5 december

**5 december** is 'nen daag op de Gregoriaanse en Juliaanse kalender. 't Is d'n 339en daag vaan e gewoen jaor en d'n 340e vaan e sjrikkeljaor; heinao koume nog 26 daog. 't Is de nationaole fiesdaag vaan Thailand; in Nederland veert me dezen daag Sinterklaosaovend.

## Gebäörtenisse
* 63 v.Chr. - Cicero hèlt de veerde en lèste vaan zien veer *[[Orationes in Catilinam]]*.
* 633 - 't Veerde Concilie vaan Toledo heet plaots.
* 771 - Karel de Groete weurt keuning vaan de Fraanke nao de veurtijege doed vaan zie broor Carloman I.
* 1408 - Emir Edigu vaan 't Riek vaan de Gouwe Horde bereik Moskou.
* 1484 - Paus Innocentius VIII publiceert de böl *[[Summis desiderantes affectibus]]*, gemeind um de hekserij in 't Heileg Roems Riek te bekaampe.
* 1492 - Christoffel Columbus oontdèk Hispaniola. Heer lant bij Môle Saint-Nicolas in 't huieg Haïti.
* 1560 - Sjarel IX weurt keuning vaan Fraankriek.
* 1757 - Zevejaoregen Oorlog: In de slaag bij Beuthen boke de Pruse oonder Frederik II 'n beslissende euverwinning op de Oosteriekers.
* 1830 - De *[[Symphonie fantastique]]* van Hector Berlioz wirt veur 't eësj oetgeveurd in 't conservatorium van Paries.
* 1848 - President James K. Polk bevesteg de voonds vaan groete kwantiteite goud in 't zoezjus vereuvererd Californië; begin Gold Rush.
* 1865 - Spaons-Zuid-Amerikaansen Oorlog: Peru verbint ziech mèt Chili tege Spaanje.
* 1931 - Op orders vaan Jozef Stalin weurt de Kathedraol vaan Christus d'n Heiland in Moskou opgebloze.
* 1933 - Utah nump es 36e van de 48 sjtate 't 21e amendemènt aan. Hiejmit wirt de Dreuëglègking in de Vereinigde Sjtaote officieel beènjig.
* 1934 - Abessiniëcrisis: Fascistisch Italië begint 'nen aonval op Welwel in Ethiopië.
* 1935 - 't Ierste door kunsmaotege inseminatie verwèk kaaf weurt gebore in Elsloo.
* 1936 - De Sovjet-Unie nump 'n nui groondwèt aon. Kirgizië weurt 'n volweerdege Sovjetrippubliek.
* 1941 - Twiede Wereldoorlog: Ónger leijing van generaal Georgi Zjoekov sjtart 't Sovjetleger biej Moskou ein taengeoffensief taenge nazi-Duutsjlandj.
* 1946 - New York weurt gekoze tot permanente zetel vaan de Vereinigde Naties.
* 1952 - Sinterklaos weurt veur d'n ierste kier oontvaange op tèllevisie door Mies Bouwman.
* 1983 - De junta in Argentinië weurt oontboonde.
* 1991 - Leonid Kravtsjoek weurt verkoze tot ierste president vaan de Oekraïne.
* 1995 - De regering vaan Sri Lanka melt de val vaan Jaffna, e belaankriek bolwerk vaan de Tamiltiegers.
* 2013 - Militante valle 'ne basis vaan 't Ministerie vaan Defensie aon in Sanaa, de hoofstad vaan Jeme.

## Gebore
* 852 - Zhu Wen, keizer vaan China (gestorve 912)
* 1377 - Jianwen, keizer vaan China (gestorve 1402)
* 1443 - Paus Julius II (gestorve 1513)
* 1495 - Nicolaes Cleynaerts, [Belsj|Zuid-Nederlandse]] filoloog (gestorve 1542)
* 1537 - Ashikaga Yoshiaki, sjogoen vaan Japan (gestorve 1597)
* 1547 - Ubbo Emmius, Nederlandsen historicus en geograaf (gestorve 1625)
* 1595 - Henry Lawes, Ingelse componis (gestorve 1662)
* 1687 - Francesco Geminiani, Italiaanse componis (gestorve 1762)
* 1782 - Martin Van Buren, achste president vaan de Vereinegde Staote (gestorve 1862)
* 1836 - Vincenzo Vannutelli, Italiaanse kardinaal (gesjtorve 1930)
* 1879 - Harie Meijers, Nederlands-Limbörgse fietsrenner (gestorve 1928)
* 1886 - Pieter Oud, Nederlandse politicus en gesjiedsjriever (gesjtórve 1968)
* 1890 - Fritz Lang, Oasterieks-Amerikaanse filmregisseur (gesjtórve 1976)
* 1901 - Walt Disney, Amerikaansen animator (gestorve 1966)
* 1901 - Werner Heisenberg, Duitse natuurkundege, Nobelpries in de Natuurkunde 1932 (gestorve 1976)
* 1902 - Strom Thurmond, Amerikaanse politicus (gestorve 2003)
* 1903 - Johannes Heesters, Nederlands-Duitse zenger (gestorve 2011)
* 1903 - C. F. Powell, Britse natuurkundege, Nobelpries in de Natuurkunde 1950 (gestorve 1969)
* 1916 - Hilary Koprowski, Pools-Amerikaanse viroloog, oontwikkeler vaan 't poliovaccin (gestorve 2013)
* 1925 - Anastasio Somoza Debayle, Nicaraguaanse politicus (gestorve 1980)
* 1927 - Bhumibol Adulyadej (Rama IX), keuning vaan Thailand (gestorve 2016)
* 1932 - Sheldon Lee Glashow, Amerikaanse natuurkundege, Nobelpries in de Natuurkunde 1979
* 1932 - Little Richard, Amerikaanse rock-'n-roll-arties
* 1938 - J.J. Cale, Amerikaanse bluesmuzikant (gestorve 2013)
* 1944 - Jeroen Krabbé, Nederlandsen acteur
* 1946 - José Carreras, Sjpaanse operazenger
* 1955 - Emile Hendrix, Nederlands-Limbörgse springruiter
* 1955 - Marianne Weber, Nederlandse zangeres
* 1960 - Fred Rutten, Nederlandse voetballer en trainer
* 1966 - Patricia Kaas, Franse zangeres
* 1967 - René Shuman, Nederlands-Limbörgse popmuzikant
* 1968 - Margaret Cho, Amerikaanse actries
* 1985 - Nico Verdonck, Belzjen otocoureur

## Gesjtorve
* 63 v.Chr. - Publius Cornelius Lentulus Sura (ca. 51), Romeinse staotsmaan
* 334 - Li Ban, keizer vaan Cheng Han (ca. 46)
* 902 - Ealhswith, keuningin-gemaol vaan Alfred de Groete
* 1212 - Dirk vaan Are, bisjop vaan Utrech
* 1244 - Johanna vaan Constantinopel (ca. 44)
* 1355 - Jan III vaan Braobant (ca. 55)
* 1560 - Frans II vaan Fraankriek (16)
* 1758 - Johann Friedrich Fasch (70), Duitse componis en violis
* 1784 - Phillis Wheatley (31), Senegalees-Amerikaanse slavin en diechteres
* 1795 - Wolfgang Amadeus Mozart (35), Oesteriekse componis
* 1827 - Enrico Acerbi (42), Italiaansen dokter
* 1870 - Alexandre Dumas (68), Franse sjriever
* 1886 - Petrus Hofstede de Groot (84), Nederlandse theoloog
* 1891 - Peter II vaan Brazilië (66)
* 1925 - Wilhelmina Drucker (Dolle Mina) (78), Nederlandse feministe
* 1926 - Claude Monet (86), Franse sjèlder
* 1927 - Fjodor Sologoeb (64), Russische sjriever
* 1931 - Willem Tholen (71), Nederlandse kunssjilder
* 1936 - Frans Erens (78), Nederlands-Limbörgse sjriever
* 1951 - Abanindranath Tagore (80), Indiase beeldende kunsteneer
* 1963 - Karl Amadeus Hartmann (58), Duitse componis
* 1965 - Joseph Erlanger (91), Amerikaanse zenuwendokter, Nobelpries in de Geneeskunde 1944
* 2002 - New Win (91 of 92), Burmese militair en politicus
* 2006 - David Bronstein (82), Sovjet-Oekraïense sjaker
* 2007 - Karlheinz Stockhausen (79), Duitse componis
* 2012 - Dave Brubeck (91), Amerikaansen jazzpianis
* 2012 - Oscar Niemeyer (104), Braziliaansen arsjitek
* 2013 - Nelson Mandela (95), president van Zuud-Afrika
* 2014 - Fabiola vaan 't Belsj (86)
* 2017 - Michael van Hohenzollern-Sigmaringen (96), lèste keuning vaan Roemenië