open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Blieberig

**Blieberig** of **Plombières** (Limburgs en Platduutsj: *Blieberig*; Nederlands: *Bleiberg*; Duutsj: *Bleyberg* of *Bleiberg*; Welsj: *Blîbère*) ies 'n gemeinte in de Belzje provincie Luuk, arrondissement Verviers. De gemeinte haet 'n oppervlak van 53,17 km² en haet 9500 inweunersj. Ze ies in 1975 óntsjtange door samevoging van de gemeintes Gemmenich, Homburg, Montzen, Moresnet en Sippenaeken.
Saer begin 2007 is *Thierry Wimmer* (22 jaor) börgemeister van Blieberig en daomèt is hae de jóngste börgemeister van Belsj.

## Etymologie van de plaatsnaam
*De name Blieberig, Bleiberg, Bleyberg en Plombieres goon truuk nao 't  woord en de beteikenis van load:  *bley, blei en plombe". Blei (Bleistift) ies load in 't [[Duutsj]]. Plomb ies load in 't [[Frans]] en plombe ies in 't [[Nederlands]]: 'n opvölling van 'n holte in 't lief (plombere) en 'n sjtökske zegelload.*
Internationaal beteikent Plombières tutti-frutti m.a.w. allerlei vröchte, of in 't geval van dees sjtreek, allerlei tale bie-ein. Zuug Menu. 

Ut dialek dat hiej gekald wirt is éé uuëvergangsdialek tössje Limburgs (Zuud-Nederfrankisch) en Ripuarisch. 

## Ónderwies en taal
Saer innige jaore weurt ónderwies in 't Frans meh ouch 'n taalbad of immersion veur 't Duutsj aangeboje.
Daoneve were, saer 2007, in dees gemeinte ouch lèsse um 't Plat te lère sjrieve en kalle verzörg.

## Kerne

* Blieberig (dörp)
* Hommerig (Homburg, Hombourg)
* Jömelech (Gemmenich)
** Fölkerech (Völkerich)
* Montse (Moontse, Montzen)
* Moresent (Moresnet)
** A j'n Eèkske  (Eikske, Moresnet-Chapelle)
* Sippenake (Sippenaeken)

## Bezeenswaerdig
* De achheukige Neo-Byzantiense kèrk in Blieberig (dörp).
* De rivier de Geul. 
* Hie en dao sjtoon euverbliefsele van de vreuger load- en zinkmien (1922) en de oves en hangars van vreuger. Binnekort zal dat 'n natuurreservaat zin mèt endemische galmeiflora of zinkflora, dae uniek ies in de waereld. 
* De natuur op de *Braesberg*, *Bobbereth* en *Belle-Vue*.

## Extern linke
* Website van de VVV
* Website van de gemeinte
* Bezeukerscentrum Drielandepunt 
* Diksjonäär van et Jömelejer Platt 
* Collège Notre-Dame Gemmenich Immersion of taalbad veur 't Duutsj
De Berg

**De Berg** of **Gen Berg** (Nederlands: *Ubachsberg*) is ee dörp in de gemingde Voelender in Zuud-Limburg. 't Dörp is hoeëggeleage, op 'ne berg. Waeg die noa bove lope, heisje: de Kunderberg, de Pötberg (bekind van 't fietsrenne) en de Bergseweag. Hei en op Vrouwehei bevinge zich orchidee- en natuurreservate. 't Oetzich vanoet Gen Berg is wied, bekans tot Aoke en in de umgeving zint mië es vieftig kirktoeres te óndersjeie. D'r ligke doezend weuninge. In 2014 woeëne d'r 1.830 luuj.

## De buurtsjappe
* Koalmet (Colmont)
* Frómmerig (Fromberg)
* Mingesjborg (Mingersborg)
* Windjhage  (Windhagen)

## D'r naam
De aodste vermelding van dees plaats, mit d'r naam *Ubac*, sjtamt oet 1234. Óp 't Frans heisj Ubac d'r sjieëmzie van 'ne berg, de op 't noorde gerichde helling, d'r kant van 'ne heuvel woa noeëts de zón kunt. *Ubac* is ooch 't gemingsjappelig pseudoniem van de Belsje sjrievers van Génération Fourons, 'n Franssjpraokig wirk euver de Voerkwestie. D'r naam weëd ooch in verbank gebrach mit *ooi*, dat veld of waterland heisj.

Óp Gen Berg bevingk zich ein van de twieë Limburgse Michelin-twieësjterrerestaurante: De Leuf.

## Bezeenswaerdig
E aantal häöf en hoezer is geboewd van kundersjtein. 

De katholieke kirk haet deile oet de middelieëwe. In 1841 woeëde 't sjeep en de toere geboewd. In 1924 woeëd aan ge einbeukig, brikke zaalkirkske, 'n oeëstelig deil en haufrónne absis van kundersjtein aangeboewd in neo-romaanse sjtiel. 

De windmeule óp de Vrouwehei, van 't type beltmeule, dateert van 1857. Ze ligk eigelig mieë i g'n buurt Mingesjborg, óp 'ne tuup van 215 maeter. Ze is de hoeëgsgelaege windmeule van Nederland. In de lètste daag van d'r Twieëde Weltkreeg hant Ingelsje soldaote 't geboew 'per óngeluk' in brank gesjtoke. In 1980 is begós aan 'n tieën jaor lang restauratie. 

De wiengaarde van 't wiengood Frómberg zint aangelag in 1991. Wiensoorte: Auxerrois, Müller Thurgau, Reichensteiner, Riesling en Pinot Noir.

't Gehuch Frómmerig (Fromberg) bevingk ziech lieger aaf i g'n buurt van Eëtenake

## Evenemente
Kèrmes weëd gehaote óp 'ne zóndig rónk 10 augus. 

## Dörpsvereiniginge
* Fanfare Sint Cecilea opgeriech in 1909
* Sjötterie Sint Hubertus oet 1843
* Carnavalsvereiniging de Durchströpere

## Fotogalerie

File:Ubachsberg,_plaatsnaambord.jpg|'t Dörpssjild
File:DeUbichsbergKirk.jpg|'n Gedeilte van de kirk óp Gen Berg is geboewd in kundersjtein
File:Ubachsberg-Kalkovens_Daelsweg_oostzijde_(5).JPG|De kalköaves aa g'ne Daelswaeg
Windjhage

**Windjhage** (Nederlands **Winthagen**) ies 'n buurtsjap van Kunder (Kunrade) in de gemeinte Voelender in Zuud Limburg. 'ne Ouwe naam oet 1386 heisj *d'n haof Windjhage.*
't Gehuch ies gelege in 'n del begrensd door 't Ranzelderveld. De naam geuf aan, dat 't 'n winderige plek ies. 

## Bezeenswaerdig
De 30 häöf en hoezer, väöle opgetrokke in kundersjtein,  bevinge ziech groatendeils, in lintbebeboewing, langs de Windjhagerwaeg van Kunder nao De Berg.
Miede tösje de beboewing sjteit 'n baekapel oet 1955 gewiejd aan Maria. Zoawaal in- es exterieur zint van kundersjtein. 't Beeld van *Maria Ster van de Ziè* ies gemaak door beeldhouwer Jean Weerts. 

Wiejer sjtoon hie nog 'n geetiezere waegkruus en 'n waterpómp.
De Windjhagerhaof sjtamp oet 1448. Vanoet deze haof ies de nederzètting gegreujd. De hudige boew, in kundersjtein mèt helsjteine vènster en deurlieste, sjtamp oet 1712. 't Bakkes en sjtokes, oet 1740, zint gerestaureerd. 
De kern van Windjhage haet de sjtatus van *besjermp dörpsgeziech*.
In de buurt bevinge ziech väöl haol waeg.

## Dialek
Windjhage is 'n klein taalkundige anclaaf in 't Heuvelland umdat hie mouillering veurkump, 'n versjiensel wat wiejer tot Miede-Limburg beperk is en bie Zittert ophèlt (vandao *Windjhage* en neet *Windhage*).
Frómmerig

**Frómmerig** of *Vrómmerig* (Nederlands: *Fromberg*) is 'n buurtsjap va Ubachsberg in de gemeinte Voelender in Zuud Limburg. Tot 1982 huuëde 't gehuch bie Wielder en ze kalle dao ouch 't Wieldesj. 't Gehuch is tieën häöf en hoezer groeët en bevingt zich naeve Aetenake, allèng gesjeie durch 't gleis van 't miljoanelientje van Sjin op Guuël nao Sumpelveld. De hoezer t'n zuudweste van dit gleis huuëre bie Wielder-Aetenake. 't Viaduk ónger 't gleis is gemetseld, i brigke, mit 'ne drie maeter hoeëge, haufrónne baog. 

De Vrómmerigerhaof is verdeild i vakantie-appartemente. In de jaore zestig is e hieël oud vakwerkhoes en 'ne pöt mit vakwerk-pöthuuske aafgebraoke.

't Wiengood Fromberg lik hoeëgerop, bie Ubachsberg.
Arensgenhout

**Arensgenhout** ies 'n buurtsjap van Hölsberg in de gemeinte Baekdale in Zuud Limburg. De buurt weurt ouch waal kort D'n Hout geneump. 'ne Ouwere naam ies G'n Holt. De häöf en hoezer liegke tege de Ravesbösj aan. De bösj grens aan Sjtraobaek, Brokem, De Sjtoepert en groat Hazel. 't Kloaster Ravesjbösj bevingk ziech tösje deze bösj en 't gehuch. 't Medium Jomanda haet in de kapel van 't kloaster häör praktijk. In 2002 wone d'r 250 luuj. 

Kleingenhout ies 'n buurtsje van Arensgenhout, dat weurt aangegeve door 'n wiet plaatsnaambord.

## Gesjiedenis
In 1383 ies sjpraoke van 'ne Arnold, zoon van Francke Struver van Bung, dae G'n Holt es eigendóm haet. Holt of hout wies op 'n ope plek in eine bösj (Ravesbösj). Vanwege de naam Aren van Holt ies de plaatsnaam te verklaore.

## Bezeenswaerdig
* 'n Aantal carrévörmige mergele häöf.
* Op de krusing Ravesbösjwaeg en Zitterderwaeg (de Sjtoepert) sjteit saer 1890 'n neo-gotisch kapelke, gewiejd aan Maria. In 1978 ies 't gebuuwke obbenuuts opgetrokke en miè nao achtere geplaats.
* Diverse waegkruzer op sjplitsinge.

## Evenemente
In 'n weekend begin augustus vingk 'n Limburgs tentfiès plaats ónder de naam *De tent sjteit*.

## Dörpsvereiniginge
* Fanfaar Sint Clemens oet 1934
* Buurtvereniging Arensgenhout, opgeriech in 1955 es veurtzètting van de jónkheid (1887).
Kleingenhout

**Kleingenhout** ies 'n sjtraotwiek van Arensgenhout in Hölsberg, in de gemeinte Baekdale in Zuud Limburg. Allewiel kiek 't oet op de autobaan A 79. 't Weurt aangegeve door 'n wiet plaatsnaambord.
De naam kump van hout, dat 'n ope plek in 'ne bösj (Ravesbösj) beteikent. 't Woord klein ter óndersjeiing van Arensgenhout. 

De Kattebaek óntsjpringk hie in de buurt. Via De Sjtoepert zal ze twiè kilomaeter wiejer in Valkeberg in de Geul oetmónde.

Klein-Genhout ies 'n ander gehuch, dat same mèt Groat-Genhout 't kèrkdörp Genhout in de gemeinte Baek vörmp.

## Bezeenswaerdig
* 'n Paar mergele boerehoezer en häöf  en 'n vakwerkhoes.
* de Heihaof (Heihof)
* Op de krusing Pötwaeg, Heihaofwaeg en Kleingenhoutersjteeg sjteit 'n baksjteine kapelke gewiejd aan Slevevrouw van Fatima. Ze ies in 1954 geboewd es rösplaats veur de Sacramentsprocessie, die um de drie jaor door Kleingenhout trèk.
Kattebaek

De **Kattebaek** (Nederlands **Kattebeek**) ies 'n beek, die óntsjpringk in de buurt van de Heihaof bie Kleingenhout, in de gemeinte Nut in Zuud Limburg. 't Ies ein van de ziebeke van de Geul. Via De Sjtoepert zal ze 2 km wiejer in de Geul oetmónde. 't Water sjtruimp in Brokem en in Valkeberg gedeiltelik ónder de grónd. In 't Odapark versjient de  beek wir bove de grónd, vlak veur ze in de Geul oetmondt. 'ne Tiedlank (twiède hèlf 20e ièw) woort de woonwiek De Sjtoepert ouch *Kattebaek* geneump.
Alblasserdam

**Alblasserdam** is 'n gemeinte en plaots in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, in 't weste vaan d'n Alblasserweerd, aon de reveer de Noord, mèt 'n populatie vaan 18.425 inwoeners op 1 januari 2006 en 'n oppervlak vaan 9,96 km2 (daovaan 1,18 km2 water). Binne de gemeinte ligk wijer nog e deil vaan 't dörp Kinderdijk.

## Historie
Alblasserdam is oontstande roond 'nen dam in 't reveerke d'n Alblas en waor daan ouch oersprunkelek 'n naobersjap vaan Oud-Alblas. D'n dam weurt veur 't iers geneump in 1299, in de Kronieke vaan 't Graafsjap Holland vaan Melis Stoke, de parochie woort gestiech in 1447. Naodeen euvervleugelden 't Oud-Ablas gans, door zien geunsteger ligking aon de reveer de Noord die de handel 'nen impuls gaof, en woort 't mèt Papendrecht en Sliedrecht e veurnaom centrum vaan de Alblasserweerd. Vaanaof 1350 tot en mèt de Watersnoedramp vaan 1953 is dit gebeed evels neet minder es 33 kier oondergeloupe, wat de greuj en bleuj vaan de plaots natuurlek remde. 

In 1940, tijdes d'n Twiede Wereldoorlog, woort 't dörp bij e Duits bombardemint platgegoejd, zoetot 't aajd dörp mer weinig aw gebouwe heet.

## Externe link
* http://www.alblasserdam.nl
Albrandswaard

**Albrandswaard** is 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, ten zuie vaan Rotterdam. 't Aontal inwoeners bedroog op 1 januari 2006 21.037; 't oppervlak is 22,75 km2 (daovaan 1,57 km2 water). De gemeinte umvat de kerne Rhoon (raodhoes) en Poortugaal, bei echte veurstei vaan Rotterdam. In 't noorde ligk 't bedrieveterrein Rotterdam-Albrandswaard. Wiedoet de meiste inwoeners wèrke es forenze in Rotterdam.

De gemeinte is in 1985 oontstande oet 'n fusie vaan Poortugaal en Rhoon, en geneump nao de vreuger hierlekheid Albrantswaard en Kijvelanden.

## Externe link
* http://www.albrandswaard.nl
Alkemade

**Alkemade** is 'n geweze gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, tege de grens mèt Noord-Holland (mie bepaold de Haarlemmermeer) aon, mèt (1 januari 2006) 14.519 inwoeners en 'n oppervlak vaan 30,91 km2 (daovaan 3,93 km2 water). Binne Alkemade laoge de kerne Kaag, Nieuwe Wetering, Oud Ade, Oude Wetering, Rijpwetering en Roelofarendsveen (woe 't raodhoes stoont).

Op 1 januari 2009 is de gemeinte Alkemade mèt Jacobswoude gefuseerd tot de nui gemeinte Kaag en Braassem.
Barendrecht

**Barendrecht** is 'n plaots en gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, op IJsselmonde, ten zuie vaan Rotterdam, mèt 'n oppervlak vaan 21,74 km2 (daovaan 1,34 km2 water) en (per 1 januari 2006) 41.304 inwoeners. Binne de gemeinte ligke gein ander kerne es 't veurmaoleg dörp Smitshoek en e paar naobersjappe. Börgemeister is Jan van Belzen (SGP).

## Gebore in Barendrecht
* Martien Beversluis, diechteres
* Inge de Bruin, zwumster

## Externe link
* http://www.barendrecht.nl
Klein Hazel

**Klein Hazel** (Nederlands: **Klein Haasdal**) is 'n buurtsjap van Sjömmert, gemeinte Baekdale in Zuud-Limburg. De naam zou truukgaon nao 't Germaanse *Habukas dala*, dat dal van de havik beteikent. De wiek vormp same mèt Groat Hazel de buurtsjap Hazel.

## Bezeenswaerdig
*Langs de waeg Klein Haasdal ligke 'n paar carré-boerderieje.
* Op Klein Haasdal 3 sjteit 'n neo-gotisch waegkapelke gewiejd aan de heilige Rochus. 't Gebuuke is opgetrokke in 1893 aan de Baekerbaan, woa toen nog gein hoezer sjtónge. Vanwege oetbreiing van 't verkièr is de kapel in 1934 verplaats nao 'ne tuin in de buurt. De jónkheid van Klein Hazel zörgde veur 't geld van die verhoezing. 't Boewmateriaal besjteit oet mergel.

* De  watertaore oet 1926 sjteit hie vlakbie aan de Bockhaofwaeg, op 'n hoag punt van 't Plateau van Sjömmert. Architect Jos Wielders maakde 't óntwerp, dat vèlt ónder de sjtiel van de Amsterdamse sjoal. De huègde is 38 maeter en de taore sjteit op 178 m baove A.P. 't Betonne reservoir haet 'ne doorsjnee van 13,5 m., 'n deepde van 7.90m en 'ne inhoud van 1150 m3 of 1.150.000 lieter. De watertaore is sinds 'n aantal jaor boete gebroek van de WML. 'ne Plaatselike óngernummer haet zich euver 't rieksmonument ontfermp.

## Dörpsvereiniginge
* Buurtvereiniging Klein Haasdal
Gekruts

**Gekruts** (Nederlands: **Kruis**) is 'n buurtsjap van Sjömmert in de gemeinte Baekdale in Zuid Limburg.
De häöf en hoezer ligke rónd 'n kruuspunt van de Baekerbaan (nao Baek) en Treechterwaeg (nao Ulesjtraote). Vlakbie bevingk zich 't buurtsjap Oansel (Oensel).

't Kruuspunt, woa de naam van de buurt aan te danke is, weurt geseerd mèt 'n baksjteine neo-gotisch kapelke. De boew sjtamp oet 1937 ter vervanging van 'n ouwer kapel. Dees moes verdwiene vanwege 't verkièr. De jónkheid zörgde veur de herboew. Ins in de veer jaor kump de brónk hie langs, vanoet de parochiekèrk van Sjömmert. De kapel is gewiejd aan Maria.
Bergambacht

**Bergambacht** is e dörp in de Nederlandse gemeinte Krimpenerwaard, provincie Zuid-Holland, oostelek vaan Rotterdam en zuidelek vaan Gouda.

## Historie
De plaots Bergambacht weurt veur 't iers geneump in d'n daartienden iew; de plaots hèt daan *Berg(e)*. E stök land wat e paar meter hoeger ligk en bij 'n euverstruiming druug blijf hèt(de) in Holland al gaw 'ne berg; 'n *[[ambach]]t* waor in Holland 'n soort hierlekheid die me kin verglieke mèt 't later begrip *gemeinte*. De ambachshiere vaan Berge neumde ziech *Van den Berge*; dit geslach storf in 1321 oet en de graof vaan Holland gaof 't ambach aon de hiere Van der Lede euver. In dees tije begós roond de parochiekèrk 'n ech dörp te greuje. Nao 'ne groete brand in de zestiende iew mós 't dörp weer gans nui opgebouwd weure en in de zeventiende ("gouwe") iew kaom 't tot bleuj.

In 1985 woorte de daan opgeheve gemeintes Ammerstol en Berkenwoude aon Bergambacht touwgevoog. In 2015 woort de gemeinte Bergambacht zelf opgeluf, wie ze opgóng in Krimpenerwaard.

## Gebore in Bergambacht
* Wim Kok, politicus

## Externe link
* https://web.archive.org/web/20020804013138/http://www.bergambacht.nl/
Bergschenhoek

**Bergschenhoek** is 'n plaots in de Zuid-Hollandse gemeinte Lansingerland, te noorde vaan Rotterdam, aon 't reveerke de Rotte.

In Bergschenhoek, tot 1 januari 2007 'n apaarte gemeinte, woende op 1 januari 2006 16.608 lui; 't oppervlak bedroog 15,52 km2 (daovaan 0,63 km2 water). Neve Bergschenhoek 't dörp kinde de gemeinte nog de naobersjap De Rotte. Bergschenhoek is 'n veurstad van Rotterdam, veural veur de rieker bevolkingsgrope.

## Historie
Bergschenhoek waor tot wied in de Middeliewe 'n oonbewoenbaar moorgebeed. In de vieftiende iew woorte de morasse evels druuggelag en aon 't ind vaan die iew sprik me vaan *Bergschen Hoek*; 't hoort in deen tied bij Hillegersberg, allewijl 'n deilgemeinte vaan Rotterdam. In 't midde vaan de zevetiende iew waor 't dörpje in gebruuk bij katholieke, die dao 'n sjoelkèrk stiechde en 'ne pestoer aonstèlde. Later pas kraog de plaots 'n eige próttestantse kèrk. In 1811 woort Bergschenhoek oonder Napoleon administratief vaan Hillegersberg aofgesjeie. Ind jaore negeteg vaan de twintegste iew greujde Bergschenhoek oet vaan e dörp tot 'n echte veurstad, confrom de VINEX (Veerde Nota Ruumdeleke Ordening Extra). Op 1 januari 2007 is de gemeinte vrijwèlleg mèt Bleiswijk en Berkel en Rodenrijs gefuseerd tot de nui gemeinte Lansingerland.
Berkel en Rodenrijs

**Berkel en Rodenrijs** is 'n veurmaolege gemeinte mèt oorsprunkelek twie plaotse, Berkel en Rodenrijs, die evels vaanaajds in ein gemeinte ligke en praktisch tot eine kern aoneingegreujd zien. De gemeinte had per 1 januari 2006 19.251 inwoeners en besloog 'n oppervlak vaan 18,91 km2 (daovaan 0,29 km2 water).

De plaotse Berkel en Rodenrijs kaome in 1389 oonder einen hier en höbbe sindsdeen iewelaank oonaofgebroke 'n einheid gevörmp. In 1855 woort de zier klein gemeinte Tempel aon Rodenrijs touwgeveug. Wijer kraog de gemeinte neet mèt herindeilinge te make, tot ze op 1 januari 2007 vrijwèlleg fuseerde mèt de gemeintes Bergschenhoek en Bleiswijk. De nui gemeinte is Lansingerland goond hete, nao de landsjeiing (*lansing*) tösse Delfland en Schieland die noe door de gemeinte heer löp.

## Gebore in Berkel en Rodenrijs
* Phil Bloom, kunsteneres
Bleiswijk

**Bleiswijk** is 'n plaots in de Zuid-Hollandse gemeinte Lansingerland.

Op 1 januari 2007 is de gemeinte vrijwèlleg gefuseerd mèt Bergschenhoek en Berkel en Rodenrijs tot de nui gemeinte Lansingerland. De gemeinte had oongeveer 10.000 inwoeners en 'n oppervlak vaan 21,99 km2 (daovaan 0,82 km2 water). Neve 't dorp Bleiswijk laog binne de gemeinte ouch de kern Kruisweg.
Bodegraven

**Bodegraven** (Hollands: *Borft*) is 'n plaots in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, hoofplaots vaan de gemeinte Bodegraven-Reeuwijk, tege de grens mèt Utrei aon, tösse Alphen aan den Rijn en Woerden, aon d'n Awwe Rijn.

## Functies
Bodegraven is allewijl veural 'n forenzegemeinte, gelege in 't Greun Hart, boe väöl relatief rieke lui wèrkend in beveurbeeld Leiden woene. Vreuger, en ouch noe nog wel, waor 't mèt naober Gouda e veurnaom centrum veur de kieshandel. Ouch ligk de weeg vaan zeipwaorefebrik Andrélon in dees plaots (inmiddels verplaots).

Bodegraven heet 'n statie aon de spoorlijn vaan Utrei nao Leie.

## Bezeensweerdeghede
Bodegraven had vreuger gein steidelek karakter en heet daodoor relatief wieneg aw monuminte. Intrèssant is de neo-gotische katholieke Willibrordskèrk oet 1865, oontworpe door de Limburgsen arsjitek Pierre Cuypers, aon de zuidkant vaan d'n Awwe Rijn. De protestante Galluskèrk ligk aon de noordkant vaan de Rijn in d'n awwen döpskern. Boete 't aajd dörp ligke de meule *De Arkduif* oet 1697 en 't zeventiende-iews fort *Wierickerschans*.

## Historie
Al in de Romeinsen tied moot 't bij Bodegraven, wat toen aon de grens vaan 't Romeins Riek laog, 'n vesting höbbe gegeve. Pas roond 1050 evels naom de bebouwing 't karakter vaan e dörp aon. Bodegraven waor iewelaank vaan belaank in de kieshandel (zuug bove).

Bodegraven waor tot 2011 'n zelfstendege gemeinte. 't Aontal inwoeners bedroog per 1 januari 2010 19.434 en de gemeinte besloog 'n oppervlak vaan 38,50 km2 (daovaan 1,02 km2 water). Neve de plaots Bodegraven laoge ouch 't dörp Nieuwerbrug en e deil vaan De Meije binne de grenze vaan de gemeinte.

## Vootnote
Wilhelminatore

De **Wilhelminatore** waor 'ne oetziechtore, dae neve de rewien van 't Kesjtièl Valkeberg op de Heunsberg sjteit in 't sjtedsje Valkeberg aan de Geul. In 1906 ies 't boewwerk in mergel opgetrokke in neogotische sjtiel. Zès verdepinge en daartig maeter hoag kiek 'r oet euver Zuud Limburg. Bie helder waer kènt me kieke tot Aoke (op 't Duutsj) en Luuk (op 't Belsj).

In miert 2025 veel de tore in.

## Kruus op d'n tore
't Betonne kruus op d'n tuup mèt neuge maeter in de huègde. 't Sjtamde oet de jaore daartig van de 20e ièw. In 1968 moet 't weggehaold weure umdat 't gevièrlik gammel sjteit. In 1972 kump d'r  'n nuuj, liechter kruus van aluminium mèt neon-verleechting. Diet gebeurt op intitiatief van Veldeke-Valkeberg, die 'n sjtiechting in 't leve reup: *Sjtiechting 't Kruus op d'n tore*. Die zal in de toekóms zörge veur 't nuèdige ónderhoud en veur de energiekoste. Saoves en sjnachs waor 't leech tot in de wiejen umtrèk te zeen.

## Gesjiedenis
't Initiatief veur de boew gebeurde door 't kurcommité *Falcobergia*. Diet waor 'n soort 2e VVV veur 't toerisme in Valkeberg. De echte VVV houw in 1898 'ne houte oetziechtore opgeriech op 't Rotspark op de Cauberg. In 1910 ies dae aafgebroke. 
In 1922 weurt de Wilhelminatore eigendóm van de familie Schetters-Bours. Zie zal tot 1997 'n restaurant-café in 't geboew oetbate.
In de Twiède Waereldoorlog weurt 't bovesjtök door granate ónder vuur genómme. De tore weurt daonao gerestaureerd. 
Allewiel ies d'r nog ummer 'n horeca-bedrief in d'n tore gevestigd. 

Vanoet De Nerem löp 'n wandelpaad en 'n kabelbaan riechting d'n tore.

In 2024 góng de tore toe veur ónderhoud. Ouch de kabelbaan woort hiebie tiejelik gesjlote. In de nach van 15 op 16 mièrt 2025 is, door nog ónbekènde oarzaak, de tore ineingezak. Wat euverbleef ies de bovenste etage (oetkiekpos) van beton, die in zien gehièl op de grond belandde. Veur de res allein mergelpuin. Me haet de wuns oetgesjproke veur de tore te herboewe.

## Rifferenties
Boskoop

**Boskoop** is 'n plaots en geweze gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, laanks de reveer de Gouwe, te noorde vaan Gouda en Waddinxveen, mèt zoe'n 15.000 inwoeners.

Boskoop is nog ummertouw 'n agrarisch centrum, en wel e centrum vaan de seerteelt vaan buim en blómme.

## Historie
De grun boe-op Boskoop ligk woorte in de twelfde iew oontgonne; in 1204 woort de neerzètting *Ten Bussche* gestiech, boe-oet allezeleve Boskoop is voortgekoume. 'n *Koop* of *cope* waor in Holland en 't Stiech e stök gepachde oontginningsgroond. Bezitter waor de abdij vaan Rijnsburg. Al vaanaof de vieftiende iew kaom de seerteelt in Boskoop op geng; vaanaof de zeventiende iew woorte neve buim ouch blómme geteeld, die sinds de negentiende iew ouch op d'n export nao veural Duitsland gónge. 'nen Hinderende factor waor de lieg ligking, wie Gouda en Waddinxveen mer zjus bove 't groondwaterpeil, boedoor väöl slote móste gegraove weure um 't dörp en de velder druug te hawwe.

Op 1 jannewarie 2014 is Boskoop, same mèt Rijnwoude, opgegaange in de gemeinte Alphen aan den Rijn. Tot de nui fusiegemeinte de naom *Alphen aan den Rijn* hèlt, waor tege 't zier bein vaan Boskoop.

## Externe link
* https://web.archive.org/web/20060111045515/http://www.boskoop.nl/
Brielle

**Brielle** of **Den Briel** is e stedsje en 'n veurmaolege gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, op 't eiland Voorne-Putten, ten zuie vaan 't Rotterdams have-industriegebeed Europoort. De gemeinte had op 1 januari 2006 (perceis) 16.000 inwoeners en besleit 'n oppervlak vaan 31,12 km2 (daovaan 3,63 km2 water). De gemeinte umvat neve de plaots Brielle ouch de dörper Vierpolders en Zwartewaal.

## Aonziech

Brielle heet zien aw vestingwèrke bewaord, dat wèlt zègke inclusief de walmör. Binne de mör ligke väöl monumentaol gebouwe, wie de Catrijnekèrk (begós in 1417) en 't aajd stadhoes (allewijl e museum). In de umgeving vaan Brielle ligke de Brielse Maos en 't Briels Gaat, euverbliefsele vaan 'n aw tak vaan de Maos dee in de achtiende iew verzand is.

## Historie
Brielle moot althans es geografische locatie vaan prehistorische awwerdóm zien: me leit de naom aof vaan 't Keltisch *brogilo*, "jachgebeed". Zoe oongeveer bij de Maos laog toen de grens tösse 't Germaans en Keltisch vestegingsgebeed. Oet aw gesjrifte kint me opmake tot de neerzètting vreuger örges anders laog: me neump naomelek de huiege stad *De nui Briel*, wat impliceert tot eve wijerop *De aw Briel* gelege heet. In vreuger tije waor Brielle de zedel vaan de hierlekheid Voorne, die ouch Goeree umvatde, tot dees hierlekheid in 1371 bij 't graofsjap Holland gevoog woort. In deen tied woort de stad 'n belangrieke have, die oonder mie handel dreef op Zwede. Op 1 aprèl 1572 veel de stad es ierste in de Nederlen in han vaan de Watergeuze; heimèt begós d'n Opstand in de Tachetegjaoregen Oorlog (me oonthèlt dit gemeinlik mèt 't zinneke "Op 1 april verloor Alva [de landvoog vaan de Nederlen] zijn bril [=Den Briel]"). In de daog nao de innaome vaan Brielle woorte e groop kathelieke geisteleke vermaord, die me allewijl de Martelere vaan Gorcum neump. Nao deen tied waor 't mèt de groetste bleuj vaan dit stedsje evels wel veurbij: 't Briels Gaat slibde touw en Rotterdam trók de handel ummer mie nao ziech touw. In de VOC en de WIC kraog Brielle gein kamers. In 1980 woorte de aw gemeintes Vierpolders en Zwartewaal aon Brielle touwgeveug.

## Gebore in Brielle
* Toon Tellegen, sjriever van kinderbeuk
* Maarten Harpentsz. Tromp, admiraol
* Witte de With, admiraol

## Externe link
* http://www.brielle.nl
Cromstrijen

**Cromstrijen** (Hollands: *Kromstrien*) is 'n geweze gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, in 't zuie vaan de Hoeksche Waard, mèt zoeget 13.000 inwoeners en 'n oppervlak vaan naoventrint 70 km², inclusief water. De gemeinte umvatde de dörper Klaaswaal en Numansdorp (raodhoes), die tot 1984 zelfstendege gemeintes waore. De naom kump vaan 'n amb wat hei vreuger te vinde waor.

Op 1 jannewarie góng Cromstrijen op in de nui fusiegemeinte Hoeksche Waard.

## Börgemeisters
In zie kort bestoon heet Cromstrijen de volgende börgemeisters gekind:
Binnenmaas

**Binnenmaas** is 'n geweze gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, in 't noorde vaan de Hoeksche Waard, tege de Aw Maos aon en mèt de Binnebediekde Maos gans in zien grenze. De gemeinte Binnemaas umvatde de kerne Blaaksedijk, De Wacht, Goidschalxoord, 's-Gravendeel (sinds 2007), Greup, Heinenoord, Kuipersveer, Maasdam (hoofplaots), Mijnsheerenland, Puttershoek, Schenkeldijk, Sint Anthoniepolder en Westmaas.

De gemeinte Binnenmaas is in 1984 oontstande oet de aw gemeintes Heinenoord, Maasdam, Mijnsheerenland, Puttershoek en Westmaas. Op 1 januari 2007 woort 's-Gravendeel draon touwgeveug. Op 1 jannewarie 2019 góng de gemeinte op in de nui fusiegemeinte Hoeksche Waard.

## Börgemeisters
Binnenmaas heet in zie kort bestoon de volgende börgemeisters gehad:
Bernisse

**Bernisse** is 'n veurmaolege gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, op Voorne-Putten. De gemeinte bestoont oet de kerne Abbenbroek (raodhoes), Geervliet, Heenvliet, Oudenhoorn en Zuidland, zoewie de naobersjappe Biert en Simonshaven.

De gemeinte is geneump nao 't aajd eiland Bernisse, woe ouch nog 'n bijgelege waterkreek nao hèt. (Die kreek leep door de gemeinte heer.) Ze oontstoont in 1980 oet de aw gemeintes Abbenbroek, Geervliet, Heenvliet, Oudenhoorn en Zuidland. Simonshaven hoort op dat memint al bij Geervliet. De gemeintes Geervliet en Heenvliet woorte neet gans bij Bernisse heringedeild. Op 1 jannewarie 2015 woort de gemeinte Bernisse opgeluf en bij de fusiegemeinte Bernisse geveug. D'n aandere fusiepartner waor 't väöl groeter Spijkenisse, wat ouch de hoofplaots woort; de fusie kaom daomèt in de buurt vaan 'n annexatie.

## Externe link
* https://web.archive.org/web/20060627055613/http://www.bernisse.nl/
Dirksland

**Dirksland** is e dörp in de Nederlandse gemeinte Goeree-Overflakkee, provincie Zuid-Holland, mèt (1 fibberwarie 2012) 8.480 inwoeners en 'n oppervlak vaan 74,16 km² (daovaan 18,33 km²2 water). Tot 2013 vörmde Dirksland 'n apaarte gemeinte, boe neve de hoofplaots Dirksland sinds 1966 ouch de dörper Herkingen en Melissant (tot daan touw ouch gemeintes) bij hoorte.

## Gebore in Dirksland
* Elco Brinkman, politicus (CDA)
* Aad van den Hoek, fietserenner
* Leo Vroegindeweij, beeldhouwer
* Richard Groenendijk, cabaretier

## Externe link
* https://web.archive.org/web/20120302233407/http://www.dirksland.nl/
Giessenlanden

**Giessenlanden** is 'n geweze gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, in 't ooste vaan d'n Alblasserweerd, mèt tösse de 14.000 en 15.000 inwoeners en 'n oppervlak vaan naoventrint 65 km². De gemeinte umvatde de dörper Arkel, Giessenburg, Giessen-Oudekerk, Hoogblokland, Hoornaar (raodhoes), Noordeloos en Schelluinen.

De gemeinte is in 1986 oontstande oet de fusie vaan de gemeintes Arkel, Giessenburg, Hoogblokland, Hoornaar, Noordeloos, Schelluinen en (klein) deile vaan Heukelum, Kedichem, Meerkerk en Nieuwland. Op 1 jannewarie 2019 fuseerde Giessenlanden mèt de gemeinte Molenwaard tot de nui gemeinte Molenlanden, die gans 't neet-versteidelek deil vaan d'n Alblasserwaard umvat.

## Börgemeisters
In zie kort bestoon heet de gemeinte de volgende börgemeisters gehad:
Goedereede

**Goedereede** (Ziews: *Goereê*) is e stedsje in de Nederlandse gemeinte Goeree-Overflakkee, in de provincie Zuid-Holland. Tot 2013 waor Goedereede 'n apaarte gemeinte, die sinds 1966 ouch Ouddorp en Stellendam umvatde, en daomèt gans 't eiland Goeree en e bitteke vaan Overflakkee umvatde. Aander plaotse (gehuchte) waore Havenhoofd, Oostdijk. Per 1 jannewarie 2013 is de gemeinte opgegaange in de nui gemeinte Goeree-Overflakkee; Goedereede heet ziech dao in 't vörmingsproces es insegste tege verzèt.

De veurnaomste bestoonsmiddele zien de landbouw, de vèsserij en 't toerisme.

## Externe link
* https://web.archive.org/web/20230703052508/https://www.goeree-overflakkee.nl/
Gorinchem

**Gorinchem** (oetspraok *Gorkum*) is 'n stad en gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, aon de munding vaan de Linge in de Merwede, tege de grens mèt Gelderland aon. De gemeinte had per 1 januari 2006 34.271 inwoeners en besleit 21,99 km2 (daovaan 3,03 km2 water). Neve de stad Gorinchem kint de gemeinte ouch de kern Dalem.

## Historie
Gorinchem, *Gorinc's heim*, oontstoont waorsjijnlik roond 't jaor 1000, meh weurt veur 't iers geneump in 1224 in 'n oerkónde vaan graof Floris IV. Later dezen iew kaom Gorinchem aon de hiere vaan Arkel, die 't in 1382 stadsrechte zouwe geve. Door zien positie zjus aon de grens mèt Holland en Gelder en neet wied ouch vaan Braobant en Utrei woort Gorinchem 'n vestingstad mèt sterke verdeidegingswerke. In 1417 woort de stad oetindelek door de graove vaan Holland vereuverd en ingelief. Tijens d'n Opstand in de Tachetegjäöregen Oorlog woort de stad in 1572 al vreug door de Watergeuze vereuverd; wie 19 geisteleke ziech verzètde woorte die aofgeveurd nao Brielle, boe ze opgehaange woorte. Dees geisteleke zien bekind koume stoon es de Martelere vaan Gorinchem. In 1673 maakde de stad deil oet vaan de Hollandse Waterlinie. Water waor trouwes e groet en ummer greujend probleem veur Gorinchem, wat dèks las had vaan euverstruiminge; oplossinge waore 't aofdamme en umleie vaan de Maos en 't graove vaan de Nieuwe Merwede. Gorinchem waor ein vaan de lèste plaoste boe de Franse legers ziech nao de val vaan Napoleon hadde trökgetrokke; in 1814 móste ze door de Britse armee oetgedreve weure. Nao 'nen dudeleken trökgaank in veurspood in de achtiende en negetiende iew herstèlde de stad ziech teslotte, mèt door 't graove vaan 't Merwedekanaal nao Utrei.

## Externe link
* Website vaan de gemeinte
Hellevoetsluis

**Hellevoetsluis** is 'n plaots en veurmaolege gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, op 't eiland Voorne-Putten, aon 't Haringvliet, mèt op 1 januari 2006 40.027 inwoeners en 'n oppervlak vaan 46,11 km2 (daovaan 14,22 km2 water). Neve de stad Hellevoetsluis ligke ouch de dörper Nieuwenhoorn en Nieuw-Helvoet.

## Stadsfuncties
Hellevoetsluis is veural 'n forenzestad veur Rotterdam, neet in 't mins veur havewèrkers. Umtot de plaots neet direk kortbij 't Rotterdams woengebeed ligk en de ierste generatie vaan arbeiders-euverluipers al mèt pensioen is functioneert de stad evels noe zelf ouch es besjeie verzörgingscentrum veur in eder geval gans Voorne-Putten.

## Stadsgeziech

Door de kleinen umvaank in 't verleie en verweustinge in d'n Twiede Wereldoorlog heet Hellevoetsluis weineg monuminte. Vaan de aw vestingwerke is nog oonder mie Fort Haerlem euver. Ouch intersant is de windmeule *De Hoop* oet 1801. 'n Aajd druugdok is allewijl es museum ingeriech.

## Historie
Bij de Helvoetse sluus woort in de zeventiende iew 'n vesting aongelag, die veural bedoeld waor es verdeidegingswerk tege vaanaof zie oprökkende legers. Dit fort greujde lankzaamaon oet tot de Nederlandse marinebasis en 't pläötske greujde naovenant. In de negentiende iew evels raakden 't in verval, zeker wie de marineresidentie in de jaore daarteg vaan die iew nao Den Helder verplaots woort. Mèt 't graove vaan 't Kanaal door Voorne in 1830 kraog de plaots 'ne waterweeg nao Rotterdam debij.

## Externe links
* http://www.hellevoetsluis.nl
Hendrik-Ido-Ambacht

**Hendrik-Ido-Ambacht** (Hollands * 't Aambaacht*) is 'n plaots en gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland. Op 1 januari 2022 woende hei 31.662 lui op 'n oppervlak vaan 11,90 km2 (daovaan 1,29 km2 water). De gemeinte ligk op 't eiland IJsselmonde aon de reveer de Noord, tösse Zwijndrecht en Ridderkerk.

Hendrik-Ido-Ambacht is allewijl veural 'n forenzegemeinte veur Rotterdam en Dordrech en weurt dat ummer mie, aongezeen wie al ieder in Zwijndrecht ouch de lèste stökker bouwland veur nuibouw gebruuk weure. In 't verleie waor de gemeinte evels zjus oetgesproke lendelek vaan karakter. Tot 1855 hètde ze *Hendrik-Ido-Schildmanskinderenambacht*; de annexatie vaan 't klein en hiel lendelek Sandelingenambacht in dat jaor greep me aon de naom te verkorte nao *Hendrik-Ido-Ambacht*.

## Externe link
* https://www.h-i-ambacht.nl
Hillegom

**Hillegom** is 'n plaots en 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, in de Bollestreik, tege de grens mèt Noord-Holland, mèt op 1 januari 2008 20.351 inwoeners en 'n oppervlak vaan 13,48 km2 (daovaan 0,60 km2 water). Binne de gemeinte ligke gein ander kerne. Van oersprunk is Hillegom 'n katholiek dörp, wat ziech liet zien in de twie groete kèrke aon allebei de kante vaan 't dörpscentrum.

Same mèt Lisse huurt Hillegom tot 't centrum vaan de Nederlandse blómbolleteelt, die nog ummer veur väöl Hillegommers 't bestoonsmiddel is, al woene dao allewijl ouch genoog forenze. Veur zien veurzeninge maak Hillegom gebruuk vaan Haarlem en neet vaan Leie; hei-um heet de gemeinte al dèkser e verzeuk gedoon ziech nao Noord-Holland te laote euverplaotse, wat tot noe touw ummer geweigerd woort.

## Politiek
Sinds de val van de lèste coalitie in 2008 besteit 't college vaan B&W van Hillegom oet 'n coalitie vaan CDA, VVD en PvdA.

## Externe link
* http://www.hillegom.nl
Jacobswoude

**Jacobswoude** is 'n veurmaolege gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, tege de grens mèt Noord-Holland, mèt op 1 januari 2006 10.802 inwoeners en 'n oppervlak vaan 41,37 km2 (daovaan 4,87 km2 water). Binne de gemeinte laoge de dörper Leimuiden, Rijnsaterwoude (raodhoes) en Woubrugge, die tot 1991 zelfstendege gemeintes waore.

Jacobswoude is geneump nao 't in de Middeliewe bleujend meh daonao vervalle dörp mèt dezelfde naom. Op 1 januari 2009 is de gemeinte mèt Alkemade gefuseerd tot de nui gemeinte Kaag en Braassem.

## Externe link
* https://web.archive.org/web/20070929062156/http://www.jacobswoude.nl/
Katwijk

**Katwijk** (Hollands: *Kattek*) is 'n plaots en gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, in de Duinstreik, tösse Wassenaar en Noordwijk in. De gemeinte had op 1 januari 2012 62.493 inwoeners en heet 'n oppervlak vaan 19,24 km2 (daovaan 5,51 km2 water). De gemeinte umvat vief groete kerne: Katwijk-Noord, Katwijk aan den Rijn, Katwijk aan Zee (raodhoes), Rijnsburg en Valkenburg. Dees vief kerne zien in de loup vaan de jaore gans aoneingegreujd zoetot ze noe same 'n middelgroete stad vörme. Toch höbbe de kerne, veural Katwijk aan Zee, hun karakter vaan zelfstendege gemeinsjappe weite te bewaore. Zoe kint me in Katwijk aan Zee 'n uniek Hollands dialek, 't Katwijks.

Rijnsburg en Valkenburg waore tot 1 januari 2006 apaarte gemeintes. Door de sterke versteideleking in recinter daog is de gemeinte integraol deil oet goon make vaan de Randstad Holland.


Image:Strand Katwijk.jpg|Strand
Image:Prins Hendrikkanaal (haven) Katwijk.jpg|Prins Hendrikkade
Image:Vuurbaakplein Katwijk.jpg|Vuurbaak
Image:Boulevard NZ Katwijk.jpg|Boulevard


## Externe link

* http://www.katwijk.nl
Hardinxveld-Giessendam

**Hardinxveld-Giessendam** is 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, in de Alblasserweerd, aon de Merwede, mèt 17.759 inwoeners (1 januari 2006) en 'n oppervlak vaan 19,35 km2 (daovaan 2,46 km2 water). Hardinxveld-Giessendam is in 1957 oontstoon oet 'n fusie vaan de gemeintes Hardinxveld en Giessendam en besleit grof-eweg de kerne Boven-Hardinxveld, Beneden-Hardinxveld en Giessendam; door groetsjaolege nuibouw zien die drei kerne gans aoneingekloonke. Dao is werk in de sjeepsbouw; wijer wèrke väöl lui es forens in Dordrech.

## Externe link
* http://www.hardinxveld-giessendam.nl
's-Gravendeel

's-Gravendeel is 'n plaots in Zuid-Hollandse gemeinte Binnenmaas, in 't ooste vaan de Hoekse Weerd, ten weste vaan de Dordtse Kil en Dordrech. Tot 1 januari 2007 waor 's-Gravendeel 'n zelfstandege gemeinte mèt oongeveer 9000 inwoeners; 't oppervlak bedroog 20,69 km2, daovaan waor 1,77 km2 water.

's-Gravendeel is in 1593 gestiech in d'n daan nuie polder *Nieuw-Bonaventura*.
Watermeule

'n **Watermeule** ies 'n meule, woavan 't meulewerk weurt aangedreve door sjtruimend water van 'n beek of klein reveer, dat 'n waterraad in bewaeging bringk. In 't vlake landsjap en op hoager gelege gebejer weurt gebruuk gemaak van de windkrach. Dao bevinge ziech de windmeules. 
Bie 'n bovesjlaagmeule  vèlt 't sjtruimend water van bovenaaf op de sjoepe van 't waterraad.
Bie 'n óndersjlaagmeule sjtruimp 't water ónderlangs die sjoepe.
## Gesjiedenis

De watermeule ies 'n oetvinging van de Romeine. In Roame en in Frankriek höbbe opgravinge dat aangetuènd. In de Mieddelièwe ies de watermeule heroetgevónge in Europa.
Saer de 14e ièw zint in Limburg, Noord-Brabant, Gelderland en Twente óngevaer 800 watermeules in bedrief gewaes. In die meules woort graan, mosterd en böskroet gemale. Ouch woort 't driefwerk gebruuk veur 't peersje van plante-olie, zaege van hout of veur de fabricage van papier. Zoa woorte de meules nao hun gebruuk geneump: graanmeule, mosterdmeule, koremeule, oliemeule, zaegmeule, papiermeule. In de tied van de industrieel revolutie zint väöl van dees bedriefkes euvergegange op sjtoummachines. 
In Nederland zint nog 'n 85 watermeules euver. In Zuud Limburg ies ouch 'n aantal bewaard gebleve en (nog) in gebruuk.

## Soorte watermeules
Al nao gelang wat mèt 't driefwerk weurt gefabriceerd, krieg ouch de meule ziene naam. Zoa óndersjeie v'r:
* graan- of koremeule. Graanzäödsjes weure tot mael gemale woavan broad weurt gebakke
* mosterdmeule. Mosterdzäödsjes weure vermale tot mosterd.
* oliemeule. Oet zónnebloompitte, olieve e.d. weurt plante-olie gepeersj.
* zaegmeule. 't Waterraad drief 'n zaegmesjien aan.
* volmeule. 't Meulewerk weurt gebruuk veur 't volle van wöl en ander sjtoffe.
* papiermeule. 't Driefwerk weurt gebruuk veur de fabricage van papier.

## Woa
Langs de sjtruimende beekskes in Zuud-Limburg zint nog watermeules in bedrief óf ze weure veur ander doeleindes gebruuk. (Horeca, kunsgalerie, museum). 
* Langs de Geul zint dat de watermeules o.m. bie Meersje de Boveste meule, in Geulem de Geulemermeule, in Valkeberg de veurmalige Polfermeule, de Franse meule en ouw meule op Sint-Pièter;  in Oud-Valkeberg de Sjloensmeule, in Wielder de Meule van Otten of Wieldermeule mèt 2 bovesjlaagraar, in Wittem de Wittemermeule, in Mechele de Mecheldermeule, in Plaat de Ieëper Volmeule en in Terpoorte 'n koremeule. Aan de Zieversbaek bie Vols de volmeule, aan de Selzerbaek de Lemierser meule, aan de Ezerbeek de meule van Bulkemsbróch, aan de Gulp de watermeules van Gulpe en van Sjlennich.
* Op de Jeker de watermeules van Nekem en Lombok, en de Bisjopsmeule en Liewemeule in de binnestad van Mestreech. 
* Aan de Voor liegke o.m. de Misjermeule in Misj en de meule van kesjtièl Ottegrave, de meule i ge Vitsje en de meule Jansse in Voere.
* Aan de Gelaenbaek de oliemeule van Brómmele, de Eikendermeule bie Terworm, de Töllermeule bie Töl, aan de Hoonsbeek de reste van 'n meule van Kesjtièl Pöt en aan de Welterbaek de Weltermeule bie Welte, 
* Op de Wörm de watermeule van Rimburg.
Krimpen aan den IJssel

**Krimpen aan den IJssel** is 'n plaots en gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, in 't noordweste vaan de Krimpenerweerd, mèt 'n oppervlak vaan 8,95 km2 (daovaan 1,28 km2 water) en (1 jannewarie 2022) 29.415 inwoeners.

## Historie
Krimpen aan den IJssel vörmde in 't verleie mèt Krimpen aan de Lek (gemeinte Nederlek) 'n einheid es gehöch verspreid euver e relatief groet gebeed. De plaots Krimpen weurt veur 't iers geneump in 1277. Allewel tot 't de groetste plaots vaan de Krimpenerweerd waor bleef 't langen tied nogal lendelek vaan karakter. De koms vaan e steinfebrik en 'ne sjeepswerf brach hei e bitteke verandering in. Evels waor de weerd (e bediek eiland tösse revere in) neet anders es mèt e puntsje te bereike.

Bij de Watersnoedramp vaan 1953 sjeelde 't weineg of de dieke bij d'n Hollandsen Iesel braoke door. Um dees reje woort tösse Krimpen en Capelle aan den IJssel 'n störmvloodkiering gebouwd, die in 1958 es ierste vaan de Deltawerke veerdeg kaom. Dees kiering waor ouch 'n brögk, zoetot Krimpen 'n rechstreekse verkeersverbinding kraog mèt o.m. Rotterdam. Sinsdeen is de plaots sterk gegreujd tot 'n Rotterdamse veurstad; allewijl is de gemeinte bekans touwgebouwd.

## Externe link
* https://www.krimpenaandenijssel.nl
Leerdam

**Leerdam** is e stedsje in de Nederlandse gemeinte Vijfheerenlanden (provincie Utrech), aon de Linge, kortbij de grens mèt Gelderland en Zuid-Holland. Leerdam is bekind um ziene kies, dee evels eigelek oet Schoonrewoerd kump, en um zie glaas. Leerdam heet 'n historisch centrum, boe me oonder mier 'n kèrk mèt 'ne Romaansen torie en e koer vaan roond 1500 vint.

Tot 1 jannewarie 2019 waor Leerdam 'n zelfstendege gemeinte, die toen neet in Utrech meh in Zuid-Holland laog. Sinds 1986 umvatde die gemeinte neve de hoofplaots Leerdam nog de dörper Kedichem en Schoonrewoerd (dat jaor es gemeintes opgeluf) en 't gehöch Oosterwijk (daoveur oonder Kedichem).

## Gebore in Leerdam
* Manon van Rooijen, zwumster
Böätenake

**Böätenake** (Nederlands: **Beutenaken**) ies 'n buurtsjap van Sjlennich in de gemeinte Gulpe-Wittem in 't heuvelland van Zuud Limburg. Ouwer name zint: Bottinachs, Butenacho, Butenachen. De nederzètting ies gelege in 't dal van de Gulp in lintbeboewing aan de waeg *Beutenaken* tösje Waterop  en Sjlenake. 't Zint groatendeils boerehoezer, woa-ónder ouch vakwerk. 

't Reveerke de Gulp, dat 'n ziebeek ies van de Geul, sjtruimp achterum de hoezer. Dao achter bevingk ziech de Groate bösj, 'ne sjtiele hellingbösj mèt haol waeg en gröbbe.  In 2003 woonde d'r 90 luuj in Böätenake. 

## Bezeenswaerdig

* Aan de driejsprunk mèt de waeg nao Hoagkruts. ónder aan *de Piemert*,  sjteit 'n carréboerderie "de Helenahaof"  en 'n groate baekapel oet 1880, gewiejd aan Maria. 
* Ein paar vakwerkhoezer en häöf.
* 'n Road baksjteine kapelke oet 1929, gewiejd aan 't Heilig Hart, op de driesjprunk tösje de beboewing, woa vreuger 'n waegkruus sjting. Op dees plaats weurt ins in de drie jaor 'n rösaltaor opgeboewd veur es de brónk langstrèk. Hie weurt dan 'n ( gedeiltelike) Heilige Mès opgedrage.
* 'n Forellekwekerie
Sjlennich

**Sjlennich** (boete 't dörp ouch *Sjlenake*, Nederlands **Slenaken**) ies e dörp in de gemeinte Gulpe-Wittem in Zuud Limburg op de grens mèt 't Belsj. 't Ies gelege aan 't reveerke de Gulp, 'n ziebeek van de Geul. Vlakbie liegke de Groate Bösj en de Roebelsjbösj. Tot 1982 waor Sjlenake 'n zelfsjtendige gemeinte. Tot 1999 huèrde-n 't bie de gemeinte Wittem en daonao bie de fusiegemeinte Gulpe-Wittem. D'r wone 654 luuj.
Ouwer name zint: Sledenaken, Sledenachen en Sleydenaeken.

## Buurtsjappe
Gehuchte en buurtsjappe van Sjlenake zint: 
* Böätenake (Beutenaken)
* Heieret (Heijenrath)
* Ge Kruuts (Hoogcruts) (gedeiltelik) (ónder Norbik)
* Sjilberg, (gedeiltelik) ónder Norbik

## Gesjiedenis
Sjlenake waor in de 13e ièw 'n vrie riekshièrlikheid. Dat bliek oet 'n oarkónde woa-in Adam, Hièr van Sjlennich, es getuge sjteit veur Walram, hertog van Limburg. Later zint grave van Bronckhorst van Grónsveld en daonao graaf Plettenburg van Wittem de baas. 
De umgeving van 't dörp ies al zoan 6000 jaor geleje bewoond gewaes bliekens de groate "sjliepsjtein" dae ziech bevingk in  't kortbieliegkend bösjke langs de Gulp. In deze sjtein zint reste van insjniejinge te zeen, die luuj oet de Nuje Sjteintied (Neolithicum) gemaak höbbe terwiel ze hun biele waore aan 't sjerp sjliepe.

## Bezeenswaerdig

* De umgeving weurt, vanwege de berg, Klein Zjwietserland geneump. Dat trèk väöl toeriste. Saer 2005 ies de umgeving  oetgerope tot "vief sjterre"-wandelgebeed.
* Ouw vakwerkhoezer en vakwerkhäöf.
* De 18e-ièwse parochiekèrk ies gewiejd aan de heilige Remigius. Van oarsjpróng waor 't 'n kapel oet de 15e ièw es eigendóm van de familie Heez. 't Hoes *Heez* haet gesjtange woa noe de haof Heez liek. Tot laat in de 17e ièw hoort Sjlennich bie de parochie Sint-Martens-Voere. In 1674 weurt 't 'n zelfsjtendige parochie, 'n ièw later weurt de parochiekèrk geboewd. De teikening ies van de Brusselse architect Wincqs. Hae maak 'ne traditioneel Mieddelièwse boew mèt 'n driebeukig sjeep en 'n drieziejige koarsjleting. De ruumde binne haet 'n tongewelf dat gedrage weurt door Toscaanse zule. Beelde van Maria en Anna datere resp. oet de 15e en 17e ièw. 't Picardie-örgel ies geboewd door Verschueren. Op 't kèrkhof sjtoon 16 geetiezere kruzer mèt reliëfveursjtèllinge.
* De 18e-ièwse pastorie ies van baksjtein mèt helsjteine (oet Name) lieste rónd deur en vènstere.
* Museum veur religieuze kuns mèt o.m. 'ne 18e-ièwse praeksjtool oet Luuk, mèt 'n reliëf van Sint Remigius. Wiejer beelde (van de Heilige Familie) en relieke.

## Dörpsvereiniginge
* Fanfare Berg en Dal

## Evenemente
* Kèrmes eind januari rónd de 4e zóndig, rónd 26 juli (mèt attracties) en eind september.

## extern website
* VVV Slenaken
Treëbik

**Treëbik** (Hollands: **Treebeek**) is de groatste wiek van de gemeinte en plaats Broensem in Nederlands Limburg.

In Treëbik sjtóng bis 1973 de sjtaatskoel Emma op de plek woa noe 't Emmapark en hoezer ligke. Ouch lik hie 'n klein bedrieveterien woa ouch de brandweer van Broensem en Gebrook lik. 

De veurmalige mienkolonie Treëbik-Haansberg, mèt ruum 600 hoezer oet 1913-1918, nao 'n óntwerp van Johannes Leliman, is vanaaf 22 januari 2009 besjermp dörpsgezich. 

In Treëbik ligke miè es tièn kèrke, ómdat de koempels oet versjillende leng kaome.