12 jannewarie

**12 jannewarie** is 'nen daag op de Gregoriaanse en Juliaanse kalender. 't Is d'n twelfden daag vaan 't jaor; in e gewoen jaor koume daan nog 353 daog, in e sjrikkeljaor nog 354.

* 1528 - Gustaaf I weurt gekroend tot keuning vaan Zwede. Heer regeerde al sinds 1523.
* 1554 - Bayinnaung, oonder wee Birma ziene groetsten umvaank zouw bereike, weurt tot keuning gekroend.
* 1616 - De Braziliaanse stad Belém weurt neve de Amazonedelta gestiech.
* 1701 - Groninge en Frieslandj gaon (entelik) euver op de Gregoriaanse kalender.
* 1807 - Bösjkroetramp in Leiden. Kortbiej 't Rapenburg vlug op Coppermaondig ein kroetsjeep de lóch in. D'r valle óngeveër 160 doaje en 2000 gewónje, en 218 hoeze waere verrinneweerd.
* 1848 - In Palermo begint d'n opstand tegen 't Keuninkriek vaan de Bei Siciliës.
* 1867 - 't Hertogdóm Sjleeswiek en 't hertogdóm Holsjtein waere es provincie Sjleeswiek-Holsjtein biej 't keuninkriek Pruusjes ingelief.
* 1872 - Johannes IV weurt in Axum gekroend tot keizer vaan Ethiopië.
* 1932 - Hattie Caraway nump es ierste vrouw zitting in de Senaot vaan de Vereinegde Staote.
* 1945 - Twiede Wereldoorlog: De Sovjet-Unie begint 't Vistula-Oderoffensief.
* 1962 - Operatie Chopper, de ierste Amerikaanse militair actie in de Vietnamoorlog, begint.
* 1964 - In Zanzibar begint 'nen opstand tegen 't bewind vaan de sultan.
* 1967 - James Bedford liet ziech es ierste mins invrere mèt de bedoeling um later wijer te kinne leve.
* 1969 - De New York Jets versloon de Baltimore Colts in de Super Bowl, allewel tot de lèste extreem favoriet waore.
* 1970 - Biafra capituleert, womit ein eindj kump aan de Nigeriaanse burgeraorlog.
* 1972 - De Amerikaanse televisieserie All in the Family versjient veur 't eësj op de Nederlandse tv.
* 1982 -  't Brits paersbureau Reuters berich dat volges tweë Amerikaanse óngerzeukesj 't zeëniveau saer 1940 waereldwied is gesjtege mèt 13 cm.
* 2005 - Lancering vaan Deep Impact, 't ierste ruimtevaartuig wat (gecontroleerd) neerstort op 'ne komeet.
* 2006 - Op d'n hadj bij Mekka brik 'ne massapaniek oet, boe-in minstens 362 lui weure doedvertrampeneerd.
* 2010 - Haïti weurt getroffe door 'nen eerdsjók vaan 7 op de momintmagnitudesjaol, kortbij de hoofstad Port-au-Prince. Tösse 217.000 en 230.000 inwoeners zien um 't leve gekome.

## Gebore
* 1576 - Petrus Scriverius, Nederlandsen historicus (gestorve 1660)
* 1580 - Jan Baptist van Helmont, Zuid-Nederlandse natuurwetensjapper (gestorve 1644)
* 1597 - François Duquesnoy, Zuid-Nederlandse beeldhouwer (gestorve 1643)
* 1628 - Charles Perrault, Franse sjriever (gesjtórve 1703)
* 1715 - Jacques Duphly, Franse klavecinis en componis (gestorve 1789)
* 1724 - Frances Brooke, Britse sjriefster (gestorve 1789)
* 1729 - Edmund Burke, Ierse filosoof (gestorve 1797)
* 1741 - Reinier Vinkeles, Nederlandse teikenaer en graveur (gesjtórve 1816)
* 1746 - Johann Heinrich Pestalozzi, Zwiterse pedagoog (gestorve 1827)
* 1751 - Jakob Michael Reinhold Lenz, Duutsje sjriever (gesjtórve 1792)
* 1822 - Etienne Lenoir, Belzje oetvènjer van de explosiemotor (gesjtorve 1900)
* 1849 - Jean Béraud, Franse sjèlder (gestorve 1935)
* 1851 - Ferdinand I vaan de Bei Siciliës (gestorve 1825)
* 1860 - Ludwig Willem Reymert Wenckebach, Nederlandjse kunssjilder en graficus (gesjtórve 1937)
* 1864 - Benjamin Lamme, Amerikaanse elektrotechnicus (gesjtórve 1924)
* 1873 - Spiridon Louis, Griekse marathonluiper en Olympisch kampioen (1896)
* 1876 - Ermanno Wolf-Ferrari, Italiaanse componis (gestorve 1948)
* 1881 - Anna Pavlova, Russische ballerina (gesjtórve 1931)
* 1893 - Hermann Göring, Duitse militair en politicus (gestorve 1946)
* 1893 - Alfred Rosenberg, Duitsen arsjitek en politicus (gestorve 1946)
* 1906 - Emmanuel Lévinas, Litouws-Franse filosoof (gestorve 1995)
* 1916 - P. W. Botha, Zuid-Afrikaanse politicus (gestorve 2006)
* 1918 - Maharishi Mahesh Yogi, Indiase meditatielierer en goeroe (gestorve 2008)
* 1926 - Morton Feldman, Amerikaanse componis (gestorve 1987)
* 1930 - John Leddy, Nederlandse acteur
* 1932 - Alain Teister, Nederlandse sjriever en sjilder (gesjtorve 1979)
* 1939 - Jacques Hamelink, Nederlandse dichter, prozasjriever en essayis
* 1941 - Chet Jastremski, Amerikaanse zjwömmer
* 1944 - Joe Frazier, Amerikaanse bokser (gestorve 2011)
* 1949 - Haruki Murakami, Japanse sjriever
* 1951 - Herman Heinsbroek, Nederlandse zakeman en politicus
* 1953 - Willem Endstra, Nederlandse zakeman en krimmeneel (gesjtorve 2004)
* 1954 - Cees van der Pluijm, Nederlandse sjriever, dichter, columnist, acteur en presentator
* 1954 - Howard Stern, Amerikaanse diskjockey
* 1955 - Jan van Houwelingen, Nederlandse fitserenner
* 1956 - Vincent Lavenu, Franse fitserenner en ploogleijer
* 1974 - Melanie Chisholm (Mel C), Britse zangeres (o.a. Spice Girls)
* 1979 - Johnny de Mol, Nederlandse acteur en presentator
* 1993 - Zayn Malik, Britse popzenger (o.a. One Direction)

## Gestorve
* 1322 - Maria vaan Braobant, keuningin vaan Fraankriek (67)
* 1519 - Maximiliaan I vaan 't Heileg Roems Riek (59)
* 1665 - Pierre de Fermat, Franse wiskundege (58)
* 1674 - Giacomo Carissimi, Italiaanse componis (68)
* 1705 - Luca Giordano, Italiaanse sjèlder (70)
* 1735 - John Eccles, Ingelse daan wel Britse componis (ca. 66)
* 1759 - Prinses Anna van Hannover, widvrouw van sjtadhawwer Willem IV (49)
* 1765 - Johann Melchior Molter, Duutsje componis en dirigent (68)
* 1834 - William Wyndham Grenville, 1e Baron Grenville, Britse politicus (74)
* 1932 - Daniël Noteboom, Nederlandse sjaker (21)
* 1943 - Jan Campert, Nederlandse dichter en sjriever (40)
* 1955 - Armand Thiery, Belzje preester, theoloog en psycholoog (87)
* 1972 - Henri Pieck, Nederlandse architek, teikenaer en kunssjilder, tweëlingbroor van Anton (76)
* 1976 - Agatha Christie, Britse detectivesjriefster (85)
* 2003 - Maurice Gibb, Brits-Australische popmuzikant (Bee Gees) (53)
* 2007 - Alice Coltrane, Amerikaanse jazzuzikante (69)
* 2015 - Inge Vermeulen, Braziliaans-Nederlandse hockeyster (30)
* 2020 - Paulo Gonçalves, Portugese motorcoureur (40, veroongelök)
* 2020 - Roger Scruton, Britse filosoof (75)
* 2020 - Aart Staartjes, Nederlandsen acteur (81)