Antighe unitæ de mesua do çircondäio de Zena

Chì vëgne reportou e converscioin tra e **antighe unitæ de mesua deuviæ into çircondäio de Zena** e o scistema metrico, comme stabilio in mainea offiçiâ do 1877. Ascì ben che a preçixon in scê töe a paiva esatta, inte tanti caxi l'é neçessäio piggiâ in conscideraçion che i campioin addeuviæ (anche pe-e töe de l'epoca napoliònica) ean de fattua approscimativa ò in contrasto un con l'atro.

## Mesue de longhixe

A cannella de 12 parmi a serve da base pe-e mesuaçioin de superfiçie e de volumme.

Inte quarche commun co-o mæximo nomme de cannella se deuviava unna mesuaçion de 3 metri, spartia inte 12 parte ciammæ ascì parmi.

A canna da 10 parmi a vegniva deuviâ pe-e stòffe. O parmo o se spartisce inte 12 onse, l'onsa inte 12 ponti, o ponto inte 12 atomi.

Neuve parmi forman unna canna particolâ pe-e stòffe de coton.

Trei parmi fan *a* *goa* ò *a* *göa*, unna mesua deuviâ inti travaggi de mâ.

Sëi parmi fan o passo geometrico; mille pasci geometrichi forman o miggio zeneise, unna mesua itineräia.

L'autô de l'euvia *Peixi naçionali e foestê decciaræ e reduti* (it. *Pesi nazionali e stranieri dichiarali e ridotti*) o credde che o parmo zeneise o l'ea unna vòtta formou da çinque sesti, saieiva à dî 10 onse esatte de l'antigo pê roman do *Campidoglio*; e donca o seu valô esatto o l'ea in origine 0,248080 metri.

A canna de Staggen a l'é spartia inte 5 parimi zeneixi e a l'ea deuviâ pe-e stòffe.

## Mesue de superfiçie

A cannella quaddrâ a l'é 144 parmi quaddræ, o parmo quaddrou o l'é 144 onse quaddræ.

A cannella quaddrâ a l'é spartia inte 12 parmi superfiçiali, e o parmo superfiçiale inte 12 onçe superfiçiale.

A cannella quaddrâ a ven deuviâ pe-o de d'ato de miage, do legno e do terren. L'é sorvetutto quande a l'é applicâ à l'agricoltua che a cannella quaddrâ a se spartisce inte 12 parmi superfiçiali.

## Mesue de volumme

A cannella cubba a l'é 1728 parmi cubbi. O parmo cubbo de 1728 onse cubbe, l'onsa cubba de 1728 ponti cubbi.

A cannella cubba e e seu divixoin son deuviæ inta mesua de miage, de prie e da legna pe construe.

Pe-e miage e e prie vëgne deuviou sorviatutto a cannella da miagia, ch'a l'é un sesto da cannella cubba, pægia à 4397,291 litri.

Pe mesuâ o cäçiña, se deuvia o moggio, ch'o l'é 96 parmi cubbi, ò sæ 1465,764 litri. O l'é spartio inte 6 söme.

A cannella da miagia a l'é representâ da un parallelepipedo rettangolâ ch'o l'à comme base unna cannella quaddrâ e doî parmi d'ertixe.

## Mesue de capaçitæ pe-e tære ardie

A miña de Zena a l'é spartia inte 4 stari, o staro inte doî quarte, a quarta inte 12 gombette.

A relaçion da miña con ettolitro a l'é stæta determinâ da-a Camia do Trafego de Zena (it. *Camera di Commercio di Genova*) e a differisce assæ da quella mostrâ inte töe pubricæ sotta o Governo Franseise ch'a l'ea de 111,457 litri.

O sacco de Savignone, unna mesua de carbon, o l'é spartio inte træ dimenscioin.

Quande s'esprimmeiva a capaçitæ do sacco de carbon in litri, s'é piggiou in conscideraçion solo a capaçitæ interna da mesua, sensa tegnî conto de l'andio de deuviâla à cormo.

Inti mandamenti de Savignon e Torriggia unn'antiga miña feudale pægia à 136,38 litri a l'ea deuviâ pe-i çereali, spartia inte 4 stæ, o stâ inte 2 quartæ, o quartâ inte 8 coppelli.

## Mesue de capaçitæ pe-i liquidi

A mëzeua de Zena, mesua da vin, a l'é spartia inte 2 barî, o barî inte 90 amoe.

A mëzeua a l'é ascì spartia inte 3 tersareu de 60 amoe.

O quarteron, mesua d'euio, o l'é spartio inte 6 mesue picciñe. Se stimma che o quarteron o poesse portâ 18 onse, peiso de Zena, ò sæ 476,496 grammi de sto liquido. 128 quarteroin fan o barî.

O terseu ò a tersa parte da mëzeua a l'é spartia inte 60 amoe.

O barî o l'é 90 amoe, e o quarteu 45, ch'o l'é solo che a meitæ do barî. L'amoa a se spartisce inte 4 quarti. A pinta a se spartisce inte doe amoe.

Inti commun indicæ chì de d'ato, inti quæ se deuvia a pinta, ean in deuvia o terseu e o barî deuviæ into resto do çircondäio, e solo a divixon a l'ea despægia, perché o terseu o l'é spartio inte 53 amoe, o barî inte 79 1/2.

Inti mandamenti de Ronco e Savignon a mëzeua a se ciamma söma.

Into mandamento de Ronco a terseua a se ciamma barî.

Into mandamento de Torriggia, a quarta parte da mëzeua a l'é ciammâ barî, saieiva à dî unna mesua de 39,75 litri.

Inti mandamenti de Nervi e Savignon a pinta a no vegniva deuviâ.

Inti mandamenti de Sestri Ponente, Recco, Otri e Torriggia a pinta a se ciammava boccale.

O barî da vin de Campofreido o l'é spartio inte 50 amoe.

A capaçitæ de l'amoa de Campofreido a l'é stæta determinâ do 1819 da l'inspettô di Peixi e Mesue in sce un campion spedio da-o Scagno de Verificaçion (it. *Uffizio di Verificazione*) de Zena.

## Peixi

O cantâ, peiso grande, o l'é sëi rubbi, e o l'é spartio inte 100 rolò.

O rubbo o l'é spartio inte 25 lie de peiso grande, e a lia inte 12 onse.

O rolò o l'é pægio à 1 1/2 lie.

O rubbo de peiso sottî o l'é spartio ascì inte 25 lie.

A lia de peiso sottî a se spartisce inte 12 onse, l'onsa inte 8 otten, l'otten, dito ascì drama, inte 3 dinæ, o dinâ, dito ascì Scropolo, inte 24 gren.

O caratto, peiso pe fraveghi e di giöiellê, o corresponde à 4 gren.

A lia de peiso sottî co-e seu divixoin a vegniva addeuviâ ascì da-i speçiæ pe-o servixo de meixiñe.

Çinque cantæ, de peiso grande, formavan a peisa pe-a legna de feugo.

O peiso deuviou into pòrto de Zena pe-a legna da feugo o l'ea pægio à quattro cantæ de peiso grande zeneise.

## Territöio
Do 1874 into çircondäio de Zena gh'ea 54 commun spartî inte 19 mandamenti.

* **Campofreido**: Campofreido, Mason, Rosciggion.
* **Cavræa, Isoa**: Cavræa
* **Zena I**: Zena (Sestê de San Vinçenso)
* **Zena II**: Zena (Sestê de Portöia)
* **Zena III**: Zena (Sestê do Meuo e do Pòrto)
* **Zena IV**: Zena (Sestê da Maddæña)
* **Zena V**: Zena (Sestê de Pré)
* **Zena VI**: Zena (Sestê de San Teodöo)
* **Nervi**: Paiscion, Boggiasco, Nervi, Quarto, Chinto, Sant'Iläio
* **Pontedeximo**: Campomon, Çianexi, Mignanego, Pontedeximo, San Chigo, a Særa
* **Recco**: Avegno, Camoggi, Caneva, a Ceive de Söi, Recco, Söi, Tribeugna, Aosci.
* **Rieu**: Bösanæo, Rieu, Sant'Orçeise, San Pê d'Æña
* **Ronco**: Busalla, Isoa do Canton, Ronco
* **Parte de Zena**: Fraçioin: San Martin d'Arbâ, Foxe, Marasci, San Fransesco d'Arbâ, San Frutoso
* **Savignon**: Casella, Croxe di Fieschi, Savignon
* **Sestri Ponente**. Bòrzoi, Corniggen, Mortiou, San Gioan Battista, Sestri Ponente
* **Staggen (fraçion de Zena)**: Bavai, Moässaña, Montòggio, Struppa
* **Torriggia** Bargaggi, Montebrun, Propâ, Rosso, Torriggia
* **Otri**: Rensen, Mê, Pegi, Prà, Otri

## Nòtte


## Bibliografia
* 

Categorîa:Unitæ de mezûa
Categorîa:Stöia da Ligùria