1882

1879 - 1880 - 1881 - **[[1882]]** - 1883 - 1884 - 1885  

**1882** (MDCCCLXXXII) waor e gewoen jaor begós op 'ne zoondag op de Gregoriaanse kalender.

## Gebäörtenisse
* 24 mieërt - Robert Koch maak zien óntdèkking van de bacterie die tuberculose veraorzaak waereldkundig.
* 1 april - In Hongarije brik de Tiszaeszlàr-affaire oet: ein maordzaak die oetmóndj in ein antisemitisch complot. 
* 3 april - De Amerikaanse outlaw Jesse James wirt doadgesjaote.
* 20 mei - Duutsjlandj sjlut mèt Oasteriek-Hongarije en Italië de Driebóndj. Deze kump naeve de alliantie van Duutsjlandj, Oasteriek-Hongarije en Ruslandj.
* 22 mei - De 206 kilomaeter lange Gotthardsjpaorlien dwaesj door Zjwitserlandj wirt geäöpend.
* 13 september - Britse marineers bezètte ‘t Suezkanaal en make ein eindj aan de revolte van Urabi. Begin van ‘t protectoraat euver Egypte, dat formeel pes 1922 mer feitelik pes 1952 zal doere.

;zónger datum
* Franz von Stuck richde same mèt Wilhelm Trübner de Münchener Sezession, deil oetmakend van de Jugendstil, op, wat in de daoopvolgende jaore internationaal naovolging zouw óngervènje.
* Britse ministers in Dublin vermaord (Cavendish en Burke).
* De Iere waere in ‘t Britse parlemènt taengegewirk.
* De Joadse trèk nao Palestina kump op gank.
* ‘t Parfum Fougère Royale wirt door de Franse parfumeur  Paul Parquet van parfumhoes  Houbigant óntwórpe. Hae is de eësjte dae coumarine groatsjalig toepas in eine parfum.

## Gebore
* 13 jannewarie - Alois Hitler jr., Oasteriekse haufbroor van Adolf Hitler (gesjtórve 1956)
* 18 jannewarie - A.A. Milne, Èngelsje sjriever (gesjtórve 1956)
* 25 jannewarie - Virginia Woolf, Britse sjriefster en feministe (gesjtórve 1941)
* 30 jannewarie - Franklin Delano Roosevelt, 32ste president van de Verenigde Sjtate (gesjtórve 1945)
* 2 fibberwarie - James Joyce, Ierse sjriever (gesjtórve 1941)
* 16 fibberwarie - Pierre Diriken, Belzje politicus en burgemeister (gesjtórve 1960)
* 17 fibberwarie - Joris van den Bergh, Nederlandse journalis (gesjtórve 1953)
* 28 fibberwarie - José Vasconcelos, Mexicaanse filosoof en politicus (gesjtórve 1959)
* 27 mieërt - Leen Potappel, bekènd figuur bènne kirkelik Nederlandj (gesjtórve 1953)
* 18 april - Julius Edgar Lilienfeld, Oasterieks-Hongaarse natuurkundige (gesjtórve 1963)
* 29 april - Hendrik Werkman, Nederlandse kunsdrökker (gesjtórve 1945)
* 5 mei - Douglas Mawson, Australische geoloog en poolóngerzeuker (gesjtórve 1958)
* 5 mei - Maurice Peeters, Nederlandse fitserenner (gesjtórve 1957)
* 7 mei - Willem Elsschot, Vlaamse sjriever, pseudoniem van Alfons-Jozef De Ridder (gesjtórve 1960)
* 13 mei - Georges Braque, Franse kunssjilder (gesjtórve 1963)
* 6 juni - Frits Meuring, Nederlandse zjwömmer (gesjtórve 1973)
* 15 juni - Ion Antonescu, Roemeense maarsjalk en fascistische politicus (gesjtórve 1946)
* 17 juni - Igor Stravinski, Russische componis en dirigent (gesjtórve 1971)
* 22 juni - Nescio, Nederlandse sjriever, pseudoniem van Jan Hendrik Frederik Grönloh (gesjtórve 1961)
* 3 juli - Dirk Lotsij, Nederlandse voetballer (gesjtórve 1965)
* 4 juli - Louis B. Mayer, Amerikaanse filmproducent (gesjtórve 1957)
* 4 juli - Kurt von Schleicher, Duutsje generaal en politicus (gesjtórve 1934)
* 17 juli - James Somerville, Britse admiraal (gesjtórve 1949)
* 22 juli - Edward Hopper, Amerikaanse kunssjilder (gesjtórve 1967)
* 6 augustus - Gerrit Hendrik Kersten, Nederlandse politicus, theoloog en predikant (gesjtórve 1948)
* 16 augustus - P.H. Ritter jr., Nederlandse lètterkundige (gesjtórve 1962)
* 8 september - Frans Ghijsels, Nederlandse architec en sjtedeboewkundige (gesjtórve 1947)
* 16 september - August de Laat, Nederlandse zanger (gesjtórve 1966)
* 30 september - Hans Wilhelm Geiger, Duutsje oetvènjer van de geigertèller (gesjtórve 1945)
* 5 oktober - Robert Goddard, Amerikaanse ruumdevaartpioneer (gesjtórve 1945)
* 18 oktober - Lucien Petit-Breton, Franse fitserenner (gesjtórve 1917)
* 19 oktober - Maximiliano Hernández Martínez, Salvadoraanse dictator (gesjtórve 1966)
* 20 oktober - Béla Lugosi, Amerikaans-Hongaarse acteur (gesjtórve 1956)
* 30 oktober - Günther von Kluge, Duutsje generaal (gesjtórve 1944)
* 11 november - Gustaaf VI Adolf van Zjwede, Zjweedse keuning (gesjtórve 1973)
* 2 december - Jan Boon, Nederlandse kunstenaer (gesjtórve 1975)
* 10 december - Otto Neurath, Oasteriekse filosoof, econoom en socioloog (gesjtórve 1945)
* 12 december - Akiba Rubinstein, Poolse sjaakgroatmeister (gesjtórve 1961)
* 16 december - Zoltán Kodály, Hongaarse componis (gesjtórve 1967)
* 19 december - Walter Braunfels, Duutsje componis en meziekhoagleëraar (gesjtórve 1954)
* 28 december - Arthur Eddington, Britse astronoom (gesjtórve 1944)

;exacte datum ónbekènd
* Mohammed Abdelkrim El Khattabi, Amazigh vriejheidssjtriejer (gesjtórve 1963)

;Gebaore in 1882
 
Plaetje:FDR in 1933.jpg| Franklin D. Rooseveldt, Amerikaanse president
Plaetje:Elsschot1951.jpg| Willem Elschot, Vlaamse sjriever
Plaetje:Igor Stravinsky LOC 32392u.jpg| Igor Stravinsky, Russische componis


## Gesjtórve
* 20 jannewarie - John Linnell (89), Èngelsje kunssjilder
* 28 jannewarie - Alexander Hugo Bakker Korff (57), Nederlandse kunssjilder
* 3 april - Jesse James (34), Amerikaanse 'outlaw'
* 9 april - Dante Gabriel Rossetti (53), Èngelsje dichter en kunssjilder
* 19 april - Charles Robert Darwin (73), Britse bioloog, gróndjlègker van de hujige evolutietheorie
* 2 juni - Giuseppe Garibaldi (74), Italiaanse vriejheidssjtriejer
* 23 september - Friedrich Wöhler (82), Duutsje sjeikundige
* 29 september - Maria Pia van Bourbon-Sicilië (33), prinses van de Beide Siciliën en hertogin van Parma
* 26 november - Otto Theodor von Manteuffel (77), conservatief Pruusjese sjtaatsman

;Gestjórve in 1882 
 
Plaetje:Jesse James NYPost.jpg| Jesse James, Amerikaanse outlaw
Plaetje:Charles Darwin 01.jpg| Charles Darwin, Britse bioloog
Plaetje:Giuseppe Garibaldi (1866).jpg| Giuseppe Garibaldi, Italiaanse vriejheidssjtriejer


## Meziek
* De operette *[[Der Bettelstudent]]* van Karl Millöcker wirt veur ‘t eësj opgeveurd in Wene.
* Johannes Brahms componeert zien *Gesang der Parzen, Opus 89*
* Claude Debussy componeert *Nocturne en Scherzo* veur cello en piano

## Literatuur
* Conrad Busken Huet publiceert zien 'Landj van Rembrandt'.

## Beeldende Kuns
 
Plaetje:KMM Rodin 02.JPG|Femme accroupie, Beeldepark van ‘t Kröller-Müller Museum, Auguste Rodin
Plaetje:Anton Mauve - Bomschuit op het strand.jpg|Bómsjuut op ‘t sjtrand, 1882, Gemeintemuseum Den Haag, Anton Mauve


## Boewkuns
* ‘t Aquarium van Artis, nao óntwerp van de architecte G.B. en A. Salm kump gereid en is op dat memènt ‘t groatste en modernste aquarium in de  waereld. 
* De boew van de Sagrada Família geit van sjtart.

Plaetje:Station Boxmeer in 2007, rijksmonument 10029.jpg|*[[Station Boxmeer]]* (1882) M.A. van Wadenoyen