Lengua siçiliann-a

A **léngoa siçiliànn-a**, ò **siçiliàn**, (nómme natîvo *sicilianu*) a l'é 'na léngoa romànza difûza inta Siçìlia, inte îzoe picìnn-e conpréize, e inte l'estremitæ meridionâle da Calàbria. A l'é unn-a de variêtæ do ciù vàsto insémme di dialétti italién meridionâli estrêmi e a se peu a sò vòtta divìdde inte ciù variànte diatòpiche.

## Clascificaçión lengoìstica
Dæto che a se peu clascificâ cómme "dialétto romànzo primâio", l'idiöma da Sicìlia, in ànbito académico e inta letiatûa scentìfica italiànn-a, o l'é de spésso indicòu cómme "dialétto siçiliàn". 

E parlæ siçiliànn-e én clascificæ tra i dialétti italién meridionâli estrêmi, a-o pægio do salentìn e do calabréize çéntro-meridionâle. St'ùrtimo grùppo chi, o l'é de spésso conscideròu cómme 'na "propàgine continentâle" do siçiliàn, sorviatùtto inti dialétti de l'àrea de Réggio Calàbria, dæto che o stréito de Mescìnn-a o l'à mâi raprezentòu 'na lìnia de confìn lengoìstico ciæa.

Âtri studiôxi, fra i quæ l'òrganizaçión *Ethnologue* e l*'[[UNESCO]]*, descrîvan o siçiliàn cómme «asæ distìnto da l'italiàn tìpico, tànto da poéi êse conscideròu cómme 'n lengoàggio separòu», aprêuvo a l'anàlixi di scistêmi fonològichi, morfològichi e scintàtichi, coscì cómme pe-o léscico.

In veitæ, o siçiliàn, scibén ch'o l'apartêgne a-a mæxima continoitæ lengoìstica de l'italiàn, o no l'é 'na léngoa ch'a nàsce da sta chi, ma - a-o sò pægio - o ne vêgne drîto da-o latìn vorgâ. O l'à ascì raprezentòu a prìmma léngoa literâia italiànn-a, za inta prìmma meitæ do sécolo XIII, inta schêua siçiliànn-a. L'UNESCO ascì o riconósce a-o siçiliàn o *status* de léngoa moæ, pe-a quæ raxón i siçilién són descrîti cómme de dôe léngoe e o l'é clascificòu tra e léngoe eoropêe "vulneràbili".

## Léngoa regionâle
A-o stâto d'ancheu, a léngoa siçiliànn-a a poriéiva êse consciderâ cómme 'na léngoa regionâle ò minoritâia a-o sénso da Càrta eoropêa pe-e léngoe regionâli e minoritâie, a quæ a l'afèrma: *"...pe léngoe regionâli ò minoritâie s'inténdan e léngoe... che no són dialétti da léngoa ofiçiâ do [[Stato|Stâto]]"*.
Divèrsci studiôxi dîxan che o siçiliàn o l'é a léngoa romànza ciù antîga, ma sta téxi chi a no l'é difûza ò riconosciûa do tùtto into móndo académico. O siçiliàn o l'é, da-o 1951, sogètto de riçèrca do Céntro de stùddi filològichi e lengoìstichi siçilién, con sêde a Palèrmo, ch'o se propónn-e de promêuve i stùddi in sciâ léngoa antîga e modèrna de l'îzoa.

### Statûto
Segóndo o sò Statûto, o Céntro «o se propónn-e de promêuve i stùddi in sciô siçiliàn antîgo e modèrno, conscideròu inte tùtti i sò aspètti, realizàndo ògni iniçiatîva ligâ a sto fìn chi. Into detàggio, o se propónn-e: 
* a) a pùblicaçión de 'na Coleçión de tèsti siçilién di sécoli XIV e XV; 
* b) a pùblicaçión de 'n grànde vocabolâio de parlæ siçiliànn-e [...]. Into 1995 a nàsce a *Kademia du Krivu*, 'n'asociaçión ch'a l'à l'òbietîvo de dâ 'na *koiné* ùnica a-a léngoa siçiliànn-a. 

Do 2016 l'é nasciûo l'asociaçión da *Cademia Siciliana*, ch'a travàggia pe-a standardizaçión de l'òrtografîa e a difuxón scentìfica inte l'ànbito filològico.

L'Asemblêa regionâle siçiliànn-a a l'à aprovòu do 2011 'na lézze ch'a promêuve o patrimònio lengoìstico e a letiatûa siçiliànn-a inte schêue de l'îzoa.

## Descriçión e stòia

## Nòtte


## Âtri progètti

Siciliàn
Categorîa:Italia