parte du grùppu du Ligüe sentru-ucidentàle, u presenta carateristiche peò ciü particulàri, riscuntrabili inte tütta a valâ de l'Aroscia, ligà stuicamènte a Arbenga, ma cun tante influense da sitài de Imperia.

### Bacì l'Inciaštru
'Na maschéra tipica du carlecâ lucàle a l'è *Bacì l'Inciaštru*, dipintu cumme in òmmu dàe bòne intensiùi, scimile a in pagiàssu, famusu perché, vuxèndu 'giüttà i àtri, u finisce sempre pé fà di paciüghi e di inciàstri.

### Istrusiùn
A Cêve u l'è u sulu cumüne de l'entrutèra in pruvinsa de Imperia a avéghe 'n pòlu de scöre cumpletu (da l'asìlu ae superiùri, cun e scöre Ruffini), racolte fin ae meddie intu istitüu cumprenscivu da Cêve e de Puntedasce.

### Enugastrunumìa
#### Sciùre da Cêve
Diferenti e sun e specialitài enugastrunomiche de stu paìse chi, fra tütte se vegghen pé ezémpiu e "Sciùre da Cêve", bescötti secchi, scimili ai canestrelli, custituìi da dui strati de fròlla a furma de sciùra, misci asèmme da u cìn de marmelâ de bàricocchi. 'Ste paste secche e sarévan nasciüe da l'inventìva de 'n paneté lucale, pe risparmià in scià marmelâ, in quantu quella necesària a l'è ciü pôca de quella duverà pé i gubeletti, àtri bescötti tipichi ligüri.

#### Canestrelìn da Cêve
Sun di grissin a furma de anéllu da rusüià cumme antipàstu, de suvente arumatizài cun l'anixe, güstu ch'u turna de spessu inte 'sta valâ chi, scicumme ch'u l'è presente ascì int'in particulàre sciügu lucàle.

### Sport
Praticàu fin da témpi antìghi u l'è u sport du Balùn elàstegu, tipicu de ste parte chi, ma ascì du bàssu Piemunte. L'asuciasiùn lucàle ch'a se occupa de st'ativitài a l'è l' "A.S.D. Vàlle Aròscia", pe' di ànni inta Série B du campiunàu Fidas e, dau 2024 turna inserìa inta Série A.

## Feste e fére
* **Carnevalle**: a l'è a festa da dumenega ch'a vegne primma du martedì gràssu, dunde pé e vìe du burgu i sfìran i càri alegorici, raprezentanti i vàri paìsi aruscìn. De suvente i rapresentan demuranduse a vìtta cuntadina da vàlle o situasiùi tipiche.
* **Festa da Madonna du Carméu**, a Möa, festa de caratere religiùsu cun a prucesciùn di Cristi e a bànda, sagra cun a müxica dau vìvu.
* **Expo Valle Arroscia:** a l'è a sàgra prinsipàle de tütta a valâ. A se tegne a partì dau 2012, düante sta chi e ativitài di paìxi da valâ e mustran e propie tipicitài enugastrunomiche e nu sùlu. Caminandu pé i porteghi i se ponen 'tastà dunca e pietanse tipiche, dau pàn frìtu ae furmagette, fin a a càrne e u vìn lucàle.
* **Mercatìn de l'artigianàu e de l'antiquariàu**, i se tegnen de dumenega (a segunda du meze u primmu, l'ürtima u segundu).

## Aministrasiùn
### Scìndeghi da Cêve

### Binelaggi
U cumün da Cêve u l'è binèllu de:
* , dau 5 de marsu du 1990.

## Vie de Cumünicasiùn
A Cêve a l'è culegà cun Imperia e cun a valâ du Tànaru grassie a a stradda statale 28 da còlla de Nàva (SS 28), che a culega cun Purnasce a nòrd e cun Céxi a sud. Intu 2014 u l'è stàu custruìu u traciàu da variànte ch'a tàia föra dau traciàu u sentru da Cêve, creandu in culegamentu ciü lestu fra a Rivea e u Piemunte. Da a lucalitài da Sapunera a se deramma a stradda statàle da valâ de l'Aroscia (SS 453), ch'a culega u teritòiu cun Arbenga, finèndu inte Leca.

## Nòtte
;Nòtte au testu


;Nòtte bibliugrafiche


## Àtri prugètti