Serie A

De **Serie A** (vóloet **Lega Calcio Seria A TIM**) is de hoogste aafdeiling in 't Italiaanse betaald foetbal. Toet noe toe wis ein rekaoraantal van 28 keer ein klub oet de Serie A de finale van de UEFA Champions League (de hoogste trofee binne 't Europese internasjonale klubfoetbal) te bereike, wo-in d'r twelfmaol waerde gewonne. Anno 2010 sjteit de kómpetisie gerangsjikt op de veerde plaats van de UEFA-ranglies veur Europese kómpetisies, gebaseerd op de prestasies van Italiaanse klubs in de Champions League en de Europa League.

## Euverzich van klubs in 't sezoen 2018/19

## Ranglies
Biejgewerk toet en mit 6 februari 2019

## De trofee
De winnaar krieg 't rech om 't volgende sezoen de *[[scudetto]]* (sjildje), mit de Italiaanse vlag, op 't sjirt te drage. Inkele klubs höbbe 't gebroek aangenomme om per teental kampioensjappe 'n golje sjter aan heur logo toe te voge. Daorom höbbe AC Milan en Internazionale allebei 1 sjter veur 18 *scudetti* en Juventus 3 sjterre veur 34 sjildjes.

## Gesjieddenis
De Serie A besjteit sins 't sezoen 1929-1930. Dit waas 't eerste sezoen mit ein inkele nasjonale perfesjonele hoofkómpetisie. Hiejveur waas d'r de Prima Categoria, diej mit regionale groepe en injrundjes wèrkte. Allein in de sezoene 1943/44 en 1944/45 waerde de kómpetisie vanwaege de oorlog sjtilgelag en waerde d'r verder gefoetbald in regionale kómpetisies. In sezoen 1948/49 waerde de *scudetto* toegekend aan Torino FC nao 'n vleegtuugramp vlak veur 't inj van de kómpetisie, wobiej 't ganse team van Torino ómkwaam. D'r sjpele 20 teams in de Serie A, diej ein kómplete kómpetisie sjpele. Aan 't inj van 't sezoen degredere de drie leegst geklasseerde ploge. De degradanten waere vervange door de nummers 1, 2 en de winnaar van de play-offs van de Serie B.

Heel opvallend is ouch de geografiese verdeiling van klubs in de Serie A. Toet veur kort sjpeelde d'r bienao gein klubs oet de Mezzogiorno (óngeveer de zuudelikke helf van 't landj) in de Serie A. Allewiel, sins inkele jaore, is de verdeiling echter baeter euver 't landj verdeild: oet de zuudelikke helf van het landj doon noe de volgende klubs good mit: Napoli, Palermo, Cagliari, Messina, Catania (gepromoveerd) en Reggina.

Mit einige regelmaot waere teams fajjiet verklaord, omdet ziej häör zake neet op orde höbbe. De heropgerichte klub, diej den ónger de aje naam wiejer geit, mot 't volgende sezoen vanaaf de hoogste amateurdivisie (Serie D) beginne. Sins 't sezoen 2005-2006 is d'r 'n nuje wet ingeveurd ("Lodo Petrucci") wodoor klubs mit ein belangrieke gesjieddenis diej in de letste vief jaor neet van dees regel gebroek gemaak höbbe, de meugelikheid kriege om vanaaf de eerste legere divisie (Serie B) te sjpele. Veur aanvang van 't sezoen 2005/06 waerde de net gepromoveerde klubs Torino FC en Perugia Calcio neet toet de Serie A toegelaote vanwaege diej hiejbaove besjpraoke finansjele probleme.

In 2006 waas 't grootste sjandaal oet de gesjieddenis van de Serie A. Het waerde duudelik det d'r 'n gans systeem besjtong, wobiej 't aansjtelle van sjeidsrechters waere gemanipuleerd door versjillende veurzitters van klubs. Sjpil in dit verbandj waas de Turijnse klub Juventus, diej door dit sjandaal häör titels oet 2005 en 2006 verlaore haet.

Es gevolg van dit sjandaal zin d'r taege veer klubs degradasiesjtraove geëis. De oetsjpraok kwoom d'r op 14 juli en waas milder den de eis, mer nag altied zjwaor. Juventus, Lazio Roma en AC Fiorentina degradeerde nao de Serie B. De eis waas echter det Juventus waerde truukgezat nao de Serie C. AC Milan bleef waal nag in de Serie A. De bepaolde sjtraof door dit sjandaal waas det Juventus häör letste 2 landjstitels kwiet waas en det 't mos sjtarte mit ein achtersjtandj van 30 puntje in de Serie B. Ouch moch Juventus det sezoen neet deilnumme aan de Champions League. Fiorentina begos mit 12 puntje achtersjtandj aan de kómpetisie in de Serie B en moch neet deilnumme aan 't Europees foetbal. Ouch Lazio Roma ontkwoom neet aan degradasie, mos mit 7 puntje achtersjtandj beginne en moch ouch gein Europees foetbal sjpele. Veur AC Milan begos 't sezoen in de Serie A mit 'n achtersjtandj van 15 puntje en gein deilname aan 't Europese foetbal.

Naodet de ploge in beroep ware gegaon, waerde de sjtraof verminderd. De oetsjpraok van de Italiaanse bondj woor det AC Milan toch Europees te laote sjpele, wodoor ze in de veurrunj van de Champions League kwome, en det ziej mit ein achtersjtandj van 8 puntje begoste in de Serie A. Door 't beroep mochte ouch Fiorentina en Lazio in de Serie A blieve, mit respektievelik 19 en 11 sjtraofpuntje. Juventus mos in de Serie B blieve, mer hoofde mit sjlechs 17 sjtraofpuntje te beginne aan 't sezoen. Angere ploge diej naodeen besjuldigd waerde wore Reggina (waat 15 sjtraofpuntje krege in de Serie A) en Arezzo (diej mit 6 puntje minder aan de Serie B begónne).

## Euverzich van de sezoene

## Landjskampioene (1898-2018)

* Opmerking: de kampioen van 1944 is neet inbegrepe; dit oorlogskampioensjap, det door Spezia Calcio gewónne is, waerde pas in 2002 offisjeel erkend.

## Aantal sezoene in de Serie A

* De klubs diej vetgedruk zin sjpele in 't sezoen 2018/19 in de Serie A.