open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
8 september

**Fièsdaag van [[Maria Geboorte]]**
**[[Nationale fièsdaag]] in [[Andorra]] en [[Macedonië (land)|Macedonië]]**
**Internationale daag van [[alfabetisering]] ([[UNESCO]])** 

## Gebeurtenisse
* 1278 - Andorra weurt gesjtiech.
* 1504 - Michelangelo presenteert ziene *David* in Florence. 
* 1831 - Eupening van de ièrsjte zietting van 't Belsj Parlement, dat 102 volksvertegewoordigersj en 51 senatore tèlt.
* 1854 - 't Dogma van de ónbevlekde óntvangenis weurt door paus Pius X aafgekundig.
* 1875 - In Sjteil weurt de congregatie van de Missionarisse van Sjteil opgeriech door Arnold Janssen.
* 1900 - De orkaan Galveston eis 8000 tot 10.000 leves in Texas.
* 1936 - Prinses Juliana verloof ziech mèt Bernhard van Lippe-Biesterfeld. 
* 1944 - Veur 't ièrsj weurt Londe getroffe door 'n V2-rakèt.
* 1945 - Korea weurt in 't zuie door de Amerikane, in 't noorde door de Sovjetrusse bezat. Begin vaan de verdeiling vaan Korea.
* 1991 - Macedonië verklaort ziech ónaafhenkelik.

## Gebore
* 1157 - Richard I van Ingeland (Richard Lièwehart) keuning van Ingeland (gesjtorve 1199)
* 1804 - Eduard Mörike, Duutsje diechter (gesjtorve 1875)
* 1830 - Frederic Mistral, Franse diechter (gesjtorve 1914)
* 1841 - Antonín Dvořák, Tsjechische componis (gesjtorve 1904)
* 1894 - Willem Pijper, Nederlandse componis (gesjtorve 1947)
* 1938 - Reinbert de Leeuw, Nederlandsen dirizjènt, pianis en componis (gestorve 2020)
* 1960 - Matthijs van Nieuwkerk, Nederlandse prizzentator
* 1976 - Sjeng Schalken, Nederlandse tennisser
* 1979 - Pink, Amerikaanse zangeres
* 1982 - Leandra Leal, Braziliaanse actries

## Gesjtorve
* 1949 - Richard Strauss, Duutsje componis
* 1955 - Johannes de Jong, [Nederland]se kardinaal-aartsbiesjop van Utrech
* [1983 - Wim Kan, Nederlandse cabaretier
* 2003 - Leni Riefenstahl, Duutsje cineaste en fotografe
9 september

**Heiligedaag van [[Petrus Claver]]**
**[[Nationale fièsdaag]] in [[Tadzjikistan]]**

## Gebeurtenisse
* 1543 - Mary Stuart weurt mèt neuge maond officieel tot "Queen of Scots" gekroand. 
* 1743 - Paus Benedictus XIV creëert 25 nuuj kardinale, woa-ónder de latere prins-biesjop van Luuk Johan Theodoor van Beieren.
* 1839 - Door John Herschel weurt de ièrsjte glaasplaatfoto gemaak. 
* 1850 - Californië weurt de einendaartigste sjtaat van de VS. 
* 1913 - Bie 'n ónwaer kump 'ne zeppelin in de Noordziè terech: 14 bemanningsleje kómme um. 
* 1934 - De planetoïed (1383) Limburgia weurt óntdèk door de Nederlandse astronoom Hendrik van Gent.
* 1939 - De Nederlandse mienevaeger Hr. Ms. Willem van Ewijck löp op ein eige mien wodoor 30 luuj óm 't laeve kómme.
* 1944 - Bulgarije weurt bevriejd door Rusland.
* 1965 - Tibet weurt 'ne autonome regio van China.
* 1991 - Nirvana brink *[[Smells Like Teen Spirit]]* oet, woamèt de grungemuziek doorbriek bie 't groat publiek.
* 2004 - In de Indonesische hoofsjtad Jakarta explodeert 'n autobom veur de Australische ambassade; 11 doaje.

## Gebore
* 384 - Flavius Honorius, Romeinse keizer
* 1585 - Kardinaal Richelieu, Franse kardinaal en adviseur van Lowie XIII van Frankriek
* 1828 - Leo Tolstoj, Russische sjriever
* 1924 - Rik Van Steenbergen, Belzje fietsrenner
* 1941 - Otis Redding, Amerikaanse soulzanger
* 1960 - Hugh Grant, Britse acteur
* 1974 - Ana Carolina, Braziliaanse zengeres-sjriefster

## Gesjtorve
* 701 - Paus Sergius I
* 1087 - Willem I van Ingeland
* 1898 - Stéphane Mallarmé, Franse diechter
* 1901 - Henri de Toulouse-Lautrec, Franse sjilder en graficus
* 1947 - Victor Horta, Belzje arsjitek
* 1976 - Mao Zedong, Chinese politicus
De Laak (Maasgoew)

**De Laak** (Nederlands **Laak**) is e gehuch in de Nederlands-Limburgse gemeinte Maasgoew, ten zuie vaan Staeveswaert en ten weste vaan G'n Oea, aon de Maos, mèt 'n gesjatte 220 inwoeners.

De Laak besteit oet lintbebouwing aon 'ne weeg laanks de Maos. Bij 't dörp ligk 'n neogotische kapel oet 1896 gewijd aon Sint-Anna, die de aw kapel vaan 't Kestieël Walborg vervink. Roontelum 't gehuch ligke grindpeul, die veur waterrecreatie gebruuk weure.

Aajdtieds huurde De Laak, mèt G'n Oea, bij de hierlekheid Staeveswaert, die in hen waor vaan de graove Van den Bergh, die vaanoet 't Kestieël Walborg regeerde. In de Fransen tied woorte G'n Oea en De Laak same 'n zelfstendege gemeinte. Dees situatie doorde tot 1991, wie de gemeinte aon Brach woort touwgevoog. Sins 2007 huurt De Laak bij de nui gemeinte Maasgoew. In 1992 woorte de rewiene vaan 't kestiel gesloop.

## Zuug ouch
* Laak (Leudaal)
De Kling

**De Kling** (ouch wel *Ungesjte Merkelbek*) is 'n naobersjap in 't noorde vaan de gemeinte Broensem. Feitelek huurt 't bij Merkelbek, wat evels in de gemeinte Óngerbenk ligk. 't Ligk ten zuie vaan dit dörp, aon de Merkelbekker Baek. 't Is ein vaan de weinege plaotse in de gemeinte Broensem die neet in de bebouwing vaan de Parksjtad Limburg zien opgegoon.

De Kling waor waorsjijnlik vaan oorsproonk 't centrum vaan de Merkelbekse bebouwing: De Sint-Clemenskèrk is al iewe op dees plek gevesteg en weurt veur 't iers geneump in de daartiende iew. In de negentiende iew woort hei, es gevolg van de Kulturkampf op 't Duutsj 'n Benedictiener- abdijcomplex gevesteg. In 1925 verhuusde dis Duutsje orde nao de Abdij va Mameles bie Vols. De kloesterkèrk vaan d'r abdij woort ind twintegste iew gesloop. Op 22 maart 2008 brende de abdijgeboewe aaf. Brandsjtichting wert neet oetgesjlaoëte. Ouch ligk bij De Kling 'n Lourdesgrot.
G'n Oea

:*Neet te verwarre mit [[D'r Oeë]] bie [[Wasseberg]].*
----

**G'n Oea** (spelling volges Veldeke, plaotselek meistal **Genoea** of **Genoa**, Nederlands: *Ohé*) is e dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Maasgoew, t'n ooste vaan De Laak en ten zuie vaan Staeveswaert. De gemeinsjap heet 'n gesjatte 660 inwoeners.

G'n Oea besteit oet 'n klein kóm en 'ne weeg mèt lintbebouwing. In de kern steit 'n monumentaal eclectische (romanogotische) basiliek vaan de haand vaan A.C. Bolsius ('ne lierling vaan Pierre Cuypers); bij G'n Oea ligk ouch 't Kestieël 't Gäötje (officieel *Hasselholt*).

G'n Oea waor vreuger mèt De Laak oonderdeil vaan de hierlekheid Staeveswaert, die in hen waor vaan de graove Van den Bergh. In de Fransen tied woorte G'n Oea en De Laak same 'n gemeinte. In 1991 góng dees gemeinte op in Brach. Sins 2007 huurt G'n Oea bij de nui gemeinte Maasgoew.
Rómpe

**Rómpe** (Nederlands **Rumpen**) is 'n wiek (vaanajds e dörp) vaan de gemeinte Broensem, ten zuie vaan 't aajd dörp Broensem. Rómpe heet 'n beperkde veurzenende functie, veurnaomelek levesmiddele en oetgoon. Te zuie vaan de kern ligk 't terrein vaan de aw Staotskojl Hendrik; allewijl is dit 't hoofkerteer vaan AFNORTH.

De dörpskèrk vaan Rómpe stamp oet 1923 en is oontworpe door d'n Heerlesen arsjitek Frits Peutz, dee zien ierste kèrk 't waor. Ze is gewijd aon d'n heilege Vincentius van Paolo en heet 'ne typische peperböstorie. Roond de Bodemplei ligke e paar intersante woenhoezer, die veur de ketoerklerke vaan d'n Hendrikkojl gebouwd zien.
Pej

**Pej** (Nederlands **Pey** of **Peij**) is ein dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Ech-Zöstere, ten oaste van Ech. Ech en Pej zeen gans aaneingegreujd, de grens weurtj getrókke bie de spaorlien van Zittert nao Remun, mit op 1 januari 2005 6.631 inwoners. Te zuje van 't dörp Pej ligk de wiek De Slek en in 't noorde ligk 't Hènge.

Pej, genömtj nao Slevrouw van Peys, haet 'n kirk gewiejd aan Slevrouw van de Ónbevlekdje Óntjvangenis oet 1861 óntjworpe door Pierre Cuypers, 'n Vastelaovesvereniging "De Aester Sjaelen Uul" 'n fanfaar Sint-Joseph en 'n brassband Sint-Rochus. 't Pieterpaad löp door de gemeinte. Ten oaste van 't dörp liktj de instèlling väör persoane mit ein versjtandelike beperking "Stichting Pergamijn"''.

De gemiddelde laeftied in Pej liktj nogal hoag; De nuujboe-activiteite zeen aafgerundj en de vergriezing weurdj minder.
Roostere

**Roostere** (Nederlands **Roosteren**) is 'n dörp in 't zuudweste van de Nederlands-Limburgse gemeinte Ech-Zöstere, tegeneuver Mezeik op 't Belsj. Op 1 januari 2005 houw de kern 1558 inwonende luuj. De dörper Illekaove en Vèsjerswaert waere ouch biej de kern Roostere geraekend.

De plaats haef väöl monumènte en väöl greun. Vèsjerswaert is tot besjermp dörpsgezich verklaord.

Roostere, wat moot waere verklaord es *Rood-Zöstere*, óntsjtóng aan de samevleujing van de Gelaenbaek en de Roje Baek en wurt dinkelik begin achste ieaw vanoet de abdij van Zöstere óntgónne. In de dertieënde ieaw wurt 't aevels pas vermeldj. In 1243 bliek 't bezit te zeen van graaf Adolf van Altena, dae 't dan aan de graof van Gelder verkoch. Tot 1982 woor Roostere 'n zelfstenjige gemeinte, die det jaor in Zöstere opging. Saer 2003 huuërt Roostere bij de gemeinte Ech-Zöstere.
D'n Deelgaard

**D'n Deelgaard** (Nederlands: *Maria-Hoop*) is 'n dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Ech-Zöstere, aon de grens mèt Duutsland, t'n ooste vaan Ech en Pej en ten zuie vaan Mofert. Mèt oongeveer 1400 inwoeners is 't ein vaan de kleiner kerne in de gemeinte, allewel tot 't groondoppervlak 't groats vaan alle kerne is. Bie D'n Deelgaard huert ouch de naobersjap D'n Echterbós (Echterbosch). D'n Deelgaard heet 't karakter vaan e lintdörp.

D'n Deelgaard vörmp 'n zelfstendege parochie; besjèrmvrouw is Maria, Mojer vaan de H. Houp. 't Mis evels eder vörm vaan middestand. Bovedeen is de kern de leste jaore sterk vergrijs.

Bij D'n Deelgaard ligk 'ne kestielheuvel oet de twelfde iew, dee de *[[Bolleberg]]* geneump weurt en veural es archeologische vindplaots vaan belaank is. In 1931 kaom de plaots negatief in de publiciteit door 'ne miervoudege maord gepleeg door 'ne jaeger. De naam *Maria-Hoop* is pas in 1953 ingeveurd; daoveur hètde de plaots offesjeel *Diergaarde*.

## Externe link
* Website van Maria Hoop
Detere

**Detere** (lokaal ouch waal *Deetere* gesjreve; Nederlands: *Dieteren*) is ein dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Ech-Zöstere, tösse Zöstere en Roostere, aan de Mezeikerwaeg, mèt (per 1 januari 2007) 827 inwoners.

In Detere staon nog väöl authentieke boerehäöf.
CouchSurfing

**CouchSurfing** (CS) is inne online hospitality service. Opgerich in 2003, zint er sins juli 2008 mië as 600.000 lede in 231 leng, woevan 'n groet deil vriej accommodatie en hulp bie 't reize versjaf. Lidmaatsjap is gratis. Registratie is vuur luuj die interesse höbbe om luuj van uver de ganse wèlt te *hosten* of om same te reize.

Gaste en hosts betale einanger neet, al is 't waal normaal om vuur telefoen en soms vuur aete te betale. Nao 't bezeuk kins e commentaar op de site achterlaote euver diene gast of host. Zoe functioneert CS ouch as 'n netwerk.

't Doel van 't projek is om in de naobie toekoms mië as ein miljoen lede te höbbe.

Vergeliekbaar initiatieve zint Hospitality Club, Pasporta Servo en Servas Open Doors.

Deenste wie CouchSurfing zint neet euveral legaal. Op 't Belsj kinne beveurbeeld boetes weure opgelag aan wae zónger vergönning vraemde óntvingk.

## Rifferenties


## Extern links
* CouchSurfing.com
Breusj

**Breusj** (Nederlands: *Breust*) is 'n (gewiëze) dörp in de Nederlands-Limburgse gemejnte Èèsjde-Mergraote, wat ien de bebowwing van 't dörp Èèsjde is vasjgegreujd en doer de gemejnte neet (mie) es apaorte kern behandeld wurt. 't Ligk te noordoeste van 't ad dörp Èèsjde. De Petroenheilege is Sint-Maarte.

Breusj waor ien vreuger däög 'n hierlekheid die in 965 aon Luuk woert euvergedraoge. 't Waor 'n vrie riekshierlekheid. Breusj waor tot 1828 'n zelfsjtandege gemejnte. 'n Deil van de grongd ging nao de gemejnte Se-Gittere. De gemejnte Èèsjde heit nog ummertow de gespliëte mantel van Sint-Maarte es sjèldvoot in zing blazón.

Twie waeke nao Pinkstere is ien Breusj eder jaor brónk.
Sint-Joeas

**Sint-Joeas** of **Sint-Joas** (Nederlands **Sint-Joost**) is ein dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Ech-Zöstere, in 't noorde van de gemeinte, mit op 1 januari 2005 1595 inwoners. De plaats liktj in 'n greun omgaeving en weurtj door relatief väöl kènjer bewoantj.

Sint-Joeas is óntsjtange róndjom 't veurmalig kloaster gewiedj aan deze heilige. Oorsjpronkelik sjtóng hie 't Caulietekloaster, waat later wèarde aafgebroke mer wovan de kloasterhoaf, 't Rieksmonument, nog te zeen is. 

In de zèstieënde iew weuarde ein nuuj Begaardekloaster daoveur in de plaats geboewdj. De kloasterkèrk woor tot 1748 nog gebroek veur de mès te leaze, mer daonao aafgebraoke, zoea good wie ein kepelke gewiedj aan Sint-Joezep. Op dees plaats boewdje men in 2002 'n kapèl veur de Heilege Theresia. In 1945 wuuerde 't dörp bie gevechte tösse de Britse en Duitse armees bekans hieëlemoal verwoesj. Nao d'n oorlog weuarde 't herboewdj. Tot 1989 loog Sint-Joeas in twieë gemeintes: in Brach (Brachterziej) en Ech. Daonao huuerde 't door 'n grenscorrectie gans bie Ech, tot die gemeintje in 2003 opgóng in de nuu gemeintje Ech-Zöstere.

Bie Sint-Joeas lik 't verkieërsplein 't Ei van Sint-Joeas, dat de aansloeting vörmptj van de A2 op de N271.
Eupener

De **taal van [[Eupe]]** huuët me neet väöl mieë.

't Eupener haat 'n tendens nao diftongering: Haint (hand), Aindere (andere), Verstaind, Maunt (moond), Saut (zaot), lowpe (lòpe); lejse (laeze).

Mae: braaf,  hane (haa / höbbe).

E gaans opvallend waoëd:"ettig", vör "80" (acht > aat < ettig).

## Väörbeelde
* T.T. 1958. EUPENER GEZEGDEN; in "De Band jg. 02 nr. 2 en 3."
Online (gedèltelig): Digitaal oetgaaf
* Sjtökske òp 't Eupener in Grenzecho: Ett Fräülaïn
* Artikel mit audiobesjtaand: Eupener Mundart: Schulanfang und Unterstädter Kirmes
Eugène Dubois

**Marie Eugène François Thomas Dubois** (Èèsjde, 28 januari 1858 - Hale, 16 december 1940) waor 'ne Nederlandse anatoom en geoloog. Hae sjtudeerde mediciene in Amsterdam. In 1887 góng hae es militair arts nao Sumatra en later nao Java. 

Hae zoch es ièrsjte geriech nao euverbliefsele van de veurouwersj van de miensj. Ièrder óntdèkkinge wie de Neanderthaler waore toeval gewaes. Hae waor d'r van euvertuug dat de oarsjpróng van de miensjelike soort in de trope moos liegke; daorum góng hae zeuke in Indonesië.

Dubois vóng in 1891 in Trinil op Java inderdaad botte en sjedelfragmente van de sjedel van - wat hae dach - 'n tösjevörm tösje aap en miensj, die hae *Pithecanthropus erectus* (bekènd es de "Javamiensj") neumde. Dubois dach dat hae 'ne belangrieke sjakel in de óntwiekkeling van miensjaap tot miensj houw gevónge, meh koes neet al zien collega's daovan euvertuge. Later woorte de door häöm gevónge fossiele ónder de *[[Homo erectus]]* gerekend. 

Vanwege zien ergernis euver 't soms zelfs roondoet vijandig weitensjappelik debat euver zien vóndste in Indonesië begoes Dubois ziech toe te lègke op ander ónderzeuksgebejer. Vöral oonderzoch hae cefalisatie en dit waerk blaeëk naoderhaand bekaans zjuus zoe belangriek es d'r oontbraeëkende sjakel in de evolutie van d'r miensj dae e voonde how. De fossiele bewaarde hae in zien hoes en leet hae geine miè zeen of ónderzeuke. In 1898 woort Dubois hoagleraar in de geologie, kristallografie, mineralogie en paleontologie aan de Universiteit van Amsterdam; vanaaf 1908 waor hae ouch professor in de fysische geografie. Pas in 1923 leet hae de fossiele van de Javamiensj weer aan de boetewaereld zeen. 

Dubois sjtorf in 1940. Hae woort begrave in Venlo op oongewiejde groond. Zien verzameling ies es de *Collectie Dubois* óndergebrach in 't museum Naturalis in Leide.

## Tentoonsjtèlling in Hale
In Hale is 'n tentoeënsjtèlling georganiseerd n.a.v. 150ste gebaoërtejaor.
## Referentie

## Externe link
* [Biografie door [Pat Shipman]]
't Mariadörp

** Mariadörp** of beiter bekind es **De Klonie** (Nederlands: *Mariadorp*) is 'n kleng dörp ien de Nederlands-Limburgse gemejnte Èèsjde-Mergraote, ten oeste van 't dörp Èèsjde. 't Weerd van Èèsjde gesjejje doeër de N592 (de Rieksweig) en wurt ten weste nog begrens doeër de A2. Ien 2002 haw de plaots 277 ienwoeners.

De Klonie is gesjtich in 1913 en ien de Iersjte Weireldoerlog opgebowd. 't Waor 'n woenplaots veur arbejjers van de zinkwitfabrik, besjtós oet zieëve zijsträötsjes aon de vuurmalige N592. Sins 1960 is de plaots 'n zelfstandege perochie.

Ien 1960 weerd de Maria Tenhemelopnemingkirk gebowd nao ontwerp van architect Eugène Hoen met z'n eige perochie oan de uuverkant van de Rijksweig. Doer dis sjtraot kint De Klonie zich 'n "Dörp" numme.

Ien 't nuj aongelagte park neive de zinkwitfebriek likt 't nujje crematorium van Walpot. 't Park is aongelag op de aw sjtortplaots.
Oost

De Nederlandse naam **Oost** kènt verwieze nao de volgende plaatse:
*Oêsj, gemeinte Èèsjde
*Oas, gemeinte Valkeberg
Oêsj

**Oêsj** (Nederlands: *Oost*) is 'n gehuch ien de Nederlands-Limburgse gemejnte Èèsjde-Mergraote, ien 't noerde van 't dörp Èèsjde en ten wesjte van Moarend, aon de reveer de Maos. De gemejnte deilt 't ien bie de kèijn *[[Oêsj-Moarend]]* (Oost-Maarland), 'n saomevoging van Oêsj en Moarend, dij op 1 miert 2006 997 inwoeners haw.

## Etymologie

Iersjte vermelding van Oêsj sjtamt oet 1062 *Oya*; ien 1147 *Oi* (Brussels Rieksarchief, kirkelek); ien 1163 *Oies* (Abdij Tongerlo). De naom heat dus niks te maoke mit de wingdrichting; missjin waol mit ganze.

## Vreueger

Oêsj woert ien 1357 'n zelfsjtandege hierlekhèèd, die doer vererving aon de graof van Groêselt kaom en daomit de facto mit dit graofsjap vereineg woert. De jure veel ongder Voere. Ien 1608 kreeg de plaots, tot dèè tied vallend ongder 's-Graovevoere, 'n eige sjieëpebank. Tot 1828 waor Oêsj 'n zelfsjtandege gemejnte; ien dat jaor ging 't op ien Èèsjde.
Hoonsbaeëk

De **Hoonsbaeëk** (Nederlands: *Hoensbeek*) is 'n ziejbaeëk van de Gelaenbaeëk en sjtroomt dör Voelender. *De Voer* zow 'n ouw benaming zieë väör de Hoonsbaeëk. In 't Plat is 'n *voor*, Nederlands voorne, nog ummer 'n algeming benaming väör 'ne doorwaadbare greppel oeë water durchlupt. Soms waoërt die algemeen benaming nao verloop van tied specifiek väör èng baeëk gebruukd. Name va waterleupe ligke wal dikker an d'r oorsjroonk van 'ne naam van 'n plaatsj. Voelender van *dèl an de voor*, Voere van *hoezer langs de voor* of Vaoësj van *hoezer langs 't väörke*.
Teunkie

**Teunkie** ès 'ne Limburgse joengensnaom, enne verklienings-variant vaan Teun, waat op zien beurt ès afgelied vaan Antonius. 't Achtervoogsel **-kie** es afkomstig out 't Nederlands Limburgs en kin zowaal veur vrouwlike ('Ankie') as manlike ('Sjakie') naome gebruukt waere, mèr veur 'ne vrouwlike variant vaan Teun zulle iërder de verkleinings-varianten 'Teunke,' 'Teuni(e)' of 'Teuntje' gebruukt wère.

## Zäe ouch
Antonius

## Bekende naomdraeger
* Teunkie van der Sluijs
Moarend

**Moarend** (Nederlands: *Maarland*) is 'n gehuch ien de Nederlands-Limburgse gemejnte Èèsjde-Mergraote, wat adminisjtratief deil oetmakt van de kèijn *[[Oêsj-Moarend]]* (Oost-Maarland), die op 1 miert 2006 997 ienwoeners haw. 't Ligkt ten oêsjte van Oêsj, van de Maos aof. Sinds 1927 zien de plaotse mitean tot 'n dörp verejnigd.

## Dörpsverejniginge
* Carnavalsverejniging de Krubbebieters
* Sjötterej Sint-Sebastianus
* Roums-Kathelieke voetbalverejniging "Oranje Boys", opgehieëve ien 2015
't Withoês

't Withoês (Nederlands: *Withuis*) is 'n gehuch ien de Nederlands-Limburgse gemejnte Èèsjde-Mergraote, aon de grens mit Belsj richting Visé (Wezet). 't Is eng van de zujdelikste plaotse van Nederland. 't Hèèt ongevèèr 75 inwoeners.

Tot aon de opheffing van de grenscontroles stongt hie 'n grensposj. Op 10 augustus 1918 vlöchte de Duitse keizer Wilhelm II uëver dis grensposj Nederland ien.
Erik Meijer

**Erik Meijer** (Meersje, 2 augustus 1969) ies 'ne Nederlandse veurmalige voetballer. 

Meijer ies 'ne zoon van 'ne sjlechter; ein van zien biename es voetballer waor *butcher*. Hae begoes zien voetbalcarrière bie SV Meerssen. Es prof debuteerde hae bie Fortuna Sittard in 't sezoen 1988-1989. Vervolges góng hae nao Belsj, woa hae bie Antwerp FC ónder contrak kaom. Hae góng èvvel al vrie sjnel truuk nao Nederland en kaom dao terech bie FC Eindhoven. In 't sezoen 1990-1991 sjpeelde hae obbenuujts veur Fortuna Sittard. Hienao sjpeelde hae nog veur MVV en PSV.

In 1995 maakde Meijer d'n euversjtap nao Duutsjland. Hae sjpeelde achtereinvolges bie KFC Uerdingen 05 en Bayer Leverkusen. Vanaaf 1999 kaom hae oet veur FC Liverpool, woa hae in 't sezoen 2000-2001 verhuurd woort aan Preston North End F.C. 

Nao e paar sezoene bie Hamburger SV kaom hae terech bie Alemannia Aachen. Op 7 mei 2006 naom hae aafsjeid es profvoetballer.

Erik Meijer sjpeelde eine kièr veur 't Nederlands èlftal. Diet waor op 24 mièrt 1993, in de thoeswedsjtried tege San Marino bie de kwalificatie veur 't WK van 1994.

Saer ènnige tied presenteert hae ein sjportprogramma biej TV-Limburg. Sins januari 2010 ies hae directeur sjport bie Alemannia Aachen.
1277

1274 - 1275 - 1276 - **1277** - 1278 - 1279 - 1280
**1277** waor e gewoen jaor wat begós op 'ne vriedag op de Juliaanse kalender.

## Gebeurtenisse
* 7 miert - 219 versjèllende theologische en filosofische lierstèllinge, boe-oonder 't averroïsme, weure aon de Universiteit vaan Paries verboje.
* 18 miert - Sjarel vaan Anjou koup d'n titel 'Keuning vaan Jeruzalem' euver vaan Maria vaan Antiochië veur 1.000 bezant direk en 4.000 Franse poond per jaor.
* 15 aprèl - Sultan Baibars vaan Egypte vèlt 't Sultanaot Roem in en versjleit de Mongoolse legers in de slaag bij Elbistan.
* 4 augustus - Hendrik van Gelder sjónk de Hieërlikheid Mofert aan ziene naef Reinoud I van Gelder.
* 25 november - Nicolaas III volg Johannes XXI op es paus.

### Algemein/datum oonbekind
* In zien kwaliteit vaan keizer vaan China versleit Kublai Khan de Birmese legers in de slaag bij Ngasaunggyan.
* 50.000 Zuid-Chineze vlöchte veur de Mongoolse hordes en stiechte Macau.
* Prins Llywelyn ap Gruffudd vaan Gwynedd en keuning Eduard I vaan Ingeland slete 't verdraag vaan Aberconwy.
* Bij 't Japans Fukuoka kump 'n 20 kilometer lang moer veerdeg, die 't land veur invalle oet zie vaan de Mongole en Chineze moot beheuje.
* 't Stif vaan Berg aon de Roer weurt opgeluf.
* Groenlo krijg stadsrechte.

## Gebore
* Sempad vaan Armenië
* Martha vaan Denemarke

## Gestorve
* jannewarie-miert - Filips vaan Sicilië
* 1 mei - Stefan Uroš I vaan Servië (55)
* 20 mei - Paus Johannes XXI (ca. 52)
* 1 juli - Baibars, Mamelukkesultan vaan Egypte (54)
* Jacopo da Leona, Italiaansen diechter
Teunkie van der Sluijs

**Teunkie van der Sluijs** is 'nen acteur en rezjiseur. Heer is in 1981  gebore in Remund en opgegreujd in Horn. Heer heet oonder aandere in Goede Tijden, Slechte Tijden (1990) gespäöld, later waor heer te zien in *Remembering Anne Frank* (1998) en *Shouf Shouf: Sterren gezocht*(2006).

Van der Sluijs sjtudeerde an de Cabaret Academie in Rotterdam en de Londense toneelsjoeël Rose Budford. E debuteert in maart 2008 in London es regisseur mèt *The Empire Builders*, 'n sjtuk van d'r Fraanse auteur Boris Vian. De cast besjtèèt oet recaent aafgesjtudeerde acteurs van o.m. *The Royal Academie of Dramatic Art*, *The London Academie of Music and Dramatic Art*, *Guildhall School of Music and Drama* en *l'École de Théatre Jacques Lecoq*. 

Van der Sluijs wèlt zich nao de aafsjloeting van z'n sjtudie goeë richte op 't bewèrke van sjtukke van continentaal sjrievers vör Britse theaters.

## Externe link
* Teunkie van der Sluijs op d'n Internet Movie Database
Regisseur

'ne Regisseur is ieëmes dae de artistieke leiding haat bie 't vurm gaeve van:
* 'n toneelsjtuk
* 'ne film
* 'ne musical
* 'n huursjpel
* 'n TV-serie, zoewie bieväörbeeld 'ne soap of 'n telenovela.

'ne Regisseur interpreteert 'n toneeltekst en sjtèlt op groond daovan 'n inhoudelijke lijn op. E gèft leiding an acteurs, decorboewers, licht- en geluidstechnici.
'ne *Zakelek leider* verzörgt de organisatie en 'ne dramaturg bewaakt de inhoudeleke lijn.

## Twieë sjtrominge

't Haat momenteel twieë groeëte sjtrominge in de rolumsjrieving van 'ne regisseur:
* D'r regisseur es *Zentral Gewalt*. De uursjte biedrage in dit artikel gong oet van dis visie:
*En *'Rezjiseur*' es iemand dae lieding geiftj aon et make van unne toneelveurstelling, televisieprogamma of film. Hae geiftj aanwiezinge aon alle angere medewirkers om de toneelveurstelling, televisieprogamma of film zoa te make dat zie euverein komp mit de ideje det hea haaj. Limburgse rezjiseure: [[Theu Boermans]]*
*D'r regisseur is, naeëve de acteurs, d'r besjlissende perzoeën bie 't make van 'n productie.

In feite gèèt dit versjil in definitie neet uvver de praktijk mae uvver d'r status van 'ne regisseur. In de ursjte definitie wert d'r regisseur allèng es d'r maker besjouwd; in de twiede definitie wert rech gedoeë an de creativitèèt en 't vakmansjap  van de acteurs, get wat in de praktijk noe èèmaol 't niveau van 'n vörsjtèlling in absolute zin bepaalt.

## 'n Nuuj vak

Regisseurs besjteunt pas saer 't èng van 19de ieëw. Väör dae tied regisseerde de acteurs zichzelf. Dèk regisseerde d'r sjriever van 't sjtuk dae èèges in z'n sjtuk mitsjpelde.
Molière waor 'ne typische sjriever-acteur-regisseur. Shakespeare waor 'ne sjriever-acteur-regisseur.
Saer Konstantin Stanislavski, dae 't gaans toneel en 't actere innoveerde, kèn v'r d'r regisseur in de baove umsjraeve twieë definities.
Kroatisch

't **Kroatisch** (Kroatisch: *hrvatski*) wert gekald in Kroatië en Bosnië-Herzegovina. 't Kroatisch, wie dat an de kust wert gekald, is 'n toeënsjpraok, zjuus wie 't Limburgs dat is.

Evels blieve al de variante ónderein te versjtaon, boete messjiens einege Kroatische dialekte (meh veur de Kroatische standaardsjpraok gelt dat neet). De sjpraok wert in Latiens sjrif gesjreve.
*ISO 639-1=hr
*ISO 639-2=hrv/scr
*ISO 639-3=hrv

 

## 't Kroatisch alfabet

Image:Latin alphabet Aa.svg|(**a**)
Image:Latin alphabet Bb.svg|(**be**)
Image:Latin alphabet Cc.svg|(**ce**)
Image:Latin alphabet Čč.png|(**če**)
Image:Latin alphabet Ćć.svg|(**će**)
Image:Latin alphabet Dd.svg|(**de**)
Image:Latin alphabet Dždž.png|(**dže**)
Image:Latin alphabet Đđ.svg|(**đe**)
Image:Latin alphabet Ee.svg|(**e**)
Image:Latin alphabet Ff.svg|(**ef**)
Image:Latin alphabet Gg.svg|(**ge**)
Image:Latin alphabet Hh.svg|(**ha**)
Image:Latin alphabet Ii.svg|(**i**)
Image:Latin alphabet Jj.svg|(**je**)
Image:Latin alphabet Kk.svg|(**ka**)
Image:Latin alphabet Ll.svg|(**el**)
Image:Latin alphabet Ljlj.png|(**elj**)
Image:Latin alphabet Mm.svg|(**em**)
Image:Latin alphabet Nn.svg|(**en**)
Image:Latin alphabet Njnj.png|(**enj**)
Image:Latin alphabet Oo.svg|(**o**)
Image:Latin alphabet Pp.svg|(**pe**)
Image:Latin alphabet Rr.svg|(**er**)
Image:Latin alphabet Ss.svg|(**es**)
Image:Latin alphabet Šš.png|(**eš**)
Image:Latin alphabet Tt.svg|(**te**)
Image:Latin alphabet Uu.svg|(**u**)
Image:Latin alphabet Vv.svg|(**ve**)
Image:Latin alphabet Zz.svg|(**ze**)
Image:Latin alphabet Žž.png|(**že**)
Image:Latin alphabet i+e.svg|(*i(j)e*)
Image:Latin alphabet r+r.svg|(*ŕ*)


## Grammaire

## Paternoster in 't Kroatisch

## Externe links

*Instituut Kroatische sjpraok 
*Kroatisch sjpraok Academie

## Brón
1236

1233 - 1234 - 1245 - **1236** - 1237 - 1238 - 1239
**1236** waor e sjrikkeljaor wat begós op 'nen dinsdag volgens de Juliaanse kalender.

## Gebeurtenisse
* 14 jannewarie - Hendrik III vaan Ingeland trojt mèt Eleonora vaan de Provence.
* 1 mei - Razia Sultana weurt aongeweze es opvolgster vaan häöre pa es sultan vaan 't Delhisultanaot.
* 29 juni - Castiliaanse tróppe pakke Córdoba vaan de More. De Groete Moskee weurt umgewijd tot kathelieke kèrk.
* 22 september - In de slaag bij Saule loupe de Zweerdbroeders 'ne nederlaog op tege de Litouwers en de Semigalliërs.

### Algemein/datum oonbekind
* De grave van Gelder numme e nuuj waope aan.
* De Kouroukan Fouga, de groondwèt vaan 't Maliriek, weurt ingestèld.
* 't Lök de Mongoolse veldhier Ögedei Khan nog neet um Sichuan te vereuvere: heer pak mer 4 vaan de 58 distrikte.
* Kalinga Magha weurt nao Jaffna verbanne.
* Batu Khan lief 't riek vaan de Wolgabulgarije in en stiech 't Riek vaan de Gouwe Horde.
* Door zwoer druugde mislökke de oegste. Dit heet in gans Europa hoongersnoed tot gevolg.
* Ajdste vermelding vaan Almelo (allewijl provincie Euverijssel).
* Kampen (Euverstiech) en Doetinchem (De Graofsjap, noe Gelderland) kriege stadsrechte.
* Portugal vereuvert groete deile vaan de Algarve op de More.

## Gebore
* 6 juni - Wen Tianxiang, Chinese mandarijn
* oonbekind - Qutb al-Din al-Shirazi, Perzische gelierde
* oonbekind - Leo III vaan Armenië

## Gestorve
* 14 jannewarie - Sava vaan Servië, orthodoxen heilege (ca. 61)
* 6 mei - Roger vaan Wendover, Ingelse monnek en chroniqueur
* 29 juli - Ingeborg vaan Denemarke, keuningin vaan Fraankriek (ca. 63)
* 26 november - Al-Aziz Mohammed ibn Ghazi, Ajjoebiede-emir vaan Aleppo (ca. 23)
* oonbekind - Hendrik II vaan Borculo
* oonbekind - Johannes vaan Ibelin, Jeruzalemsen edele (ca. 58)
* oonbekind - Johannes de Sacrobosco, Ingelse wiskundege
* oonbekind - Süleyman Sjah, Turkse voors (ca. 58)
* oonbekind - Waldemar vaan Denemarke, aartsbisjop vaan Breme
1339

## Gebeurtenisse
* De universiteit vaan Grenoble weurt opgeriech.
* 't Islamitisch vorstedom Bengale weurt oonaofhenkelek. 
* Huis ter Kleef (Haarlem - Noord Holland) kump in han van Willem de Bastaard & Willem de Cuser.
* Reinoud II van Gelder weurt tot hertog verheve door keizer Lodewijk IV. 't Graafsjap Gelder weurt 't Hertogdom Gelder.

## Gebore
* Engelram VII van Coucy, de lèste Hier van Coucy (storf in 1397) 

## Gestorve
1276

1273 - 1274 - 1275 - **1276** - 1277 - 1278 - 1279
**1276** waor e sjrikkeljaor wat begós op goonsdag op de Juliaanse kalender.

## Gebeurtenisse
* Jaor vaan veer pause:
** Op 21 jannewarie woort Gregorius X opgevolg door Innocentius V;
** Op 11 juli woort Adrianus V verkoze;
** Op 13 september kaom 't paussjap aon Johannes XXI.
* 9 miert - Augsburg weurt 'n Vrij Rieksstad. Later dat jaor zal ouch Ravensburg dat privileesj kriege.
* juni - Roems-keuning Rudolf I verklaort d'n oorlog aon keuning Ottokar II vaan de Boheme. D'n oorlog zal rizzeltere in 't Duitse euverwinning.

### Algemein/datum oonbekind
* Reinoud I van Gelder trouwt mit Irmgard van Limburg.
* Sultan Baibars vaan Egypte annexeert Al-Maris, tot daan touw deil vaan Makoerië.
* De keizer vaan de Zuieleke Songdynastie vlöch veur de Mongoolse invasie vaan Hangzhou nao Fujian en daan nao Guangdong. Hoonderddoezende börgers vlöchte mèt.
* Stefan Dragutin weurt keuning vaan Servië.

## Gebore
* 29 september - Christoffel II vaan Denemarke
* 19 oktober - Hisaaki, sjogoen vaam Japan
* oonbekind: Vachtang III vaan Georgië

## Gestorve
* 10 jannewarie - Paus Gregorius X
* 22 juni - Paus Innocentius V
* 27 juli - Jacobus I vaan Aragon
* 18 augustus - Paus Adrianus V

### Datum oonbekind
* Guido Guinizelli, Italiaansen diechter
* Ahmad al-Badawi, Marokkaanse soefi-mysticus
878

875 - 876 - 877 - **878** - 879 - 880 - 881
**878** waor e gewoen jaor wat begós op 'ne goonsdag.

## Gebeurtenisse
* 6 jannewarie - Keuning Alfred de Groete vaan Ingeland weurt in Chippenham bij verrassing door de Vikinge euvervalle. Heer vlöch nao de Somerset Levels.
* 16 aprèl - In 'ne pauseleke breef aon Boris I vaan 't Bulgaars Riek weurt de later Servische hoofstad Belgrado veur 't iers geneump.
* mei - Alfred de Groete versleit d'n Deense keuning Guthrum in de slaag bij Edington
* 21 mei - De Arabere pakke Syracuse op Sicilië vaan de Byzantijne en maorde de bevolking gooddeils oet.
* 7 oktober - Lowie II vaan Fraankriek (Lowie de Stameleer) weurt tot keuning vaan 't Wes-Frankrisch Riek gekroend.

## Datum oonbekind
* Wichard van Pont weurt voog van de plaats Gelder.
* Diverse Karolingische prinse bekrachten 't ach jaor ieder geslote Verdraag vaan Meerse.
* Bij 't Verdraag vaan Wedmore weurt Ingeland verdeilt in e zuidwestelek deil - Wessex en oonderhurege, wat Alfred maag hawwe - en d'n Danelaw - 't zuidoostelek deil, boe Guthrum keuning vaan weurt.
* Keuning Alfons III vaan Asturië vereuvert Coimbra op 't Oemajjadekalifaot.
* Keuning Áed mac Cináeda vaan Sjotland weurt aon 't froont vermaord door ziene rivaol Giric mac Dúngal, dee same mèt Eochaid I keuning weurt.

## Gebore
*Data allemaol oonbekind*.
* oonbekind: Keuning Krishna II vaan 't Rashtrakutariek
* oonbekind: H. Odo vaan Cluny

## Gestorve
*Data oonbekind tenzij aander gezag*.
* Abu Zoer'a ar-Razi, Perzische moslimgelierde
* Áed mac Cináeda, Sjotsen edele
* Amoghavarsha, keuning vaan 't Rashtrakutariek
* Anastasius, tegepaus en pauseleken arsjivair
* Iljko vaan Croatië
* Rhodri de Groete, keuning vaan Wales
* Run vaan Alt Clut, keuning vaan Strathclyde
* 31 december - Seiwa, keizer vaan Japan
* Ubba Ragnarsson, Vikingstamhoof
* Wang Xianzhi, Chinese rebelleleier
1379

1376 - 1377 - 1378 - **1379** - 1380 - 1381 - 1382
**1379** waor e gewoen jaor wat begós op 'ne zaoterdag volgens de Juliaanse kalender.

## Gebeurtenisse
* 29 jannewarie - Jan I volg ziene pa Hendrik II op es keuning vaan Castilië en Leon.
* 8 september - 's-Heerenberg (noe gemeinte Montferland) krijg stadsrechte.
* 9 september - Op 't vedraag vaan Neuburg weure de Oosteriekse len verdeild oonder Albert III en Leopold III. Albert hèlt d'n titel *hertog van Oosteriek*.

### Algemein/oonbekind
* De Gelderse Successieoorlog weurd gewonne door de Gulikers.
* Johannes V weurt, mèt militaire steun vaan de Venetiane en Ottomane, herstèld es keizer vaan 't Byzantijns Riek.
* Groetvoors Dmitri Donskoj vaan Moskou plundert Esland.
* Lowie II vaan Male geit in gevech mèt de wevers vaan Gent.

## Gebore
* 4 oktober - Hendrik III vaan Castilië
* oonbekind - Keizerin Zhang vaan China

## Gestorve
* 18 fibberwarie - Albert II vaan Mecklenburg (ca. 61)
* 29 mei - Hendrik II vaan Castilië (45)
* 15 november - Otto V vaan Beiere (37 of 39)
* 16 december - John FitzAlan, maarsjalk vaan Ingeland (ca. 31)
* oonbekind - Aqsara'i, Perzische gelierde
Stellingwerfs

't **Stellingwerfs** is de streektaol vaan e gebeed in Zuidoos-Friesland, westelek Drente en de kop vaan Euverijssel. 't Maak deil oet vaan de Nedersaksische taol. Soms weurt 't gezeen es subgroop vaan de Drentse dialekgroop.

De Stellingwerve hure neet bij 't Fries kolonisatiegebeed; me heet hei daan ouch noets Fries gesproke. De perceis grens mèt 't Fries löp trouwes neet gans gliek mèt de gemeintes Oost- en Weststellingwerf: de Ooststellingwerfse dörpkes Haulerwijk en Waskemeer zien Friestaoleg, 't dörp Noordwolde heet e dialek wat al de Groningse kant opgeit. 't Oestelek deil vaan Lemsterland waor vaanajds wel Stellingwerfstaoleg. Wijer gaof 't 'n groete kelonie Stellingwerfs praotende törfstekers in e gebeed noordelek vaan Heerenveen. Dit dialek woort *[[Gieters]]* geneump (nao *Gietern* = Giethoorn, boe de koloniste vaandan kaome); in 2011 storf de lèste spreekster devaan.

Sommege kinmerke laote ziech dudelek op 't Fries trökleie. Zoe oontbrik 't reflexief *sik* "zich", boe me *hem* veur gebruuk. 't Saksisch einheidsmiervoud op *-t* is vervange door eint op *-en* (*zi'j slaepen*, neet *zi'j slaopt*). Ouch typisch Stellingwerfs is 't verandere vaan de aw *aa* in *ae*, neet in *ao* wie dat in de umgeving gebäört. E Stellingwerfs sjibbolet is daan ouch 't Waeter klaetert teegn de raemen dat 't daevert.

Wieväöl 't Stellingwerfs nog gesproke weurt is neet perceis bekind. Behave aon 't Nederlands moot dit dialek ouch aon 't Fries terrein eweggeve; veural Ooststellingwerf is sinds de negentiende iew sterk verfries. De Stellingwervers zien evels good taolbewös en 't dialek weurt dèks opgesjreve. 't Gief 'ne Stellingwerfsen dictionair, dee oet neet minder es veer ben besteit.

## Rifferenties


## Externe link
* Stellingwerfse sjrieverskrink
Eynderhoof

**Limburgs Opelochtmezeum Indjerhoof** liktj zoeëwat midde in 't kêrkdörp van d'Indj (gemeindje Ni-jwieërt). 

Ein dörp op zich, wao de tiêd rondj 1900 es stil bliêve staon, de aoj ambachte nog waere oetgeveurdj, zoeëas de bekker, de smeed, d'n houtzaeger, de klompemaeker en neumtj ze mer allemaol op. 

't Mezeum weurtj in standj gehaoje door mieër as 300 vrijwilligers, gae kuntj zêlf zeen, wi-j de minse rondj 1900 gewoeëntj, gelaeftj en gespeultj hebbe. De naodruk liktj op de laefgewuuëndje rondj de Pieël. Alle hoêsder en gebouwe kome oet de umgaeving en zeen stein veur stein afgebroke door de minse van 't mezeum en weer opgebouwdj in Indjerhoof. In eder hoês en gebouw zitte aoj ambachte en di-j waere, as 't mezeum ope es, oetgeveurtj en laevendjig gehouje.

Naeve de apaarte collectie van gebroeksveurwerpe, weurtj d'r kore gemale, in 't bakkes broeëd gebakke, buîm gezaegtj vör plenk, de smeed stieët aan  't aambieëldj, de pottebekker maaktj zien pötjes, de körver zien mange en dore waek weurtj d'n drêk geschoeëfltj. Gae kuntj ouch nog loeëstere nao de verhaole van de schoonmaeker, de kuper en d'n imker. Mer ouch vanne bekkers en smeej.

Vör de wichter es d'r neet allein völ te zeen, mer ze kunne zich ouch verkleije met aojerwetse schölke en mötse. En aoj wichterspeule, zoeëas reipe, kernelle en steltjloupe. Vör 'n tas koffie, met vlaaj kuj je terecht inne herberg van Lieberte Gon.
Sjrikkeljaor

E **sjrikkeljaor** is e jaor met 366 daog, in plaots van 365.

## Oorzaak
E (zonne)jaor doort 365 daog, 5 oor, 48 menute en 45,1814 seconde. Dat beteikent tots te bij gebruuk vaan de 365-daog lange Gregoriaanse kalender - dee in bijnao de gaanse westerse wereld gebruuk weurt - bijnao eder 4 jaor einen daag tekort kumps. 

## Korreksie
Um dit te kompensere krijg eder veerde jaor ('n jaortal dat deilbaar is door 4) 'nen daag debei: 29 fibberwarie, de sjrikkeldaag. Dit zörg evels veur 'n euverkorreksie, vaan oongeveer 3 daog eder 400 jaor. Daorum zien iewjaore allein 'n sjrikkeljaor es ze deilbaar zien door 400 (zoewie 2000). Zien ze neet deilbaar door 400 (zoewie 1700, 1800, 1900) daan zien 't gein sjrikkeljaore.

## Mie korreksies
Es te good rekens kumste noe oongeveer edere 8000 jaor 'nen daag tekort. De lengte vaan 't zonnejaor is evels neet konstant. Dit kump omtot de Eerd neet altied eve hel drejt door 't effek vaan de zwoertekrach vaan de maon op de getije op de Eerd, en de 'precessie' vaan de Eerdas (de Eerdas steit neet hielemaol stèl, meh beweeg ouch nog e bitsje). Daorum is 't neet op veurhand te zègke, wienie 'n korreksie mót plaotsvinde. Hiel aof en touw weure sjrikkelsecondes ingeveurt, normaal gesproke bij d'n euvergaank vaan 30 juni nao 1 juli of vaan 31 december nao 1 jannewarie. De lèste kier waor dat in 2008. Dees korreksies höbbe evels niks te make mèt de aofwieking in de Gregoriaanse kalender te make. D'n euvergaank vint plaots door um 23:59:59 'n extra seconde in te veuge: 23:59:60, boenao 0:00:00 op de klok versjijnt. In de berekeninge weurt rekening gehawwe mèt negatieve sjrikkelsecondes, mer die zien tot noe touw neet veurgekoume. D'n euvergaank zouw daan goon vaan 23:59:58 nao 0:00:00.

## Naom
De naom 'sjrikkeljaor' is aofkomsteg vaan 't Middelnederlandse *scricken*, wat 'mèt groete passe loupe' en 'springe' beteikent, wat is trök te vinde in 't Hasseltse *schrikschoen* (sjaats).

## Kalenders
* Sjrikkeljaor wat op maondig begintj
* Sjrikkeljaor wat op daensdig begintj
* Sjrikkeljaor wat op goonsdig begintj
* Sjrikkeljaor wat op dónderdig begintj
* Sjrikkeljaor wat op vriedig begintj
* Sjrikkeljaor wat op zaoterdig begintj
* Sjrikkeljaor wat op zóndig begintj
29 fibberwarie

**29 fibberwarie** is d'n ekstra daag in e sjrikkeljaor. Heer woort oonder Julius Caesar bij 't instèlle vaan de Juliaanse kalender ingeveurd. Sindsdeen kaom 'r alle veer jaor trök, totdat de Gregoriaanse kalender dao 'n ind aon maakde. Sindsdeen vervèlt alle hoonderd jaor e sjrikkeljaor, tenzij 't deilbaar is door 400. 2000 waor dus wel e sjrikkeljaor, 1900 waor dat neet en 2100 zal 't ouch neet weure.

D'n datum vaan 29 fibberwarie bringk soms juridische probleme mèt. Bepaolinge die wèttelek vaanaof 29 fibberwarie vaan krach zien, wie de mierderjaoregheid, goon in gewoen jaore noe ins op 28 fibberwarie, daan weer op 1 miert in. Op de kathelieke heilegekalender is dit de fiesdaas vaan Oswald vaan Worcester.

In inkel gevalle heet 't 'nen 30 fibberwarie gegeve. Dit waor beveurbeeld in 1712 in Zwede 't geval.

## Gebäörtenisse
* 1644: Abel Tasman begint aon zien twiede reis euver de Stèllen Oceaon.
* 1720: Keuningin Ulrika Eleonora vaan Zwede trejt aof te gunste vaan häöre maan, Frederik I.
* 1752: Alaungpaya weurt keuning vaan Birma en stiech de Konbaungdynastie, de lèste die 't land zal regere.
* 1940: Hattie McDaniel weurt de ierste Afro-Amerikaanse die 'nen Oscar wint.
* 1992: In Bosnië-Hercegovina begint e rifferendum euver oonaofhenkelekheid dat oetindelek op 'ne börgeroorlog zal oetloupe.
* 1996: 't Belag vaan Sarajevo löp aof.
* 2004: Jean-Bertrand Aristide weurt in 'ne staotsgreep aofgezat es president vaan Haïti.
* 2012: De Tokyo Skytree, mèt 634 meter eint vaan de hoegste gebouwe op Eerd, kump veerdeg.

## Gebore
* 1468 - Paus Paulus III
* 1736 - Ann Lee, Ingelse religieuze leister, stiechter vaan de Shakers
* 1792 - Gioacchino Rossini, Italiaanse componis
* 1960 - Cheb Khaled, Algerijnse raïzenger en -muzikant
* 1972 - Pedro Sánchez, Spaonse politicus

## Gestorve
* 486: Paus Hilarius
* 992: H. Oswald vaan Worcester, Franse bisjop
* 1868: Lowie I vaan Beiere
* 2012: Davy Jones, Amerikaanse zenger
Maxime Verhagen

**Maxime Jacques Marcel Verhagen** (Mestreech, 14 september 1956) is 'ne Nederlandse politicus. In 't kabinet-Balkenende IV is heer sinds 22 fibberwarie 2007 minister vaan Boetelandse Zake. 

Verhagen woort gebore in Mestreech. Heer volgde dao 't atheneum aon 't Sint-Maartenscollege en góng daonao aon de Universiteit vaan Leie historie studere (aofstudeerriechting contemporain historie; doctoraolscriptie in 1986). 

In 't begin waor heer fractiemètwèrker veur 't CDA en gemeinteraodslid in Oegstgeest. Vaan 1989 tot 1994 waor heer lid vaan 't Europees Parlemint, boenao heer in 1994 Twiede-Kamerlid woort. Op 11 juli 2002 woort heer fractieveurzitter, en nao 'n korte oonderbreking in 2003 es lid vaan 't oonderhandelingsteam veur 't kabinet-Balkenende II woort heer dat obbenuits. Nao d'n oetslaag vaan de Twiede-Kamerverkezinge vaan 2006 droeg heer zien veurzittersjap obbenuits euver aon Jan Peter Balkenende. In Balkenende IV woort Verhagen minister vaan Boetelandse Zake. Op 10 juni 2010 woort heer obbenuits tot fractieveurzitter verkoze, naotot Balkenende um veur 't CDA zier slechte verkezingsrizzeltaote tröktraoj.
Saint-Simonisme

't **Saint-Simonisme** is 'n 19de ieëwse filosofische sjtroming die an d'r basis liegkt van de sociologie en, naeëve de ideeje van Babeuf, ooch van de socialistische ideologie, ooch wal 't utopisch socialisme of vreug-socialisme geneumd. 
Kenmerkend is 't oondersjèèt dat dis filosofie in z'n maatsjappiej-analyse makt tussje productief luuj, luuj die wèrke en neet- productief luuj, luuj die bezitte en 't gegaeve dat de verhouding tussje die twieë groepe conflictueus van aard is. D'r groondlègger van 't Saint-Simonisme waor Claude-Henri de Rouvroy.

Théodore Weustenraad waor Saint-Simonist en sjreef in 't Fraans uvver d'r klassesjtrijd tussje de productieve en de neet-productieve in b.v. *[[Chants de Réveil]]*.
Ooch Heinrich Heine waor Saint-Simonist.
## Externe leenk

*Kórte inleiding in 't Saint-Simonisme
Domain Name System

**Domain Name System** of **DNS** is e systeem dat gebruuk weurt um computernaome (hostname) aon 'n IP adres te kóppele.  De domain name server heet daoveur 'n lies boe-in weurt bijgehawwe welke computer welk IP-adres moot kriege. 't Systeem is veural bekind veur 't vertaole vaan domeinnaome wie *li.wikipedia.org* nao 't bijbehurende IP-adres. Dit is veur de gebruker vaan 't internet gemekelek, umtot heer noe allein mer 'ne naom hoof te onthawwe, en gein meujeleke ciefercombinatie wie 145.97.39.155.

Neve computernaome weurt ouch bijgehawwe wat veur 'ne computer e-mail aksepteert (de mailserver). Alle email veur een bepaolt domein weurt daan nao dizze computer gesjik.
Calvarie

**Calvarie** (woord oet 't Latien), of **triomfkruus** ies 'n twiè- of driedimensionaal aafbeelding van Jezus aan 't kruus mèt aan beids kènt de treurende Maria en Sint Jan (Johannes). Sóms sjtoon d'r nóg twiè kruzer neve van twiè ander martelaere, die gehange zint gewore. Ouch Maria Magdalena, volgelinge van Jezus, weurt sóms bie 't tafereel aafgebeeld.
In de kèrk ies 't kruusbeeld opgesjtèld op 't doksaal of hingk (of sjteit op de triomfbalk) op de grens van sjeep en koar ónder de triomfbaog. Diet ies de ièrebaog van de triomferende Christus. 

In Oud-Valkeberg bevingk ziech op 'ne driesjprunk mèt 'n brök euver de Geul 'n calvarie besjtaonde oet 'n houte kruus mèt kruusbeeld geflankeerd door groate beelde in klein mergele kapelkes mèt topversering: Slevevrouw en Sint Jan (1739).

In Moresnet-Chapelle, de baevaartsplek Eikske, bevingk ziech 'ne groate calvarie in 'n kruusweegpark oet 1903.

In de kruusweeg beeldt de 12e sjtasie 't zelfde oet es de calvarie.
Domeinname

'ne **Domeinnaom** is 'ne naom in 't Domain Name System (DNS), 't systeem um computers op 't internet vaanein te kinne ondersjeie.

## Veurbeeld
'ne Domeinnaom is neet hetzelfde es 'ne URL. 't Volgende veurbeeld gief het versjeil aon tösse 'ne URL en 'ne domeinnaom:
: URL:  
: domeinnaom: veurbeeld.nl

## Top Level Domain
De versjèllende deile vaan 'n domein weure vaanein gesjeie door punte, beveurbeeld li.wikipedia.org. 't Mies rechse deil nump me 't Top-level domain TLD, hei is dat .org. D'r zien twie versjèllende soorte TLD's, e *generiek top level domain* (gTLD), en e TLD op landniveau (country code TLD of ccTLD). Veurbeelde van gTLD's zien .biz, .com, .edu, .gov, ,.net, .org. De ccTLD's bestoon oet twie lètters gebaseerd op de ISO kodering ISO-3166. Veurbeelde van ccTLD's zien .nl, .be, .de, .uk.

## Twiede en weijer niveau-domeine
Metein links vaan h't TLD steit 't twiede niveau-domein. Bij li.wikipedia.org is dat dus wikipedia. 't Derde niveau-domein is hei li

## Registratie
Um zoe'ne domeinnaom te kinne gebruke mót 'r iers geregistreerd weure. De TLD's weure bij ICANN behiert. De twiede niveau domeine weure in geval van ccTLD's miestal behiert door 'n door de regering aongeweze partij. In Nederland is dat Stichting Internet Domeinregistratie Nederland (SIDN). Veur 'n bepaold bedraag per jaor kins te 'n aonvraog indene um in 't bezit te koume vaan e twiede-niveau domein. In 't geval van gTLD kinne-n 't ouch bedrieve zien die dat TLD behiere.

## Extern linke
*http://www.sidn.nl/
*http://ec.europa.eu/information_society/policy/doteu/index_en.htm Info euver domeinnaom .eu
*http://www.iana.org/gtld/gtld.htm Lies vaan generic TLD's (gTLD's) en hun behierders
*http://www.iana.org/cctld/cctld-whois.htm Lies vaan country code TLD's (ccTLD's) en hun behierders
Baelen

**Baelen** (Ripuarisch: *Bale*; Welsj: *Bailou*) ies 'n dörp en gemeinte in de Belzje provincie Luuk, in 't arrondissement Verviers. De gemeinte haet 'n oppervlak van 85,73 km² en 't aantal inweunersj ies 4.454 (1 januari 2019). 

## Taal
Baelen lik in de Platdietse sjtreek, woa me 'n Oas-Limburgs-Ripuarisch euverganksdialek sjprik. Dit dialek weurt in de praktiek allein nog door ouw luuj gesjproke, want saer 1918 is 't Frans de innige taal die in sjoale en kèrke weurt gesjproke.

## Anger kerne
* Membach
* Perkiets
* Runschen


Image:Baelen Liège Belgium Map.svg|Liegking van Baelen in de provincie Luuk
Image:Baelen_1.jpg|Kèrk van Baelen
Image:Baelen_2.jpg|Kèrk van Baelen


## Gebore in Baelen
* Jean Arnolds (1904-1944), preester en lid van 't Belsj verzèt in de Twiède Waereldoorlog

## Externe link
*Officieel website van de gemeinte Baelen
Nebukadnesar

**Naboekodonnosoor** (Nabu-kudur-uzur II, wa zoeveel betiekent as *Nebo, protect aawe kroen!* of *Nebo, beschaarmt de grenze!*) leefde van 604-562 v. Chr. Ai was de keuning van 't Nief-Babylonisse raik. (zie ook Nebukadnezar I) E noom Daniël, d'r profeet, gevange, kieëm d'r achter dat dae wiezer waor es z'n ège magiers en loot 'm an 't lètste da ooch zieng dreume oetlègke.

Nabucco, ooch Nabucodonosor geneumd, is 'n opera va Verdi die gèèt över 't laeve va Nebukadnezar.