U Portu

**U Portu** (*Porto Maurizio* in italian) u l'è ina frasion da cumüna d'Imper̂ia, sitè creâ du 1923 daa fuxün cun Ineia e autri növe paiṡi ciü picen.

## Geugrafia

### Burghèi
* A Mar̂ina (*Borgo Marina*)
* A Fundür̂a (*Borgo Fondura*)
* A Fuxe (*Borgo Foce*)
* U Par̂axu (*Borgo Parasio*)
* U Pren (*Borgo Prino*)

## Stor̂ia

## Abitanti
### Evulusion demugrafica

### Persune lighèi cu'u Portu
* Gregor̂iu De Ferrari (U Portu, 1647 - Ṡena, 1726), pitù.
* San Leunardu dau Portu (U Portu, 1676 - Rumma, 1751), frate francescan e santu pe'a gexa catolica.
* Giuseppe Elia Benza (U Portu, 1802 - U Portu, 1890), puliticu.
* Pietro Bernabò Silorata (U Portu, 1808 - Rumma, 1886), leter̂au.
* Leonardo Massabò (U Portu, 1812 - U Portu, 1886), pitù.
* Bartolomeo Bossi (U Portu, 1817 - Nissa, 1890), giurnalista.
* Gustavo Strafforello (U Portu, 1818 - U Portu, 1903), scritù.
* Gaetano Amadeo (U Portu, 1824 - Nissa, 1893), cumpusitù e urganista.
* Raffaele Giannetti (U Portu, 1837 - Ṡena, 1915), pitù.
* Asclepia Gandolfo (U Portu, 1864 - Rumma, 1925), gener̂ale.
* Carlo Parea (U Portu, 1869 - Cuni, 1945), puliticu.
* Alessandro Giribaldi (U Portu, 1874 - Ciavar̂i, 1928), scritù.
* Giovanni Boine (A Mar̂ina de Finâ, 1887 - U Portu, 1917), scritù e criticu leter̂ar̂iu.
* Lorenzo Bianchi (U Portu, 1889 - Bulogna, 1960), prufesù e germanista.
* Giulio Natta (U Portu, 1903 - Bergamu, 1979), inṡegné chimicu, Nobel pe'a chimica du 1963.

## Posti de inter̂esse
### Architetür̂e religiuse

Duomo San Maurizio-2.jpg|A baxilica du Portu
Chiesa Ave Stella Maris, borgo Marina.jpg|L'Ave Maris Stella aa Mar̂ina
Imperia - Oratorio di San Pietro - 2023-09-21 12-07-02 001.jpg|L'ur̂ator̂iu de San Petren
Casa di San Leonardo.jpg|A gexa de San Leunardu
S Caterina-PortoMaurizio.jpg|L'ur̂ator̂iu de Santa Catar̂ina

* Baxilica de San Mur̂isiu: a se tröva ai pei du Par̂axu, und'a l'è steita cunsacrâ ai 28 d'utubre du 1838. A l'è a gexa ciü grande da Ligür̂ia intrega e u so prugettu, de güstu neuclassicu, u l'è du Gaetano Cantoni. Feita baxilica du 1947, dau 1974 a gh'ha inscì u titulu de cuncatedrâle da diocexi d'Arbenga e Imper̂ia.
* Gexa de l'Ave Maris Stella: gexa de güstu neugoticu, a se tröva aa Mar̂ina, und'a l'è steita tir̂â sciü tra u 1889 e u 1907 a piâ u postu dell'antiga capella de San Tognu, derucâ dau teramottu du 1887.
* Ur̂ator̂iu de San Petren: frabricau du XII seculu, u l'è a ciü antiga architetür̂a religiusa d'Imper̂ia, nasciüa pe vuluntè da Cumpagnia di Mersei fen a vegnì, du Sinquesentu, a ca da cunfraternita ch'a ghe stâ ancù aa giurnâ d'ancöi. U cunserva ion di organi ciü antighi da River̂a, du 1694, e in reru cartelamme da fen du Settesentu.
* Gexa de San Leunardu dau Portu: fundâ du XV seculu, a l'er̂a döver̂â cumme ur̂ator̂iu de donne da cunfraternita de Santa Catar̂ina. De doppu u l'è vegnüu in ricover̂u pe donne, gestiu dae muneghe dell'Union, e aa fen u l'è passau au cunfraternita de San Petren, cangiandu de titulu au santu du Portu, ch'u l'è nasciüu inta ca vixen aa gexa.
* Ur̂ator̂iu de Santa Catar̂ina: u l'è steitu l'ürtimu ur̂ator̂iu a esse cumisciunau daa Cunfraternita de Santa Catar̂ina e u n'è a sede ancù aa giurnâ d'ancöi. A custrusion, ch'a se tröva inta Via de San Mur̂isiu, a l'è entrâ in funsion du 1856.

Logge di Santa Chiara.jpg|U cumplessu de Santa Cier̂a, cu'e logge
Cappuccini-PortoMaurizio.JPG|A gexa di Scapussen
Porto Maurizio-chiesa san giuseppe.jpg|San Giüseppe aa Fundür̂a
Monte Calvario.JPG|U santuar̂iu de Santa Cruxe

* Munasté de Santa Cier̂a: u cumplessu du munasté de muneghe clarisse u se cumpune da gexa e de logge ch'i a ligan ae vegge mur̂aie du Par̂axu e a ina ture ch'a se pö ancù vegghe. A so fundasion a l'è steita du 1365, a ogni moddu e strutür̂e d'ancöi i rivan da di travai du Settesentu ch'i l'han inter̂esau u cumplessu intregu.
* Cunventu di Scapussen: u cumplessu, furmau da gexa sutt'au titulu da Vergine Imaculâ e cunventu, u l'è faciau in sce Ciassa Rumma, und'u l'è steitu tir̂au sciü fra u 1897 e u 1900 pe dâ ina növa sede aa cumünitè di Scapussen du Portu, che fen aa suprescion du 1866 a l'er̂a aa Fuxe, int'ina sede fundâ ai 10 de lüiu du 1639.
* Gexa de San Giüseppe: aa Fundür̂a, a l'è int'in cumplessu fundau du 1917, cu'a so custrusion ch'a l'è steita inandiâ du 1932, pe vegnì aa fen parocchia du 1975. A gexa a l'è de güstu neugoticu, daa cianta a cruxe latina spartia inte tre navate.
* Gexa de San Benesciu: a se tröva aa Fuxe, und'a l'è steita cumisciunâ dai Scapussen aseme au so cunventu, pe esse cunsacrâ du 1644. Levâ ai frati cu'e lesse du 1866, a l'è passâ ae muneghe du Carmelu du 1926 e, du 1977, a l'è vegnüa parocchia. A gexa a l'è a navata sencia, daa cianta a retangulu cun due capelle dae parte.
* Santuar̂iu de Santa Croxe: u se tröva in simma au Munte Carvor̂iu, a punente du Portu, und'u l'è steitu tir̂au sciü du 1690. Du 1706 u l'è vegnüu a ca da cunfraternita da Trinità e u l'è steitu slargau du 1723-1727 inte so furme d'ancöi. Inte parte du cumplessu, dau 2011, u gh'è a sede du Müseu de Cunfraternite.

### Architetür̂e civili

### Architetür̂e militâri

## Cultür̂a

## Ecunumia

## Manifestasiui

## Feste e fer̂e

## Aministrasion

## Vie de cumünicasion

## Note
;Note au testu


;Note bibliugrafiche


## Autri prugetti

Categorîa:Imperia
Categorîa:Fraçioìn da provìnsa de Inpéria