Bèngelder

**Bèngelder** (Nederlands: *Bingelrade*) is 'n dörpke in de gemeinte Baekdale. 
Ouwer benaminge zint: *Bijgenrooth*, *Bengerade*. 't Weurdsje *root* of *rade* wies nao óntgonne of gerooid gebeed. Tot 1982 waor 't ein eige gemeinte. In 2021 wone d'r 810 luuj. 't Dörp liek tege de Duutsje grens aan.

De buurtsjappe 
* Kwabik (Quabeek)
* G'n Veel (Viel) en
* Raat (Raath) 
huère ouch bie Bèngelder.

## Gesjiedenis
In 1263 weurt Bèngelder in de archieve geneump. In 1381 huèrt 't mèt 't Land van Valkeberg tot de Leng van Euvermaas. In 1661 bie de herindeiling in 't Partagetractaat blief Bèngelder Sjpaans gebeed. In 1796 weurt 't ein eige gemeinte.
In de buurtsjap Kwabik bevinge ziech 't oud gemeintehoes en de sjoal.

### Historische inwoenertalle

De Bèngelder bevolking is significant minder hel gegreujd es die vaan gans Limbörg. Tot 1909 gaof 't zelfs geregeld 'n aofnaome vaan 't aontal inwoeners. Allein tösse 1909 en 1920 heet de gemeinte 'nen ech sterke greuj gekind.

;Opmerking
* In de volkstèlling vaan 1971 zien inwoenertalle op ganse vieftalle aofgeroond. Gelèt op 't klein aontal inwoeners vaan Bèngelder is daorum 't greujciefer veur 1971 neet exakter gegeve es in ganse percinte. De oetkoms mèt ei ciefer achter de komma is 13,4%.

;Rillatief oontwikkeling vaan 1830 tot 1971
(*v*1830=100)

                                                
ImageSize  = width:755 height:330                        
PlotArea   = left:40 right:10 top:10 bottom:20            
TimeAxis   = orientation:horizontal                       
AlignBars  = justify                                       
Colors =                                                
  id:gray1 value:gray(0.9)                           
                                                  
DateFormat = yyyy                                 
Period     = from:1830 till:1971                 
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1830
                                    
PlotData =                          
  bar:600 color:gray1 width:1       
  from:start till:end             
  bar:500 color:gray1              
  from:start till:end            
  bar:400 color:gray1           
  from:start till:end         
  bar:300 color:gray1       
  from:start till:end
  bar:200 color:gray1
  from:start till:end
  bar:100 color:gray1
  from:start till:end
  bar:0 color:gray1 width:1                  
                    
LineData =       
  layer:front    
  points:(40,70)(90,73) color:blue  width:1 #1830-40 index 100-105,6
  points:(90,73)(135,75)    color:blue  width:1 #1840-49 index 105,6-110,2
  points:(135,75)(185,77)   color:blue  width:1 #1849-59 index 110,2-115,0 (nao bove aofgerund vaan 114,9...)
  points:(185,77)(235,80)   color:blue  width:1 #1859-69 index 115,0-120,2
  points:(235,80)(285,84)   color:blue  width:1 #1869-79 index 120,2-128,7
  points:(285,84)(335,89)   color:blue  width:1 #1879-89 index 128,7-137,1
  points:(335,89)(385,96)   color:blue  width:1 #1889-99 index 137,1-151,1
  points:(385,96)(435,109)  color:blue  width:1 #1899-1909 index 151,1-178,2
  points:(435,109)(490,138) color:blue  width:1 #1909-20 index 178,2-236,4
  points:(490,138)(540,168) color:blue  width:1 #1920-30 index 236,4-295,7
  points:(540,168)(625,204) color:blue  width:1 #1930-47 index 295,7-367,2
  points:(625,204)(670,242) color:blue  width:1 #1947-56 index 367,2-443,0
  points:(670,242)(690,258) color:blue  width:1 #1956-60 index 443,0-475,6
  points:(690,258)(745,291) color:blue  width:1 #1960-71 index 475,6-541,5
  points:(40,70)(90,69) color:green width:1
  points:(90,69)(135,69) color:green width:1
  points:(135,69)(185,70) color:green width:1
  points:(185,70)(235,68) color:green width:1
  points:(235,68)(285,68) color:green width:1
  points:(285,68)(335,66) color:green width:1
  points:(335,66)(385,64) color:green width:1
  points:(385,64)(435,64) color:green width:1
  points:(435,64)(490,79) color:green width:1
  points:(490,79)(540,85) color:green width:1
  points:(540,85)(625,95) color:green width:1
  points:(625,95)(670,101) color:green width:1
  points:(670,101)(690,106) color:green width:1
  points:(690,106)(745,112) color:green width:1
  


Greun: Gemeinte Bèngelder
Blauw: Provincie Limbörg

## Waope
Op 9 mei 1889 kraog de gemeinte Bèngelder vaan d'n Hoege Raod vaan Adel e waope touwgekind:

:Gedeild: rechs (*veur de beziener links*) in keel (*roed*) e dobbel slangekruus vaan zèlver (*wit*) mèt e hartsjèld vaan 'tzelfde, mèt drei keuk vaan keel, gezat 2-1; links in lazuur (*blauw*) d'n H. Lambertus in bisjopskleid vaan zèlver, de kop gedèk mèt 'ne mieter vaan zèlver en umgeve door 'ne nimbus vaan goud, geziech en han vaan natuurleke kleur, hawwend in de linkerhand 'ne staaf vaan sabel (*zwart*) mèt 'n kromming vaan zèlver, en 'n lans vaan sabel mèt punt vaan zèlver.

't Rechterwaope is vaan de femilie Huyn, linie Awstroa: dees femilie kraog in 1557 de hierlekheid Bèngelder in han en liefde häör in 't nui graofsjap Awstroa-Gelaen in. Lambertus is de petroenheilege vaan 't dörp.

## Bezeenswaerdig

* De kèrk op de kèrkberg, gewiejd aan de Heilige Lambertus, ies in 1935 beboewd op de plaats van de vreuger parochiekèrk nao óntwerp van Jan Ernest Schoenmaker. De sjtiel ies Neogotisch en Art Deco. De boew ies van gaele baksjtein. Neve de hoofbeuk liegke aan weerszie drie kapelle. De 18e ièwse zie-altaore zint bewaard gebleve.
* Op 'n krusing van waeg sjteit 'n veerkentig mergele gebuuwke mèt 'ne sjpietse tore, gedèk mèt leie. In de moere bevinge ziech haufmaonvörmige vènstereupeninge. 't Betref hie 'n pöthuuske oet de 19e ièw.
* Kesjtièl Raath ies in 1686 geboewd. In 1804 ies, nao 'ne brand, 't hièrehoes gans nuuj opgetrokke ónder leiding van architect Duckers oet Luuk. 't Hièrehoes ies van baksjtein mèt 'n mansardekap van leie.

## Evenemente
* Kèrmes op 'ne zóndig in november

## Rifferenties