open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rosetta (ruimtesonde)

**Rosetta** waor 'n ruimtesonde vaan de ESA. Ze waor in 'n baon um de komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko gebrach um dee gedorende ein jaor te bestudere. Daobei is 'ne lander (geneump Philea) nao 't komeetoppervlak aofgedaold.

De ruimtesonde is gelanceerd op 2 miert 2004 um 7:17 UT (8:17 CET) door een Ariane-V vaan de lanceerbasis in Kourou, in Frans Guiana. Tijdes de vlöch heet de sonde 'n aontal flyby's (passages) gemaak um versjèllende objekte in de ruimte. Op 13 november 2009 vloog de sonde langs de Eerd op 2481 kilometer aofstand. Daobij góng de snelheid vaan de sonde vaan 13.000 km per oor nao 61.000 km per oor (dit proces weurt *gravity assist* of zwoertekrachslinger geneump). Daonao volgde nog een passage langs de asteroïde (21) Lutetia, boenao de sonde riechting de komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko wijer vloog.

Tösse juli 2011 en jannewarie 2014 waor de sonde in 'ne zoegenaomde winterslaop. Op 6 augustus 2014 kaom Rosetta bij 67P/Churyumov–Gerasimenko aon. De sonde woort in 'n baon um de komeet gebrach en zow mie es twie jaor in die baon blieve.

Op 30 september 2016, um 12:38 Nederlandsen tied, heet ESA de sonde laote lande op de komeet. Door de baon van de komeet um de zon kaom de sonde ouch steeds wijer vaan de zon en kós neet genóg stroom mie opwèkke mèt häör zonnepaniele. Hiedoor kós de sonde op termijn neet mie bedeend weure en is gekoze um häör gecontroleerd te laote "neerstorte" op de komeet.

## Philae
Op 12 november 2014 is de lander Philea oontkoppeld, dee nao 'n aofdaoling vaan inkel ore op de komeet neerkaom. Veurzeen waor tot 't tuig door de gering zwuurtekrach vaan de komeet weer trök de ruimte in zouw stuite; daorum waor 't oetgerös mèt harpoene veur ziech in de groond te veraankere.

Bij de landing bleke de harpoene neet te wèrke. Toch bleef Philae, nao twie kier op te vere, op de komeet stoon. In situ maakde de lander foto's vaan de umgeving en baorden 'r in de groond veur sjemische analyse oet te veure. 67P bleek organische molecule te höbbe, 'n aonwiezing veur de theorie tot 't leve op Eerd door 'nen impuls vaan boete, en wel door komete, is oontstande.

De oetindeleke landingsplaots vaan Philae waor neet zier geunsteg: 't tuig stoont e groet deil vaan d'n tied in de sjeem, zoetot de zonnepanele neet wèrkde. Heidoor kós 't mer e deil vaan d'n tied zien analyses oetveure en data nao de Eerd sjikke.

## Externe link
* Rosetta op de website van ESA
Fantastic Mr. Fox

**Fantastic Mr. Fox** is 'ne Amerikaanse Anematiefilm oet 2009. 't Waor eine vaan de populairste jäögfilms vaan 't jaor 2009, en woort geproduceerd door 20th Century Fox.

Stömme in de film waere gedaon door George Clooney, Meryl Streep, Jason Schwartzman, Bill Murray, Wally Wolodarsky, Eric Anderson, Michael Gambon, Willem Dafoe, Owen Wilson, en Jarvis Cocker.
Sjtadbrouk

**Sjtadbrouk** (Nederlands: **Stadbroek**) is 'n veurmalig buurtsjap in 't noord-oastelike deil van Zittert en allewiel 'n wiek in de gemeinte Zittert-Gelaen in Nederlands Limburg. De beteikenis van de naam is óntsjtaon toen Zittert oetgreujde tot 'n sjtad (1243) en doe al 'n gebeed boete de sjtad 't brook (= moerassig landj) van de sjtad woort geneump. Later kaome d'r völ boere wone wodoor d'r 'n wiekske van landjarbeiderweuninge óntsjtónd.

Vanaaf 2003 is d'r 'n groate sjtedeboewkundige herinrichting van de wiek Sjtadbrouk aan de geng.

Bezeenswaerdig: 
* De Sjtadbrokermeule, 'n turbinemeule aan de Zittesje Meulebaek.

.
Sjilddaak

'n **Sjilddaak** of ** sjildkap** is 'ne daakvörm toegepas bie hoeze en anger geboewe. Dit daak wirt gevörmp door tweë drieheukige sjilde of daakvlakke aan de korte kantj van 't geboew en tweë trapeziumvörmige sjilde aan de lange kantj van 't geboew. 

't Sjilddaak woort veur 't eësj in de jaore 1930 op groate sjaol toegepas. 't Is eigelik 'n aangepas zadeldaak. Door aan de korte kantje sjilde aan te brènge óntsjtóng dees daakvörm. ’t Toepasse van rume daakeuversjtaeke kènne "nate" moere waere veurkómme. 

De sjildkap is 'n veurbeeld van 'n "noordboamdaak". De *noordboam* is de plaatsj wo tweë daaksjilde mekaar rake aan de baovekantj. In Nederland wirt dat de *nok* geneump. Meistal höbbe de veer hiedoor óntsjtaone daakvlakke dezelfde hellingsgraod.

Rechheukige weuninge höbbe meistal sjmalere ziesjtökke en breijere veur- en achtersjilde. Hiejdoor verbaetert de drökverdeiling op de constructie.

'n Anger veurdeil is 't aerodynamisch design. Van alle daaktypes is de sjildkap same mèt 't tentdaak ’t bèste besjtand taenge wèndjsjtoate en wirt daoróm völvöldig in 't boetegebeed toegepas.

Nog 'n kènmerk is de róndjóm doorloupende daakgaot. 't Tradisjenele zadeldaak beujt op de zölder meë ruumde, mèr door variaties in sjuunte kènt dit versjil beperk waere of vergroat waere.

Naeve 't sjilddaak besjtaon nog 't zadeldaak, 't wolfseindjedaak, 't lessenaerdaak, de sjtolpkap, 't platdaak en 't mansardedaak.

## Brón
* Wikipedia DE, Walmdach
* Wikipedia NL, Schildkap
Barakkeberg

De **Barakkeberg**, officieel Vogelzangweg, ies 'n helling in Geulem in de gemeinte Valkeberg aan de Geul in Zuud-Limburg. De naam Barakkeberg kump van barakke, die hie in de 20e ièw gesjtange höbbe. Die zint noe verdwene. Waal sjteit d'r ein hotel en e paar hoezer aan de geasfalteerde weeg. Ouch bevingk ziech hie kesjtièl Geulzicht  in neogotische sjtiel. Alle beboewing ies in mergel opgetrokke, dae plaatselik gewonne ies in de berg. In deze berg bevingk ziech 'n grotcafé-restaurant, "de caverne de Geulhem".
De Barakkeberg löp parallel aan de Geulemerberg, dae 'n paar hónderd maetersj nao 't weste liek.  Bovenop liek de oastelike beboewing van 't kèrkdörp Berg. Aan de voot sjtruimp de Geul en sjtrek ziech 't Ingendal (baemde) oet.

## Fietsrenne
De geasfalteerde holle waeg, dae door 'ne hellingbösj löp, ies 'n trajek, mèt 'n hellingspercentage van 14%, veur fietsrenwedsjtrieje zoa-es de Amstel-Goldrace, Nationaal- en Waereldkampioensjappe.
San Joaquin County

**San Joaquin** is 'n in 1850 gestiech graofsjap in Californië. 't Graofsjap is verneump nao de San Joaquin Reveer, dee struimp door 't graofsjap. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Stockton.

## Geografie
't Graofsjap heet 'n totaal oppervlak vaan 3694 km² (1426 mijl²) boevaan 3624 km² (1399 mijl²) land is en 70 km² (27 mijl²) of 1.89% water.

### Aongrenzende graofsjappe
* Stanislaus County - zuie, zuidooste
* Alameda County - weste
* Contra Costa County - weste
* Sacramento County - noorde
* Amador County - noordooste
* Calaveras County - ooste

## Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid 156/km² (403/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 563.598 dat bestoont oet:
* 58,13% blaank
* 6,69% zwart
* 1,13% inheimse Amerikane
* 11,41% Aziate
* 0,35% lui aofkomstig vaan eilande in de Stèllen Oceaan
* 16,26% aandere
* 6,05% twie of mie rasse
* 30,53% Spaons of Latino

't Gaof 181.629 gezinne en 134.768 femilies in **San Joaquin County**. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog precies 3.

## Plaotse
't Graofsjap heet 16 plaotse, boevaan ein geregistreerd steit es spookstad. De twie belaankriekste plaotse vaan 't graofsjap zien:
* Lodi
* Stockton

## Bron
* alles euver de Amerikaanse graofsjappe
Parkhotel Rooding

**Parkhotel Rooding** ies 'n hotel in Valkeberg in Zuud-Limburg. 't Ies gelege tegen 't "Gebösjke" aan de Nerem, langs de weeg naar Oud-Valkeberg. 't Ies besjermp es rieksmonument.

't Hotel woort es **Kurhaus Huis ter Geul** geboewd in opdrach van de *N.V. Maatschappij tot exploitatie van een rust- en herstellingsoord*. Pierre Cuypers maaktde 't ontwerp in chaletsjtiel. 't Pand ies van mergel, met helsjteine en houte details. In 1892 kaom 't gereid. Kort nao de eupening kreeg 't hotel bezeuk van keuningin Emma en Wilhelmina.

't Kuuroord bleek neet rendabel te zin. Vanaaf 1911 waor 't geboew in gebruuk es kloaster van de redemptoriste die oet Frankriek waore gevlöch. 

In 1939 woort 't complex gegolle door Johan Rooding, dae d'r wir 'n hotel van maakde. Nao de Twiède waereldoorlog woort 't geboew diverse kière verboewd en oetgebreid. In 2002-2003 woort d'r 'ne groate aanboew gerealiseerd mèt e zjwumbad en 'ne sauna.
San Diego County

**San Diago** is 'n in 1850 gestiech graofsjap in Californië. 't Graofsjap is verneump nao de stad San Diego, die ouch de hoofplaots is vaan 't gelieknaomeg graofsjap.

## Geografie
't Graofsjap heet 'n totaal oppervlak vaan 11.721 km² (4526 mijl²) boevaan 10.878 km² (4200 mijl²) land is en 843 km² (326 mijl²) of 7.20% water.

### Aongrenzende graofsjappe
* Imperial County - ooste
* Orange County - noordweste
* Riverside County - noorde

## Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid 33/km² (85/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 1.709.343 dat bestoont oet:
* 66,52% blaank
* 5,74% zwart
* 0,86% inheimse Amerikane
* 8,88% Aziate
* 0,48% lui aofkomstig vaan eilande in de Stèllen Oceaan
* 12,82% aandere
* 4,69% twie of mie rasse
* 26,69% Spaons of Latino

't Gaof 994.677 gezinne en 663.449 femilies in **San Diego**. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 2,73.

## Plaotse
't Graofsjap heet 18 plaotse. De twie belaankriekste plaotse vaan 't graofsjap zien:
* San Diego
* Spring Valley

## Trivia
* San Diego is 't graofsjap vaan de VS boe de minste aander graofsjappe aon grenze.

## Bron
* alles euver de Amerikaanse graofsjappe
San Luis Obispo County

**San Luis Obispo** is 'n in 1850 gestiech graofsjap in Californië. 't Graofsjap is verneump nao 't *San Luis Obispo-tehoes*, ein vaan de populairste weeshoezer vaan Californië. De hoofplaots is San Luis Obispo.

## Geografie
't Graofsjap heet 'n totaal oppervlak vaan 9364 km² (3616 mijl²) boevaan 8558 km² (3304 mijl²) land is en 806 km² (311 mijl²) of 8.61% water.

### Aongrenzende graofsjappe
* Santa Barbara County - zuie
* Kern County - ooste
* Kings County - noordooste
* Monterey County - noorde

## Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid 29/km² (75/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 246.681 dat bestoont oet:
* 84,60% blaank
* 2,03% zwart
* 0,95% inheimse Amerikane
* 2,66% Aziate
* 0,12% lui aofkomstig vaan eilande in de Stèllen Oceaan
* 6,21% aandere
* 3,44% twie of mie rasse
* 16,29% Spaons of Latino

't Gaof 92.739 gezinne en 58.611 femilies in **San Luis Obispo County**. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog precies 2,49.

## Plaotse
't Graofsjap heet 23 plaotse, boevaan 'rs zeve geregistreerd stoon es spookstad. De twie belaankriekste plaotse vaan 't graofsjap zien:
* Atascadero
* San Luis Obispo

## Bron
* alles euver de Amerikaanse graofsjappe
Geerlingshof

**Geerlingshof** of **Gièrlingshof** is 'n neoklassiek landhoes oet ca 1850, geboewd in mergel door A.P. de Ceva. De naam Geerling of Gièrling kump van Gerlach.
't Complex lik in Brokem in de gemeinte Valkeberg aan de Geul in Zuud Limburg en is mèt de achterkant gelaege parallel en taegen 't sjpaor van Mestreech nao Heerle. Bie de aanlèk hievan in 1853 hou me grónd nuèdig van de Ceva. Hae bedóng toen 'n eige halteplaats op verzeuk op zien terrein. Generaal de Ceva is allewiel ge-ièrd mèt 'ne eige sjtraotnaam. 'ne Andere nuje sjtraotnaam hie is "Stiena Ruypers Park", geneump nao 'n zuster van burgemeister A. Erens in daen tied, en toen de ièrsjte vrouwelike wèthouwer in Nederland. In 't aafgebraoke koetsjhoes haet de dichter Jan Hanlo gewoond.

## Boewsjtiel
Bie 't ontwerp is gekeke nao 't, op 2 kilomaeter nao 't weste ligkende, Château Sint-Gerlach. De middevleugel is 't ouwste gedeilte is en haet ouch e haufrónd  fronton, mèt in 'ne beeldnis e beeld van Sint Gièrling. Dizze boew is èvvel miè gedrónge en minder breid. De twie nao väör sjtaekende zievleugele mèt drieheukige gaeveltuup zint biegeboewd nao 1880. Zoawie alle villa's en hièrehoezer in de 19e ièw haet 't hoes väöl klassieke elemente, zoa-es haufzule mèt dorische en ionische kapitele, róndbaogvènstere, profiellieste langs de daakrand en horizontaal euver de gaevel. Aan de ziegaevel bevingk zich 'ne cartouche. Veur 't geboew sjteit 'n sjteine balustrade.

## Gesjiedenis
De dochter van de Ceva, Emilia, trouwde in 1855 mèt jonkhièr Paulus van der Maesen de Sombreff. In 1861 woort dae minister van boetelandse zake in 't kabinet Thorbecke.
Rond 1870 vertrok de familie van der Maesen de Sombreff; vervolges laog de villa innige tied laeg totdat rónd 1880 de patersj Oblate, die oet Frankriek waore verbanne, dao 'n kloaster begoeste. Zie boewde de zievleugele en 'ne groate toneelzaal aan. De patersj bleve hie wone tot aan de Twiède waereldoorlog. In de oorlog vorderde de Duutsje Wehrmacht 't monumentaal geboew, die dao de "organisatie Todt" in ónderbrach. Nao de bevrieiing, in 1944, richde de Amerikane dao 'n "Rest-Center" in veur de frontsoldaote die op rös mooste kómme. Van 1915 tot 1925 woonde d'r ouch nog 'ne sjteinhouwer en 'ne paerdshandelaer.

## Volkshoagesjoal
In 1948 kaom de Volkshoagesjoal Geerlingshof in 't geboew.  In 1971 woort d'r 'n nuuj gedeilte geboewd en same heesj 't toen: "Volkshoagesjoal Valkeberg". 't Oud geboew woort, veural inwendig, sjterk gerenoveerd. In 1983 fuseerde de sjoal mèt 't Europahoes in Bemele en effe later ouch mèt Vörmingscentrum "De Klinkenberg" in Valkeberg. Onder de naam "De Driekant" ging de sjtichting wiejer en zal later verhuze nao kesjtièl Vaeshartelt. 
De Limburgse sjriever Fons Erens waor 28 jaor lank directeur van de volkshoagesjoal.

## Taegewoordig
Taegewoordig is Geerlingshof 'n appartementecomplex. In 't veurmalig park, dat achter hoes Sjtraobaek doorlöp, zint villa's geboewd. 
## Referentie
*
Santa Barbara County

**Santa Barbara** is 'n in 1850 gestiech graofsjap in Californië. 't Graofsjap is verneump nao 't gelieknaomeg kenaal wat in 't graofsjap ligk. De hoofplaots is Santa Barbara.

## Geografie
't Graofsjap heet 'n totaal oppervlak vaan 9814 km² (3789 mijl²) boevaan 7089 km² (2737 mijl²) land is en 2725 km² (1052 mijl²) of 27.77% water.

### Aongrenzende graofsjappe
* San Luis Obispo County - noorde
* Kern County - noordooste
* Ventura County - ooste

## Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid 56/km² (146/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 399.347 dat bestoont oet:
* 72,72% blaank
* 2,30% zwart
* 1,20% inheimse Amerikane
* 4,09% Aziate
* 0,18% lui aofkomstig vaan eilande in de Stèllen Oceaan
* 15,20% aandere
* 4,31% twie of mie rasse
* 34,22% Spaons of Latino

't Gaof 136.622 gezinne en 89.487 femilies in **Santa Barbara County**. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog precies 2,80.

## Plaotse
't Graofsjap heet 25 plaotse, boevaan 'rs vief geregistreerd stoon es spookstad. De twie belaankriekste plaotse vaan 't graofsjap zien:
* Goleto
* Santa Barbara

## Bron
* alles euver de Amerikaanse graofsjappe
Fons Erens

**Fons Erens** waor 'ne Limburgse sjriever, dae veurnamelik in 't Nederlands sjreef. Fons Erens woort  gebore in Sjènne in 1914 en sjtorf in 2000. Hae brach zien jeug door in Nut en wèrkde 28 jaor es directeur van de volkshoagesjoal Gièrlingshof in Sjtraobaek in de gemeinte Valkeberg aan de Geul. Nao zien pensionering sjreef hae twiè romans.

## Publikaties
* 1980 "Bazen, knuppels en knechten", book in romanvörm euver Hunnekem en Wienesrao
* 1988 "naakt uit de biechtstoel", roman
* Verhaol "passante" in 't Nuts in 't book "Plat-e-weg" , nr. 8 van de Limburgse Literair Lies.
* 1994, De oude man en het Verlangen, roman
* 2002, posthuum, veer verhaole en ein gediech in 't book: "Wijnandsrade, parel van Zuid-Limburg"
San Mateo County

**San Mateo** is 'n in 1856 gestiech graofsjap in Californië, VS. 't Is verneump nao d'n heilege Matheüs. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Redwood City.

## Geografie
't Graofsjap heet 'n totale oppervlakte vaan 1919 km² (741 mijl²) boevaan 1163 km² (449 mijl²) land is en 756 km² (292 mijl²) of 39.40% water.

### Aongrenzende graofsjappe
* San Francisco County - noorde
* Alameda County - ooste
* Santa Clara County - zuidooste
* Santa Cruz County - zuie

## Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid  756/km² (1957/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 1.443.741 dat bestoont oet:
* 84,52% blaank
* 1,39% zwart
* 1,90% inheemse Amerikane
* 3,32% Aziate
* 0,15% lui aofkomstig vaan eilande in de Stèllen Oceaan
* 4,82% aandere
* 3,90% twie of mie rasse
* 10,50% Spaons of Latino

't Gaof 254.103 gezinne en 171.265 femilies in **San Mateo County**. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 2,74.

## Plaotse
* Redwood City 
* Foster City
Bascule

'n **Bascule** is 'n waog gebaseerd óp d'r hefboom. Mèt 'ne bascule waoërte bies in de jaore 60 zjoeër väörwerpe gewaoge. An d'r ene kaant plaatsjde me e gewich en an d'r andere kaant 't väörwerp. Es de twieë kaante in evenwich zeunt kan me 't gewich van 't väörwerp bepale. De verhouding is 1 (gewich):10 (väörwerp).
Jan Frans Willems

**Jan Frans Willems** (Boechout bie Antwerpe 11 maart 1793 - 24 juni 1846 Gent) waor 'ne Vlamsje lètterkundige. E verdedigde 't rech van de vólkstaal. Nao de revolutie óp 't Belsj in 1830 waoërt e, vermoedelek öm z'n sympathie mèt de orangiste, verbanne nao Eeklo. In 1835 waoërt e wer in ieër hersjtèld en beneumd töt *oontvanger van de registratie* in Gent, oeë e óptraoj es organisator en algemèng erkaand leider van de Vlamsje Bewaeging.

## Brón
Nijhoffs Geschiedenis-lexicon Nederland en België, 1981 ISBN 9024790786
Santa Cruz County (Californië)

**Santa Cruz** is 'n in 1850 gestiech graofsjap in Californië. 't Graofsajp zou ierst *Branciforte* goon heite (verneump nao de Indiane-stam). Mer oeteindelek woort 't graofsjap verneump nao de kapel in 't huidege graofsjap, die in 1857 hielemaol verweus is. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Santa Cruz.

## Geografie
't Graofsjap heet 'n totaal oppervlak vaan 1573 km² (607 mijl²) boevaan 1153 km² (445 mijl²) land is en 419 km² (162 mijl²) of 26.67% water.

### Aongrenzende graofsjappe
* San Mateo County - noordweste
* Santa Clara County - noordooste
* San Benito County - zuidooste
* Monterey County - zuidooste/zuie

## Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid 222/km² (574/mi²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 255.602 dat bestoont oet:
* 75,09% blaank
* 0,97% zwart
* 0,86% inheimse Amerikane
* 3,44% Aziate
* 0,15% lui aofkomstig vaan eilande in de Stèllen Oceaan
* 15,02% aandere
* 4,37% twie of mie rasse
* 26,79% Spaons of Latino

't Gaof 91.139 gezinne en 57.144 femilies in **Santa Cruz County**. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 2,71.

## Plaotse
't Graofsjap heet 16 plaotse, boevaan eint geregistreerd steit es spookstad. De twie belaankriekste plaotse vaan 't graofsjap zien:
* Santa Cruz
* Watsonville

## Bron
* alles euver de Amerikaanse graofsjappe
Leonide

De **Leonide** is 'ne meteorezwerm dee eder jaor in november te zien is. In 2009 is 't huugdepunt op 17 november, daan zien nao verwachting mie es 400 meteore per oor te zien.. De naom is aofkomsteg vaan 't punt in de ruimte boe de meteore vaandan lieke te koume, naomelek oet 't starebeeld Liew (Leo).

De brokstökke en stöbdeilkes die de meteorezwerm vörme zien aofkomsteg vaan de komeet Tempel-Tuttle, dee 'ne umlouptied um de zon heet vaan get mie es 33 jaor. Dit hingk same mèt de woernumminge vaan 't aontal meteore, die ouch 'ne cyclus vaan 33 jaor höbbe. Topjaore waore 1698, 1799, 1833, 1866, 1966 en 2001, toen woorte doezende meteore per oor gezeen. Zeker in 't jaor 1833, toen waore nao sjatting 240.000 meteore per oor te zien.

## Referenties
Astrovan

De Astrovan is e voertuig vaan de NASA wat gebruuk weurt um de astronaute veur de lancering vaan 't *Operations and Checkout Building* nao 't lanceerplatform te bringe en vaan de space shuttle trök nao 't gebouw nao de landing. 't Is in feite 'ne aongepasde camper vaan 't merk Airstream, model Excella oet 1983. De Astrovan is al sinds 1984 in gebruuk.
Pöt (vereiniging)

'ne **Pöt** is in de spraektaal 'n benaming veur 'n buurtvereiniging.

## Gesjiechte
In de Middelieëwe wore de luuj van 'n ganse buurt aafhankelik van eine, gezamelike waterpöt. Zie móste zelf zörge veur 't óngerhaad van deze pöt.

Later waerdje d'r 'ne pötmeister aangeweze dae dees zörg op zich noom. De taak van zónne pötmeister beperkdje zich neet toet 't óngerhaad; hae fungeerdje döks ouch es kóntakpersoean. 

Oppen doer óntstónge hie-oet gemeinsjappe die v'r op vandaag es buurtvereiniginge kinne. 't Waord pöt is hie nag 'n euverbliefsel van.

## Pötte
* Buurtvereiniging "Pöt 't Kepelke", Berg
* Buurtvereiniging Zantiskruutspöt, Berg
* Buurtvereiniging Mariapöt, Häör
* Buurtvereiniging St. Antonius-pöt Hènge
* Buurtvereiniging St. Sebastianuspöt, Hèrkebós
* Buurtvereiniging De Hendrikspöt, Mofert
* Buurtvereiniging Mariapöt Mofert
* Buurtvereiniging Petruspöt, Mofert
* Buurtvereiniging St. Laurentiuspöt, Neel
* Buurtvereiniging St. Jozefpöt, Neel
* Buurtvereiniging OLV-pöt, Remunj
* Buurtvereiniging De Blomepöt, Sjaelberg
* Wiekvereiniging OLV Pöt Sjaelberg
* St. Antoniuspöt Slek
* Buurtvereniging Pöt Mert, Vloearep

## Zuuch ouch
Tehama County

**Tehama** is 'n in 1856 gestiech graofsjap in Californië, VS. Tehama is Arabisch veur *werm lieg len*. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Red Bluff.

## Geografie
't Graofsjap heet 'n totale oppervlakte vaan 7672 km² (2962 mi²) boevaan 7643 km² (2951 mi²) land is en 29 km² (11 mijl²) of 0.38% water.

### Aongrenzende graofsjappe
* Butte County - zuie
* Glenn County - zuie
* Mendocino County - zuidweste
* Trinity County - weste
* Shasta County - noorde
* Plumas County - ooste

## Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid  7/km² (19/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 56.039 dat bestoont oet:
* 84,79% blaank
* 0,57% zwart
* 2,10% inheemse Amerikane
* 0,79% Aziate
* 0,10% lui aofkomstig vaan eilande in de Stèllen Oceaan
* 8,26% aandere
* 3,39% twie of mie rasse
* 15,83% Spaons of Latino

't Gaof 21.013 gezinne en 14.898 femilies in **Tehama County**. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 2,62.

## Plaotse
* Corning
* Red Bluff
Sonoma County

**Sonoma** is e in 1850 gestiech graofsjap in Californië. 't Is e Inheims Amerikaans woord. De *Chucuines o Sonomas* waor 'ne stamd dee hei leefde. Later is de naom vaan 't graofsjap verbasterd tot *Sonoma*. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Santa Rosa.

## Geografie
't Graofsjap heet 'n oppervlak vaan 4580 km² (1768 mijl²) boevaan 4082 km² (1576 mijl²) land is en 498 km² (192 mijl²) of 10.88% water is.

### Aongrenzende graofsjappe
* Marin County - zuide
* Solano County - zuidoost
* Napa County - ooste
* Lake County - noordoost
* Mendocino County - noorde

## Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid 112/km² (291/mij²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 458.614 dat bestoont oet:
* 81,60% blaank
* 1,42% zwart
* 1,18% inheimse Amerikane
* 3,07% Aziate
* 0,34% lui aofkomstig vaan eilande in de Stèllen Oceaan
* 8,44% aandere
* 4,09% twie of mie rasse
* 17,34% Spaons of Latins

't Gaof 172.403 gezinne en 112.406 femilies in **Sonoma County**. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 2,60.

## Plaotse
't Graofsjap heet 7 plaotse, boevaan de volgende twie de bekindste zien:
* Rohnert Park
* Santa Rosa

## Bron
* alles euver de Amerikaanse graofsjappe
Santa Clara County

**Santa Clara** is 'n in 1850 gestiech graofsjap in Californië, VS. De naom kump vaan de gelieknaomege heilige oet Italië. De hoofplaots vaan 't graofsjap is San Jose.

## Geografie
't Graofsjap heet 'n totale oppervlakte vaan 3377 km² (1304 mijl²) boevaan 3343 km² (1291 mijl²) land is en 34 km² (13 mijl²) of 1.02% water .

### Aongrenzende graofsjappe
* San Benito County - zuie
* Santa Cruz County - zuide, zuidweste
* San Mateo County - noordweste
* Alameda County - noorde
* Stanislaus County - ooste
* Merced County - zuidooste

## Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid  503/km² (1304/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 1.682.585 dat bestoont oet:
* 53,83% blaank
* 2,80% zwart
* 0,67% inheemse Amerikane
* 25,56% Aziate
* 0,34% lui aofkomstig vaan eilande in de Stèllen Oceaan
* 12,13% aandere
* 4,66% twie of mie rasse
* 23,98% Spaons of Latino

't Gaof 565.863 gezinne en 395.538 femilies in **Santa Clara County**. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 2,92.

## Plaotse
Dit zien de twie bekindste plaotse vaan 't graofsjap.
* San Jose
* Santa Clara
Trinity County (Californië)

**Trinity** is 'n in 1856 gestiech graofsjap in Californië, VS. Trinity is verneump nao de Trinity Revier, dee weer is aofgeleid vaan de gelieknaomege inheimse stam. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Waverville.

## Geografie
't Graofsjap heet 'n totale oppervlakte vaan  8307 km² (3208 mijl²) boevaan 8233 km² (3179 mijl²) land is en 75 km² (29 mijl²) of 0.90% water .

### Aongrenzende graofsjappe
* Mendocino County - zuie
* Humboldt County - weste
* Siskiyou County  - noorde
* Shasta County - ooste
* Tehama County - zuidooste

## Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid  2/km² (4/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 13.002 dat bestoont oet:
* 88,87% blaank
* 0,45% zwart
* 4,85% inheemse Amerikane
* 0,47% Aziate
* 0,12% lui aofkomstig vaan eilande in de Stèllen Oceaan
* 0,88% aandere
* 4,38% twie of mie rasse
* 3,97% Spaons of Latino

't Gaof 5587 gezinnen en 3625 femilies in **Tehama County**. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 2,29.

## Plaotse
't Graofsjap heet drei plaotse, boevaan de twie bekinste zien:
* Hayfork
* Waeverville
Smeelj

'n **Smeelj** (oetspraok: *smee\lj*, Latien: *Molinia caerulea*, Nederlands: *smilde* of *pijpestrootje*) is e saort graas, mit stief rechopstaondje blajer. Wilj smeelje kómme väöl veur oppe hei.

In anger dialekte zaet me 'sjmeel' taenge pert of kweekgraas (*Triticum repens* of *Elytrigia repens*).

Neet te verwarre mit *sjiêtmeêlje* (Latien: *Mercurialis annua*, Nederlands: *Eenjarig bingelkruid* of *tuinbingelkruid*).

## Oetdrökking
*“ 't Mót nöt zeen op 't blasse,” zag Ulespegel, doe sjoeldje d'r zich achter 'n smeelj.*

'n Smeelj is flinterdun en daodoor óngesjik es sjoelplaats.

## Noeat


## Brónne

* Bakkes, P. 2007, Mofers Waordebook
Siskiyou County

**Siskiyou** is 'n in 1852 gestiech graofsjap in Californië, VS. Ziene naom kraog 't vaan de Siskiyou Berg, die 't op hun beurt weer kraoge vaan de gelieknaomege stam dee noe nog in maote in 't graofsjap leef. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Yreka.

## Geografie
't Graofsjap heet 'n totale oppervlakte vaan  16.440 km² (6347 mijl²) boevaan 16.283 km² (6287 mijl²) land is en 157 km² (61 mijl²) of 0.96% water .

### Aongrenzende graofsjappe
* Del Norte County - weste
* Humboldt County - zuidweste
* Trinity County - zuie
* Shasta County - zuie
* Modoc County - ooste
* Klamath County in Oregon- noorde
* Jackson County  in Oregon - noorde
* Josephine County in Oregon - noordweste

## Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid  3/km² (7/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 44.301 dat bestoont oet:
* 87,07% blaank
* 1,31% zwart
* 3,90% inheemse Amerikane
* 1,19% Aziate
* 0,13% lui aofkomstig vaan eilande in de Stèllen Oceaan
* 2,76% aandere
* 3,65% twie of mie rasse
* 7,57% Spaons of Latino

't Gaof 18.556 gezinne en 12.228 femilies in **Siskiyou County**. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 2,35.

## Plaotse
't Graofsjap heet 35 plaotse, boevaan 15 plaotse gereistreerd stoon es spookstad. Heimèt is Siskiyou 't graofsjap mèt de mieste spookstei vaan Californië. De twie bekindste plaotse vaan 't graofsjap zien:
* Montague
* Yreka

## Trivia
* Allewel 't graofsjap mie inwoeners daan e gemiddeld Californisch graofsjap heet, kint me gein groete stad vinde in Siskiyou. De inwoeners leve allemaol in kleine dörpkes die kort bie-ein ligke. Veur Europa is zoeget gaans normaal, mer in Noord-Amerika kump dit neet dèks veur.
Shasta County

**Shasta** is 'n in 1850 gestiech graofsjap in Californië, VS. Ziene naom kraog 't vaan de Shasta Berg, die 't op hun beurt weer kraoge vaan de gelieknaomege stam dee noe nog in maote in 't graofsjap leef. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Reddeng.

## Geografie
't Graofsjap heet 'n totale oppervlakte vaan 9965 km² (3847 mijl²) boevaan 9804 km² (3785 mijl²) land is en 161 km² (62 mijl²) of 1.62% water. De Sacramento struimp door 't graofsjap, langs de Shasta Berg.

### Aongrenzende graofsjappe
* Tehama County - zuie
* Trinity County - weste
* Siskiyou County - noorde
* Modoc County - noordooste
* Lassen County - ooste
* Plumas County - zuidooste

## Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid  17/km² (43/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 163.256 dat bestoont oet:
* 89,32% blaank
* 0,75% zwart
* 2,77% inheemse Amerikane
* 1,87% Aziate
* 0,11% lui aofkomstig vaan eilande in de Stèllen Oceaan
* 1,71% aandere
* 3,47% twie of mie rasse
* 5,51% Spaons of Latino

't Gaof 63.426 gezinne en 44.017 femilies in **Shasta County**. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 2,52.

## Plaotse
't Graofsjap heet 18 plaotse, boevaan drei plaotse geregistreerd stoon es spookstad. De twie bekindste plaotse vaan 't graofsjap zien:
* Montague
* Shastabrook
San Jose (Californië)

**San Jose** is 'n stad in de Amerikaanse staot Californië, Santa Clara County en tèlt 904.522 inwoeners. De stad is de hoofplaots vaan 't graofsjap. Dao neve is 't ouch de groetste plaots vaan Santa Clara, en huurt daomèt bij de daarteg groetste stei vaan de VS.

## Demografie

Vaan de bevolking is 8,3 % awwer daan 65 jaor en besteit veur 18,4 % oet einpersoenshoeshawwes. De werkeloesheid bedroog 2,3 % in 2000.

## Plaotse in de naoventrint
* Campbell - *8 km, nao 't zuidweste*
* Santa Clara - *14 km, nao 't zuidooste*
Pulp Fiction

**Pulp Fiction** is 'ne film vaan Quentin Tarantino oet 1994. Tarantino heet de film zoewel geregisseerd es gesjreve. De hoofrolle weure gespäöld door de aktäörs John Travolta, Samuel L. Jackson, Eli Roth, Uma Thurman en Bruce Willis. De film waor d'n ierste film dee 't zoegenaomde Nouvelle Violence gebrook, wat beteikent tot 't zoewel gewelddaodeg es erg fòffeg is.

## 't Verhaol

Jules en Vincent wèrke veur de mechtege misdiedeger Marsellus Wallace. Vincent kump in de perbleme es heer de vrouw vaan Wallace 'nen aovend gezèlsjap moot hauwwe. Oondertösse is Wallace verwikkeld in 'n deal mèt de bokser Butch, dee Wallace belazerd en d'r mèt zien cent tössenoet geit.

## Trivia
In de beginscène vaan Pulp Fiction kump e grappeg verhaol veur euver Nederland. *(Vrij vertaold nao 't [[Limburgs]].)*

:**Jules**: *Jao, [[Amsterdam]] zals te leuk veende...*
:**Vincent**: *Iech gaon metein denao touw, maan.*
:**Jules**: *Wèts te wat ze in [[Nederland]] euver de [[friet]] doen?*
:**Vincent**: (Bekans oongeïntrèesseerd): *Wat doen ze in Nederland euver de friet?*
:**Jules**: *[[Mayonaise]]!*
:**Vincent**: *Nein! Gaank weg!*
:**Jules**: *Serieus! Iech höb gezeen wie ze de friet drin laote verzoepe!*
Limburgse Successieaorlog

De **Limburgse Successieaorlog** waas 'n serie van conflicte tösje Brabant en Gelre die plaatsjvónje tösje 1283 en 1288. 

De aanleiding veur de Limburgse successieaorlog waas 't euverlieje in 1280 van zoawaal hertog Walram IV van 't Hertogdóm Limburg, 'ne broor van Adolf IV van Berg, es ouch zien dochter Irmgard van Limburg in 1283. Walram IV hèj gein mannelike naokómmelinge en ouch zien dochter hèj gein naokómmelinge. De hertog Jan I van Brabant maakde na de doad van Irmgard van Limburg (1282) aansjpraak op 't Hertogdom Limburg óm oetbreiding van Gelre zoa völ meugelik taenge te gaon. In 1283 kaom 't tot ein gevech tösje Gelre en Brabant.

Aan de sjtried woort deilgenómme door, 't Graafsjap Gelre, 't Graafsjap Luxemburg en 't Keur-Kölle aan de eine kantj en 't Hertogdóm Brabant, 't Graafsjap Loon van Arnold V en de Vrieje Riekssjtadt Kölle aan de angere kantj.

Nao de Sjlaag bie Woeringe in 1288, dae ’t eindj van de Limburgse Successieaorlog zouw zeen en woort gewónne door hertog Jan I van Brabant, kaom 't Hertogdóm Limburg in 't bezit van de hertog van Brabant.

## Brón
* Wikipedia NL, Limburgse Successieoorlog
19 november

**Heiligedaag van [[Mechthildis van Hackeborn]]**
**Nationale fièsdaag in [[Monaco]]**

Vreuger waor dit ouch de heiligedaag van Elisabeth van Thüringen, meh saer 't Twiède Vaticaans Concilie weurt deze gevierd op 17 november.

## Gebeurtenisse
*461 - Hilarius weurt paus.
*1404 - Ièrsjte Sint-Elisabethsvloed
*1421 - Twiède Sint-Elisabethsvloed
*1493 - Christoffel Columbus ontdèk Puerto Rico.
*1809 - Sjlaag bie Ocaña: de Franse winne van de Sjpanjaarde.
*1819 - 't Museo del Prado in Madrid geit ope.
*1969 - De Apollo 12 landt op de maon (06:54 UTC).
*1969 - De voetballer Pelé maak zien doezendste goal.
*1985 - President Ronald Reagan van de VS en president Michail Gorbatsjov van de Sovjet-Unie treffe ziech in Genua veur de ièrsjte kièr. 
*1990 - In Paries weurt 't *[[Conventional Forces in Europe Treaty]]* geteikend door de leng van de NAVO en 't Warschaupact.
*2009 - Herman van Rompuy wert d'r örsjte Europese presidaent.

## Gebore
*1464 - Go-Kashiwabara, keizer van Japan
*1600 - Karel I van Ingeland, keuning van Ingeland, Sjotland en Ierland
*1805 - Ferdinand de Lesseps, Franse ingenieur, bedinker van 't Suezkanaal
*1831 - James Garfield, president van de Vereinigde Sjtate
*1917 - Indira Gandhi, premier van India
*1930 - Piet Haan, Nederlandse fietserenner
*1933 - Larry King, Amerikaanse journalis
*1942 - Calvin Klein, Amerikaanse mode-ontwerper
*1946 - Els Diederen, Limburgse diechteres en sjriefster
*1954 - Abdel Fattah el-Sisi, Egyptische militair en politicus
*1962 - Jodie Foster, Amerikaanse actrice
*1969 - Richard Virenque, Franse fietserenner
*1976 - Jack Dorsey, Amerikaansen oondernummer
*1977 - Mette Frederiksen, 27e priemer vaan Denemarke
*1986 - Jessicah Schipper, Australische zjwumster

## Gesjtorve
*1665 - Nicolas Poussin, Franse kunssjilder
*1825 - Jan Václav Voříšek, Tsjechische componis
*1828 - Franz Schubert, Oasteriekse componis
*1949 - James Ensor, Belzje sjilder
*1978 - Giorgio de Chirico, Italiaanse sjilder en beeldhouwer
*2008 - Pierre Huyskens, Nederlandse journalis en sjriever
*2017 - Charles Manson (83), Amerikaanse massamaordeneer
*2017 - Jana Novotná (49), Tsjechische tennisster (kaanker)
Zeumere

**Zeumere**, ouch waal **ouste** geneump, is ’t biejeinrape (laeze) van o.m. aore nao ’t meije van ’t kaore. Dit woort vreuger gedaon door erm luuj die op 'n ermelies sjtónge vermeldj. Tiedes 't *[[Ancien Regime]]* waas allein mèr toegesjtaon óm dit euverdaag te doon, went èns emes dit sjnachs deeg woort dit es deefsjtal besjouwd. Ouch valide luuj en luuj in deens es daagloaner mochte dit neet doon op sjtraofe van ’n geldjboete.

Taengewoordig sjteit zeumere veur ’t beijeinzeuke van allerlei kleinigheje, die me dan 't gezeumers neump.

## Etymologie
Zeumere beteikent verzamele van aeteswaar, zjus wie laeze, en dit zeumere deeg me in de hoage zomer, 'n woord dat van zeumere is aafgeleid. Laeze in de beteikenis van passief taalgebroek is pas later óntsjtaon en is ouch 'n vorm van verzamele van kènnis. 'ne Richtige en nuje Limburgse naam veur 'n encyclopedie zauw *Zomerbook* of *Gezeumer* kènne zeen.

## Trevia

In Limburg en Luuk geuf 't versjeije aerpelboere die gaer höbbe dat luuj op hun veldj, nao de ougs, gaon zeumere. Zoa höbbe ze minder las van 't opkómme van aerpelsjtruuk went ze 'ne tösjeteelt zètte.
Isaac Newton

Sir **Isaac Newton** (Woolsthorpe-by-Colsterworth, 4 januari 1643 – Kensington, 31 maart 1727) waor 'ne Ingelsje natuurkundige, wiskundige, astronoom, natuurfilosoof, alchemist en theoloog.

In de wiskunde oontwikkelde e oonder mieë de differentiaalraekening en de integraalraekening (mèt Leibniz) en wieër 't Binomium van Newton en benaderingsmethodes.

In zien hoofdwaerk *[[Philosophiae Naturalis Principia Mathematica]]* oet 1687 besjraef Newton oonder aandere de zjoeërtekrach en de driej Wètte van Newton, oeëdör e d'r groondliegker van de klassieke mechanica waoërt.

## Referenties
Archytas

**Archytas** (Grieks: Ἀρχύτας) (428 v.Chr. - 347 v.Chr.) waor 'ne filosoof, astronoom, mathematicus, natuurkundige, ingenieur, musicoloog, sjtaotsmaan, sjtrateeg en bevelhebber in de Griekse aodheed.

Archytas is gebaore in Tarentum, Magna Graecia (allewiel Zuid-Italië) en waor d'r zoon van Mnesagoras van Histiaeus. E sjtudeerde 'ne tied oonder Philolaus en waor lieërer mathematica vör Eudoxus van Cnidus. E waor 'ne wetensjapper van de sjoeël van Pythagoras en beroemd öm z'n gooj vreunsjap mèt Plato. Menaechmus waor ooch 'ne sjtudaent van 'm en van Eudoxus.

Soms wert Archytas gezieë es d'r sjtichter van de mathematische mechanica.

Bewaerd wert dat e 't örsjte keunsmatig en zelfsjtandig vörtgedraeve vleegmesjieng haat oontwórpe en geboewd, e model in de vörm van 'ne vaogel mèt e saoërt sjtraolaandrieving óp basis van sjtoom. Wieëtsjiengt haat dat mesjieng werkelek 200 m. gevlaoge. 't Mesjieng waoërt dör d'r oetveender *De Doef* geneumd.
Haiku

**Haiku** (俳句; mieërvoud: *haiku* of *haiku's*) is 'n vorm van Japanse dichkeuns, gesjraeve in driej regels van 5, 7 en 5 lèttergrepe.

D'r haiku drukt, in de klassieke vorm, 'n momaentservaring in 't hie en noe oet, soms geleenkt an en geïnspireerd dör Zen. D'r haiku is 'ne vingerhood van geveul, oeëin 't ópgerope beeld alles mót vertèlle. D'r is m.a.w. gèng ruimte vör ontledinge of ömsjrievinge.

## Ontstaan: Hokku

De dichtvorm is in d'r 17e ieëw in Japan oet owwer vorme oontsjtande dör d'r wediever tösje versjillende groeëte dichters, oeëvan Matsuo Basho warsjienglek d'r bekaandste meester is. De toepassing waor doe d'r *hokku*, de aanzetsjtrofe vör d'r renga, e kèttinggedich, oeë oonder d'r *tan renga* of es örsjte deel van d'r tanka. Pas an 't èng van d'r 19e ieëw waoërt dör Masaoka Shiki 't begingedich hokku verzelfsjtendigd töt d'r *haiku*. Sjtrikt genaome zeunt daomèt de owwer gedichte van dis vorm hokku, ooch al waor 't neet oongewoeën dat 't ieëvól beginvers gesjraeve waoërt zoonder de verwachting dat d'r 'ne renga mèt gesjraeve waoërt.

## Dichvorm
D'r haiku besjteet gewoeënlek oet 3 regels van respectievelek 5-7-5 lèttergrepe (in Japan verticaal óp 1 lien). Wie sjtrikt mót waeëre vasgehaowe an dit sjtramien is zjuus wie bie aander dichvorme 'n aanhaowende discussie. An d'r ene kaant kan te väöl aandach vör de vorm leide töt e sjteriel gedich, an d'r aandere kaant tuuënt zich d'r meester in de beperking. In de modern vorm of 'westerse haiku' wert daoröm dör sommige in mindere of mieërdere maote aafgewaeëke van dit sjtramien. E aander peunt van discussie is of daadwerkelek westerse lèttergrepe gebruikt mótte waeëre in d'r westerse haiku, aangezieë in 't Japans morae gebruukt werre, die väöl beperkender zeunt. In 't weste wert daordör wal vör aafwiekende vorme gekaoze, tösje de 12 en 17 lèttergrepe. 

'ne Beroemde haiku, feitelijk een hokku, is van Matsuo Basho en luidt:

## Beuk
### Nederlandstaoleg
* Basho: Reisverslag van een verweerd skelet. Uitg. Karnak.ISBN 90-6350-002-5
* Beenackers, Ad: Oude Emmer, verhoor mijn gebed. Uitg. IJzer. ISBN 90-74328-80-6
* Tooren, J. van: Van de herfst die voorbijgaat - Japanse Haiku. UItg. Meulenhoff Amsterdam, 1996, 1997. ISBN 90-290-5628-2
* Verbeke Geert: Schakende Heremieten, Uitg. Empty Sky - ISBN 9789081291804
* Verstraete, Bob: Haiku, Uitg. Luyten. ISBN 90-6416-003-1

### Ingelstaoleg
* Higginson William J.: Haiku World. Kodanasha Japan. ISBN 4-7700-2090-2
* Reichhold Jane: Geopgraphy Lens(Tanka). Aha Books USA. ISBN 0-944676-44-8.
* Van Den Heuvel Cor: The Haiku Anthology. W.W Norton & Co. ISBN 0-393-32118-5
* Washington Peter: Haiku. Edit. Everyman's Library. ISBN 9-781400-04128-2
* Blyth R.H.: Haiku. The Hukoseido Press. ISBN 4-590-00571-9
* Verbeke Geert: Hermit. Edit.Empty Sky 2008.

### Franstaoleg
* Costa Philippe: Petit Manuel pour écrire des Haiku. Edit Ph. Picquier. ISBN 9-782877-305082
* Damien Gabriels: Le temps d'un haïku. Edit Chloé des Lys. ISBN 2-8745-9145-9
* Verbeke Geert: Le verger du voisin,editions Empty Sky.
Mohave County

**Mohave** is 'n in 1864 gestiech graofsjap in 't uterste noordweste vaan Arizona, Vereinegde Staote. 't Waor ein vaan de ierste graofsjappe vaan Arizona.

Ziene naom heet 't te daanke aon eint vaan de inheimse Indiaonestamme (zuug oonder). De hoofplaots vaan 't graofsjap is Kingman.

## Geografie
't Graofsjap heet 'n totaal oppervlak vaan 34.477 km² boevaan 34.477 km² land is en 409 km² water. 't Graofsjap is daomèt groeter es 't Belsj en neet väöl kleinder es Nederland, meh zier väöl dunner bevolk. 't Besteit veur 't euvergroet deil oet weuste. De Grand Canyon ligk veur e groet deil in Mohave County.

### Aongrenzende graofsjappe
* Washington County in Utah - noorde
* Kane County in Utah - noordooste
* Coconino County - ooste
* Yavapai County - ooste
* La Paz County - zuie
* San Bernardino County in Californië - zuidweste
* Clark County in Nevada - weste
* Lincoln County in Nevada - noordweste

## Demografie
Volgens de volkstèlling vaan 2010 bedroog 't totaol bevolkingsaontal in **Mohave County** 200.186. Dit is 'n sterke stijging tege de veurege volkstèlling (2000), wie 't aontal inwoeners nog op 155.032 laog. Ouch de in de decennia daoveur greujde de bevolking hel. Toch zien versjèllende plaotse (zuug oonder) in de loup vaan de jaore tot spookstei vervalle. De bevolking concentreert ziech in de paar echte stei die 't graofsjap riek is.

In 2010 ouch waor 86,9% vaan bevolking blaank, 0.9% zwart, 2,2% Indiaon, 1,1% Aziaot en 0,2% Pacifiër. 2,7% hoort tot twie of mie rasse, 6,0% gaof aon bij 'n aander ras te hure. Latino's (*hispanics*) vaan n'importe welk ras maakde 14,8% vaan de bevolking oet (neet oongewoen in dees regio).

De inheimse Indiaone (die dus mèt e paar doezend zien) leve deils in rizzervaote, boevaan 't 'rs drei gief. Neve 't Mohave-rizzervaot gief 't ouch gebeed veur de Kaibab- en Walapaivolker. De Mohave en de Kaibab ('ne stam dee tot de Paiute) huurt zien oonderein verwante sprekers vaan Yumaanse taole, dewijl de Walapai oonder de Uto-Azteeks praotende volker valle.

## Plaotse
't Graofsjap kint mer veer stei of gemeintes (*incorporated settlements*):
* Bullhead City
* Colorado City
* Kingman
* Lake Havasu City

Bullhead, Kingman en Lake Havasu zien klein stei mèt inwoenertalle in de tiendoezende, Colorado heet mer inkel doezende inwoeners.

Daoneve gief good twinteg klein dörper en gehuchte die boete de gemeinteleke indeiling valle (*unincorporated settlements*):

'n Aontal plaotse is intösse compleet verlaote en tot spookstad vervalle. Dat gelt al veur sommege vaan de bovestoonde, meh zeker, en laankdoreg, veur de volgende:

## Bronne
* Alles euver de Amerikaanse counties
* 't Corresponderend Ingelstaoleg artikel
La Paz County

**La Paz** is 'n in 1983 gestiech graofsjap in Arizona, VS. 't Is 'n aofsplitsing vaan Yuma County en 't einege graofsjap wat nao 1912 is gestiech, wie Arizona 'ne staot woort. De naom kump vaan de plaots *La Paz* (Spaons veur de *De Vrede*), die allewijl 'n spookstad is. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Parker.

## Geografie
't Graofsjap heet 'n totaal oppervlak vaan 11.655 km² boevaan 11.620 km² land is en 35 km² water.

### Aongrenzende graofsjappe
* Mohave County - noorde
* Yuma County - zuie
* Yavapai County - noordooste
* Maricopa County - zuidooste
* San Bernardino County, in Californië - weste
* Riverside County, in Californië - weste
* Imperial County, in Californië - weste

## Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog 't totaol bevolkingsaontal in **La Paz County** 19.715.

## Plaotse
De twie belaankriekste plaotse vaan 't graofsjap zien:
* Parker
* Quartzsite

## Bron
* alles euver de Amerikaanse counties
Nevada

**Nevada** is de *zèlverstaot* vaan de VS. De hoofstad is Carson City. Nevada is spaons veur *mèt snie bedèk*.

Alle illeminte vaan de vlag höbbe 'n eige symboliek. 't Blauw symboliseert de loch, 't waope veur de *Nevada blom* en de zin *Battle Born* (Limburgs: *Strijdgebore*) steit veur de börgeroorlog die hei begós is.

## Geografie
't Oppervlak vaan de staot bedreug 286.585 km², boevaan 0,7 % water. Nevada heet 't druugste klimaat vaan hiel Noord-Amerika, en besteit veural oet berg en woestijn. 't Hoegste punt vaan 4005 meter op de Boundary Peak. Langs de grens struimp de Coloradorevier, en 't grens aon Oregon, Idaho, Californië, Utah en Arizona. Las Vegas is de stad die de meiste economie en toerisme vaan Nevada aonttrik.

## Counties

Nevada besteit oet 17 counties, boevaan de groetste Nye County en dee mèt de mieste bevolking Clark County is. Ouch heet 't ein oonaofhaankeleke stad, die dus in gei county ligk, naomelek: Carson City.


Image:Welcome to Fabulous Las Vegas.jpg
Image:Basin and Range Nevada.JPG
Image:Sierra1.jpg
David Bowie

**David Bowie** (Brixton (allewijl Groet-Londe), 8 jannewarie 1947 - New York, 10 jannewarie 2016) waor 'ne Ingelse muzikant, acteur en sjèlder. Heer is veural bekind gewore um ziene kunszinneg ingestèlde popmeziek.

## Zie Leve
Heer naom zien ierste nómmer op in de Ingelse stad Morden, in de *R.G. Studio's*. *Rubber Band* (zoewie 't nómmer hèt) woort metein 'n hit in gans Europa. Daonao volgde hits wie *Changes*, *Ziggy Stardust*, *Let's Dance*, *Dancing In The Street*, *Heroes* en mèt de band Queen *Under Pressure*. Bowie waor zienen tied erg wied veuroet wat te merke is op zien LP *Aladdin Sane * boe heer op de hoes e vreem besjèlderd geziech heet. Heer heel vaan 't extravagante en op ein vaan zien ierste plaote (*The Man Who Sold the World*) waor heer gekleid in e kleid, wat weer gesprekstof opleverde euver zien seksualiteit. Door de decennia heer beoefenden 'r 'n väölheid aon meziekstijle en naom heer diverse personages aon, boevaan Ziggy Stardust de bekindste is.

In 't midde vaan de jaore '80 späölde heer 'n hoofrol in de film *Labyrinth*, geproduceerd door Jim Henson. Zien tegespeulers waore, boete 'n ech meidske en 'ne baby, allemaol póppe.
Ringelaot

**Ringelaote** of  **Rèngelaote** (reine claude) is 'n awt proemeras. De Limburgse naam is ’n verbastering van de in Nederlandj en Belsj algemein gangbare naam *reine claude*. Dit proemeras sjtamt vermoedelik oet de 16e eëuw en besjteit in versjillende variante, wó-onger Reine Claude d'Althann, Reine Claude d'Oullins en Reine Claude Verte. De proem is in roaj en greun variëteite verkriegbaar en wirt ouch gebruuk es basis veur limmenadesjroap of ranja. Ze zint ouch heël gesjik veur 't make van confiture.
 
De proem óntleënt ziene naam aan keuningin Claude, de echgenote van Frans I van Frankriek.

De tied dat de proem riep is óm geplök te waere, varieert van hauf augustus pès eindj augustus. 
't Is 'n relatief klein proem. 't Formaat van de proem ligk tösje de 32 en 42 mm in doorsjnee.
De buim wo-aan ze greuje zint middelmatig tot vriej hoag (haufsjtam en hoagsjtam).

In Limburg zint dees proemebuim vriewaal heëlemaol verdwene, mèr allewiel waere ze weer sjteeds meë in ’t landjsjap waargenómme.
## Aod Norbiks versje

*De ringelaot
*is inderdaod
''de paerel van de proem
Remtempe

**Remtempe** is Limburgs plat veur kabaal make, luidröchtig zeen of optraeje mèt völ ramaent. Remtempe en ramaent zeunt naevevorme van *rementen* ofwaal 't ópsjtèlle van 't regimaent. 

## Gezègkde
* *Ligk neet zoa te remtempe* - Nederlands:Maak niet zo'n kabaal.

## Externe leenk
*Etymologie van ramaent in d'r Koeënwòòf
Zökkezuimer

'ne **Zökkezuimer** is 'ne Limburgse sjelnaam veur 'ne treuzelaer, ’n Pietje precies of emes dae naegel op leëg water zeuk. 

Lètterlik beteikent 't *"Emes dae 'ne zuim in ’n zök lègk"*. 

In Roastere geuf 't 'ne Vastelaoves Vereininging *De Zökkezuimers*.