Waopes vaan Zieland

De provincie **[[Zieland]]** dreug mesjiens wel 't bekindste waope vaan alle Nederlandse provincies, umtot de oetgebeelde veurstèlling woonderwel samegeit mèt häör historie. Wijer drage ouch de Ziewse gemeintes waopes, zoewie de mieste vreuger gemeintes. Dewijl 't noe nog mer 13 gemeintes gief, laog dat aontal oersprunkelek wied bove de 100. In Zieland gónge de gemeintes naomelek, wie in Zuid-Holland, trök op aw ambachshierlekhede, en die hadde vaanajds al waopes. Allewel tot al hiel vreug (in 1816) de kam door de Ziewse gemeintes góng, höbbe ouch de vreug verdwene gemeintes dèks nog wel e waope kinne vaslègke. Die gemeintes kraoge 't waope soms pas nao hun opluffing bedeild.

### Soorte waopes
De waopes vaan Zieland zien aajd en divers. Ouch waopes vaan recinte gemeintes gebruke soms aw symbole: zoe heet de gemeinte Reimerswaal 'tzelfde waope wat oets de verdoonke stad mèt dezelfde naom droog. Allein in 't Land vaan Sluis (oongeveer de huiege gemeinte Sluis) vèlt 'n groete einheid te vinde: hiel väöl dörper drage dao 'tzelfde waope (in zèlver 'ne sjuinsbalk vaan lazuur), mèt mer 'n inkel elemint (miestal 'n lètter) um ze oeterein te hawwe. Vergeliek zoe de waopes vaan Cadzand, Groede, Heille, Retranchement, Schoondijke, Sint Kruis en Zuidzande. 't Waope vaan Borssele, 'n rieke en prestigieus femilie, kump me e paar kier tege. Wijer vèlt op tot väöl waopes gere höbbe.

### Provinciewaope


't Waope vaan Zieland liet ziech es volg umsjrieve:

:Golvend doorsnoje, 't boveste deil vaan goud mèt 'nen oetkoumende liew vaan keel (*roed*), genageld en getongk vaan lazuur (*blauw*), 't oonderste deil golvend gedweersbalk vaan zès stökker lazuur en zèlver. 't Sjèld gehawwe door twie liewe vaan keel, genageld en getongk vaan zèlver; gedèk door 'n kroen vaan vief blaajer en veer perele en veurzeen vaan 't devies *Luctor et emergo* ('iech woorstel en kom oet') in Latiense lètters vaan sabel op e lint vaan zèlver.

't Waope is gebaseerd op 't persoenelek waope vaan graof Wöllem II vaan Holland. Oonder zien regering kraog Holland in 1256 zègkesjap euver gans Zieland bove de Westerschelde. Veurheer had dit gebeed officieel bij Vlaondere gehuurd en had Holland 't allein in lien. 't Waope is 'ne variant op 't waope vaan Holland ('ne gewoene liew vaan keel op e veld vaan zèlver); bij Wöllem waor 't sjèld nog gewoen doorsnoje (neet golvend) en 't oonderdeil nog egaal blauw.

In de koumende iewe had Zieland gein apaart waope, pas wie oonderhaand alle Nederlen oonder Bourgondische (en tenao Habsbörgse) hiersjappij kaome, góng me veur de provincie Zieland 'n apaart waope veure. Kinnelek rappeleerde me ziech 't twie iewe aajd waope vaan Wöllem II nog; in 1450 (oonder Filips de Goje) kump 't veur 't iers veur, daan al mèt zèlvere en blauw deile. Zien opvolgers bringe nog klein veranderinge aon; oonder Sjarel V bereik 't waope zienen huiege vörm. De spreuk *Luctor et emergo* woort in 1602 ingeveurd; daoveur droog 't gewes 't devies *Domine serva nos perimus* ('Hier, rèd us, v'r vergoon'). Oonder de Rippubliek en 't Keuninkriek bleef 't waope. Pas op 4 december 1948 woort de provincie bij Keuninklek Besluut bvesteg in 't gebruuk vaan 't waope. Ouch woorte toen de kroen vasgelag en de sjèldhawwers, twie Hollandse liewe, verliend.

't Waope is ouch opgenome in 't veendel vaan Zieland, boe-in de gegolfde dweersbalk 't veld bedèkke en gans 't waope in 't hart steit. 't Heet Ziewe vaanajds al aongesproke umtot 't zoe good aonslut bij de historie vaan Zieland. Ummer weer heet me, tot 1953, te kaampe gehad mèt euverstruiminge, die me te bove mós koume. 't Feit tot dit neet de oersprunkeleke symboliek sjijnt te zien gewees, heet dao wieneg aon aofgedoon.

### Waopes vaan gemeintes

Plaetje:Coat of arms of Borsele.svg|Borsele
Plaetje:Coat of arms of Goes.svg|Goes
Plaetje:Coat of arms of Hulst.svg|Hulst
Plaetje:Coat of arms of Kapelle (Netherlands).svg|Kapelle
Plaetje:Coat of arms of Middelburg.svg|Middelburg
Plaetje:Coat of arms of Terneuzen.svg|Terneuzen
Plaetje:Coat of arms of Noord-Beveland.svg|Noord-Beveland
Plaetje:Coat of arms of Reimerswaal.svg|Reimerswaal
Plaetje:Coat of arms of Schouwen-Duiveland.svg|Schouwen-Duiveland
Plaetje:Coat of arms of Sluis.svg|Sluis
Plaetje:Tholen wapen.svg|Tholen
Plaetje:Coat of arms of Veere.svg|Veere
Plaetje:Vlissingen wapen.svg|Vlissingen


### Vreuger gemeintewaopes
:*Zuug ouch: [[Lies vaan geweze gemeintes in Zieland]]*

Plaetje:Aagtekerke wapen.svg|Aagtekerke
Plaetje:Aardenburg wapen groot.svg|Aardenburg
Plaetje:Arnemuiden wapen.svg|Arnemuiden
Plaetje:Axel wapen 1817.svg|Axel
Plaetje:Baarland wapen.svg|Baarland
Plaetje:Baarsdorp wapen.svg|Baarsdorp
Plaetje:Fort Bath wapen.svg|Bath
Plaetje:Biervliet wapen.svg|Biervliet
Plaetje:Biggekerke wapen.svg|Biggekerke
Plaetje:Bloys wapen.svg|Bloys
Plaetje:Bommenede wapen.svg|Bommenede
Plaetje:Coat of arms of Borsele.svg|Borssele
Plaetje:Boschkapelle wapen.svg|Boschkapelle
Plaetje:Botland wapen.svg|Botland
Plaetje:Breskens wapen.svg|Breskens
Plaetje:Brigdamme wapen.svg|Brigdamme
Plaetje:Brijdorpe wapen.svg|Brijdorpe
Plaetje:Brouwershaven wapen.svg|Brouwershaven
Plaetje:Bruinisse wapen.svg|Bruinisse
Plaetje:Burgh wapen.svg|Burgh
Plaetje:Buttinge wapen.svg|Buttinge
Plaetje:Cadzand wapen.svg|Cadzand
Plaetje:Clinge wapen.svg|Clinge
Plaetje:Colijnsplaat wapen.svg|Colijnsplaat
Plaetje:Domburg wapen.svg|Domburg
Plaetje:Dreischor wapen.svg|Dreischor
Plaetje:Driewegen wapen.svg|Driewegen
Plaetje:Coat of arms of Duiveland.svg|Duiveland
Plaetje:Duivendijke wapen.svg|Duivendijke
Plaetje:Elkerzee wapen.svg|Elkerzee
Plaetje:Ellemeet wapen.svg|Ellemeet
Plaetje:Ellewoutsdijk wapen.svg|Ellewoutsdijk
Plaetje:Eversdijk wapen.svg|Eversdijk
Plaetje:Gapinge wapen.svg|Gapinge
Plaetje:Graauw en Langendam wapen.svg|Graauw en Langendam
Plaetje:'s Gravenpolder wapen.svg|'s-Gravenpolder
Plaetje:Grijpskerke wapen.svg|Grijpskerke
Plaetje:Groede wapen.svg|Groede
Plaetje:Haamstede wapen.svg|Haamstede
Plaetje:Heerabtskerke wapen.svg|'s-Heer Abtskerke
Plaetje:HeerArendskerke wapen.svg|'s-Heer Arendskerke
Plaetje:'s-Heer Hendrikskinderen wapen.svg|'s-Heer Hendrikskinderen
Plaetje:S-Heerenhoek wapen.svg|'s-Heerenhoek
Plaetje:Heille wapen.svg|Heille
Plaetje:Heinkenszand wapen.svg|Heinkenszand
Plaetje:Hengstdijk wapen.svg|Hengstdijk
Plaetje:Hoedekenskerke wapen.svg|Hoedekenskerke
Plaetje:Hoek wapen.svg|Hoek
Plaetje:Hontenisse wapen 1817.svg|Hontenisse (1817)
Plaetje:Hontenisse wapen.svg|Hontenisse (1970)
Plaetje:Hoofdplaat wapen.svg|Hoofdplaat
Plaetje:Hoogelande wapen.svg|Hoogelande
Plaetje:Hulst oud wapen.svg|Hulst (1817)
Plaetje:IJzendijke wapen.svg|IJzendijke
Plaetje:Kapelle wapen 1818.svg|Kapelle (1818)
Plaetje:Kats wapen.svg|Kats
Plaetje:Kattendijke wapen.svg|Kattendijke
Plaetje:Kerkwerve wapen.svg|Kerkwerve (1817)
Plaetje:Kerkwerve wapen 1950.svg|Kerkwerve (1950)
Plaetje:Klaaskinderkerke wapen.svg|Klaaskinderkerke
Plaetje:Kleverskerke wapen.svg|Kleverskerke
Plaetje:Kloetinge wapen.svg|Kloetinge
Plaetje:Koewacht wapen.svg|Koewacht
Plaetje:Kortgene wapen.svg|Kortgene
Plaetje:Koudekerke wapen.svg|Koudekerke
Plaetje:Krabbendijke wapen.svg|Krabbendijke
Plaetje:Kruiningen wapen.svg|Kruiningen
Plaetje:Looperskapelle wapen.svg|Looperskapelle
Plaetje:Maire wapen.svg|Maire
Plaetje:Coat of arms of Mariekerk.svg|Mariekerke
Plaetje:Meliskerke wapen.svg|Meliskerke
Plaetje:Coat of arms of Middenschouwen.svg|Middenschouwen
Plaetje:Nieuw- en Sint-Joosland wapen.svg|Nieuw- en Sint-Joosland
Plaetje:Nieuwerkerk (Duiveland) wapen.svg|Nieuwerkerk
Plaetje:Nieuwvliet wapen.svg|Nieuwvliet
Plaetje:Nisse wapen.svg|Nisse
Plaetje:Noordgouwe wapen.svg|Noordgouwe
Plaetje:Noordwelle wapen.svg|Noordwelle
Plaetje:Oost- en West Souburg.svg|Oost- en West-Souburg
Plaetje:Oost Souburg wapen.svg|Oost-Souburg
Plaetje:Oostburg wapen 1817.svg|Oostburg (1817)
Plaetje:Oostburg wapen.svg|Oostburg (1835)
Plaetje:Oostburg wapen 1971.svg|Oostburg (1971)
Plaetje:Oosterland wapen.svg|Oosterland
Plaetje:Oostkapelle wapen.svg|Oostkapelle
Plaetje:Ossenisse wapen.svg|Ossenisse
Plaetje:Oud-Vossemeer wapen.svg|Oud-Vossemeer
Plaetje:Oudelande wapen.svg|Oudelande
Plaetje:Ouwerkerk wapen.svg|Ouwerkerk
Plaetje:Overslag wapen.svg|Overslag
Plaetje:Ovezande wapen.svg|Ovezande
Plaetje:Philipine wapen.svg|Philipine
Plaetje:Poortvliet gemeentewapen.svg|Poortvliet
Plaetje:Rengerskerke wapen.svg|Rengerskerke
Plaetje:Renesse wapen.svg|Renesse
Plaetje:Retranchement wapen.svg|Retranchement
Plaetje:Rilland wapen.svg|Rilland
Plaetje:Rilland Bath wapen.svg|Rilland-Bath
Plaetje:Ritthem wapen.svg|Ritthem
Plaetje:Sas van Gent wapen oud.svg|Sas van Gent (1817)
Plaetje:Sas van Gent wapen 1971.svg|Sas van Gent (1971)
Plaetje:Coat of arms of Scherpenisse.svg|Scherpenisse
Plaetje:Schoondijke wapen.svg|Schoondijke
Plaetje:Schore wapen.svg|Schore
Plaetje:Westkapelle-Buiten en Sirpoppekerke wapen.svg|Ser Poppekerke
Plaetje:Serooskerkes wapen.svg|Seerooskerke (Schouwen)
Plaetje:Serooskerkes wapen.svg|Serooskerke (Walcheren)
Plaetje:Sint Anna ter Muiden wapen.svg|Sint Anna ter Muiden
Plaetje:Sint Annaland wapen.svg|Sint Annaland
Plaetje:Sint Jansteen wapen.svg|Sint Jansteen
Plaetje:St Kruis wapen.svg|Sint Kruis
Plaetje:Sint Laurens wapen.svg|Sint-Laurens
Plaetje:Sint Maartensdijk wapen.svg|Sint Maartensdijk
Plaetje:Sint Philipsland wapen.svg|Sint Philipsland
Plaetje:Sirjansland wapen.svg|Sirjansland
Plaetje:Sluis stadswapen.svg|Sluis (1817)
Plaetje:Sluis-Aardenburg wapen.svg|Sluis-Aardenburg
Plaetje:Stavenisse wapen.svg|Stavenisse
Plaetje:Stoppeldijk wapen.svg|Stoppeldijk
Plaetje:Terneuzen wapen 1817.svg|Terneuzen (1817)
Plaetje:Terneuzen wapen 1970.svg|Terneuzen (1970)
Plaetje:Valkenisse (Beveland) wapen.svg|Valkenisse (Beveland)
Plaetje:Coat of arms of Valkenisse (Walcheren).svg|Valkenisse (Walcheren)
Plaetje:Vogelwaarde wapen.svg|Vogelwaarde
Plaetje:Vrouwenpolder wapen.svg|Vrouwenpolder
Plaetje:Waarde wapen.svg|Waarde
Plaetje:Waterlandkerkje wapen.svg|Waterlandkerkje
Plaetje:Wemeldinge wapen.svg|Wemeldinge
Plaetje:West Souburg wapen.svg|West-Souburg
Plaetje:Westdorpe wapen.svg|Westdorpe
Plaetje:Westenschouwen wapen.svg|Westenschouwen
Plaetje:Coat of arms of Westerschouwen.svg|Westerschouwen
Plaetje:Westkapelle wapen.svg|Westkapelle
Plaetje:Westkerke wapen.svg|Westkerke (Tholen)
Plaetje:Wiskerke ambachtsheerlijkheidswapen.svg|Wiskerke
Plaetje:Wissenkerke wapen.svg|Wissekerke
Plaetje:Wolphaartsdijk wapen.svg|Wolphaartsdijk
Plaetje:Yerseke wapen.svg|Yerseke
Plaetje:Zaamslag wapen.svg|Zaamslag
Plaetje:Zierikzee wapen.svg|Zierikzee
Plaetje:Zonnemaire wapen.svg|Zonnemaire
Plaetje:Zoutelande wapen.svg|Zoutelande
Plaetje:Zuiddorpe wapen.svg|Zuiddorpe
Plaetje:Zuidzande wapen.svg|Zuidzande
Plaetje:Zwake wapen.svg|Zwake


;Opmerkinge
* Gein eige waope veurde Eede, 's-Gravenhoek, Kampensnieuwland en Sint Joosland.
* Gein apaarte waopes zien bekind vaan Domburg-Binnen en Domburg-Buiten. 't Waope vaan Grijpskerke en Poppendamme waor geliek aon dat vaan de rechsopvolger Grijpskerke.

### Dörps- en hierlekheidswaopes
Drei dörpswaopes oet Zieland zien bekind, twie aw(wer) en e nuit:


Plaetje:Geersdijk wapen.svg|Geersdijk (Noord-Beveland)
Plaetje:Hansweert wapen.svg|Hansweert (Reimerswaal)
Plaetje:Kamperland wapen.svg|Kamperland (Noord-Beveland)


### Rifferenties