open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Normandisch

't **Normandisch** (**Normaund**, variante **Guèrnésiais** op Guernsey, **Jèrriais** op Jersey en **Sèrquiais** op Sark) is 'n Franco-Roemaanse ''oïl''-taol die gesproke weurt door 'n klein minderheid vaan de inwoeners vaan Normandië en de Kanaaleilen. Op Jersey is 't erkind door de regering vaan 't eiland, meh neet es besjtuurstaol; de regering bevordert wel 't oonderwies in de taol en heet e programma opgestèld um 't gebruuk vaan de taol te bevordere. De Britse Kroen erkint de taol(e) volges sjapieter twie vaan 't Europees Handves veur Minderheidstaole.

## Kinmerke en verwantsjappe
't Normandisch slut in 't noorde aon bij 't Picardisch, in 't zuidweste bij 't Gallo en in 't zuidooste bij 't Frans (eigelek Francien). 't Weurt in e noordelek en zuidelek deil gesplete door de ligne Joret; dees isoglosse markeert 't versjèl tösse *tchièn* ("hoond") in 't noorde en *kièn* in 't zuie. De taol kinmerk ziech veural door e groet aontal vocaolveranderinge.

## Historie
't Normandisch is lexicaol sterk beïnvlood door 't Aajdnoors, de mojertaol vaan de Noormanne. 't Waor de mojertaol vaan Willem de Vereuvereer en 't waor daan ouch dit Frans, neet 't dialek vaan Paries, wat de taol vaan de Ingelse elite in de Middeliewe woort. De doezende Romaonse wäörd in 't Ingels zien veurnaomelek vaan Normandische aofkoms.

## Externe link
* Wikipedia op 't Normandisch
Wisjegrach

**Wiesjegrach** of **Wisjegrach** (Nederlands: Wissengracht) ies 'ne groate, van zjwoar mergelblök geboewde carré-vörmige haof in de buurt van Hölsberg in de gemeinte Baekdale in 't heuvelland van Zuud-Limburg. 't Tegewoordige woonhoes zou in vreuger jaore 'n jachhoes zin gewaes. Op kaarte oet de 16e ièw weurt 'r al geneump es *Wasrad*, 'n ièw later es *Wusgrach* en op 'n gemeintekaart van Hölsberg oet 1870 es *Vissengracht*. De haof liek miedde in 't veld en ies te bereike via 'ne holle waeg. Bie Wiesjegrach óntsjpringk de, vermoedelik nao diet good geneumde, Bièsebeek (Bissebeek) riechting Wienesrao en Zjwier.
Wie keuningin Beatrix in 2004 'n trip nao Zuud-Limburg maakde, brach zie 'n bezeuk aan Wiesjegrach.

De sjtraot vanoet Hölsberg riechting dees boerderiej dreug ouch de naam Wisjegrach. Aan 't begin, op de driesjprunk, op de moer van 'n boerderie hingk 'n groat houte waegkruus. Get wiejer sjteit 'n baksjteine neogotische Mariakapel oet 1937. Aan de waeg bevingk ziech nog 'n aantal hoezer.

De naam Wiesjegrach sjleit ouch op 't buurtsjap dat besjteit oet de sjtraot Wisjegrachterwaeg, de Verlingde Wisjegrachterwaeg en de Waakheuvelswaeg.
De Boesj

**De Boesj** (Nederlands: **Koningsbosch**) ies 'n dörp in de gemeinte Ech-Zöstere in 't miede van Nederlands Limburg. d'r Wone zoaget 1700 luuj.

In 2004 zint in 'n umgeploog land reste van 'n Keltisch vrouwegraaf gevónge. De brónze veurwerpe wieze nao 'n Keltische La Tène-cultuur van 500-15 veur Christus. 
Ónder de veurwerpe waore: 'ne gordelhaok, 2 aaneinhangende ring, 2 ermbeng, 2 beinbeng mèt verseerde ovaal knuup en 'n iezere klejersjpang.

Ouch in Wèssem, gemeinte Hael ies 'n brónze ermband gevónge. In Hael zelf woort 'ne gordelhaok oetgegrave en in Lin in de gemeinte Brach kaome brónze veurwerpe nao bove.

## Externe link
* Website euver 't dörp en dörpse activiteite
Heihaof

De **Heihaof** (Heihof) ies 'n groate carré-vörmige boerderie in de velde, die liegke tösje Kleingenhout (bie Arensgenhout), Hölsberg en de Emmaberg (gemeinte Valkeberg aan de Geul) in Zuud-Limburg. In de buurt óntsjpringk de Kattebeek, die riechting de Geul in Valkeberg sjtruimp. 
't Good waor in vreuger tieje 'n groat lièn van Valkeberg en in 1486 eigendóm van de familie van der Sarghe. De ouwe achtervleugel ies van mergel geboewd, de zievleugele, oet de 19e ièw, zint van baksjtein. 't Vriesjtaond woonhoes mèt hookblokke en mergele daaklies, opgetrokke in baksjtein, ies van get later datum. Rónd sómmige vènstere ziete helsjteine umliestinge.

'ne Andere **Heihaof** liek op de *Ambyerhei* (veur 1970 gemeinte Amie), in de helling tege Berg aan, in de gemeinte Mestreech. Dees gesjlote boerderie sjtamp oet 1406 en waor ièrtieds ouch 'n lièn van Valkeberg. Ze ies opgetrokke in baksjtein, mergel en sjpeklaoge.
Zuuster

Zuuster kèn zin:
* zuuster (verpleegster), verpleegster, ouch es aansjpreekvörm.
* zuuster (bloodverwant), vrouwelike bloodverwant.
* zuuster (religieuze), kloasterlinge, religieuze of non (en es aansjpreektitel).
* zuuster (naoste), vrouwelike naoste of kameraod.
Haof

'ne **haof** of 'ne **hoof** kèn zin:

* haof (boerderie), 'n boerderie of landboewbedrief
* haof (tuin), 'ne binneplei of soort nötstuin (o.m. kèrkh'f, koalh'f)
* d'n hoof van bieëster wie e paerd (zuuch ouch: hoofiezer)
Zuuster (religieuze)

'n **Zuuster** ies, bie de Katholieke kèrk, 'n vrouw die religieus beloftes haet aafgelag.  Alle vrouwe, die in 'n kloaster wone of lid zin van 'n kloasterorde of congregatie, weure mèt de titel *zuuster* aangesjproke. Dat kènne moniale, sjlotzuustersj of nónne zin. Zuustersj wone in 'n zuuster- of nónnekloaster. Ze leve volges de reigel van 'n bepaalde kloasterorde. De term nónnekloaster weurt ouch waal gebruuk veur 'n hoes woa begiene wone. Begiene zint èvvel leke-vrouwe, die gein geloftes höbbe aafgelag. Meistal drage religieus vrouwe uniform kleijer. 

**Nón** ies 'ne andere naam veur kloasterlinge.

'n Novice of postulante ies 'n  vrouw, die op eige verzeuk gevraog haet um in 'n kloaster opgenómme te weure en die bereid ies 'ne prooftied van minstens 6 maond te óndergoon. Diet gebeurt in 'n Noviciaat.

't Hoof van 'n zuusterorde hèt abdis of moder-euversjte. Zie haet es waerdigheidsteikes: 'n boorsjkruus, 'ne rink en 'ne sjtaaf.  Häör vervengster hèt priorin.
De preester bie 'n zuustergemeinsjap hèt 'ne proos. bv bie de Norbertinesse

## Zuusterordes
* Benedictenesse
* Clarisse 
* Cisterciënzerinne
* Norbertinesse
* Franciskanesse
* Ursuline 
* Visitadinne

Bedelordes of mendicante, zint congregaties, die de *reigel* neet allein op 't individu toepasse meh op de ganse kloastergemeinsjap.
* Karmelietesse
* Dominicanesse 
* Augustinesse
Noviciaat

'n **Noviciaat** ies de, door 't Katholiek kèrkelik wètbook veurgesjreve prooftied veur 'n kandidaat-religieuze (zuuster, nón of moniaal, die es postulante in 'n kloaster ies begoes. Hienao volg 'n proofperiode van ein of twiè jaor woabie de novice weurt ónderzoch op geistelike en liechamelike gesjiekheid veur 't kloasterleve. Me haet es novice nog gein geloftes aafgelag, die aan de kloasterorde zint verbónge. 

De insjtèlling woa de prooftied weurt óndergange hèt ouch noviciaat. 
De geistelike leider weurt novicemeister(es) geneump.
Moniaal

**Moniale** zint in de Katholieke kèrk vrouwelike kloasterlinge van ein bepaalde orde. Meistal zint 't sjlotzuustersj. Naodat zie 't noviciaat mèt good gevolg höbbe gevolg lègke ze de tiedelike gelofte van ermooj, zuverheid en gehuèrzaamheid aaf veur drie jaor. Daonao verbinge ze ziech, door de plechtige ièwige geloftes aaf te lègke, aan de reigel van de religieus gemeinsjap. 

Sjlotzuustersj leve allein in dát gedeilte van 't kloaster, dat allein veur kloasterlinge toegankelik ies. Ze höbbe gein kóntak mèt de boetewaereld. Dispensatie ies allein meugelik door de Paus.
Sjlotzuuster

**Sjlotzuustersj** zint zuustersj, moniale of ander vrouwelike religieuze (binne de Katholieke kèrk), die allein in dát gedeilte (sjlot) van 't kloaster leve, dat allein veur kloasterlinge toegankelik ies. Ze leve volges de reigel van de orde en höbbe de tiedelike en ièwige geloftes aafgelag. Mèt de boetewaereld höbbe ze gein kontak. Dispensatie ies allein meugelik door de Paus.
Reigel

De **reigel** ies, binne de Katholieke kèrk, 't gehièl van reigelsj en veursjriefte veur lede van 'n bepaalde kloasterorde of congregatie. Dees religieus gemeinsjappe drage meistal de naam van degene dae de reigel haet vasgesjtèld. Bieveurbeeld de orde van de Augustienersj; de Benedictienersj en de Franciskanersj.

De belangriekste reigelsj zint:
* De reigel van Pachomius
* De reigel van Basilius
* De reigel van Augustinus
* De reigel van Benedictus
* De reigel van Franciscus

In *De Derde [[Orde (vereiniging)|Orde]]* leve de aangesjlote lede volges 'ne vezachtende reigel van 'n kloasterorde, meh dan es leek.
Valentiensdaag

**Valentiensdaag** ies 'ne fièsdaag dae gehoute weurt op 14 fibberwarie. 't Ies van oarsjróng 'n Ingelsj gebruuk. Leefdespare geve ziech op dezen daag get miè aandach in de vörm van ’n kaart,  e bleumke  of ’n ander gepas cadeau. In de 14e ièw waor ‘t ’t fiès van verloofde sjtèlle. Verloof zin beteikent, dat me ziech ónderein haet belaof mèt ein te zölle trouwe. De cultus van allewiel ies begoes in Amerika es uting van 'n sjtiekem leefde veur e maedsje. Saer de jaore 90 van de veurige ièw haet de naodrök ziech verlag nao gewoon leefde en dat ies oetgegreujd tot 'n greujend commercieel succes. 

## Gesjiedenis
Dao besjtoon twiè heilige mèt de naam Valentien. Eine waor preester in Roame, d'n andere biesjop van Ternis. Allebei zint ze in de 3e ièw op 14 februari vermaord. Mesjiens geit 't hie um ein en dezelfde persoon. Wat hun leve betref wies nieks nao 't leefdesleve van jóng luuj.

Ander brónne melle dat Valentiensdaag 'ne link zou höbbe mèt Lupercalia, 'n Romeins vröchbaarheidsfiès, woa-op óngetrouwde manne mèt leutsjes ziech ónderein de maedsjes verdeilde. In 496 haet paus Gelasius diet, heidens, fiès van 15 fibberwarie veranderd in St.-Valentiensdaag van 14 fibberwarie. 

’n Vergeliekbaar traditie in  Limburg waor dat van de *meileefste*, op 1 mei, es de jónges ziech ónderein de meileefste, de huwbaar maedsjes in 't dörp, verdeilde.

## Legende
'n Legende vertèlt dat Valentien dokter waor. Es luuj häöm um raod kaome vraoge deilde hae blome oet. Nao zienen doad kreeg 'n blind maedsje 'ne breef van Valentien mèt 'n bloom d'r in. Bie 't opemake, gebeurde e wónder, 't maedsje koes inins wir zeen! 't Gebruuk um blome te geve op deze  fièsdaag zou hie op truuk goon.
Mieter

'ne **Mieter** (Nederlands: *mijter*) ies 'n ièreteike, dat in de Katholieke kèrk, Anglicaanse kèrk en Orthodoxe kèrk op de kop weurt gedrage. Diet gebeurt in de liturgie en bie bepaalde ceremonies. 'ne Mieter besjteit oet twiè sjpiets toeloupende opgaonde sjilder, die mèt zachte sjtof mètein verbónge zint. 't Waoërd mieter is aafgeleid va *mitra* dat oorsjpronkelek verwiest nao Mithras dae 'ne mitra droog.

Vanaaf de 12 ièw höbbe abte en biesjoppe 't rech um 'ne mieter te drage. Sinterklaos en de paus zint bekènde persone die diet ièreteike drage. De paus dreug daoneve ouch nog 'n keppelke en 'ne tiara.
Prior

'ne **Prior** (of bie de vrouwe **priorin**) ies de titel van de euversjte van 'n priorie of van 'n kloaster, dat gein abdij ies. 'n Priorie ies 'n twiède vestiging van 'n besjtaond kloaster. In abdije hèt de plaatsvervenger van de abt of abdis ouch prior of priorin. 
Bie de bedelordes ies de prior de euversjte. 
't Woord *prior* kump oet 't Latien en beteikent ièrsjte.
Abt

'ne **Abt**, of abdis veur 'n vrouw in 'n zuusterorde, ies de leider en baas van 'n kloaster of abdij. Hae ies de 'primus inter pares' van 'n kloasterorde, die besjteit oet monnike, broedersj of patersj. Ziene vervenger ies de prior. In zijn werkzaamhede weurt de abt biegesjtange door de raod, eine kleine groep patersj en de prior, die 't dageliks besjtuur van 't kloaster en de gemeinsjap reigele. Bie de benedictienersj weurt de abt door de monnike zelf gekoze.

Saer de 11e ièw haet de abt 't rech um waerdigheidsteikes te drage zoa es 'ne mieter, rink en boorsjkruus. 
Biej de minderbroedersj weurt de leider gardiaan geneump.

'n **Abdis** ies de moder-euversjte of de leidster van 'n zuusterorde en de bazin van 'n abdij. Zoan gemeinsjap van vrouwelike religieuze laef ouch meistal in 'n kloaster volges de reigel van de kloasterorde woa zie bie huère. 
De abdis haet es waerdigheidsteikes: 'n boorsjkruus, 'ne rink en 'ne sjtaaf. Häör vervengster hèt priorin. 

De volgende abte en abdisse staon op dees Wikipedia:
* Hildegard von Bingen (1098-1179)
* Marcoen (490-558)
Proos (functie)

'ne **Proos** ies in de Katholieke kèrk 'ne kanunnik, dae de leiding haet euver 'n kapittel bie 'n  kathedraal. Sóms ies 't 'ne pastor veur 'n kloastergemeinsjap. Bieveurbeeld in 'n zuusterkloaster van de Norbertinesse. 

In Belsj neump me emes proos es 'r geistelik adviseur ies van de jeugvereiniging of van 'n sociaal organisatie. 

De functie of naam van 't ambt van de proos hèt proosdie. 
Zoa neume ze ouch de deensweuning van de proos proosdie.
Proosdie

De **Proosdie** ies de naam van de deensweuning van de proos. 
**Proosdie** ies ouch de naam van 't ambt van de proos. 

'ne Proos ies in de Katholieke kèrk de geistelike leider van 'n kapittel van de kathedraal of pastor (preester) van 'n kloastergemeinsjap. bv van de zuustersj  Norbertinesse.
Novice

'n **Novice** of **postulant(e)** ies 'ne persoon, dae op eige verzeuk gevraog haet um in 'n kloaster opgenómme te weure en dae bereid ies 'ne prooftied van minstens 6 maond te óndergoon. Diet gebeurt in 'n noviciaat.

'n Noviciaat ies de, door 't Katholiek kèrkelik wètbook, veurgesjreve prooftied veur kandidaat-religieuze (zuuster, nón of moniaal) die es postulante in 'n kloaster zint begoes. Hienao volg 'n proofperiode van ein of twiè jaor woabie de novice weurt ónderzoch op geistelike en liechamelike gesjiekheid veur 't kloasterleve. Me haet es novice nog gein geloftes aafgelag, die aan de orde zint verbónge.

De insjtèlling woa de prooftied weurt óndergange hèt ouch noviciaat. De geistelike leider weurt novicemeister(es) geneump.
Peetnónk

**Peetnónk**, **paetnónk**, **paeternónk** of **petere**, in 't Nederlands peter, ies bie de Katholieke de duipvader van 'ne baby, dae geduip weurt. Hae deit same mèt de peettant of paat (of paettant) de duipbelofte, die inhèlt dat zie alle koad zölle aafwieze en troew aan 't Katholiek gelouf. Same mèt de peettant sjteit 'r names de kèrkgemeinsjap borg veur d'n duip en 't vormsel. Same zint ze de getuge bie d'n duip en sjpreke names de duipeling. Zie bekieke ouch of 't kind later volges de kèrkelike reigelsj laef. Ein van de duipname van 't kind krieg 't van de peetnónk.
De naam ies aafgeleid van 't Latiense woord pater. 't Gebruuk van peetnónk es duipvader besjteit saer de 4e ièw. 'ne Peetnónk waor vreuger meistal eine echte nónk van de duipeling, meh 't kèn sjuus zoa good 'ne opa, broor of naef zin. Ouch weurt, veural in later jaore es de familie kleiner ies gewore, 'ne vrund gekoze.
Peettant

**Peettant**, **paettant** of **paat**, in 't Nederlands *meter*, ies bie de Katholieke de duipmoder van 'ne baby, dae geduip weurt. Zie deit same mèt de peetnónk de duipbelofte, die inhèlt dat zie alle koad zölle aafwieze en troew aan 't Katholiek gelouf. Same mèt de peetnónk sjteit ze names de kèrkgemeinsjap borg veur d'n duip en 't vormsel. Same zint ze de getuge bie d'n duip en sjpreke names de duipeling. Zie bekieke ouch of 't kind later volges de kèrkelike reigelsj laef. Ein van de duipname van 't kind ies van de paat.

De Nederlandse naam *meter* ies aafgeleid van 't Latiens woord *mater* (moder). 't Gebruuk van peettant es duipmoder besjteit saer de 4e ièw. 'n Peettant waor vreuger meistal ein echte tant van de duipeling, meh 't kèn sjuus zoa good 'n oma, zuuster of niesje zin. Ouch weurt, veural in later jaore es de familie kleiner ies gewore, 'n vriendin van de ouwersj gekoze.
Pöt (dörp)

**Pöt** (Nederlands: **Puth**) is 'n dörp in de gemeinte Baekdale op 't plateau in Zuud-Limburg.
Vanoet Mestreech löp 'ne Romeinse waeg via Doonder euver Pöt nao Töddere in Duutsjland.  Aan deze Mestreechterwaeg is in de loup van d'n tied 't dörp Pöt óntsjtange.
De naam geit truk nao 'n aantal depe waterpötte, die hie gegrave zint gewaes. Pöt weurt veur 't ièrsj geneump in ein akte oet 1377, woa sjpraoke is van ridder Jan van Putte. 't Adellik hoes Pöt waor 'ne laathaof. Óndanks de hoag ligking zint hie in vreuger tieje luuj gaon wone, deils umdat 't hie vröchbare löss gaof en deils vanwege de handelswaeg. 
* Kesjtièl Pöt lik in de gemeinte Voelender, aan de Hoonsbaek.

## Bezeenswaerdig

* Wat nog euver is van de vreuger groate häöf zint *Mahove* en *Hautvas* (noe appartemente) aan G'n Ing. De hoezer ligke in zoageneumde lintbeboewing langs de Sjteinsjtraot, Óndersjte Pöt, Baoveste Pöt en de Kempeswaeg richting Zjweikese.
* Euvergebleve zint nog 'n paar vakwerkhoezer of gedeiltes daovan, veural in Baoveste Pöt. In 't centrum heisj 'n grupke vakwerkhoezer *Vogelzang*.
* Op de plek woa vreuger 'n waterpöt sjtóng sjteit saer 1930 de parochiekèrk. Zie is óntworpe door architect C.J.H. Franssen en  gewiejd aan Petrus en Canisius. De sjtiel is expressionistisch mèt neo-romaanse elemente.
* 'n Baksjteine waegkapel gewiejd aan Maria. Ze is geboewd in 1990 op de plaats van 'n ouwer exemplaar oet 1890. 't Mariabeeld en 't kruus op 't daak sjtamme van 't oud kloaster van Pöt.
* Op 'ne driesjprunk sjteit 'n baksjteine veldkapel oet 1977 gewiejd aan Maria.

## Dörpsvereiniginge
* Sjötterie Sint Sebastiaan
* Carnavalsvereiniging de *Pötters*
* De Keuninklijke Fanfaar St. Caecilia oet Pöt

## Extern website
* Puthplaza
G'n Hèl

**G'n Hèl** (Nederlands: Helle) is 'n gehuch in de buurt van g'ne Brand in de gemeënte Baekdale in 't Heuvelland va Zuud-Limburg. 

D'r naam geët truk naoë 'n helling, die hie lik tösje Sjömmert en Tersjtraote. Zoeë laoëpe d'r uuëveral hol waeg. In G'n Hèl sjtaoën 4  häöëf,  'n aantal hoeëzer en 'n sjuur aan 'ne holle waeëg. Same mèt g'ne Brand óngevier 33 in getal. De Pletsjbaek, 'n ziebaeëk van de Gelaenbaek, sjtruimp hie doer 't lieëgste gedeelte. D'r sjteet 'n inkel vakwerkhoeës. 

In de gemeënte Gulpe-Wittem lik ouch nog 'n gehuch Helle, 'n buurtsjap va Mechele
Brand (Nut)

**Brand** is 'n buurtsjap tösje Tersjtraote en G'n Hèl in de gemeinte Baekdale in 't Heuvelland va Zuud-Limburg. De beboewing bevingk zich vuural langs d'r Branterwaeg, 'ne holle waeg richting Pletsjbaek. Daoë sjtunt 'n aantal vakwerkhoeëzer. In 2002 woeëne d'r óngevier 20 luuj.

Saeër 2003 haat 't gehuchske 'n eige plaatsnaambord, umdat Brand eigelik ten ónrechte es óngerdeil van Tersjtraote woert besjouwd. Eine haoëf haat es opsjrif *Op genne Brant*.
Capelle aan den IJssel

**Capelle aan den IJssel** is 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, aan de Hollandsen IJssel, die es veurstad vaan Rotterdam functioneert. Per 1 juni 2005 had de gemeinte 65.563 inwoeners; 't oppervlak bedräög 15,42 km2, woevaan 1,13 km2 water.

Capelle oontstoont vermeujlik in de twelfde iew wie inkel boere de vróchber groond te noorde vaan d'n Iesel begóste te oontginne. 't Laand huurde aon de hiere vaan Moordrecht, die dao in de daartiende iew e kestielke bouwde. Dit woort in 1352 in d'n tied vaan de Hoekse en Kabbeljouwse twiste verweus. Ouch in 1418 en 1425 waor 't dörp 't slachoffer vaan oorloge. Daonao bleef 't rösteg en oontwikkelde de plaots ziech lankzaamaon, tot ze oetindelek in de twintegste iew es forenzeplaots veur Rotterdam ging wèrke. Nao d'n oorlog begós me groete stadsoetbreiing vana Rotterdam nao 't ooste te planne, woebij Capelle bouwkundeg es normaol deil vaan de stadsbebouwing deil zouw goon oetmake. In deen tied verdóbbelde 't aontal inwoeners in korten tied, en woort alle landbouwgroond opgekoch veur de versjèllende nuibouwwieke.

## Gebore in Capelle aan den IJssel
* Wouter Koolmees, politicus en minister vaan Sociaol Zake en Wèrkgelegeheid

## Externe link
* Website vaan de gemeinte
Veere (gemeinte)

**Veere** (Ziews: *Ter Veere*) is 'n plattelandsgemeinte in de Nederlandse provincie Zieland, die 't groetste deil vaan 't veurmaoleg eiland Walchere umvat. De gemeinte umvat de stedsjes Domburg, Veere en Westkapelle, de dörper Aagtekerke, Biggekerke, Dishoek, Gapinge, Grijpskerke, Koudekerke, Meliskerke, Serooskerke, Vrouwenpolder en Zoutelande en de gehöchter/naobersjappe Poppendamme en Zanddijk. Ze is in 1997 oontstoon oet 'n fusie vaan de aw gemeintes Westkapelle, Mariekerke, Domburg, Valkenisse en Veere. 't Aontal inwoeners bedroog op 1 juni 2005 21.999.

## Externe link
* Website vaan de gemeinte Veere
Heerenveen

**Heerenveen** (Fries, officieel: *It Hearrenfean*) is 'n greujstad en gemeinte in 't zuie vaan de Nederlandse provincie Friesland. 't Aontal inwoeners bedroog per 1 juni 2005 42.590 (woevaan zoeget 30.000 in de hoofplaots); 't oppervlak bedroog veur 2014 140.15 veerkante kilometer, woevaan 4,97 km2 water. Neve de hoofplaots Heerenveen kint de gemeinte (in aofloupende orde vaan gruutde, mèt de Friese naome tösse häökskes) Jubbega (Jobbegea), Nieuwehorne (Nijehoarne), De Knijpe (De Knipe; dit is de einige plaots in de gemeinte woe de Friese naom d'n officiëlen is), Oranjewoud (Oranjewâld), Hoornsterzwaag (Hoarnstersweach), Oudehorne (Aldehoarne), Mildam (Mildaam), Tjalleberd (Tsjalbert), Katlijk (Ketlik), Luinjeberd (Lúnbert), Bontebok, Gersloot (Gersleat), Terband (Terbant), Oudeschoot (Aldskoat) en Nieuweschoot (Nijskoat); sinds 2014 hure ouch Haskerdijken (*Haskerdiken*), Nes), Nieuwebrug (*Nijebrêge*) en Oldeboorn (*Aldeboarn*) bij Heerenveen.

## Stadsfuncties
De stad Heerenveen is e belangriek regionaol verzörgingscentrum veur zuidelek Friesland, en ouch veur Lemmer, Joure en Wolvega. Nationaal bekind is Heerenveen door 't iesstadion Thialf, woe veural sjaatswedstrije gehawwe weure.

## Stadsgeziech
Heerenveen waor vaanajds e kenaaldörp; oet deen tied zien nog inkel monuminte bewaord gebleve. Veural inkel *[[state]]s*, woe-oonder de Crackstate, 't later gemeintehoes, zien de meujte vaan 't bezien wierd. Wijer kint de stad veural väöl nuibouw. De gemeinte ligk op de grens vaan de Friese Kleistreik en de Friese Woude.

## Historie
Heerenveen, gestiech in 1551 door inkel hiere (nao wee de plaots geneump is) die de törfgroond aonkochte, is de ajdste hoegveenkolonie in Nederland. Veur d'n aofveur vaan 't veen woorte kenale gegraove, wie de nog bestaonde Heresloot. Later, wie d'n törf opraakde, zouw de plaots veural landbouwbeteikenis kriege en zouw de törfproductie ziech nao Drente verplaotse. Evels doort 't nog laank ietot de plaots zelfstendegheid krijg, umtot me bij de stiechting vaan 't keuninkriek der Nederlen vashèlt aon de aw Friese grietenije. Pas in 1934 weurt Heerenveen 'n echte gemeinte. Door 'n greuj in de industrie maak de hoofplaots in de twintegste iew 'n greuj tot klein stad door.

## Extern linke
* Website vaan de gemeinte
Gé Deenen

**Gé Deenen** is 'ne zenger, teksschriever en componis van vastelaovesmuziek oet Venlo. Hae is lid van De Kammeräödjes. Zien hudje en kammezäölke zien zien beeldmerk.

Deenen werkde same mit ónder andere Wiel Vestjens, Gijs Wolters, Peer Coopmans, Rob van de Kroonenberg, Christel Wouters-Van Rijn en Frans Driessen, Marcel Driessen. Zien werk verscheen op verschillende verzamelcd's, wao-ónder die oet de serie *Vastelaovend van Eijsde tot de Mookerhei*.

In 2000 wón Deenen same mit Vestjens 't Limburgs Vastelaovesleedjes Konkoer mit 't leedje *Jozefien*, dat geschreve is door Wim Roeffen en Frans Boermans. Hae haolde verschillende kiere de LVK-finale en de finale van de Jocus Leedjesaovend. 

In 2010 - 2011 wón Gé opniej ein sukses. Ziene groeëte wins um nog eine kier same mit zien jonger breurke Rob Deenen op de cd van Jocus te komme, kwaam op 2 oktoeëber oet. In 2003 wónne zeej al de veerde pries op de leedjesaovend mit 't door Hannelore geschreve "jeske van ut jaor". Tiedes de leedjesaovend van 2010 wónne zeej dan toch de ierste plaats in de Hoonderstal (Theater de Maaspoort) mit eur nummer "'t Moèiste maedje van de Waereld", det is geschreve door Wim Roeffen.

Óndanks det hae 't vanwaege gezóndheidsraeje ein stepke truuk meus doon, steit hae in 2020 zónder ein jaor euver te slaon al 40 jaor op de buun.
Kartoesj

**Kartoesj** is 'ne band oet Lömmerig dae in 't Limburgs zingk.

## Historie
In november 1999 sjrif Guus Steinen 't leed "Tam-Tam", woveur hae eine groep zuik. Dae groep vingk hae in de persone van Guus Kitzen, Geert Cremers, Ruud Rutjes, Jan Konings, Rene Haustermans ( tot 1 mei 2011 ) en hömzelf. De groep nuimp zich "Kartoesj". In 2000 wurt veur de eesjte keer mit 't spesjaal veur 't LVK gesjreve nummer "Tam-Tam" mit gedaon aan 't LVK en wurt de finale bereik. In 2006 wurt veur de 6e keer mit aan 't LVK gedaon, en wurt "Dat zit bie os in de femilie" gekaoze tot Limburgs Vastelaoves Leedje 2006.

"Tam-Tam" bliek aan te sjlaon; 't nummer weurt door veul luuj opnuujts opgenome, zelfs enkel kere in 't Dutsj en 't Hollesj.

### LVK-historie
* 2000 - "Tam-Tam" (Plaatsj:Kirkraoj)
* 2001 - "Zes gooie in de lotto" (Plaatsj: Maasniel)
* 2002 - "Bônne van gistere" (Plaatsj: Blierik)
* 2004 - "Petrus" (Plaatsj: Odielejeberg-'t Reutje)
* 2005 - 2e - "Veer höbbe de prins in de sjtraot" (Plaatsj: Venray) 
* 2006 - **1e** "Dat zit bie os in de femilie" (Plaatsj: Sjtein)
* 2007 - 3e - "'t sjräöme bäöme koor" (Plaatsj: Maasniel)
* 2009 - 12e - "Ich kèn neet keeze" (Plaatsj: Gelaen)
* 2010 - 4e - "Veer veule ôs good" (Plaatsj: Thorn)
* 2011 - 3e - "Veer höbbe 't" (Plaatsj: Panninge)
* 2012 - 8e - "Laote ver blie zin"  (Plaatsj: Eisde)
* 2013 - 6e - "'n Fluitje van 'ne sent" (Plaatsj: Maasniel)

## Discografie
* Tam-Tam (2001)
* Alles kump good (2003)
* Gein Probleem! (2005)
* **L**eedjes **V**an **K**artoesj (2006)
* Avenue (2007)
* Kom zeng ens 'n leed (2009)
* Niks is ôs te väöl  (2012)

## Externe link
* Officieel site
Göttekaove

**Göttekaove** (Nederlands: *Guttecoven*) is e dörp in de gemeinte Zittert-Gelaen in Nederlands Limburg. De naam Göttekaove sjtamp oet 't Frankisch; 't kump van *Gudo-inghoven*, dat woning van de familie Gudo beteikent. Hiej oet kènt me opmake dat Göttekaove al veur 't jaor 1000 bestjing, mer de eesjte vermeljing van de parochie waor pas op 10 miert 1336.

De kirk van Göttekaove is gewiejd aan de heilige Nicolaas. Ze woort geboewd tösje 1964 en 1966. In de nuuj kirk sjtaon nog dinger oet de awwer kirke, woa-ónger ein 18e-eeuws Nicolaasbeeld, ein klok oet 1517 en ein doupvont oet de daarteende eeuw. 

Tösje Göttekaove en Berg aan de Maas lig in 't veldj ein Mariakapel, oet effe veur 1840. In de boesj tösje Göttekaove en de Graathei lègge de reste van 'ne motte, dae hiej "De sjtaol van Zwentibold" wurt geneump.
23 augustus

**Heiligedaag van [[Rosa van Lima]]**

## Gebeurtenisse
*476 - Romulus Augustulus, de lètste keizer van 't Wes-Romeins Riek, weurt aafgezat.
*1328 - De Sjlaag bie Kassel vink plaats.
*1573 - Fernando Álvarez de Toledo, beter bekènd es Alva, arriveert in de Nederleng.
*1609 - Galileo Galilei demonstreert ziene ièrsjte telescoop.
*1614 - De universiteit van Groninge weurt opgeriech.
*1617 - In Londe weurt de ièrsjte einriechtingssjtraot ingeriech.
*1821 - Mexico weurt ónaafhenkelik van Sjpanje. 
*1833 - De sjlavernie weurt aafgesjaf in de Britse kolonië. 
*1939 - 't Molotov-Ribbentroppak tösje nazi-Duutsjland en de Sovjetunie weurt gesjlote. 
*1942 - De Sjlaag um Stalingrad begint.
*1944 - In Roemenië weurt 'n nuuj regering geïnstalleerd die ziech bie de Geallieerde aansjluut.
*1944 - In Warnsveld weurt 'n temperatuur van 38,6°C gemete, de hoagste daagtemperatuur oats saer 't begin van de metinge in Nederland. 
*1948 - De Waereldraod van Kèrke weurt opgeriech.
*1954 - Bie Berge sjtort 'n vleegmesjien in de ziè: 21 doaje. 
*1962 - Trinidad en Tobago weurt ónaafhenkelik.
*1987 - Zjwoare regeval en euversjtruiminge eise hónderde doaje in Bangladesh.
*1989 - Twiè miljoan luuj vörme 'n miensjelike kètting tösje Vilnius en Talinn, um 't sjtreve van de Baltische sjtate nao ónaafhenkelikheid te demonstrere. 
*2000 - In Oman sjtort 'n Airbus A320 van Gulf Air neer: 143 doaje.

## Gebore
*676 - Karel Martel, keuning van 't Frankisch riek
*1754 - Lowie XVI, keuning van Frankriek
*1836 - Maria Hendrika van Oasteriek, Oasteriekse aartshertogin en vrouw van keuning Leopold II van Belsj
*1927 - Dick Bruna, Nederlandse sjriever, illustrator en grafisch vörmgever
*1951 - Keuningin Noor van Jordanië
*1952 - Vicky Leandros, Griekse zangeres
*1978 - Kobe Bryant, Amerikaanse basketter (gestorve 2020)
*1979 - Brigitte Heitzer, Nederlandse zangeres en actrice

## Gesjtorve
*93 - Gnaius Julius Agricola, Romeinse generaal
*1270 - Lowie IX ("*Saint Louis*"), keuning van Frankriek
*1305 - William Wallace, Sjotse patriot
*1618 - Gerbrand Adriaensz. Bredero, Nederlandse diechter en toneelsjriever
*1806 - Charles-Augustin de Coulomb, Franse natuurkundige
*1929 - Karel van de Woestijne, Vlaamse sjriever
*2018 - Dieter Thomas Heck, Duitse tv-prizzentator (80)
Goes

Goes is 'n stad en gemeinte in de Nederlandse provincie Zieland, in 't weste vaan 't veurmaoleg eiland Zuid-Beveland. De gemeinte heet 'n oppervlak vaan 102,13 km2, woevaan 39,40 km2 water, en had per 1 juni 2005 36.762 inwoeners. Behave de stad Goes heet de gemeinte nog de kèrne Eindewege, 's-Heer Arendskerke, 's-Heer Hendrikskinderen, Kattendijke, Kloetinge, Oud-Sabbinge, Wilhelminadorp en Wolphaartsdijk. De stad heet de A58 en de Ziewse Lien es veurnaomste verkiersaodere; heidoor is de stad sterk mèt Middelburg en Vlissinge verboonde.

## Stadsfuncties
Goes is de einege plaots vaan steidelek karakter op Zuid-Beveland, en deit daodoor deens es plaotselek verzörgingscentrum, en soms zelfs es provinciaol verzörgingscentrum, wie in de psychiatrie. Veur deensverleining en leechte industrie is Goes aontrèkkeleker es Middelburg of Vlissinge, vaanwege de get kortere reistied nao de Randstad.

## Stadsgeziech
Goes heet euver 't algemeint väöl monuminte bewaord. 't Bekindste is de Maria-Magdalenakèrk oet 1423; oet dezelfden tied stamp ouch 't stadhoes aon de merret. De historische haves zien ouch 't bezien wel weerd. 't Stadsgeziech weurt sinds 1957 gedómmeneerd door 'n zendmas vaan de NOZEMA, die eve boete de stad steit.

## Historie
Goes weurt in 976 veur 't iers geneump, es *Curtagosum*, "korte Goos"; *Goos* is heibij wel oorsprunkelek de naom vaan de kreek boe 't dörp um oontstoont. De plaots greujde lankzaamaon oet door de handel via e kanaal nao de Zandkreek en kraog waorsjijnlik in 1405 stadsrechte. Nao de euverstruiming vaan Reimerswael waor Goes de eineg euvergebleve stad op Zuid-Beveland, en oontwikkelde 't ziech naovenant.

## Externe link
* Website vaan de gemeinte
Noord-Beveland

:*Dit artikel geit euver de gemeinte; veur 't eiland, zuug: [[Naord-Bevelandj]].*
----

**Noord-Beveland** is e veurmaoleg eiland en 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Zieland, mèt 'n oppervlak vaan 91,97 km2 (boevaan 34,81 km2 water) en 'n aontal inwoeners vaan 7227 per 1 juni 2005. De gemeinte heet de kèrne Colijnsplaat, Geersdijk, Kamperland, Kats, Kortgene en Wissekerke.

## Ligking, landsjap, infrastructuur
Noord-Beveland ligk t'n ooste vaan de Noordzie, ten zuie en weste vaan de Oostersjelde en ten zuie vaan 't Veers Meer, bestoont oet 't Veers Gat ten zuidweste en de Zandkreek ten zuidooste. 't Eiland is in 't Deltaplan mèt Walchere verboonde door de Veersegatdam, mèt Zuid-Beveland door de Zandkreekdam en mèt Sjouwe-Duiveland door de Störmvloodkiering Oostersjelde en de Zielandbrögk. 't Gans eiland ligk eine meter bove N.A.P..

Bekaans gans de groond vaan Noord-Beveland is veur conventionelen akerbouw in gebruuk. Aon 't Veers Meer weurt väöl aon toerisme gedoon. De N255 doorsnijt 't eiland.

## Historie
In de Roemeinsen tied waor bij Colijnsplaat 'n handelsplaots, Ganuenta geneump; in de jaore zeveteg vaan de twintegste iew heet me dao votiefstein veur de gaodin Nehalennia gevoonte. Nao de Roemeinsen tied begós 't gebeed oonder te loupe en raakden 't oontvolk. Vaanaof de achste iew vestegde ziech weer lui op de zandplaote, die vaanaof 1014 bediek woorte. Dit perces woort in 1134 voltoejd. In 1100 woort de ierste kèrk gebouwd.

In de res vaan de Middeliewe greujde 't aontal neerzèttinge op 't eiland, tot in 1530 en 1532 twie störmvleuj aon 't gans eiland 'n ind maakde. Pas vaanaof 1598 begós me 't eiland obbenuits in te poldere, te beginne mèt Colijnsplaat en Kats, daonao in 1652 Wissekerke, in 1668 Geersdijk en in 1684 Kamperland.

In 1995 woorte de daan nog twie gemeintes Kortgene en Wissekerke samegevoog tot de gemeinte Noord-Beveland.

## Externe link
* Website vaan de gemeinte
Preester

'ne **Preester** ies in de Katholieke kèrk en bie de Juudde 'ne man (gein vrouw) dae es bemieddelaer sjteit tösje God en de luuj. Bie de Juudde waor 't oarsjprónkelik eder familie- of sjtamhoof. Nao de boew van de tempel in Jeruzalem door Salomon ies 't erfelik preestersjap óntsjtange. Versjeie generaties houwe ums de beurt de tempeldeens. In 't Christendom ies Jezus de hoagepreester veur ièwig. Door zien zelfopoffering ies hae de enigste bemiddelaer tösje God en de luuj. Naodat  de Hemelvaart van Christus houw plaatsgevónge, weure in de kèrk preestersj gewiejd, es vertegenwoordigersj van Christus.

Nao 't concilie van Trente volge aansjtaonde preestersj 'n weitesjappelike en geistelike sjtudie  aan 'n seminarie. 't Groat seminarie van 't biesjdom Remung bevingk ziech in Rolduc bie Kèrkrao. Allewiel gebeurt de opleiding ouch aan theologische faculteite van universiteite. Sóms vingk de sjoaling en vörming in kloastersj plaats. 
Nao de sjtudie weure ze door de biesjop gewiejd. Dat ies 't sacrament van 't preestersjap.
Allein de preester maog veurgoon in de viering van de Heilige Mès of Eucharistie. Hae maog ouch bepaalde sacramente toedene zoa-es huwelike inzegene, duipe, de biech huère en kranke zauve. 

'ne Preester dae leider ies van 'n parochie weurt pesjtoar geneump. Ziene helper ies de keplaon of diake. 'ne Diake haet de ièrsjte van de hoager preesterwiejinge, 't diaconaat, gehad. Sóms zint diakes getrouwd in tegesjtèlling tot preestersj, die de belofte van 't celibaat höbbe aafgelag. De preester of pastor van 'n priorie woa-in zuustersj leve, hèt proos. De geistelike in 'n hospitaal of in 't leger weurt aalmoezenier geneump.

## Kleiing

'ne Preester (pesjtoar en keplaon) dreug allewiel e zjwart kostuum en e zjwart euverhumme. Dao-ónder e wiet sjtief boord. Sóms weurt ouch e gewoon pak gedrage in 'n gedèkde kleur (zjwart-gries) mèt es herkènningsteike 'n (zilvere) kruuske op de revers.
Tot in de jaore 70 van de 20e ièw droge preestersj 'ne zjwarte toog en op de kop 'ne zjwarte bonnet. De toog ies 'n lank kleid dat mèt 33 knuipkes gesjlote weurt. 't Getal 33 zou wieze nao de laeftied van Jezus es miensj.
Bie liturgische vieringe drage preestersj 'ne albe, dat ies 'n wiet linne of ketoene ónderkleid, dat umhoag gehoute weurt door 'ne singel of kaord. 
Euver de albe weurt 't kasuifel gedrage. Dat ies 'n, meistal gedecoreerd en verseerd, euverkleid zonder moewe.

## Liturgie
Nao gelang de kleure van de liturgie were de kleier van de celebrant en assistente aangepas. Paars veur de advent en de vastetied. Wiet op Wiette Dónderdig, van Paosje tot Pinkstere, op Kaersjmes tot aan Driekeuninge en op 't fiès van de Heilige Drie-einheid; greun op de zóndige door 't jaor nao dees twiè lètste fièsdaag; roze op de driede zóndig van de advent (Gaudete) en de veerde zóndig van de vaste (Laetare) en zjwart op Goje Vriedig.
Hulst (gemeinte)

**Hulst** is 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Zieland, in 't ooste vaan de landstreik Ziews-Vlaondere, geneump nao de hoofplaots. De gemeinte had per 1 juni 2005 27.959 inwoeners. Behave 't stedsje Hulst heet de gemeinte de kèrne Absdale, Clinge, Emmadorp, Graauw, Heikant, Hengstdijk, 't Jagertje/Schuddebeurs, Kapellebrug, Kloosterzande, Kruispolder, Kuitaart, Lamswaarde, Nieuw-Namen, Ossenisse, Paal, Sint Jansteen, Terhole, Vogelwaarde, Walsoorden en Zandberg. De gemeinte löp gooddeils gliek mèt 't aajd Land vaan Hulst, 'n streik die ziech door taol ('nen Oos-Vlaomse variant) en religie (katholicisme) sterk vaan de res vaan Zieland oondersjeit. Binne de gemeintegrenze ligk 't Verdroonke Land vaan Saeftinghe, e zómpeg natuurgebeed aon de Westersjelde. Binne inkel kilometers aofstand ligk Antwerpe; de havewerke vaan die stad reike zelfs tot aon de landsgrenze.

## Externe link
* Website vaan de gemeinte
Schouwen-Duiveland

**Schouwen-Duiveland** is e veurmaoleg eiland en 'n gemeinte in 't noorde vaan de Nederlandse provincie Zieland. 't Oppervlak vaan de gemeinte besleit 301,34 km2 (woevaan 69,81 km² water; daomèt is Sjouwe-Duiveland wiedoet de groetste gemeinte vaan Zieland) en 't aontal inwoeners bedreug 34.502 per 1 juni 2005. 't Gemeintehoes steit in Zierikzee; ander kèrne zien Brijdorpe, Brouwershaven, Bruinisse, Burgh, Burghsluis, Dreischor, Elkerzee, Ellemeet, Haamstede, Kerkwerve, Looperskapelle, Moriaanshoofd, Nieuwerkerk, Nieuwerkerke, Noordgouwe, Noordwelle, Oosterland, Ouwerkerk, Renesse, Scharendijke, Schuddebeurs, Serooskerke, Sirjansland, Westenschouwen en Zonnemaire.

## Ligking, landsjap en infrastructuur
Schouwen-Duiveland ligk t'n ooste vaan de Noordzie, ten zuie vaan de Grevelingen en te noorde vaan de Oostersjelde. Mèt de Störmvloodkiering Oostersjelde en de Zielandbrögk is 't eiland mèt Noord-Beveland verboonde, via de Brouwersdam en de Grevelingendam mèt Goeree-Euverflakkee en mèt 'ne zijtak vaan de Grevelingendam ouch mèt Sint Philipsland (zuug ouch Tholen). De N59 is de veurnaomste verkiersaoder.

Zierikzee is de einegste plaots mèt e beperk steidelek karakter. Veur de meiste veurzeninge zien de eilanders aofhenkelek vaan Middelburg, Goes of Rotterdam. Daodoor heet 't eiland e hendeg lendelek karakter. In 't duungebeed in 't weste bleujt zomers 't toerisme.

## Historie
Nao versjèllende euverstruiminge bestoont 't modern Schouwen-Duiveland oet e groet aontal eilen, die wel mèt zandplaote oonderein verboonde waore. Door inpolderinge bleve t'rs in de late Middeliewe veer euver - Sjouwe, Dreischor, Bommenede en Duiveland, later twie en teslotte woorte de eilen aoneingekloonke. Zierikzee en Brouwershaven bleujde es handelsstei aon 't water. Vaanaof de achtiende iew sloog 't verval hei touw: es eiland kwaom Sjouwe-Duiveland in 'n isolemint te ligke en veel 't bekans gans trök op de landbouw en de vèsserij. Mèt de Watersnoedramp in 1953 woort dit eiland bezoonder hel getroffe. De Deltawerke, begós es reactie op die ramp, haolden 't eiland get oet zien isolemint.

## Externe link
* Website vaan de gemeinte
Kapelle (Zieland)

**Kapelle** is e groet dörp en 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Zieland. 't Oppervlak vaan de gemeinte bedräög 49,73 km2; 't aontal inwoeners bedräög per 1 januari 2006 11.759 (boevaan 6637 in de kèrn Kapelle). Neve de hoofplaots heet de gemeinte nog de kèrne Biezelinge, Schore en Wemeldinge, en de naobersjap Eversdijk. De gemeinte grens zoewel aon de Oostersjelde es aon de Westersjelde.

## Dörpsfuncties
't Dörp heet e klein aontal functies, oonder mie op sportgebeed, die vaan eineg belang veur de gemeinte zien. Oondanks tot me ziech veur groeter deenste op Goes kint riechte is de kèrn nog redelek zelfverzörgend. Op 't industrieterrein weurt oonder mie greunte oet de ganse regio verhandeld. In de kèrn Biezelinge steit e conservefebrik. Bei industrieë drieve op de tuinbouw, dee in dees gemeinte väölvöldeg bedreve weurt.

## Dörpsgeziech
't Dörp Kapelle weurt gedómmeneerd door de groete veertiende-iewse kèrktorie bij de Gotische dörpskerk. 't Ajdste deil vaan 't koer dateert vaan roond 1300, 't middesjip en 't noordkoer zien vieftiende-iews. Kapelle is bekans aoneingegreujd mèt Biezelinge; de sjeiing weurt gemaak door de spoorlijn. Kort boete 't dörp is 'n militair begraofplaots veur de Franse soldaote die bij d'n Duitsen inval in d'n Twiede Wereldoorlog in Zieland gestorve zien.

## Gebore in Kapelle (dörp)
* Annie M.G. Schmidt, Nederlandse sjriefster
1 fibberwarie

**1 februari** viering in de katholieke kèrk van de **fièsdaag van Sinte [[Briej]]** (Heilige Brigida van Kildare)
**Heiligedaag van [[Ignatius van Antiochië]]** 

## Gebeurtenisse
* 1793 - Frankrijk verklaort d'n oorlog aan 't Vereinig Keuninkriek en Nederland. 
* 1864 - De Duutsj-Deense oorlog briek oet. 
* 1908 - Keuning Karel van Portugal en kroanprins Lowie Filips were in Lissabon vermaord door republikeine.
* 1884 - De ièrsjte editie van de *[[Oxford English Dictionary]]* weurt gepubliceerd.
* 1896 - De opera *La Bohème* van Giacomo Puccini geit in Turijn in première. 
* 1918 - Rösland geit euver op de Gregoriaanse kalender.
* 1953 - Watersnoadramp 1953: in de nach van 31 jannewarie op 1 februari breke de zièdieke door bie 'ne sjtörmvlood; Sjouwe-Duiveland en Goeree-Overflakkee rake euversjtruimp, 1835 luuj sjterve en väöl luuj rake hun hoes kwiet. 
* 1965 - Keuningin Juliana eupent de Van Brienenoordbrök bie Rotterdam.
* 1972 - Hewlett-Packard brink de HP-35, 't ièrsjte elektronisch tesjrekenmesjien oats, op de mert. 
* 1974 - In São Paulo (Brazilië) valle 189 doaje en 293 gewonde bie 'ne brand in 'n kentoargeboew.
* 1979 - Ayatollah Khomeini kump nao vieftièn jaor ballingsjap weer truuk in Iran.
* 1995 - 'n Televisieactie veur de luuj die getroffe zint door de watereuverlas in Nederlands Limburg brink 20 miljoan gölle op. 
* 2003 - Space Shuttle Columbia vèlt oeterein es 'r truukkièrt nao de aarde; alle zeve astronaute aan boord sjterve.

## Gebore
* 1762 - Christiaan Hendrik Persoon, Zuud-Afrikaans mycoloog 
* 1874 - Hugo von Hofmannsthal, Oasteriekse sjriever en diechter 
* 1901 - Clark Gable, Amerikaanse acteur
* 1931 - Boris Jeltsin, veurmalig president van Rösland
* 1939 - Ekaterina Sergeevna Maximova, Russische ballerina (gesjtorve 2009)
* 1969 - Gabriel Batistuta, Argentiense vootballer

## Gesjtorve
* 1328 - Keuning Sjarel IV van Frankriek
* 1851 - Mary Shelley, Ingelsje sjriefster van *[[Frankenstein]]*
* 1908 - Karel van Portugal, keuning van Portugal
* 1944 - Piet Mondriaan, Nederlandse sjilder
* 1945 - Johan Huizinga, Nederlandse historicus
* 1976 - Werner Heisenberg, Duutsje wis- en natuurkundige
* 2018 - Menno Wigman, Nederlandsen diechter (51)
* 2019 - Clive Swift, Britsen acteur (72)
Westelike Miensjtreek

De **Westelike Miensjtreek** ies 't gedeilte van de provincie Nederlands Limburg woa in de ièrsjte hèlf van de twintigste ièw 't economisch, sociaal en cultureel leve bepaald woort door de activiteite rónd de Sjtaatsmien Maurits. D'r ies ouch 'n Oastelike Miensjtreek. De Westelike Miensjtreek besjleit e gebeed woa-in ónder andere Gelaen, Zittert, Baek, Sjtein en Sjènne liegke. Saer 2000 daalt 't inweuneraantal van de Westelike Miensjtreek, veural door de vergriezing.
Reimerswaal

**Reimerswaal** is 'n plattelandsgemeinte in de Nederlandse provincie Zieland, in 't ooste vaan Zuid-Beveland, mèt 'n oppervlak vaan 243,70 km2, boevaan 133,89 km2 water of zandplaote ('t Verdoonke Land vaan Zuid-Beveland). Reimerswaal besteit oet de kèrne Bath, Hansweert, Krabbendijke, Kruiningen, Oostdijk, Rilland, Waarde en Yerseke, en de naobersjappe Gawege en Stationsbuurt.

De bevolking leef in groete mierderheid nog vaan de landbouw, dee akkerbouw, tuinbouw en vèsserij umvat. De Ziewse spoorlijn heet drei staties in dees gemeinte.

De gemeinte is in 1970 oontstoon oet 'n fusie vaan veer awwer gemeintes. In plaots vaan de gemeinte nao 't groetste dörp te neume heet me gekoze veur de naom vaan de historische stad Reimerswaal, die in de zestiende en zeventiende iew lankzaamaon in de golve verdween. Roond de iewwèsseling kaom de gemeinte negatief in 't nuits door 'n cultuur vaan vrundsjespolitiek in de gemeinteraod. Me heet toen de gemeinte tijdelek oonder curateel gestèld.

## Externe link
* Website vaan de gemeinte
Briej

**Sinte Briej** (Nederlands: Brigida van Kildare) ies 'n Ierse volksheilige. Zoawaal in Norbik es in Middelar bie Mook ies de parochiekèrk aan häör gewiejd. Hie bevinge ziech ouch relieke.  Ter ière van deze heilige weure baevaarte gehoute.
## Gesjiedenis
Rónd 't jaor 453 weurt Brigida gebore in Faughart in Ierland. In 523 sjtörf ze in Kildare.
Zie ies de knappe dochter van de leider van de sjtam Leinster. Es häöre vader häör probeert oet te huwelike baejt ze um lièlik te weure. Dat gebeurt dan ouch en zie sjtiech daonao 't allerièrsjte kloaster in Ierland: *Kildare*.

Abdis Brigida en de ander zuustersj reikden 'n helpende hand aan de missionarisse, die volgelinge waore van de heilige Patrick.
## Legendes
Van Sinte Briej zint väöl wónderverhaole en legendes bekènd. Zoa zou edere boum dae zie aanraakde metein in de bleuj goon. 
Waarsjienlik zint ouch elemente oet 't leve van de Keltische godin Brigantia later aan Brigida toegesjreve.
Briej weurt ouch waal Mary of the Gael geneump ofwaal Maria van de Kelte. Kiek och: Keltische fees-daag.

## In Limburg
In Limburg ies Sinte Briej veural bekènd es patroanheilige van 't viè. Daorum weurt ze ummer aafgebeeld mèt dere aan häör veut. Op 1 februari weurt häöre fièsdaag gevierd in de katholieke kèrk, bieveurbeeld in Norbik. Dao weurt dan water en broad gezegend, dat de boere wir aan 't viè vore. Vanoet Wittem vertrèk op dae daag 'n boetebaevaart nao Norbik. Op de twiède zaoterdeg nao Paosje weurt in Norbik de Brigidaden geplant. In 't gehuch De Wesj bevink ziech de Brigidabrón.
De Ruiver

**De Ruiver** (Nederlands: **Reuver**) is de groeëtste kern van de gemeinte Bezel in Nederlands Limburg. Ouch is hie 't gemeintehoes gevestig. De plaats ligk tösse de Maas en de grens met Duitsland, ten noorde van Remunj en ten zuide van Venlo. De Ruiver haet 6.377 inweunersj (31 december 2010). ) De kern Óffebek wuuërt officieel bie de Ruiver geraekend. 

De plaatsnaam zou meugelik sjtamme van Johan de Rover, 'ne ridder oet de 14e-15e ieëw. In de 16e ieëw loog hie 'ne herberg op 'n kruutsing van hanjelswaeg (Mesjtreech - Arnhem en Kölle - Antwerpe), dae men *in de Roever* neumde. In 1615 wuuërt de plaats geneump es *up gen Reuffer*. Later vindj men ónger angere *aen gen Reuver*, *den Roover* en *den Ruyver*.

De kerk van Ruiver is gewiejd aan de heilige Lambertus. Ze waerde tösse 1878 en 1880 gebouwd in neogotische sjtiel nao 'n ontwerp van de arsjitek Johannes Kayser. De driebeukige kruutsbasiliek mèt trapgaevels is geïnsjpireerd op de Noord-Duutse baksteingotiek. In de kerk bevinje zich 'n paar beelde oet de 15e en de 16e ieëw. De Lambertuskerk is 'n rieksmonument.

Ten oeëste van Ruiver lik de buurtsjap Ronkenstein, det 'n besjermp dörpsgezich is.

Ruiver haet sinds 1865 'n sjtasie aan de sjpaorlien Venlo - Remunj. 't Sjtasiegebouw is van 't type SS 5e klasse. 

De vastelaovesvereiniging van De Ruiver het V.V. de Windjbuujels. 

Nao de Ruiver is 't Reuverien, 'n aafzettingslaog oet 't plioceen geneump. 

## Bekende inwoëners
*Nol Wassen, dichter, (leedjes)sjriever en zanger in 't Limburgs (lid van de Ruiverse groep Dèt Môt Kénne)
*Wim Bertrams, zanger in 't Limburgs (lid van de Ruiverse groep Dèt Môt Kénne)
*Herman Bors, sjriever in 't Ruivers
*Rene Hoezen, gitarist van de Hiccups
3 fibberwarie

**3 februari** ies de fièsdaag (sjterfdaag) van de heilige Blasius.

## Gebäörtenisse
* 1488: Bartholomeus Diaz lant bij Mossel Baai, allewijl Zuid-Afrika, en weurt daomèt d'n iersten Europeaan dee de Zuidpunt vaan Afrika bereik heet.
* 1830: 't Protocol vaan Londe weurt opgestèld. Hei-in verklaore 't Vereineg Keuninkriek, Fraankriek en Rusland de oonaofhenkelikheid vaan Griekeland
* 1867: Prins Mutsuhito weurt gekroend tot keizer Meiji. Heer zal later de Meiji-restauratie in Japan inzètte.
* 1931: Bij Napier, Nui-Zieland, vint 'n zwoer eerdbeving plaots. Heibij valle 258 doeje.
* 1941: Nazi-functionaire bringe Pierre Laval weer aon de mach in 't Fraankriek vaan Vichy.
* 1945: De Geallieerde bómbardere Berlien. Heibij valle 20.000 doeje.
* 1959: Bij e vleegtuigoongelök sterve Buddy Holly, Richy Valens en The Big Bopper. Heimèt liet me gewuunlik de rock 'n roll-periood indege.
* 1966: De Loena 9 lant op de Maon. Dit Russisch apparaot is 't ierste minselik objek wat 'n weike landing op de Maon maak.
* 1998: In de Dolomiete vluig 'n Amerikaans vleegmasjien tege 'ne kabelbaon: 20 doeje.

## Gebore

* 1338 - Jeanne van Bourbon, keuningin van Fraankriek, vrouw van Sjarel V
* 1809 - Felix Mendelssohn-Bartholdy, Duutse componis
* 1874 - Gertrude Stein, Amerikaanse dichteres en sjriefster
* 1904 - Luigi Dallapiccola, Italiaanse componis
* 1909 - Simone Weil, Franse filosofe
* 1935 - Johnny "Guitar" Watson, Amerikaanse zenger en gitaris (euverleje 1996)
* 1939 - Johnny Bristol, Amerikaanse zenger en producer (gesjtorve 2004)
* 1945 - Willeke Alberti, Nederlandse zengeres
* 1947 - Koos Alberts, Nederlandse zenger (gestorve 2018)
* 1949 - Hennie Kuiper, Nederlandse fietserènner
* 1957 - Jan Kuitenbrouwer, Nederlandse journalis en publicis

## Gesjtorve

* 1881: John Gould (76), Britsen ornitholoog 
* 1890: Christoforus Buys-Ballot (72), Nederlandse meteoroloog en natuurkóndige 
* 1925: Jaap Eden (51), Nederlandse sjportman 
* 1935: Hugo Junkers (76), Duutsje lóchvaartpionier en weitesjapper.
* 1959: Buddy Holly (22), Richie Valens (17), The Big Bopper (28), rockmusici
* 2003: Peter Schat, (67) Nederlandse componis