Europese migrantecrisis

De **Europese migrantecrisis** of **Europese vlöchtelingecrisis** (ca. 2015-2016) is 'nen term veur 'n bepaolde periood die begos in 2015, wie e groet aontal lui arriveerde in de Europese Unie vaanoet de Mediterraonse Zie of euver land door de Balkan. 't Is deil vaan 'nen algemeine greui in immigratie nao Europa vaanoet neet-Europese len wat begos in de twiede haaf vaan de 20e iew en wat vaanaof 't begin in 'nen hoegere of liegere graod zörgde veur verzèt in die Europese len. In september 2018 waor de sjatting tot eine op de vief migrante dee de Mediterraonse Zie vaanoet Libië heet perbere euver te steke in dees periood ofwel is gehiemeld ofwel is verdwene. 't Is neet gans dudelek wienie de Europese migrantecrisis is geïndeg, es zie überhaup geïndeg is, meh euver 't algemein weurt de migrantekwestie es minder urgent gezeen sinds 2018. 

De migrantecrisis zörgde veur groete versjuivinge binne 't Europees asielbeleid, wat in ierste instantie 'n beleidstak vaan de EU waor die rilletief wieneg aondach kraog. Wijl de Schengenzone (bestaonde oet EU-lidstaote mer ouch 'n aontal aander Europees len) zien intern sjraome (landsgrenze) had opgegeve tösse 1997 en 1999, hadde de len gein gedetailleerd aofgesproke beleid euver zien extern sjraome. Dit zörgde d'r veur tot vlöchtelinge en aander migrante zoonder väöl meuite Griekeland in koste um vervolges nao rieker regio's wie Limbörg koste gaon. Oetindelek zou dit leie tot de hervörming vaan Frontex in 2016, wat ziech zou transformere tot 'n volweerdege sjraomsbewaking.

## Begin vaan de crisis
Immigrante vaan boete Europa, boe-oonder vlöchtelinge en ikkenomische migrante, komme veur versjèllende reies nao 't kontinènt. De meis direkte reies zien 't Arabisch Veurjaor, de Syrische Börgeroorlog dee dao-oet is oontstande en zeker ouch d'n Islamitische Staot dee 'n peremptoir rol heet gespäöld in 't geweld in Syrië. 'n Aander belaangrijk illement wat veur deze migrantestroum heet gezörg is de groete ikkenomische oongeliekheid tösse Europa aon d'n eine kant en 't Midde-Ooste en Afrika aon d'n aandere kant. Wijers weure langentermienoerzake aongeweze wie de globaole klimaotverandering (die veur slechte ougste heet gezörg in veurnaomelek Afrika) en 't Europees kolonialisme (wat door väöl historici es ein vaan de groetse reies, zoeneet de hoofreie, weurt gezien vaan d'n ermooj en corruptie in pos-koloniaal len).

## Migrante, Vlöchtelinge, Immigrante
't Bezej "immigrant" weurt gebruuk door de Europese Kemissie um iemes te besjrieve dee vaan e neet-EU land kump en ziech vesteg in territorium vaan 'n EU-land veur, in eder geval volges de verwachtinge, 12 maond of mie. De meiste migrante komme vaan len boe de mierderheid Mohammedaons is - regio's te zuie en te ooste vaan Europa. De mierderheid vaan de migrante zien soennitisch-Mohammedaons, 'ne kleinere gróp is sjiitisch-Mohammedaons, en daonao volge versjèllende neet-Mohammedaonse minderheide (boe-oonder Jezidi's, Assyriërs en mandeïste). Op force vaan de Vereinegde Naties zien de drei groetse nationale gróppe die de Mediterraonse euversteek höbbe gemaak tösse jannewarie 2015 en miert 2016 Syriërs (46,7%), Afghaone (20,9%) en Irakeze (9,4%).

Vaan de migrante die via de zie arriveerde in Europa in 2015 waore 58% manslui awwer es 18 jaor aajd (77% vaan de volwassene), 17% vrouwlui en de euvergebleve 25% waor oonder de 18 jaor aajd. 't Aontal verdroonke lui kaom bis e record in april 2015, wie vief beut mèt bekans twiedoezend migrant zoonke in de Mediterraonse Zie. 1200 vaan hun verdroonke.

Allewel de migrantecrisis veural besproke weurt in Europa, zien de tien lan boe de meiste vlöchtelinge en migrante nao touw vertrokke allemaol in 't Midde-Ooste en Afrika. De drei len mèt de meiste migrante Jordanië, Turkije en Pakistan, gevolg door Libanon, Iran, Ethiopië, Kenia, Uganda, Congo en Tsjaad.

## Achtergroond
Tösse 2010 en 2013 arriveerde eder jaor oongeveer 1,4 mieljoon neet-EU migrante, exclusief asielzeukers en vlöchtelinge, in de EU, mèt 'n klein daoling nao 't jaor 2010.

Door 'ne gigantische greui in 't aontal gearriveerde migrante in Italië vaanoet Libië in 2014, refuseerde versjèllende EU-lidstaote wijer mèt te betaole aon de door Italië gerunde *Operation Mare Nostrum*, die daodoor vervolges woort vervange door de grensbesjermingoperatie *Operation Triton* vaan 't EU-agentsjap Frontex in november 2014. In 't ierste haaf jaor vaan 2015 arriveerde de meiste migrante neet mie in Italië mer in Griekeland. In de zomer vaan 2015 begos 'ne nuie stroum migrante ziech te manoeuvrere door de Balkan-len nao Noord-Europa, veurnaomelek Pruusje en Zwede.

De EU had al perbleme mèt 't opvange vaan migrante sinds april 2015: geld stroumde veurnaomelek nao Zuid-Europa en neet nao de Balkan, de zoegenaomde *Operation Sophia* um contra migrantesmokkel te vege mislökde en e nui quotasysteem wat d'r op geriech waor asielzeukers te verdeile euver EU-lidstaote woort geweigerd door versjèllende len, veurnaomelek die vaan Centraol- en Oos-Europa. Versjèllende len binne de Schengenzone (de EU-lidstaote die ope grenze deile) hadde op bepaolde memènte in de crisis hun grenze geslote.

Op force vaan 't EU statistisch bureau Eurostat oontvinge de EU-lidstaote mie es 1,2 mieljoon asielapplicaties in 2015, mie es dobbel zoeväöl es 't jaor daoveur. Vier staote (Pruusje, Zwede, Hongarije en Oosteriek) oontvinge 2/3e vaan de EU's asielapplicaties in 2015: Hongarije, Zwede en Oosteriek hadde de meiste applicaties per hoof vaan de bevolking. Mie es 1 mieljoon migrante stoke de Mediterraonse Zie euver in 2015 - dat aontal daolde sjerp nao 364.000 in 2016. 't Aontal daolde wijer in 2017.

## Historie
In 't Schengenakkoord vaan 14 juni 1985 oondersjreve 26 Europese len (veurnaomelek EU-lidstaote, mer ouch veer geassocieerde len) tot interne grenze binne dit blok woorte opgeheve en woorte vervange door stricte externe grenze mèt len die neet in de Schengenzone ligke. Wat evels wel woort benaodrök in 't akkoord waor tot len hun grenze weer obbenuits mochte slete veur twie maond es de reie te make zaw höbbe mèt nationale veilegheid.

In 't kader vaan dit akkoord woort in 1990 de zoegenaomde Dublin-conventie oonderteikend, die in 1997 in wèrking trooj. In dees conventie woort beslote tot d'n iersten EU-lidstaot boe 'nen asielzeuker binnekump ouch verantweurdelek is veur deen asielzeuker, tenzijn femilie- of humanitaire reies aonwezeg zien. Es d'n asielzeuker daonao nao 'nen aanderen EU-lidstaot geit, maag dee lèste häöm of häör weer tröksjikke nao de verantweurdeleke lidstaot. Dees conventie heet veur väöl kritiek gezörg vaan lidstaote die ligke aon de externe grenze vaan de EU (wie Italië, Griekeland en Hongarije) umtot zie de verantweurdelekheid höbbe in bekans alle gevalle, wijl neet weurt gezörg veur e systeem boe ederen EU-lidstaot verantweurdelek is.

In juni 2016 besloot de Europese Kemissie tot 't Dublin-systeem oonierlek en zwaak waor en vervange moos weure mèt e nui systeem. Lidstaote mooste noe de asielzeukers gaon verdeile oonder mekaar: de quota veur edere lidstaot zou weure gebasseerd op 't BNP vaan de lidstaot en zien bevolkingswieväölheid. Es in dit scenario 'ne lidstaot mie es 150% vaan zien verantweurdelek aontal asielzeukers zou höbbe, zou e mechanisme d'r veur motte zörge tot de euvertallege asielzeukers gesjik zouwe weure nao lidstaote die minder asielzeukers höbbe. Es 'ne lidstaot dit neet zou wille doen zou heer € 250.000 motte betaole veur de koste vaan ederen asielzeuker dee heer weigert. In 2016 stömde 'n mierderheid vaan 't Europees Parlemènt veur dit veurstèl. Mer de leiers vaan Pole, Hongarije en Slowakije gebruukde hun vetorech um 'n potentiële veraandering vaan 't Europese asielbeleid tege te hawwe in d'n Europese Raod.

### Verantweurdelekheid vaan verveur
Op force vaan artikel 26 vaan 't Schengenakkoord is degene dee illegale migrante verveurt nao de Schengenzone verantweurdelek veur de koste vaan 't vertrèk vaan de migrante trök nao hun land vaan origine. Es rizzeltaot koste migrante neet mèt beut, treine of vlegmachienes de Schengenzone in, boedoor ze aofhenkelek waore vaan smokkeleers. Humanitaire visas weure bekans noets gegeve aon vlöchtelinge die asylum wille aonvraoge.

### Boetelenders in de EU véúr 2015
't Aontal lui in de EU in 2014 wat néét in de EU gebore is waor zoen 33 mieljoon, of 7% vaan de EU-populatie (mie es 500 mieljoon). Um te vergelieke, in Rusland is dat 7,7%, in de VS 13%, in Canada 20%, in Australië 27% en in Japan meh 1,63%. Tösse 2010 en 2013 waore oongever 1,4 mieljoon lui nao de EU geïmmigreerd. Veur 't jaor 2014 kaome de hoegste aontal asielzeukers binne in de volgende jaore: 1992 (672 doezend), 2001 (424 doezend) en 2013 (431 doezend). In 2014 zelf waore 't d'rs 626 doezend, get minder dus es in 't recordjaor 1992, wat zien hoeg aontal asielzeukers veural te daanke had aon d'n oorlog in Joegoslavië. De EU-len in 2014 mèt de meiste vlöchtelinge waore Fraankriek (252.264), Pruusje (216.973), Zwede (142.207) en 't Vereineg Keuninkriek (117.161). Geinen Europese staot behuurde tot d'n tóp 10 len de aontal vlöchtelinge. 't Jaor veur de crisis boe-in volges Frontex de meiste illegale migrante de EU-grens euverstoke, waor 2011, wie 141.051 lui de via land of zie de Unie binnekaome.

### 'n Globaal vlöchtelingecrisis veurtot de crisis in Europa begos
't Aontal gedwonge vertrokkene lui waor aon 't ind vaan 2014 in de wereld al roond de 59,5 mieljoon. Dat waor 't hoegste aontal sinds d'n Twiede Wereldoorlog, mèt nog 's 'n greui vaan 40% in 2011. Vaan de 59,5 mieljoon waore 19,5 mieljoon vlöchtelinge en 1,8 mieljoon asielzeukers. De res waore gedwonge te verplaotse binne hun eige len. In 2014 waor de groetse gróp vlöchtelinge Syrisch (3,9 mieljoon, 1,55 mie es 't jaor daoveur), gevolg door Afghaone (2,6 mieljoon), die al de groetste gróp waore veur drei decennia achter mekaar daoveur. Zès vaan de tien len waore Afrikaans. Oontwikkelingslen brachte de meiste vlöchtelinge binne (86% aon 't ind vaan 2014). Allewel de meiste Syrische vlöchtelinge woorte opgevange door buurlen wie Törkije, Libanon en Jordanië, 't aontal asielzeukers greuide ouch hel in Europa binne 2011 en 2015: zoen 813.599 waore d'r in 37 Europese len (binne en boete de EU) aon 't ind vaan november 2015 - de mierderheid (57%) vroog asiel aon in Pruusje en Servië. In 2014 kaom 't groetste aontal asielzeukers wereldwied nog aon in Rusland: 274.700 dat jaor allein.

### Achtergroond vaan de crisis in Griekeland en Italië
Tösse 2007 en 2011 gónge e groet aontal migrante vaanoet 't Midde-Ooste en Afrika nao Törkije en Griekeland, mèt es gevolg tot 't EU-agentsjap Frontex besloot de grenscontroles tösse Griekeland en Törkije te versterke. In 2012 daolde 't aontal migrante door Grieks vasteland mèt 95% nao de constructie vaan 'n hèk langs 't deil vaan de Grieks-Törkse sjraom wat neet de course vaan de Maritsa rivier volg. In 2015 volgde Bölgarije mèt zien eige sjraomshèk contra Törkije.

In 2008 beslote de Italiaonse regiering oonder premier Silvio Berlusconi en de Libische leier Muammar Gaddafi e verdraag te oonderteikene um irreguliere migratie tösse de twie len te stoppe. Dit zörgde veur e beleid boe-in de Italiaanse köswach Libische migrantebeut trök sjik nao Libië en dit lèste land ze daan ouch opvaank. De samewèrking storde in wie in 2011 de Libische börgeroorlog oetbrook en de Europese Hof vaan Justitie in 2012 oetsprook tot Italië 't minserech euvertrooj migrante trök te sjikke nao oorlogsgebeed.

Sinds 2014, wie d'n Twiede Börgeroorlog in Libië oetbrook, woort 't nog gemekeleker veur migrante de Mediterraonse Zie vaan Libië nao Italië euver te steke, aongezien centraole authoriteit in Libië gaaroet neet mie bestoond. D'n oorlog zörgde d'r ouch veur tot migrante die al in Libië zoote um dao 'n touwkoms op te bouwe beslote nao Europa te vertrèkke. In 2013 goof 't 'n sjipbreuk bij Lampedusa boe mie es 360 migrante hiemelde. Hei-op koos de Italiaonse regiering 'n zoegenaomde *Operation Mare Nostrum* op te zètte: 'n groetsjaolege operatie boe-in Italiaonse beut op zeuk ginge um migrante te redde. In 2014 leet de regiering evels weite dees operatie neet mie te kinne vervolge op häörzelf zoonder hölp vaan aander EU-lidstaote. 't Maondeleks budget vaan de operatie waor 2,9 mieljoon euro. Twie vleegmachiene en drei sjepe woorte gebruuk. Frontex naom de operatie euver en hernömde 't *Operation Triton*. De Italiaonse regiering vroog vervolges extra financiering aon vaan de EU, mer versjèllende lidstaote weigerde de gewönste steun touw te staon. De Britse regiering stèlde tot de operatie waor oetgegreuid tot 'n "oonbedoelde *pull factor*, boemèt gemeind woort tot de Italiaonse operatie migrante motiveerde de euversteek te make.

## Ind vaan de crisis?
In 2019 stèlde de EU dat zie 't liegs aontal asielzeukers in dat jaor heet oontvaange in vief jaor tied: dat is dus e jaor véúr de migrantecrisis mètgetèld . Me zaw dus kinne stèlle tot de migrantesituatie in Europa statistisch gezien per 2019 gein crisis mie te neume is. Evels zien direkte en indirekte polletieke consequenties vaan die crisis nog gans ziechbaar: wie de Brexit, de touwnömmende populariteit vaan nationalistisch-rechse regieringe in oonder aandere Pole en Hongarije en de humanitaire crisis veur vlöchtelinge en aander migrante aon de grenze vaan de EU (wie Griekeland en Libië).

## De crisis de regio/land
### Sjraom tösse Griekeland en Macedonië

Tösse 8 en 14 augustus 2015 arriveerde in Griekeland 21.000 nui migrante.
Op 21 augustus heelt de pelitie vaan 't land Macedonië, wat allewijl Noord-Macedonië heet, bij de sjraom mèt Griekeland doezende vlöchtelinge 'n tiedlaank tege mèt traongaas en stuntgrenaote, boebij versjèllende gewonde vele. Op 't eilaand Lesbos bevoonde ziech begin september nao sjatting 14.000 vlöchtelinge. Op 12 augustus 2015 sjikde Griekeland e passagierssjeep nao 't eilaand Kos, wat mos dene es veurloupeg opvaanklocatie veur inkele doezende vlöchtelinge. Op 't eilaand goof 't zoen 7000 vlöchtelinge. Op 20 augustus kondegde de Macedonische regiering door de väöl vlöchtelinge vaanoet Griekeland de noodtoustand aof. Zeker 1500 vlöchtelinge woorte bij de Grieks-Macedonische sjraom daoglaank opgehawwe door de Macedonische pelitie, mer zie koste oetindelek toch euversteke.

Begin december 2015 raakde 'n gróp vlöchtelinge in gevech mèt de pelitie aon de Grieks-Macedonische sjraom, naotot eine vaan de vlöchtelinge waor geëlektrocuteerd tijes 'n poging 'ne trein te beklömme.

Begin miert 2016 goof 't 13.000 nui vlöchtelinge bij de oondertösse aofgeslote Grieks-Macedonische sjraom. Zie zote vas in geïmproviseerde kampe. Apostolos Tzitzikostas, de goevernäör vaan de Griekse regio Centraol-Macedonië, maakde bekind ouch aon de Griekse kant vaan de sjraom de noodtouwstand te wille aofkondege. Ind miert goof 't demonstraties bij 't vlöchtelingekamp bij Idomeni vaan hoonderde vlöchtelinge die eiste tot Macedonië de grenze zaw opene veur hun. De direkde aonleiing heitouw waore (oonriechtege) geröchte tot Duitsland oondertösse bereid zou zien tot groetsjaolege opvang. De pelitie heelt de vlöchtelinge tege.. Op 10 april perbeerde oongeveer 500 vlöchtelinge 't hèk langs de Grieks-Macedonische sjraom te bestörme. Ze goeide mèt stein nao de veilegheidstróppe, mer woorte tegegehawwe mèt traongaasgrenaote, waterkanonne en rubberkeugel. Op 19 mei perbeerde inkele hoonderde vlöchtelinge in 't kamp bij Ideomeni 't grenshèk te forcere mèt 'ne legen treinwagon. De Griekse pelitie greep in en begos op 24 mei 't kamp te oontruime.

't Aontal asielaonvraoge in Griekeland steeg hiel gauw naotot 't vlöchtelingeakkoord tösse de EU en Törkije waor geslote. In 't akkoord goof 't gein aofspraoke tot Törkije vlöchtelinge oet aander len es Syrië neet trök zaw sjikke nao hun land van aofkoms. Umtot de EU iers 'n garantie vaan Törkije wilde, koste in d'n tössentiend neet-Syrische vlöchtelinge die in Griekeland waore gestrant neet nao Törkije weure trökgesjik. Es gevolg heivaan kaome väöle doezende vlöchtelinge vas te zitte op Lesbos en Chios. Paus Franciscus I bezoch op 16 april Lesbos en naom nao aofloup twelf Syrische vlöchtelinge mèt nao Vatikaonstad.

Haverwege augustus 2016 goof 't obbenuits teikes vaan 'n liechte stijging in 't aontal vlöchtelinge wat vaanoet Törkije op de Griekse eilen (mèt naome Lesbos, Chois en Samos) aonkaom. Meugeleke factore die hei-aon bijdreuge waore de röstege zie en volges hölpverleiners de oonrös roontelum de Törkse couppoging (Staotsgreep in Törkije (2016) vaan de maond daoveur.

't Goof in november 2016 inkele nachte 'n groete brand in ein vaan de kampe op Chios. Obbenuits kaome migrante in opstand. De börgemeister vaan 't eilaand reep de Griekse regiering op um 't kamp noe gauw te slete.

Tiejes de Europese kawgolf vaan jannewarie 2017 woorte de umstendegheie veur de vlöchtelinge op Lesbos nog slechter. Griekeland sjikde e marinesjeep nao 't eilaand.

### Duitsland

Duitsland kraog in juli 2015 'n oetzoonderlek hoeg aontal asielaonvraoge vaan 80.000 te verwèrke. Op 25 augustus dat jaor twitterde de fidderaol euverheid tot vlöchtelinge neet langer op groond vaan de ierder geneumde Dublin-reigels (zuuch: #Historie) zawwe weure trökgesjik nao 't laand boe ze de EU waore binnegekomme. Op 31 augustus verklaorde boondskanseleer Angela Merkel tot Duitsland in staot waor de vlöchtelinge op te vaange; ze hebruukde daobije de bekènde wäörd *Wir schaffen das* ("Veer sjaffe dat" of "'t Geit us lökke") .

In september goof 't nao sjatting mie es 400.000 vlöchtelinge in 't land. Allein al op 29 oktober passeerde 500 vlöchtelinge de sjraom mèt Oesteriek, in de grensplaotse Passau en Wegscheid. De Duitse grenspelitie kos 't emper aon en 't goof meh wieneg busse boedoor väöl vlöchtelinge laank mooste wachte. Gedäörende 't gaans jaor 2015 ving Duitsland vaan alle Europese len de meiste vlöchtelinge op. Op 8 december woort in Duitsland de mieljoonste asielaonvraog vaan 't jaor genoteerd. 'n Studie vaan de Fidderaolen deens veur Migratie en Vlöchtelinge (BAMF) begin 2016 goof aon tot dreikwaart vaan de vlöchtelinge die Duitsland in 2015 binnekaomde maan waor en tot 68% jonger waor es 33. Op 13 september 2015 veurde Duitsland, um de vlöchtelingetouwstroum beter te regulere, laangs de sjraom mèt Oesteriek tijelek obbenuits grenscontroles in. Officieel zien de grenscontroles door 't Schengen-verdraag al sinds de negenteger jaore opgegeve. 'nen Daag later deeje Oesteriek en Slowakije 'tzelfde mèt hun sjraome. Per 1 jannewarie 2016 sjikde Duitsland migrante die via Duitsland door wille reize nao aander len trök nao Oesteriek.

#### Verzèt vaan de Duitse bevolking cóntra de vlöchtelingetouwstroum
In augustus 2015 goof 't groete demonstraties cóntra de koms vaan väöl migrante, vuernaomelek oet de rechs-extremistischen hook, in de veurmaoleg Oos-Duitse stei Dresden en Heidenau, die botte in relle. 't Goof op versjèllende plaotse in Duitsland pande die in brand stoonde. Dees pande waore in de touwkoms gemeind veur vlöchtelinge. Dit gebäörde oonder mie in de Oos-Duitse stad Nauen (Brandebörg), mer ouch in Weissach im Tal en Remchingen, twie plaotse in de Wes-Duitsen deilstaot Bade-Württemberg. Me geit d'r vaanoet tot de brande zien aongestoke door rechs-extremiste. Ind juli woort in Brandenburg an der Havel (neet wiet vaan Berlien) de woening vaan e vlöchtelingegezin in brand gestoke. In datzelfde weekend woort 'n opvaangcentrum in Dresden mèt stein bekogeld. Volges officiële ciefers steeg 't aontal aonvalle op asielcentrao en vlöchtelingeverblieve vaan 199 nao 1031 gevalle in ei jaor tied (2014-2015). Daovaan waore 166 zwoere delikte wie brandstiechting en mishandeling. In nege vaan de tien gevalle góng 't um rechs-gemotiveerd geweld. Oonder aandere de Duitse anti-islambeweging Pegida ("Patriotische Europeane cóntra de islamisering vaan 't Aovendland) begos te profitere vaan de onvrei in Duitsland euver de toustroum vaan vlöchtelinge en 't beleid te aonzien heivaan vaan boondskanseleer Merkel.

#### Delikte
Nao de Aonranninge op awwejaorsaovend 2015 – die 't veural in Kölle goof – woort in ierste instantie besjöldigend naode groete gróppe nui in Duitsland aongekomme vlöchtelinge geweze. e Maond of twie later woort bekènd tot de meiste verdachte vaan de aonranninge evels oet Algerije en Morokko kaome, en dus ikkenomische migrante waore die neet oet oorlogsgebeeje wie Syrië kaome. 't Good entans vreis tot de touwstroum vaan vlöchtelinge same aw goon mèt 'n touwnaome vaan criminaliteit, en veural vaan zededelikte.

Wijl 't aontal asielzeukers in Duitsland verviefvawwegde, steeg 't aontal misdaode begaon door *Zuwanderer* ("heierewandeleers", "grenseuversjrijers") op force vaan de Duitse Polizeiliche Kriminalstatistik (PKS) mèt 90,7% in 2015. 5,7% vaan alle criminele feite in 2015 woorte gepleeg door asielzeukers, cóntra 3% in 2014. In de meiste gevalle betrof 't inkel deefstal. Veur alle zededelikte woort 4,8% gepleeg door *Zuwanderer*. Vaan de 114.238 straofbaar feite door *Zuwanderer* woorte d'rs 10.348 begaon door Syriërs; 43.883 door (in aofnömmende volgorde) Albaneze, Serve, Algerijne, Kosovaore, Marokkaone en Georgiërs.

### Hongarije
Ind augustus 2015 verzamelde ziech nao sjatting 2000 vlöchtelinge aon de statie *Keleti* (de oostelek gelege statie) in de Hongaorse hoofstad Budapes, boe zie d'n trein via Oesteriek nao Duitsland wilde nömme. De treine woorte in ierste instantie tegegehawwe in Rosenheim, en daonao in Münschen um de vlöchtelinge te registrere. Duitsland reagierde in ierste instantie oontstömd op 't feit tot Hongarije de vlöchtelinge doorsjikde. De Hongaorse regiering zach tot 't perbleem neet bij häör lag, mer bij Italië en Griekeland. De statie *Keleti* vaan Budapes woort op 1 en 2 september aofgeslote veur azielzeukers. Bij de statie verzamelde ziech doezende vlöchtelinge die begoste te protestere. 'nen Daag later woort 'nen trein gevöld mèt vlöchtelinge die vaanoet Budapes vertrok riechting Sopron tegegehawwe neet wiet vaan Bicske aof. De vlöchtelinge mooste nao e plaotselek opvangcentrum, mer weigerde d'n trein te verlaote umtot ze nao Duitsland wilde. Wie ze perbeerde te breke door 't cordon vaan pelitieagente, kaom 'ne maan oet Pakistan um 't leve. De migrante bij de versjèllende staties in Budapes en oet 't opvaankcentrum beslote dao-op hun reis riechting Wes-Europa te voot veurt te zètte en liepe euver treinspore en snelwege. Op vriedegaovend 5 september woort beslote tot alle vlöchtelinge vaanoet Hongarije wijer nao Duitsland door mochte reize. De mörrege daonao kaome doezende vlöchtelinge aon in Oesteriek, in Nickelsdorf boe zie door Oesteriek woorte opgevaange, naotot Hongarije busse had ingezat. 'nen Daag later arriveerde ze in Duitsland. In Oesteriek en Duitsland woorte de vlöchtelinge door vrijwèllegers hartelek opgevaange, wijl vaan officiële lange tied gein reactie kom of woort gereageerd mèt mechteloesheid.

Op 16 september 2015 goof 't bij Röszke, aon de Servisch-Hongaarse sjraom, relle wie de Hongaorse pelitie traongaas en e waterkanon inzatte um de stroum vlöchtelinge vaanoet Servië tege te hawwe. De versjèllende vlöchtelinge goeide stein op de pelitie en stiechte brand. 't Goof väöl gewoonde, oonder mie twinteg Hongaorse agente.

#### Hongaors hèk en aander maotregele
In juni 2015 besloot Hongarije um de sjraom gans en al veur migrante te slete die vaanoet aandere EU-lidstaote waore trökgesjik, oondaanks de Dublin-conventie die stèlt tot dat neet maag gebäöre. In juli begos me in opdrach vaan de Hongaorse regiering mèt de bouw vaan 'n 175-km lang hèk langs de Servisch-Hongaorse sjraom, um wijer touwstroum vaan migrante vaanoet 't Oeste 'n halt touw te rope.
In juni 2015 besloot Hongarije om de grens af te sluiten voor migranten die vanuit andere EU-lidstaten waren teruggestuurd, ondanks de Dublin-conventie. In juli werd begonnen met de bouw van een 175 kilometer lange omheining langs de Servisch-Hongaarse grens, om verdere toestroom van migranten vanuit het oosten een halt toe te roepen. Op 18 september 2015 begos me dit hèk te verlenge langs de sjraom mèt Kroatië. 't Goof oondertösse ouch al planne um 't hèk door te trèkke nao Roemenië.

Op 18 september 2015 begos Hongarije 't hèk te verlenge langs de sjraom mèt Kroatië. Me begos ouch te wèrke aon 'n hèk langs de Hongaors-Sloveense sjraom, mer dat woort gauw weer eweggehaold. Es verklaoring veurde 't Hongaors ministerie vaan Binnelandse Zake aon tot 't hei "inkel um 'n experimint" góng. De wèrking vaan hèkke en militair prikkeldraod vaan de NAVO is twiefelechteg veur zoewiet ze neet aktief woorte bewaak. Veur roondtrèkkende bieste is dit op langeren termien fataol. 

't Stadsbestuur vaan Budapes leet begin september 'n extra opvaankkamp aonlègke neve de centraole statie, boe gróppe vlöchtelinge in 'nen trein woorte tegegehawwe. 't Gans treinverkier riechting Duitsland woort veur de vlöchtelinge tijelek aofgeslote. Ouch woort de vlöchtelinge de touwgaank tot de statie Keleti oontzag, wat leidde tot proteste vaan de vlöchtelinge. Op 14 september sloot Hongarije de belaangriekste illegale doorgaank vaanoet Servië, 't land boe-oet de meiste vlöchtelinge riechting de EU reisde. Bij de Hongaorse grensprevinsie mèt Servië woort de noodtouwstand aofgekondeg. De kommenden daag woorte 174 arrestaties vaan illegale verriech bij de Hongaorse sjraom. Op 16 oktober woort bekind tot Hongarije de sjraom mèt Kraotië góng slete door middel vaan 'n döbbel hèk.

Sinds de aofsleting vaan de grenze in 2016 kaome bekans gein vlöchtelinge mie via Hongarije nao de res vaan de EU.

#### Referendum euver migrantequote in de EU
Op 2 oktober 2016 goof 't 'n referendum in Hongarije euver de door de EU aon de lidstaote opgelagde vlöchtelingequota, naotot Hongarije 'n quotum vaan 1.294 vlöchtelinge woort opgelag, wat neer zaw komme op 'n boete vaan 323,5 mieljoon euro es de Hongaorse regiering die vlöchtelinge zaw weigere. Centraol stoond de vraog of de EU Hongarije moos verpliechte lui te hoesveste die neet de Hongaorse nationaliteit höbbe zoon instömming vaan 't nationaal parlemint. 98,36% vaan de stömgerechtege die kaome opdage stömde hei tege, mer de opkoms waor oonder de viefteg persent (naomelek 44,08%), boedoor 't referendum neet geldeg kos weure verklaord. Daoneve waor 6,26% vaan de stömme oongeldeg verklaord, boedoor 't aontal geldege stömme meh 41,32% bedroog. Dao mèt leek 't op 'n euverwinning vaan de meiste oppositiepartije, die hadde opgerope um 't rifferendum te boycotte.

### Rusland
Rusland waor meh zelde 'n indsbestömming veur vlöchtelinge en migrante oet 't Midde-Ooste. Wel woort 't dèks es tösseland gebruuk, veural um zoe in de Noord-Europese len Finland en Noorwege terech te komme. De Russische inmenging in de Syrische Burgeroorlog (um 't Syrische regime te verdedige tege zoewel d'n Islamitische Staot wie de door 't Weste gesteunde rebelbeweginge) en, tegeliekertied, de Russische rol in de crisis in Oekraïne (boebij ze 't Weste sjókkeerde in 't anexere vaan 't Oekraïens sjiereiland de Krim), zörgde d'rveur tot dees periood veur groete spanninge zörgde tösse Rösland en de EU. Rusland woort dèks aongeweze es medesjöldeg aon de migrantecrisis.

Op 2 september 2015 brach de Russische Fidderatie 'n officieel verklaoring nao boete tot de Verenigde Naties Veilegheidsraod góng wirke aon 'n oontwerpsrizzelutie um de Europese migrantecrisis te adressere, um staote touw te laote sjepe te inspectere die d'r verdach vaan weure migrante te transportere.

De Noordpool-route via Rusland nao Noorwege oontstoond in september 2015 en woort al gauw de snelsgreuiende route um Wes-Europa in te komme tege november dat jaor. 

Op 4 december 2015 deej Finland tijdelek ziene landssjraom mèt Rusland touw door de poort vaan de sjraom lieger te zètte en de weeg te blokkere mèt 'nen oto. Me leet weite tot de sleting allein gold veur azielzeuker en däörde mer eenkel aor.  Op 27 december 2015 sleet Finland obbenuits de sjraom mèt Rusland op twie versjèllendeplaotse, naotot bleek tot azielzeukers deze kier op de fiets perbeerde binne te komme. De nomme daonao e verbod aon op 't euversteke vaan de Finse sjraom op 'ne fiets. 

Op 24 jannewarie 2016 woort dudelek tot Rusland ziene noorderleke sjraom mèt Noorwege haw geslote veur azielzeukers um die in Rusland te hawwe. De route woort via de Noordpool woort tösse Rusland en Noorwege aofgeslote veur migrante in april dat jaor. Allein Russische, Noorse en Witrussische börgers mochte nog via deze sjraom Noorwege in.

Op 12 fibberwarie 2016 zag de Russische premier Dmitrij Medvedev euver 't opegrensbeleid vaan sommege Europese lan (wie Duitsland, Zwede en, in mindere maote, Belsj en Nederland): "'t Is sömpelweeg stom um de deure vaan Europa wied te openene en um ederein die nao die land wil koume oet te nudege. Europees migrantebeleid is 'n groete mislökking, dit is allemaol abseluut beangstegend".

Op 2 miert 2016 stèlde NAVO-ginneraol Philip Breedlove: "Same gebruke Rusland en 't Assad-regime espres migratie es e waope, es 'n poging um de Europese structure te euverweldege en Europa's beleid op te breke. [...] Dees wèllekeurege waopes die gebruuk weure door Basjar al-Assad, en 't oonpercies gebruuk vaan waopes door de Russische forces - iech kin gein inkel aander reie vinde boete tot zie d'r veur perbere te zörge vlöchtelinge 't land oet te wille zien bewege en dit e perbleem te wille make veur aandere". Heer claimde ouch tot criminele, extremiste en vegers vaan d'n Islamitische Staot en aander militair beweging tösse de stroum vaan migrante zote. 

## Motivaties
### Vlöchtelingecrisis
Mèt 'ne vlöchteling weurt gemeind: iemes dee zie/häör land mot verlaote vaanwege vervolging, oorlog of geweld. In 2014 waor de groetse gróp vlöchtelinge Syrisch (3,9 mieljoon, 1,55 mie es 't jaor daoveur), gevolg door Afghaone (2,6 mieljoon), die al de groetste gróp waore veur drei decennia achter mekaar daoveur. Zès vaan de tien len waore Afrikaans. Oontwikkelingslen brachte de meiste vlöchtelinge binne (86% aon 't ind vaan 2014). Allewel de meiste Syrische vlöchtelinge woorte opgevange door buurlen wie Törkije, Libanon en Jordanië, 't aontal asielzeukers greujde ouch hel in Europa binne 2011 en 2015: zoen 813.599 goof 't in 37 Europese len (binne en boete de EU) aon 't ind vaan november 2015 - de mierderheid (57%) vroog asiel aon in Duitsland en Servië. In 2014 kaom 't groetste aontal asielzeukers wereldwied nog aon in Rusland: 274.700 dat jaor allein. In 2017 waor 55% vaan alle vlöchtelinge wereldwied aofkomsteg oet drei len: Zuid-Sudan, Afghanistan en Syrië. Vaan alle gedwonge vertrokkene lui oet dat jaor, woort 17% opgevange in Europa. In de ierste veer maond vaan 2018 stoke 15.481 vlöchtelinge mèt succes de zie euver nao de EU, wijl roond de viefhoonderd vlöchtelinge dees euversteek neet euverleefde. In 2015 stoke d'rs nog 1,02 mieljoon de zie euver en daobij kaome zeker twiedoezend lui um 't leve.

## Rifferenties