Hellingbösj

'ne **Hellingbösj** ies 'ne bösj gesitueerd tege en op 'ne berg, zoawie die  bv. in Zuud-Limburg tege de hellinge van de beekdale väöl veurkómme. Door regewater en waterluip höbbe ziech gröbbe en haol waeg gevörmp. Vanoet de dale van de Gelaenbaek, de Geul, de Gulp en de Voor en ziebaeke, woa v'r beemde, moerasse, bóngerde, kalkgraasland, wiengaarde en weie tegekómme beginne hoagerop de hellingbösj.

In Zuud Limburg en Belsj Limburg kómme op plaatse mergel en kundersjtein aan de oppervlakte, zoa-es in Valkeberg, Oud-Valkeberg, Geulem, Meersje, Kunder, Krawbich Sint Pieter en Kan. 
In versjillende bösj óntsjpringe brónne.
Vanwege de sjtiel helling en de primitieve gereidsjappe van de boere, woort d'r vreuger gein hout gekap en bleef de bösj behouwe. 

## Flora en Fauna
Neve gemengde aanplant van loofbuim en naoldbuim ies de ónderbegreujing hièl gevarieerd. Door 't versjil van samesjtèlling van de grónd kump de begreuiing in twiè soorte veur. Van bove nao ónder op de kleigrónd sjtoon o.a. eike mèt haagbeuk, hazelaer, vleer, meidaon, bosjrank (liaan) en varens. Op kiezel sjtoon eikebuim mèt berkebuim, liesterbes, voelboum, kamperfoelie. Hie vingk me ouch kiezelkoele.
Op de kalkgrónd sjtoon eike mèt haagbeuk, hazelaer, vleer, meidaon, bosjrank en varens. 't Mins typisch zint de eike-berkebösj, die sjtoon ouch op de zandgrónd. 

Plante die veurkómme zint: meizäödsje, wintergreun of klimop, brièmsjtroek, boasannemoon, daslook, sjpeenkroed, sjnièklökske, kèrkesjleutel, mièrts en bosjviuèlke, helmbloom, gael doufnetel, groatblomig muur, akkerhoornbloom, waldmeister (O.L. vrouwebedstro), bingelkroed, aronskelk, einbes, klet, maelpaume (maagdenpalm) 

Dere wie das, moes, sjlaopmoes, knien, eikhoorn en sóms de ree. Wiejer: boktor, keizersjmantel (pepel), vuurkever, motmök. 

Veugel zoa-es sjpechte, biejemeis, blauwmeis, winterkeuninkske, boumklever, roadbeursjke, merel, nachtegaal, zjwartkoptuinfluiter, tjiftjaf, fitis, wielewaal, sjpotvogel, greunvink, buizerd ransuul en bosjuul. 

Paddesjteul zoa-es Judasoar, morieljesoorte,  reuzebovis, witte bultzjwam, houtknotszjwam, elvebenkskes

## Hellingbösj in Limburg

* De Savelsbösj tösje  Gronsveld en St. Gietere
* De Baoveste bösj en de de Óndersjte bösj bie Ièpe
* De Elsetterbösj en de Vielenerbösj
* Bungerbösj en Gäölerbösj bie Bung
* De Sjieversberg bie Moorveld
* De Danikerberg, de Wolfhagerbösj  en de Sjpawbikerbösj bie Sjweikese en Sjènne
* de Kelmonderbösj bie de Keutelbaek en de Vrouwebösj bie Baek (plaats)
* Ravesbösj tösje Sjtraobaek en Hazel. Hie bevinge ziech de brónne van de Sjtraobaek (baek) en reste van Romeinse villa's.
* Sjweeberigerbösj bie Sjweeberig
* De_Gièlender mèt orchideëtuin tösje Sjtröch, Oud-Valkeberg,  de Sint Jansbösj en Biejebösj.
* De Kunderberg, mèt kundersjtein en  kalkaoves, bie Kunder
* De Bemelerberg mèt mergelgrotte bie Bemele
* De Geulemerberg, de Bergerhei en De Delle bie Geulem en Meersje (mèt mergelgrotte).
* De Wiengaardsberg bie Waterval (Ulesjtraote). Hie bevinge zich de brónne van de Watervalderbaek.
* De Sjaatsberg, mèt de kloes op de Sjaatsberg, bie Oud-Valkeberg
* De Polferbösj, mèt mergelgrot, in de Plenkert in Valkeberg
* De Sjoppemerhei bie Voere (alle bösj op de hellinge van Voere, behalve in S'n Pieëter 'ne dennebösj)
* De Roebelsbösj bie Sjlennich
* De Kannerbösj, mèt mergelgrot, bie Neerkan
* D'n Observant bie Sint Pieter (Mestreech)
* Imstenraojerbösj bie Benzerao
* De Aambösj bie Heële