open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1790

1787 - 1788 - 1789 - **[[1790]]** - 1791 - 1792 - 1793  

## Gebäörtenisse

* 8 jannewarie - George Washington hilt de eësjte State of the Union.
* 11 jannewarie - De Verenigde Nederlandse Sjtate óntsjtaon nao de Brabantse Ómwenteling.
*4 miert - 't Revolutionair Bewèndj in Frankriek veurt ein rigoureuze herindeiling in van 't landj in 83 departemènte.
* 29 mei - Rhode Island wirt de dertieënde sjtaat van de Verenigde Sjtate.
*14 augustus - Mèt de 'Vreje van Värälä' eindig de Russisch-Zjweedse Aorlog (1788-1790). De toesjtand van veur 't conflict wirt hersjtèld.
*20 oktober - De Sjtadhawwer kump kieke nao 't eësjte Nederlandse sjtoumgemaal, dat in de Bliedörpse polder biej Rotterdam is geboewd door 't Bataafs Genaotsjap veur Proofóngervènjelikke Wiesbegeërte.

;zónger datum
* In Bredevoort wirt veur 't eësj saer de Reformatie van 1597 weer ein Roams-katholieke Kirk gesjtich.

## Gebore
* 3 fibberwarie - Gideon Mantell, Britse verloskundige, geoloog en archeoloog (gesjtorve 1852)
* 19 miert - John Tyler, 10de President van de Verenigde Sjtate (gesjtorve 1862)
* 3 augustus - John Cockerill, Brits-Belzje industrieel (gesjtorve 1840)
* 21 oktober - Alphonse de Lamartine, Franse dichter en sjtaatsman (gesjtorve 1869)
* 25 oktober - Robert Stirling, Sjotse oetvènjer van de Stirlingmotor (gesjtorve 1878)
* 12 november - Letitia Tyler, Amerikaanse First Lady (gesjtorve 1842)
* 16 december - Leopold I, Keuning van de Belzje (gesjtorve 1865)
* 23 december - Jean-François Champollion, Franse taalkundige, gróndjlègker van de Egyptologie (gesjtorve 1832)

## Gesjtorve
* 20 fibberwarie - Jozef II (48), keizer van 't Heilig Roamse Riek
* 4 miert - Flora MacDonald, Sjotse heldin van de Jacobiete
* 17 april - Benjamin Franklin (84), Amerikaans politicus en weitesjapper
*21 mei - Thomas Warton, Èngelsje dichter en criticus
* 17 juli - Adam Smith (67), Sjotse econoom
* 16 december - Ludwig August Lebrun (38), Duutsje hoboïst en componist
1789

1786 - 1787 - 1788 - **[[1789]]** - 1790 - 1791 - 1792 
**1789** (MDCCLXXXIX) waor e gewoen jaor wat begós op 'nen donderdag op de Gregoriaanse kalender.

## Gebäörtenisse

*4 fibberwarie - George Washington wirt gekaoze es eësjte president van de Verenigde Sjtate.
*27 april en 28 april - D'r brik ein sjtaking oet in de behangfebriek van Jean-Baptiste Réveillon in de Faubourg Saint Antoine, ómdat 't geruch geit dat Réveillon de loane wilt verleëge en veurgesjtèld haet de belasting te verheuëge. Zien hoes wirt aangevalle en alles wirt verrinneweert, mèr Réveillon en zien femielie weite te óntsjnappe via ein moer. D'r wirt gesjaote mèt kanónne en d'r valle waarsjienlik meë es hónderd doaje.
*28 april - Oetbraak van de Muteriej op de Bounty. Kapitein William Bligh wirt mèt 18 bemanningsluuj in ein sjloep euverbaord gezat.
*4 mei - Eësjte samekóms van de Sjtate-Generaal (Frankriek) saer 't jaor 1614. De aafgevaardigde van de derde sjtand höbbe klaagsjrifte mitgebrach van beweunesj oet hun sjtreek.
*18 juni - Jozef II sjaf de Bliej Inkóms aaf, de feitelikke gróndjwèt van Brabant.
*14 juli - Mèt de besjtörming van de Bastille begint de Franse Revelutie.
*14 augustus - In Belsj verklaore gematigde opsjtendelinge ónger Hendrik van der Noot mèt sjteun van de radicaal Vonkiste keizer Jozef II vervalle van de troan. Daomit begint de Brabantse Ómwènteling.
*26 augustus - Mèt de vluch van de prins-bisjop begint in 't Prinsbisdóm Luuk de Luukse Ómwènteling.
*27 oktober - Sjlaag biej Turnhout.

;zónger datum
* De Duutsje sjeikundige Martin Heinrich Klaproth óntdèk Uranium.
* Antoine Lavoisier is van aordeil dat de totaal hoevölheid aan materie in de waereld ónverangerd blif en identificeert zuursjtof es dat deil van de lóch dat biej de verbrenning wirt opgebruuk.
* Keuning Karel IV van Sjpanje verhef Francisco Goya tot Kamersjilder aan zien haof.

## Gebore
* 23 jannewarie - John Cleland, Èngelsje sjriever
* 12 april - Antonius Gianelli, Italiaanse bisjop, ordesjtichter en heilige (gesjtorve 1846)
* 20 mei - Marcellinus Champagnat, Franse geistelikke, ordesjtichter en heilige (gesjtorve 1840)
* 6 juli - Francisco Javier Mina, Sjpaans-Mexicaanse ónaafhankelikheidssjtriejer (gesjtorve 1817)
* 15 september - Engelbertus Batavus van den Bosch, Nederlandse minister en militair
* 25 oktober - Samuel Heinrich Schwabe, Duutsje astronoom (gesjtorve 1875)

## Gesjtorve
* 7 april - Abdül-Hamid I (64), 27e Sultan van 't Osmaanse riek
* 7 april - Petrus Camper (66), Nederlandse arts, anatoom, fysioloog, verloskundige, zoöloog, antropoloog en paleontoloog
* 4 juni - Lodewijk Jozef Franse Xavier van Bourbon (7), eësjte zoon en tweëde kèndj van Lodewijk XVI en Marie-Antoinette
Hebe Camargo

**Hebe Maria Camargo** (Taubaté, 8 miert 1929 - São Paulo, 29 september 2012) waor 'n Braziliaanse actrice.
Tillamook County

**Tillamook** is 'n in 1853 gestiech graofsjap in Oregon, VS. Tillamook is verneump nao 'n inheimse stam, die hei allewijl neet mie leef. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Tillamook.

## Geografie
't Graofsjap heet 'n totaal oppervlak vaan 3.452 km² boevaan 2.855 km² land is en 597 km² water.

### Aongrenzende graofsjappe
* Clatsop County - noorde
* Washington County - ooste/noordooste
* Yamhill County - ooste en zuidooste
* Polk County - zuidooste
* Lincoln County - zuie

## Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog 't totaol bevolkingsaontal in **Tillamook County** 24.262.

## Plaotse
De twie belaankriekste plaotse vaan 't graofsjap zien:
* Bay City
* Tillamook

## Bron
* alles euver de Amerikaans graofsjappe
1771

1768 - 1769 - 1770 - **[[1771]]** - 1772 - 1773 - 1774  

## Gebäörtenisse
* In de Viefde Russisch-Turkse Aorlog verovert 't Russische Tweëde Leger de Krim.
* Gustaaf III van Zjwede bestieg de troan.
* Gaspard Monge vundj de analytische geometrie oet.
* Lavoisier analyseert de samesjtèlling van de lóch.
* Kapitein James Cook keërt nao zien eësjte expeditie weer truk in Groat-Brittannië.
* 9 oktober - Vrouw Maria, ein Nederlands zeilsjeep óngerwaeg van Amsterdam nao Sint-Petersburg, vergeit in de Oaszeë veur de kus van Finlandj.

## Gebore
* 13 april - Richard Trevithick, Èngelsj oetvènjer van de sjtoumlocomotief (gesjtorve 1833)
* 14 mei - Thomas Wedgwood, zoon van de pottebekker Josiah Wedgwood (gesjtorve 1805)
* 19 mei - Hendrik George de Perponcher Sedlnitsky Nederlandse legeraanveurder (gesjtorve 1856)
* 5 juni - Ernst August I van Hannover, de latere hertog van Cumberland, keuning van Hannover en hertog van Brunswijk-Lüneburg (gesjtorve 1851)
* 14 augustus - Walter Scott, Britse sjriever (gesjtorve 1832)
* 5 september - Karel van Oasteriek-Teschen, landjvoog van de Oasteriekse Nederlande (gesjtorve 1847)
* 6 november - Alois Senefelder, Duutsje oetvènjer van de *sjteindrök* of lithografie (gesjtorve 1834)
* 25 december - Dorothy Wordsworth, Èngelsje dichteres en daagbeuksjriefster
* 26 december - Julie Clary, vrouw van Jozef Bonaparte (gesjtorve 1845)

## Gesjtorve
* 12 fibberwarie - Adolf Frederik (60), keuning van Zjwede
* 30 juli - Thomas Gray, Èngelsje dichter
* 14 oktober - František Xaver Brixi (39), Boheemse componist, kapelmeister en organist
* 28 oktober - Johann Gottlieb Graun (69), in Sakse gebaore violist en componist.
1772

1769 - 1770 - 1771 - **[[1772]]** - 1773 - 1774 - 1775  
**1772** waor e sjrikkeljaor wat begós op 'ne goonsdag op de Gregoriaanse kalender.

## Gebäörtenisse

*17 jannewarie - Sjtaatsgreep in Denemarke. De verlichte sjtaatsminister Struensee wirt aafgezat en gearresjteerd. Zien vernujinge, zoa-es aafsjaffing van de censuur en van marteling, waere óngedaon gemaak.
*17 fibberwarie - Euvereinkóms veur de Eësjte Poolse Deiling wobiej de Pools-Litouwse confederatie van de kaart van Europa verdwient. Wes-Pruusjes geit nao 't Pruusjes, Zuid-Galicië nao Oasteriek en Wit-Ruslandj nao Ruslandj.
*11 mei - De eësjte vermelding van eine basklarinet duuk op in ein Pariese gezèt.
*11 mei - Biej eine brandj in de Amsterdamse Sjouwburg van Van Campen kómme neugetieën luuj óm 't laeve.
*18 mei - Eësjte vergadering van 't Bataafsch Genaotsjap der Proofóngervènjelikke Wiesbegeërte in Rotterdam.
*5 augustus - De groate bure Ruslandj, Oasteriek en Duutsjlandj bezètte sjtökke van Pole veur de oetveuring van hun deilingsverdraag.
*17 september - Duip in de Groate Kirk van Den Haag van de erfprins Willem Frederik. De State-Generaal zint getuge.

;zónger datum:
* Versjiening van 't lètste deil van de Encyclopédie. In 21 jaor versjiene 28 benj: 17 teksdeile en 11 benj mèt illustraties.
* De Repebliek wirt getróffe door ein serie faillissemènte in de bankwaereld, o.a. van 't hoes Clifford. Dit is nog ein gevolg van de Zevejaorige Aorlog en van sjlechte belègkinge in de Britse Oas-Indische Compagnie.
* Daniel Rutherford óntdèk 't chemische elemènt sjtiksjtof.
* Yves Joseph de Kerguélen-Trémarec óntdèk de Kerguelen, eine ónherbergzaam vulkanische archipel in de zuidelikke watere van de Indische Oceaan.
* De Tay Son rebellie begint in Vietnam taenge de heërsjappiej van de Le dynastie.

## Gebore
*24 augustus - Willem I, Keuning der Nederlande
*21 oktober - Samuel Taylor Coleridge, Èngelsje dichter en criticus

## Gesjtorve
*8 fibberwarie - Augusta van Saksen-Gotha (52)
*29 miert - Emanuel Swedenborg (84), Zjweedse weitesjapper, filosoof en theoloog
*19 april - Johann Peter Kellner (66), Duutsje organist en componist
*15 juni - Louis-Claude d'Aquin (77), Franse componist, organist en klavecimbelsjpeler
*18 juni - Gerard van Swieten (72), Oasterieks/Nederlandse arts, liefarts van keizerin Maria Theresia van Oasteriek
*8 oktober - Jean-Joseph Cassanéa de Mondonville (60), Franse componist en violist
1774

1771 - 1772 - 1773 - **[[1774]]** - 1775 - 1776 - 1777  

## Gebäörtenisse
*21 juli - 't Verdraag van Küçük Kaynarca beëindig eine Russisch-Turkse aorlog dae in 1768 waas begoosj.
*5 september - Begin van 't  eësjte Continentaal Congres in Philadelphia.
*14 september - De Russische opsjtendeling Jemeljan Poegatsjov wirt door de Kozakke verraoje en gearresjteerd. Eindj van eine tweëjaorige boereopsjtand taenge Catharina de Groate.
*6 december - De Groninger boer Geert Reinders sjrief eine breef aan sjtadhawwer Willem V euver zien bevènjinge mèt de vaccinatie van kauver taenge veëpes.

;zónger datum
* Ossetië kump biej Ruslandj.
*Joseph Priestley zunjert 't gaas zuursjtof aaf door road kwikoxide te verhitte.
*Óntdèkking van sjtiksjtof in lóch door Henry Cavendish.

## Gebore
*16 miert - Matthew Flinders, Britse óntdèkkingsreiziger en cartograaf
*30 miert - Claudine Thévenet, Franse geistelikke en ordesjtichster (gesjtorve 1837)
*12 augustus - Robert Southey, Èngelsje dichter
*28 augustus - Elisabeth Ann Bayley, Amerikaanse heilige (gesjtorve 1821)
*3 september - Willem François Boreel, Nederlandse militair (gesjtorve 1851)
*14 november - Gaspare Spontini, Italiaanse operacomponist
*18 november - Keuningin Wilhelmina, vrouw van keuning Willem I van Nederlandj

## Gesjtorve
* 20 jannewarie - Leopold Gassmann (44), Boheemse componist
* 21 jannewarie - Mustafa III (56), 26e Sultan van 't Osmaanse Riek
* 4 fibberwarie - Charles Marie de La Condamine (73), Franse wiskundige en geograaf
* 4 april - Oliver Goldsmith (43) Britse romansjriever, toneëlsjriever en dichter
* 10 mei - Lodewijk XV van Frankriek (64), keuning van Frankriek (1715-1774)
* 25 augustus - Niccolò Jommelli (59), Italiaanse componist
* 22 september - Paus Clemens XIV (68), paus van 1769 pes 1774
* 10 december - Alexander Comrie (65), Sjots-Nederlandse predikant en theoloog
* 16 december - François Quesnay (80), Franse arts en econoom

## Meziek
* Gaetano Brunetti componeert in Madrid zien sjtriekkwartette Opus 2
1773

1770 - 1771 - 1772 - **[[1773]]** - 1774 - 1775 - 1776  

## Gebäörtenisse
* 16 december - Boston Tea Party. Es Mohawk indiane verkleide Amerikane demonsjtrere taenge inveurrechte op thee, wie woort besjlaote dat dae allein ingeveurd maog waere door de East India Company.
* In de Repebliek kump ein nuuj psalmberieming tot sjtand.
* Pauselikke bul betreffende de opheffing van de Orde der Jesuïete.
* Russische nederlaog in Moldavië.

## Gebore
* 29 jannewarie - Friedrich Mohs, Oasteriekse mineraloog (gesjtorve 1839)
* 9 fibberwarie - William Henry Harrison, neugende president van de Verenigde Sjtate (gesjtorve 1841)
* 24 fibberwarie - Ralph Dundas Tindal, Nederlandse militair (gesjtorve 1834)
* 15 miert - François René Gebauer, Franse componist, professor en fagottist (gesjtorve 1845)
* 6 april - James Mill, Sjotse econoom, filosoof, theoloog (gesjtorve 1836)
* 15 april - Josef August Schultes, Oasteriekse botanicus en hoagleëraar (gesjtorve 1831)
* 13 juni - Thomas Young, Èngelsje natuurkundige, egyptoloog en arts (gesjtorve 1829)
* 12 december - Robert Surcouf, Franse kaper oet St.Malo in Bretagne (gesjtorve 1827)
* 27 december - George Cayley, Britse lóchvaartpioneer (gesjtorve 1857)

## Gesjtorve
* 20 fibberwarie - Karel Emanuel III van Sardinië (71)
* 1 miert - Jan Wagenaar (63), Nederlandse gesjiedsjriever
* 12 juli - Johann Joachim Quantz, (76) Duutsje componist, fluitist en fluitemaeker
*3 augustus - Stanisław Konarski (72), Poolse educatief hervörmer, poletiek sjriever
*24 augustus - George Lyttelton, Èngelsje politicus en sjriever
1775

1772 - 1773 - 1774 - **[[1775]]** - 1776 - 1777 - 1778  

## Gebäörtenisse
* 9 fibberwarie - 't Britse Leëgerhoes aordeilt dat de Amerikaanse kelonies rebellere, en sjtuurt extra troepe nao 't gebeed.
* 19 april - Begin van de Amerikaanse Ónaafhankelikheidsaorlog.
* James Watt verköp de eësjte sjtoummachine.
* Beaumarchais publiceert zien toneëlsjtök Le barbier de Séville.

## Gebore
* 22 jannewarie - André-Marie Ampère, mede-óntdèkker van de elektriciteit (gesjtorve 1836)
* 21 mei - Lucien Bonaparte, 1e vors van Canino en Musignano en broor van Napoleon Bonaparte (gesjtorve 1840)
* 25 juli - Anna Harrison, First Lady (vrouw van de Amerikaanse president William Henry Harrison) (gesjtorve 1864)
* 14 augustus - Pieter Adrianus Ossewaarde, Nederlandse politicus (gesjtorve 1853)
* 25 november - Charles Kemble, Britse toneëlsjpeler (gesjtorve 1854)
* 16 december - Jane Austen, Èngelsje sjriefster (gesjtorve 1817)

## Gesjtorve
* 10 jannewarie - Jemeljan Poegatsjov (32 of 34), Russische opsjtandeling
* 15 fibberwarie - Peter Dens (84), Belzje geistelikke
* 25 oktober - Johan Maurits Mohr (59), predikant en leefhöbber-astronoom op Java
1776

1773 - 1774 - 1775 - **[[1776]]** - 1777 - 1778 - 1779  

## Gebäörtenisse
* Ein comité van 5 Amerikane ónger leijing van Thomas Jefferson wirt belas mèt 't opsjtèlle van ein ónaafhankelikheidsverklaoring.
*1 mei - De Beier Adam Weishaupt rich 't geheim genaotsjap van de Illuminati op.
* Op 4 juli wirt de Amerikaanse Ónaafhankelikheidsverklaoring aafgekondig.
* Eësjte sjtoumboat, iezere sjpaorwaeg, arbeijersvakbóndj in Èngelandj.
* De Repebliek der Zeve Verenigde Nederlande beejt sjteun aan de Verenigde Sjtate door 't verkoupe van waopes op de Antille aan Amerikaanse patriotte. De erkènning van de VS volg pas in 't jaor 1782.
* Adam Smith publiceert zien *[[An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations]]*
* In Vlaardinge en Maassjloes bruk 't psalmopreur oet nao 't inveure van eine versjnelde zèngtrant.
* 11 oktober - Sjlaag biej Valcour Island. Deze minizeësjlaag op 't Lake Champlain wirt gewónne door de Britse vloot, die de Amerikaanse vloot oetein sjleit. Dit waas ein veurluipige nederlaog veur de Verenigde Sjtate.
* 20 oktober - Generaal Guy Carleton keërt nao zien wèntjerkamp in Canada truk nao de Sjlaag in 't Champlainmeër, begin november. Dit is ein besjluut mèt deepgaonde gevolge veur 't volgende jaor mèt de Sjlaag biej Saratoga veur de Britte. Ein baeter oetgerös Amerikaans leger rukde op taenge de Britte in Saratoga en brach daomit ouch de Franse in de aorlog, mèr dan aan Amerikaanse kantj.
* Lachgaas wirt oetgevónje.

## Gebore
*24 jannewarie - E.T.A. Hoffmann, Duutsje sjriever, jurist en muzikant
*27 april - Hyacinthe Jadin, Franse componist en meziekpedagoog (gesjtorve 1800)
*13 juli - Karoline van Beiere, groatmoder van keizer Frans Jozef I van Oasteriek en daene zien vrouw keizerin Elisabeth
*13 oktober - Peter Barlow, Britse natuur- en wiskundige (gesjtorve 1862)
*15 november - José Joaquín Fernández de Lizardi, Mexicaans sjriever
*16 december - Johann Wilhelm Ritter, óntdèkker van de ultraviolette sjtraling, in Samnitz, Pole

;datum ónbekènd
*José Manuel de Herrera, Mexicaanse ónaafhankelikheidssjtriejer en minister van Boetelandjse Zake (gesjtorve 1831)

## Gesjtorve
*24 miert - John Harrison (83), oetvènjer van de chronomaeter
*25 augustus - David Hume (65), Sjotse filosoof en gesjiedsjriever
1777

1774 - 1775 - 1776 - **[[1777]]** - 1778 - 1779 - 1780  

## Gebäörtenisse

*4 oktober - Reinier de Klerk wirt beneump tot gouverneur-generaal van Nederlandse Indië.
* 17 oktober - Biej de Sjlaag biej Saratoga (Amerikaanse vriejheidssjtried) sjtriet de Amerikaanse bevelveurende generaal Gates (gebaortejaor ónzeker) meë taenge ziene óngergesjikde Benedict Arnold es taenge de Èngelsje. Gates (dae bienao gein militaire ervaring hej) hej zien commando te danke aan poletieke intriges in 't Congres. Ónger de sjtried weigert Gates de veiligheid van zien versjterk kampemènt te verlaote en hae verbeejt zien mansjappe óm actief aan de gevechte deil te numme. Arnold negeert 't verbod en trèk op taenge de Britse generaal Burgoyne. Ónger de tied dat 't heële kritieke gevech doert, zit Gates in zien tent en discussieert mèt eine gevangegenómme Britse offwseer euver de essentiële waerdes van de Amerikaanse revelutionair zaak, terwiel Arnold 't Britse leger versjleit. Gates verlus later nog de sjlaag biej Camden en wirt daonao oet 't leger óntsjlage.
* De markies de Lafayette voog zich taenge de zin van 't Franse hof biej de Amerikaanse opsjtandelinge.
* George Read wirt de tweëde gouverneur van Delaware.
* De eësjte sjtoummachine van James Watt wirt in ein miengroeve in Cornwall in gebruuk genómme.
* Ernst Julius von Buggenhagen wirt veurzitter van de Kleve-Märkische Kriegs- und Domänenkammer in Kleef. Hae sjtich de "Clevische Antiquitäten-Sammlung" bènne de burch.

## Gebore
* 3 jannewarie - Elisa Bonaparte, jónger zöster van Napoleon Bonaparte (gesjtorve 1820)
* 19 miert - Anton Reinhard Falck, Nederlandse politicus (gesjtorve 1843)
* 30 miert - Adriaan van Bijnkershoek van Hoogstraten, Nederlandse lètterkundige, numismaticus en commissaris van Amsterdam (gesjtorve 1827)
* 30 april - Carl Gauss, Duutsje wiskundige
* 12 mei - Nicolaas Anslijn, Nederlandse sjriever (gesjtorve 1838)
* 3 augustus - Josephus Augustus Knip, Nederlandse kunssjilder
* 14 augustus - Hans Christian Ørsted, Deense natuurkundige
*9 november - Désirée Clary, verloufde van Napoleon Bonaparte, keuningin van Zjwede en Noorwege (gesjtorve 1860)
* 23 december - Alexander I van Ruslandj, Russische tsaar

## Gesjtorve
*25 september - Johann Heinrich Lambert (49), Duutsj-Zjwitserse weitesjapper
*12 december - Albrecht von Haller (69), Zjwitsers arts, dichter, natuurweitesjapper en magistraat
1778

1775 - 1776 - 1777 - **[[1778]]** - 1779 - 1780 - 1781  

## Gebäörtenisse
*3 augustus - 't Operageboew La Scala in Milaan wirt geäöpend mèt ein opveuring van Salieri's opera *L'Europa riconosciutta*.
*18 oktober - 't Frans garnizoen van Pondicherry geuf zich euver aan de Britte.
* Oprichting in Haarlem van 't Teylers museum, noe 't awtste Nederlandse museum.
* Door indieking en versjtrekking van, de langs de Maasoever loupende, duunkes óntsjteit vlak biej Hoek van Hollandj de Korte Bonnen.
* Friedrich Mesmer geneus ènnige van zien patiënte door autosuggestie en óntwikkelt de hypnose.
* Alessandro Volta óntdèk 't gaas methaan.
* Jozef II van Oasteriek wilt de Oasteriekse Nederlande rule taenge deile van Beiere. Frederik de Groate weigert.

## Gebore
* 2 september - Lodewijk Napoleon Bonaparte, vors van 't Keuninkriek Hollandj (1806-1810) (gesjtorve 1846)
* 13 september - Fernando Sor, Sjpaanse gitaarvirtuoos, meziekleëraar en componist (gesjtorve 1839)
* 5 november - Giovanni Battista Belzoni, Italiaanse egyptoloog
* 14 november - Johann Nepomuk Hummel, Oasteriekse componist en pianist (gesjtorve 1837)
* 17 december - Humphry Davy, Britse sjeikundige
* 19 december - Marie-Thérèse van Frankriek, awtste dochter van Lodewijk XVI en Marie-Antoinette van Oasteriek

;exacte datum ónbekènd
*Willem van Houten, oprichter van de ZMRS en oetvènjer (gesjtorve 1857)

## Gesjtorve
* 10 jannewarie - Linnaeus (70), Zjweedse bioloog
* 5 miert - Thomas Arne (67), Britse componist
*22 april - James Hargreaves (57), waever in Lancashire en oetvènjer van de Spinning Jenny
* 30 mei - Voltaire (83), Franse verlichtingsfilosoof
* 2 juli - Jean-Jacques Rousseau (66), Zjwitsers-Franse filosoof, sjriever en componist
1779

1776 - 1777 - 1778 - **[[1779]]** - 1780 - 1781 - 1782  

## Gebäörtenisse
*14 fibberwarie - Op Hawaï wirt James Cook door inbaorlinge vermaord.
*12 april - Deilname van Sjpanje aan de Amerikaanse Ónaafhankelikheidsaorlog nao aafsjluting van 't Verdraag van Aranjuez.
*24 juli - Frans Naerebout redt mèt zös anger Vlissingersj de bemanning van de in eine hevige sjtörm op eine zandjbank geloupe Oas-Indiëvaarder, de Woestduyn.

## Gebore
* 5 fibberwarie - Frans van Campenhout, violist
* 22 fibberwarie - Joachim Nicolas Eggert, Zjweedse componist en dirigent (gesjtorve 1813)
* 8 april - Johann Schweigger, Duutsje natuur- en sjeikundige (gesjtorve 1857)
* 29 september - Fredrik Meltzer, óntwerper van de Noorse vlag (gesjtorve 1855)
* 12 december - Madeleine-Sophie Barat, Franse religieuze, ordesjtichtster en heilige (gesjtorve 1865)

## Gesjtorve
* 7 fibberwarie - William Boyce (67), Èngelsje componist
* 6 april - Tommaso Traetta (52), Italiaanse componist
* 2 september - Onno Zwier van Haren (66), Nederlandse auteur
1780

1777 - 1778 - 1779 - **[[1780]]** - 1781 - 1782 - 1783  
**1780** (MDCCLXXX) waor e sjrikkeljaor wat begós op 'ne zaoterdag op de Gregoriaanse kalender.

## Gebäörtenisse

*8 miert - Keizerin Catharina de Groate van Ruslandj verklaort de gewaopende neutraliteit van häör landj. Zie plaatsj häör hanjelsvloot ónger marinebesjerming en sjtuurt aorlogsbaojems nao de Noordzeë, de Atlantische Oceaan en de Middellandse Zeë. Denemarke en Zjwede sloete zich biej Ruslandj aan.
*11 mei - In de Sjeveningse dune wirt de begraafplaatsj Ter Navolging in gebruuk genómme. 't Is de eësjte doajeakker dae boete ein sjtad is aangelag.
* 12 mei en 16 augustus - Amerikaanse Ónaafhankelikheidsaorlog: De Èngelsje boke euverwinninge in de sjlaag biej Charleston (12 mei) en de sjlaag biej Camden (16 augustus).
* 19 mei - Euver gans Nuuj Èngelandj vilt eine ónverklaorbaar duusternis. Dees duusternis wirt door sómmige in verbandj gebrach mèt de Biebelse profetie in Amos 8:9.
*4 juli - Karel van Lorreinen, landjvoog van de Nederlande euverliejt. Hae wirt later opgevolg door Albert Casimir van Sakse-Teschen.
*10 september - De Britse marine entert biej Newfoundland 't Amerikaanse sjeep de Mercury, en arresteert Henry Lawrence. Deze is mèt ein diplematieke en zakelikke opdrach op waeg nao de Repebliek der Verenigde Nederlande. In zien oet 't water opgevösjde pepiere vènje de Britte 't bewies van Nederlandse waopehulp aan de opsjtendelinge. Dit wirt de casus belli van de Veerde Èngelsje Aorlog, dae in december oetbruk.
* Tösje 10 en 16 oktober woedt in 't Caraïbisch gebeed de waarsjienlik meis verrinewerende orkaan van alle tieje (Groate Orkaan van 1780).
* Ong Boun herwint de mach in ’t keuninkriek Vientiane.
* De vreje van Sjtockholm wirt geteikend.
* Horace de Saussure vundj de hygromaeter oet.
* Kokaku wirt keizer van Japan.
* Muhammad Tajuddin volg Omar Ali Saifuddin op es sultan van Brunei.
* Po Tithuntirai da parang volg Po Tithuntirai da paguh op es keuning van Champa.
* Pécs wirt ein vriej keuninklikke sjtad.
* De Drentsche Hoofdvaart wirt doorgetrokke tot Asse.

## Gebore
* 10 jannewarie - Martin Lichtenstein, Duutsje fysicus, óngerzeuker en zoöloog (gesjtorve 1857)
* 2 fibberwarie - Johannes van den Bosch, Nederlandse politicus
* 14 juni - Henry Salt, Èngelsje kunstenaer, diplomaat en Egyptoloog
* 29 augustus - Jean Auguste Dominique Ingres, sjilder
* 24 september - Hendrik Tollens, Nederlandse dichter
* 10 oktober - John Abercrombie, Sjotse natuurkundige en filosoof
* 20 oktober - Pauline Bonaparte, hertogin van Parma en Guastalla (gesjtorve 1825)
* 12 november - Piet Retief, Zuid-Afrikaanse leijer van de Veurtrèkkersj

## Gesjtorve
* 1 jannewarie - Johann Ludwig Krebs (66), Duutsje organist en componist
* 14 fibberwarie - William Blackstone (56), Èngelsje rechsgeleërde
* 16 november - Nicolas Gilbert (29), Franse dichter

## Meziek
* Kong Kristian wirt aangenómme es keuninklik volksleed van Denemarke.
* Friedrich Breitner sjrief *Belmonte und Constanze*.
1856

1853 - 1854 - 1855 - **[[1856]]** - 1857 - 1858 - 1859  

## Gebäörtenisse

* 30 miert - De Vreje van Paries maak ein eindj aan de Krimaorlog. 't Osmaanse Riek herkriet ziene awwe ómvank.
* 8 mei - In Antwerpe wirt veur de lètste keër eine misdadiger van gemein rech (Francis Kol) geguillotineerd.
* 1 juli - 't Kabinèt-Van der Brugghen wirt beëdig.
* 12 oktober - Oprichting van de vereiniging De Dageraod (vriejdènkersjvereiniging) óm in Nederlandj 't atheïsme te propagere.
* 8 december - Maordaansjlaag op keuning Bomba van de Tweë Sicilië.
* Biej internationaal verdraag wirt de kaapvaart verbaoje.
* Me óntdèk in 't dal van de revier de Neander (Neanderthal) tösje Düsseldorf en Elberfeld miensjelikke euverbliefsele van hoage awwerdóm.
* Frankriek verkriet de Italiaanse gebeje Savoye en Nice.
* In Nederland wirt de Vriejdènkersjvereiniging 'De Dageraod' opgerich.
* Begin van de Tweëde Opiumaorlog.
* Eduard Douwes Dekker (Multatuli) is assistent-resident in Lebak.
* 't Riensjpaor geit euver van breidsjpaor op normaalsjpaor, zoadat Nederlandj kènt aansjlute op 't internationaal sjpaorwaegenèt.

## Gebore
* 21 fibberwarie - Hendrik Petrus Berlage, Nederlandse architect (gesjtorve 1934)
* 25 fibberwarie - Miguel Oquelí Bustillo, Hondurese militair en politicus (gesjtorve 1938)
* 6 mei - Sigmund Freud, Oasteriekse psycholoog en psychiater (gesjtorve 1939)
* 10 mei - Willem Voormolen, Nederlandse militair, burgemeister en peliesiefunctionaris (gesjtorve 1909)
* 15 juni - Franz Roubaud, Russische kunssjilder (gesjtorve 1928)
* 9 juli - Nikola Tesla, Servisch-Amerikaanse elektrotechnicus, natuurkundige en oetvènjer (gesjtorve 1943)
* 26 juli - George Bernard Shaw, Ierse toneëlsjriever (gesjtorve 1950)
* 3 september - Louis Sullivan, Amerikaanse architect (gesjtorve 1924)
* 26 september - Leo Graetz, Duutsje natuurkundige (gesjtorve 1941)
* 1 oktober - Joan Nieuwenhuis, Nederlandse gezèttemaeker, journalist en ambtenaer (gesjtorve 1939)
* 4 oktober - Jean Baptiste Nobels, Belzje politicus (gesjtorve 1923)
* 24 oktober - Philippe Pétain, Franse militair en sjtaatsman (gesjtorve 1951)
* 27 oktober - Albrecht Rodenbach, Vlaamse sjriever (gesjtorve 1880)
* 29 november - Georgi Plechanov, Russische revolutionair (gesjtorve 1918)
* 18 december - Joseph John Thomson, Èngelsje natuurkundige (gesjtorve 1940)
* 28 december - Woodrow Wilson, 28ste president van de Verenigde Sjtate (gesjtorve 1924)

Aafbeilding:Sigmund freud um 1905.jpg|Sigmund Freud,  gebaore op 6 mei 1856.
Aafbeilding:George bernard shaw.jpg|George Bernard Shaw,  gebaore op 26 juli 1856.
Aafbeilding:Philippe Pétain.jpg|Philippe Pétain,  gebaore op 24 oktober 1856.
Aafbeilding:Ww28.jpg|Woodrow Wilson,  gebaore op 28 december 1856.


## Gesjtorve
* 8 mei - Francis Kol (30), Belzje (lètste) geguillotineerde misdadiger
* 11 juli - Josef Kajetán Tyl (48), Tsjechische toneëlsjriever
* 12 juli - Nicaise Augustin Desvaux (71), Franse botanicus
* 9 november - Étienne Cabet (68), Franse filosoof, politicus en utopist
* 29 november Hendrik George de Perponcher Sedlnitsky (84), Nederlandse legeraanveurder
Starebeeld

E **starebeeld** waor vaan aajdsheer 'n verzameling stare die 'n figuur vörme es ze door lijne zouwe weure verboonde. In de modern astronomie is 'n starebeeld 'n internationaal aofgesproke deil vaan d'n hiemelbol. Ouch leechzwaker figure die gei deil oetmake vaan de oersprunkeleke figuur, weure wel gerekend tot 't starebeeld boe ze volgens die aofgesproke grenze in ligke.

Stare oet ei starebeeld liekene vaanaof de Eerd rillatief kort bijein te stoon. In de praktijk höbbe ze dèks wieneg mètein te make, umtot de ein staar väöl wijer eweg steit es de aander.

Soms weurt boete de officieel indeiling vaan 88 starebeelde nog aander indeilinge gebruuk. Dèks geit 't daan um e deil vaan e starebeeld, meh 't kin ouch euver de grenze vaan e starebeeld heen goon. Zoe'n informeel indeiling neump me 'n asterisme.

## Historie
De wortele vaan de astronomie ligke bij 't opstèlle vaan kalenders. Al in 't aajd Mesopotamië woorte de twelf starebeelder vaan de Biestereem herkind. Door te kieke nao 't starebeeld boe-in de zon opkaom en oondergóng, kós me wete wat veur tied vaan 't jaor 't waor, informatie die vaan vitaol belaank waor veur de ierste landbouwers.

Later, oonder mie bij de aw Grieke, woort ouch de res vaan d'n hiemelbol, boe de zon neet opkump of oondergeit, in starebeelde ingedeild. Claudius Ptolemeus stèlde 'n lies devaan op. Väöl vaan de naome vaan de starebeelde die me vaanaof 't noordelek haafroond kin zien drage nog ummer de naom dee heer gebruukde. Die naome koume veural oet de Griekse of Romeinse mythologie of vaan bieste. 

Later, wie de wereld mie en mie oontdèk woort, woorte de nui starebeelde nao navigatiehölpmiddele en aander, in deen tied high-tech, zake geneump, wie de microscoop.

De indeiling vaan allewijl is veurnaomelek gebaseerd op de stare-atlas oet 1603 dee woort oetgegeve door Johannes Bayer.

Roond 1930 heet de Internationale Astronomische Unie (IAU) de perceize begrenzinge op d'n hiemelbol vaan alle 88 starebeelde vasgelag. De begrenzing maak 't meugelek um aander objekte in zoe'n gebeed te kinne beneume.

## Aander starebeeldsysteme
### Chinees

De Chinese starebeelde wieke gaans aof vaan de westerse starebeelde. Dit kump umtot de Chinese astronomie ziech gaans aofzunderlek vaan de westerse astronomie heet oontwikkeld. 

### Indiaas

In de Vedische astrologie weure ouch 12 biestereem-teikes gebruuk. Die correspondere rechstreeks mèt die vaan de westerse astrologie.
1762

1759 - 1760 - 1761 - **[[1762]]** - 1763 - 1764 - 1765  

## Gebäörtenisse
* 9 juli - Peter III, saer zeve maondj keizer van Ruslandj, wirt aafgezat in ein peliesrevolutie. Zien vrouw Catharina II volg häöm op. Neuge daag later wirt Peter in 't pelies vermaord.
* Jean-Jacques Rousseau óntwikkelt in "Du Contrat Social ou Principes du droit Politique" de leër van de 'volkssoevereiniteit'. Hae geit in ballingsjap naodat 't Parlemènt van Paries de beul bevaole haet zien book Emile te verbrenne.
* Sjpanje verovert de Franse bezittinge in Amerika, wo-ónger Louisiana.
* Vreje mèt de Saramaccaners in Suriname.

## Gebore
* 5 jannewarie - Constanze Weber, vrouw van Wolfgang Amadeus Mozart (gesjtorve 1842)
* 1 fibberwarie - Christiaan Hendrik Persoon, Zuid-Afrikaans mycoloog
* 24 miert - Marcos Portugal, Portugese componist (gesjtorve 1830)
* 12 augustus - George IV, keuning van Groat-Brittannië en Ierlandj
* 21 oktober - Herman Willem Daendels, leijer van de patriotte en Gouverneur-generaal van Nederlands-Indië
* 27 oktober - Gijsbert Karel van Hogendorp, Nederlands conservatief politicus.
* 16 november - Petronella Moens, Nederlandse dichteres en romansjriefster

## Gesjtorve
* 11 fibberwarie - Johann Tobias Krebs (71), Duutsje organist en componist
* 18 miert - Paul II Anton Esterházy (51), Oasterieks-Hongaarse veldjmaarsjalk
* 13 juli - James Bradley (69), Èngelsje astronoom
* 21 augustus - Mary Wortley Montagu, Èngelsje sjriefster
* 17 september - Francesco Geminiani (74), Italiaanse componist en violist
* 25 december - Elisabeth I van Ruslandj (52)
1763

1760 - 1761 - 1762 - **[[1763]]** - 1764 - 1765 - 1766 
**1763** (MDCCLXIII) waor e gewoen jaor wat begós op 'ne zaoterdag op de Gregoriaanse kalender.

## Gebäörtenisse
* 15 fibberwarie - Mèt de Vreje van Hubertusburg kump ein eindj aan de Zevejaorige Aorlog.
* Vermont kump nao 't Verdraag van Paries ónger controle van de Èngelsje.
* Muteriej op 't VOC-sjeep Nijenburg.
* Eësjte oetgaaf van de Almanach de Gotha.
* augustus - Internationale beursjcrash es gevolg van 't faillissement van de gebreurs De Neufville. Es gevolg van de crisis failleerde meë es hónderd bedrieve in Hamburg, Frankfort, Stockholm en Berlien.
* De oet Duutsjlandj aafkómstige Tsarina Catharina de Groate vaardigt ein decreet oet dat Duutsje vrieje immigratie in häör landj meugelik maak. Veural in 't ónbewoonde oaste, langs de oeversj van de Wolga, vestige zich doezende Duutsjersj, dèks óm hun geluif vervolg.
* In Napels bruk hóngersjnoad oet.
* In Frankfurt heuërt Goethe de 7-jaorige Mozart sjpele.
* In 't Pruusjes wirt de ónderwiesplich ingeveurd.

## Gebore
* 8 jannewarie - Johann Jakob Roemer, Zjwitserse arts, botanicus, en entomoloog (gesjtorve 1819)
* 6 miert - Jean-Xavier Lefèvre, Zjwitsers-Franse klarinettist, meziekpedagoog en componist (gesjtorve 1829)
* 7 april - Domenico Dragonetti, Italiaanse contrabassist en componist (gesjtorve 1846)
* 8 mei - Johannes Goldberg, Nederlands politicus (gesjtorve 1828)
* 14 juni - Johann Simon Mayr, Duutsje componist en meziekdocent (gesjtorve 1845)
* 15 juni - Franz Danzi, Duutsje componist en dirigent (gesjtorve 1826)
* 19 juni - Johann Baptist Allgaier, Duutsje sjaakgroatmeister (gesjtorve 1823)
* 22 juni - Étienne Nicolas Méhul, Franse componist en organist (gesjtorve 1817)
* 23 juni - Josephine de Beauharnais, vrouw van Napoleon Bonaparte (gesjtorve 1814)
* 25 december - Claude Chappe, Franse oetvènjer van de semafoor (gesjtorve 1805)

;datum ónbekènd
* Michel Joseph Gebauer, Franse componist, professor en hoboïst (gesjtorve 1812)

## Gesjtorve
* 27 jannewarie - Johan Theodoor van Beiere (59), kardinaal, prins-bisjop van Luuk
* 12 fibberwarie - Pierre Carlet de Chamblain de Marivaux (75), Franse sjriever
* 9 augustus - Jan Althuysen (47), Nederlandse dichter
* 23 september - Hendrik Frans van Lint (79), Zuid-Nederlandse sjilder
* 10 november - Joseph François Dupleix (66), Franse militair
* 17 december - Frederik Christiaan van Sakse (41), körvors van Sakse
1764

1761 - 1762 - 1763 - **[[1764]]** - 1765 - 1766 - 1767 
**1764** waor e sjrikkeljaor wat begós op zoondag op de Gregoriaanse kalender.

## Gebäörtenisse
* Jozef II wirt in Frankfurt tot Roams-Duutsje keuning gekaoze.
* James Hargreaves consjtrueert zien sjpènmachine *spinning jenny*.

## Gebore
* 1 jannewarie - Johannes Kinker - Nederlandse dichter, filosoof, advocaat (gesjtorve 1845)
* 17 april - Rudolf Ackermann - inveurder van de lithografie in Èngelandj
* 19 juni - José Gervasio Artigas - Uruguayaanse nationale held (gesjtorve 1850)
* 9 juli - Ann Radcliffe, Èngelsje sjriefster van gothic-romans

;datum ónbekènd
* André-Frédéric Eler, Franse componist en meziekpedagoog (gesjtorve 1821)

## Gesjtorve
* 30 miert - Pietro Locatelli (68), Italiaanse componist en violist
* 15 april - Jeanne-Antoinette Poisson, bekènd es "Madame de Pompadour" (43), maîtresse van de Franse keuning Lodewijk XV
* 17 april - Johann Mattheson (82), Duutsje componist
* 12 september - Jean-Philippe Rameau (80), Franse componist en meziektheoreticus
* 22 oktober - Jean-Marie Leclair (67), Franse componist en violist
* 20 november - Christian Goldbach (74), Duutsj-Pruusjiese wiskundige

## Meziek
* Jean-Philippe Rameau componeert kort voor zien euverlieje in Paries de suite Les Boréades of Abaris
1765

1762 - 1763 - 1764 - **[[1765]]** - 1766 - 1767 - 1768  

## Gebäörtenisse
* 13 juli - Rockingham wirt eësjte minister van Groat-Brittannië en erkènt ónmiddellik de Amerikaanse ónaafhankelikheid.
* Jozef II wirt keizer van 't Heilig Roamse Riek. Hae wirt mederegent naeve zien moder Maria Theresia.
* Mozart sjpeelt in Antwerpe orgel.

## Gebore
* 1 fibberwarie - Pieter Hennequin, Nederlandse offeseer van de Genie (gesjtorve 1826)
* 7 miert - Joseph Nicéphore Niépce, Franse oetvènjer van de fotografie (gesjtorve 1833)
* 8 mei - Marianne Kraus, Duutsje kunssjilderes en hofdame (gesjtorve 1838)
* 5 juni - Johann Gottlieb Friedrich von Bohnenberger, Duutsje astronoom, wis- en natuurkundige (gesjtorve 1831)
* 30 september - José María Morelos, Mexicaanse ónaafhankelikheidssjtriejer (gesjtorve 1815)
* 26 oktober - Jakub Šimon Jan Ryba, Tsjechische componist (gesjtorve 1815)
* 14 november - Robert Fulton, Amerikaanse kunssjilder, ingenieur en oetvènjer (gesjtorve 1815)

;datum ónbekènd:
* Pjotr Bagration, Russische generaal

## Gesjtorve
* 12 jannewarie - Johann Melchior Molter (68), Duutsje componist en dirigent
* 5 april - Edward Young, Èngelsje dichter
* 9 april - Maria Louise van Hesse-Kassel (77)
* 15 april - Michail Lomonosov (53), Russische geleërde
* 18 augustus - Frans I (56), keizer van het Heilig Roamse Riek
1766

1763 - 1764 - 1765 - **[[1766]]** - 1767 - 1768 - 1769  

## Gebäörtenisse
* 29 jannewarie - Eësjte concert van Mozart in Amsterdam.
* 14 fibberwarie - 't Keuninkriek Kandy (op 't hujige Sri Lanka) sjluut in Colombo ein vrejesverdraag mèt de VOC.
* 23 fibberwarie - Mèt 't euverlieje van Stanislaus Leszczsynski kump 't Hertogdóm Lotharinge aan de Franse Kroan.
* 3 mei - De *[[Akte van Consulentsjap]]* wirt in 't geheim vastgelag.
* Henry Cavendish óntdèk ’t elemènt watersjtof.
* In Leide wirt de Maatsjappiej der Nederlandse Letterkunde opgerich.

## Gebore
* 4 jannewarie - Arnoldus van Gennep, Nederlands politicus (gesjtorve 1846)
* 14 fibberwarie - Robert Malthus, Britse econoom (gesjtorve 1834)
* 22 april - Madame de Staël, Franse sjriefster (gesjtorve 1817)
* 6 september - John Dalton, gróndjlègker van de atoomtheorie (gesjtorve 1844)
* 16 november - Rudolphe Kreutzer, Franse componist, violist, dirigent en meziekpedagoog (gesjtorve 1831)

## Gesjtorve
* 1 jannewarie - James Edward Stuart (77), Britse troanpretendent
* 14 fibberwarie - Keuning Frederik V van Denemarke (42)
* 9 november - Unico Wilhelm van Wassenaer (74), Nederlandse componist en diplomaat
1767

1764 - 1765 - 1766 - **1767** - 1768 - 1769 - 1770  
**1767** (MDCCLXVII) waor e gewoen jaor wat begós op donderdag op de Gregoriaanse kalender.

## Gebäörtenisse
* 4 oktober - Sjtadhawwer Willem V der Nederlande trouwt mèt Wilhelmina van Pruusjes, ein nich van Frederik de Groate.
* Genua dreug Corsica euver aan Frankriek.
* 't Leger van Birma verrinneweert de sjtad Ayutthaya en daomit 't Keuninkrik Ayutthaya in Siam.

## Gebore
* 1 jannewarie - Maria Edgeworth, Britse sjriefster (gesjtorve 1849)
* 5 jannewarie - Jean-Baptiste Say, Franse econoom (gesjtorve 1832)
* 24 jannewarie - Mr. A.C.W. Staring, Gelderse dichter
* 15 miert - Andrew Jackson, zevende president van de Verenigde Sjtate
* 25 miert - Joachim Murat, zjwaoger van Napoleon Bonaparte en keuning van Napels (1808-1815) (gesjtorve 1815)
* 11 juli - John Quincy Adams, zösde president van de Verenigde Sjtate
* 20 september - José Maurício Nunes Garcia, Braziliaanse componist, meziekpedagoog, organist en dirigent (gesjtorve 1830)
* 25 oktober - Benjamin Constant, Franse sjtaatsman en sjriever

## Gesjtorve
* 25 juni - Georg Philipp Telemann (86), Duutsje barokcomponist, dirigent en organist
Hooglede

|
|-
|
|-
|
|}
**Hooglede** (Wes-Vlaams: * 'Ooglee*) is e dörp en 'n gemeinte in de Belzje provincie Wes-Vlaandere, in 't arrondissemint Roeselare, centraol in de provincie gelege. De gemeinte heet 'n oppervlak vaan 37,84 km² en had op 1 januari 2008 9.928 inwoeners.

## Geografie
### Deilgemeintes
Hooglede heet twie deilgemeintes. Binne de deilgemeinte Hooglede ligke ouch nog twie klein aander kerne. De deilgemeinte Hooglede zelf heet 'n oppervlak vaan 22,00 km² en had in 2006 5.713 inwoeners.

*I. Hooglede
** III. Sleihage
** IV. De Geite
*II. Gits

### Aongrenzende (deil)gemeintes

### Ligking
Hooglede ligk bergop, op e klei heuvelrögkske wat dweers door de gemeinte löp. Ouch deil vaan dees formatie is de Hoge Gitsberg. 't Dörp Gits ligk aon de voot vaan deen heuvel, te noorde devaan.

## Historie
Hooglede zouw zien oontstande roond 899. Door zien strategische ligking is 't dörp dèks de buun vaan veldsleeg gewees. In 1794 woort hei, bij d'n inval vaan de Fransoze, de Slaag bij Hooglede oetgevochte. In d'n Ierste Wereldoorlog laog Hooglede vaanoet centraal perspectief zjus veur de frontlinie, dus in door de Duitsers bezat gebeed. Bij 't geallieerd bevrijingsoffensief in oktober 1918 leep 't dörp sjaoj op. In september 1944 bevrijde Poolse soldaote 't dörp obbenuits vaan de Pruse. In 1977 woort de gemeinte Gits es deilgemeinte aon Hooglede touwgevoog.

## Bekinde Hoogledenere
* Edward Vermeulen ("Warden Oom"), sjriever
* Omer Karel De Laey, sjriever

## Extern links
* Website vaan de gemeinte
1761

1758 - 1759 - 1760 - **[[1761]]** - 1762 - 1763 - 1764  

## Gebäörtenisse
* In Yucatán leijt Jacinto Canek eine opsjtand taenge 't Sjpaans gezag, mer hae wirt versjlage en gedoad.
* Op 1 september geuf de viefjaorige Wolfgang Amadeus Mozart op de universiteit van Salzburg zien eësjte openbaar optraeje.
* 't Bridgewater Canal brink aanzeenlikke verbaetering in de aanveur van sjteinkaol veur de jóng Èngelsje indusjtrie.
* In Èngelandj vilt de regering van William Pitt de Awwere.
* De Maratha's waere op 7 jannewarie versjlage in de 3de sjlaag biej Panipat.

## Gebore

* 21 oktober - Herman Willem Daendels, Nederlands politicus (leijer van de Patriotte, gouverneur van Nederlands-Indië) (gesjtorve 1818)
* 31 oktober - Rutger Jan Schimmelpenninck, Nederlands jurist, ambassadeur en politicus (raodpensionaris) (gesjtorve 1825)
* 20 november - Pius VIII, Italiaanse paus (gesjtorve 1830)
* 7 december - Marie Tussaud, wassebeelde-artieste (gesjtorve 1850)
* 11 december - Gian Domenico Romagnosi, Italiaanse filosoof, econoom en jurist (gesjtorve 1835)

## Gesjtorve

* 4 jannewarie - Stephen Hales (73), Èngelsje fysioloog, chemicus, botanicus en oetvènjer
* 17 april - Thomas Bayes (ca. 59), Britse theoloog en wiskundige (ein van de gróndjlègkers van de sjtatistiek)
* 17 september - Georg Matthias Bose (50), Duutsje natuurkundige
* 19 september - Pieter van Musschenbroeck (69), Nederlands medicus, astronoom, wis- en natuurkundige
1768

1765 - 1766 - 1767 - **[[1768]]** - 1769 - 1770 - 1771  

## Gebäörtenisse
* De Britse dissident John Wilks kump truk oet Franse ballingsjap en wirt gevierd in Londe. Hae wirt gekaoze in 't Leëgerhoes veur 't district Middlesex.
* De historicus Jan Wagenaar publiceert zien opus magnum: "Amsterdam, in zyne opkomst, aanwas, geschiedenissen, voorregten, koophandel, gebouwen, kerkenstaat, schoolen, schutterye, gilden en regeeringe, etc.", (13 deile).
* Ruslandj en Turkije rake weer in aorlog.

## Gebore
* 7 jannewarie - Jozef Bonaparte, keuning van Napels en Sjpanje (gesjtorve 1844)
* 28 jannewarie - Frederik VI van Denemarke, keuning van Denemarke en Noorwege (gesjtorve 1839)
* 4 fibberwarie - Maurits Cornelis van Hall, Nederlandse advocaat, rechter, politicus, dichter, vertaler en lètterkundige (gesjtorve 1858)
* 12 fibberwarie - Frans II, keizer van 't Heilig Roamse Riek en keizer van Oasteriek (gesjtorve 1835)
* 21 miert - Jean Baptiste Joseph Fourier, Franse wis- en natuurkundige
* 20 mei - Dolley Madison, First Lady, vrouw van de Amerikaanse president James Madison (gesjtorve 1849)
* 30 juni - Elizabeth Kortright Monroe, First Lady, vrouw van de Amerikaanse president James Monroe) (gesjtorve 1830)
* 18 juli - Jean-Robert Argand, Zjwitserse amateurwiskundige (gesjtorve 1822)
* 4 september - François René de Chateaubriand, Franse sjriever en diplomaat
* 19 december - Marie (Anne) Rivier, Franse geistelikke en ordesjtichter (gesjtorve 1838)

## Gesjtorve
* 3 miert - Nicola Porpora (81), Italiaanse componist

* 8 juni - Johann Winckelmann (50), Duutsje kunshistoricus en archeoloog; hae wirt waal gezeen es de vader van de archeologie
* 28 oktober - Michel Blavet (68), Frans fluitist en componist
* 31 oktober - Francesco Maria Veracini (78), Italiaanse componist en violist

;datum ónbekènd
* Pierre-Gabriel Buffardin (~78), Franse fluitist en componist
1769

1766 - 1767 - 1768 - **[[1769]]** - 1770 - 1771 - 1772  

## Gebäörtenisse
*2 november - De Sjpanjaarde óntdèkke de toegank tot de Baai van San Francisco. Dees zeësjtraot zal later biej de goudkoarts de naam Golden Gate kriege. Sjpanje haet dit jaor bezitgenómme van Californië en begint d'r mèt missionering op groate sjaal.
* Mozart wirt beneump tot concertmeister aan 't hof van de aartsbisjop van Salzburg.
* Vredesverdraag mèt de Matawai in Suriname.

## Gebore

*10 jannewarie - Michel Ney, Franse maarsjalk ónger Napoleon
*25 april - Marc Isambard Brunel, Frans-Britse ingenieur (gesjtorve 1849)
*1 mei - Arthur Wellesley, Hertog van Wellington, Britse veldjheër en sjtaatsman
*15 augustus - Napoleon Bonaparte
*26 augustus - Johannes ter Pelkwijk, Nederlandse sjtaatsman
*13 september - Alexander von Humboldt, Duutsje naturalist en óntdèkkingsreiziger
*6 oktober - Berend Slingenberg, eësjte burgemeister van Coevorden

## Gesjtorve
*2 fibberwarie - Paus Clemens XIII (75), paus van 1758 pes 1759
Houthulst

|
|-
|
|-
|
|}
**Houthulst** (Wes-Vlaams: * 'Oet'ulst*) is e dörp en 'n gemeinte in de Belzje provincie Wes-Vlaandere, arrondissemint Diksmuide. De gemeinte heet 'n oppervlak vaan 55,89 km² en had op 1 januari 2008 9.307 inwoeners.

## Geografie
### Deilgemeintes
De gemeinte Houthulst besteit oet veer deilgemeintes. Binne Klerken ligk ouch nog 'ne vijfde kern. De deilgemeinte Houthulst zelf besleit 12,49 km² en heet 3.701 inwoeners.

*I. Houthulst
*II. Klerken
**V. Sint-Kristoffel
*III. Merkem
*IV. Jonkershove

### Aongrenzende (deil)gemeintes

### Natuur
Binne de gemeinte ligke de reste vaan de Vrijbos, wat allewijl 352 bunder groet is. Daovaan is oongeveer 200 bunder in gebruuk bij 't Belsj leger.

## Bezeensweerdeghede
In 't dörp vint me oonder aandere de neoromaanse Sint-Jan-d'n-Duiperkèrk. Bij 't dörp ligk 'n Belzje militair begraofplaots.

## Historie
*Houthulst* (*Out Hulst* in 1096) sloog oersprunkelek op de bove geneumde Vrijbos. Roond dat bos oontstoont lankzaamaon e gehuch, wat in de negentienden iew tot 'n ech dörp oetgreujde, deil vaan de gemeinte Klerken. In d'n Ierste Wereldoorlog laog Houthulst in bezat gebeed; de Duitsers gebruukden 't es opslaagplaots. Bij gevechte in deen oorlog woort de Vrijbos, wat dao nao iewe vaan roje nog vaan euver waor, bekans gans verweus; nao d'n oorlog woorte klein stökker aongeplant. In februari 1926 woort Houthulst vaan Klerken aofgeplits. In de naodaog vaan d'n Twiede Wereldoorlog laog bij Houthulst 'n lanceerbasis vaan V1-rakètte; dees basis woort pas in 2005 oontdèk. In 1971 oondergóng de gemeinte grenscorrecties mèt Staden en Zarren (wat 't gehuch Terrest aofstoont). In 1977 volgde de annexatie vaan Klerken ('n umkiering dus vaan de aw situatie) en Merkem en de opnaome vaan 't kèrkdörp Jonkershoven oet de gemeinte Woumen (die zelf bij Diksmuide woort heringedeild).

## Extern links
* Website vaan de gemeinte