Munte Castel'Ermu

U **Castel'Èrmu** (cunusciüu ascì cu-a denuminasiùn de *Pesu Grande*, *Castell'Ermo* o *Peso Grande* in italiàn) u l'è in munte da cadena de Prearpi Lìgü(r)i, ch'u l'ha in'autessa de 1092&nbsp;m in sciu livéllu du mâ.

## Carate(r)istiche

U munte u resta inti cunfìn du cumün de Vendùn e u se tröva in sce 'na custe(r)a, ch'a se de(r)amma daa Còlla de Cravaüna e a marca u cunfìn idrugraficu fra e valàe du Pennavaire e de l'A(r)òscia, precedüu daa Turetta (852&nbsp;m) e dau Cüccu (907&nbsp;m), surva u paìse de Ùnsu, seguìu invêce dau Munte Negru (977&nbsp;m), fin a pruseguì aa cunfluènsa cu-u Neva.

U munte u se faccia versu a Valâ du Pennavaire (a nord) cun bâusi e turriui dulumitichi e de carcà, che invêce i se incontra de mênu intu versante a meridiùn, vûtau versu l'A(r)òscia, che pe' stu facciu chì u se pratica ciü bèn.

Propiu chi a l'è stâ custruìa l'antiga gexétta dedicâ a San Calocciu, a in autitüddine de tòstu 1000 metri, int'in cianö ch'u permette ascì ina vista panu(r)amica.

## Geulugìa
Dau munte Castel'Èrmu u pîa u nomme in'ünitàe tetônica custituìa pe'u ciü da prée de carcà e mate(r)iâle dulumiticu. 

A livellu de datasiùn st'ünitàe chi a ven faccia remuntà au cumensu du Triàscicu o au Giü(r)àscicu, mèntre a livellu de tetônica a l'è cunscide(r)â a parte ciü interna da zôna briansunese du duminiu Pennidicu. 

Carateristiche da zôna d'in gì(r)u sun e radiula(r)ìi, prée de sedimèntu ch'e l'han 'n'u(r)igine giü(r)àscica. Descrivendu a murfulugìa du Castel'Èrmu, intu cuntestu da Geumurfulugìa de Valàe Lìgü(r)i, u geolugu Gaetano Rovereto du 1904 u definisce e sò sìmme *rìcche de bâusi, òrride e cun de furme carate(r)istiche*.

## Stò(r)ia

Diverse testimunianse e portan a pensà che a muntagna a secce stâ ugettu de vene(r)asiùn da parte de cumünitàe di Lìgü(r)i Ingauni, fra sti li a presènsa de in "dòlmen", strutü(r)a de préa preistorica, scituàu inta lucalitàe *Tre Pe*, sutta u cumün de Vendùn, ma ch'u se ghe riva ciü fasile daa Còlla de Unsu.

A custrusiùn sacra a l'è stâ caciâ zü du 1946 o du 1947, segundu i veji de Unsu e de Cü(r)enna, pe' via de 'n attu de vandalìsmu: in gruppu de zûeni infatti u l'axeva cumensàu a picâ cun de màsse ün di trei basamènti, fandu vegnì zü l'intrega strutü(r)a de préa.

Ma a sacralitàe du munte a cuntinnua ascì inte êpuche de doppu, cun a vene(r)asiùn de San Calocciu, ch'u gh'è dedicàu u santua(r)iu zà mensciunàu surva, foscia üna de gêxe ciü antighe de tütta a diocexi d'Arbenga.

U santua(r)iu u l'è stàu inti seculi mêta de pelegrinaggi, tantu che ancù aù d'in sinqu'anni in sinqu'anni a se tegne a tradisiunale prucesciùn da stattua du santu, purtâ chi daa gêxa da frasiùn de Cü(r)enna.

Tra i seculi XII e XIII u cuntrollu du te(r)itò(r)iu a l'è restâ sutta au castéllu de L'Àquila: a stu mòddu i scignù(r)i du paìse, a l'epuca i marchexi de Clavesana, puxevan avê u pin cuntròllu da l'âtu de ste sciti fra mezzu da Valâ de l'A(r)òscia e de chella du Pennavaire.

Questu u permette ascì de capì l'u(r)igine du nòmme "Castel'Èrmu", cuntrasiùn de *Castê de l'éremu*, riculeganduse ae vicende du santu dedicatà(r)iu da gexétta, che chi u se pensa se secce fermàu.

Autri eventi de impurtansa sto(r)ica se rintraccian versu a fìn da Segunda Guèra Mundiâle, quande e cascìne lì d'ìn gì(r)u sun stàe teàtru da Rexistensa lìgü(r)e: l'è intu "Casùn di Crovi", a poca distansa da Cü(r)énna, che i òmmi da brigâ du Mégu (Felice Cascione) cantan pe a primma vôtta a cansùn *Fischia il vento* ("Scigu(r)a u véntu"), versu a fin de l'annu 1943, destinâ a vegnì üna de cansùn partigiàne ciü pupulàri.

## Natü(r)a
Pe quantu u riguarda l'ambiente u munte u l'è inse(r)ìu intu scìtu de 'nteresse cumünità(r)iu (SIC), *Castel'Èrmu-Pezu Grande*, vista a pregiâ presensa de diferente speccie viventi, tantu pe a flò(r)a, quantu pe a fàuna.

Chellu ch'u rènde ancù ciü interesante stu postu chi u l'è u cuntattu e u remesciu fra dui ambienti de solitu dife(r)ènti, cumme chellu mediterànneu, rapresentàu dai bòschi de lérxi, e chellu cuntinentâle, survatüttu dàu daa presensa du fô.

### Sciu(r)e
Fra e qualitàe de sciù(r)e che se incuntran de ciü inti prài se trövan e urchidee, seguìe da ciànte de mazû interèsse cumme a gensiâna o a campànula sabàssia. De pregiu ascì e prìmmu(r)e impurve(r)àe, u gigliu a fioccu e l'eliantemmu lìgüre.

### Bestie
L'intrega area sircustante a l'è in impurtantiscimu puntu de nidificasiùn pe in gràn nüme(r)u de rapâxi, ma l'ambiente u favu(r)isce ascì a presensa de invertebrài (fra sti chi se po mensciunà u culeòtte(r)u lucâle).

## Percursu de acèssu

### Escursciùn
U ciü percursu ciü cürtu pe muntà fin daa vétta l'è chellu ch'u parte da l'abitàu de Arnascu, seguendu u sentê du spartiaiva fra l'Aròscia e u Pennavaire, ma u l'è puscibile ascì 'rivà da punente, seguendu de làngu u crinâle. 

A seguì u percursu da est, u se riva au santua(r)iu de San Calocciu, e da chi aa sìmma. Aa lucalitàe dund'a se tröva a gexétta u se ghe riva ascì a partì dae frasiùn de Vendun, fra ste chi Cü(r)enna, seguendu u percursu pe a Còlla de Unsu, indicàu cun 'na cruxe russa. A dificultàe de questu genere de percursi escursciunistici a l'è valutâ cumme **E**. 

A muntâ a resülta ciü agevule dü(r)ànte l'invernu, o inte mezze stagiun, d'estàe invêce po essighe u prublema du câudu ecescìvu.

### Arpinismu
In sciu versante setentriunâle da muntagna e sun stàe duvèrte dife(r)énti vie de a(r)ampicâ. A frequentasiùn di ste vie chi, caraterizàe in genere da rocca de catîva qualitàe, l'è stâ vietâ pe evitâ u distürbu aa nidificasiùn de speccie de uxelli che frequentan a zôna. In seguitu quarchedüna de ste vie de prìa chi, valüàe cun menu impattu in sce ste pupulasiùi, sun stae turna avèrte a titulu spe(r)imentâle.

## Nòtte


## Autri prugetti

Categorîa:Montàgne da Ligùria
Categorîa:Vendùn