open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Liew (starebeeld)

**Liew** is e starebeeld wat aon de noorderhiemel te zien is. 't Is ouch e teike vaan de dierereem. 't Starebeeld is 't bèste te zien in 't vreugjaor. 't Starebeeld is te vinde door 't umgedrejde vraogteike, wat de kop vaan de liew aonduid (in 't pleetsje aon de rechterkant).

## Stare
Liew besteit oet de volgende stare (in volgorde van aofnummende helderheid):
* Regulus (α, *alpha Leonis*)
* Denebola (β, *beta Leonis*)
* Zosma (δ, *delta Leonis*)
* Algeiba (γ, *gamma<sup>1</sup> Leonis*)
* Ras Elased Australis (ε, *epsilon Leonis*)
* Chort (θ, *theta Leonis*)
* Adhafera (ζ, *zeta Leonis*)
* Subra (ο, *omicron Leonis*)
* Ras Elased Borealis (μ, *mu Leonis*)
* Alterf (λ, *lambda Leonis*)
* Al Minliar al Asad (κ, *kappa Leonis*)

## Mythologie
In de Griekse mythologie verwiest dit sjterrebeeld nao d'r Nemeïsche lieëw dae Herakles doodde tiedens ènge van z'n sjlaeg. 'n Aafbeelding daovan is te veende óp de seersjief van Helde.
STS-134

**STS-134** (voloet *Space Transportation System 134*) waor 'n Space Shuttle-missie nao 't International Space Station. De vlöch waor de lèste vaan Space Shuttle Endeavour en de veurlèste vaan alle Space Shuttle-vlöchte. De lancering voond plaots op 16 mei 2011 um 8:56 oor lokalen tied (14:56 oor Nederlandsen tied) en doorde 16 daog. Primair doel vaan de missie waor 't aoflevere vaan de Alpha Magnetic Spectrometer en 'ne ExPRESS Logistics Carrier. Op 1 juni 2011 um 2:35 oor lokalen tied (8:35 oor Nederlandsen tied) landde de Endeavour weer op Kennedy Space Center in Florida.

## Bemanning
De bemanning bestoont oet 6 persoene: commandant Mark E. Kelly , piloot Gregory H. Johnson , en de missie-specialiste Michael Fincke, Roberto Vittorio (ESA), Andrew J. Feustel en Gregory Chamitoff.
Op 13 januari 2011 woort, nao 't sjeetincident in Tucson, woebei congreslid Gabriella Gifford, de vrouw vaan Mark Kelly, woort neergesjote, 'ne reserve-commandant aongeweze in de vörm vaan Frederick W. Sturckow. Op 4 fibberwarie 2011 gaof Kelly aon tot heer toch zouw vlege es commandant en de training veur de vlöch zouw goon vervolge.

## Referenties
Centimeter

'ne **Centimeter** (aofkorting: **cm**) is geliek aon 'ne hoonderdste meter, ofwel 0,01 meter. Dit is weer geliek aon 10 millimeter. 't Voorveugsel *centi* is aofkomsteg vaan 't Latiense *centum*, wat hoonderd beteikent. In 't dageleks leve weurt de maot dèks gebruuk: me gebruuk 't veur 't mete vaan liechaamslengde, meubelaofmetinge, kleiding, enz. In technische teikeninge gebruuk me liever de millimeter.

## Meetlint
'n Meetlint weurt dèks ouch 'ne centimeter geneump.
Millimeter

De **millimeter** is de lengde geliek aon 'ne doezendste meter, oftewel 0,001 meter. *Milli* is aofgeleid vaan 't Latiens woord veur *doezend*.

* Veur te vergelieke, 'ne millimeter:
* is zjus get minder es de dikte vaan 'ne eurocent;
* is zjus get minder es de dikte vaan 'n Compact Disc;

De millimeter weurt ouch gebruuk um de hoeveelheid rege aon te geve: 'ne millimeter rege is 'ne liter rege op 'ne veerkante meter.
Meteorezwerm

'ne **Meteorezwerm** is te zien es de Eerd de baon vaan 'ne zwerm stöbdeilkes kruus. De stöbdeilkes zien miestal aofkomsteg vaan komete, die in hun baon um de Zon dees deilkes achter laote door verdamping es de komeet in de buurt kump vaan de Zon. Es de stöbdeilkes in aonraking koume mèt de atmosfeer vaan de Eerd zalle zie door de oploupende wrieving opwerme en oeteindelek verbranne ('ne meteoor). 't Resultaat is 'n opliechtende striep, dèks betiteld es *vallende staar*. Umtot 't mierdere komete gief in 'n baon um de Zon, gief 't ouch mierdere zwerme stöbdeilkes en umtot komete neet allemaol dezelfde baon doorloupe, zien de meteorezwerme ouch op versjèllende tije door 't jaor te zien. 

Bij 'ne meteorezwerm liekene de meteore allemaol oet dezelfde riechting te koume. Me neump dit de radiant. De naom vaan de meteorezwerm is miestal gekoze aon de hand vaan de naom vaan 't starebeeld boe-in de radiant ligk.

## Inkele bekinde meteorezwerme
Laurier

De **Laurier** (Latiense naam: Laurus nobilis) ies 'n greunblievende plant of sjtroek dae veural bekènd ies veur zien gebruuk es keukekroed bie 't koke. 't Veersj geplökde of gedruèg blaad geuf aroma aan bv. sop, saus, marinades, rundersjtoofvleisj, wild, sjtamppot, road moos en roaj krotesjla. 't Blaad zelf ies neet eetbaar. Laurier ies ouch 'n ónderdeil van laurierdrop. De bleuj besjteit oet klein wiete bleumkes en de vröchte zint zjwarte óneetbaar besse.

## Subtropische plant
De laurierplant kump oarsjprónkelik oet de Midi. In Nederland weurt de plant veural in pöt gehoute, want ze kènt gein temperature wied ónder 0 grade Celsius verdrage. 'ne Zachte winter kènt ze waal boete euverleve. De plant ies geveulig veur sjildluus es se in 'n muffe umgeving euverwintert. 

## Lauwerkrans
Van lauriertek, mèt zien greunblievende glimmende blaedsjes, were lauwerkranse gevlochte es ièreteike of es teike van euverwinning. 

## Laurierkers
Mèt de sjtroek laurierkers (*Prunus laurocerasus*), dae groater blaar en blome dreug, weurt 'n ander plant bedoeld.
Lauwerkrans

'ne **Lauwerkrans** ies 'ne krans dae gevlochte weurt van laurierblaar. De 'eetbaar' blaar van deze sjtroek zint greunblievend en daodoor 'n teike van ièwig leve.

## Historie
In de klassieke oudheid waor de laureer 't symbool van de euverwinning. De Griekse god Apollon weurt dèks aafgebeeld mèt zoane lauwerkrans. De bevelhöbber in Roame droog zoane zegekrans bie ziene triomftoer. 

De term laureaat ies 'n euverbliefsel van deze symboliek. De miedelièwse Florentiense poëet en filosoof Dante Alighieri, dae aan de Siciliaanse Sjoal sjtudeerde, sjteit dèks aafgebeeld mèt zoane krans. In sommige leng ies de lauwerkrans 't symbool veur de graad van master aan de universiteit. Bie 't oetreike van de bul were sjtudente daomèt geseerd. 
Frankriek en Portugal kènne de ridderorde es óndersjeiing in de vörm van lauwerkranse. Ein veurbeeld ies de door Napoleon ingesjtèlde academische palm. Ouch Naopoleon tuènde ziech mèt diet euverwinningsteike. 

## Zegekrans
Neve de laureer besjtoon ouch zegekranse van eiketek. De ièrsjte kranse waore neet gesjlote, ze houwe de vörm van e hoofiezer. Later versies vörmde-n 'ne rink. 

## Ander toepassinge
In de architectuur, op muibele en op textiel vingk de lauwerkrans zien toepassing in de sjtielperiode van 't Directoire, op 't ing van de 18e en begin 19e ièw. In de periode van 't Frans keizerriek woort 'r veural gebruuk es decoratie, ingeweve in textielwerk en sjtoffe. Lauwerkransen en tek zin in de faleristiek, de hölpweitensjap die de vörm en de historie van de ridderordes en ander ondersjeiinge besjtudeert, 'n väöl veurkómmend motief.

## Gezèkdes
* 't Werkwoord lauwere beteikent huldige of ière.
* “Dae verdeent 'ne lauwerkrans”, weurt waal ins gezag van emes dae väöl gepresteerd haet. Zoane krans weurt dan bedoeld es 'n ièreteike. 
* "Op zien lauwere röste" beteikent óntsjpanne nao hel wèrke.

## Trivia
In de sjtripverhaole van Asterix en Obelix löp Julius Cesar de gansen daag mèt diet euverwinningsteike op de kop.
Avenida Paulista

De **Avenida Paulista** (lètterlek *laon vaan [[Paulus]]* of *laon vaan São Paulo*) is ein vaan de groetste straote in de Braziliaanse stad São Paulo. De breie weeg strèk ziech 2,8 kilometer in noordwestelek-zuidoosteleke riechting oet door de stad, zuidwestelek vaan de aw binnestad. In 't noordweste stuit ze op de Avenida Rebouças en de Rua da Concolação, in 't zuie geit ze, nao 'ne flauwen drej, euver in de Avenida Bernardino de Campos. De straot besteit oet twie veerbaonsweeg (bösbaon mètgerekend), mèt in de middeberm e fietspaad. Oonder de groond löp lijn 2 vaan de steideleke metro.

De Avenida Paulista woort in 1891 aongelag. In 1909 woort ze es ierste straot in São Paulo geasfalteerd. Oonder 't rezjiem vaan Getulio Vargas woort ze, nao 't model vaan Chicago umgevörmp tot greuj-as vaan de nui stad. 'n Wijer modernisering voont ind jaore viefteg plaots, oonder Juscelino Kubitschek. D'n opzat vaan Vargas en Kubitschek is gelök, in dee zin tot de Avendia en häör zijstraote allewijl de kern vaan 't Paulistisch stadsleve zien. Aon de straot zuut me talloes wolkekretsers, die väöl hoofketoere vaan groete bedrieve hoesveste. Ouch vint me hei 't MASP, 't groetste kunsmuseum vaan Zuid-Amerika. Ouch 't nachleve is hei sterk oontwikkeld.
Ralf Krewinkel

**Ralf Karel Hubert Krewinkel** (Kirchroa, d'r 12e november 1974) is 'ne Nederlands-Limburgse politiker vuur de PvdA. 

Van 2011 bis 2015 woar heë burjemeester i Baek. Heë woar va 1998 bis 2006 mitjlied van d'r jemingderoad en van 2006 bis d'r 1 mai 2011 baijeordnete va Kirchroa. Óp d'r 31e augus 2015 woeëd heë burjemeester i Heële. Bejin 2018 lag heë dit ambt neer um vuur zieë eënsj krank zuëntje tse zorje. Noadat oeslekde dat heë in die tsied - oane erfolg - vuur 't burjemeestersjaft va Kirchroa had jesollicitierd, koam heë ónger vuur. Tsoem sjloes besjloos heë óp d'r 18e miert 2019 óp tse sjtappe.

## Referenties
Partij van de Arbeid (Nederland)

**Partij van de Arbeid (PvdA)** is 'n Nederlandse sociaol-democratische polletieke partij. Ze weurt meistes in de riechting geplaots vaan centrum-links. Op dit memint (2023) zit ze in de oppositie; vreuger heet ze dèks aon 'n regering mètgedoon.

De PvdA woort op 9 februari 1946 opgerich door 'n fusie vaan de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij, de Vrijzinnig Democratische Bond en de Christelijk-Democratische Unie. De PvdA is sinds de opriechting oonaafgebroke vertegewoordig gewees in de Ierste en de Twiede Kamer en de partij deeg mèt aon daartien kabinette. Wim Schermerhorn, Willem Drees, Joop den Uyl en Wim Kok waore minister-president naomes de PvdA.

D'n allewijle partijveurzitter vaan de PvdA is Esther-Mirjam Sent. Fractieleier vaan d'n Twiede Kamer, zoe-ouch partijleier is Frans Timmermans. In d'n T Fractieleier vaan d'n Ierste Kamer is Paul Rosenmöller. De partij heet ouch 'nen delegatieleier in 't Europees Parlemint: Agnes Jongerius.

De zetele in dees drei mandaote zien es volg verdeild veur de PvdA: ze heet mèt GL 25 vaan de 150 zetele in d'n Twiede Kamer, mèt GL 14 vaan de 75 in d'n Ierste Kamer en 6 vaan de 29 'Nederlandse' zetele in 't Europees Parlemint. In de EU maak zie wijers deil oet vaan de Europese fractie Progressief Alliantie vaan Socialiste en Democrate geleid door d'n Spanjaard Iratxe García – dees fractie heet 145 vaan de 705 Europese, dus *alle* zetele in 't Europees Parlemint.

## Twiede Kamer

- * mèt GL

## Weblinks
* Website vaan de PvdA
* Partij van de Arbeid (PvdA), Parlement.com
Andrew van Horssen

**A. (Andrew) van Horssen** (Kèrkraoj, 16 september 1990) is 'ne Nederlands-Limbörgse politicus veur de PvdA. I 2009 hat heer oach nog ‘ne sjalter oesvónge woar mit heer ‘ne priees hat jewonnen và National Geographich Channel. Vanaaf 14 mei 2009 is heë ooch miljoeambassadoor i Parksjtad jewóade durg zieng óasvindung.
Vanaaf 1 juli 2009 is heer vuur'zitsender va zieng 'ne sjtichtung, Stichting Menselijke Duurzaamheid.
Middellandse Zie

De **Middellandse Zie** (Spaons: *Mar Mediterráneo*, Frans: *Mer Méditerranée*, Italiaans: *Mar Mediterraneo*, Grieks: *Μεσόγειος Θάλασσα* of *Mesógeios Thálassa*, Turks: *Akdeniz* en Arabisch: *Al-Bahara' Medala'osit*) is 'n zie die gelege is tösse Noord-Afrika, Wes-Azië en Europa in. De Middellandse Zie weurt ummertouw gezeen es de grens tösse Europa en Afrika, zoewel veur de lui die e klein beeld vaan Europa höbbe, es de lui die geluive in 'n groeter geografisch Europa.

## Ligking
Väöl len grenze aon de Middellandse Zie. Dit is veur de zuidkös vaan Spanje, Fraankriek, Italië, Kroatië, Albanië, Griekeland en Törkije 't geval. Daoneve ligk de Middellandse Zie ouch aon de noordkös vaan Marokko, Algerije, Tunesië, Libië en Egypte. Ouch de weskös vaan Syrië, Libanon, de Gazastrook en Israël ligke aon de Middellandse Zie. De Europese len Malta en Cyprus weure es eilen gaans umrink door de Mediterraonse Zie.

## Zieë in de Middellandse Zie
De volgende zieë bevinde ziech in de Middellandse Zie:
* De Adriatische Zie - tösse de ooskös vaan Italië en de weskös vaan Griekeland
* De Egeïsche Zie - tösse de ooskös vaan Griekeland en de weskös vaan Törkije
* De Ionische Zie - tösse de "punt vaan d'n Italiaanse stievel" en de Griekse eilen in
* De Ligurische Zie - tösse Corsica, Italiaanse rivièra en Zuid-Fraankriek in
* De Tyrreense Zie - tösse Sardinië, Secilië en ut Italiaanse vasteland in
* De Levantiense Zie - tösse Cyprus en Törkije in
* De Zie vaan Alborán - tösse Spanje en Marroka in
* De Balearische Zie - tösse Spanje en Algerije in
* De Libische Zie - tösse Kreta en Libië in

## Eilen
* westelek: de Baleare mèt Mallorca, Menorca en Ibiza
* centraol: Corsica, Sardinië, Sicilië, Malta en Djerba
* oostelek: Kreta, Rodos en Cyprus
Adriatische Zie

De **Adriatische Zie** (Italiaans: *Mare Adriatico*, Sloveens: *Jadránsko mórje/Jadrán*, Kroatisch, Servisch of Bosnisch: *Jadransko more*, Albanees: *Deti Adriatik*, Latien: *Hadriaticum*) is 'n zie die gelege is tösse Italië en de Balkan. De zie is verneump nao de Italiaonse stad Adria. Ze heet 'n oppervlak vaan 160.000 km², 'n deepte vaan 900 tot 240 m en 'n lengte vaan 770 km.

Dit volgende stei ligke aon dees zie:
Coen Moulijn

**Coenraadt (Coen) Moulijn** (Rotterdam, 15 fibberwarie 1937 - Rotterdam, 4 jannewarie 2011) waas eine Nederlands voetballer. Hae sjpeeldje vanaaf midde jaore vieftig toet begin jaore zevetig es linksboete biej Feyenoord en 't Nederlands elftal.

## Clubvoetbal
De klein van sjtök zeendje Moulijn debuteerdje op zien zeveteendje voor de Rotterdamse club Xerxes, wo hae Faas Wilkes in zien jeug zoog voetballe. Hae waas maar 1 maeter 72 en woog 62 kilo, maar de linksbinne toondje aan euver talent te besjikke. In'ne zomer van 1955 koch sjtadsgenoot Feyenoord de dribbelaer veur 28.000 gölde, destieds ein groot bedraag. Mit dit bedraag kaapdje de sjtadionclub de sjpeler weg veur de naas van häöre rivaal Sjparta.

In zien beginjaore waas Moulijn ongriepbaar. 't ware zien béste jaore. De boetesjpeler, waas uniek. Zien opkomst in 't sjtadion waas altied apaart. Alle sjpelers van Feyenoord lepe keurig in ein rieke nao de middesjtip, Coen neet. Hae kwaam altied es letste oet de sjpelerstunnel en huppeldje ein paar maeter achter zien collega's aan. Hae haaj altied ein te grote boks aan en sjtreek mit de henj döks naeve de elasjtieke bandj.

## Mr. Feyenoord
Moulijn is onlosmakelik verbonje mit Feyenoord. Hae sjpeeldje 487 keer in 't eerste elftal, womit hae rekorhaajer vanne club is. Op 't plein veur sjtadion Feijenoord (De Kuip) sjtuitj sins 2009 ein laevesgroot sjtandjbeeld vanne beroemdje linksboete, dae zien club altied troew is gebleve.

## Referenties
Evolutie (biologie)

De **evolutie** zoe es die vaan de biologie is de dinkwijs euver 't oontstoon vaan wezes, dat allewijl door de weitesjap weurt gehanteerd. Dees gedachtegeng woorte bedach door d'n Ingelsmaan Charles Darwin. De groetsten tegehenger vaan de evolutie is 't creationisme: dit is 't sjöppingsverhaol vaan de Joede, de christene en de mohammedaone.

## Historie
### De ierste woernumminge
Ein van de ierste gelierde dee op 'n aander meneer daan via 't creationisme naodach euver 't oontstoon vaan de versjèllende wezes, waor Charles Darwin. Tijdes 'n e paar jaor dorende ziereis zaog 'r op väöl versjèllende plaotse väöl bezunder menagerie. Zoe kaom heer ten weste vaan Zuid-Amerika op de Galápagos Eilen aon. Dees eilen ligke hoonderde kilometers oetein. 't Veel Darwin evels op tot de biestesoorte dao per eiland hendeg vaanein versjèlde.

### Feite
Nao lang oonderzeuk kaom Darwin tot de conclusie tot de evolutie de einegste woerheid is. 'r Constateerde drei feite:
* Binne populaties vaan lui en menagerie vaan 'n bepaold soort vertoene de individue versjèlle: *natuurleke variatie*
* 't Gief mie naokoumelinge es veur vervaanging nudeg is vaan de awwers
* Doorgaons blijf 'n populatie vaan lui en menagerie min of mie konstant vaan gruutde

Op groond vaan dees drei constateringe formuleerde heer twie principes.
* *Struggle of life*: 't Gief 'n strijd um 't bestoon.
* *Survival of the fittest*: 't Aon de hiersende umgevingsfactore bès aongepas type organisme euverleef en krijg de mieste naokoumelinge.

### Evelutie weurt bekènd
In 1859 sjreef Charles Darwin e book euver zien theorie: *On the Origin of Spieces by means of Natural Selection*. 'r Verwachde tot de kèrk aofwiezend op zie book zouw reagere umtot 't in konflik kaom mèt 't Biebels sjöppingsverhaol. Zelf zaog heer gein gooj rei "boeveur de (evolutie-)ideeë iemes religieus geveules zouwe kwetse". Dat dege ze evels wel, veural door 't idee tot de mins vaan 'nen aapechtege veurawwer zouw aofstamme. Darwin spraok dat idee in zie book neet oet. Evels waor 't d'r wel oet aof te leie. In zie book besteijt Darwin eine regel aon de aofstamming vaan de mins: *Light will be thrown on the origin of man and history*. Pas in 1871 publiceerde Darwin 't book *The Descent of Man*. Dao in geit heer wel deep in op de evolutie vaan de mins. Zien theorie zaw later de hisoriebeuk in gaon es darwinisme.
Alpha Magnetic Spectrometer

De *Alpha Magnetic Spectrometer*, ouch wel AMS-02 geneump, is 'n experimint in de deilkesfysica wat gemonteerd weurt op het International Space Station. 't Is oontworpe um te zeuke nao ongewoen materie door kosmische straoling te oonderzeuke.

AMS-02 is gelanceerd mèt de Space Shuttle-missie STS-134 op 16 mei 2011. 

## Historie
'n Ierste veurstèl veur de Alpha Magnetic Spectrometer woort gedoon in 1995, nao 't stoppe vaan oontwikkeling vaan de Superconducting Super Collider.

### AMS-01
't Prototype AMS-01 vloog aon boord vaan STS-91 in juni 1998. 't Prototype, 'n versimpelde versie vaan AMS-02, toende aon tot 't oontwerp wèrkde in de ruimte.

### AMS-02
De echte versie, de AMS-02, woort weier oontwikkeld, woebij 500 weitesjappers vaan 56 institute oet 16 lande mètwerkde. 't Weurt gezeen es de mies geavanceerde deilkes-detector dee oets de ruimte in is gesjik, woebij de prestaties in de buurt koume vaan groete detectors vaan deilkesversnellers op Eerd. AMS-02 heet ouch 4 kier zoeväöl gekos es vergeliekbare apparate op Eerd. De ierste raoming vaan de koste waor 33 mieljoen dollar. Oeteindelek heet 't, nao allerlei verfijninge en aonpassinge, 1,5 mieljard dollar gekos.

In ierste instantie zouw AMS-02 aofgeleverd weure bij 't ISS in 2005. Technische probleme en planningsprobleme mèt de Shuttle zörgde evels veur oetstèl.
Evolutie

**Evolutie** is aofgeleid vaan 't Latiens woord *evolvere*, wat letterlek *ziech ontrolle* of *los*- of *aofwikkele* beteikent. Figuurlek beteikent 't *oontwikkeling*. 

## Biologie
In de biologie weurt geleideleke verandering vaan 't leve op Eerd door natuurleke selectie evolutie geneump.

## Kosmologie
In de kosmologie weurt *evolutie* gebruuk veur de oontwikkeling vaan de kosmos.

## Zuug ouch
* Convergente evolutie
Dumbo

**Dumbo** is 'ne Amerikaanse animatiefilm oet 1941. 't Waor ein vaan de populairste jäögfilms vaan 't jaor 1941, en woort geproduceerd door Walt Disney Productions, onder regie van Ben Sharpsteen.

Stumme in de film woorte gedoon door Edward Brophy, Herman Bing, Margaret Wright, Sterling Holloway, en Cliff Edwards.
Wilhelm Speidel

**Wilhelm Speidel** (Ulm, 3 September 1826  - Stuttgart, 13 Oktober 1899) waas eine Duitse pianis, componis en mitoprichter vanne Stuttgarter Musikschule. In Nederlandj is hae veural bekindj es oorsjpronkelikke componis vanne melodielien van 't clubleed van Feyenoord.

## Literatuur
* Rudolf Krauß: Speidel, Wilhelm. In: Allgemeine Deutsche Biographie Band 54, Duncker & Humblot, Leipzig 1908, S. 409
Harrier

**De Harrier**, ein vleegtuug det verticaal kan opsjtijge en lanje, maakdje häör eerste hangendje vluch in oktober 1960 en is noe, nao meer es 45 jaor deens te höbbe gedaon, gepensioneerd. 't toesjtel haetj genog aan ein vlak sjtök grondj van 8 biej 15 maeter. Op ein heugte van 15 á 30 maeter waere de sjtraolpiepe langsaam nao achter gedrejdj zodet 't vliegtuug horizontaal geitj vlege. D'r waerdje versjillendje versies vanne Harrier geboewdj, zowie de Gr.1. Dit type haaj eine baetere motor en waas uitgeröstj mit eine waarsjuwingsradar inne naas. De FA.2 haaj ein aangepastj frame, kos meer bewaopening drage en haaj ein ganse nuuj cockpit.
In'ne Falklandjoorlog tösse Ingelandj en Argentinië waas de vuurdoup veur 't toesjtel, 't bewees dao van toegevoegdje waarde te zeen door in gevecht 21 vijandelikke toesjtelle neer te haole. 
## Technische gegaeves
Lengte: 14,50 m.
Breidte: 7,70 m.
Heugte: 3,70 m.
Max. sjnelheid: 1185 km/u
Vleegbereik: 800 km.
STS-135

**STS-135** (voloet *Space Transportation System 135*) waor de allerlèste vlöch oet 't Space Shuttle-program. De lancering voont plaots op 8 juli 2011 um 11:26:46 plaotseleken tied (17:26:46 Nederlandsen tied). De missie waor gepland veur d'n doer vaan 12 daog, en heet veurnaomelek extra oonderdeile nao 't ISS gebrach. Tijdens de missie is deze oetgebreid mèt einen daag. De Space Shuttle Atlantis veel de ier touw dees lèste missie oet te voere. De Atlantis waor in feite al klaor, umtot deze Space Shuttle klaor stoond es de zoegenaomde Launch On Need (LON)-missie STS-335. Bij LON-missies steit 'ne Space Shuttle (bijnao) klaor veur 't geval de zjus gelanceerde Space Shuttle neet mie kin trökkiere nao Eerd, beveurbeeld umtot dee versjendeleerd is bij de lancering (zoewie bij de ramp mèt de Columbia. De LON-missie kin daan de astronaute vaan de gestrande missie ophole. De landing voont plaots op 21 juli 2011 um 5:57 plaotseleken tied (11:57 Nederlandsen tied). 

Umtot bij dees vlöch geinen aandere Space Shuttle klaor kós stoon, bestoont de bemanning oet slechs 4 astronaute: commandant Christopher Ferguson, piloot Douglas Hurley, en de missie-specialiste Sandra Magnus en Rex Walheim. De klein bemanning zörgde deveur tot de maximale vrach kós weure mètgenome, en tot in geval vaan noed 'n Russisch Sojoez-ruimtevaartuig kós weure gebruuk um de bemanning op te hole. 't Trökhole vaan de astronaute zouw evels in dat geval e jaor in beslaag numme, umtot zie ein veur ein zouwe weure trökgehaold.

## Vrach
De Multi-Purpose Logistics Module (MPLM) *[[MPLM Raffaello|Raffaello]]* waor gevöld mèt 16 beveurraodingsrèkke, 't maximum wat drin pas. Daoneve góng de Lightweight Multi-Purpose Carrier mèt, dee gebruuk woort om 'n kepotte ammoniapoomp mèt trök te numme, zoetot die op de groond geanalyseerd kin weure. Weier heet de Robotic Refuelling Mission (RMM) mètgevloge. Dit is 'n missie um te teste of 't meugelek is um satelliete in de ruimte vaan brandstof te veurzien.

De allerlèste satelliet dee oet 'ne Space Shutlle zouw weure gelanceerd waor de Pico-Satellite Solar Cell Testbed 2. Dit is 'ne miniatuur satelliet (3,7 kg), mèt 'n paar experiminte vaan d'n Amerikaanse Lochmach.

Es lèste naom de Atlantis de TriDAR mèt nao bove. 't Waor de daarde vlöch vaan dit instrumint (ieder vloog 't mèt STS-128 en STS-131), wat gebruuk kin weure veur geleiding bij otomatisch koppele of lande op 'n planeet.

## Landing
De landing voont plaots op 21 julie 2011 um 5:57:00 plaotseleken tied (11:57:00 Nederlandsen tied). Atlantis stoont stèl um 5:57:54, wat es 'n historisch momint weurt gezeen. Nao mie es 30 jaor stopden 't Space Shuttle tiedperk.
Rundskop

**Rundskop** (Limbörgs: *Rindskop*) is 'ne Limbörgse film oet Bèlsj vaan Michaël R. Roskam oet 2011. Roskam rezjiseerde en sjreef de film. De hoofrolle weure gespäöld door Matthias Schoenaerts, Jeroen Perceval en Barbara Sarafian. In 2012 woort Rundskop genommeneerd veur 'nen Oscar veur bèsten Europese film. Dee won 'r evels neet. 't Is daomèt d'n ierste Limbörgse film dee genommeneerd is veur 'nen Oscar.

## Taol
Neve Nederlands (op z'n Vlaoms) en Frans (op z'n Waols) woort ouch veur e groet deil Limbörgs gesproke. De dialekte versjèlle. 't Limbörgs wat de Vlaominge spreke in de film, oonderein, is 'ne misjmasj vaan Centraol-Limbörgse dialekte, die 't mies in de buurt koume vaan 't Kinders. Daoneve späölt ouch 'ne Braobantse acteur oet Nederland, Frank Lammers, mèt in de film. Allewel heer in 't ech 't Limbörgs neet riechteg sprik, heet heer veur deze film de Limbörgse teks oet ziene kop mote liere. Dudelek is tot heer gei Limbörgs dialek sprik oet 't Bèlsj. Zien dialek heet 't mies eweg vaan 't AGL (Algemein Gesjreve Limburgs), aongezeen 't dialek 'ne misjmasj is vaan Sittards, Remuns en Geleens. Heer sprik beveurbeeld vaan *ich* en *dich*, dewijl de Belzje in de film vaan *iech* en *ow* spreke. Daoneve zeet heer ouch dèkser *kalle*, veur de res heet me 't in de film ummertouw euver *praote*. 't Kump evels nörges in de film ter spraoke tot heer 'n aander dialek spreek. Woersjijnelek is de bedoeling gewees tot 't groets gedeilte vaan 't publiek (lui die gein Limbörgs spreke) dit neet in de gate zouwe höbbe.

## Verhaol
De jonge Limbörgse vètmèster Jacky Vanmarsenille oet Sintruin weurt door 'ne malafide viearts gevraog om 'nen deal te slete mèt 'ne beruchte Wes-Vlaomse vleisboer. De moord op 'ne federaole govie en 'n oonverwachte confrontatie mèt e mysterieus geheim oet zien gesjiedenis zètte evels 'n reeks gebäörtenisse in geng mèt wiedgaonde gevolge.
Waterrat

De **woelrat** of **waterrat** (*Arvicola amphibius* of ouch waal *A. terrestris*) is ein knaagdeer oet de femilie van woelmuus. Ze laeftj veurnamelik inne buurt van water, is eine goje zjwummer en duker. In Frankriek en 't Iberisch Sjiereilandj laeftj de verwantje Wes-Europese woelrat (*Arvicola sapidus*). De bergwoelrat (*Arvicola scherman*) waerdje vreuger es ein biejzonjer, op 't landj laevendje vorm van *A. amphibius* gezeen, terwiel *A. amphibius* zelf meer in 't water laeftj. Dees saort kumptj veur van Noord-Sjpanje toet Noord-Nederlandj en Midde-Roemenië.

In 't water liektj de waterrat op ein broen rat, mer 't lief is dudelik det van ein woelmoese saort mit eine sjtompe kop. De waterrat is ongeveer aeve groot es ein broen rat, mer direk te ongersjeije aanne sjtomper sjnoet, de langer, glanzende, donkerbroene vach wo in de korte, behaordje ore vriewaal verdwiene, enne kortere sjtert. 't Wiefke is get kleiner es 't menke. Biej 't zjwumme sjtiktj de sjtompe sjnoet baove water en ontsjtuitj d'r ein V-vormig golfpatroon. Biej 't zjwumme gebroeke ze alle veer häör peut.

### Taxonomie
*Klasse:     Mammalia (Zoogdieren)
*Orde:       Rodentia (Knaagdieren)
*Femilie:    Cricetidae (Woelmuisachtigen)
*Gesjlach:   Arvicola
*Saort:      Arvicola amphibius

### Kinmerke
Waterratte zeen grote, langsjtertige woelmuus. De Waterrat is nao de neet inheemse Bisamrat de op twee nao grootste woelmoesesaort in Europa, daobiej zeen de aan 't water laevendje dere dudelik groter en zjwarder es de saorte die veurnamelik op 't landj laeve. De Kop-romp-Lengte is veur de aan 't water laevende dere 130–240&nbsp;mm, de sjtertlengte 100–146&nbsp;mm, de lengte  vanne achterpeut is 28–35&nbsp;mm enne lengte vanne ore 15–20&nbsp;mm. De dere waege 130–320&nbsp;g. Op 't landj laevende waterratte zeen maximaal 130-165&nbsp;mm, de sjtertlengte is den 50–90&nbsp;mm, de achterpeut 22–27&nbsp;mm enne ore  12–15&nbsp;mm langk. Dees dere waege 65–130&nbsp;g. 

't Vel is langk, dicht en glanzendj. De baovekantj is variabel meistal donkerbroen, veur de aan 't water laevendje dere geldj det ze bienao zjwart zeen, de ongerkantj is witechtig of gaelgries. 

### Veurtplantjing en laeftied

De veurtplantjingstied vanne waterrat lóptj van meert toet september-oktober. Wiefkes zeen monogaam, terwiel de menkes 2 toet 3 partners kinne höbbe. Nao eine draagtied van ongeveer 3 waeke, waere 5 – 6 (14) jonge gebaore. Ze waere 2 waeke gezoogdj en daonao verlaote ze 't nés. Al sjnel kinne ze deilnumme aanne veurtplantjing; menkes nao 50 daag, wiefkes nao 70 daag. D'r zeen gemiddeldj 5 worpe per jaor.
Ein waterrat weurdtj gemiddeldj 18 maondj aad, maximaal 3 jaor en in gevangensjap kin d'r vief jaor aad waere.

### Bronne
't artikel op de Nederlandstalige Wiki haetj es basis gedeentj veur dit artikel
Hertogdom Braobant

't **Hertogdom Braobant** is 'ne hertogdom in de Neêrlen dat vaan 1183 tot 1795 heet bestoon. 't Gebeed strèk ziech oet euver twie lendj naomelek Neêrland en 't Belsj. De topografische name Neêrlandse provins Noord-Braobant en vaan de Belsje provincies Vlaams- en Waals-Braobant gaeve noe nog aon watveur gebeje d'r bie 't awwe hertogdom huurde. Meh ouch de Belsj provins Antwerpe en de sjtad Breusel behuurde tot 't hertogdom.

## Naam
De naam vaan 't hertogdom kump vaan 't woord braecbant. Breack kump vaan broek=drasland en brant=streek. Braobant beteikent dus draslandstreek.

## Historie

In 1106 krieg Godfried, de graof vaan Leuven, de titel hertog vaan Neder-Lotharinge en Markies vaan Antwerpe. Zoe woort de basis gelag veur 't hertogdom. In 1183 woort 't landgraofsjap Braobant verheve tot hertogdom. 

Noa d'n slaag bie Woeringe woar hertog Jan I ouch hertog vaan Limbörg. In 't begin vaan de 14e iew kaom de mach euver 't hertogdom in han vaan de hertog vaan Bourgoonje. Laoter kriege de Habsburgers de mach euver 't gebeed onder Karel V. De Hertog verbleef in Breusel dat 't machcentrum vaan de Nederlen woort. Ouch de stad Antwerpe begós ummertouw belaankriek te weure. 

In de tied vaan Philips II van Spanje en de Tachtigjaorige Oorlog kaome Breusel, Mechele en Antwerpe (1585) in han vaan de Spanjaarde. Meh stede es Den Bosch en Breda kaome in Staatse han. En in 1648 vèlt Braobant oeterein in Spaans Braobant en Staots (Holles) Braobant. 't Staots Braobant weurt de provins Noord-Braobant en 't Spaanse Braobant weurt noa de euverhiersing vaan Frankriek en 't Koninkriek der Nerderlen verdeild in de provincies Antwerpe en Zuud-Braobant (nao de taolgrens Vlaams- en Waals-Braobant). De Franse make ouch 'n ind aon 't Hertogdom in 1795 nao de Franse Umwenteling.
De klassieker

De wedsjtrieje tösse de voetbalclubs **[[Feyenoord]] en [[AFC Ajax|Ajax]]** sjtaon in Nederlandj bekindj es **De Klassieker**. Door de grote rivaliteit tösse de twee lubs heure dees wedsjtrieje, ongeach de sjtandj oppe ranglies, toet de belangriekste van 't jaor. World Soccer Magazine plaatsdje de wedsjtried in juni 2008 oppe viefdje plaats in häör *50 Greatest Derbies*-lies. 

## Gesjiedenis
In 1921 promoveerde Feyenoord nao de hoogste klasse van 't Nederlandse voetbal. In 't seizoen daonao volgdje de eerste wedsjtried taege Ajax, det al langer op 't hoogste niveau sjpeeldje en toen al 2 keer landskampioen waas gewaes. Rondj de eerste wedsjtried in 1921 waas geliek väöl te doon. De wedsjtried eindigdje in 2-3, maar nao protes van Feyenoord is de oetsjlaag offisjeel vasgesjteldj op 2-2. Op 5 meert 1922 waerdje de klassieker de eerste keer gewonne, 't waas Ajax det mit 2-0 thoes won. De enige keer det 't 0-0 bleef in alle Klassiekers toet noe toe waas op 28 oktober 1978. De honderdste Klassieker, op 5 fibberwarie 2006 waerdje mit 3-2 door Feyenoord gewonne. 
Tösse de twee clubs is altied rivaliteit gewaes, die waarsjienlik kumptj door de rivaliteit en versjille tösse Rotterdam en Amsterdam, de twee grootste sjtaej van Nederlandj.

't Hoogste aantal bezeukers ooit biej De klassieker waas op 9 januari 1966, toen 65.562 toesjouwers Feyenoord en Ajax mit 1-1 geliek zoge sjpele inne Kuip.

## Supportersrelle
Sins de jaore zevetig zeen d'r väöl relle gewaes tösse de supporters vanne twee clubs. De bekindste is de sjlaag biej Beverwijk op 23 meert 1997, wobiej Carlo Picornie om 't laeve kwaam. 
Es reaksie op de supportersoorloge tösse de twee groepe supporters waerdj vanaaf 2005 de Klassieker zônger bezeukendje supporters gesjpeeldj, al gaon d'r sjteeds meer sjtumme op om toch weer toesjouwers vanne bezeukendje partie toe te laote toet de Klassieker. 
Meistal richtj 't geweldj zich op supporters vanne taegepartiej, mer in 2004 waerdje op Sjportpark De Toekoms, biej eine wedsjtried vanne belofte elftalle, sjpelers van jong-Feyenoord (o.a. Robin van Persie) aangevalle door Ajax-hooligans. Sinds toen waere de wedsjtrieje van leger elftalle (miniklassiekers) gesjpeeldj in Sjtadion Woudestein (Excelsior) en inne Amsterdam ArenA.

## Referenties


## Bronne
Dit artikel is gebaseerdj op 't Hollandse artikel
Liter

De **Liter** is ein maoteenheid veur 't volume en weurdj door 't Eenheidsteike „l“ of „L“ gesymboliseerdj. De „L“ waerdje ingeveurdj, om verwisseling mit 't siefer 1 te veurkomme en is daorom in Frans- en Ingelstalige gebiede gebroekelik. Aaf en toe weurdj om dezeldje verwarring te veurkmme ouch de sjriefletter (ℓ) gebroektj. 

Es wettelikke maoteinheid weurdj liter naeve de aafgeleide SI-Eenheid veur volume, de kubieke maeter (m³), gebroektj. Eine liter kumptj euverein mit eine kubieke decimaeter (dm³) of ein doezendjste kubieke maeter (1&nbsp;l&nbsp;=&nbsp;0,001&nbsp;m³). Eine kubus mit ribbes van 10&nbsp;cm&nbsp;=&nbsp;1&nbsp;dm haet daorom ein volume van eine liter.
Decimaeter

Eine **Decimaeter** (aafkorting: **dm**) is geliek aan eine tiende maeter, oftewaal 0,1 maeter. Dit is weer geliek aan 10 centimaeter. 't Veurvoegsel *deci* is aafkomstig van 't Latiense *decimus*, waat tiende beteikendj.
Pindos

't **Pindosgebergte** (Grieks: *Πίνδος, Pindos*, Albanees: *Pindit*) is de naom vaan de berg die 150 km laank de grens tösse Griekeland en Albanië besloon. Ze ligke bij de Griekse regio's Epirus en Wes-Macedonië. Dao-oonder goon de berg vaan Pindos door en make ze de grens tösse Epirus en Thessalië dudelek. Umtot dit 't ierste is wat väöl Europeane zien es ze Griekeland binne koume en umtot de berg vaan Pindos lang veur besjerming höbbe gezörg veur de Grieke weure zie ouch dèks de *rögkestraank vaan Griekeland* geneump.
Egeïsche Zie

De **Egeïsche Zie** (Grieks: *Αιγαίο Πέλαγος, Aigaío Pélagos*, Törks: *Ege Denizi*) is 't deil vaan de Mediterraonse Zie dat ligk tösse Griekeland en Törkije. Ze ligk tösse de zuidkös vaan 't Griekse Oos-Macedonië, de weskös vaan 't Törkse Anatolië, de ooskös vaan 't midde vaan Griekeland en Thessalië, en Kreta. De zie is verneump nao *Aegae*, e Grieks dörpke dat allewijl Vergina weurt geneump. Dèks, wie in de mieste Slaovische taole en op 't Italiaans, weurt de Egeïsche Zie ouch de *Witte Zie* geneump.
P-47 Thunderbolt

De **Republic P-47 ''Thunderbolt***, ouch bekindj onger de naam "Jug", waas 't grootste en duurste gevegsvleegtuug van vleegtuugboewwer Republic. 't Waas es jager ontworpe en waerdje tiedes de [[Twiede Wereldoorlog|Tweede Waereldoorlog]] later ouch gebroektj es jagbommewerper. De eerste vluch waerdje oetgeveurdj op 6.&nbsp;mei&nbsp;1941. Tiedes de oorlog waerdje ongeveer 15.600 Thunderbolts gemaaktj, die in eder oorlogsgebied waerdje ingezatj. 

De P-47 waas de opvolger van ein lien vleegtuge en doorontwikkeldj vanoet de [[Seversky P-35]], de [[XP-41]], [[P-43 Lancer]] en de [[XP-44 Rocket]]. 't P-47 ontwerpteam aangeveurdj door [[Alexander Kartveli]], prizzenteerdje ein ontwerp det aangedreve waerdje mit eine 1150 pk [[Allison]] V-1710-39 motor with en allein twee 0.50 inch mitrailleurs. Nao de berichte vanoet Europa euver, sjneller, baeter jagers waerdje 't vleegtuug opnuuj ontworpe en oetgeröstj mit eine 2000 pk Pratt & Whitney Double Wasp XR-2800-21, op det moment de sjterkst besjikbare vleegtuugmotor in Amerika. Hae rösdje 't vleegtuug ouch nog oet mit eine supercharger, woveur hae de romp mos aanpasse, zodet dae supercharger veur de gewichsverdeiling achter in 't vleegtuug kos waere geboewdj. Daodoor kreeg de jager monsterlikke aafmaetinge en waas 't bienao twee keer zo zjwaor es de anger bekindje jagers van'ne geallieerde, de [[Supermarine Spitfire]], de [[Hawker Hurricane]], de [[Dewoitine D.520]]. Om 't vermoge vanne nuje grote motor kwiet te kinne waerdje de drieblajige propellor vervange door eine veerblajige. 
Toch waerdje 't ein vanne drie béste jagers vanne USAAF naeve de [[North American P-51 Mustang]] enne [[Lockheed P-38 Lightning]].



==Technische gegaeves vanne P47-N ==

Lengte: 10,99 m.

Breidte: 12,97 m.

Heugte: 4,47 m.

Max. snjelheid: 752 km/oer

Gevechsbereik: 1287 km.

==Gebroekers nao de oorlog==



* [[Boliviaanse lochmach]] 
* [[Braziliaanse lochmach]]
** 85 vleegtuge inne 1st Brazilian Fighter Group, 1944–1954 
* [[Chileense lochmach]]
* [[Republic of China Air Force]]
* [[Colombiaanse lochmach]] 
* [[Cubaanse lochmach]] 
* [[Dominicaanse lochmach]]
* [[Ecuadoriaanse lochmach]] 
* [[Lochmach van El Salvador]]
* [[Franse Lochmach]]
* [[Hondurese Lochmach]]
* [[Keizerlikke Iraanse lochmach]] 
* [[Italiaanse lochmach]] 
* [[Mexican lochmach]]
** [[*Escuadrón'' 201]]
* Lochmach van Nicaragua (door de CIA besjikbaar gesjteldj in 1954 tiedes acties in Guatemala)
* Peruaanse lochmach (56 vleegtuge) (July 1947 – June 1966)
* Portuguese lochmach 
* Sovietrussische lochmach
* Turkische lochmach (1948)
* Royal air Force
* United States Army Air Forces (toet 1947)
* United States Air Force (toet 1947)
* Venezuelaanse Lochmach
* Joegoslavische lochmach (133 vleegtuge) (1952)

't Ware dus veural de lenj in Midde- en Zuid-Amera die 't vleegtuug toet inne jaore zestig gebroektj höbbe.

## Bronne
De lies gebroekers kumptj vanne Ingelstalige Wikipedia.

't Aviaition Historical online museum.
Olympus

**Olympus** is oonder aandere de benaoming vaan mierdere berg in Europa en Noord-Amerika.
* Olympus (Griekeland)
* Olympus (Cyprus)
* Olympus (Washington)
* Olympus (Utah)

Daoneve 'ne berg op Mars:
* Olympus Mons, de hoegste bekinde berg vaan 't zonnestèlsel

Bedrief:
*Olympus Corporation, 'n Japans bedrief in optica en electronica
Firezone

**Firezone** is 'ne Mestreechse NU-Metal gróp opgeriech in april 2010 door veurmaolig Soundmaze bassis Roy van den Boorn en veurmaolig Soundmaze en Bloodmoon gitaris Eugene Ackermans. De gedachte vaan de hiere waor um es ierste Mestreechse gróp Metal te make in de stijl vaan bekinde gróppe wie Pantera, Disturbed en Godsmack.

Al gaw hadde zie hun bezetting kompleet mèt Bas "Bef" Siersema (Ex Pikkatrillaz) es zanger en Bob van Bergen (Ex Downshot) es drummer.
Nao flink repetere en sjrieve aon nummers is Firezone in april 2011 (veur 't einjaoreg bestoon) de studio in gedoke um hunne debuut EP op te neume. Zie höbbe 5 nómmers en 1 verassingsnómmer opgenome. Op d'n EP hóbbe ouch Pascal "Bluts" Beek (ex Pikkatrillaz) en Ché Snelting (Ex Born From Pain, Arma Gathas) 'n muzikaal bijdraog gelieverd.
D'n EP weurd in augustus 2011 verwach klaor te zien.
Kelvin

Kelvin kan verwieze nao:
*Kelvin (eenheid), de eenheid van temperatuur, vernumpdj nao
*William Thomson, Lord Kelvin, dae zichzelf numpdje nao
*Kelvin (rivier), die door Glasgow löptj, wo Lord Kelvin aanne universiteit werkdje.
Tij Kools

D'r **Mathijs Albertus (Tij) Kools** (Deurze, 21 meëts 1937 - Veghel, 28 oktober 2016) woar 'ne Nederlandse sjriever en publicist oes Veghel (Broaband). Heë is ópjewase i Deurze. Heë is bekankd jewoeëde durch versjiede publikatiejoeëne uvver feëlere va de jemingde Deurne.
Kaplanturbine

Ein **Kaplanturbine** is ein saort waterkrachturbine. Same mit de Francisturbine is 't ein vanne belangriekste types reactieturbines. Biej dit type turbine zit 't heel sjoepewiel onger water, de dievendje krach biej dit type zit 'm in 't drökversjil euver de turbine. Net wie biej ein sjtoumturbine.

## ontsjtaon vanne Kaplanturbine

De Kaplanturbine is ein doorontwikkeling vanne propellorturbine, dit saort turbine besjtuitj oet eine propellor (vergeliekbaar mit ein sjeepssjroef) die geplaats is in ein verlengde drökpiep. Geweunlik haetj de propellor tösse 3 en 6 blajer. Dit saort propellors is veurzeen van vaste blajer en is gemekkelik te fabricere, daorom zuutj men in ontwikkelingslenj dit saort turbines nog sjteeds toegepas waere. Omdet 't rendement van det saort turbines neet ech good is, en det veural biej minder massadebiet, is de Oosteriekse professor Viktor Kaplan in 1913 begos mit de ontwikkeling van versjtelbaar blajer aan de propellor.

## Werking

't Water vanne hoogste kantj (hoogste drök) weurdj door leidsjoepe parallel aanne as oppe blajer vanne propellor, ouch waal loupsjoepe genumpdj geduujdj, daodoor waerdj de sjtruimingsrichting van 't water verangerd en numtj 't water de loupsjoepe mit in häör drejing, daodoor weurdj de kinetische energie ('t drökversjil) die in 't water zitj omgeztj in mechanische energie. Die tegewoordig in väöl lenj es aandrieving weurdj gebroektj om dao eine generator mit aan te drieve en zo witte sjtroum op te wekke. 

## Waterkrachcentrale Lin

De waterkrachcentrale in Lin, biej de sjtuw inne Maas, maaktj gebroek van Kaplanturbines. In totaal sjtaon dao 4 turbines opgesjteldj die same ongeveer 100 kubieke maeter water per seconde kinne verwerke. 't verval van'ne sjtuw is ongeveer 4 maeter, gezammelik kinne de 4 turbines ongeveer 11,5 Megawatt aan elektrische energie opwekke.

## Kiek ouch
* Turbine
** Francisturbine
** Peltonturbine
*Turbomachine
*Waterkrachcentrale

## Externe links

*Inleiding tot de turbinetheorie
*Turbineproducent Alstom
*Turbineproducent General Electric
*Turbineproducent Voith Siemens
Luan Santana

**Luan Rafael Domingos Santana** (Campo Grande, gebore 13 miert 1991) is 'ne Braziliaanse singer-songwriter en muzikant.
Beltrum

**Beltrum** ies 'n dörp in de gemeinte Berkelland. 't Ies gelege in de Achterhoek in de provincie Gelderland.

## Bezeenswaerdig
* Nijenhuis, bekènde klómpemeker
* Eder jaor weurt d'r 'ne survivalrun georganiseerd.
* Eder jaor 't Beltrums blomecorso
* 't dweilorkes "Valse Loch" 
* Coverrockband "Aftershock"
Beys

**Bies of beys**, 't woord haet sjleiptoan, ies 'ne kouwe, sjniejende noorde- of oastewind. In sómmige dörper höbbe sjtraote aan de noord-oaskant van de plaats daorum waal ins de naam "Op de Bies", zoa-es in Berg en in Sjömmert de buurtsjap Op de Bies of in Mestreech Biesland. Bij den fraansen dichter la Fontaine vinste het woord bise auch noch: 
La Cigale, ayant chanté
Tout l'été,
Se trouva fort dépourvue
Quand la bise fut venue.
...
Bies

* 'ne bies (wind) of beys (lank oetgesjproke), ies 'ne kouwe noorde- of oastewind
* 'n bies (boord) ies bäördsel aan kleier, matte of luipersj
* e bies (deer) ies e deer (o.a. in 't Mestreechs)
Klómp

'ne **Klómp** ies 'ne sjoon van hout. Vreuger waor 't gans normaal um op klómpe te loupe. Allein notabele lepe op laere sjeun. Allewiel were klómpe neet zoa väöl miè gedrage, mèt oetzóndering van boere en luuj die op 't land of in de tuin wèrke. Klómpe were in 't boeteland dèks gezeen es typisch Hollands.

## Soorte klómpe
Ouwerwètse klómpe woorte gesjtoke oet eine blok zach hout, meistal van de wiej (wilg) of populier. De zool waor doemediek, zoan twiè tot twiè en 'ne hauve centimaeter. 

* De gewoon *blokke klómpe* were oet eine blok hout gemaak
* Vreuger woorte ouch *lièg klómpe* gedrage. Die houwe 'ne laere klómpereem euver de wreef van de voot, dae vasgezat waor mèt speciaal klómpenegelkes. Wat dat lièg model klómp betrof koes me keze tösje:
** mansklómpe. Mansluujklómpe houws se ouch in 't broen-geruik. Door dat ruike koeste ze beter tege voch.
** vrouweklómpe. Vrouweklómpe waore extra liech en lièg van vörm en meistal zjwart geverf mèt ingekretsde lienfigure. Ouch de laere band waor zjwart. 
** jónges- en maedsjesklómpe
** klumpkes veur kinger. 
* Dao zint ouch houte klómpe mèt 'n ganse laere kap. 
* Gezóndheidsklómp: houte sandaal mèt laere reem.
* Qua model huèrt de Crock bie de categorie klómpe, meh hae ies van gekleurd plastic en hièl liech te drage.

Gelle koes me in de winkel of bie de klómpekrièmer dae langs de deur kaom mèt sjtapele van 13 paar, dat wilt zègke: ein dozien + ein reservepaar veur 't geval d'r in 'ne klómp 'n verborge fout zoot. 

## Loupe op klómpe
't Loupe op klómpe gebeurt gans andersj es op sjeun. Door bie 't luuchte van de voot de tiène krómp te trèkke weurt de klómp aan de voot gehoute. Deis se dat neet, dan verluus sen 'm. In 't begin deit 't drage get pien op de wreef. 

## Limburgse sjpreekweurd en gezèkdes
* "Dae löp met de (voel) klómpe dedoorheen": emes nump 't neet zoa (ge)nauw. 
* "Dao briek miech de klómp", weurt gezag es se perplex sjteis. 
* "Op 'ne klómp en 'ne sjloeb 't dörp inkómme" zag me van emes dae bekans zien gans bezit kwiet waor.
Pireas (stad)

**Pireas** (Grieks: Πειραιάς, *Pireás*, spreek oet: Pieree-aas) is 'n stad en haveplaots in Griekeland, die daoneve ouch nog de hoofstad is vaan 't Attikaons departemint Pireas. Allewijl weurt Pireas gezeen es 'n bijstedsje vaan Athene, evels vèlt 't neet oonder 't Metropole vaan Athene. De stad had in 2001 175.697 inwoeners. Pireas is bekind um häöre liew, dee es beeld bij de have vaan de stad steit. Heidoor woort Pireas in de middeliewe door de res vaan Europa ouch dèks *Porto Leone* geneump, of op 't Grieks *Limáni ton Leónton*. Umtot Pireas 'n oppervlaak heet vaan 10,865 veerkante kilometer, is de bevolkingsdiechheid 16.171/km².
Masiela Lusha

**Masiela Lusha** (Tirana, Albanië, 23 oktober 1985) is 'n Amerikaanse actrice. Het is bekèndj gewaore mit häör rolle in de films *Time of the Comet, Blood: The Last Vampire* en *Katie Malone*.

## Filmografie
*2000: Father's Love, Lisa 
*2001: Summoning, Grace
*2001: Lizzie McGuire, Model
*2002: George Lopez, Carmen Lopez (101 episodes)
*2003: Clifford's Puppy Days, Nina (46 episodes)  
*2004: Cherry Bomb, Kim
*2005: Unscripted
*2006: Law and Order: Criminal Intent, Mira
*2007: Time of the Comet, Agnes
*2008: Blood: The Last Vampire, Sharon
*2009: Ballad of Broken Angels: Harmony, Harmony 
*2009: Lopez Tonight
*2010: Kill Katie Malone, Ginger
*2010: Of Silence, Annabelle
*2010: Signed in Blood, Nina 
*2011: Under the Boardwalk: The Monopoly Story
*2011: Tough Business, Grace
*2011: Science of Cool

## Links

* https://web.archive.org/web/20110720013953/http://www.masielalusha.com/
* http://www.imdb.com/name/nm1126641/
VHC Venlo

**VHC** is de groeëtste hockeyclub oèt Venlo. De aafkorting steit veur **V**enlose **H**ockey **C**lub. VHC haet dreej velde en 'n clubhoès. 't Thoèstenue van VHC is ein wit t-shirt met blauwe streepe op de ziej met doarônder 'ne blauwe bôks en blauw-witte zök. Op 't t-shirt steit ouk 't logo.

De club is opgerich op 3 augustus 1928 en had in oktober 2010 718 leeje.

De dames speule in de 1e klasse en de hière in de euvergangsklasse.
Vesta (planetoïde)

**Vesta** (symbool: ), officieel **4 Vesta** geheite, is 'n asteroïde, ouch wel planetoïde geneump in eus zonnestèlsel. 't Is de op 2 nao groetste planetoïde, nao Ceres en Pallas in de planetoïdegordel tösse Mars en Jupiter. Qua massa is 't evels de 2e in rij, nao 1 Ceres. De doorsnei is gemiddeld 529 km. 

Vesta is oontdèk op 29 miert 1807 door d'n Duitse astronoom Heinrich Wilhelm Olbers, en ze is door de wiskundige Carl Friedrich Gauss verneump nao Vesta, de Romeinse godin vaan hoes en eeard.

Door häör hoeg albedo ('t weerkaatsingsvermoge), is ze de einege planetoïde die, oonder gunsteg umstandeghede, mèt 't bloete oug ziechbaar is. Vesta weurt gezeen es de lèste vaan de rotsechtege protoplanete die mieljarde jaore geleie aonein zien gekloonterd tot de veer binneplanete.

Um mie te weite te koume euver Vesta is de Dawn ruimtesonde de nao touw gesjik. Dawn kaom in 'n baon um Vesta op 16 juni 2011 en bleef dao tot 5 september 2011, wie 'r oontsnapde aon Vesta um nao Ceres te weure gesjik. Dawn heet in dat dik jaor gröppe, kraters, bassins en bergskes in kaart gebrach, en de samestèlling vaan 't hiemelliechaam oonderzoch.
Juanes

**Juanes** (Juan Esteban Aristizábal Vásquez) (Medellín, Colombia, 1977) is 'ne Colombiaonse zenger vaan popmeziek mèt liechte Zuid-Amerikaansen invlood.

## Extern linke

*Officieel website (spaons)
*Ingelstaolege website
Dong Hoi

**Dong Hoi** is 'n stad in Viëtnam, in 't uterste zuie vaan de gelieknaomege staot. 't Is de groetste stad in Quang Binh, mèt 103.988 inwoeners. Ouch is de stad e veuraonstaond cultureel, ikkenomisch en polletiek centrum. Dong Hoi ligk 1230 kilometer ten noorde vaan Ho Chi Minhen 500 kilometer ten zuie vaan. Dong Hoi is oonder verdeild in 16 börge (*phường*). Lochhave Dong Hoi (ICAO: VVDH, IATA:VDH) is ein van de groeter vleegvelde in Dong Hoi, Quang Binh, Viëtnam. De lóchhave ligk ach kilometer ten noorde vaan Dong Hoi.