Gelaen

**Gelaen** is 'n plaats in de gemeinte Zittert-Gelaen, ten zuudweste van Zittert. Tot 2002 vörmde Gelaen 'n zelfsjtendige gemeinte. Mèt vastelaovend is Gelaen bekènd es *De Waereldsjtad*. Gelaen is vernump nao de Gelaenbaek, wovan de Latiense noam *Glana* (heldere baek) is.

Gelaen waor ieërtieds 'n dörp en greujde in de twintigste ieëw sjnel oet tot 'n sjtad en 't centrum van de Westelikke Miensjtreek, veurnamelik nao de äöpening in 1926 van de Sjtaatsmien Maurits en de biejbeheuënde Cokesfebrieke Maurits en Emma II. Door de kóms van de koel greujde ouch de chemische indusjtrie van DSM (*De Staatsmijnen* of *Dutch State Mines*), wat ouch nao 't sjlete van de Mien Maurits in 1967 nog ummer de belangriekste wirkgaever is.

Gelaen haet tweë sjtasies: Gelaen-Lötterao, aan de sjpoorwaeg Zittert-Mestreech, en Gelaen-Oas, aan de sjpoorwaeg Zittert-Heële.

## Historie
De eësjte vermelding van Gelaen is van 1148 es *Glene*.

### Historische inwoneraantalle

* **Opmerking**: 't Ciefer veur 1971 is op e gans vieftal aafgerundj.

;Rillatief óntwikkeling van 1830 bis 1971
(logaritmische sjaol; *x*1830=100)
                                                
ImageSize  = width:755 height:430                        
PlotArea   = left:40 right:10 top:10 bottom:20            
TimeAxis   = orientation:horizontal                       
AlignBars  = justify                                       
Colors =                                                
  id:gray1 value:gray(0.9)                           
                                                  
DateFormat = yyyy                                 
Period     = from:1830 till:1971                 
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1830
                                    
PlotData =                          
  bar:3162 color:gray1 width:1       
  from:start till:end             
  bar:1000 color:gray1              
  from:start till:end            
  bar:316 color:gray1           
  from:start till:end         
  bar:100 color:gray1       
  from:start till:end
  bar:32 color:gray1                  
                    
LineData =       
  layer:front    
  points:(40,120)(90,125)   color:blue  width:1 #1830-40 index 100-105,6 formule: 200log(1/10i)-80 boebij i=index
  points:(90,125)(135,128)   color:blue  width:1 #1840-49 index 105,6-110,2
  points:(135,128)(185,132)   color:blue  width:1 #1849-59 index 110,2-115,0 (nao bove aofgerund vaan 114,9...)
  points:(185,132)(235,136)   color:blue  width:1 #1859-69 index 115,0-120,2
  points:(235,136)(285,142)   color:blue  width:1 #1869-79 index 120,2-128,7
  points:(285,142)(335,147)   color:blue  width:1 #1879-89 index 128,7-137,1
  points:(335,147)(385,156)   color:blue  width:1 #1889-99 index 137,1-151,1
  points:(385,156)(435,170)  color:blue  width:1 #1899-1909 index 151,1-178,2
  points:(435,170)(490,195) color:blue  width:1 #1909-20 index 178,2-236,4
  points:(490,195)(540,214) color:blue  width:1 #1920-30 index 236,4-295,7
  points:(540,214)(625,233) color:blue  width:1 #1930-47 index 295,7-367,2
  points:(625,233)(670,249) color:blue  width:1 #1947-56 index 367,2-443,0
  points:(670,249)(690,255) color:blue  width:1 #1956-60 index 443,0-475,6
  points:(690,255)(745,267) color:blue  width:1 #1960-71 index 475,6-541,5
  points:(40,120)(90,118) color:green width:1
  points:(90,118)(135,121) color:green width:1
  points:(135,121)(185,123) color:green width:1
  points:(185,123)(235,123) color:green width:1
  points:(235,123)(285,124) color:green width:1
  points:(285,124)(335,128) color:green width:1
  points:(335,128)(385,134) color:green width:1
  points:(385,134)(435,145) color:green width:1
  points:(435,145)(490,183) color:green width:1
  points:(490,183)(540,272) color:green width:1
  points:(540,272)(625,308) color:green width:1
  points:(625,308)(670,336) color:green width:1
  points:(670,336)(690,351) color:green width:1
  points:(690,351)(745,366) color:green width:1
  


Greun: Gemeinte Gelaen
Blauw: Provincie Limburg

## Kerne

* Awt-Gelaen (Oud Geleen)
* Danike (Daniken)
* De Kloes (De Kluis)
* Kraonkel (Krawinkel)
* De Landjgraaf (Landgraaf)
* De Lèndjheuvel (Lindenheuvel)
* Lötterao (Lutterade)
* Gelaen-Zuid mèt 't veurmalige buurtsjap Sjpaans Neerbaek (Spaans Neerbeek)
* Hazelderveldj (Haesselderveld)
* Dassekoel (Dassekuil)
* De Haze (De Haese)
* Mesjtreechterbaan (Maastrichterbaan)
* Janskamperveldj (Janskamperveld)

## Insignes
Op 13 fibberwarie 1889 kroog Gelaen van d'n Hoage Raod van Adel ein waope toegekènd, wat zich es volg leet ómsjrieve:

:In gouwt de sjtaonde beelje van de HH. Marcellinus en Petrus, de kop ómgaeve door 'ne nimbus van gouwt, gekleid in 'ne Romeinse toog van sabel (*zjwart*), kop en henj van natuurlikke kleur, jeder in de ein handj hawwend ein zwjaard van zilver, 't gevès van gouwt, en mèt de anger handj sjteunend op ein mèt 'ne graovekroan gedèk geverendeild sjild, 't tweëde en veerde keteer van keel (*road*) mèt 'n achkoppig sjlangekruuts van zilver (*wit*), 't eësjte en derde keteer van zilver belaoje mèt drie keuk van keel, gezat 2-1.

Marcellinus en Sint-Pieter zin de parochieheilege. De zjwaarde drage ze es symbool van de marteldoad die ze allebeij sjtórve. 't Klein waope is van de femielie Huyn Van Awstroa, die ouch Gelaen besjtuurde, en naeve 't döbbel sjlangekruuts al saer miensjehäögenis de drie keuk van Grónsjveld in zien waope droog.

## Gebaore in Gelaen
* Paul van Loon, sjriever van kènjerbeuk
* Jean Nelissen, sjportverslaaggaever en sjriever, tv-verslaaggaever sjpeciaal euver 't fitserenne
* Maartje Paumen, hockeysjpeelster
* Eric van Hoof, dichter en oprichter Dichter Bij Jou
* Irene Lardy, zangeres 
* Pim Rietbroek, handjbaltrainer 
* Prof. Arthur Schrijnemakers, historicus
* René Shuman, poparties, zanger, gitaris
* Leon Verdonschot, presentator, journalist.

## Getaoge in Gelaen
* Marijke Helwegen, presentatrice en tv-persoonlijkheid 
* Egidius Joosten, aannummer en oprichter betaald voetbal in Nederland 
* Emile Mastenbroek, veurmalig gouverneur van Limburg 
*
* Danny Nelissen, veurmalig fitserenner, tv-verslaaggaever 
* Jan Nolten, veurmalig fitserenner, momenteel Elsloo 
* Lori Spee, zangeres, songwriter 

## Rifferenties