open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1845

1842 - 1843 - 1844 - **1845** - 1846 - 1847 - 1848 
**1845** (MDCCCXLV) waor e gewoen jaor wat begós op 'ne goonsdag op de Gregoriaanse kalender.

## Gebäörtenisse
*29 jannewarie - In 't daagblaad New York Evening Mirror versjient 't gedich The Raven van Edgar Allan Poe.
*3 miert - Florida treujt toe tot de Verenigde Sjtate van Amerika es 27e deilsjtaat.
*17 miert - De Èngelsje oetvènjer Stephen Perry patenteert 't elasjtiek.
*8 mei - 12 mei - Eësjte Southern Baptist Convention van duipsgezindje in de zuidelikke VS die veur de sjlaverniej zint.
*19 mei - De expeditie van John Franklin veurt oet óm de Noordwestelikke Doorvaart te vènje.
*3 juli - Oprichting van de Nederlandsche Rhijnsjpaorwaeg-Maatsjappiej, die de exploitatie euvernump van de treindeens Amsterdam-Utrech, dees wilt doortrèkke nao Arnhem en Utrech wilt verbènje mèt Rotterdam.
*2 september - Op Ieslandj barsj de vulkaan Hekla oet.
*10 september - keuning Willem II äöpent de Beursj van Zocher in Amsterdam.

;zónger datum
* Jan Jacob Rochussen wirt beneump tot Gouverneur-Generaal van Nederlands-Indië.
* Harmen Sytstra rich 't eësjte Friestalige literair tiedsjrif Iduna op.
* Karl Marx vestigt zich in Brussel (Belsj).
* Coenraad Jacob Temminck óntdèk ein nuuj deersaort, de Japanse bosgems.

## Gebore
* 1 jannewarie - Nikola Pašić, Servische premier (gesjtorve 1926)
* 7 jannewarie - Lodewijk III van Beiere, de lètste keuning van Beiere (gesjtorve 1921)
* 30 jannewarie - Bernard Blommers, Nederlandse sjilder en etser (gesjtorve 1914)
* 15 fibberwarie - Elihu Root, Amerikaanse jurist en politicus (gesjtorve 1937)
* 26 fibberwarie - Alexander III van Ruslandj (gesjtorve 1894)
* 3 miert - Georg Cantor, Duutsje wiskundige
* 27 miert - Wilhelm Conrad Röntgen, Duutsje natuurkundige en winnaer van de eësjte Nobelpries veur de Natuurkunde (1901)
* 27 april - Friedrich von Hefner-Alteneck, Duutsje ingenieur, elektrotechnicus en oetvènjer (gesjtorve 1904)
* 3 mei - Ivan Tsjerski, Pools-Russische geoloog en geograaf (gesjtorve 1892)
* 30 mei - Jacob Hepkema, Nederlandse journalist en oetgaever (gesjtorve 1919)
* 20 augustus - Albert Chmielowski, Poolse religieus, ordesjtichter en heilige (gesjtorve 1916)
* 1 november - Sigismund Gorazdowski, Poolse preester en heilige (gesjtorve 1920)
* 17 november - Maria van Hohenzollern-Sigmaringe, later gravin van Vlaandere en moder van Keuning Albert I van Belsj (gesjtorve 1912)
* 23 december - Gustave Ador, Zjwitserse politicus en president van 't Internationaal Roaj Kruus (gesjtorve 1928)
* 24 december - George I van Griekelandj (gesjtorve 1913)

;exacte datum ónbekènd
* Iosif Ivanovici, Roemeense componist en dirigent (gesjtorve 1902)

## Gesjtorve
* 7 april - Julie Clary (73), vrouw van Jozef Bonaparte
*8 juni - Andrew Jackson (78), zevende president van de Verenigde Sjtate
* 16 september - Johannes Kinker (81), Nederlandse dichter, filosoof, advocaat
* 2 december - Johann Simon Mayr (82), Duutsje componist en muziekdocent
1842

1839 - 1840 - 1841 - **[[1842]]** - 1843 - 1844 – 1845
## Gebäörtenisse
* 8 jannewarie - Oprichting in Delft van de *Keuninklike Akademie veur de opleijing van burgelike ingenieurs zoawaal veur 's landjs deens es veur de nieverheid en van kweekelinge veur den hanjel*, de latere Technische Universiteit Delft.
*17 augustus - De sjpaorlien Amsterdam-Haarlem is doorgetrokke nao Leide.
*29 augustus - Mèt 't Verdraag van Nanking kump ein eindj aan de Eësjte Opiumaorlog. China is gedwónge meë meugelikheje veur boetelandjse hanjel te gaeve, en Hongkong aan Groat-Brittannië aaf te sjtaon.
* 15 september - Executie in San José van de veurmalige president van de Verenigde Sjtate van Centraal-Amerika: Francisco Morazán Quesada.
* 5 oktober - 't Eësjte pilsener beer wirt gebroewe in de Tsjechische sjtad Pilsen door Josef Groll.

;zónger datum
* Oprichting van Jocus in Venlo, awtste carnavalsvereiniging in Nederlandj.

## Gebore

* 11 jannewarie - William James, Amerikaanse filosoof en psycholoog (gesjtorve 1910)
* 15 jannewarie - Josef Breuer, Oasteriekse psycholoog (gesjtorve 1925)
* 17 jannewarie - Jozef Sebastiaan Pelczar, Poolse geistelike en heilige (gesjtorve 1924)
* 21 jannewarie - Alfred Packer, Amerikaanse misdadiger (gesjtorve 1907)
* 25 fibberwarie - Carl F. May, Duutsje sjriever (gesjtorve 1912)
* 2 april - Domenico Savio, Italiaanse heilige en leërling van Don Bosco (gesjtorve 1857)
* 12 mei - Jules Massenet, Franse componist en meziekpedagoog (gesjtorve 1912)
* 13 mei - Arthur Sullivan, Britse componist (gesjtorve 1900)
* 14 augustus - Joseph Wijnkoop, Nederlandse (opper)rabbien en hebraïcus (gesjtorve 1910)
* 5 september - Louis Bouwmeester, Nederlandse acteur en toneëldirecteur (gesjtorve 1925)
* 7 september - Johann Zukertort, Poolse sjaker (gesjtorve 1888)
* 13 september - Jan Puzyna de Kosielsko, Poolse kardinaal (gesjtorve 1911)
* 20 september - James Dewar, Britse oetvènjer van de thermosflesj (gesjtorve 1923)

## Gesjtorve
* 6 miert - Constanze Weber (80), vrouw van Mozart
* 13 miert – Henry Shrapnel (80), Èngelsje soldaot en oetvènjer
* 15 miert - Luigi Cherubini (81), Italiaanse componist
* 23 miert - Stendhal (59), Franse sjriever
* 30 miert - Élisabeth Vigée-Le Brun (86), Franse sjilderes
* 28 april - Charles Bell (67), Sjotse arts
* 10 september - Letitia Tyler (51), Amerikaanse First Lady
* 24 oktober - Bernardo O'Higgins (64), eësjte Chileense president nao de ónaafhanklikheid van de Spanjaarde in 1818
* 14 november - Hendrik de Cock (41), Nederlandse dominee

## Meziek
* Giuseppe Verdi sjrief de opera Nabucco

## Literatuur
* Pensées, Essais, Maximes et Correspondance de J. Joubert door Paul de Raynal, eine naef van de auteur.
Asterisme

'n **Asterisme** is in de astronomie e patroen vaan stare wat gei starebeeld is. Zjus wie starebeelde bestoon ze oet stare die neet mètein gerelateerd zien, dèks zelfs hiel wied oetein ligke. Asterismes kinne bestoon oet stare vaan versjèllende starebeelde.

## Veurbeelde
Veurbeelde vaan asterisme zien:
* de **Steelpan**, wat besteit oet de zeve helderste stare vaan de Groete Beer.
* De **Gordel vaan Orion**, bestaond oet de stare Alnitak, Alnilam en Mintaka, vaan 't starebeeld Orion.
* 't **Noorderkruus** in 't starebeeld Zwaon.
1852

1849 - 1850 - 1851 - **1852** - 1853 - 1854 - 1855  
**1852** (MDCCCLII) waor e sjrikkeljaor wat begós op 'nen donderdaag op de Gregoriaanse kalender.

## Gebäörtenisse

*1 jannewarie - De poszegel wirt in Nederlandj ingeveurd.
*17 jannewarie - Zandreviertractaat: 't Èngelsje koloniale gouvernemènt erkènt de boererepebliek Transvaal.
*1 juli - De Haarlemmermeër wirt dreuëggelag.
*12 november - Op 't *Proces van [[Kölle]]* waere de "Kölse Kommuniste"  besjöldig van hoagverraod en waere zeve van de èlf aanwezige besjöldigde veraordeild tot in totaal 36 jaor vestingsjtraof. Dit proces "besjloet de eësjte fase van de Duutsje arbeidersjbewaeging" zaet Friedrich Engels.
*9 december - Nao ein Tory-intermezzo van neuge maonje kump in 't Verenigd Keuninkriek ein coalitieregering tot sjtand van Peeliste en Whigs ónger Lord Aberdeen, mèt William Gladstone op Financiën. De tweë partieje zulle later samegaon in de Liberaal Partiej.

## Gebore

* 14 april - Jacob Meijer de Haan, Nederlandse kunssjilder (gesjtorve 1895)
* 15 april - Josef Freinademetz, Italiaanse missionaris van Steyl (gesjtorve 1908)
* 1 mei - Friedrich von Moltke, Duutsje sjtaatsman (gesjtorve 1927)
* 4 mei - Alice Liddell, insjpiratie veur Lewis Carrolls book *Alice in Wonderland* (gesjtorve 1934)
* 5 mei - Pietro Gasparri, Italiaanse kardinaal-sjtaatssecretaris (gesjtorve 1934)
* 25 juni - Antoni Gaudí, Sjpaanse architect (gesjtorve 1926)
* 20 juli - Theodorus Heemskerk, Nederlands politicus (gesjtorve 1932)
* 27 juli - George Foster Peabody, Amerikaanse óngernummer en filantroop (gesjtorve 1938)
* 30 augustus - J.H. van 't Hoff, Nederlandse sjeikundige (gesjtorve 1911)
* 15 september - Jan Ernst Matzeliger, Surinaamse oetvènjer (gesjtorve 1889)
* 30 september - Charles Villiers Stanford, Èngelsje componist (gesjtorve 1924)
* 2 oktober - William Ramsay, Sjotse chemicus, óntdèkker van de inerte gasse (gesjtorve 1916)
* 18 november - Mikolas Ales, Tsjechische kunstenaer (gesjtorve 1913)
* 19 november - David Hendrik Havelaar, Nederlandse ingenieur en politicus (gesjtorve 1918)
* 15 december - Antoine Henri Becquerel, Franse natuurkundige (gesjtorve 1908)
* 19 december - Albert Michelson, Duutsje fysicus (gejtorve 1931)
* 26 december - Johannes François Snelleman, Nederlandse oriëntalist en etnoloog (gesjtorve 1938)

## Gesjtorve
* 6 jannewarie - Louis Braille (43), Franse oetvènjer
* 4 miert - Nikolaj Gogol (42), Russische sjriever
*14 augustus - Margaret Taylor (63), First Lady (vrouw van president Zachary Taylor)
* 27 november - Ada Lovelace (36), Britse wiskundige
1846

1843 - 1844 - 1845 - **[[1846]]** - 1847 - 1848 - 1849 
**1848** (MDCCCXLVIII) waor e gewoen jaor wat begós op 'nen donderdag op de Gregoriaanse kalender.

## Gebäörtenisse

* 13 mei - De Amerikaanse president James Polk verklaort Mexico de aorlog. Begin van de Mexicaans-Amerikaanse Aorlog.
* 21 juni - Kardinaal Giovanni Maria Mastai-Ferretti wirt gekaoze tot Paus Pius IX.
* 28 juni - In Frankriek kriet de Belsj Adolphe Sax 't patent op ein zös jaor eërder door häöm oetgevónje blaosinsjtrumènt: de saxofoon.
* 29 juni - Sir Robert Peel treujt aaf es premier van 't Verenigd Keuninkriek nao aanleijing van de Ierse Kwestie.
* 't Amerikaanse Bataljon van Sint-Patrick löp euver nao Mexico.
* 23 september – De planeet Neptunus wirt óntdèk.
* 28 december - Iowa wirt toegelaote es 29e deilsjtaat van de Verenigde Sjate van Amerika.

;zónger datum
* Europa wirt getróffe door de aerpelziekte. 't Mislökke van de oagste leijt tot groate prebleme mèt de voedselveurzening. De great famine, oftewaal Groate Hógersjnoad, truf Ierlandj in de wèntjer van 1846/1847.
* In 't Oregon-verdraag wirt besjlaote de grens tösje Canada en de Verenigde Sjtate op 49° te lègke.
* Eësjte volkstèlling in Belsj. D'r zint ruum 4.300.000 Belzje.
* D'r waere meë es 2500 aw grave óntdèk in Hallstatt, in de buurt van Salzburg (Keizerriek Oasteriek).
* 't Vreugste bekènde daguerreotypie oet Suriname, mèt aafgebeeld Maria Louise de Hart (in verwachting) en Johannes Ellis, de awwesj van de latere Nederlandse minister Abraham George Ellis (1846-1916).
* In Nederlandj versjient de eësjte vertaling van de sjprookjes van Hans Christian Andersen.
* Publicatie van de beroemde verhanjeling van Galois euver de oplosbaarheid van vergeliekinge door Liouville. Alhoewaal Chevalier en Galois ziene broor, Alfred zien verhanjeling nao Gauss en Jacobi gesjtuurd höbbe, is d'r nurges ènnig commentaar in hun publicaties truk te vènje.

## Gebore

* 9 april - Broeder André, Canadese kloasterling (gesjtorve 1937)
* 5 mei - Henryk Sienkiewicz, Poolse sjriever (gesjtorve 1916)
* 29 mei - Albert Apponyi, Hongaars politicus (gesjtorve 1933)
* 23 juni - Gaston Maspero, Italiaanse egyptoloog (gesjtorve 1916)
* 19 juli - Edward Charles Pickering, Amerikaanse sjterrekundige (gesjtorve 1919)
* 26 augustus - Abraham George Ellis, Nederlandse minister (gesjtorve 1916)
* 6 oktober - George Westinghouse, Amerikaanse óngernummer en ingenieur (gesjtorve 1914)
* 31 december - Ferdinand Domela Nieuwenhuis, Nederlands politicus en sociaal-anarchist (gesjtorve 1919)

## Gesjtorve

*16 april - Domenico Dragonetti (83), Italiaanse contrabassist en componist
*1 juni - Paus Gregorius XVI (80), paus van 1831 pes 1846
*7 juni - Antonius Gianelli (57), Italiaanse bisjop, ordesjtichter en heilige
*5 juli - Arnoldus van Gennep (80), Nederlands politicus
*22 juli - Friedrich Bessel (61), Duutsje astronoom en wiskundige
*25 juli - Lodewijk Napoleon Bonaparte (67), vors van 't Keuninkriek Hollandj (1806-1810)
1855

1852 - 1853 - 1854 - **[[1855]]** - 1856 - 1857 - 1858  

## Gebäörtenisse

* jannewarie - Sardinië neemt deel aan de Krimoorlog aan de zijde van Turkije.
* 7 fibberwarie - In Shimoda teikene viceadmiraal Jevfimi Vasiljevitsj Poetjatin en shogunaal gezant Toshiakira Kawaji 't Japans-Russische vrundjsjapsverdraag (alias Verdraag van Shimoda). 't Verdraag regelt ónger meë ènnige territoriale dispute (Japanse Noordelikke territoria vs. Russische Zuidelikke Koerilen) en de aopesjtèlling van de haves van Shimoda, Nagasaki en Hakodate.
* 12 miert - Tsaar Nicolaas I van Ruslandj euverliejt en wirt opgevolg door Alexander II.
* 23 april - In Belsj riejt veur 't eësj eine sjtoumtrein tösje Kontich en Turnhout.
* 11 juli – De Haarlemmermeër wirt officieel ein gemeinte.
* Sebastopol geuf zich euver aan de Èngelsje en Franse troepe.
*17 november - David Livingstone óntdèk de Victoriavalle.
*28 november - De Turkse vestingsjtad Kars vilt in Russische henj.
*7 december – De eësjte oetveuring in Nederlandj van de Symphonie fantastique van Hector Berlioz in de concertzaal van Felix Meritis in Amsterdam. Dirigent is Johannes Bernardus van Bree.

;zónger datum
* Henry Bessemer maak sjtaal door zuursjtof door gesjmólte iezer te sjture wodoor de ózuverheje door oxidatie waere verwiejerd.
* Andries Pretorius, leijer van de Veurtrèkkesj, sjtich de nederzètting die later nao häöm Pretoria geneump zal waere.
* In Bordeaux wirt veur de Waereldtentoansjtèlling in Paries de 1855 Classificatie opgesjtèld (zuug Bordeauxwien (classificatie 1855)). Dees lies woort opgegesjtèld aan de handj van de prieze die doe gólje veur de wien en waas neet bedoeld es permanente richlien. 
* De Duutsje natuurkundige en glaasblaozer Heinrich Geißler vundj de kwikvacuümpómp oet.

## Gebore

* 5 jannewarie - King Camp Gillette, Amerikaanse oetvènjer van 't sjaermetske (gesjtorve 1932)
* 21 jannewarie - Maria Louise van Bourbon-Sicilië, prinses van De Tweë Siciliën (gesjtorve 1874)
* 5 miert - Sophie Frederika Dorothea, aartshertogin van Oasteriek (gesjtorve 1857)
* 21 juli - Richard O'Ferrall, Surinaamse óngerwiezer, sjriever en politicus (gesjtorve 1936)
* 22 juli - Octave Van Rysselberghe, Belzje architect (gesjtorve 1929)
* 25 augustus - Hugo von Pohl, Duutsje militair (gesjtorve 1916)

;datum ónbekènd
* Marcel De Puydt, Belzje archeoloog (gesjtorve 1940)

## Gesjtorve

* 25 jannewarie - Dorothy Wordsworth (83), Èngelsje dichteres en daagbooksjriefster
* 23 fibberwarie - Carl Gauss (77), Duutsje wiskundige
* 2 miert - Nicolaas I van Ruslandj, tsaar van Ruslandj
* 31 miert - Charlotte Brontë (38), Britse sjriefster
* 12 april - Pedro Albéniz y Basanta (59), Sjpaanse componist, meziekpedagoog, organist en pianist
* 11 juli - Charles de Meester (54), Belzje politicus en burgemeister
*3 september - Emiel-Jan Seghers (71), Belzje bisjop van Gent
* 11 november - Søren Aabey Kierkegaard (42), Deense theoloog, filosoof en sjriever
* 26 november - Adam Mickiewicz (56), Poolse dichter
* 17 december - Fredrik Meltzer (76), óntwerper van de Noorse vlag

## Referentie
1791

1788 - 1789 - 1790 - **[[1791]]** - 1792 - 1793 – 1794
**1791** (MDCCXCI) waor e gewoen jaor wat begós op 'ne zaoterdag op de Gregoriaanse kalender.

## Gebäörtenisse

* 17 fibberwarie - Eësjte oetveuring van de 93ste symfonie van Joseph Haydn, de eësjte van zien 12-deilige Londense symfonieëreeks.
* 4 miert - De repebliek Vermont sjlut zich es veërtieënde sjtaat aan biej de Verenigde Sjtate van Amerika.
* 21 juni - Op de vluch veur de revolutionaire waere keuning Lodewiek XVI van Frankriek en zien gezin gearresteerd in Varennes-en-Argonne.
* 1 oktober - Willem, Erfprins van de Nederlande, trouwt zien nich Wilhelmina van Pruusjes.
* Eësjte Franse gróndjwèt.
* Aanvaarding van de Amerikaanse *[[Bill of Rights (VS)|Bill of Rights]]*, de eësjte tieën amendemènte van de gróndjwèt van de Verenigde Sjtate.
* James Boswell sjrief zien meisterwerk "The life of Dr. Samuel Johnson".

## Gebore
* 12 fibberwarie - Jan David Zocher, Nederlandse architect en sjtedeboewkundige (gesjtorve 1870)
* 16 fibberwarie - Claude Pouillet, Franse natuurkundige (gesjtorve 1868)
* 21 fibberwarie - Carl Czerny, Oasteriekse componist, pianist en pianopedagoog (gesjtorve 1857)
* 23 april - James Buchanan, vieftieënde president van de Verenigde Sjtate (gesjtorve 1868)
* 27 april - Samuel Morse, Amerikaanse oetvènjer en sjilder (gesjtorve 1872)
* 16 mei - Johannes Allatus Anemaet, Nederlandse officier van de Genie (gesjtorve 1824)
* 17 juni - Roberto Cofresí, Puerto Ricaanse piraat (gesjtorve 1825)
* 5 september - Giacomo Meyerbeer, Joods-Duutsje componist en dirigent (gesjtorve 1864)
* 22 september - Michael Faraday, Britse natuurkundige (gesjtorve 1867)
* 14 december - Charles Wolfe, Ierse dichter (gesjtorve 1823)
* 24 december - Eugène Scribe, Franse toneëlsjriever en librettist (gesjtorve 1861)
* 26 december - Charles Babbage, Britse oetvènjer (gesjtorve 1871)

## Gesjtorve
* 17 mei - Jacob Wilhelm Lustig (89), Nederlandse componis, organis und meziektheoreticus
* 5 december - Wolfgang Amadeus Mozart (35), Oosteriekse componis en dirigent
Gistel

|
|-
|
|-
|
|}
**Gistel** is 'n stad in de Belzje provincie Wes-Vlaandere, in 't arrondissemint Oostende. De stad heet 'n oppervlak vaan 42,25 km² en had op 1 januari 2008 11.384 inwoeners. Sjötspetroen vaan Gistel is Sint-Godelieve.

## Geografie
### Deilgemeintes
Gistel besteit oet veer deilgemeintes. Gistel zelf heet 'n oppervlak vaan 16,88 km² en had in 2006 8.135 inwoeners.

*I. Gistel
*II. Moere
*III. Zevekote
*IV. Snaaskerke

### Aongrenzende (deil)gemeintes

### Ligking
Gistel ligk op de grens vaan de polder- en zavelstreek.

## Economie
Bij Gistel ligk e klei windmeulepark.

## Cultuur
### Bezeensweerdeghede
Bekind zien in Gistel de Sint-Godelieveabdij Ten Putte, gestiech in d'n èlfden iew (foto; binne häör mör e museum gewijd aon Sint-Godelieve) en de neogotische Slevrouwekèrk mèt 78 meter hoegen torie. Boete 't dörp stoon twie aw windmeules, d'n Oostmolen en meule De Meerlaan.

### Eveneminte
Gistel hèlt jaorleks 'n percessie ter iere vaan Sint-Godelieve, en wel op d'n iersten zoondag nao 5 juli.

## Historie
De naom *Gistel* liet ziech vrij sumpel aofleie vaan *geest* 'zavel' en *lo* 'ope bós'. Gistel ligk op 'ne zandrögk tösse lieger ligkend land. Gistel weurt mesjiens al in de negenden iew in aonteikeninge vaan de Noormanne gevoonde, meh pas euver de vermelding in d'n tienden iew besteit zekerheid. Gistel laog toen aon de *Breede Ee*, 'ne zie-erm dee deep 't Vlaamse land in veel. Dit maakde 't dörp zoewel gesjik veur d'n handel es good te verdeidege tege de Noormanne. In d'n twelfden iew woort 't pläötske versterk, in d'n daartienden iew volgde stadsrechte. In 1488 woort 't stedsje verweus in 'n represaille vaan Maximiliaan vaan Oosteriek, wie Vlaandere tege häöm in opstand kaom. Haafweeg de zestienden iew kaom Gistel in bezit vaan de Italiaonse familie Affaitati. In d'n Tachtegjaoregen Oorlog woort 't gebeed zoe door 't geweld versjäörd tot 't gebeed oontvolk raakde. 't Verval woort pas umgekierd nao d'n aonlag vaan 'ne steinweeg vaan Oostende nao Wijnendale in d'n achtienden iew, 'ne spoorweeg in de negentienden iew en d'n A18/E40 in de twintegsten iew. Gistel woort neve forenzeplaots veur Oostende ouch zelf 'n industrieplaots. In 1971 woorte de opgeheve gemeintes Moere en Zevekote aon Gistel touwgeveug, in 1977 volgde Snaaskerke.

## Extern links
* Website vaan de gemeinte
1796

1793 - 1794 - 1795 - **[[1796]]** - 1797 - 1798 - 1799
## Gebäörtenisse

* 1 miert - In Den Haag kump de eësjte democratisch gekaoze Nederlandse volksvertaengewoordiging biejein, de Nationaal Vergadering.
* 2 miert - Napoleon Bonaparte wirt beneump tot opperbevelhöbber van 't Franse leger.
* 11 december - De kloasterlinge van Abdiej van Villers waere door Franse troepe verdreve oet hun abdiej ómdat de abt de ziej gekaoze hèj van keizer Leopold II van 't Heilig Roamse Riek.
;zónger datum
* Yusuf Qaramanli wirt vors van Tripolitanië.
* de Valkhofburcht in Nijmege wirt groatedeils gesjloop.
* De 26-jaorige Beethoven verblif in Praag en geuf ein recital in graaf *Clam-Gallas*-pelies in de Husova-sjtraot.
*Edward Jenner verrich pioneerswerk door de eësjte succesvol vaccinatie taenge de pókke te verrichte.
* Maximilian Joseph von Montgelas wirt minister van Beiere. Hae sjtèlt de Ansbacher Mémoire op, wo-in hae ein liberaal regeringsprogramma óntvawt.
* Vereenigde Oasindische Compagnie geit failliet mèr blif besjtaon totdat de lètste bezittinge van de VOC in hènj kómme van de Bataafse Repebliek.

## Gebore
* 18 miert - Jakob Steiner, Zjwitserse wiskundige (gesjtorve 1863)
* 10 juni - Antun Mihanović, Kroatische dichter en diplomaat (gesjtorve 1861)
* 16 juli - Jean Baptist Camille Corot, Franse sjilder (gesjtorve 1875)
* 31 juli - Rose Virginie Pelletier, Franse geistelike en ordesjtichteres (gesjtorve 1868)
* 2 september - Jean-Baptiste Minne-Barth, Belzje advocaat en burgemeister van Gent (gesjtorve 1851)
* 19 september - Hartley Coleridge, Èngelsje dichter (gesjtorve 1849)
* 24 oktober - David Roberts, Sjotse sjilder (gesjtorve 1864)
* 30 november - Carl Loewe, Duutsje componist, organist, pianist en zenger (gesjtorve 1869)
* 29 december - Johann Christian Poggendorff, Duutsje natuurkundige en redacteur (gesjtorve 1877)
;exacte datum ónbekènd
* Petrus de Raadt, Nederlandse óngerwiezer, pedagoog en oprichter van 't ónderwiesinsjtituut Noorthey (gesjtorve 1862)
* Jim Bowie, Amerikaanse held van de Alamo. Nao häöm wirt 't Bowie-mets geneump dat waarsjienlik ziene broor Rezin Bowie oet ein viel maakde (ein 22 tot 45 cm. lank mets)

## Gesjtorve
* 17 fibberwarie - James Macpherson, Sjotse dichter
* 6 augustus - David Allan (52), Sjotse portretsjilder en teikenaer
* 17 november - Catharina II, ouch waal Catharina de Groate geneump, Tsarina van Ruslandj.
1794

1791 - 1792 - 1793 - **1794** - 1795 - 1796 – 1797
**1794** (MDCCXCIV) waor e gewoen jaor wat begós op 'ne goonsdag op de Gregoriaanse kalender.

## Gebäörtenisse

* 26 juni - Sjlaag biej Fleurus: 't Frans leger verovert de Oasteriekse Nederlenj. Dit markeert 't begin van de Franse tied in Belsj.
* november - 't Franse leger is genaderd tot aan de groate reviere in de noordelike Nederlande.
* De Fransman Nicolas-Jacques Conté vundj 't grafiet-potload oet.
* De Engelsman John Dalton publiceert 't eësjte weitesjappelik artikel euver kleureblèndjheid.
* Frankriek sjaf de slaverniej aaf.

## Gebore
* 25 fibberwarie - Gerrit Schimmelpenninck, Nederlandse politicus en zakeman (gesjtorve 1863)
* 23 mei - Ignaz Moscheles, Boheemse componis en pianovirtuoos
* 15 augustus - Elias Magnus Fries, Zjweedse mycoloog
* 16 september - Floris Nollet, Belzje oetvènjer (gesjtorve 1853)

## Gesjtorve
* 1 fibberwarie - Louise de Luigné (61) en dochter Louise Aimée Déan (~34), Franse adellike dames die in 1984 zalig verklaord woorte (gefusilleerd)
* 28 miert - Markies de Condorcet (50), Franse wiskundige, sjriever en politicus
* 16 april - Marie Geneviève Poulain de la Forestrie (53) en zöster Marthe (50), Franse martelaers oet adellike femielie, zalig verklaord in 1984
* 8 mei - Antoine Lavoisier (50), Franse sjeikundige
* 23 juli - Alexandre de Beauharnais (34), Franse generaal
* 28 juli - Maximilien Robespierre (36), Franse revolutionair

;exacte datum onbekend
* Rudolf Erich Raspe, (±58), Duutsje sjriever
Harelbeke

|
|-
|
|}
**Harelbeke** (Wes-Vlaams: * 'Oarelbeke*) is 'n stad in de Belzje provincie Wes-Vlaandere, in 't arrondissemint Kortrijk. De stad heet 'n oppervlak vaan 29,14 km² en had op 1 januari 2008 26.328 inwoeners.

## Geografie
### Deilgemeintes
Harelbeke besteit oet drei deilgemeintes. Binne de deilgemeinte Harelbeke ligk daobij nog 'ne veerde kern. De deilgemeinte Harelbeke zelf mèt 14,57 km² en had in 2006 18.918 inwoeners.

* I. Harelbeke
**IV. Stasegem
* II. Bavikhove
* III. Hulste

### Aongrenzende (deil)gemeintes

### Ligking
Harelbeke ligk aon de reveer de Leie, op de plaots boe de Arendsbeek in die reveer oetmund. In de gemeinte ligk nog 't natuurgebeed de Oude Leiearm.

## Historie
't Gebeed vaan Harelbeke is al e jaor of 9000 bewoend. Neve prehistorische zien ouch Romeinse opgraovinge gedoon. Harelbeke waor in de middeliewe de plaots vaan 'n graofeleke residentie. Door zien gunstege positie aon de weeg vaan Gent nao Kortrijk greujden 't oet tot belaankrieke handelsplaots. Allewijl is Harelbeke es forenzeplaots mie es oets geriech op Kortrijk. In 1977 woort Harelbeke oetgebreid mèt de toen opgeheve gemeintes Bavikhove en Hulste.

## Extern links
* Website vaan de gemeinte
1781

1778 - 1779 - 1780 - **[[1781]]** - 1782 - 1783 - 1784  

## Gebäörtenisse

* 6 jannewarie - Op de Royal Square in Saint Helier op 't Kenaaleilandj Jersey versjlaon de Èngelsje de Franse in de Sjlaag óm Jersey (Èngelsj: Battle of Jersey). Zoawaal de Britse aanveurder majoor Peirson es de Franse aanveurder barón De Rullecourt blieve doad.
*1 miert - Mèt de ratificatie door Maryland es lètste van de Dertieën kolonië waere de Artikele van Confederatie van krach.
* 13 miert - Astronoom William Herschel óntdèk de planeet Uranus. Hae bewies ouch 't besjtaon van de infraroaj sjtrale, die boete 't zichbaar sjpectrum ligke.
*mei - De Amerikaanse gezant John Adams vreug de Sjtate-Generaal óm erkènning van de Verenigde Sjtate van Amerika.
*juli - Keizer Jozef II reis incognito es Graaf Von Frankenstein door de Nederlande.
* 5 augustus - Sjlaag biej de Doggersbank. De Èngelsje vloot vilt ein Nederlands konvooi aan biej de Doggersbank. De sjlaag blif feitelik ónbesjlis, mèr wirt in Nederlandj es ein graotse euverwinning gevierd en wirt daonao jaorliks door de patriotte herdach mèt toesjprake en bankette.
*22 september - Franse troepe ónger Lafayette en Rochambeau ómsingele same mèt de Amerikaanse opsjtendelinge Yorktown.
*26 september - Joan van der Capellen tot den Pol publiceert anoniem zien pamflet "Aan 't volk der Nederlande", wo-in kritiek op de sjtadhawwer Willem V wirt geuut.
*19 oktober - In Yorktown, Virginia, geuf 't ingesjlaote Èngelsje legerke van Charles Cornwallis zich euver aan George Washington. Dit mement wirt gezeen es 't militair eindj van de Amerikaanse ónaafhankelikheidsaorlog.
* 12 november - Jozef II vaardigt ein decreet euver de tolerantie oet. "Neet-katholieke", d.w.z. joade mèr ouch protesjtante kriege in Belsj godsdeensvriejheid, de cultusvriejheid blif beperk tot de privésfeer.

## Gebore

* 30 jannewarie - Adelbert von Chamisso, Duutsje dichter
* 14 fibberwarie - Valentín Gómez Farías, Mexicaans president (1833 en 1846-1847)
* 17 fibberwarie - René Laënnec, Franse arts (gesjtorve 1826)
*13 miert - Karl Friedrich Schinkel, Duutsje architect
* 9 juni - George Stephenson, Èngelsje oetvènjer van de sjtoumlocomotief
* 6 juli - Thomas Stamford Raffles, oprichter van de London Zoo (gesjtorve 1826)
* 3 september - Eugène de Beauharnais, graothertog van Frankfurt en van 1805 pes 1814 - Óngerkeuning van Italië
* 22 oktober - Lodewijk Jozef van Frankriek, awtste zoon van Lodewijk XVI en van Marie-Antoinette

## Gesjtorve
*15 fibberwarie - Gotthold Ephraim Lessing (52), Duutsje sjriever oet de Verlichting
*22 april - Josef Ferdinand Norbert Seger (65), Boheemse componist
*11 mei - Ignatius van Laconi (80), Italiaanse lekebroeder en heilige
1782

1779 - 1780 - 1781 - **1782** - 1783 - 1784 - 1785  
**1782** (MDCCLXXXII) waor e gewoen jaor wat begós op 'nen dinsdag op de Gregoriaanse kalender.

## Gebäörtenisse
* 19 april - De Repebliek der Zeve Verenigde Nederlande erkènt de VS es zelfsjtendige sjtaatseinheid en wilt diplomatieke betrèkkinge aangaon. Nicolaas van Staphorst organiseert ein eësjte leëning aan de VS van vijf miljoen göjje.
* 29 juni - Mèt 30 grade Celsius, gemaete in Utrech, is dit de wermste daag van 't jaor.
* 16 juli - Eësjte oetveuring van Die Entführung aus dem Serail van Mozart.
* 4 augustus - Mozart trouwt in de Weense Stefansdom mèt Constanze Weber.
* 30 november - De vrejesveurwaarde, opgesjtèld door Benjamin Franklin en John Adams, waere door Èngelandj en de Verenigde Sjtate geaccepteerd.
* Engelandj verovert 't Fort Amsterdam truk.

## Gebore

* 18 jannewarie - Daniel Webster, VS-rejenaer en sjtaatsman (gesjtorve 1852)
* 29 jannewarie - Daniel Auber, Franse componist (gesjtorve 1871)
* 25 miert - Carolina Bonaparte, Zöster van Napoleon, vrouw van Joachim Murat (gesjtorve 1839)
* 21 april - Friedrich Wilhelm August Fröbel, Duutsje opvoedingsdeskundige (gesjtorve 1852)
* 26 april - Marie Amélie van Bourbon-Sicilië, de latere keuningin van Frankriek es dochter van Ferdinand I van de Tweë Sicilië. Ze trouwt mèt Lodewijk Filips van Frankriek (gesjtorve 1866)
* 26 juli - John Field, Ierse pianis en componis (gesjtorve 1837)
* 25 september - Charles Maturin, Ierse sjriever
* 27 oktober -  Niccolò Paganini, Italiaanse componis en vioolvirtuoos (gesjtórve 1840)
* 5 december - Martin Van Buren, achtste President van de Verenigde Sjtate (gesjtorve 1862)

;exacte datum ónbekend
*Alexandre Louis Jousselin, Franse ingenieur (gesjtorve 1867)

## Gesjtorve

Aafbeilding:ETH-BIB-Bernoulli, Daniel (1700-1782)-Portrait-Portr 10971.tif (cropped).jpg| Daniel Bernoulli,  gesjtórve op 17 mieërt 1782.
Aafbeilding:Bartolomeo Nazari - Portrait of Farinelli 1734 - Royal College of Music London.jpg|Carlo Broschi ouch waal Farinelli geneump, gesjtórve op 25 juli 1782.
Aafbeilding:Andreas Sigismund Marggraf-flip.jpg| Andreas Sigismund Marggraf, gesjtórve op 7 augustus 1782.
 
* 1 jannewarie - Johann Christian Bach (46), Duutsje componist
* 17 miert - Daniel Bernoulli (82), Nederlands/Zjwitserse wis- en natuurkundige
* 13 juni - Anna Göldi (47), lètste miensj in Europa die waeges hekseriej ter doad woort gebrach
* 25 juli - Carlo Broschi (77), baeter bekènd es Farinelli, beroemdste castraat-sopraan oet de gesjiedenis
* 7 augustus - Andreas Sigismund Marggraf (73), Duutsje chemicus
* 21 november - Jacques de Vaucanson (73), Franse oetvènjer van de robot

## Meziek
* Pianoconcert nr. 11 (Mozart)
* Pianoconcert nr. 12 (Mozart)
1783

1780 - 1781 - 1782 - **[[1783]]** - 1784 - 1785 - 1786  

## Gebäörtenisse

* 5 fibberwarie - Aardbaeving in de ómgaeving van Monteleone in Italië óm 7 oer ’s aoves, mèt 26.750 doaje.
* 8 juni - De vulkaan Laki op Ieslandj barsj oet. De eruptie zouw ach maondj doere, mèt merkwaardig gekleurde lóchte es gevolg. De door de wèndj mitgeveurde zjwaveldampe zörge in heël Wes-Europa veur mislökde oagste en, same mèt de dao-op volgende óngekènd sjtrenge wèntjer, veur doezende sjlachoffersj.
* 26 juli - 't Eësjte exercitiegenaotsjap *De Vriejheid* in Dordrecht opgerich. De Patriotte wille de aw vriejheid herovere op de Oranjes.
*16 augustus - In Amsterdam kump veur 't eësj eine groep patriotte oet 't landj biejein op initiatief van de Geldersje edelman Robert Jan van der Capellen. ouch ziene naef Joan Derk van der Capellen tot den Pol is aanwezig. Hae pleit veur de oprichting van burgercommissies.
* 3 september - De Vreje van Versailles wirt geteikend, 't definitief eindj van de Amerikaanse ónafhankelikheidsaorlog.
* 26 oktober - De Mès in c klein, de *Groate Mès* van Mozart, hoewaal ónvoltoajd, belaef zien première in de St. Peterkirk in Salzburg.
* 21 november - De eësjte bemande ballónvaart vundj plaatsj mèt eine *Montgolfiére* geneump nao de oetvènjers, de gebreurs Montgolfier, mèt aan baord o.a. de Franse natuurkundige Jean-François Pilâtre de Rozier.
*23 november - In de serie concerte die Karel Filip Stamic verzörg in 't Sjtadhawwerlik Keteer van Den Haag, sjpeelt de twelfjaorige Ludwig van Beethove fortepiano. hae is mèt zien moder veur de tweëde keër oet Bonn euvergekómme.
* 1 december - Natuurkundige Jacques Charles sjtieg op mèt eine door häöm óntwikkelde watersjtofballón.

;zónger datum
* De taore van de Martinikirk in Doesburg, door de eëuwe heen al meërdere keëre door blikseminsjlaag aafgebrend, kriet es eësjte boewwerk in Nederlandj eine bliksemaafleijer, óntwikkeld door Cornelis Rudolphus Theodorus Krayenhoff.
* De Sjotse Brigade wirt nao tweë eëuwe genationaliseerd.
* Keizer Jozef II leët ein lang lies van kloasters opheffe in de Oasteriekse Nederlande.

## Gebore
* 23 jannewarie - Stendhal, Franse sjriever (gesjtorve 1842)
* 28 fibberwarie - Gabriele Rossetti, Italiaans-Èngelsje dichter en geleërde
* 22 mei - William Sturgeon, Britse natuurkundige en oetvènjer (gesjtorve 1850)
* 22 oktober - Constantine Rafinesque-Schmaltz, homo universalis oet de neugetieënde eëuw (gesjtorve 1840)

## Gesjtorve

* 7 april - Ignaz Holzbauer (71), Oasteriekse componist
* 16 april - Benedictus Jozef Labre (35), Franse heilige
* 27 juli - Johann Kirnberger (62), Duutsje muzikant, componist en meziektheoreticus
* 18 september - Leonhard Euler (76), Zjwitserse wiskundige
* 20 december - Padre Antonio Soler (54), Catalaanse componist en organist
* 23 december - Johann Adolf Hasse (84), Duutsje componist

;datum ónbekend
* Johannes Rach, Deense kunstenaer
1797

1794 - 1795 - 1796 - **[[1797]]** - 1798 - 1799 - 1800
## Gebäörtenisse
* 17 fibberwarie - Sjpanje sjleit de aanval van Admiraal Nelson op Gran Canaria aaf.
* 4 miert - John Adams wirt de tweëde president van de Verenigde Sjtate. Hae regeert pès 1801.
* 17 april - De Franse generaal Bonaparte sjlut in Oasteriek de veurluipige Vreje van Leoben. Oasteriek erkènt 't Franse bezit van de Zuidelike Nederlande en van Lombardieje. De Repebliek Venetië wirt tösje Frankriek en Oasteriek opgedeild.
* 4 september - Napoleon sjtich de Ligurische Repebliek en de Cisalpiense Repebliek.
*11 oktober - Zeësjlaag biej Kamperduun, de Nederlandse vice-admiraal Jan Willem de Winter wirt versjlage door de Brit Adam Duncan.
* 17 oktober - Óngerteikening van de Vreje van Campo Formio tösje Frankriek en de Coalitie. De Oasteriekse Nederlande gaon nao Frankriek, terwiel Oasteriek de Repebliek Venetië krit.
* 22 oktober - De Fransman Garnerin sjprunk es eësjte mèt ein zelfgemaakde parachute nao beneje.
* 25 oktober - 't Franse besjtuur hef de universiteit van Leuve op.
* 19 december - Oprichting van 't Nederlandsch Zendeling Genaotsjap in Rotterdam.

;zónger datum
* De Habsburgers waere heërsjersj van Istrië.
* Ten gevolge van de koste van de oorlog mót Groat-Brittannië de gouwe sjtandaard loslaote. Pandjbreve zeen veurluipig neet inwisselbaar. Dit kump bienao neer op ein sjtaatsbankroet.
* Hans en Parkie, de tweë Ceylonese olifante van de oetgeweke sjtadhawwer Willem V, waere in Deventer ingesjeep óm door de bènnewatere te waere euvergebrach nao de Jardin des Plantes in Paries.
* De sjah van Perzië, Aga Mohammed Khan, wirt in Teheran vermaord.

## Gebore

* 31 jannewarie - Franz Schubert, Oasteriekse componist (gesjtorve 1828)
* 19 miert - Johannes Bosscha Sr., Nederlandse sjtaatsman (gesjtorve 1874)
* 21 miert - Johann Andreas Wagner, Duutsje paleontoloog, zoöloog en archeoloog (gesjtorve 1861)
* 27 miert - Alfred de Vigny, Franse sjriever (gesjtorve 1863)
* 16 april - Adolphe Thiers, Franse premier (gesjtorve 1877)
* 20 augustus - Francesco Zantedeschi, Italiaanse preester en natuurkundige (gesjtorve 1873)
* 30 augustus - Mary Shelley, sjriefster van de roman Frankenstein (gesjtorve 1851)
* 29 - Gaetano Donizetti, Italiaanse operacomponist (gesjtorve 1848)
* 13 december - Heinrich Heine, Duutsje dichter (gesjtorve 1856)
* 17 december - Joseph Henry, Amerikaanse natuurkundige (gesjtorve 1878)

;datum ónbekènd
* Ando Hiroshige, Japans ukiyo-e kunstenaer (gesjtorve 1858)

## Gesjtorve

* 22 fibberwarie - Baron van Münchhausen (76), Duutsje offeseer en avontureer
* 27 mei - François-Noël Babeuf (36), Franse revolutionair leijer (geexecuteerd)
* 10 september - Mary Wollstonecraft (38), Èngelsje sjriefster en feministe
* 16 november - Frederik Willem II (53), Pruusje keuning
1784

1781 - 1782 - 1783 - **[[1784]]** - 1785 - 1786 - 1787  

## Gebäörtenisse
* 14 jannewarie - De Vreje van Paries beëindig de Veerde Èngelsj-Nederlandse Aorlog.
* Zaterdag 3 april - Flinke relle in Rotterdam tösje Prinsgezinde en Patriotte. Kaat Mossel wirt gearresjteerd, vriejgesjpraoke en ein jaor later - in afwachting van hoager beroop - nao Den Haag euvergebrach.
* De Amerikaanse sjtaatsman, geleërde en filosoof Benjamin Franklin oppert |t idee dat de luuj ’s in de zomer wat vreuger opsjtaon. Hae geuf daomit de aanzèt óm ein saort *[[zomertied]]* in te veure. Dat levert volges häöm ein beheuërlikke  besjparing op aan kaersje.
* 15 september - Vincenzo Lunardi leët in Sjotlandj ein watersjtofballon op, mèr waal ènnige maonje later, nao professor Jacques Charles, die op 1 december 1783 vanoet Versailles waas opgesjtege.
* 8 oktober - Op de Sjelde wirt de Kaetelaorlog oetgevóchte tösje de Repebliek der Zeve Verenigde Nederlande en Oasteriek. 't Ènnige sjot dat in dit treffe wirt gelos truf eine sopkaetel.
* 14 oktober - De hertog van Brunswijk wirt gedwónge 't landj te verlaote, naodat bekènd wirt dat hae nog ummer en heimelik de raodgaever is van sjtadhawwer Willem V.
* In Nada (Japan) wirt ries polieste mèt watermeules sjtandaard. Dit resulteert in ein väöl verfiendere sake. In plaatsj van óngeveër 25 kilo veur 10% gepolies kent d'r noe 2400 kilo per daag veur óngeveër 25% gepolies waere. Ein anger gevolg is dat sake neet meë 't ganse jaor gebroewe hoof te waere.
* Sjtadhawwer Willem V kriet tweë olifante gesjónke oet Ceylon. Hans en Parkie zint neet de eësjte olifante in Nederlandj, Rembrandt teikende ouch al eine olifant.
* Biej 't plantagereglemènt van Suriname wirt de Sjpaanse bok es sjtraof officieel aafgesjaf.

## Gebore
* 22 juli - Friedrich Bessel, Duutsje astronoóm en wiskundige (gesjtorve 1846)
* 28 augustus - Nicaise Augustin Desvaux, Franse botanicus (gesjtorve 1856)
* 26 september - Christoph Hansteen, Noorse astronoóm en natuurkundige (gesjtorve 1873)
* 7 oktober - Karel XIII van Zweden, keuning van Zjwede en es *Karel II* keuning van Noorwege (gesjtorve 1818)
* 24 november - Zachary Taylor, twelfde president van de Verenigde Sjtate (gesjtorve 1850)

## Gesjtorve
* 6 juni - Joan Derk van der Capellen tot den Pol, veurman van de Patriotte
* 1 juli - Wilhelm Friedemann Bach (73), componist, de awtste zoon van Johann Sebastian Bach
* 31 juli - Denis Diderot (70), Franse sjriever en filosoof
1785

1782 - 1783 - 1784 - **1785** - 1786 - 1787 - 1788 
**1785** (MDCCLXXXV) waor e gewoen jaor wat begós op 'ne zaoterdag op de Gregoriaanse kalender.

## Gebäörtenisse

* 1 jannewarie - 't Eësjte exemplaar van *The Daily Universal Register* (de latere The Times) wirt gepubliceerd.
* In de Repebliek waere meë exercitiegenaotsjappe en vriejcorpse opgerich, óm de sjtadhawwer te bewaege verangeringe door te veure en óm de vermeinde "expansie" van de Oasteriekse keizer Joseph II te beteugele.
* juni - De patriotte sjlete nao ein tweëtal eërdere biejeinkómste de *Akte van Verbèntjenis*, ein euvereinkóms tösje diverse exercitiegenaotsjappe óm wederzijdse hulp en biejstand.
* 23 juni - 't Leids exercitiegenaotsjap wirt verbaoje te exercere. De drilmeister kriet ein boete van 25 göjje.
* 12 juli - De eësjte ballonvaart baove Nederlandj vundj plaatsj, oetgeveurd door Jean Pierre Blanchard en ziene passageer, de Èngelsje lutenant Honinckton. De ballonreis veurt van Paleis Noordeinde nao Zevehoeze.
* Begin september - de orangistische relle in Den Haag waere neet óngerdrök door 't garnizoen van de sjtad. De Sjtate van Hollandj óntnumme sjtadhawwer Willem V van Oranje-Nassau 't bevel euver 't garnizoen van Den Haag.
*15 september - De sjtadhawwerlikke femilie verleët Den Haag, trèk nao Frieslandj en vestigt zich oetentelik op Kesjteël 't Awwe Loo.
* 4 oktober - Pieter Vreede, Wybo Fijnje, Rutger Jan Schimmelpenninck, Cornelis van Foreest en Jacobus Blaauw es aafgevaardigde van Gouda zint de opsjtèllersj van 't *Leids óntwerp*.
* 8 november - De patriotte zint ein samewirking aangegaon mèt Frankriek. 't Verdraag van Fontainebleau (1785) wirt oetbundig gevierd in de Garnaledoele. 't Resultaat: de Sjelde blief gesjlaote.
* De Hongaarse kroan wirt euvergebrach nao Wenen, ein demonstratie die väöl kwaod blood zèt. Dit wirt gezeen es ein teike dat Hongarije mer ein deil is van de Oasteriekse Erflenj.
* De Èngelsje dominee Cartwright vundj de mechanische weefsjool oet.

## Gebore
* 27 miert - Lodewijk XVII
* 15 mei - Karel Blažej Kopřiva (29), Boheemse componist en organist

;exacte datum ónbekend
*Enrico Acerbi, Italiaanse arts (gesjtorve 1827)

## Gesjtorve

## Literatuur
* Ode an die Freude, door Friedrich von Schiller.
1793

1790 - 1791 - 1792 - **[[1793]]** - 1794 - 1795 – 1796
## Gebäörtenisse

* 2 jannewarie - Ruslandj en Prusjes verdeile Pole.
* 21 jannewarie - Lodewijk XVI van Frankriek wirt -nao veraordeild te zin veur verraod- terechgesjtèld mèt de guillotine.
* 1 fibberwarie - 't Revolutionair Frankriek verklaort "de tiranne George III en Willem V" de aorlog.
* 19 fibberwarie - Boni (guerrillaleijer) wirt nao verraod gedoad in Suriname.
* 25 fibberwarie - George Washington hilt zien eësjte kabinètsvergadering es president van de Verenigde Sjtate.
* 5 miert - Franse troepe waere door de Oasteriekers versjlage. De sjtad Luuk wirt heroverd.
* 18 miert - Tweëde sjlaag biej Neerwinden.
* 6 april - De Franse Nationale Conventie dreug de oetveurende mach euver aan 't Comité de Salut Public.
* 2 juni - De Jakobiene griepe de mach in Frankriek en zètte de girondiene aaf. Begin van 't Sjrikbewèndj.
* 9 juli - In Boven-Canada wirt ein wèt taenge de sjlaverniej aangenómme.
* 13 juli - De Franse Jacobien Jean-Paul Marat wirt in bad vermaord door de Girondien Charlotte Corday d'Armont. Zie verklaort later taenge de rechter dat ze eine man haet gedoad óm 't laeve van 100.000 luuj te redde. Ze sjturf ónger de guillotine.
*20 juli - De bóntjhanjelaer Alexander Mackenzie bereik de weskus van Canada. Hae is daomit de eësjte Europeaan die 't Amerikaanse continent haet euvergesjtaoke ten noorde van Mexico.
* 23 juli - Franse aaftoch maak ein eindj aan 't Belègk van Mainz.
* 8 november - 't Louvre in Paries äöpent, nao meë es tweë eëuwe es keuninklik palies te höbbe gefungeerd, zien deure es museum.

;zónger datum:
* Ein poging van 't Ottomaanse Riek óm weer 't onmiddellike bewèndj euver Tripolitanië euver te numme wirt veurkómme. De Qaramanli blieve aan de mach.
* Sjpanje verklaort Frankriek de aorlog.
* De Nederlandse autoriteite in de Kaapkolonie numme bezit van Walvisbaai (Namibië).
* In Massachusetts vundj Eli Whitney de katoenpluusmachine ('Cotton-Gin") oet.

## Gebore
* 22 jannewarie - Caspar Reuvens, eësjte hoagleëraar in de archeologie ter waereld en eësjte directeur van 't Rieksmuseum van Awtheje in Leide
* 19 april - Ferdinand I, keizer van Oasteriek

## Gesjtorve
* 21 jannewarie - Lodewijk XVI (39), keuning van Frankriek (guillotine)
* 6 fibberwarie - Carlo Goldoni (85), toneëlsjriever
* 20 mei - Charles Bonnet (73), Zjwitserse natuurvorser
* 23 mei - William Hudson (±63), Èngelsje botanicus en apothaeker
* 13 juli - Jean-Paul Marat (50) (vermaord door Charlotte Corday)
* 8 oktober - John Hancock (56), Amerikaanse revolutionair en zakeman
* 16 oktober - Marie Antoinette (37), keuningin van Frankriek (guillotine)
1788

1785 - 1786 - 1787 - **[[1788]]** - 1789 - 1790 - 1791  

## Gebäörtenisse

*1 jannewarie - The Times, veurhaer *The Daily Universal Register* genaamp, wirt veur 't eësj oetgegaeve.
*2 jannewarie - Georgia óngerteikent es veerde sjtaat de gróndjwèt van de Verenigde Sjtate van Amerika.
*18 jannewarie - De Ierste Vloot mèt koloniste oet Groet-Brittannië kump aon in Botany Bay, Australië.
*26 jannewarie - Kapitein Arthur Phillip, van de Eësjte Vloot, eis formeel de kelonie Nuuj-Zuid-Wales op veur Graot-Brittannië, dit wirt in Australië gevierd es Australia Day.
*augustus - Ónger dreiging van ein sjtaatsbankroet reup Keuning Lodewijk XVI van Frankriek veur volgend jaor mei de Sjtate Generaal biejein. De aafgevaardigde van de Sjtande zint bienao angerhauve eëuw neet samegekómme.
*13 september - New York wirt veurluipig hoofsjtad van de Verenigde Sjtate van Amerika.
*31 oktober - Äöpening van 't geboew van 't genaotsjap veur kunste en weitesjappe Felix Meritis in Amsterdam.

;zónger datum
* De Russische zeëvaarder Gavriil Pribylov óntdèk in de Beringzeë de eilenj St. George en St. Paul. Later zal dees eilandjgroep nao häömzelf geneump waere.
* D'r wirt begoosj mèt de boew van 't Brandenburger Tor in Berlien.

## Gebore
*1 jannewarie - Étienne Cabet, Franse filosoof, politicus en utopist (gesjtorve 1856)
*22 jannewarie - Lord Byron, Èngelsje dichter
*5 fibberwarie - Robert Peel, premier van 't Verenigd Keuninkriek
*22 fibberwarie - Arthur Schopenhauer, Duutsje filosoof dae ein oetgesjpraoke pessimistische waereldbesjouwing formuleerde
*1 juli - Jean-Victor Poncelet, maetkundige en ingenieur (gesjtorve 1867)
*21 september - Geert Adriaans Boomgaard, de tweëde internationaal erkènde supercentenarian (gesjtorve 1899)
*21 september - Margaret Taylor, First Lady (vrouw van president Zachary Taylor) (gesjtorve 1852)
*ca. 9 oktober - József Kossics, Sjloveense historicus, sjriever, dichter, etnoloog, taalkundige, roams-katholieke preester (gesjtorve 1867)

;datum ónbekend
*Christian Jürgensen Thomsen, Deens archeoloog, introduceerde 't idee van de prehistorie

## Gesjtorve
*31 jannewarie - Charles Edward Stuart (67), Brits troanpretendent
*2 augustus - Thomas Gainsborough (61), Èngelsje kunstenaer
*14 december - Carl Philipp Emanuel Bach (74), Duutsje componis
*14 december - Karel III van Sjpanje (72)

## Literatuur
* *Essai historique sur la colonie de Surinam* van de handj van de Sefardisch-joadse sjriever David Nassy wirt oetgegaeve.
1786

1783 - 1784 - 1785 - **[[1786]]** - 1787 - 1788 - 1789  

## Gebäörtenisse

*2 augustus - In de sjtad Utrech is de veerde nationaal vergadering van vriejcorpse georganiseerd. Besjlaote wirt de invloed van 't volk en de controle op de regente te vergroate. D'r waere 16 democratisch gekaoze patriotte in de raod beëdig, ein veur Europa unieke gebäörtenis. De prinsgezinde leje van de Provinciaal Sjtate verhoeze nao Amersfoort.
*Herman Willem Daendels en Cornelis van den Burg, burgemeister van Bolsward waere geïnsjpireerd door de gebäörtenisse in Utrech. Daendels verzèt zich taenge de beneuming van tweë prinsgezinde kandidate in de raod van Hattem, mèr op 31 augustus kómme de sjtadhawwerlikke troepe óm de orde te hersjtèlle. In Bolsward verzeuk 't exercitiegenaotsjap óm meë munitie óm ein eventueel herhaling in Frieslandj te veurkómme.
*8 augustus – De top van de Mont Blanc wirt veur ’t eësj bedwónge door Jacques Balmat en Michel Paccard.
*September - De vriejheid van drökpaesj en vergadering wirt in de geweste Gelderlandj en Frieslandj beperk. De sjtad Utrech verangert in ein legerkamp, óm de patriottische vroedsjap te verdedige.
*Frederik Willem II wirt keuning van Pruusje (pes 1797).
*Vriejhanjelsverdraag tösje 't Èngelsje Gemeinebes en de Repebliek der Zeve Vereinigde Nederlande

## Gebore
*26 fibberwarie - François Arago, Franse astronoóm en arts
*3 miert - Marie Bigot, Franse pianiste en componiste (gesjtorve 1820)
* 16 april - Albrecht Adam, Duits kunstschilder
* 8 mei - Johannes Maria Vianney, parochiepriester in Ars-sur-Formans en roams-katholieke heilige (gesjtorve 1859)
*18 september - Christiaan VIII van Denemarken, keuning van Denemarken en Noorwegen (gesjtorve 1848)
*29 september - Guadalupe Victoria, Mexicaans ónafhankelikheidsstrijder en eerste president van Mexico
*18 november - Carl Maria von Weber, Duutsj componist (gesjtorve 1826)

## Gesjtorve
*11 miert - Jacobus Bellamy (25), Nederlandjse dichter
*7 miert - Franz Benda (76), Boheemse violis en componis
*20 april - John Goodricke, amateurastronoom
*19 mei - John Stanley (74), Èngelsje componis en organis
*25 mei - Peter III van Portugal (68)
*17 augustus - Frederik de Groate van Pruusjes (74)