Open Researcher and Contributor ID

L**'Open Researcher and Contributor ID** (**ORCID** in sìgla, prononçiòu ) o l'é 'n còdice arfanumérico no propiêtâio dêuviòu pe identificâ inte 'n mòddo unìvoco i outoî e i colaboratoî de comunicaçioìn académiche. De ciù, gh'é 'n scîto in sce l'Internétte e di servìççi ORCID pe çercâ i outoî e a seu produçión bibliogràfica, con de âtre informaçioìn fornîe da-i uténti mæximi. 

Inte sto mòddo chi se peu risòlve o problêma de contribûti de 'n çèrto outô a-a letiatûa scentìfica e a de publicaçioìn conplicæ da riconósce, scicómme chi-â ciù pàrte di nómmi a no l'é ùnica, a peu cangiâ co-o ténpo, a gh'à de diferénse tra e coltûe into seu órdine e a no prezénta de coerénsa inte l'ûzo de abreviaçioìn do nómme ò di scistêmi de scritûa. L'ORCID o fornìsce 'n'identitæ fìssa a-e persónn-e, ch'a se seméggia a 'n còdice fiscâle, creâ pe-e entitæ che se lîgan a di contegnûi in scê ræ digitâle pe mêzo de identificatoî d'ògètti digitâli (DOI). 

## Ûxi
L'ORCID o l'amîa de dâ 'n còdice perscisténte a-e persónn-e, pe risòlve o problêma che i contribûti de 'n çèrto outô a-a comunicaçión scentìfica séggian conplicæ da riconósce, scicómme che a ciù pàrte di nómmi de persónn-a a no l'é univoca, con ciù sogétti da-o mæximo nómme che poriéivan contriboî into mæximo cànpo scentìfico ò adreitûa da-o mæximo dipartiménto de 'n'instituçión. Pe de ciù, i nómmi pêuan cangiâ (prezénpio co-o maiézzo); gh'é de diferénse colturâli inte l'órdine di nómmi; e revìste scrîvan inte 'na mainêa no coerénte e abreviaçioìn do nómme, di seu sufìsci e de iniçiâle do segóndo nómme; e adêuvian di scistêmi de scritûa diferénti.

L'òrganizaçión ch'a gestìsce l'ORCID, l'ORCID Inc., a dà a tùtti i uténti registræ a poscibilitæ de mantegnî 'n ùnico *curriculum vitae* digitâle agiornòu de lóngo, ch'o dàgghe 'n quàddro di contribûti a-a scénsa ch'o va a-o de la da sénplice lìsta de publicaçioìn, òspitòu da l'ORCID e cuòu da l'uténte.

## Stöia

### Svilùppo e slànso
L'ORCID o l'é stæto anonçiòu pi-â prìmma vòtta a-o pùblico do 2009, cómme 'n sfòrso coletîvo di editoî de riçèrche académiche "pe risòlve o problêma de l'anbigoitæ do nómme de l'outô inta comunicaçión académica". A "Open Researcher Contributor Identification Initiative", de dond'o vên o nómme ORCID, a l'é stæta creâ in vîa tenporània prìmma de l'incorporaçión.

L'é stæto dónca svilupòu 'n protòtipo in sce software pigiàndo l'inspiraçión da quéllo dêuviòu da-o Thomson Reuters into seu scistêma, o ResearcherID. L'ORCID Inc. a l'é stæta costitoîa cómme òrganizaçión indipendénte sénsa fìn de goâgno inte l'agósto do 2010, con sêde into stâto americàn do Delaware e co-in conséggio d'aministraçión internaçionâle. O seu diretô esecutîvo, o Chris Shillum, o l'é stæto nominòu into seténbre do 2020, pigiàndo o pòsto do fondatô de l'òrganizaçión, o Laurel Haak, nominòu inte l'arvî do 2012. Da-o 2016 o conséggio d'aministraçión o l'é prescjedûo da-a Veronique Kiermer, de PLOS (vegnûa dòppo l'Ed Pentz, de Crossref). L'ORCID o peu êse dêuviòu in mòddo lìbero e insémme a di âtri scistêmi d'identificaçión. A-i 16 d'òtôbre do 2012, l'ORCID Inc. a l'à inandiòu i seu servìççi de regìstro, comensàndo dónca a relasciâ i-identificatoî a-i uténti.

### Difuxón
* A-i 15 de novénbre do 2014, l'ORCID a l'à anonçiòu a seu milionêxima registraçión.
* A-i 20 de novénbre do 2020, l'ORCID a l'à anonçiòu e prìmme dêxe milioìn de registraçioìn.
* A-i 22 d'agósto do 2022, o nùmero d'uténse registræ o l'êa montòu a 14.727.479 in tùtto.

Pe incoragî di âtri uténti a unîse a l'ORCID, de mòddo da sostegnîne l'adoçión, a-o prìmmo de zenâ do 2016 s'é scrîto 'na létia avèrta dónde l'é stæto diciaròu che "i editoî ch'àn firmòu sta létia avèrta chi se són inpegnæ a domandâ i iD ORCID anàndo aprêuvo a-i stàndard de inplementaçión specìfichi".

Inte 'n agiornaménto do 2021 do scîto d'Internétte de Springer Nature, l'é stæto diciaròu che da quéllo moménto "saiâ suportòu a verìfica e l'acrédito da vòstra ativitæ *[[peer reviewed]]* diretaménte da-i nòstri scistêmi pe mandâ di scrîti a l'ORCID".

## Identificatoî
In fórma estéiza, i ID ORCID són specificæ cómme di URL; prezénpio quéllo do Josiah S. Carberry, 'n profesô de fantaxîa de spésso dêuviòu cómme ezénpio, o l'é https://orcid.org/0000-0002-1825-0097, co-i formâti https:// e http:// che són suportæ tùtti doî, scibén chò-u prìmmo o l'é vegnûo a régola da-o novénbre do 2017. A ògni mòddo, gh'é di editoî che l'adêuvian inte 'na fórma ciù brêve, prezénpio ORCID: 0000-0002-1825-0097, cómme s'o foîse 'n URN.

I ID ORCID són 'n sotoinsémme de l'International Standard Name Identifier (ISNI), segóndo i ougùri de l'Òrganizaçión Internaçionâle pi-â Standardizaçión (cómme ISO 27729), co-e dôe òrganizaçioìn che ghe travàggian insémme in mòddo atîvo. L'ISNI o fà 'n'identificaçión unìvoca di colaboratoî de lìbbri, progràmmi televixîvi e giornâli e o l'à riservòu 'n blòcco de identificatoî pe l'ûzo da pàrte de l'ORCID inte l'intervàllo da 0000-0001-5000-0007 a 0000-0003-5000-0001. L'é dónca poscìbile che 'na persónn-a a l'àgge ségge 'n ISBN che 'n ID ORCID e dónca, inta pràtica, doî ISBN.

Ségge l'ORCID che l'ISNI adêuvian di identificatoî a 16 caràteri, con cîfre da 0 a 9 separæ inte grùppi de quàttro da di tratìn. L'ùrtimo caràtere o peu êse 'na létia "X" ascì, ch'a raprezénta 'n valô de 10 (prezénpio l'ID ORCID de Stephen Hawking o l'é 0000-0002-9079-593X), e o l'é 'na cîfra de contròllo MOD 11-2 ch'a rispètta o stàndard ISO/IEC 7064:2003.

## Ménbri, spònsor e registrànti
In sciâ fìn do 2013, l'ORCID a contâva de 111 òrganizaçioìn asociæ pe ciù de 460.000 registrànti. A-i 15 de novénbre do 2014, l'ORCID a l'anonçiòu a seu milionêxima registraçión e, a-i 20 de novénbre do 2020, a l'à sconpasòu i prìmmi dêxe milioìn. Tra i ménbri de l'òrganizaçión gh'é di institûti de riçèrca, cómme Caltech e a Cornell University, e di editoî cómme Elsevier, Springer, Wiley e Nature Publishing Group. Gh'é ascì de inpréize comerciâli, cómme Thomson Reuters, socjêtæ académiche e énti de finançiaménto.

Ànche di énti che acòrdan sovençioìn, inclûzo fondaçioìn de beneficénsa cómme a Wellcome Trust, àn comensòu a inpónn-e a quélli che domàndan di finançiaménti d'indicâ 'n identificatô ORCID.

### Inplementaçioìn naçionâli
Inte vàrri stâti gh'é di consòrççi, che inclùddan di énti governatîvi cómme pàrtner, che travàggian a livéllo naçionâle pe inplementâ l'ORCID. Prezénpio, inte l'Itàlia, gh'é setànta universcitæ e quàttro céntri de riçèrca in colaboraçión sott'a-a conferénsa di retoî de universcitæ italiànn-e (CRUI) e de l'agençîa naçionâle de valutaçión de l'universcitæ e di institûti de riçèrca (ANVUR), inte l'ànbito de 'n progètto inandiòu da-o Cineca, 'n consòrçio no-profit ch'o raprezénta e universcitæ, i-institûti de riçèrca e o ministêro de l'instruçión. Inte l'Oustràlia, o National Health and Medical Research Council (NHMRC) e l'Australian Research Council (ARC) "incoragìscian tùtti i riçercatoî che domàndan 'n finançiaménto a-avéi 'n identificatô ORCID". L'HAL, 'n archìvio françéize de artìcoli scentìfichi, o domànda a-i seu uténti de inserî o pròpio identificatîvo ORCID.

## Integraçioìn
Ségge a Wikipedia che Wikidata inclùddan pàgine con identificatoî ORCID.

Da-o 2014, ciù che i ménbri e i spònsor, revìste, editoî e âtri servìççi àn inclûzo ò àivan za inclûzo l'ORCID inti seu flùsci de travàggio ò de bànche dæti. Tra o 2014 e o 2016 di servìççi in sciâ Ræ àn creòu di struménti p'esportâ i dæti vèrso, òpû inportâli da, l'ORCID.

Inte l'òtôbre do 2015, DataCite, Crossref e ORCID àn anonçiòu che-e prìmme òrganizaçioìn aviéivan agiornòu i eleménti ORCID "quànde 'n identificatô ORCID o vegnìsse trovòu inte nómmi DOI apénn-a registræ".

Çèrti dæti ORCID pêuan êse ricuperæ cómme RDF/XML, RDF Turtle, XML ò JSON ascì. L'ORCID o l'adêuvia GitHub cómme seu archìvio de còdichi.

## Nòtte


## Âtri progètti

## Ligàmmi de fêua
* 

Categorîa:Internet
Categorîa:Identificatoî