Phil Spector

**Harvey Phillip (Phil) Spector** (New York, 26 december 1939 - French Camp (CA), 16 jannewarie 2021) waor 'nen Amerikaonse producent vaan popmeziek. Heer weurt algemein gezeen es eine vaan de allergroetste producente oets. Heer braok door es muzikant in de late jaore viefteg, meh woort begin jaore zèsteg groet mèt ziene *Wall of sound*. Nao de Britse invasie woort heer minder belaankriek, meh heer bleef succesvol werk doen. In de jaore zeventeg stokde zien carrièr en trok Spector ziech ummer mie oet 't openbaar leve trök. Euver zie privéleve dege vreem verhole de runde, die woer bleke wie heer in 2003 veur moord woort gearresteerd. Daoveur woort heer in 2009 veroerdeild tot negentien jaor; heer storf ietot 'r die straof had oetgezete.

## Levesloup
### Jäög en beginjaore
Phil Spector woort gebore in The Bronx, in 'n femilie vaan Russisch-joedse aofkoms. Ziene pa zaot al vreug in de sjölde en brach ziech in 1949 um. Zien moojer mós es nejster de femilie oonderhawwe (die neve Phil oet zien awwer zöster Shirley bestoont). In 1953 verhuisde ze veur 't werk vaan de moojer nao Los Angeles, boe Spector noets gans kós aarde.

Wie heer in 1955 nao Fairfax High School góng, vörmde heer dao al gaw 'ne sjaolband mèt de naom The Teddy Bears. Spector woort dao 't artistiek hart vaan, en in 1958 maakde de band zien ierste opnames. Daobij waor ouch de hit "To know him is to love him", 'n ierbetuin aon ziene gestorve pa in de vörm vaan e leefdesleedsje. 't Leedsje haolde nommer ein en maakde Spector astrein lendelek bekind.

### Succes es producer
Al in 1959 waor Spector oet The Teddy Bears gegreujd en góng de gróp oeterein. Heer waor bij 't opnumme vaan hun album Lester Sill tegegekoume, 'ne maan oet de meziekindustrie dee Spector mèt wouw numme nao New York. In de umgeving vaan Brill Building lierde heer 't vak vaan producent en vaan sessiemuzikant. Heer kaom ouch drachter tot gans allein componere neet zie fort waor, meh tot heer in samewèrking mèt aandere tot groete huugdes kós koume. Mèt Jerry Leiber sjreef heer "Spanish Harlem" ('nen hit veur Ben E. King), en produceerde heer "Corinne, Corinna" vaan Ray Peterson.

Same mèt Sill riechde Spector ind 1961 Philles Records op. Heer had oonderwijl ouch oontdèk tot zien veurleefde laog bij zwartet rock 'n roll, 't genre wat ziech laankzaam tot soul aon 't vörme waor. Meidegróppe mèt zwarte zengeresse hadde zien veurkäör, en 't lökde Spector veur The Crystals aon ziech te binde. In de loup vaan 1962 en 1963 haolde ze diverse vaan hun groete hits, wie "He's a rebel" en "Da doo ron ron". Heer riechde ouch 'ne studioact op, Bob B. Soxx & the Blue Jeans, dee neet es band optreujde meh wel veur hitsjes wie "Zip-a-dee-doo-dah" (veur de Disneyfilm *Song of the south*) zörgde. In de geis vaan the Crystals teikende heer ouch the Ronettes, veur wee heer leedsjes wie 't wereldbekind "Be my baby" en "Baby I love you" sjreef. Veur de leadzengeres Ronnie Bennett verleet heer oetindelek zien ierste vrouw Annette Merar. Ouch zier succesvol waor zie werk mèt de Righteous Brothers, vaan oonder mie "You have lost that lovin' feelin'" en "Unchained melody".

De werkwijs vaan Spector waor in die jaore aofgeteikend. Heer heel vaan e vol geluid, boebij heer de partije dèks leet verdobbele (twie gitare, basgitare, drumstèlle etc.). Dit vol geluid, bekind es de *wall of sound*, woort versterk doortot heer alles in eine kier opnaom, en de meziek vaan 't ein instrumint expres in de microfoon vaan d'n aander leet leke. Dat maakde de klaank nog voller en ruimteleker en daobij lesteger te oontraofele veur concurrente. Geïnspireerd door klassieke componiste wie Wagner begós heer dèks sumpel, um 't daonao ummer complexer orkestraler te make. Heer zaog zien leedsjes es klein kunswerkskes, boe heer mèt indeloes perfectionisme aon bleef wèrke. Um zeker te wete tot deejays de goje kant zouwe drejje, maakde heer vaan de b-kant dèks e sumpel instrumentäölke.

### Trökgaank
De doorbraok vaan de Beatles en de Rolling Stones had 'm in ierste instantie oonzeker gemaak, meh in tegestèlling tot aander acts vaan 't Brill Building-tiedperk neet geraak. In 1966 góng 't toch mis, naotot heer 'n samewèrking waor aongegaange mèt Ike en Tina Turner. Hunne single "River deep - mountain high" veel slech bij 't Amerikaons publiek. In Europa waor 'r succesvoller en daobij ouch belaankriek in de lancering vaan Tina häör solocarrièr. In 1968 trouwde heer mèt Ronnie Bennett, en begós heer ziech trök te trèkke oet 't opebaar leve. Wel deeg heer in 1969 nog werk veur Sonny Charles and the Checkmates, dee hunne single "Black pearl" nao nommer 13 góng.

Al in 1970 kaom heer trök es producer, en wel veur de Beatles, die häöm ummer hadde bewoonderd en al vreug zien leedsjes hadde gecoverd. De Beatles gónge dat jaor zjus oeterein, dus mós heer hun solowerk begeleie. 't Waor veural John Lennon boe Spector ziech mèt bezegheel; heer produceerde oonder mie dee zien "Instant karma", "Imagine" en "Happy Xmas (War is over)".

### Zelfisolatie en sporadisch werk
'n Oto-oongelök in 1974 brach 'm toch weer trök in zien isolatie, die deeskier vrij rigoureus oetveel. 'n Bijkoumende rei waor de opkoms vaan d'n disco, boe Spector absoluut neet vaan heel. Ouch de progrock mèt zien pretentieus songs en concepalbums laog Spector neet: heer waor groet gewore in 't singletiedperk en dach in de logica vaan losse leedsjes. Gemeinelek kaom heer incidenteel oet zien opsluiting veur 'n samewèrking en hoort me daonao weer 'nen tied niks vaan 'm. In 1977 produceerde heer veur Leonard Cohen 't album *Death of a ladies' man*. De koms vaan de punk brach 'm nuie hoop, en in 1979 kaom 't tot 'n samewèrking mèt The Ramones. Heer deeg hun album *End of the century*, mèt groete hits wie "Rock 'n roll highschool".

In de jaore '80 en '90 deeg heer hiel noe en daan get vaan ziech spreke. In 1981 wèrkden 'r nog eine kier same mèt Yoko Ono. D'n doed vaan häöre maan John Lennon zal daoveur de aonleiing zien gewees. In 1991 woort d'n tied riep gevoonde veur 'ne verzameleer, *Back to mono*, boe 'n ruim selectie vaan zie werk in de jaore zèsteg op veer plate versjeen. In 1996 perbeerde heer 'n album te producere mèt Céline Dion, wat mislökde umtot ze gei gedöld had veur zien indeloes perfectionisme. Zien dochter Nicole brach 'm op 't idee um same te wèrke mèt de Britsen indieband Starsailor. Oetindelek deeg heer mer twie leedsjes vaan hun album, obbenuits umtot zien meneer vaan wèrke 'n iewegheid in beslaag naom. De rizzeltaote stoon op 't album *Silence is easy*.

### Val en veroerdeiling
Oonderwijl woorte vreem verhaole euver häöm vertèld. Heer zouw in de bosse roond Los Angeles wie 'ne bröl gewore kluizeneer leve. Al bij de opnaomes mèt The Ramones zouw heer e pistool höbbe gepak es 'r z'ne zin neet kreeg. In 't nachleve vaan Los Angeles pikden 'r dèks 'n vrouw op, die heer vervolgens toes mèt e geweer bedreigde es ze aon 't ind vaan de nach nao hoes wouwe. Op 3 fibberwarie 2003 maakde heer zoe'n dreigemint woer wie heer actries Lana Clarkson doedsjoot. Heer reep toen tege ziene chauffeur Adriano de Souza "Iech gluif tot iech zjus iemes höb vermaord!" De Souza belde dao-op de pelitie, dee häöm arresteerde.

Spector woort op borgtoch vrijgelaote. Heer oontkinde in ierste instantie, oondaanks euvertuigend bewies tegen 'm. In 2007 woort heer vervolg veur maord; de jury kaom oetindelek neet tot 'n einstummeg oerdeil. In 2008 góng 't perces euver, noe mèt de aonklach "murder in the second degree" (get wat zoeget euvereinkump mèt doedslaag in 't Nederlands rech). Dao-aon woort heer op 13 aprèl 2009 sjöldeg bevoonte. Op 29 mei gaof de rechter 'm 19 jaor, mèt 'n meugelekheid tot vervreugde vrijlaoting in 2024.

In de gevaangenis góng Spector zien gezoondheid hel achteroet; versjèllende kiere mós 'r nao 't hospitaol. Heer verloor hoeger beroop. In december 2020 kraog heer de diagnose COVID-19. Daoveur woort heer op aajdjaor nao 't hospitaol gebrach; twie weke later storf 'r dao.