open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Willem Elsschot

**Willem Elsschot** (pseudoniem van **Alfons-Jozef de Ridder**) (7 mei 1882 – 31 mei 1960) waor 'ne Vlaamse sjriever en diechter. 

Elsschot woort gebore in Antwerpe. Ziene ièrsjte roman waor *Villa des Roses* oet 1913. In de jaore twintig en daartig versjene inkel van zien belangriekste romans en novelles: *Een ontgoocheling* (1921), *Lijmen* (1924), *Kaas* (1933), *Tsjip* (1934), *Het been* (1938).

Elsschot weurt besjouwd es eine vernujer in de Vlaamse literatuur. Zien taalgebruuk ies zakelik, nuchter en neet geriech op 'woordkuns'. Wiejer weurt zie werk gekènmerk door cynisme en ironie en zint zien personages dèks antihelde. Zien werke sjpele bienao ummer in e hoeselik of zakelik miljeu. 

Zien gediechte woorte aanvankelik gepubliceerd in 't tiedsjrief *[[Forum (tiedsjrif)|Forum]]* en later gebundeld in *Verzen van vroeger* (1934). 

Hae kreeg versjillende literair pries, woa-ónder de Lètterkundige pries van de provincie Antwerpe (1934), de Interprovinciale pries (1938), de Driejaorlijkse sjtaatspries veur 't proza (1948) en de Constantijn Huygenspries (1951).

Elsschot sjtorf op 78-jaorige laeftied in zien geboortesjtad.
4 juni

## Gebäörtenisse
* 780 v.Chr. - In Sjina weurt veur 't iers 'n zonsverduustering besjreve.
* 1629 - 't V.O.C.-sjip de *[[Batavia (sjip)|Batavia]]* vergeit veur de kös vaan Australië.
* 1876 - In San Francisco kump d'n iersten transcontinentalen Amerikaansen trein aon.
* 1917 - D'n ierste Pulitzerpries weurt oetgereik.
* 1942 - De Slaag bij Midway tösse Japan en de Vereinegde Staote begint.
* 1989 - Op 't Plein vaan de Hemelse Vrei in Peking weurt d'n opstaand vaan studente hel neergeslaoge.
* 1989 - Solidarino&#347;&#263; wint de Poolse parlemintsverkezinge, boemèt de Fluwele Revolutie in Oos-Europa begint.

## Gebore
* 470 v.Chr. - Socrates, Grieks filosoof
* 1738 - Keuning George III van Groet-Brittannië
* 1877 - Heinrich Wieland, biochemicus
* 1910 - Christopher Cockerell, oetveender
* 1927 - André van den Heuvel, Nederlandse acteur
* 1933 - Godfried Danneels, Belzje kardinaal (gesjtorve 2019)
* 1966 - Cecilia Bartoli, Italiaans zengers
* 1975 - Angelina Jolie, Amerikaans actrice
* 1976 - Aleksej Navalni, Róssische politicus en aktivis (gestorve 2024)

## Gestorve
* 1039 - Roems-keizer Koenraad II.
* 1798 - Giacomo Casanova, Italiaanse charlatan
* 1872 - Johan Thorbecke, Nederlandse politicus
* 1875 - Eduard Möricke, Duutsen diechter
* 1941 - Keizer Wöllem II van Duutsland
* 2018 - Jalal Mansur Nuriddin, Amerikaanse rapper
Tony Blair

**Anthony "Tony" Charles Lynton Blair** (Edinburgh, 6 mei 1953) waor van 1997 tot 2007 premier van 't Vereineg Keuninkriek. Hae ies lid van de Labour Party. Blair waor de langs zietende Labour-premier.

Blair sjtudeerde rechte aan St. John's College in Oxford. In 1983 woort hae verkoze in 't parlement. In 1994 volgde hae John Smith op es leier van de Labour Party. Ónder de leijing van Blair versjoof de partie nao 't miedde van 't politiek sjpectrum. "New Labour" wón de verkezinge van 1997 euvertugend, woadoor Blair premier woort. Bie de verkezinge van 2001 handhaafde hae zien mièrderheid in 't parlement en op 5 mei 2005 behaolde hae zien derde achtereinvolgende verkezingseuverwinning, al leep de mièrderheid van Labour in 't Liègerhoes sjterk truuk. 

In de boetelandse politiek vurmp de regering van Blair saer 11 september 2001 'n alliantie mèt de Vereinigde Sjtaote, zoawaal in de oorlog in Afghanistan es dae in Irak. 

In juni 2007 droog hae achterein de mach in de partie en 't premiersjap euver aan Gordon Brown. Metein daonao góng hae wèrke es diplomaat.

Blair ies getrouwd en haet 4 kinger.
Wallonië

**Wallonië** of 't **Waals Gewes** (Frans: **Wallonie**, Waals: *Walonreye*) ies ein van de drie geweste van Belsj. 't Gewes besjleit miè es de hèlf van 't Belsj gróndgebeed en umvat 't zuje van 't land. 't Aantal inweunersj van Wallonië ies 3.704.990 (2025). De hoofsjtad van 't gewes ies Name (Namur). Ander groate sjtae zint Luuk, Berge, Doornik, Charleroi en Verviers. Wallonië ies in vief provincies verdeild: Henegouwe, Name, Waals-Braobant, Luuk en Luxemburg. 

## Wallonië is neet taalhomogeen

Wallonië is neet taalhomogeen en besjowd zichèèges ooch neet es zoedanig. De officieel tale van Wallonië zint Frans (253 gemeintes) en Duutsj (9 gemeintes). De Waalse gewesregering haet in 1990 't Waals, 't Picardisch, 't Champenois, 't Gaumais (Lorrain), 't Luxemburgs en 't Platduutsj es binnelandse regionale tale erkènd. Wallonië ratificeerde 't dör Belsj in 2002 getekende Kaderverdrag inzake de bescherming van nationale minderheden.
De Vlamsje minderhède in de Welzje facilitètegemèngdes haant zich inmiddels groeëtendeels verfraanst en haant noeëts öm 'n oetbreiding van de facilitète vör Nederlandstalige gevraogd. In de gemèngde Plombières väörziet de Grondwet dat bewoners facilitète kènne aa-vraoge väör 't Duutsj en/of 't Nederlands. Saer ènnige jaore is in die gemèngde 'n begin gemaakt mèt twieëtalèg Duutsj/Fraans oonderwies, bies op 't niveau van de Middelbaar Sjoeël.

't Volksleed ies *[[Le chant des Wallons]]*.

## Vlagge vör behaod va Belsj
In Wallonië waoërte tiedens de federaal coaltiebesjpraeëkinge va 2007
mondelaank an priveeweuninge, bies op de klèngste gehuchte, zoonder oproop, sjpontaan de Belzje vlag boete gehange. Daomèt wol me te kènne gaeve dat me von dat Belsj behaowe moes blieve.

## Externe link
*Officieel site van 't Waals gewes
31 mei

**Fièsdaag van [[Maria Visitatie]]**
**Waereld Neet Rouke Daag** (Waereldgezóndheidsorganisatie)
**[[Nationale fièsdaag]] in [[Zuud-Afrika]]** 

## Gebeurtenisse
* 1578 - Toevallige óntdèkking van de catacombe van Roame.
* 1884 - John Harvey Kellogg kriet patent op de cornflakes.
* 1902 - Ing van de Boere-oorlog in Zuud-Afrika.
* 1911 - De Titanic weurt te water gelaote.
* 1940 - In Limoges sjpruk de Belsje eësjte minister Hubert Pierlot 't parlement toe. Hae óntnump keuning Leopold alle bevoogheje.
* 1961 - De Republiek Zuud-Afrika weurt oetgerope.
* 1970 - Aardbeving in Noord-Chili en Peru, woabie óngevaer 66.000 doaje valle. 
* 2003 - De lètste vluch van 'n Concorde van Air France vink plaats.

## Gebore
* 1557 - Tsaar Fjodor I van Rusland
* 1857 - Paus Pius XI
* 1923 - Rainier III, prins van Monaco
* 1930 - Clint Eastwood, Amerikaanse acteur, regisseur en producent
* 1945 - Rainer Werner Fassbinder, Duutsje regisseur
* 1963 - Viktor Orbán, Hongaarse premier
* 1965 - Brooke Shields, Amerikaans model en actrice
* 1973 - Dominique van Roost, Belzje tennisster
* 1976 - Colin Farrell, Ierse acteur

## Gesjtorve
* 1594 - Tintoretto, Italiaanse kunssjilder
* 1809 - Joseph Haydn, Oasteriekse componis
* 1960 - Willem Elsschot, Vlaamse sjriever
* 1972 - Watchman Nee, Sjinese predikant
Augustus

Mèt **Augustus** kènt bedoeld were:

* de *[[princeps]]* van 't Romeinse Riek, zuug Augustus (keizer)
* 'ne titel van de later keizersj van Roame, zuug augustus (titel)
* de achste maond van 't jaor, zuug augustus (maond)
Vlissingen

**Vlissinge** is 'n stad in de Nederlandse provincie Zieland, op 't zuie vaan 't eiland Walchere, aon de moond vaan de Westersjelde. 't Ligk zuidelek vaan Middelburg, wat naoventrint eve groet is en mèt Vlissinge e stadsgewes vörmp. Binne de gemeinte ligke nog de kèrne Oost-Souburg en Ritthem. West-Souburg is allewijl 'n wiek vaan Vlissinge.

## Stadsfuncties
Vlissinge vörmp same mèt Middelburg ei verzorgingscentrum, in beperkde maot veur de ganse provincie Zieland. Dao is 'n openbaarsjaolegemeinsjap, 'n mèt Middelburg gedeilde christeleke sjaolegemeinsjap en e hospitaol. Vlissinge heet 'nen have, gelege in 't ooste, dee taomelek modèrn is en dèks es alternatief veur Rotterdam of Antwerpe gebruuk weurt. De sjeepsbouwwèrf De Schelde is bekans failliet.
## Stadsgeziech

Vlissinge heet in d'n Twiede Wereldoorlog zwoer sjaoj opgeloupe en is daovaan mer gedeiltelek herstèld. De groete Sint-Jacobikèrk, mèt 'ne besjeie torie dee 't stadsbild neet dómmeneert, is in laat-gotische stiel opgetrokke en heet e paar Tudorboge. 't Stadhoes is nao-oorlogs. Aon de boelevaar, dee väöl toeriste trèk um zien oetziech op de Noordzie, stoon e paar hotels en deur apparteminte, meh ouch 'n historische poort en e paar kenonne. 't Nao-oorlogs raodhoes mèt carreljóng en modern beelder sprink ouch in 't oug.
## Historie
Vlissinge kump in de daartiende iew op es veurhave vaan Middelburg en krieg in 1315 stadsrechte. Tijens d'n opstand vaan de Nederlen waor 't ein vaan de ierste stei die in hen vaan de Geuze kaome (naomelek op 6 april 1572). Vaanaof de achtiende iew begós 't Middelburg en Veere ikkenomisch te euvervleugele, umtot vaan die stei de haves lankzaamaon verzaveld raakde.
## Trivia
't Newyorks stadsdeil Flushing is nao Vlissinge geneump.
## Externe link
* Officieel website vaan de gemeinte
Aafhenkelike gebejer

**Aafhenkelike gebejer** zint territoria die om de ein of angere rede neet de volle onaafhenkelikheid of souvereiniteit höbbe es normaal sjtate. D'r zint versjillende gradaties en vorme van zoe'n aafhenkelikheid.

Aafhenkelike territoria weure euver 't algemein ongersjeie van subnationale entiteite van 'tzelfde landj.
Rippebliek

'n **Rippebliek** is 'n regeringsvörm woeë de mach bie mieëder persoeëne ligk. 'n Anger omjrieëving is de sjtaatsvorm woeëbie 't sjtaatshoof waert gekaoëze en neet doer erfopvolging waert bepaald (zoeë-es in 'n monarchie of 'n *[[bananerippebliek]]*). 'n Rippebliek kin volges Montesquieu zoeëwaal 'n democratie es 'n aristocratie zin. 't Woerd kump van 't Latiense *res publica*, publieke zaak.
Tiedzaone

**Tiedzaones** zint gebejer van de Aerd die dezelfde sjtandaardtied höbbe aangenomme. Vuurhein gebroekde luuj de lokale zonnetied, woebie de tied dus variierde van plaatsj tot plaatsj. Mit de vuuroetgank van telecommunicatie en mit de oetbreiding van de sjpoerwaeg woerd dit systeim lestiger en lestiger. Tiedzaones corrigierde dit prebleim doer de klokke van 'n regio op dezelfde gemiddelde zonnetied te zitte. Tiedzaones zint euver 't algemein gecentrierd op de meridiane geografie van de longitude. Tiedzaones zint normaal 15°, en dus is d'r normaal ein oer versjil tusje twie opeinvolgende zaones. Dit ein-oer-versjil is echter neet universeil en de vorme van de tiedzaones kinne hendeg irregulier zien, omdat ze vaak de grenze van sjtate, leng of anger administratieve gebejer volge.

## Zuug ouch
* UTC
Pé Hawinkels

**Petrus Hermandus Hubertus ('Pé') Hawinkels** (Gebrook, 29 september 1942, Nijmege 16 augustus 1977) waor 'ne Nederlandse lètterkundige, dichter, tekssjriever en vertaler. Hae haet op 't Bernardinuscollege in Heële op sjoeël gezaete en in Nijmege waor hae acteef bie de sjtudentevereiniging Diogenes. Hawinkels sjtorf aan 'ne hartaanval. Volges de legende woert hae doeëd aangetroffe baoëve 'n gezèt woeë-in 't nuujs van d'r doeëd van Elvis Presley sjtong vermild. 

## Werk
Onger de väöle publicaties van Pé Hawinkels bevonge zich behauve literair waerk, poëzie en proza, ouch vertalinge van biebelbeuk en wèrke van onger angere Friedrich Nietzsche en Thomas Mann. Ouch sjreef hae väöl artikele euver jazz- en popmuziek en sjreef hae songtekste veur Herman Brood.
* *Bosch & Bruegel* (gedichten 1968)
* *Autobiografische flitsen & fratsen* (proza 1968, herdruk 1980)
* *Het uiterlijk van de Rolling Stones* (gedichten 1969)
* *Ik hau van Holland* (columns 1971)
* liedteksten voor Herman Brood (1974-1977, o.a. Crocodile, One more dose, Hit, Skid row, Lepers & The Dead)
* Een vijftigtal vertalingen, o.a. van werken van Friedrich Nietzsche (*Ecce Homo*, *De antichrist*), Thomas Mann (*De toverberg*, *De dood in Venetië*), Herman Hesse (*Narziss en Goldmund*), Theodor Fontane (*Effi Briest*), Bertolt Brecht (*Me-Ti*), William Shakespeare (*Julius Caesar*), Aldous Huxley (*De duivels van Loudon*, *De ogen uitgestoken*), Iris Murdoch (*De zwarte prins*), Susan Sontag (*Tegen interpretatie*), Peter Shaffer (*Equus*), Sophocles (*Elektra*, *Antigone*), Euripides (*Medea*) en de bijbelboeken *Job* en *Prediker* (samen met Pius Drijvers).
* *Verzamelde Gedichten*, Nijmegen (Uitgeverij De Stiel) 1988, [poëzie en biografische schets, onder redactie van Cees van der Pluijm, Anneke van der Putte, Paul Sars en Rob van de Schoor]

Biografisch:
* diverse auteurs, *Moet dit een wereldbeeld verbeelden? Van en over Pé Hawinkels*, Nijmegen (Uitgeverij SUN) 1979 [herinneringen en beschouwingen, onder redactie van Hugues C. Boekraad, Matth. Kockelkoren, Frans Kusters en Henk Struyker Boudier]
5 juni

**Heilegedaag vaan [[Bonifatius]]**
## Gebäörtenisse
* 754 - De Frieze vermaorde Bonifatius bij Dokkum.
* 1288 - Sjlaag bie Woeringe
* 1305 - Paus Clemens V weurt door 't conclaaf gekoze.
* 1752 - Benjamin Franklin oontdèk de elektriciteit.
* 1783 - De Breurs Montgolfier demonstrere hunne lochballon.
* 1806 - 't Keuninkriek Holland weurt ingestèld; Napoleon stèlt zie broor Lowie Napoleon es keuning op.
* 1851 - Harriet Beecher Stow begint *[[Uncle Tom's Cabin]]* in de gezètte te publicere.
* 1900 - In de Boereoorlog vereuvere de Britte Pretoria.
* 1944 - In d'n Twiede Wereldoorlog vereuvere de Britte Roeme.
* 1967 - De Zesdaogsen Oorlog begint.
* 1968 - Robert F. Kennedy wirt neergesjaote in t Ambassador Hotel in Los Angeles door Sirhan Sirhan. Hae euverliejd de volgende daag.
* 1981 - De ierste besjrieving vaan de krenkde AIDS weurt gegeve.

## Gebore
* 1723 - Adam Smith, Sjtotsen econoom (gesjtorve 1790)
* 1900 - Dennis Gabor, Hongaarse natuurkundege (gestorve 1979)
* 1946 - Beppie Kraft, Nederlands-Limbörgse zangeres
* 1947 - Laurie Anderson, Amerikaanse avant-garde-popmusica
* 1958 - Vichai Srivaddhanaprabha, Thaisen oondernummer en voetbalbestuurder (gestorve 2018)
* 1962 - Prinses Astrid van 't Belsj

## Gestorve
* 754 - Bonifatius, evangelis.
* 1316 - Keuning Lowie X van Frankriek.
* 1625 - Orlando Gibbons, Ingels componis.
* 1927 - George Hendrik Breitner, Nederlands sjèlder.
* 2004 - Ronald Reagan, aajd-president vaan de VS.
* 2017 - Cheick Tioté (30), Ivoriaanse voetballer (attak)
6 juni

**Heilegedaag vaan St.-[[Norbertus]]****[[Jom Jeroesjalajiem]] in [[Israël]]**
## Gebäörtenisse
* 1508 - Venies versleit Oosteriek in 'nen oorlog um Friulië; de gebejer weure in e tractaat aon d'n Doge touwgeweze.
* 1523 - Gustav I weurt tot keuning vaan Zwede gekoze.
* 1551 - Wöllem van Oranje trojt mèt Anna van Bure.
* 1752 - In Moskou weujt 'ne groete brand.
* 1809 - Zwede nump 'n nui constitutie aon, die 'n ind maak aon twinteg jaor absolutisme.
* 1844 - De YMCA weurt opgeriech in Londe.
* 1822 - 'ne Zwoere cycloon trèf Bombay.
* 1944 - De Geallieerde breke in Normandië door d'n Atlantikwall, o.a. op Omaha Beach (D-day)
* 1982 - Israël vèlt oonder minister Ariel Sharon Zuid-Libanon binne.
* 1993 - In Mongolië weure veur 't iers presidentsverkezinge gehawwe.

## Gebore
* 1502 - Keuning Sjang III van Portugal.
* 1599 - Diego Velasquez, Spaonse sjèlder.
* 1799 - Aleksandr Poesjkin, Rössischen diechter.
* 1850 - Karl Ferdinand Braun, natuurkóndege.
* 1860 - Caspar Franssen, Nederlandse architek (gesjtorve in 1932)
* 1868 - Robert Falcon Scott, poolreizeger.
* 1875 - Thomas Mann, Duutse sjriever.
* 1901 - Soekarno, ierste president vaan Indonesië.
* 1903 - Aram Chatsjatoerjan, Armeense componis.
* 1933 - Heinrich Rohrer, Zwitserse natuurkóndege.
* 1934 - Keuning Albert II van 't Belsj.
* 1935 - Tenzin Gyatso (dalai lama), de 14de dalai lama, boeddhistische leider.
* 1939 - Louis Andriezzen, Nederlandse componis.
* 1947 - Ada Kok, Nederlandse zwumster.
* 1960 - Steve Vai, Amerikaanse gitaris.
* 1964 - Nelli Cooman, Nederlandse atletes.
* 1967 - Caroline van der Plas, Nederlandse politika.

## Gestorve
* 1795 - Lowie XVII van Frankriek.
* 1832 - Jeremy Bentham, Britse filosoof.
* 1878 - Robert Stirling, Sjotsen oetveender.
* 1881 - Henri Vieuxtemps, Belzje violis en componis.
* 1961 - Carl Gustav Jung, Zwitserse psycholoog.
* 1968 - Robert F. Kennedy, Amerikaanse politicus.
* 1971 - Louis Armstrong, Amerikaanse jazzmusicus.
* 2002 - Hans Janmaat, Nederlandsen extreem-rechse politicus.
* 2017 - Sandra Reemer (66), Nederlandse zengeres (boorskaanker)
Sjtaotshouf

'n **Sjtaotshouf** is de persoen dae 't hoegste gezag verteigewoerdigt in 'ne sjtaot. In monarchieë weurt 't sjtaotshouf meistal bepaald doer erfelike troenopvolging. Dae kint versjillende titels höbbe, zoas keuning, keizer of prins. Sommige monarchieë höbbe 'n gekoeze monarch. In Maleisië weurt 'r veur 5 jaor verkoze oet de sultans van de deilsjtate.

In rippeblieke weurt 't sjtaotshouf in 't algemein gekoze, ofwaal direk doer de kezers, ofwaal doer de volksverteigewoerdiging. De titel is meistal president.

Sommege polletieke organisaties zien 'ne hybride vörm tösse 'ne staot en 'n bovestaoteleke organisatie in. De Europese Unie (EU) is dao e good veurbeeld vaan. 't Is in 't geval vaan de EU meuilek um aon te kaarte wee 't staotshoof is en of 't überhaupt wel zoe'n positie gief. Officieel heet de EU gei staotshoof mer wel 'n gedeilde positie es regieringshoof. Dit zien de president vaan de Europees Kemissie en de president vaan d'n Europese Raod. Juridisch gief 't 'n meugelekheid veur die twie positie um same te smèlte tot ein positie in de touwkoms.

## Belsj, Nederland en Duitsland
In constitutioneel monarchieë, boe de keuning 't staotshoof is, is 't regieringshoof dèks belaangrieker. Dit is daan dèks 'ne premier of get wat dao vergeliekbaar mèt is. Ouch in sommege rippublieke is 't regieringshoof belaangrieker es 't staotshoof. In zoewel Belsj, Nederland wie Duitsland is 't staotshoof väöl minder belaangriek en heet 't veural 'n groet symbolisch belaank. De constitutioneel monarchieë Belsj en Nederland höbbe 'ne keuning es staotshoof dee in de realiteit wieneg tot niks te zègke heet euver de polletiek. In dees twie len is 't regieringshoof 't mechtegs. Veur Nederland is dat de minister-president en veur Belsj d'n ierste minister. Beij functies weure ouch dèks premier geneump. In de fidderaol rippubliek Duitsland gief 't 'ne president es staotshoof dee, zjus wie de Belzje en Nederlandse monarche, veural 'ne symbolische rol speult. Hei ligk de mach bij de kanseleer, dee 'n vergeliekbaar functie heet mèt de premier in aander len.

Democratieë boe 't staotshoof wel väöl mach heet zien, oonder aandere, Fraankriek en de Vereinegde Staote. In bei gevalle geit 't um 'ne president.

## Lies van saortemènte sjtaotshouve
* Dictator
* Emir
* Farao
* Groethertog
* Hertog
* Kanzeleer
* Keizer
* Khan
* Kónzul
* Kuning (Monarch)
* Landjmómmer
* Paus
* Prizzendent
* Prins
* Regent
* Sjah
* Sóltan
* Tsaar
* Veurzitter van de Sjtaotsraod
Mihai Eminescu

**Mihai Eminescu** (officieel **Mihail Eminovici**) (Botoşani bie Czernowitz, 15 januari 1850 - Boekarest, 15 juni 1889) weurt besjouwd es de belangriekste Roemeense diechter oet de romantiek. Zien bekèndste werke zint *Luceafărul*, *Mai am un singur dor* en de *5 Scrisori*. 

Eminescu sjtudeerde filosofie in Wene en Berlien. Nao ziene truukkièr nao Roemenië wèrkde hae es bibliotheekdirecteur, leraar Duutsj, sjoalinspecteur en es journalis bie de gezèt *Timpul*. Vanaaf 1883 góng hae geistelik achteroet es gevolg van Syfilis. 

Eminescu waor actief in de literair sociëteit *Junimea* en waor 'n prominent lid van de Roemeense conservatief partie. 

## Extern link
*www.mihai-eminescu.net
*Mihai Eminescu in Enciclopedia României
30 mei

**Heilegedaag van de Heilige [[Jeanne d'Arc]]**

## Gebeurtenisse
* 1453 - Val van Byzantium: ing van 't Byzantijns Riek.
* 1814 - Napoleon weurt verbanne nao Elba.
* 1898 - Óntdekking van krypton door Morris Travers.
* 1913 - In Londe weurt e akkoord geteikend dat 'n ing maak aan de Ièrsjte Balkanoorlog.
* 1940 - 't Bènnevaartsjeep Rhenus 127, dat mèt ènnige doezende Belsje kriegsgevangene op waeg is nao Duutsjlandj, löp op 't Hollandsch Diep biej Willemsjtad op ein mien en zink. Meë es 200 man verdrènke.
* 1967 - De ónaafhenkelike republiek Biafra weurt oetgerope.
* 1982 - Sjpanje traet es zestiènde lid toe tot de NAVO.
* 1992 - De regulier treindeens tösje Mestreech en Aoke weurt gesjtaak.
* 1998 - Bie 'n aardbeving in Afghanistan kómme circa vijfduizend luuj um.

## Gebore
* 1814 - Michael Bakoenin, Russischen anarchis (gesjtorve 1876)
* 1909 - Benny Goodman, Amerikaanse jazzklarinettis en bandleijer (gesjtorve 1986)
* 1910 - Inge Meysel, Duutsje actrice (gesjtorve 2004)
* 1928 - Agnès Varda, Belsj-Franse rezjisseus (gestorve 2019)
* 1956 - Katerina Sakellaropoulou, rechter en prizzedent vaan Griekeland

## Gesjtorve
* 727 - Hubertus van Luuk, bissjop van Mestreech en Luuk
* 1035 - Boudewijn IV, graaf van Vlaandere
* 1431 - Jeanne d'Arc, Franse vrieheidssjtriester 
* 1453 - Constantijn XI van Byzantium, lètste keizer van Roame
* 1640 - Pieter Pauwel Rubens, Vlaamse sjilder 
* 1778 - François-Marie Arouet (Voltaire), Franse sjriever
* 1912 - Wilbur Wright, Amerikaanse vleegtuugpionier
* 1941 - Rama VII, keuning van Thailand (keuning Prajadhipok)
29 mei

## Gebeurtenisse
* 757 - Paulus I volg Stephanus II (III) op es paus.
* 1848 - Wisconsin weurt de 30ste sjtaot van de Vereinigde Sjtate.
* 1898 - Insjtèlling van de Nobelpries.
* 1913 - In Paries geit 't ballet *[[Le sacre du printemps]]* van Igor Strawinsky in première.
* 1940 - Arthur Seyss-Inquart wirt in Den Haag geïnsjtalleerd es riekscommissaris van Nederlandj.
* 1953 - Sir Edmund Hillary en sherpa Tenzing Norgay bereike es ièrsjte de tuup van de Mount Everest.
* 1967 - Karol Wojtyla weurt tot kardinaal beneump.
* 1982 - Beëdiging van 't Kabinet-Van Agt III in Nederland.
* 1985 - Heizeldrama: in 't Heizelsjtadion in Brussel kómme 39 vootbalfans um en rake honderde gewónd bie de Europa Cup I-finale tösje Liverpool F.C. en Juventus.
* 1988 - De treindeens van Kèrkrao nao Sjin op Geul weurt opgeheve.
* 2001 - In Afghanistan moete alle neet-islamitische luuj e gael teike drage.
* 2005 - De Franse bevolking verwörp in e referendum de Europese Constitutie.
* 2010 - Viktor Orbán weurt veur d'n twiede kier premier vaan Hongarije

## Gebore
* 1439 - Paus Pius III (gestorve 1503)
* 1630 - Keuning Sjarel II van Ingeland (gestorve 1685)
* 1860 - Isaac Albéniz, Sjpaanse componis (gestorve 1909)
* 1903 - Bob Hope, Amerikaanse komiek (gesjtorve 2003)
* 1917 - John F. Kennedy, 35ste president van de Vereinigde Sjtate (gesjtorve 1963)
* 1945 - Jean-Pierre Van Rossem, Belzjen econoom en politicus (gestorve 2018)
* 1961 - Melissa Etheridge, Amerikaanse zangeres

## Gesjtorve
* 1500 - Bartolomeus Diaz, Portugese óntdèkkingsreiziger
* 1814 - Josephine de Beauharnais, echgenote van Napoleon Bonaparte
* 1892 - Mírzá Husayn-'Alí, es *Bahá'u'lláh* sjtiechter van 't Bahá'í-geluif
* 1982 - Romy Schneider, Oasteriekse actrice
* 1994 - Erich Honecker, Sjtaotsraodveurzietter van Oas-Duutsjland
* 1997 - Jeff Buckley, Amerikaanse zenger en gitaris
* 2017 - Manuel Noriega (83), Panamese militair en dictator
Regeringsvörm

'ne **Regeringsvörm** besjrijf de wijs boe-op 'n euverheidsverband weurt geregeerd of mesjiens zou kinne weure geregeerd. Euver 't algemein geit 't heibij um staote of len, mer 't is ouch meugelek de regeeringsvörm te besjrieve vaan 'n supranationaole organisatie (beveurbeeld de Europese Unie) of dee vaan 'n decentraole euverheid (beveurbeeld Noordrien-Wesfale). Me moot 'ne regeringsvörm oondersjeie vaan 'ne staotsvörm. Mèt de regeringsvörm meint me de wijs boe-op betrèkkinge tösse versjèllende ambde binne ein euverheidsverband zien geregeld. Mèt de staotvörm meint me evels de wijs boe-op versjèllende euverheidsverbande ziech tot mekaar verhawwe. Drei veurbeelde die examplarisch zien veur de Limbörgstaolege lezer:
* de Nederlandse regeringsvörm is 'n constitutioneel monarchie mèt e parlemintair systeem dewijl de Nederlandse staotsvörm 'ne gedecentraoliseerden einheidsstaot is;
* d'n Duitse regieringsvörm is 'n parlemintair rippubliek wijl d'n Duitse staotsvörm 'n federatie is;
* de Belzje regeringsvörm is, zjus wie Nederland, 'n constitutioneel monarchie mèt e parlemintair systeem dewijl de Belzje staotsvörm, zjus wie Duitsland, 'n federatie is.
In de continentaole politicologie gief 't de traditie e versjèl te make tösse die twie vörm. In de Angelsaksische wereld weurt dat versjèl evels dèks neet gemaak en weure de terme doorein gegoeid. Daodoor weure Nederland, Duitsland en Belsj door Ingelstaolege academici meistes respectievelek es volg geneump: 'n gedecentraoliseerde constitutioneel monarchie mèt e parlemintair systeem, 'n gefederaliseerde parlemintair rippubliek en 'n gefederaliseerde constitutioneel monarchie mèt e parlemintair systeem.
27 mei

**Heiligedaag van [[Augustinus van Canterbury]]**

## Gebeurtenisse
* 1328 - Filips VI weurt tot keuning van Frankriek gekroand.
* 1703 - Tsaar Peter de Groate sjtiech Sint-Petersburg.
* 1905 - In de Sjlaag bie Tsushima versjleit Japan de Russische vloot.
* 1941 - 't Duutsj oorlogssjeep ''Bismarck'' vergeit in de Atlantische Oceaan. Hiebie valle miè es 2000 doaje.
* 1960 - Militair sjtaasgreep in Turkije ónder leijing van Cemal Gürsel tege de regering van Adnan Menderes.
* 1972 - In Belsj bepaalt de Nederlandse Cultuurraod dat in 't Nederlandstalig landsgedeilte allein de eed in 't Nederlands geldt.
* 1990 - In Remung pleeg de IRA 'ne aansjlaag op veer Australische toeriste.
* 1996 - 'ne Wapesjtilsjtand beëindig de ièrsjte oorlog um Tsjetsjenië.
* 2002 - Viktor Orbán verlees de Hongaarse verkiezinge en zal veur ach jaor geine Premier vaan Hongarije zien

## Gebore
* 1332 - Ibn Khaldun, Tunesische filosoof
* 1894 - Louis-Ferdinand Céline, Franse sjriever (gesjtorve 1961)
* 1922 - Christopher Lee, Britse acteur (gesjtorve 2015)
* 1923 - Henry Kissinger, Duutsj/Amerikaanse diplomaat en politicus
* 1965 - Pat Cash, Australische tennisser
* 1957 - Siouxsie Sioux, Britse popmuzikante
* 1970 - Michele Bartoli, Italiaanse fietsrenner

## Gesjtorve
* 927 - Simeon I van Bölgarieë
* 1564 - Johannes Calvijn, Franse kèrkhervörmer
* 1626 - Sjtadhouwer Willem II van Oranje-Nassau
* 1707 - Madame de Montespan, maitresse van Lowie XIV van Frankriek
* 1840 - Niccolò Paganini, Italiaanse violis en componis
* 1922 - Ernest Solvay, Belzje sjeikundige en filantroop
* 2017 - Greg Allman (69), Amerikaanse rockmuzikant
26 mei

**Heiligedaag van [[Filippus Neri]]** 
**[[Nationale fièsdaag]] in [[Bangladesj]]**
**Nationale fièsdaag in [[Georgië]]**

## Gebeurtenisse
* 1603 - Sjlaag bie Sluis, tösje de Sjpaanse vloot ónder Frederik Spinola en de Zièwe ónder Joost de Moor.
* 1676 - Antoni van Leeuwenhoek zuut veur 't ièrsj animalculen (klein bièskes) door ziene microscoop.
* 1805 - In de kathedraal van Milaan weurt Napoleon Bonaparte tot keuning van Italië gekroand.
* 1828 - De mysterieuze Kaspar Hauser duuk op in Neurenberg.
* 1896 - Aan de beursj van New York weurt veur 't ièrsj de Dow Jones-index gepubliceerd.
* 1964 - De Palestiense Bevriejingsorganisatie (PLO) weurt opgeriech.
* 1966 - Guyana weurt ónaafhenkelik van 't Vereinig Keuninkriek.
* 1972 - 't SALT I-tractaat tösje de Sovjetunie en de Vereinigde Sjtate weurt geteikend.
* 1986 - De Europese vlag weurt geaccepteerd. 

## Gebore
* 1478 - Giulio de' Medici, de latere paus Clemens VII
* 1566 - Mehmed III, sultan van 't Ottomaans Riek
* 1591 - Dirk Sweelinck, Nederlandse musicus en componis
* 1799 - Aleksandr Poesjkin, Russische diechter
* 1907 - John Wayne, Amerikaanse acteur
* 1923 - Horst Tappert, Duutsje acteur (bekènd van de serie *[[Derrick]]*)
* 1926 - Miles Davis, Amerikaanse jazzmusicus en componis
* 1939 - Corky Trinidad, Amerikaanse cartoonis (gesjtorve 2009)
* 1943 - Erica Terpstra, Nederlandse zjwömster en politica
* 1949 - Jeremy Corbin, Britse politicus
* 1964 - Lenny Kravitz, Amerikaanse zenger en gitaris
* 1968 - Kroanprins Frederik van Denemarke

## Gesjtorve
* 946 - Edmund I van Ingeland
* 1946 - Frederik van Waldeck-Pyrmont
* 1976 - Martin Heidegger, Duutsje filosoof
25 mei

**Heiligedaag van [[Beda d'n Ierbidwoerdege]]** 
**Nationale fièsdaag in [[Argentinië]]**
**Nationale fièsdaag in [[Jordanië]]**

## Gebeurtenisse
* 1085 - Alfonso VI van Castilië hereuvert Toledo op de More.
* 1895 - De republiek Taiwan weurt gesjtiech, mèt Tang Ching-sung es president.
* 1895 - De Ierse toneelsjriever en diechter Oscar Wilde weurt sjöldig bevonge aan sodomie en moet veur twiè jaor de gevangenis in.
* 1940 - De sjlaag um Duinkerke begint.
* 1940 - Op 't Kesjteël van Wijnendale vundj ein besjpraeking plaatsj van Koning Leopold III mèt premier Hubert Pierlot en drie anger ministers. De keuning weigert mèt de regering 't landj te verlaote en lieët de ministers weite dat hae biej zien troepe blif.
* 1946 - Ónaafhenkelikheid van Jordanië.
* 1985 - Bangladesj weurt getroffe door 'ne wervelsjtörm en 'n vloodgolf; 10.000 luuj kómme um. 
* 1997 - Militair sjtaatsgreep in Sierra Leone woabie president Ahmad Tejan Kabbah weurt aafgezat en Johnny Paul Koromah aan de mach kump.

## Gebore
* 1261 - Paus Alexander IV
* 1865 - Pieter Zeeman, Nederlandse natuurkundige
* 1887 - Padre Pio, Italiaanse gestigmatiseerde preester
* 1927 - Robert Ludlum, Amerikaanse sjriever
* 1939 - Ferdinand Bracke, Belzje fitserenner
* 1958 - Paul Weller, Britse zenger
* 1963 - Mike Myers, Canadese acteur
* 1966 - Prinses Laurentien, echgenote van de Nederlandse Prins Constantijn
* 1967 - Luc Nilis, Belzje voetballer en voetbaltrainer
* 1975 - Lauryn Hill, Amerikaanse hiphop-zangeres

## Gesjtorve
* 615 - Paus Bonifatius IV
* 641 - Constantijn III, keizer van Byzantium
* 735 - Beda of Baeda, biegenaamp *Venerabilis*, Ingelsje monnik, biebelgelièrde en historiesjriever
* 1085 - Paus Gregorius VII
* 1786 - Peter III, keuning van Portugal
* 1934 - Gustav Holst, Britse componis
* 2002 - Bart de Graaff, opriechter van de Nederlandse umroop BNN
Henegouwe

**Henegouwe** (officieel Frans: *Hainaut*, Nederlands: *Henegouwen*, Picardisch: *Hénau*, Waals: *Hinnot*) ies 'n provincie in 't zuudweste van Belsj, gewes Wallonië. 't Gebeed van de provincie Henegouwe kump groatendeils euverein mèt 't vreuger graafsjap Henegouwe. De hoofsjtad ies Berge (Mons). De provincie behuèrt tot Wallonië en ies dus officieel Franstalig, de sjtreektaal ies 't Picardisch. De provincie grens aan Frankriek en aan de provincies Oos-Vlaondere, Vlaams-Braobant, Wes-Vlaondere, Waals-Braobant en Name. 

In de Renaissance waor Henegouwe e belaangriek deil vaan de Bourgondische Nederlen, boe de Limbörge groetdeils ouch deil vaan oetmaakde. 't Belaank vaan Henegouwe is trök te hure in de renaissancemeziek en de bekinde kompeniste die Henegouwe veurtbrach, wie de bekinde vieftienden iewer Johannes Ockeghem oet Saint-Ghislain.

## Besjtuurlike indeiling (officiële name)
Henegouwe ies verdeild in zeve arrondissemente:
* Ath (Aat)
* Charleroi
* La Louvière
* Mons (Berge)
* Soignies (Zinnik)
* Thuin
* Tournai-Mouscron (Doornik-Moeskroen)

De provincie haet 69 gemeintes:

## Externe link
* Provincie Henegouwe
28 mei

**Heiligedaag van de heilige [[Germanus van Paries]]**
**[[Nationale fièsdaag]] in [[Azerbaidzjan]]**
**[[Nationale fièsdaag]] in [[Ethiopië]]**

## Gebeurtenisse
* 585 v. Chr. - 'n Door Thales veursjpelde zónsverduustering zörg veur 'ne wapesjtilsjtand tösje Lydiërs en Mede.
* 1568 - Alva verbant prins Willem van Oranje.
* 1871 - Op de lètste daag van de "bloodweek", e bloodbaad woa-in 20.000 Pariezenaere umkaome en die op 21 mei begoes waor, kump 'n ing aan de Commune van Paries.
* 1918 - Azerbaidzjan weurt 'n ónaafhenkelike republiek.
* 1932 - De Aafsjleetdiek weurt um twiè minute euver ein sjmieddegs gesjlote.
* 1934 - In Canada weurt de Dionne-viefling gebore.
* 1940 - De Belzje keuning Leopold III capituleert mèt zien troepe. 
* 1977 - In de Amerikaanse sjtaot Kentucky kómme 160 luuj um bie 'ne brand in de *Beverly Hills Supper Club*.
* 1993 - Monaco weurt 't 182ste lid van de Vereinigde Naties.
* 2008 - Nepal sjaf de monarchie aof en weurt 'n federaal rippebliek.

## Gebore
* 1371 - Sjeng zónder Vrees, hertog van Bourgondië
* 1660 - Keuning George I van Groat-Brittannië
* 1908 - Ian Fleming, Britse sjriever (bekènd van de beuk euver *[[James Bond]]*)
* 1921 - Heinz G. Konsalik, Duutsje sjriever
* 1934 - Bram van der Vlugt, Nederlandse acteur
* 1940 - Hans Dulfer, Nederlandse saxofonis
* 1945 - John Fogerty
* 1968 - Kylie Minogue, Australische zangeres en actrice
* 1967 - Kajsa Ollongren, Nederlandse politika
* 1972 - Michael Boogerd, Nederlandse fietsrenner
* 1999 - Cameron Boyce

## Gesjtorve
* 1357 - Keuning Afonso IV van Portugal
* 1673 - Joan Blaeu (76), Nederlandse graväör
* 1787 - Leopold Mozart, Oasteriekse violis, muziekleraar en componis
* 1805 - Luigi Boccherini, Italiaanse cellis en componis
* 1836 - Anton Reicha, Tsjechische componis
* 1849 - Anne Brontë, Britse sjriefster
* 1940 - Frederik Karel van Hessen (72), Finse keuning
* 1972 - Eduard VIII, keuning van 't Vereinig Keuninkriek en keizer van India
24 mei

## Gebeurtenisse
* 1370 - 't Tractaat van Stralsund maak 'n ing aan de oorlog tösje Denemarke en de Hanze.
* 1626 - Peter Minuit gölt Manhattan van de Indiane.
* 1844 - 't Ièrsjte telegram oats weurt door Samuel Morse van Baltimore nao Washington versjtuurd, mèt es inhoud: "What hath God wrought?".
* 1915 - Italië verklaort de Oasteriek-Hongaarse Dubbelmonarchie d'n oorlog.
* 1943 - Josef Mengele weurt hoofofficier-arts in Auschwitz.
* 1956 - 't Ièrsjte Eurovisie Songfestival vink plaats.
* 1992 - Ièrsjte vrie parlementsverkezinge in Burkina Faso. 
* 1993 - Eritrea weurt ónaafhenkelik van Ethiopië.
* 1993 - Microsoft introduceert Windows NT.
* 2002 - George W. Bush en Vladimir Poetin teikene e ontwapeningsakkoord.

## Gebore
* 1686 - Gabriel Fahrenheit, Duutsje natuurkundige
* 1743 - Jean-Paul Marat, Franse revolutionair 
* 1819 - Keuningin Victoria van 't Vereinig Keuninkriek
* 1899 - Suzanne Lenglen, Franse tennisster
* 1938 - Jeu Sprengers, Nederlandse sjportbesjtuurder (gesjtorve 2008)
* 1940 - Joseph Brodsky, Russische sjriever
* 1941 - Bob Dylan (eigelike naam: Robert Allen Zimmerman), Amerikaanse zenger
* 1966 - Eric Cantona, Franse vootballer

## Gesjtorve
* 1153 - Keuning David I van Sjotland
* 1543 - Nicolaus Copernicus, astronoom
* 1974 - Duke Ellington, Amerikaanse jazzmusicus
Terneuzen

**Terneuze** (officieel: *Terneuzen*) is 'n plaots mèt steidelek karakter en gemeinte in de Nederlandse provincie Zieland, in de landstreek Ziews-Vlaondere. De gemeinte Terneuzen is de groetste vaan de provincie, mèt tösse 55.000 en 56.000 inwoeners. 't Oppervlak bedraag 318,04 km². Terneuze umvat sinds de lèste gemeinteleke herindeilinge de plaots Terneuze en de stedsjes en dörper Axel, Biervliet, Hoek, Koewacht, Overslag, Philippine, Sas van Gent, Sluiskil, Spui, Westdorpe, Zaamslag, Zandstraat en Zuiddorpe.

## Stadsfuncties
Terneuze is de derde have vaan Nederland, nao Rotterdam en Amsterdam. De have veurzuut oonder ander dinger Dow Chemical, e sjemisch bedrief wat de groetste wèrkgever vaan Zieland is, vaan groonstoffe. Mèt 't Kenaal vaan Gent nao Terneuze weurt 't verboonde mèt 't Belsj achterlaand. 't Platteland heet veural beteikenis es akkerbouwgebeed. Sins 2003 is Terneuze door de Westersjeldetunnel verboonde mèt de res vaan Zieland.

## Stadsbeeld
Terneuze heet es veurmaoleg dörp e modèrn aonziech mèt wieneg monuminte. De waterkiering aon de Westerschelde domineert 't stadsbeeld.

## Externe link
* Website vaan de gemeinte
23 mei

## Gebeurtenisse
* 1430 - Jeanne d'Arc weurt gevange genomme door de Bourgondiërsj.
* 1568 - Begin van de Tachtigjaorige Oorlog: de troepe van Willem van Oranje (aangeveurd door Lodewiek van Nassau) versjloon de Sjpaanse troepe in de Sjlaag bie Heiligerlee.
* 1605 - *[[Don Quijote]]* van Miguel de Cervantes versjient.
* 1618 - Inkel raodsleje van de Duutsje keizer Ferdinand II were oet 't Keuningspaleis in de Praagse Burch gegoajd, deze kièr door e hónderdtal protestantse edele. De functionarisse euverleve de val, meh diet incident ies de aanleijing tot de Daartigjaorige Oorlog.
* 1940 - Duutsje troepe bereike Boulogne en Het Kanaal.
* 1940 - (23-28 mei) De Leiesjlaag, de ènnige echte sjlaag tösje 't Belsje en Duutsje Leger vundj plaatsj.
* 1949 - Vestiging van de Bondsrepubliek Duutsjland, (inclusief de veurmalige geallieerde bezèttingszones woa-ónder Wes-Berlien), mèt es houfsjtad Bonn.
* 1977 - Zuid-Molukkers kape 'ne trein bie De Punt en gijzelen 'n lièger sjoal in Bovensmilde.
* 1993 - De Moskou Expres tösje Hook van Holland en Moskou riejt veur 't lèts.
* 1995 - Sun Microsystems sjtèlt de programmeertaal Java officieel veur.

## Gebore
* 1052 - Keuning Filips I van Frankriek
* 1707 - Linnaeus, Zjweedse bioloog
* 1908 - John Bardeen, natuurkundige, twièvoudig winnaer van de Nobelpries veur de Natuurkunde
* 1917 - Edward Lorenz, Amerikaanse wiskundige en meteoroloog
* 1928 - Rosemary Clooney, Amerikaanse zangeres en actrice (euverleje 2002)
* 1933 - Joan Collins, Britse actrice
* 1949 - Alan García, Peruaanse politicus (gestorve 2019)
* 1951 - Anatoly Karpov, Russische waereldkampioen sjake

## Gesjtorve
* 1125 - Hendrik V van 't Heilig Roams Riek
* 1423 - Tegepaus Benedictus XIII
* 1498 - Girolamo Savonarola, Florentiense politicus
* 1906 - Henrik Ibsen, Noorse sjriever en literatuurcriticus
* 1934 - Clyde Barrow en Bonnie Parker, *outlaws* (boete de wèt gesjtèlde)
* 1940 - Andrej Rimski-Korsakov (61), Russische musicoloog
* 1945 - Heinrich Himmler, Duutsje nationaal-socialis
* 1951 - Andonis Samaras, aajdpremier vaan Griekeland
* 1973 - Ali Raymi, Jemenitische bokser
* 2017 - Roger Moore (89), Britsen acteur
22 mei

**Heiligedaag van [[Rita van Cascia]]**

## Gebeurtenisse
* 1902 - De breursj Wright kriege patent op hun vleegtuug.
* 1960 - 't Zuje van Chili weurt getroffe door 'n aardbeving mèt 'n krach van 9,5 op de sjaal van Richter.
* 1939 - Duutsjland en Italië sjlete 't Sjtaolpak.
* 1967 - 't Warehoes *Innovation* in 't centrum van Brussel brent gans oet. 't Ies de meis rampzalige brand in de Belzje historie mèt 323 doaje en vermiste en 150 gewonde.
* 1972 - Ceylon nump 'n nuuj gróndwèt aan en verandert ziene naam in Sri Lanka.
* 1990 - Noord- en Zuud-Jemen were herenig tot de republiek Jemen.

## Gebore
* 1813 - Richard Wagner, Duutsje componis (gestorve 1883)
* 1859 - Sir Arthur Conan Doyle, Britse sjriever en dokter (gestorve 1930)
* 1904 - Anne de Vries, Nederlandse onderwiezer en sjriever, o.a. van *Bartje* (gestorve 1964)
* 1907 - Georges Remi (Hergé), Belzje sjtripteikenaer (gestorve 1983)
* 1912 - Hendrik Koekoek, Nederlandse politicus (gestorve 1987)
* 1923 - Max Velthuijs, Nederlandse sjriever en teikenaer van kingerbeuk (gestorve 2005)
* 1924 - Charles Aznavour, Franse zenger, acteur en componis (gestorve 2018)
* 1931 - Sjef Hutschemakers, Nederlandse sjilder
* 1936 - Jan Diederen, Valkebergse zenger en leedsjessjriever
* 1941 - Bruno Ganz, Zwitsersen acteur (gestorve 2019)
* 1959 - Morrissey, Britsen indiemuzikant

## Gesjtorve
* 337 - Constantijn de Groate, Romeinse keizer
* 1667 - Paus Alexander VII
* 1844 - Mary Cassatt, Amerikaanse sjilderes
* 1885 - Victor Hugo, Franse sjriever
* 1997 - Herman De Coninck, Vlaamse diechter
* 2018 - Philip Roth, Amerikaanse sjriever (85)
21 mei

**Heiligedaag van [[Sjarel de Mazenod]]**

## Gebeurtenisse
* 996 - De zestiènjäörige Otto III weurt gekroand tot keizer van 't Heilig Roams Riek.
* 1572 - De watergeuze verovere Enkhuize op de Sjpanjaarde.
* 1904 - In Paries weurt de waereldvootbalbond Fédération Internationale de Football Association (FIFA) opgeriech.
* 1927 - Charles Lindbergh voltoajt de ièrsjte nonstop solovlöch euver de Atlantische Oceaan.
* 1991 - De Indische oud-president Rajiv Gandhi kump um 't leve bie 'ne bomaansjlaag. 
* 1998 - President Soeharto van Indonesië traet aaf.
* 2003 - Aardbeving mèt 'n sjterkde van 6,8 op de sjaal van Richter in Algerieë, 2.266 doaje.

## Gebore
* 428 v. Chr. - Plato, Griekse filosoof
* 1471 - Albrecht Dürer, Duutsje sjilder en graficus
* 1527 - Filips II, keuning van Sjpanje en van de Lièg leng
* 1688 - Alexander Pope, Britse diechter
* 1844 - Henri Rousseau, Franse sjilder
* 1921 - Andrej Sacharov, Russische fysicus en miensjerechteactivis, winnaer van de Nobelpries veur de vrae in 1975
* 1928 - Igor S. Kon, Russische sexoloog, historicus en filosoof
* 1957 - Renée Soutendijk, Nederlandse actrice

## Gesjtorve
* 987 - Lowie V de Niksdoner, keuning van Frankriek
* 1481 - Christiaan I van Denemarke, keuning van Denemarke
* 1647 - Pieter Corneliszoon Hooft, Nederlandse diechter en historicus
* 1895 - Franz von Suppé, Oasteriekse componis 
* 1991 - Rajiv Gandhi, veurmalig president van India
* 1995 - Annie M.G. Schmidt, Nederlandse sjriefster
* 2002 - Niki de Saint Phalle, Franse sjilderes en beeldhouwster
* 2017 - Jimmy LaFave (61), Amerikaanse country- en folkmuzikant
20 mei

**Heiligedaag van [[Bernardinus van Siena]]**
**[[Nationale fièsdaag]] in [[Kameroen]]**

## Gebeurtenisse
* 325 - 't Ièrsjte Concilie van Nicea weurt gehouwte.
* 526 - Bie 'n aardbeving in Syrië en Antiochië kómme ongevaer 300.000 luuj um.
* 1498 - De Portugese óntdèkkingsreiziger Vasco da Gama bereik Calcutta (India).
* 1570 - In Antwerpe weurt de ièrsjte moderne atlas (door cartograaf Abraham Ortelius) oetgegeve. 
* 1873 - Levi Strauss en Jacob Davis kriege patent op de sjpijkerbrook.
* 1902 - Cuba weurt ónaafhenkelik van de Vereinigde Sjtaote.
* 1927 - Saoedi-Arabië weurt ónaafhenkelik van 't Vereinig Keuninkriek.
* 1940 - In Auschwitz weurt e concentratiekamp ingeriech.

## Gebore
* 1799 - Honoré de Balzac, Franse sjriever
* 1806 - John Stuart Mill, Ingelsje filosoof
* 1830 - Hector Malot, Franse sjriever
* 1901 - Max Euwe, Nederlandse waereldkampioen sjake
* 1905 - Gerrit Achterberg, Nederlandse diechter
* 1911 - Annie M.G. Schmidt, Nederlandse sjriefster
* 1944 - Boudewijn de Groot, Nederlandse zenger
* 1944 - Joe Cocker, Britse zenger
* 1946 - Cher, Amerikaanse zangeres en actrice
* 1979 - Marija Gabriel, Bölgaorse politica

## Gesjtorve
* 1277 - Paus Johannes XXI
* 1471 - Hendrik VI van Ingeland
* 1506 - Christoffel Columbus, óntdèkkingsreiziger
* 1942 - Hector Guimard, Franse arsjitek
19 mei

**Heiligedaag van [[Ivo Helory]]**

## Gebeurtenisse
* 363 - 'n Aardbeving brink groate sja toe aan de sjtad Petra.
* 1536 - Anne Boleyn, de twiède vrouw van Hendrik VIII van Ingeland, weurt onthoof vanwege euversjpel.
* 1568 - Mary Stuart ("Queen of Scots") weurt gearresteerd.
* 1935 - Hitler eupent 't ièrsjte sjtökske Autobahn.
* 1940 - De Oasteriekse nazileijer Arthur Seyss-Inquart wirt beneump tot Riekscommissaris veur de bezètte Nederlande.

## Gebore
* 1593 - Jacob Jordaens, Vlaamse sjilder
* 1611 - Benedetto Odescalschi, de latere paus Innocentius XI
* 1861 - Dame Nellie Melba, Australische operazangeres
* 1890 - Ho Chi Minh, Vietnamese leijer
* 1925 - Malcolm X, activis
* 1925 of 1928 - Pol Pot, leijer van de Roaj Khmer, Cambodjaanse dictator
* 1937 - Egon Krenz, Oas-Duutsje politicus
* 1940 - Jan Janssen, Nederlandse fietsrenner, winnaer van de Tour de France in 1968
* 1964 - Gitanas Nausėda, polletieker, ikkenemis en prizzedent vaan Litouwe

## Gesjtorve
* 804 - Alcuinus, gelièrde en sjriever
* 1536 - Anne Boleyn, twiède vrouw van Hendrik VIII van Ingeland
* 1795 - James Boswell, Sjotse sjriever
* 1825 - Claude-Henri de Rouvroy, weitesjapsfilosoof
* 1872 - Johan Hendrik van Dale, Nederlandse dictionairsamesjtèller
* 1935 - Thomas Edward Lawrence ("Lawrence of Arabia"), Britse militair en sjriever
* 1983 - Jean Rey, twiede president vaan de Europese Kemissie
* 1994 - Jacqueline Kennedy Onassis, vrouw van John F. Kennedy
* 2004 - Mary Dresselhuys, Nederlandse actrice
* 2017 - Huub Ernst (100), Nederlandse bisjop
Zwijndrecht (Nederland)

**Zwijndrecht** is 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland. 't Oppervlak bedreug 22,77 km2; op 1 januari 2011 tèlde de gemeinte 45.445 inwoeners. Zwijndrech ligk te noorde vaan de Aw Maos en ten weste vaan de Noord, op 't eiland IJsselmonde. De bebouwing is vasgegreujd aon die vaan Ridderkerk, Barendrecht en Hendrik-Ido-Ambach. Neve de stad Zwijndrecht kint de gemeinte nog de kern Heerjansdam.

## Stadsfuncties

Zwijndrecht functioneert in d'n ierste plaots es veurstad vaan Dordrech en Rotterdam. Evels heet 't ouch e veurnaom industriegebeed: de Groote Lindt, wat veural vaan de binnevaort gebruuk maak.

## Stadsbeeld
Zwijndrecht is bekans gans volgebouwd en de mieste bebouwing is vaan nao d'n oorlog.

## Historie
Zwijndrecht weurt, mèt de Zwijndrechtse Weerd, in 1006 veur 't iers geneump; 't dörp waor daan centrum vaan de Weerd en laog aon 't Zwin 'n aofgedamde zie-erm, en aon d'n Devel. Vaanaof de veertiende iew woort 't gebeed systematisch bediek; de Hollandse graof verleinde hiererechte aon ederein dee de bedieking financierde. Zoe oontstoont e groet aontal klein ambachte. In 1833 woorte e paar ambachte tot de gemeinte Zwijndrech samegevoog. In 1855 annexeerden 't Meedervoort en in 1881 woort Groote Lindt ingelief, boemèt de aw situatie vaan de väöl ambachte opgeheve waor. In 2003 woort ouch Heerjansdam aon Zwijndrecht touwgevoog.

## Extern linke
*  Officieel website
18 mei

**Heiligedaag van [[Johannes I]]**
## Gebeurtenisse
* 1302 - Brögkse mette.
* 1804 - Napoleon Bonaparte weurt tot keizer beneump.
* 1857 - Eupening van de Rotterdamsche Diergaarde, 't later Diergaarde Blijdorp.
* 1980 - Oetbarsjting van de vulkaan Mount Saint Helens.

## Gebore
* 1792 - Philippe van Gulpen, Mestreechse aquarellis
* 1854 - Bernard Zweers, Nederlandse componis
* 1883 - Walter Gropius, Duutsje arsjitek, opriechter van 't Bauhaus
* 1897 - Frank Capra, Amerikaanse filmregisseur
* 1919 - Margot Fonteyn, Britse balletdanseres
* 1920 - Karol Józef Wojtyla, de latere paus Johannes Paulus II
* 1948 - Linda van Dyck, Nederlandse actrice
* 1960 - Yannick Noah, Franse tennisser

## Gesjtorve
* 526 - Paus Johannes I
* 1799 - Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais, Franse sjriever
* 1909 - Isaac Albéniz, Sjpaanse componis
* 1911 - Gustav Mahler, Oasteriekse componis en dirigent
* 2017 - Chris Cornell (52), Amerikaanse rockzenger
Name (provincie)

**Name** (officieel Frans: *Namur*, Nederlands: *Namen*, Waals: *Nameur*) ies 'n Belzje provincie in 't gewes Wallonië. De hoofsjtad ies de gelieknamige sjtad, die teves es hoofsjtad van 't gewes functioneert. De provincie grens aan de provincies Henegouwe, Waals-Braobant, Luuk en Luxemburg en in 't zuje aan Frankriek. 

## Besjtuurlike indeiling (officiële name)
Name ies verdeild in 3 arrondissemente: 
* Dinant
* Namur (Name)
* Philippeville

De provincie haet 38 gemeintes. 

## Historie
In de provincie Name zint sjpore van beweuning door Neanderthalersj en Kelte. Vanaaf de viefde ièw besjting 't Hertogdom Name. In 1421 weurt 't hertogdom Name eigedom van Filips de Goje, hertog van Bourgondië. 't Gebeed weurt ónderdeil van de Lièg leng.

Vanaaf de Franse revolutie vörmde 't gebeed same mèt 'n paar enclaves in Luuk 't departement Sambre et Meuse.

Vanaaf 1830 ies Name 'n provincie van Belsj.

## Externe link
*Provincie Name
Gorilla's

**Gorilla** is e geslach vaan twie ing verwante minsape: de westeleke gorilla (*Gorilla gorilla*) en d'n oosteleke gorilla (*Gorilla beringei*). Ze zien in versjèllende oondersoorte verdeild. 't Zien forse bieste mèt hun leefgebeed in centraal Afrika, noordelek vaan de chimpansees. 't Uterlek vaan de bieste weurt dèks es impressief besjreve, um hun krach en hunnen umvaank. 't Lichaamskleid is zwart; 't alfamenneke heet 'ne zèlvere rögk (daonao ouch lètterlek *zèlverrögk* geneump).

In de populair cultuur weurt de gorilla dèks es blooddeursteg en geveuleg tegeliek geportretteerd; 't prototyp is King Kong oet de bekinde Tarzan-filme vaan de jaore daarteg. Feitelek zien gorilla's vegetariërs.
17 mei

**Nationale fièsdaag in [[Noorwege]]**

## Gebeurtenisse
* 1590 - Anne van Daenemark weurt tot keuningin van Sjotland gekroand.
* 1792 - De New York Stock Exchange weurt opgeriech.
* 1846 - Adolphe Sax vreug patent aan op de saxofoon.
* 1928 - Eupening van de Olympische sjpele in Amsterdam door Prins Hendrik.
* 1940 - Twiède Waereldoorlog: Duutsjland bezèt Brussel.
* 1992 - "Black May" in Bangkok begint: demonstraties tege de militair machhöbbersj. 
* 1994 - Ièrsjte vrie verkezinge in Malawi.

## Gebore
* 1008 - Hendrik I, keuning van Frankriek
* 1749 - Edward Jenner, Britse óntdèkker van 't vaccinatieprincipe
* 1821 - Sebastian Kneipp, Duutsje natuurgeneeskundige
* 1886 - Alfonso XIII van Sjpanje 
* 1866 - Erik Satie, Franse componis en pianis
* 1939 - Wim de Bie, Nederlandse tillevisiemaker en sjriever
* 1961 - Enya, Ierse zangeres
* 1971 - Prinses Máxima

## Gesjtorve
* 1336 - Go-Fushimi (48), de 93e keizer van Japan
* 1510 - Sandro Botticelli (ca. 65), Italiaanse sjilder 
* 1727 - Catharina I van Rusland (43), tsarin van Rusland 
* 1935 - Paul Dukas (69), Franse componis
* 1936 - Johannes Jansen (68), Nederlands aertsbisjhop
* 2018 - Richard Pipes (94), Amerikaansen historicus