8 fibberwarie

**8 fibberwarie** is de 29en daag vaan 't jaor op de Gregoriaanse kalender.

## Gebäörtenisse
* 421 - Constantius III weurt mèt-keizer vaan 't Wes-Romeins Riek.
* 1238 - De Mongole brenne de Russische stad Vladimir plat.
* 1250 - De slaag bij al-Mansoera, deil vaan de Zevende Kruustoch, begint.
* 1347 - Johannes VI Kantakouzenos en Johannes V Palaiologos beslete de mach te deile. Heimèt kump 'n ind aon de Byzantijnse Börgeroorlog.
* 1575 - De Universiteit vaan Leiden geit ope. De stad heet die gekraoge es beloening veur zienen tegestand in 't Belag vaan Leiden.
* 1587 - Mary Stuart weurt oonthoof.
* 1635 - Frederik Hendrik en Richelieu sjlete ein verdraag dat de Zudelikke Nederlanje tösje hun tweë verdeilt. Wallonië wirt ein deil van Frankriek, net zoa wie ein deil van Wes-Vlaandere. De res kump biej de Repebliek van de Zeve Verenigde Nederlenj. Door de Spaonsen tegestand zal dit plan neet weure oetgeveurd.
* 1807 - De slaag bij Eylau indeg in 'n euverwinning veur Napoleon.
* 1837 - Ein duel tösje Aleksandr Poesjkin en Georges d'Anthès wirt eine eëresjtried besjlech. Poesjkin euverliejt tweë daag later.
* 1838 - De Sjotse gezètteoetgaever James Chalmers presenteert ein systeem van veuroetbetaalde posbezörging, compleet mèt zelfklevende poszegel en sjtempelmachine. Dit zal leije tot de inveuring in ’t Verenigd Keuninkriek van de "penny post".
* 1860 - In Nederlandj vilt 't kabinèt-Rochussen in de Eësjte Kamer euer de aanlègk van nuuj sjpaorwaege. De Senaat wilt dit werk neet euverlaote aan 't bedriefslaeve.
* 1861 - De Geconfedereerde Sjtate van Amerika, eine groep van zudelikke aafgesjeije Amerikaanse sjtate, wirt gesjtich.
* 1887 - De Dawes Act trejt in de Vereinegde Staote in wèrking. Heidoor kin Indiaans land aon individu's weure verkoch.
* 1904 - 't Koloniaol leger begint in d'n Atjehoorlog 'n offensief tege de Gayo's en de Bataks, wat zier bleujeteg zal verloupe.
* 1915 - De umstrejje, meh vernuiende film *[[The birth of a nation]]* kump in de bioscoop.
* 1931 - Biej 't tweëde zelfsjtendig waereldkampioensjap ieshockey prolongeert Canada de waereldtitel door ouch de lètste wedsjtried in de finalerunj - taenge de Verenigde Sjtate - winnend aaf te sjlute: 2-0.
* 1942 - Twiede Wereldoorlog: Japan vèlt Singapore in.
* 1943 - 't Sjtil Oceaan-eilandj Guadalcanal wirt entelik door de Amerikane op de Japanners veroaverd.
* 1945 - Twiede Wereldoorlog: De Vereinegde Staote en Canada beginne Opération Véritable, gemeind um de weskant vaan de Rijn in han te kriege.
* 1947 - Jan van der Hoorn wint de negende Èlfsteidetoch.
* 1950 - In de DDR weurt de Stasi opgeriech.
* 1952 - Elizabeth II weurt tot keuningin gekroend.
* 1955 - Malenkov treujt aaf es premier van de Sovjet-Unie en wirt opgevolg door Nikolaj Boelganin.
* 1962 - In Paries vint 't bloodbad vaan Charonne plaots: op instigatie vaan d'n awwe nazi Maurice Papon sjut de pelitie nege vakboondsleie doed.
* 1963 - John F. Kennedy verbeit handel mèt en reize nao Cuba.
* 1968 - Bloodbad vaan Orangeburg: zwarte studente die tege segregatie protestere weure aongevalle; drei of veer vaan hun koume um.
* 1971 - Zuid-Vietnamese tróppe beginne 'n operatie op Laotiaans groondgebeed um de Ho CHi Minroute aof te snije.
* 1971 - De Nasdaq geit van sjtart.
* 1980 - Amerikaanse weitesjappers prizzentere de óntdèkking van *[[Aegyptophitecus zeuxis]]*, de de lèste gemeine veurawwer vaan Minsape en klein ape vaan d'n Awwe Wereld dae 30 miljoen jaor geleje haet gelaef.
* 2005 - Keuningin Beatrix vaan de Nederlen weurt beneump tot ieredoctor aon de Universiteit vaan Leiden.

## Gebore
* 120 - Vettius Valens, Griekse wiskundege en astronoom
* 412 - Proclus, Griekse wiskundege en filosoof
* 1191 - Jaroslav II vaan Vladimir
* 1291 - Alfons IV vaan Portugal
* 1405 - Constantijn VI Palaiologos, keizer vaan 't Byzantijns Riek
* 1552 - Agrippa d'Aubigné, Fransen diechter en militair
* 1591 - Guernico, Italiaanse sjèlder
* 1700 - Daniel Bernouilli, Nederlands-Zwitserse wiskundege en natuurkundege
* 1720 - Sakuramachi, keizer vaan Japan
* 1741 - André Grétry, Zuid-Nederlandse componis en organis
* 1762 - Gia Long, keizer vaan Vietnam
* 1810 - Norbert Burgmüller, Duutsje componist
* 1810 - Eliphas Levi, Franse filosoof, occultist en vriejmetselaer
* 1828 - Jules Verne, Franse sjriever
* 1830 - Abdülaziz vaan 't Osmaans Riek
* 1834 - Dmitri Mendelejev, Russische sjeikundege
* 1878 - Willem Hesselink, Nederlandse voetballer
* 1883 - Joseph Schumpeter, Tsjecho-Slowaaksen econoom
* 1889 - Siegfried Kracauer, Duutsje sjriever, journalis, socioloog, cultuurcriticus en filmtheoreticus
* 1925 - Jack Lemmon, Amerikaanse filmacteur
* 1926 - Neil Cassady, Amerikaanse sjriever en diechter
* 1927 - Dan Van Severen, Belzje kunssjilder
* 1931 - James Dean, Amerikaansen acteur
* 1932 - John Williams, Amerikaanse pianis, componis en dirizjènt
* 1933 - Elly Ameling, Nederlandse sopraon
* 1941 - Nick Nolte, Amerikaanse filmacteur en producer
* 1942 - Robert Klein, Amerikaanse cabaretier
* 1946 - Ivan Heylen, Belzje zenger en journalis
* 1954 - Roger van Boxtel, Nederlandse politicus en besjtuursveurzitter van zörgverzekeraer Menzis
* 1959 - Mauricio Macri, Argentijnse politicus
* 1960 - Benigno Aquino III, Filipijnse politicus
* 1966 - Hristo Stoitsjkov, Bulgaarse voetballer en trainer

## Gesjtorve
* 1135 - Elvira vaan Castilië (ca. 34)
* 1204 - Alexios IV Angelos, keizer vaan 't Byzanijns Riek (ca. 22)
* 1265 - Hulagu Khan, Mongoolsen hierser (46)
* 1296 - Przemysł II vaan Pole (38)
* 1587 - Mary Stuart, keuningin vaan Sjotland (44)
* 1611 - Jan Huygen van Linschoten, Nederlandjse koupman en óntdèkkingsreiziger (48)
* 1676 - Alexis vaan Rusland (46)
* 1696 - Ivan V vaan Rusland (29)
* 1709 - Giuseppe Torelli, Italiaanse violis en componis (50)
* 1725 - Peter de Groete, keizer vaan Rusland (52)
* 1749 - Jan van Huysum, Nederlandse sjelder (66)
* 1772 - Augusta van Sakse-Gotha (52)
* 1824 - Rhijnvis Feith, Nederlandse sjriever (71)
* 1849 - France Prešeren, Sloveense dichter (48)
* 1887 - Nicolaas Kamperdijk, Nederlandse architec (71)
* 1890 - Herman van Cappelle, Nederlandjse medicus (64)
* 1907 - Ericus Gerhardus Verkade, Nederlandse óngernömmer (71)
* 1936 - Max Liebermann, Duutsje sjilder (88)
* 1942 - Fritz Todt, Duutsje ingenieur en minister in 't Derde Riek (50)
* 1947 - Josephina Bakhita, Soedanees-Italiaanse zuster en heilige (ca. 78)
* 1953 - Marius Cornelis van Houten, Nederlandse militair en museumdirecteur (73)
* 1957 - Walther Bothe, Duitse natuurkundege (Nobelpries in de Natuurkunde 1954) (66)
* 1975 - Robert Robinson, Britse chemicus (88)
* 1987 - Hendrik Koekoek, Nederlandse politicus (Boerenpartij) (74)
* 1990 - Del Shannon, Amerikaanse popmuzikant (55)
* 1999 - Iris Murdoch, Iers-Britse sjriefster (79)
* 2011 - Marie-Rose Morel, Belzje politica (Vlaams Belang) (38)
* 2014 - Els Borst, Nederlandse politica (81)
* 2017 - Peter Mansfield, Britse natuurkundege (Nobelpries in de Geneeskunde 2003) (83)