open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rimazô

**Rimażóe** (*Rimazùu* 'nt'o dialèto der paeṡe, *Rimazô* en żenéṡe, *Riomaggiore* en talián) i'è ün comǜn dea Ligǜia con üna popolassión de 1.426 abitanti, 'nt'a provinsa dea Spèza, che i fa parte dee Sìnque Tère.

## Geografia

## Stòia

## Abitanti
### Evolüssión demografica

### Minoranse forèste
Segondo l'ISTAT, ai 31 dezenbre 2014, a Rimażóe i ghe son 63 sitadìn forèsti.

### Persone ligae con Rimażóe
* Antonio Palermo (Rimażóe, 1832 - A Spèza, 1905), avocato e garibardìn.
* Telemaco Signorini (Firenṡe, 1835 - Firenṡe, 1901), pitoe ed encisoe.
* Silvio Benedetto (Buenos Aires, 1938), pitoe, scürtoe e muralista.
* Franco Bonanini (Rimażóe, 1952), politego.

## Sìti da vede

Immaggine:Riomaggiore 331-San Giovanni Battista-Facade.jpg|Vista dea parochiae de Rimażóe
Immaggine:Riomaggiore , oratorio di s. maria assunta o dei disciplinati 01.JPG|Oatòio de Santa Maia Sonta, sede dea cażassa der paeṡe.
Immaggine:San Lorenzo Manarola.jpg|A parochiae de San Loenṡo, a Manaèa
Immaggine:Riomaggiore, castello 02.JPG|Ẹntràda der castèo de Rimażóe


### Architetüe religioże
;Rimażóe
* Geṡe parochiae de San Gioàne Bacicia
* Geṡe de San Antogno
* Oatòio de Santa Maia Sonta
* Oatòio dei Santi Rocco e Sebastiàn
* Santüaio de Nostra Signóa de Montenegro
* Capèla de San Bernardo, 'nt'a borgae de Limen

;Manaèa
* Geṡe de San Loenṡo
* Oatòio dei Disciplinanti

### Architetüe militae
* Castèo de Rimażóe
* Bastión de Manaèa

## 'Conomia

## Coltǜa

### Dialèto

## Manifestassión

## Fèste e fée

## Comünicassión
### Strade

### Fèrovie

## Aministrassión
### Sìndici de Rimażóe

## Nòte

## Àotri progèti

Categorîa:Comûni da provinsa dea Spèza
Pignon

**Pignón** (*Pignùn* 'nt'a variante locale, *Pignón* en żenéṡe, *Pignone* en talián) i'è ün comǜn dea Ligǜia con üna popolassión de 544 abitanti, 'nt'a provinsa dea Spèza.

## Geografia
Pignón i se trova 'nt'a mèża-bassa valà da Vaa e i'è percorso dao sciùmme Pignón e dao riàn Casale, afluènti da Vaa.

## Stòia

## Abitanti
### Evolüssión demografica

### Minoranse forèste
Segondo l'ISTAT, ai 31 dezenbre 2014, a Pignón i ghe son 16 sitadìn forèsti.

### Persone ligae con Pignón

## Sìti da vede

Immaggine:Pignone-pieve santa maria assunta-complesso3.jpg|A geṡe parochiae de Santa Maia Sónta
Immaggine:Pignone-IMG 1346.JPG|L'oatòio arénte aa parochiae Pignón, Mortis et Orationis
Immaggine:Pignone-IMG 1335.JPG|O Santüaio dea Madòna der Bón Conségio
Immaggine:Pignone-loggia comunale1.jpg|A lòbia der vècio palassio der Comǜn


### Architetüe religioże
* Geṡe parochiae de Santa Maia Sónta
* Oatòio Mortis et Orationis
* Geṡéta de Sant'Antogno
* Santüaio dea Madòna der Bón Conségio

;Caṡà
* Geṡe parochiae de San Martìn Vésco
* Oatòio de San Martìn
* Geṡe de San Sebastiàn, 'nt'a frassión de Vila

### Architetüe sivili
* Moìn Calzetta
* Lòbia der Comǜn
* Ponte Vècio
* Ponte de l'aigoedóto
* Ponte Vècio de Caṡà

## 'Conomia

## Coltǜa
### Dialèto

## Manifestassión

## Fèste e fée

## Comünicassión
### Strade

### Fèrovie

## Aministrassión
### Sìndici de Pignón

## Nòte


## Àotri progèti

Categorîa:Comûni da provinsa dea Spèza
Luni

**Luni** (*Lûni* en żenéṡe, *Luni* en talián) i'è ün comǜn dea Ligǜia con üna popolassión de 8.318 abitanti, 'nt'a provinsa dea Spèza.

## Geografia
Luni i'é formou da vari paeṡi, tra i quae *Ortoneuvo* (dito *Ortnò* inta variante der pòsto), chi i'é steto er nome der comǜn fin ai 20 de arvì do 2017. A sede der comǜn a se truva 'nt'a frassión de *Casano*.

## Stòia
Luni a l'êa üna colonia de Roma fondá 'nt'o 177 a.C. coo nome *[[Luna (colònia româna)|Luna]]*. E ruvine de *Luna* i son ancóa visìbili aa giornà d'anchè.

## Abitanti
### Evolüssión demografica

### Minoranse forèste
Segondo l'ISTAT, ai 31 deṡenbre 2017, a Luni i ghe son 487 sitadìn forèsti.

### Persone ligae con Luni
* Ceccardo Roccatagliata Ceccardi (Żena, 1871 - Żena, 1919), poeta.
* Ferdinando Maberini (Luni, 1886 - Sarzànn-a, 1956), conpositoe de müṡica sacra.
* Pasquale Izzo (Taranto, 1908 – Luni, 1990), conpositoe de müṡica lirica.
* Dino Felici (Luni, 1931 - Caràa, 2002), scultoe.
* Angelo Cupini (Luni, 1958), żügadoe de balón.
* Moreno Musetti (Luni, 1963), żügadoe de balón.
* Luca Pastine (Caràa, 1971), żügadoe de balón.
* Simone Del Nero (Luni, 1981), żügadoe de balón.
* Lorenzo Lollo (Caràa, 1990), żügadoe de balón.

## Siti da vede

Immaggine:Ortonovo-chiesa san lorenzo (2014)-3.jpg|A parochiae de Ortnò, San Loénso
Immaggine:Nicola (Luni)-chiesa ss filippo e giacomo (2014)-1.jpg|Geṡe parochiae de Nicola
Immaggine:San Martino (Luni), chiesa di San Martino 02.jpg|Geṡe de San Martìn
Immaggine:Ortonovo-santuario del Mirteto (2014)-2.jpg|O Santüaio de Nostra Signóa der Mirteto
Immaggine:Vista dell'anfiteatro dell'antica città di Luni.jpg|L'anfitiatro de l'antiga sità de Luni


### Architetüe religioże
;Ortnò
* Geṡe parochiae de San Loénso
* Santüaio de Nostra Signóa der Mirteto

;Nonsià
* Geṡe parochiae dea Santiscima Nonsià
* Geṡe de San Martìn, 'nt'a frassión de Casàn
* Geṡe de San Giüsèpe, 'nt'a frassión de Casàn

;Nicola
* Geṡe parochiae dei Santi Feipo e Giacomo
* Ruvine dea Catedrae de Luni

### Architetüe sivili
* Ruvine e sito archeologico dea sità de Luni
* Cà Ceccardi, a Ortnò
* Palassio der Comǜn
* Canào de Luni

### Architetüe militae
* Tore de Guinigi
* Castèo de Volpiglione
* Castèo de Nicola

## 'Conomia

## Coltǜa
### Dialèto

## Manifestassión

## Fèste e fée

## Comünicassión
### Strade

### Fèrovie

## Aministrassión
### Sìndici de Luni

## Nòte


## Àotri progèti

Categorîa:Comûni da provinsa dea Spèza
Vernassa

**Vernassa ** (*Vernasa* 'nt'o dialèto der paeṡe, *Vernàssa *en żenéṡe, *Vernazza* en talián) i'è ün comǜn dea Ligǜia con üna popolassión de 764 abitanti, 'nt'a provinsa dea Spèza, che i fa parte dee Sìnque Tère.

## Geografia

## Stòia

## Abitanti
### Evolüssión demografica

### Minoranse forèste
Segondo l'ISTAT, ai 31 dezenbre 2014, a Rimażóe i ghe son 48 sitadìn forèsti.

### Persone ligae con Vernassa
* Girolamo Guidoni (Vernassa, 1794 - Vernassa, 1870), geologo e naturalista.

## Sìti da vede

Immaggine:Cinque Terre, Italy - panoramio (5).jpg|A parochiae de Santa Margaìta dao mae
Immaggine:Vernazza - panorama 04.JPG|Panorama der paeṡe coa geṡe de San Francé e e müàgie żenéṡi.
Immaggine:Corniglia-chiesa di San Pietro-corpo.jpg|A parochiae de Curnigia.
Immaggine:Vernazza - Castle Andrea Doria.jpg|Er castèo de Vernassa

### Architetüe religioże
* Geṡe parochiae de Santa Margaìta de Antiochia
* Geṡe de San Francé
* Santüaio de Nostra Signóa dee Grassie
* Santüaio de Nostra Signóa de Reggio
;Curnigia
* Geṡe parochiae de San Péo Apostolo
* Oatòio de Santa Cataìna da Siena

### Architetüe militae
* Castèo dei Doia
* Bastión Belforte
* Tore de guardia
* Müàgie żenéṡi

## 'Conomia

## Coltǜa
### Dialèto

## Manifestassión

## Fèste e fée

## Comünicassión
### Strade

### Fèrovie

## Aministrassión
### Sìndici de Vernassa

## Nòte


## Àotri progèti

Categorîa:Comûni da provinsa dea Spèza
Pòrtivene

**Pòrtivéne** (*Pòrtovénere* en żenéṡe, *Porto Venere* en talián) i'è ün comǜn dea Ligǜia con üna popolassión de 3.412 abitanti, 'nt'a provinsa dea Spèza.

## Geografia
Pòrtivene i se trèva 'nt'er Gorfo dea Spèza e, 'nt'er teritòio do comǜn, gh'i eno e isoe do Tin, do Tinetto e dea Parmàia.

## Stòia

## Abitanti
### Evolüssión demografica

### Minoranse forèste
Segondo l'ISTAT, ai 31 dezenbre 2017, a Pòrtivéne i ghe son 131 sitadìn forèsti.

### Persone ligae con Pòrtivene
* Di Negro: antìga famigia dea Reprübica de Żena
* Lazzaro Spallanzani (Scandiano, 1729 - Pavia, 1799), biologo
* George Gordon Byron (Londra, 1788 - Missolungi, 1824), poeta e politego
* Giovanni Battista Zignego (Pòrtivene, 1824), garibardìn e mainào
* Gino Montefinale (Pòrtivene, 1881 - Żena, 1974), armiralio
* Giovanni Turgi Prosperi (Pòrtivene, 1906 - 1988), scritoe
* Giovanni Giudici (Pòrtivene, 1924 - A Spèza, 2011), poeta e giornalìsta
* Walter Bonatti (Bergamo, 1930 - Romma, 2011), arpenìsta
* Gaetano Vergazzola (Pòrtivene, 1936 - Salerno, 2012), żügadoe de balón e alenatoe
* Mario D'Imporzano *(*Pòrtivene, 1947), vignetìsta
* Giovanni Capellini (A Spèza, 1833 - Bologna, 1922), geologo
* Rossana Podestà (Tripoli, 1934 – Romma, 2013), atrice

## Sìti da vede
### Architetüe religioże
* Geṡe parochiae de San Loenṡo
* Geṡe de San Péo
* Geṡe parochiae de San Gioàne Bacicia, a Fessan
* Santüaio e parochiae dea Madòna dee Grassie, a E Grassie
* Abadìa de San *Venerio*, sórve l'isoa do Tin
* Rovine de geṡe e oatòio der Tinetto

Immaggine:Santuario della Madonna Bianca.jpg|A parochiae de Pòrtivene
Immaggine:20160812 019 Cinque Terre - Portovenere (28977252082).jpg|Geṡe de San Péo
Immaggine:Le Grazie (Porto Venere)-panorama3.jpg|O santüaio dea Madòna dee Grassie


### Architetüe sivili
* Ecs-convento de San Francé, d'anchè er palassio der Comǜn
* Tore Capitolae 
* Faro de San *Venerio*, 'nte l'isoa do Tin 
* L'ostaìa de San Péo 
* Vila der Varignan 

Immaggine:Porto Venere, Porta del Borgo.jpg|A tore de Pòrtivene
Immaggine:Faro dell'isola del Tino-Flickr.jpg|Er faro der Tin
Immaggine:Scavi Villa romana del Varignano Le Grazie Portovenere (SP).jpg|O scasso archeologico dea Vila der Varignan


### Architetüe militae
* Castèo Doia
* Forte *Cavour*, 'nt'a Parmàia
* Forte *Umberto I*
* Bateria Semafero
* Tore Scola
* Fortessa der Varignan

Immaggine:Porto Venere-castello doria3.jpg|Er castèo de Pòrtivene
Immaggine:Porto Venere-isola Palmaria-torre Scola2.jpg|Tore Scola
Immaggine:Marina Militare Italiana Base Comsubin "Teseo Tesei" (La Spezia).jpg|Fortessa der Varignam, baṡe dea Maìna


## 'Conomia

## Coltǜa
### Dialèto

## Manifestassión

## Fèste e fée

## Comünicassión
### Strade

## Aministrassión
### Sìndici de Pòrtivene

## Nòte


## Àotri progeti

Categorîa:Comûni da provinsa dea Spèza
Categorîa:UNESCO
Andôa

**And<u>ô</u>a** (*Andöa* ascì, *Andeua* o *Andeura* in ẑenéẑe, *Andora* in itagliàn) a se trôva in ta pruvìncia de Savùna.

## Geugraf<u>ì</u>a

## St<u>o</u>ia

## Abitànti
### Evulussiùn demugràfica

## Posti de interèsse
### Architettûe religiuẑe


File:Andora - Chiesa dei Santi Giacomo e Filippo 004.jpg|Giéja patrunàle di santi Giàcumu e Filippu
File:Capélla de l'Inmacolâ (Andöra) - estèrno (3).jpg|Giéja du Cô Imaculàtu de Marìa
File:Gêxa da Santìscima Trinitæ (Ròllo, Andöra) - estèrno (1).jpg|Giéja da da Santìscima Trinitài (Rollu)
File:San Giovanni Andora.jpg|Giéja de san Giuvànni Batìsta
File:Ötöio di Sànti Còsma e Damiàn (Andöra) - estèrno (1).jpg|Uratoriu di santi Còsma e Damiànu

* Giéja patrunàle di santi Giàcumu e Filippu
* Giéja du Cô Imaculàtu de Marìa
* Giéja de san Giuvànni Batìsta
* Uratoriu di santi Còsma e Damiànu
* Giéja da da Santìscima Trinitài (Rollu)

## Ecunum<u>ì</u>a

## Cultûa

## Manifèstassiùi

## Fèste e fée

## Cumunicassiùi
Andôa l'è servìa da ina stassiùn fèruvi<u>à</u>ria in scià fèruv<u>ì</u>a Ẑena-Vintimìggia, ch'a l'à piggiàu u postu de quélla véggia du 2016.

## Note


## Òtri prugètti
Bormia

**Bormia** (*Bormida* in italiàn) o l'é in comun ligure de 326 abitanti da provinsa de Sann-a.

## Giögrafîa

## Stöia

## Abitanti
### Evoluçion demografica

## Pòsti de interesse

## Economîa

## Coltûa

## Manifestaçioin

## Feste e fêe

## Aministraçión

## Comunicaçioin

## Nòtte


## Âtri progètti
L'Aigheuja

**L'Aigheuja** (*Laiguéa* in arascìn, *Laigueja* o *Lèigueïa* in arbenganéize, *Lengoéggia*, *Leighéuia* ò *Laigoéggia* in zeneize, *Laigueglia* in italiàn) o l'é 'n comun ligure de 1.698 abitanti da provinsa de Sann-a.

## Geögrafîa

## Stöia

## Abitanti
### Evoluçión demografica

## Pòsti de interèsse

## Economîa

## Coltûa

## Manifestaçioìn

## Feste e fêe

## Aministraçión

## Comunicaçioìn
Lengoéggia a l'é servîa da 'na staçión feroviària in sciâ Ferovîa Zena-Vintimiggia.

## Nòtte


## Âtri progètti
Bardenèi

**Bardenèi** (*Bardineto* an itagliàn) l'è in cumüne ligü"e de 753 abitanti c'u se tröva an-t-a pruvincia de Savuna.

## Geugrafia

## Štò"ia

## Abitanti
### Evuluziòn demugrafica

## Pošti de interèsse

## Ecunumia

## Cultü"a

## Manifeštaziòi

## Fèšte e fé"e

## Šport

## Aminištraziòn

## Vie de cumünicaziòn

## Notte
;Notte a-u tèštu


;Notte bibliugrafiche


## Âtri prugètti
Còiri

**Còiri** (, *Càiri* in genovèis) o l’è in cumun lìgure int ra provinza 'd Savoina ch'o l'ha 12.722 abitanti.

Fin da r’època romaina o l’è in important poncc ed colegament intra er Piemont e i pòrti dra Liguria. Sò boneur a r’è dovùa I’m gran part a ra via Emilia Scauri, e apress a ra Magistra Langorum. O r’è stà in important località de Langhe ant l’època medievala, e moderna. Do XIX o r’ha avù in grand dësvulup industral, in trovand-se parte do Triàngol industrial.

Incheuj a r’è tsènter principal dra Bornia, and òrbita na popolazion ed 30000 persone.  O r’è ascì o terz comun dra sò provinza per nùmer di abitanti, apress smache a Savona e Arbenga e superior a Varaze d’in cicinin.

Cairi o r’è conosciù ascì per ésci o leu and o l’è nasciù er patriota e scritó italian Giuseppe Cesare Abba.

## Geografia
Er comun os treuva int ra Burnia e o fava part dra "Comunità Montana Alta Val Bormida". Cairi o l’è o ciù important e ciù grand pais 'd tuta ra valaja e o ciù gròss dra Liguria intra coj dl'entrotèra. Er Bric do Tesòr o l’è o ciù grand con i sò 853&nbsp;m.

## Sc-tória

## Abitanti
### Evuluzion demugrafica

## Pósc-ti d'interès

## Ecunumia

## Cultûra

## Fèsc-te e fére
Còiri Medieval o l’è ina rievocazion sc-tòrica ch’a và dàu 5 àu 10 d’avosc-t

## Spórt

## Aministrazion

## Vie 'd cumunicazion

## Nóte


## Òci progèti
Còrcre

**Èl Còrcre** (*Còrcr* in coirèiŝ, *Côrcare* in finarìn, *Càrcae* in zènèiŝ, *Carcare* in italiàn) u l'è ìn kumüne ligüre èd 5.220 abitànti in tl'a pruvinža èd Savùna.

## Geugrafìa
Èl Còrcre u l'è in paìŝ in tl'a Bùrnia. U kunfìna kun i kumùgni èd Cieùi, Còiri, Kuscèria, Latè, Màlre e Pàlre.

## Sc'tòria

## Abitànti
### Evulužiùn demugràfica

## Pósc'ti d'interǽs

Gêxa de Sàn Zâne Batìsta (Còrcre) - estèrno (4).jpg|La géja èd Ŝàn Zuàn
Carcare-chiesa padri scolopi.jpg|La géja èd Ŝant'Antòni

### Arkitetüre religiùse
;Paròkia dèl Còrcre
* Géja èd Ŝàn Zuàn, in t'èl paìŝ.
* Géja èd Ŝant'Antòni, dàl kulégiu.
* Capéla èd Ŝàn Ròk
* Géja vǽgia èd Ŝànta Rusalìa
* Géja èd Ŝàn Zuàn dèl Brìk

;Paròkia èd Vìsc'pa
* Géja dèl Keu èd Marìa
* Géja dla Madóna dla Pòj

### Arkitetüre civìli

### Arkitetüre militòri

## Ekunumìa

## Kultüra

## Fǽsc'te e fére

## Sc'pórt

## Aministražiùn
### Scindìki dèl Còrcre

## Vìe èd kumünicažiùn

## Nóte


## Ōtri prugèti

## Legàmi èd feùra
*
U Sejô

**U Sejô** (*Ceriale* in italiàn) u l'è in cumün ligüre de 5.347 abitanti in t'a pruvinsa de Savuna.

## Geugrafìa

## Stoia

## Abitònti
### Evulusiùn demugrafica

### Minurònse furèste
Dandu amèntu a l'ISTAT, ai 31 de dixèmbre du 2024 i sitadìn furèsti rexidènti au Sejô i sun 558.

### Cugnommi ciü difü''s''i
I cugnommi ciü difü*s*i au Sejô i sun *Bruno*, *Delfino*, *Merlo*, *Pesce* e *Vigo*.

### Persune ligòe cun u Sejô
* Emanuele Valerga (U Sejô, 1818 - Kollam, 1864), fròtte carmelitàn, vicòiu apustolicu e vescu titulòre de Myriophytos.
* Alfonso Calzolari (Vergato, 1887 - U Sejô, 1983), ciclista.
* Leonida Bertucci (Villafranca in Lunigiana, 1896 - U Sejô, 1979), *s*ügaù e alenatù de balùn.

## Posti de interèsse
### Architetüe religiu''s''e
;Parocchia du Sejô

Gêxa de San Giuànni e de Sant'Eugeniu (U Sejâ)-Esternu.jpg|A gexa du Sejô
Uatòiu de Santa Cataìna (U Sejâ).jpg|L'uatoiu de Sònta Caterina
Capélla da Nòstra Scignùa da Misericordia (U Sejâ) 02.jpg|Capella da Madonna da Mi*s*eicordia

* Gexa de San Gian Batista e Sònt'Eugeniu
* Uatoiu de Sònta Caterina
* Capella de San Rocu
* Capella da Madonna da Mi*s*eicordia

;Parocchia da Peagna

Gêxa paruchiàle de San Giuvanni Batìsta (Peàgna-U Sejâ).jpg|A gexa da Peagna
Santuàiu da Nòstra Scignùa de Grassie (Peàgna, U Sejâ)-Cumplessu.jpg|U santuòiu da Madonna de Grassie
Capélla da Nòstra Scignùa de Grassie (Peàgna, U Sejâ) 01.jpg|Capella da Madonna de Grassie

* Gexa de San Gian Batista
* Uatoiu de San Giuanni Evangelista
* Gexa veggia de San Gian Batista
* Santuòiu da Madonna de Grassie
* Capella da Madonna de Grassie
* Capella de San Benòrdu

### Architetüe sivili
* Beu longu u Rian du Cö

### Architetüe militòri

Ceriale-torrione2.jpg|U Bastiùn du Sejô

* U Bastiùn
* Ture Quadròta
* Castellu du Sejô
* Furtificasiùi du Vallu Ligüre

### Müsèi
* Müseu de paleontulogicu "Silvio Lai"

### Natüa
* Ri*s*èrva regiunòle du Rian du Tursé
* SIC Munte Aü - Erexea - Rian du Tursé

## Ecunumìa

## Cultüa
### Istrusiùn

### Parlò du Sejô

## Manifestasiùi

## Fèste e fee

## Sport

## Aministrasiùn
### Scindichi du Sejô

### Binelaggi
U pai*s*e du Sejô u l'è binèllu de:
* , dai 8 de *s*ügnu du 2007
* 

## Vie de cumünicasiùn
### Stradde

### Feruvìe

## Notte
;Notte au tèstu


;Notte bibliugrafiche


## Bibliugrafìa
* 

## Òtri prugètti

## Ligammi de föa
* 
*
Magiö

**Magiö** (*Magliolo* in italiàn) u l'è in cumǜn de 940 abitanti ch'u se tröva in-ta pruvinsa de Savùna.

## Geugrafia

## Stòja

## Abitanti
### Evulusiùn demugrafica

## Posti de interesse

File:Magliolo-chiesa sant'antonio.jpg|A gêxa de Sant'Antôniu
File:Magliolo-santuario cosma e damiano-facciata.jpg|U santuàiu de Santa Cosma e San Damiàn
File:Magliolo-municipio.jpg|U munìsipiu

***Gêxa de Sant'Antôniu Abâte**, a l'è a paruchiâle du paîze, custruìa sciü d'in pözzu giòn versu a vaâ. E furme ch'u se ghe végghe ancö e sun du Seiséntu, segundu u güstu baroccu, ma a primma strutüa a l'êa du Quattruséntu, cun di càngi sciü-e decurasiùi du 1547 e di âtri fêti de fia, in-tu seculu XVII, a giâne l'urientasiùn. A g'ha trê navê, quélle de fiàncu azùnte de doppu, cu-a larghéssa ch'a se curispunde cu'a lunghéssa ch'a gh'axeva a strutüa avanti de vegnî giâ. A-u fundu da navâ de drîta u parte u canpanìn, ch'u l'è pōsòn sciü in pilastru du seculu XIV e u remanda pe' custrusiùn ade  âtre strutüe de sti periudi, survatüttu a quelle du marchezòn de Finâ. In ürtimu in-ta gêxa sun cunservê de pitüe, cumme ina "Cavarcâ di Vissi", a ciü veggia, ciü u Batêximu de Cristu cun San Giuànni, l'ünica inte tütta a vaâ fêta du Seiséntu.

## Ecunumia

## Cultüa

## Manifestasiui

## Feste e fêe

## Vie de cumünicasiùn

## Nòtte
;Nòtte a-u testu


;Nòtte bibliugrafiche


## Âtri prugètti
Oseria

**Oseria** (*Oseria* in piemontèis ascé, *Osìlia* ò *Ozéia *in zeneis, *Osiglia* in italian) o l'è in comun ligure de 441 abitanti ch'os treuva in provintsa de Sana.

## Geografìa
Int o teritóri der comun d'Oseria j’è o lò ciù grand dra provintsa de Sana e o sgond dra Liguria antrera.

## Stöia

## Abitanti
### Evoluçion demografica

## Pòsti de interesse

## Economîa

## Coltûa

## Manifestaçioin

## Feste e fêe

## Aministraçión

## Comunicaçioin

## Nòtte


## Atri progètti
Moriaodo

**Moriaodo** (*Meriâdo* ò *Moriòudo* in zeneize, *Meriadu* ò *Meriaudu* in arbenganese, *Murialdo* in italian) o l'é 'n comun ligure de 733 abitanti da provinsa de Sann-a.

## Giögrafîa

## Stöia

## Abitanti
### Evoluçion demografica

## Economîa

## Coltûa

## Manifestaçioin

## Feste e fêe

## Aministraçion

## Comunicaçioin

## Nòtte


## Âtri progetti
Merexo

**Merexo** ò **Merézo** (*Milêximo* in zenéize, *Millesimo* in italiàn) o l'é in comùn ligure de 3.231 abitanti da provinsa de Sann-a.

## Giögrafîa

## Stöia

## Abitànti
### Evoluçion demografica

## Pòsti de interesse

## Economîa

## Coltûa

## Manifestaçioin

## Feste e fêe

## Aministraçión

## Comunicaçioin

## Nòtte


## Âtri progetti
Mieuja

**Mieuja** (scrîto ascì *Miöja*, *Mieuggia* in zeneize, *Mioglia* in italian) o l'é un comun ligure da provinsa de Sann-a. O gh'à 514 abitanti (a-i 31-10-2023).

## Giögrafîa

## Stöia

## Abitanti
### Evoluçion demografica

## Pòsti de interesse

## Economîa

## Coltûa

## Manifestaçioin

## Feste e fêe

## Aministraçión

## Comunicaçioin

## Nòtte


## Âtri progetti
Staanéllu

**Staanéllu** (*Stellanello* in italiàn) u l'è in cumün lìgüṛe de 854 abitànti in ta pruvìncia de Savùna.

## Geugrafìa

## Stóṛia

## Abitànti
### Evulusiùn demugràfica

## Pósti de interèsse

## Ecunumìa

## Cultüṛa

## Fèste e féṛe

## Aministrasiùn

## Vìe de cumünicasiùn

## Nótte
;Nótte àu testu


;Nótte bibliugrafiche


## Àutri prugètti
Pruvincia de Imper̂ia

A **Pruvincia de Imper̂ia** (*Provincia di Imperia* in italiàn) a l'è ina pruvincia da Ligür̂ia ch'a conta 209.165 abitanti (au 2025)

## Geugrafia
A cunfina a setentrion cu'a pruvincia de Cuni, in Piemunte, a levante cu'a pruvincia de Savuna, a punente cu'a Fransa e a mer̂idion a l'è bagnâ dau Mâ Ligür̂e. A sö sêde a l'è Imper̂ia, ma a cumüna ch'u gh'ha ciü gente a l'è Sanremmu.

## Stor̂ia

## Cumüne

* A Burdigher̂a
* A Ceve
* A Còsta
* Air̂ör̂e 
* A Mar̂ina de Dian
* A Riva de Taggia
* Armu
* A Rucheta
* A Sipressa
* A Vìlla
* Avrigâ
* Baiardu
* Bâüccu
* Burgumar̂u
* Campurussu
* Car̂avònega
* Cexi
* Ciüsànegu
* Ciüxavéja
* Cuxe
* Dian Ar̂entin
* Dian San Pê
* Dussèigua
* Imper̂ia
* I Mur̂en de Triör̂a
* I Spiaretti
* L'Àquila
* L'Isur̂a
* L'Ur̂ivetta
* Lüxinascu
* Mendaiga
* Muntautu e Carpaxe
* Muntegrossu

* Pigna
* Prebüna
* Preinaudu
* Prelà
* Pumpiana
* Puntedasce
* Purnasce
* Ransu
* Ressu
* San Bertumê
* San Giaixu da Simma
* San Luensu
* Sanremmu
* San Steva a Mâ
* Seburga
* Ser̂iana
* Sivessa
* Taggia
* Triör̂a
* U Burghettu (d'Ar̂òscia)
* U Casté
* U Castelà
* U Castellu de Diàn
* U Duseu
* Ur̂igu
* U Saudàn
* U Sèrvu
* U Tersö
* Valebona
* Valecrösa
* Vaxìa
* Vesargu
* Vintimia

## Ecunumia

## Cultür̂a

## Manifestasiui

## Feste e fer̂e

## Aministrasion

## Vie de cumünicasion

## Note


## Bibliugrafia
* 

## Autri prugètti
Çittæ metropolitann-a de Zena

A **Çitæ metropolitànn-a de Zêna** (*Città metropolitana di Genova* in italiàn) a l'é 'na sudivixón teritoriâle da Ligùria ch'a l'à 'na popolaçión de 814.186 abitànti e a çitæ de Zêna cómme sò capolêugo. A l'é stæta institoîa a-o prìmmo de zenâ do 2015 a-o pòsto da vêgia provìnsa de Zêna, inte l'ànbito de lézze n. 56 do 7 d'arvî do 2014, ch'a l'à sostitoîo 14 provìnse co-o nêuvo énte da çitæ metropolitànn-a.

A çitæ metropolitànn-a a confìnn-a a nòrd co-o Piemónte, in particolâ co-a provìnsa de Lusciàndria, a nòrd-èst co-e provìnse emiliànn-e de Pàrma e de Piaxénsa, a levànte co-a provìnsa da Spézza, a ponénte con quélla de Sànn-a e a sùd a s'avànsa in sciô Mâ Lìgure.

St'instituçión chi a l'à a sò sêde into Palàçio Döia-Spìnoa a Zêna, dónde gh'é a prefetûa e donde stâva l'aministraçión e o conséggio provinciâle de l'ecs provìnsa ascì.

## Giögrafîa

O teritöio metropolitàn zenéize o va aprêuvo a-a forma do quello da Ligùria, donca a se spartisce inte træ fasce: o mâ, e collinn-e e i bricchi. Inta çitæ metropolitànn-a ghe son quattro parchi regionàli e unn-a zöna mænn-a avvardâa (a Zöna Mænn-a Avvardâa de Pòrtofin).
## Stöia

## Comùn

* A Ceive de Söi
* A Croxe
* Aosci
* Arensen
* A Særa
* Avëgno
* Bargaggi
* Boggiasco
* Borsonasca
* Buzalla
* Camoggi
* Campo
* Campomon
* Carasco
* Casarsa
* Casella
* Çiannexi
* Ciävai
* Cicagna
* Cogoeuo
* Cogorno
* Coëgia
* Dägna
* Fascia
* Favâ
* Fontanegorda
* Goreio
* Lavagna
* Leivi
* L'Isoa do Canton
* Lòrsega
* Lumarso
* Mason
* Mê

* Mezànego
* Mignanego
* Moconexi
* Monegia
* Montebrun
* Monteuggio
* Né
* Neion
* Obbia
* O Castiggion
* Oê
* O Tilieto
* Portofin
* Propâ
* Rapallo
* Recco
* Roegno
* Ronco
* Rondaninn-a
* Rosagni
* Roscigion
* San Comban
* San Steva d'Aveto
* Santa Margaita
* Sant'Orçeise
* Savignon
* Sestri Levante
* Söi
* Toriggia
* Trebeugna
* Valbrevenna
* Zena
* Zoaggi

## Pòsti de interèsse

## Economîa

## Coltûa

## Fèste e fêe

## Nòtte


## Bibliografîa
* 

## Âtri progètti
Santa Margaita (comun)

**Santa Margàita** (*Santa Margherita Ligure* in italian) a l'è in comun ligure de 8.466 abitanti inta çitæ metropolitann-a de Zena.

Santa Margàita a l'é in çentro turistico e balneare elegante e avoxou da Rivea de Levante, dïto a "Perla do Tigullio".

## Giögrafîa

## Stöia

## Abitanti
### Evoluçión demografica

## Pòsti de interesse

## Economîa

## Coltûa

## Manifestaçioin

## Feste e fêe

## Aministraçión

## Comunicaçioin

## Nòtte


## Âtri progetti

Categorîa:Comûni da çittæ metropolitann-a de Zena
Sant'Orçeise

**Sant'Orçéise** (*Sant'Òrçéize* in grafîa ofiçiâ, *Sant'Olcese* in italian) o l'é 'n comun ligure de 5.567 abitanti inta çitæ metropolitann-a de Zena.

## Giögrafîa

## Stöia

 
## Abitanti
### Evoluçión demografica

## Pòsti de interesse

## Economîa

Sant'Orçéise o l'é famôso pe-a sò produçion de salàmmi.

## Coltûa

## Manifestaçioin

## Feste e fêe

## Aministraçión

## Comunicaçioin

## Nòtte


## Âtri progetti

Categorîa:Comûni da çittæ metropolitann-a de Zena
San Steva d'Aveto

**San Stêva d'Àveto** (*San Stê* into parlâ do pòsto) o l'é 'n comùn lìgure de 990 abitànti inta çitæ metropolitànn-a de Zêna.

## Giögrafîa
Quésto pàize chi o s'atrêuva inta vàlle d'Àveto.

## Stöia

## Abitànti
### Evoluçión demografica

## Pòsti de interèsse

## Economîa

## Coltûa

## Manifestaçioìn

## Fèste e fêe

## Aministraçión

## Comunicaçioìn

## Nòtte


## Âtri progètti

Categorîa:Comûni da çittæ metropolitann-a de Zena
Stati de l'Africa

### Stati con l'indipendença
Tra parentexi a capitâ:
* Algerîa (Algê)
* Angòla (Luanda)
* Benin (Pòrto Neuvo)
* Bòtswana (Gaborone)
* Borkinn-a Fäso (Ouagadougou)
* Burundi (Bujumbura)
* Camerun (Yaoundé)
* Cavo Verde (Praia)
* Çiad (N'Djamena)
* Còsta d'Avòïo (Yamoussoukro)
* Egitto (O Cairo)
* Eritrea (Asmara)
* Etiòpia (Addis Abeba)
* Gabòn (Libreville)
* Gambia (Banjul)
* Ghana (Accra)
* Gibuti (Gibuti)
* Guinea (Conakry)
* Guinea Equatoriâ (Malabo)
* Guinea Bissau (Bissau)
* Isoe Comore (Moroni)
* Kenya (Nairobi)
* Lesòthò (Maseru)
* Libeïa (Monròvvia)
* Libia (Tripoli)
* Madagascar (Antananarivo)
* Malawi (Lilongwe)
* Mali (Bamako)
* Maròcco (Rabat)
* Mauritania (Nouakchott)
* Mauritius (Port Louis)
* Moçambico (Maputo)
* Namibia (Windhoek)
* Niger (Niamey)
* Nigeria (Abuja)
* Repubbrica Centro-Africann-a (Bangui)
* Repubbrica Democratica do Congo (Kinshasa)
* Repubbrica Do Congo (Brazzaville)
* Ruanda (Kigali)
* San Tomè e Prinçipe (San Tomè)
* Senegal (Dakar)
* Seychelles (Victoria)
* Sierra Lion (Freetown)
* Somalia (Mogadiscio)
* Sudafrica (Çittæ do Cao legislativa), (Pretoria amministrativa), (Bloemfontein giudiçiaia)
* Sudan (Khartum)
* Sudan do Sud (Juba)
* Swaziland (Mbabane)
* Tanzania (Dòdoma)
* Tògo (Lomé)
* Tunixia (Tunnexi)
* Uganda (Kampàla)
* Zambia (Lusaka)
* Zimbabwe (Harare)

### Dominni di ätri paixi, teritöi sensa indipendença
Tra parentexi a naçion da-a quæ dipendan
* Ceuta (Spagna)
* Melilla (Spagna)
* Isoe Canaïe (Spagna)
* Madeira (Pòrtogallo)
* Sant'Ellena (Regno Unïo)
* Réunion (Fransa)
* Majotte (Fransa)

### Teritöio con stato legä indefinio
* Sahara Oççidentâ o Repubbrica Àraba Democratica do Sahara
* Somaliland
Stati de l'Asia

### Stati con l'indipendença
Tra parentexi a capitâle
* Afghanistan - (Kabul)
* Arabia Saudïa - (Riyadh)
* Armenia - (Erevan)
* Azerbaijan - (Baku)
* Bahrain - (Manama)
* Bangladesh - (Dhaka)
* Bhutan - (Thimphu)
* Brunei - (Bandar Seri Begawan)
* Cambogia - (Phnom Penh)
* Cinn-a - (Pechin)
* Corea do Nord - (Pyòngyang)
* Corea do Sud - (Seoul)
* Emirati Àrabi Unïi - (Abu Dhabi)
* Filippinn-e - (Manila)
* Geòrgia - (Tiblisi)
* Giappon - (Tòkyo)
* Giordannia - (Amman)
* India - (Neuva Delhi)
* Indonexia - (Giacarta)
* Iran - (Teheran), dïto Perscia ascì
* Iraq - (Baghdad)
* Isræ - (Gerusalemme)
* Kazakistan - (Astana)
* Kirghizistan - (Bishkek)
* Kuwait - (Çitæ do Kuwait)
* Laòs - (Vientiane)
* Libano - (Beirut)
* Malaysia - (Kuala Lumpur)
* Maldive - (Malé)
* Myanmar - (Naypyidaw), dïto Burma ascì
* Mongòllia - (Ulaanbaatar)
* Nepal - (Katmandu)
* Òman - (Muscàt)
* Pakistan - (Islamabad)
* Palestinn-a - (Ramallah, *de facto*)
* Qatar - (Doha)
* Scingapô - (Scingapô)
* Sciria - (Damasco)
* Sri Lanka - (Sri Jayawardenepura)
* Tajikistan - (Duxanbé)
* Taiwan - (Taipei), dïta Taipei Cineise ascì
* Thailandia - (Bangkòk), dïto Siam ascì
* Turchia - (Ankara)
* Turkmenistan - (Ashgabat)
* Uzbekistan - (Taskent)
* Vietnam - (Hanòi)
* Yemen - (Sanaa)

### Domini d'ätri paixi, territoi sensa indipendença
Tra parentexi a naçion da quæ dipendan
* Territöio Britannego de l'Oçeano Indian (Regno Unïo)
* Akrotiri e Dhekelia (Regno Unïo)
* Isoa Christmas (Australia)
* Isoe Cocos (Australia)
* Hong Kong (Cinn-a)
* Macao (Cinn-a)
America do Nòrd

L**'America do Nòrd** a l'è 'n continente de 23,752,692 km², formòu da Canada, i Stati Unïi d'America, Méscico e âtri teritöi.

## Veddi ascì
* Stati de l'America do Nòrd e Çentrâ

## Atri progètti
Americhe

E **Americhe**, ciamæ sôlo **America** ascì, son in gran continente, ch'o peu ese separòu in varri moddi. In genere se dixe che son formæ da America do Nòrd e America do Sud, ma se peuan dividde anche coscì:
* America setentrionâle
* America centrâle
* America meridionâle

## Atri progètti
Asia

**Asia** o **Axia** a l'è un continente do mondo a levante de l'Euròpa con 3.902.404.193 de abitanti.	

## Veddi ascì
* Stati de l'Asia

## Âtri progètti
Africa

L**'Africa** a l'è 'n continente do mondo a süd de l'Euròpa de ciù de 800 milioìn de abitanti.

## Veddi asci
* Stati de l'Africa

## Atri progètti
Sigmund Freud

**Sigmund Freud** (Freiberg, 6 mazzo 1856 - Londra, 23 setenbre 1939), nomme intrego Sigismund Schlomo Freud, o l'è conscideròu o fondatô da psicoanalixi. A-a seu scheua àn impreiso Carl Gustav Jung e i ätri grendi da psicoanàlixi.

## Âtri progetti

Categorîa:Psicologia
Categorîa:Biografìe
Carl Gustav Jung

**Carl Gustav Jung** o l'è stæto 'n psichiatra e psicoanalista svìssëo, fondatô da dïta schêua de psicologia analitica.

Nâto a Kesswil (Cantôn de Tûrgovvia) o 26 lûggio 1875 e morto a Küsnacht (Cantôn de Zûrigo) o 6 zûgno 1961, o l'è stæto 'na figûa importante inta primma tappa do psicoanalixi, in prinçipio vexin æ idee do Sigmund Freud.

## Atri progètti

Categorîa:Psicologia
Categorîa:Biografìe
Inéia

**Ineia** (*Oneglia* in italian) u l'è ün di dui paizi ch'àn furmàu du 1923 a cumüna de Impeia.

## Geugrafìa
Ineia a se tröva in ta ciana aluviunâle creâ da-a s'ciümàia, che sturicamente a ségna u cunfén cun U Pòrtu. Tipicu insediamentu sitadén de cianüa, u se estende versu punente fin au prumuntòiu du Berta, che ai péi de stu chi se tröva u sentru de Burgu Péi.

## Stòia

## Pòsti de interèsse
### Architetüe religiuze

File:Imperia Oneglia, basilique Saint-Jean-Baptiste, façade principale.jpg|A bazilica de San Giuàn
File:Oneglia-chiesa ss annunziata1.jpg|A gexa da Nunsiâ
File:Chiesa di Borgo Peri, Imperia.jpg|A gexa da Madonna du Luéu
File:Imperia - Chiesa di Cristo Re - 2023-09-01 17-27-53 001.jpg|U dréntu da géxa du Cristu Re

* Baxilica de San Giuàn u Batista
* Géxa de Santa Maìa Mazû a Casteluvéggiu
* Géxa de San Camillu
* Géxa de San Biaxu
* Géxa de San Bastian
* Géxa Madonna du Luéu, a Burgu Pei
* Géxa de San Lücca, in sa culina de Cascìne
* Géxa du Cristu Re, in si cunfén cun U Pòrtu
* Géxa da Sacra Famiggia
* Gêxa de San Franséscu da Paula in ciàssa Calvi

## Ecunumìa

## Cultüa

## Manifestasiòn

## Feste e fée

## Cumünicasiòn

## Nòtte
;Nòtte au testu


;Nòtte bibliugrafiche


## Autri prugètti

Categorîa:Imperia
Categorîa:Fraçioìn da provìnsa de Inpéria
Turin

**Turìn** ò **Torìn** (prononçiòu rispetivaménte  ò , *Turin* in piemontéize, prononçiòu , *Torino* in italiàn) o l'é o capolêugo da çitæ metropolitànn-a de Turìn e da Región Piemónte. 

## Giögrafîa

## Stöia

## Pòsti d'interèsse

O monuménto ciù famôzo da çitæ a l'é a Mòle Antoneliànn-a (fæta inte l'Euttoçento). Gh'é pöi a Catedrâ de Sàn Zâne Batìsta do sécolo XV, dónde gh'é a Sànta Scìndone, o Palàçio Reâ e o Palàçio Madàmma. Da-arénte a-a çitæ gh'é bén bén de vìlle di Savöia diciaræ patrimònio de l'Umanitæ da l'UNESCO. L'é inportànte ascì o Mûzeo Egiçiàn, ch'o l'é segóndo sôlo a quéllo do Câiro.

## Economîa

## Coltûa

## Manifestaçioìn

## Fèste e fêe

## Comunicaçioìn

## Aministraçión

## Galerîa de inmàgine

Torino-portapalatina01.jpg|A Pòrta Palatìnn-a
Maggi, Giovanni Battista - Torino - Panorama.jpg|Turìn into sécolo XIX 
Borgo medievale TO.jpg|O coscì dîto "Bórgo medievâle"
Grattacielo Intesa San Paolo - panoramio (3).jpg|O grataçê de l'Intesa Sanpaolo
Basilica di superga.jpg|A baxìlica de Supèrga
Fiat Lingotto veduta-1928.jpg|O stabiliménto da Fiat Lingotto into 1928
Turin piazza costello.JPG|Vìsta da Ciàssa Castéllo


## Nòtte


## Âtri progètti

Categorîa:Comûni da çittæ metropolitann-a de Turin‎
Categorîa:Capolêughi de provìnse italiànn-e
Categorîa:Capolêughi de regioìn italiànn-e
Categorîa:Çittæ d'Italia
Categorîa:Çittæ Olimpiche
Provinsa de Lisciandria

A **Provinsa de Lisciandria** (*Provincia ëd Lissandria* in piemonteize) a l'è ûnn-a de provinse da Región Piemonte in Italia. A gh'à 186 muniçipalitæ (comuin) e 406.700 abitanti.

## Comûni

* Acqui Terme
* Alfiano Natta
* Alice Bel Colle
* Alluvioni Piovera
* Altavilla Monferrato
* Alzano Scrivia
* Arbêa
* A Rocca
* Arquâ
* Avolasca
* Balzola
* Basalüssu
* Bassignana
* Berforte
* Bergamasco
* Berzano di Tortona
* Beuxo
* Bistagno
* Borgorato Lisciandrin
* Borgo San Martino
* Bosco Marengo
* Bozzole
* Brignano Frascata
* Burghetu Burbaia
* Cabela
* Camagna Monferrato
* Camino
* Cantalô
* Carbonara Scrivia
* Carega
* Carentino
* Careuxo
* Carezzano
* Carpeneto
* Cartosio
* Casaèzo
* Casal Cermelli
* Casale Monferrato
* Casalnoceto
* Casasco
* Cascinelle
* Cassine
* Casteleto
* Castlanìa Coppi
* Castellar Guidobono
* Castellazzo Bormida
* Castelletto Merli
* Castelletto Monferrato
* Castelletto d'Erro
* Castelnuovo Scrivia
* Castelspina
* Cavatore
* Cella Monte
* Cereseto
* Cerreto Grue
* Cerrina
* Chermoìn
* Coniolo
* Conzano
* Costa Vescovato
* Denice
* Dernize
* E Vigneue
* Fabbrica Curone
* Felizzano
* Fiacon
* Francavilla
* Frascaro
* Frassinello Monferrato
* Frassineto Po
* Fresonara
* Frugarolo
* Fubine Monferrato
* Gabiano
* Gamalero
* Garbagna
* Gâvi
* Giarole
* Gremiasco
* Grognardo
* Grondonn-a
* Guazzora
* Isola Sant'Antonio
* Lerma
* Lisciandria
* Lu e Cuccaro Monferrato
* Malvicino
* Masio
* Melazzo
* Merana
* Mirabello Monferrato
* Molino dei Torti

* Mombello Monferrato
* Momperone
* Moncestino
* Mongiardin
* Monleale
* Montaldeo
* Montaldo Bormida
* Montecastello
* Montechiaro d'Acqui
* Montegioco
* Monteigo
* Montemarzino
* Morano sul Po
* Morbello
* Morere
* Morneize
* Morsasco
* Murisengo
* Neuve
* Occimiano
* Odalengo Grande
* Odalengo Piccolo
* Olivola
* Orsara Bormida
* Otaggio
* Ottiglio
* Oviglio
* Ozzano Monferrato
* Paderna
* Pareto
* Parodi
* Pasturànn-a
* Pecetto di Valenza
* Pietra Marazzi
* Pomaro Monferrato
* Pontecurone
* Pontestura
* Ponti
* Ponzano Monferrato
* Ponzone
* Prasco
* Predosa
* Pusö
* Pusö 'd Gröpu
* Quargnento
* Quattordio
* Ricaldone
* Rivalta Bormida
* Rivarone
* Rocheta Ligure
* Rosignano Monferrato
* Rocaforte
* Sala Monferrato
* Sale
* San Cristoffa
* San Giorgio Monferrato
* San Salvatore Monferrato
* San Sebastiano Curone
* Santàcta
* Sardiàn
* Sarezzano
* Scirvan
* Seravalle
* Serralunga di Crea
* Sezzadio
* Solero
* Solonghello
* Spigno Monferrato
* Spineto Scrivia
* Stassan
* Strevi
* Tageu
* Tascereu
* Terruggia
* Terzo
* Ticineto
* Treville
* Trisobbio
* Turtonn-a
* Uà
* Valenza
* Valmacca
* Vignale Monferrato
* Viguzzolo
* Villadeati
* Villalvernia
* Villamiroglio
* Villanova Monferrato
* Villaromagnano
* Visone
* Volpedo
* Volpeglino

## Nòtte


## Âtri progetti
Provinsa de Asti

A **Provìnsa de Àsti** (*Provincia d'Ast* in piemontéize) a gh'à 118 muniçipalitæ (comûni) e a l'é inta Región Piemónte in Itàlia.

## Comûni

* Asti

## Nòtte


## Âtri progètti
Provinsa de Biella

A **Provinsa de Biella** (*Provincia ëd Biela* in piemonteize) a gh'à 74 muniçipalitæ (comûni) e a l'è inta Region Piemonte in Italia.

## Comûni

* Ailoche
* Andorno Micca
* Benna
* Biella
* Bioglio
* Borriana
* Brusnengo
* Callabiana
* Camandona
* Camburzano
* Campiglia Cervo
* Candelo
* Caprile
* Casapinta
* Castelletto Cervo
* Cavaglià
* Cerrione
* Coggiola
* Cossato
* Crevacuore
* Curino
* Donato
* Dorzano
* Gaglianico
* Gifflenga
* Graglia
* Lessona
* Magnano
* Massazza
* Masserano
* Mezzana Mortigliengo
* Miagliano
* Mongrando
* Mottalciata
* Muzzano
* Netro
* Occhieppo Inferiore
* Occhieppo Superiore
* Pettinengo
* Piatto
* Piedicavallo
* Pollone
* Ponderano
* Portula
* Pralungo
* Pray
* Quaregna Cerreto
* Ronco Biellese
* Roppolo
* Rosazza
* Sagliano Micca
* Sala Biellese
* Salussola
* Sandigliano
* Sordevolo
* Sostegno
* Strona
* Tavigliano
* Ternengo
* Tollegno
* Torrazzo
* Valdengo
* Vallanzengo
* Valdilana
* Valle San Nicolao
* Veglio
* Verrone
* Vigliano Biellese
* Villa del Bosco
* Villanova Biellese
* Viverone
* Zimone
* Zubiena
* Zumaglia

## Nòtte


## Âtri progètti
Provinsa de Novæa

A **Provinsa de Novæa** (*Provincia ëd Noara* in piemonteize) a gh'à 87 muniçipalitæ (comûni) e a l'ê inta Región Piemonte in Italia.

## Comûni

* Agrate Conturbia
* Ameno
* Armeno
* Arona
* Barengo
* Bellinzago Novarese
* Biandrate
* Boca
* Bogogno
* Bolzano Novarese
* Borgo Ticino
* Borgolavezzaro
* Borgomanero
* Briga Novarese
* Briona
* Caltignaga
* Cameri
* Carpignano Sesia
* Casalbeltrame
* Casaleggio Novara
* Casalino
* Casalvolone
* Castellazzo Novarese
* Castelletto sopra Ticino
* Cavaglietto
* Cavaglio d'Agogna
* Cavallirio
* Cerano
* Colazza
* Comignago
* Cressa
* Cureggio
* Divignano
* Dormelletto
* Fara Novarese
* Fontaneto d'Agogna
* Galliate
* Garbagna Novarese
* Gargallo
* Gattico-Veruno
* Ghemme
* Gozzano
* Granozzo con Monticello
* Grignasco

* Invorio
* Landiona
* Lesa
* Maggiora
* Mandello Vitta
* Marano Ticino
* Massino Visconti
* Meina
* Mezzomerico
* Miasino
* Momo
* Nebbiuno
* Nibbiola
* Novæa
* Oleggio
* Oleggio Castello
* Orta San Giulio
* Paruzzaro
* Pella
* Pettenasco
* Pisano
* Pogno
* Pombia
* Prato Sesia
* Recetto
* Romagnano Sesia
* Romentino
* San Maurizio d'Opaglio
* San Nazzaro Sesia
* San Pietro Mosezzo
* Sillavengo
* Sizzano
* Soriso
* Sozzago
* Suno
* Terdobbiate
* Tornaco
* Trecate
* Vaprio d'Agogna
* Varallo Pombia
* Vespolate
* Vicolungo
* Vinzaglio

## Nòtte


## Âtri progètti

Categorîa:Provinsa de Novæa
Provinsa de Verçelli

A **Provinsa de Verçelli** (*Provincia ëd Vërsèj* in piemonteize) a gh'à 82 muniçipalitæ (comûni) e a l'è inta Región Piemonte in Italia.

## Comûni

* Alagna Valsesia
* Albano Vercellese
* Alice Castello
* Alto Sermenza
* Arborio
* Asigliano Vercellese
* Balmuccia
* Balocco
* Bianzè
* Boccioleto
* Borgo Vercelli
* Borgo d'Ale
* Borgosesia
* Buronzo
* Campertogno
* Carcoforo
* Caresana
* Caresanablot
* Carisio
* Casanova Elvo
* Cellio con Breia
* Cervatto
* Cigliano
* Civiasco
* Collobiano
* Costanzana
* Cravagliana
* Crescentino
* Crova
* Desana
* Fobello
* Fontanetto Po
* Formigliana
* Gattinara
* Ghislarengo
* Greggio
* Guardabosone
* Lamporo
* Lenta
* Lignana
* Livorno Ferraris

* Lozzolo
* Mollia
* Moncrivello
* Motta de' Conti
* Olcenengo
* Oldenico
* Palazzolo Vercellese
* Pertengo
* Pezzana
* Pila
* Piode
* Postua
* Prarolo
* Quarona
* Quinto Vercellese
* Rassa
* Rimella
* Rive
* Roasio
* Ronsecco
* Rossa
* Rovasenda
* Salasco
* Sali Vercellese
* Saluggia
* San Germano Vercellese
* San Giacomo Vercellese
* Santhià
* Scopa
* Scopello
* Serravalle Sesia
* Stroppiana
* Tricerro
* Trino
* Tronzano Vercellese
* Valduggia
* Varallo
* Verçelli
* Villarboit
* Villata
* Vocca

## Nòtte


## Âtri progètti

Categorîa:Provinsa de Verçelli
Stati de l'Euròpa

**Stati o Naçioin de l'[[Euròpa]]**.
## Naçioin de l'Euròpa

### Stati indipendenti

Tra parentexi a capitâle
* Albania (Tirana)
* Andòra (Andòra a Vella)
* Austria (Vienna)
* Armenia (Erevan) (solo in parte in Euròpa)
* Azerbaijan (Baku) (solo in parte in Euròpa)
* Belgio (Bruxelles)
* Bieloruscia (Minsk) dïta Ruscia Gianca ascì
* Bòsnia-Erçegòvina (Sarajevo)
* Bulgaïa (Sòfia)
* Çipro (Nicoxia) (solo in parte in Euròpa)
* Croaçia (Zagabbria)
* Danemarca (Copenaghen)
* Estònia (Tallinn)
* Finlandia (Helsinki)
* Fransa (Pariggi)
* Germania (Berlin)
* Grecia (Aten)
* Geòrgia (Tiblisi) (solo in parte in Euròpa)
* Irlanda (Dublin) dïta Repubbrica d'Irlanda ascì
* Islanda (Reykjavík)
* Italia (Romma)
* Lettònnia (Riga)
* Liechtenstein (Vaduz)
* Lituannia (Vilnius)
* Luscemburgo (Luscemburgo)
* Maçedònia do Nòrd (Skopje)
* Mâta (A Valletta)
* Moldavia (Chişinău)
* Monteneigro (Podgorica)
* Nòrveggia (Oslo)
* Paixi Basci (Amsterdam) dïti Olanda ascì
* Polònnia (Varsavvia)
* Portogallo (Lisbonn-a)
* Principâto de Monnego (Monnego)
* Regno Unïo (Londra) dïto Gran Bretagna ascì
* Repubbrica Ceca (Praga)
* Romania (Bucarest)
* Ruscia (Mosca) (solo in parte in Euròpa)
* San Marin (Çittæ de San Marin)
* Serbia (Belgraddo)
* Slovacchia (Bratislava)
* Slovenia (Lubiann-a)
* Spagna (Madrid)
* Svessia (Stoccorma)
* Svissëa (Berna)
* Turchia (Ankara) (solo in parte in Euròpa)
* Ucrainn-a (Kiev)
* Ungaïa (Budapest)
* Vatican (Çittæ do Vatican)

### Dominni d'ätri paixi, territöi sensa indipendença
Tra parentexi a naçion da-a quæ dipéndan
* Akrotiri (Regno Unïo)
* Dhekelia (Regno Unïo)
* Isoe Farœ (Danimarca)
* Gibiltæra (Regno Unïo)
* Guernsey (Regno Unïo)
* Jersey (Regno Unïo)
* Isoa de Man (Regno Unïo)

### Teritöio non riconosciùo internaçionalmente
* Repubbrica Turca do Nord de Çipro (Nicoxia Nord)

‎
Euròpa

Into sénso geögràfico, l**'Europa**, ciamâ ascì **Eoröpa**, **Ouròpa** ò  **Œüropa** (), a l'é unn-a penîzoa, parte ocidentâ de l'Euraxa. A l'é comunque consciderâ un continente pe di motîvi colturali. O l'é un continente piccin, a superfîcie do quæ a mezüa sôlo 10.400.000 km², popolòu da çirca 799.000.000 abitanti (statistiche do 2003) che o pòrtan a êse o terso continente ciù populòu (deré a l'Asia e a l'Africa), pâ a 'n ottavo da populaçión mondiâle.

A stòia eoropêa e a seu coltûa àn influençòu notevolmente tùtt'o mondo çivilizòu. A poxiçión centrâle de l'Euròpa, rispetto a-i âtri continenti, e a penetraçión do mâ àn senpre favoîu e comunicaçioìn fra e populaçioìn de diverse regioìn e e migraçioìn verso e regioìn do mondo. 

## Galerîa d'inmàgine

Europe satellite orthographic.jpg|Inmagine satellitâre de l'Euròpa
Grossgliederung Europas.png|L'Euròpa comme región colturâle
First.Crusade.Map.jpg|L'Euròpa stòrica inte l'anno 1097
Rectified Languages of Europe map.png|L'Euròpa lengoìstica


## Nòtte


## Veddi ascì
* Stati de l'Euròpa

## Atri progètti
Oçeania

L**'Oçeania** a l'é un continente, o ciù piccìn do móndo pe estençión. Questa región giögràfica a l'inclùdde l'Oustralasia, a Melanesia, a Micronesia e a Polinesia.

## Vôxe corelæ
* Stati de l'Oçeania

## Âtri progètti
Andora

**Andòra** (in zenéize **Andòrra** ascì, *Andorra* in catalàn, prononçiòu ), conosciûo ofiçialménte cómme **Prinçipâto de Andòra** (*Principat d'Andorra* in catalàn), o l'é 'n pàize de l'Eoröpa sùd-òcidentâle sénsa sbòcco in sciô mâ.

## Giögrafîa
O Prinçipâto de Andòra o se trêuva inta penîzoa ibérica, inta pàrte de levànte di mónti Pirenæi, e o confìnn-a co-a Frànsa a nòrd e co-a Spàgna a sùd. O l'é a sèsta naçión ciù picìnn-a de l'Eoröpa, co-în'àrea de 468 km2 e 'na popolaçión de ciù ò mêno 77.006, nùmeri pe-i quæ o l'é o sezén pàize ciù picìn do móndo pe estensción e l'unzén pe popolaçión. A sò capitâle, e çitæ ciù grànde da naçión ascì, a l'é Andòra a Vêgia, a quæ, trovàndose a 'n'altitùdine de 1.023 mêtri in sciô livéllo do mâ, a l'é quélla ciù âta de tùtto o continénte.

I Andoréixi són 'n pòpolo romànso ch'o vêgne da-i Catalén; defæti a léngoa ofiçiâ da naçión a l'é quélla catalànn-a, scibén che o spagnòllo, o portoghéize e o françéize són de spésso dêuviæ ascì.

## Stöia
O teritöio che d'ancheu o fa pàrte do stâto de Andòra o l'é stæto de lóngo frequentòu da l'òmmo, con vàrie testimoniànse preistòriche che són stæte atrovæ inte gròtte da zöna. Segóndo 'na lezénda popolâre a naçión a l'é stæta fondâ da-o Carlomàgno inte l'ànno 805, cómme riconpénsa pe l'agiùtto di sò abitànti inta goæra cóntra i saracìn. Da quéllo moménto o l'é stæto controlòu da-i cónti de Urgell, i quæ, depoî di fórti scóntri co-a gêxa do pòsto, àn firmòu i doî tratâti ciamæ *Pareatges* (into 1278 e into 1288). Segóndo 'sti tratâti chi o potêre in sciô féodo o vegnîva spartîo tra o cónte e l'arçivéscovo de Urgell, proclamàndo dónca a nàscita do prinçipâto.

In sciâ diarchîa creâ into sécolo XIII da-o cónte Roger Bernat III de Foix e da l'arçivéscovo Pere d'Urgell, co-o pòsto do cònte che inti sécoli o l'é finîo a-o prescidénte da Repùbrica Françéize, o l'é fondòu o govèrno do pàize ancón a-a giornâ d'ancheu.

## Economîa e polìtica
Into pasòu consciderâ 'n paradîzo fiscâle, d'ancheu a ciù inportànte ativitæ econòmica da naçión a l'é de segûo o turìsmo, con ciù ò mêno 10,2 milioìn de vixitatoî internaçionâli a l'ànno, e ligòu sorviatùtto a-i spòrt da invèrno. A l'à 'n'âta qualitæ de vìtta, co-ina speànsa de vìtta a-a nascìta ch'a l'êa, into 2013, de 81 ànni, a ciù âta do móndo pe-o ''Global Burden of Disease Study''. Into 2019, segóndo o Progràmma de Naçioìn Unîe pe-o svilùppo, a l'êa de 81,9 ànni, ö sæ a 19° ciù âta.

Andòra a fa pàrte de Naçioìn Unîe da-o 1993 e, scibén ch'a no l'é intrâ inte l'Unión Eoropêa, a l'à adotòu l'éoro cómme monæa ofiçiâ.

## Pòsti de interesse

File:LargeVue-Andorra.jpg|Panoràmma de Andòra a Vella, a capitâle
File:Casa de la Vall - 18.jpg|A *Casa de la Vall*, sêde do *Consell General*
File:Pas de la case.jpg|Vìsta de Pas de la case, a-i confìn co-a Frànsa
Església de Sant Joan de Caselles - 10.jpg|A gêxa de *Sant Joan de Caselles*, scîto UNESCO  

## Nòtte


## Bibliografîa
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Âtri progètti

## Colegaménti estèrni
* 
* 
*
Provinsa do Verbàn Cûsio Òssola

A **Provinsa do Verbàn Cûsio Òssola** (*Provincia dël Verban-Cusi-Òssola* in piemonteize) a gh'à 74 muniçipalitæ (comùn) e a l'è inta Región Piemonte in Italia. O sò capolêugo o l'è Verbania.

## Comûni

* Antrona Schieranco
* Anzola d'Ossola
* Arizzano
* Arola
* Aurano
* Baceno
* Bannio Anzino
* Baveno
* Bee
* Belgirate
* Beura-Cardezza
* Bognanco
* Borgomezzavalle
* Brovello-Carpugnino
* Calasca-Castiglione
* Cambiasca
* Cannero Riviera
* Cannobio
* Caprezzo
* Casale Corte Cerro
* Ceppo Morelli
* Cesara
* Cossogno
* Craveggia
* Crevoladossola
* Crodo
* Domodossola
* Druogno
* Formazza
* Germagno
* Ghiffa
* Gignese
* Gravellona Toce
* Gurro
* Intragna
* Loreglia
* Macugnaga
* Madonna del Sasso
* Malesco
* Masera
* Massiola
* Mergozzo
* Miazzina
* Montecrestese
* Montescheno
* Nonio
* Oggebbio
* Omegna
* Ornavasso
* Pallanzeno
* Piedimulera
* Pieve Vergonte
* Premeno
* Premia
* Premosello-Chiovenda
* Quarna Sopra
* Quarna Sotto
* Re
* San Bernardino Verbano
* Santa Maria Maggiore
* Stresa
* Toceno
* Trarego Viggiona
* Trasquera
* Trontano
* Valle Cannobina
* Valstrona
* Vanzone con San Carlo
* Varzo
* Verbania
* Vignone
* Villadossola
* Villette
* Vogogna

## Nòtte


## Âtri progètti
Armenia

L**'Armenia**, ofiçialmente **Repubrica d'Armenia**, a l'è un stato sensa de sbòcco in sciô mâ ch'o se treuva in sce l'ertocian armeno, inte l'Asia de ponente. A l'è inta region do Caocaso e a confiña co-a Turchia a ponente, a Georgia a nòrd, l'Azerbaigian a levante e l'Iran e o territöio azero de Naxçıvan a sud. A seu capitale a l'è Erevan, a çittæ ciù grande e o çentro finançiäio da naçion.
## Economîa e polìtica

## Pòsti de interèsse

File:Mount Ararat and the Yerevan skyline.jpg|O Mónte Ararat e a çitæ de Erevan
File:Մայր_Հայաստան_հուշարձան.jpg|O monoménto da Moæ Armenia, scìnbolo naçionâle
File:Khor Virap Monastery and Mount Ararat, Armenia.jpg|O monastê de Khor Virap
File:496 Deux ânes chargés près du monastère de Tatév.JPG|Béstie da bàsto, into paezàggio rurâle

## Nòtte
;Nòtte a-o testo


;Nòtte bibliografiche


## Atri progetti


Categorîa:Ex-Repubbriche sovietiche
Azerbaijan

**Azerbaijan** ò **Azerbaigiàn** (Nomme ofiçiâ: *Azərbaycan Respublikası* - Repùbrica d'Azerbaigiàn), stâto de l'Asia òcidentâle indipendénte da-o 1991, a sò capitâle a l'è Baku.
## Stöia

## Pòsti de interèsse

File:Vista de Baku, Azerbaiyán, 2016-09-26, DD 138.jpg|Vista de Baku
File:Baku Bibi-EybatMosque 004 8777.JPG|A moschêa Bibi-Eybat
File:Kaputdzukh 1991.jpg|O mónte Kaputdzukh 
File:Bazarduzu detail.JPG|O mónte Bazarduzu vistu dau Shahdag


## Âtri progètti