open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Middeklinker

'ne **Middeklinker** (neet dooreinhaole mit 'ne *[[centrale klinker]]*) is 'ne klinker wobie de preciezen oetspraok wuuertj gekènmirk dore tóng die zich halverwaeges tössen 'nen toewe klinker en 'nen aope klinker in bevindj;

Bie de meiste spraoke waere neet mieë wie veer versjeie klinkerhuuegdjes óngersjeie; bie de spraoke die veer óngersjeien is det meis toe, toe-midden, aop-midden en aop. Hiedoor wuuert 't neet nuuedig g'ach apaarte teikes veure middeklinkers oet te sjrieve, boete veure väöl veurkómmendje centrale middeklinker . Det kump ómdet me veure spraoke die drie klinkerhuuegdjes óngersjeie me mekkelik die eiveljige teikes vanne toe-midderits kan broeke: ,  en . Veur spraoke die aevel waal vief huuegdjes óngersjeie (worónger e deil zujelike Limbörgse dialekte) kan me dan toeveuginge broeke: *ee* /e:/, *èè* /e̞:/ en *ae* /ɛ:/.

## Variantje
* midden óngerónje veurklinker 
* midde gerónje veurklinker 
* centrale middeklinker 
* midden óngerónjen achterklinker 
* midde gerónjen achterklinker 

## Zuuch ouch
* Centrale klinker
* Toewe klinker
* Aope klinker
Poscode

'n **Poscode** is 'n korte rits aan teikes, meis tösse de veer en neuge siefers lank (mit döks ouch lètters d'rbie) die gebroek wuuert veur 'n adres mit aan te gaeve veur zoea 't automatisch sortere van pos, wie breve, tiedsjrifter en pekskes, mekkeliker te make.

In Nederlandj zeen de poscodes in 1977 ingeveurd. De poscodes bestaon oet veer siefers en twieë lètters: de ieëste twieë siefers gaeve de regio aan, de lèste de wiek. De lètters gaeve de straot aan. De regio's valle neet gans same mitte pervinsies. De volgendje regiocodes kómme veur in Nederlandjs-Limbörg: 57 (minimaal), 58 (deils), 60 (gooddeils), 61, 62, 63, 64 en 65 (minimaal).

In 't Belsj haet m'n in 1969 de posnómmers ingeveurd. De posnómmers bestaon oet veer siefers: de ieëste twieë veure sorteersector, 't derdje siefer veur e poskentoear en 't veerdje siefer van 'n oetgaafkentoear. De poscodes 3500-3999 huuere bie Belsj-Limbörg.
Carolus Antonius Fodor

**Carolus Antonius Fodor**, roopnaam **Antoine** (Venlo, geduip 12 april 1768 - Amsterdam, 22 fibberwarie 1846) waas 'ne Nederlandse componis, pianis en dirigent.

Fodor woort gebaore es zoon van de militaire musicus Carolus Fodor en Maria Elizabeth Messemaeckers. Van vaderskant waas hae van Hongaarse aafkoms. Zien aldere breurs Joseph Fodor en Charles Fodor ginge veur 'm ouk de meziek in. Es kind kreeg hae pianoles in Mannheim, wao toen misschien waal de beste hofkapel van de waereld waas en op zien dertieënde ging hae same mit Charles nao Paries um dao aan 't conservatorium vaerder te studere. Hae brach misschien ouk nog 'nen tied in Rusland door.

In 1790 geit hae in Amsterdam woeëne, wao hae soleert in 't orkes van Felix Meritis, waat toen in opkoms waas. Ouk speult hae in D'n Haag aan de prinseliken hof. Es pianis bouwt hae 'n gooj reputatie op. In 1798 trouwt hae mit Geertruida Tersteeg. As in 1801 Bartholomeus Ruloffs störf, d'n dirigent van Felix Meritis, nump Fodor zien positie euver. Hae zal det orkes de kómmende 25 jaor blieve dirigere. In 1808 druueg keuning Lowie Napoleon 'm veur es lid van 't Instituut voor Wetenschappen, Literatuur en Schone Kunsten. Vanaaf 1811 helt hae, same mit ónder mier Johann Wilhelm Wilms, de dinsdaagconcerte in de Munt.

Fodor zien oeuvre umvat dreej symfonieë, diverse pianoconcerte, vuuel kamermeziek (dök mit piano), 'nen opera *Numa Pompilius* (verlaore gegaon) zoeëwie vuuel lejer en cantates veur diverse gelegehede. Wiewaal det zien oeuvre rilletief bescheie is, is 't mit de niejste modes van zienen tied mit. Hae begint, wie mier componiste, as naovolger van Joseph Haydn, maar geit nao 1800 al mit in de dan opkómmende vreugromantiek.

Zienen insigste zoon Carel Joseph Fodor woort koupman en kunsverzamelaer. Aan um dank de stad 't Museum Fodor, 't ierste musuem in de stad veur modern kuns.

## Bronne
*Dit artikel is gebaseerd op, maar neet vertaald oet, 't corresponderend Nederlandstalig artikel, en wel in [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Carolus_Antonius_Fodor&oldid=63896074 dees versie].*

### Referenties
Iraanse aaval óp Israël in 2024

Óp d'r **13e april [[2024]] lanceerde [[Iran]]** en diverse pro-Iraanse groeperinge in 't Midde-Oeëste **'ne gecoördineerde drone- en raketaaval óp militair doele in [[Israel]]**. 't Geet um 'n reaksie óp e bombardement óp 't Iraans consulaat óp d'r 1e april 2024, woebei 16 luuj um 't leëve koame. Wiedoet de mieëtste rakette woeëde óngersjep en kóste neet hun doele rake.

De vergeldingsaavalle woare de ieësjte direkte militair confrontatie tusje bei leng seër 't begin van 't proxy-conflik noa de Iraanse Revolutie va 1978.

## Achtergrónk
Israel en Iran sjtónt al seër de Islamitisje Revolutie van 1978 óp gesjpanne voot mitee. 't Rezjiem in Teheran erkent d'r sjtaat Israel neet, meh waal Palestina en óngersjteunt al decennia versjillende terreurgroeperinge i g'n regio, woe-ónger Hamas i g'n Gazasjtrook en Hezbollah i Syrië en Libanon. Óp d'r ieësjte april 2024 veel Israel 't Iraanse consulaat aan i g'n Syrische hoofsjtad Damascus. Doabei koame 16 luuj óm 't laeve, woe-ónger 'ne hoeggeplaatsde militair van de Quds-bridgade, 'n sjpeciaal eenheed binne 't Iraans leger. Me kint dus sjpreëke van 'n groeëte escalatie in 't conflik tusje bei leng.

## Verloop
In d'r oavend van d'r 13e april lancere Iran en diverse pro-Iraanse groeperinge in 't Midde-Oeëste, woe-ónger de Houthi's i Jeme en Hezbollah i Libanon, diverse lóchaanvalle op Israël. Bei de aavalle woeëde zieëker mieë es 300 drones en rakette aafgeveurd. De mieëtste doava woeëde oet de lóf gehoald durch Israel, de VS, 't VK, Frankriek en Jordanië. Wiejer hant Saoedi-Arabië en de VAE inlichtinge durchgegeëve en doabei Israel indirek geholpe.

## Noasjleep
Volges Iran, Israel en de VS zint twieë lófmachbases geraak durch rakette. Volges Israel en de VS goof 't alling lichte sja aan bei bases. E meëdje is ernstig verlets geraak.

Óp d'r 19e april woeëde deep in Iran explosies gehoeëd, bei e lófverdedigingssysteem i g'n umgeëving van Isfahan. Doa gieëf 't nucleair facilitete, die meugelig weëde gebroek vuur 't controversiële Iraanse atoomprogram. Volges 't rezjiem in Teheran goof 't doabei ging sja of sjlachoffesj. Volges de VS is doabei e raketlanceersysteem geraak. Satellietbeelde bevestige deë letste claim.

Experts gónt óp basis van de aavalle doava oet dat Israel en Iran waal bereid zint uuever te goa óp militair acties, meh ginne groeëtere kreeg i g'n regio wille riskere. Dat zouw ooch de reë zieë dat Arabisje leng Israel hant geholpe mit 't oet de lóf hoale va rakette en drones, ooch went ze 't optreëne van de Israelisje troepe i Gaza sjerp veroerdele.

## Kiek ooch
* Kreeg Hamas-Israël (2023-2024)

## Referenties
Michalovce

**Michalovce** (Hóngaars: *Nagymihály*, Duutsj: *Großmichel*, Romani: *Nadymihaya*) is 'n stad mit bao 40.000 inwoonders in 't oeaste van Slowakieje kortbie de grens mit Oekraïne. De stad is gelaengen ane reveer de Laborec.

## Gesjiechre
De ieëste bewoning van 't gebied róndj Michalovce waas, veur zoeawied bekandj, inne late steinteid. De Slave komen inne viefdje iew e 't gebied waas inne neugendje ieëw óngerdeil van 't Groeat-Moravisch Riek en inne twellefdje ieëw woor 't gebied ingenómme door 't Keuninkriek Hóngarieje.

De ieëste sjriftelike vermeljing van Michalovce kump oet 1244. De stad grujdje duchtig inne achtieëndje enne neugetieëndje ieëw en sieër 1867 kreeg 't de staot van 'n groeate gemeinsjap en kort dao-op woort 't de zetel van eint vanne distrikte van 't graofsjap Zemplín. Vanaaf 1918 behuuerdje Michalovce toet Sjekkeslowakieje en vanaaf 1993 toet Slowakieje. In 1996 woort 't de zetel van 't distrik Michalovce.

In 1910 waas nag de mieëderheid vanne inwoonders (ruum 60%) Hóngaarskallendj, mer op vandaag vörme de Hóngare mit zoea hóngerd man 'n hieël klein minderheid.

## Stadsdeil
De gemèndje Michalovce besteit oet versjeie kaere (mit tössen häökske 't jaortal det 't stadsdeil of 't dörp bie gemèndje geveug woor):

* Michalovce
* Stráňany (1925)
* Topoľany (1960)
* Močarany (1960)
* Vrbovec (1960)
Komárno

**Komárno** (Hóngaars: *Komárom*, Duutsj: *Komorn*, Servisch: *Komoran*/*Коморан*) is 'n stad in Slowakieje de ligk ane reveer d'n Donau enne Váh. In 2020 haw Komárna 33.539 inwoonders, wovan 18.506 Hóngaren en 11.509 Slowake. De stad is d'n historische zetel vanne Serbische nasjenaal minderheid in Slowakieje. In Komárno vörme de Hóngaren 'n mieëderheid van juus bao de hèlf vanne bevölking en dore centraal ligk vanne stad is die ouch 't centrum vanne Hóngaarse minderheid in Slowakieje. Anen euverkantj vanne Donau ligk 't Hóngaars deil Komárom. Dees twieë deil zeen verbónje door 'n brögk euvere reveer. 

## Gesjiechte
De ieëste vermeljing vanne stad kump oet 1075. Doe waas die ein vanne wichtigste vestinge van 't Keuninkriek Hóngarieje en ein vanne min stej die noeatj dore Osmane vereuverd woren is.

Nao d'n Ieëste Werreldkrieg woort in 1920 d'n Donau es de grens genómme tössen Hóngariejen en 't nuuj landj Sjekkeslowakieje. Daodoor woort Komárno in twieë deil gesplits, wobie 't naordelik deil (en ouch de binnestad) ónger Sjekkeslowakieje koom te valle. 't Stadsdeil t'n zuje vanne reveer bleef Hóngaars.
Humenné

**Humenné** (Hóngaars: *Homonna*, Duutsj: *Homenau*) is 'n stad in 't oeaste van Slowakieje mit zoea 35.000 inwoonders.

## Stadsbeeldj
Humenné ligk ane reveer de Laborec en huuert achter Košice en Michalovce toette grótter plaaysen in 't oeaste van 't landj. Inne binnestad is 'n vootgengerszaon wodoor me nao de börch kan gaon. In die börch, die door e park ómgaeve wuuert, bevindj zich e museum. 

Wie in väöl anger plaatsen in 't oeaste van Slowakieje is Humenné godsdeenstelik hieël divers.

## Gesjiechte
De ieëste sjriftelike vermeljing vanne stad, es *Homonna*, kump oet 1317. De stad woort dao-op 'ne langen tied (róndj 1320 toet 1684) nej verbónjen ane adellike femielje van groeatgróndjbezitters *Drugetovci*, die van Napolitaanse kómaaf wore. De stad enne börch woorte van häör de zetel.

Inne neugetieëndje ieëw kaam de femielje *Andrássy* oet Transsylvanië inne stad. In daen tied waas ikkenomische gruj en woorte väöl nuuj geboewe neergezatj. De stad richdje zich meis oppe landjboew, de ambachten ennen hanjel. In 1871 woort 'n iezerbaan nao de stad getroch wodoor d'n hanjel enne houtbewirking 'ne blujtied doormaakdje. Anen inj vanne ieëw kaam de ieëste bedriefskundige akkedemie van Oeasteriek-Hóngarieje inne stad. Humenné talj doe zoea veerdoezjendj inwoonders.

Inne twintjigste ieëw kaam 'n kultureel vernujing. De stad waas bekandj veure merten en buuerze. Dees óntwikkeling kaam toet 'ne stilstandj doren Ieëste Werreldoorlog. Op 23 november 1914 woor de stad veur 'ne korten tied bezatj door 't Russisch laeger. Op 9 mieërt 1915 trochte die zich aevel trögk euvere Karpate. 

Toetaan 1956 waas Humenné mieër e bestuurlik wie 'n ikkenomisch centrum. Wie de febriek veur polyamide vaezels te make kaam, op vandaag 't bedrief Chemlon, begós de stad weer mit grujje.
Liptovský Mikuláš

**Liptovský Mikuláš** (ieërehaer *Liptovský Svätý Mikuláš*, Duutsj: *Liptau-Sankt-Nikolaus* of *Sankt Nikolaus in der Liptau*, Hóngaars: *Liptószentmiklos*) is 'n stad in 't noorde van Slowakieje mit ruum 33.000 inwoonders. Liptovský Mikuláš ligk inne regio Liptov, tösse d'n Hoeagen enne Lieëgen Tatra en ane reveer de Váh. In 't naordweste grens de stad ane *Chočské vrchy*-berg.
 
## Gesjiechte
De stad wuuert veur 't ieës vermeldj in 1286. De ieëste sjriftelike verwiezing nao de Sint-Nicolaaskirk kump oet 1299. Dees kirk waas 't begin van 'n grótter woonzitting en is ouch 't aadste geboew van Liptovský Mikuláš.

De plaats waas e wichtig centrum veure ambachte inne Liptov-regio. Die ambachsmen vörmdje gildes es smeed, bóntjwirker, sjruuer, heujmaeker en slechter. 't Aadste gilde det verneump is is 't sjoestersgilde in 1508.

In 1677 woort de stad de zetel van 't lokaal distrik en 't graofsjap Liptov. Inne neugetieëndje ieëw woort de stad eint vanne centrums vanne Slowaakse nasjenaal bewaeging.

In 1952 woort de naam vanne stad verkortj van *Liptovský Svätý Mikuláš* nao *Liptovský Mikuláš*; 't waord *svätý* "heilig" woort dore kómmunistische regering d'roetgehaoldj.
Piešťany

**Piešťany** (Hóngaars: *Pöstyén*; Duutsj: *Pistyan*; Pools: *Pieszczany*) is 'n stad in Slowakieje mit zoeaget 29.000 inwoonders. 't Is 't grótste en bekandjste kuuraord van 't landj.

De brónne van 't kuuraord höbbe solfer in zich en hajen 'ne watertemperatuur van zoea 67 °C.

## Gesjiechte
De stad woor veur 't ieës vermeldj in 't jaor 1113 es *Pescan*. De plaats kreeg in 1945 stadsrechte. In 1959 woor in 't zuje vanne stad 't Sĺňava-waterrizzervaat geboewdj.
Comité flamand de France

't **Vlaoms Komitee vaan Frankriek** is 'n Franse vereineging die ziech, es e weitesjappelek gezèlsjap, inzèt veur de studie, 't behaajd en de verspreiing vaan de Vlaomse cultuur in Frans-Vlaondere, veural op 't gebied vaan taol, literatuur en historie. 't Komitee woort in Duinkerke oonder de Franse naom *Comité flamand de France* op 10 april 1853 opgeriech door Edmond de Coussemaker en is sinds deen tied nog ummer actief. Daorum is 't ein vaan de ajdste weitesjappeleke gezèlsjappe vaan Frankriek.

In Hazebroek oonderhèlt 't komitee 'n speciaolbibliotheek boe zoewel hun eige publicaties es aander streekwerke bewaord en verzameld weure. Daobie is 't verantwoordelek veur 't behier vaan de verzamelinge vaan 't Museum Jeanne Devos in Wormhout.

## Referenties


## Extern linke
* Officieel website vaan 't komitee
* Jaorbeuk vaan de jaore 1853 bies 1999 op Gallica
* Legerberiechte vaan de jaore 1857 bies 2000 op Gallica
Topoľčany

**Topoľčany** (oetspraok: [ˈtɔpɔʎt͡ʃani]; veur 1920: *Veľké Topoľčany*; Duutsj: *(Groß)topoltschan*; Hóngaars: *Nagytapolcsány* [ˈnɒɟtɒpolt͡ʃaːɲ]) is 'n stad inne Slowaakse regio Nitra. De bevolking ligk róndj de 26.000 inwoonders.

Premier Robert Fico is hie gebore.

## Naam
Me mèndje ieës det de naam *Topoľčany* aafkoom van *topoľ* "belleboum". Bus mit bellebuim komen oeatj väöl veur ane overs vanne reveer de Nitra. 'n Nujer verklaoring is van 't Aadslavisch *topol* “heit, borrendj”, det 'n verwiezing mót zeen nao de wermwaterbrónne die m'n inne middelieëwen hie broekdje.

## Gesjiechte
De ieëste sjriftelike vermeljing van 't dörp kump oet 1173. 

Veuren Twieëdje Werreldoorlog woondjen inne stad zoea 3.200 joedde, wovan meh 550 d'n oorlog euverlaefdje. Op 24 september 1945 waas inne stad 'ne program taenge die euverlaevers. Bie det antisemitisch gewaldj woren achenvieërtig luuj verlets.
Spišská Nová Ves

**Spišská Nová Ves** (Duutsj: *(Zipser) Neu(en)dorf*, Hóngaars: *Igló*) is 'n stad in Slowakieje mit ruum 38.000 inwoonders. De stad ligk te zuudoeaste vanne Hoeagen Tatra inne regio Spiš en ligk ane bei overs vanne reveer d'n Hornád. Spišská Nová Ves is de grótste stad en de houfstad van 't gelieknamig distrik.

Toetten Twieëdje Werreldkrieg waas de stad eint vanne centrums vanne Zipserduutsjers.

Toeristische bekiekenswaerdighejen inne ómgaeving zeen de middelieëwse stad Levoča, de börch Spišský hrad en 't nasjenaal park Slowaaks Parredies.
Lučenec

**Lučenec** (Hóngaars: *Losonc*) is 'n stad in Slowakieje inne regio Banská Bystrica. De plaats haw 25.742 inwoonders in 2021.

## Gesjiechte
De ieëste sjriftelike vermeljing van Lučenec kump oet 1247. Doe maakdje 't deil oet van 't Keuninkriek Hóngarieje en inne achtieëndje ieëw waas 't de houfstad van 't comitaat Nógrád.

In 1918 woort Lučenec 'n óngerdeil van Sjekkeslowakieje. Tösse 1938 en 1945 haet 't veur 'ne korten tied weer bie Hóngarieje gehuuerd. Róndj 1910 waas nag ruum 80% vanne bevölking Hóngaars; op vandaag ligk det róndj de 9%.
Gewes Trenčín

't **Gewes Trenčín** (Sjlowaaks: *Trenčiansky  kraj*) is 'nen administratieve regio van Sjlowakieë, dae besjteit nege zeve *okresy* (distrikte). De houfsjtad is Trenčín. Ein anger wichtige sjtad in Prievidza.

't Gewes haet 'n oppervlakde van 6501 km².

## Bevolking
Volges de volkstèlling van 2020 woonde in 't gewes 591,233 luuj. 't Grótste deil daovan weurt gevörmp door de Sjlowake (97,3%), mit 'n klein minderheid van Tsjeche (1%). De grótste sjtaej zeen Trenčín, Prievidza, Považská Bystrica, Dubnica nad Váhom and Partizánske.

## Distrikte
Broensems

't **Broensems** of **Broenssems** is 'n Oos-Limburgs dialek dat gekald wurt in de Zuud-Limburgse sjtad en gemeinte Broenssem. I Broenssem kalle ze relatief minder plat wie in de res va Limburg, ónger angere vanweëge d'r invlood va de sjtaatskoel Emma-Hendrik.

## Kenmerke

### Mouillering
't Broenssems is ee va de zujelikste Limburgse dialekte waor sjprake is va mouillering bie selfsjtendige naamwuurd. Wuurd deë in 't Nederlandsj op -nd ènje, ènje in 't Broenssems op -ndj, bievuurbeeldj ‘kindj’ en ‘hóndj’. Dit is angesj wie zujelikere dialekte wie 't Heëldesj, waor me ‘kink’ en ‘hónk’ zeët. Ooch bie 't miervoud gieëf 't mouillering: ‘kinjer’ en ‘hunj’.

### Naosjlaag
In 't Broenssems gieëf 't d'r klank eë: ènne e-klank mit naosjlaag. Aafhankelik van d'r sjpreëker kint de eë vervange were doer d'r klank ae.

## Woerdebook
't Gieëf ooch 'n Broenssems woerdebook: ‘'t Woerdebook van Broenssem’, gesjreve doer Jeanne Bothmer-Herinx.
Murasaki Shikibu

**Murasaki Shikibu** (Japans: 紫 式部) (roont. 973 – roont. 1014/1025) waor 'n Japanse sjriefster, diechteres en dame du palais aon de keizerleke hof in d'n tied vaan de Heian-periood. Zie is veural bekind gewore es d'n dinkeleken autäör vaan *Genji Monogatari* (lètterlek: "'t verhaol vaan Prins Genji"), e verhaol wat zie op 't Japans sjreef tösse 1000 en 1008. De roman is eine vaan de vreugste en meis bekinde romans oet de historie.

Shikibu häöre riechtege naom is oonbekind, allewel sommege gelierde prizzemere tot häöre veurnaom Takako waor (vaan Fujiware Takako). Krachtes häör daagbook kroog zie aon de hof de bijnaom "Murasaki" ("paors") nao e personaasj in Genji Monogatari. "Shikibu" wijerleit nao de staotus vaan häöre pap, in 't departemint veur ceremonies: *shikibu-shō*.

## Zuug ouch
* Euverege sjrievers en diechters
Edgar Allan Poe

**Edgar Allan Poe** (gebore es *Edgar Poe*; Boston, Massachusetts op 19 jannewarie 1809 – Baltimore, Maryland op 7 oktober 1849) waor 'nen Amerikaonse sjriever, diechter, redaktäör en kritikus dee 't bèste bekènd is veur zien gediechte en korte verhaole, veural zien vertèlsels euver mysterie en 't thriller. Heer woort algemeins gezeen es ei centraol figuur vaan de Romantiek en de Gotische fictie in de Vereinegde Staote. Poe waor eine van de ierste beoefeneers vaan 't kort verhoal (*short story*) in 't land, en weurt besjouwd es d'n oetvinder vaan 't detective-genre, esouch eine belaangrieke bijdrager aon 't opkommend genre vaan science fiction.

Heer is d'n ierste bekinden Amerikaonse sjriever dee zie geld perbeerde te verdene mèt sjrieve, wat häöm oetindelek väöl perbleme en ermooj oplieverde. Toch raakde Poe oetindelek bekind en hendeg geleef. Dit begos mèt 't publicere vaan zie bekind wèrk *The raven* op 29 jannewarie 1845.

## Zuug ouch
* Lies van Ingelstalige sjrievers
* Lies van Ingelstalige dichters
Rumi

**Mohamed (D)Jalal ad-Din/al-Din Balkhi Rumi/Roemi**, **Jalāl al-Dīn Muḥammad Rūmī** of **Mwlana Jlal Aldan Mhmdalbkry Alblkhy Rwma**, dèks sömpelweeg **Rumi** of **Roemi** geneump (Perzisch: مولانا جلال الدین محمدالبكري البلخي رومی) (Balch, 30 september 1207 - Konya in Balkh, 17 december 1273), waor 'ne filosoof en 'nen diechter oet Perzië ('t allewijl Iran). Daoneve waor heer soefi-mysticus.

Rumi is eine vaan de wiechteste persoene oet de Perzische diechkuns door zien relizjieuze gediechsels die God laove. In relizjieuze kring weurt heer ouch wel **Maulana** of **Mevlânâ** geneump, soms mèt de additie Balkhi (dus **Maulana Balkhi** of **Mevlânâ Balkhi**) nao zien geboorteplaots geneump. Rumi begos roontelum 1258 aon zie bekind werk *Masvani* , mer kost 't neet veerdeg make naotot heer góng hiemele in 1273. De Masnavi besteit oet mie es 25.000 gediechsels en weurt ouch wel de *Perzische [[Koran]]* geneump.

Rumi waor 'nen tiedgenoet vaan de soefi-mysticus Hadji Bektasj Veli en ziene lieraar waor de mysticus Sjems Tebrizi.

## Zuug ouch
* Euverege sjrievers en diechters
* Lies van filosofe
Frank Borzage

**Frank Borzage** (23 aprèl 1894 bis 19 juni 1962) waor 'nen toenaongevende acteur en filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie 7th Heaven. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur.Borzagewoort gebore in Salt Lake City en zou later gaon hiemele in Hollywood. Aander bekinde films vaan Borzagezien, oonder aandere, 7th Heaven (1927), A Farewell to Arms (1932), Man's Castle (1933).
Lewis Milestone

**Lewis Milestone** (30 september 1895 bis 25 september 1980) waor 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie Two Arabian Knights. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Milestonewoort gebore in Chisinau en zou later gaon hiemele in Los Angeles.
 
Aander bekinde films vaan Milestonezien, oonder aandere, All Quiet on the Western Front (1930), Of Mice and Men (1939), Ocean's 11 (1960).
Frank Lloyd

**Frank Lloyd** (2 fibberwarie 1886 bis 10 augustus 1960) waor 'nen toenaongevende acteur en filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie The Divine Lady. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Lloydwoort gebore in Glasgow en zou later gaon hiemele in Santa Monica. 

Aander bekinde films vaan Lloydzien, oonder aandere, The Divine Lady (1929), Cavalcade (1933), Mutiny on the Bounty (1935).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Norman Taurog

**Norman Taurog** (23 fibberwarie 1899 bis 7 aprèl 1981) waor 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie Skippy. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Taurogwoort gebore in Chicago en zou later gaon hiemele in Rancho Mirage. 

Aander bekinde films vaan Taurogzien, oonder aandere, Skippy (1931), Boys Town (1938), Blue Hawaii (1961).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Frank Capra

**Frank Capra** (18 mei 1897 bis 3 september 1991) waor 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie It Happened One Night. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Caprawoort gebore in Bisacquino en zou later gaon hiemele in La Quinta. 

Aander bekinde films vaan Caprazien, oonder aandere, It Happened One Night (1934), Mr. Smith Goes to Washington (1939), It's a Wonderful Life (1946).

## Zuug ouch
* Academy Awards
John Ford

**John Ford** (1 fibberwarie 1894 bis 31 augustus 1973) waor 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie The Informer. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Fordwoort gebore in Cape Elizabeth en zou later gaon hiemele in Palm Desert. 

Aander bekinde films vaan Fordzien, oonder aandere, Stagecoach (1939), The Grapes of Wrath (1940), The Searchers (1956).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Leo McCarey

**Leo McCarey** (3 oktober 1898 bis 5 juli 1969) waor 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie The Awful Truth. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. McCareywoort gebore in Los Angeles en zou later gaon hiemele in Santa Monica. 

Aander bekinde films vaan McCareyzien, oonder aandere, Duck Soup (1933), The Awful Truth (1937), Going My Way (1944).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Victor Fleming

**Victor Fleming** (23 fibberwarie 1889 bis 6 jannewarie 1949) waor 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie Gone with the Wind. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Flemingwoort gebore in La Canada en zou later gaon hiemele in Cottonwood. 

Aander bekinde films vaan Flemingzien, oonder aandere, The Wizard of Oz (1939), Gone with the Wind (1939), Dr. Jekyll and Mr. Hyde (1941).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Michael Curtiz

**Michael Curtiz** (24 december 1886 bis 10 aprèl 1962) waor 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie Casablanca. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Curtizwoort gebore in Boedapest en zou later gaon hiemele in Hollywood. 

Aander bekinde films vaan Curtizzien, oonder aandere, Casablanca (1942), Yankee Doodle Dandy (1942), White Christmas (1954).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Billy Wilder

**Billy Wilder** (22 juni 1906 bis 27 miert 2002) waor 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie The Lost Weekend. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Wilderwoort gebore in Sucha Beskidzka en zou later gaon hiemele in Beverly Hills. 

Aander bekinde films vaan Wilderzien, oonder aandere, Double Indemnity (1944), Sunset Boulevard (1950), Some Like It Hot (1959).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Elia Kazan

**Elia Kazan** (7 september 1909 bis 28 september 2003) waor 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie Gentleman's Agreement. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Kazanwoort gebore in Constantinopel en zou later gaon hiemele in New York City. 

Aander bekinde films vaan Kazanzien, oonder aandere, A Streetcar Named Desire (1951), On the Waterfront (1954), East of Eden (1955).

## Zuug ouch
* Academy Awards
John Huston

**John Huston** (5 augustus 1906 bis 28 augustus 1987) waor 'nen toenaongevende acteur en filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie The Treasure of the Sierra Madre. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Hustonwoort gebore in Nevada en zou later gaon hiemele in Middletown. 

Aander bekinde films vaan Hustonzien, oonder aandere, The Maltese Falcon (1941), The Treasure of the Sierra Madre (1948), The African Queen (1951).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Joseph L. Mankiewicz

**Joseph L. Mankiewicz** (11 fibberwarie 1909 bis 5 fibberwarie 1993) waor 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie A Letter to Three Wives. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Mankiewiczwoort gebore in Wilkes-Barre en zou later gaon hiemele in Bedford. 

Aander bekinde films vaan Mankiewicz zien, oonder aandere, All About Eve (1950), A Letter to Three Wives (1949), Cleopatra (1963).

## Zuug ouch
* Academy Awards
George Stevens

**George Stevens** (18 december 1904 bis 8 miert 1975) waor 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie A Place in the Sun. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Stevenswoort gebore in Oakland en zou later gaon hiemele in Lancaster. 

Aander bekinde films vaan Stevens zien, oonder aandere, A Place in the Sun (1951), Shane (1953), Giant (1956).

## Zuug ouch
* Academy Awards
William Wyler

**William Wyler** (1 juli 1902 bis 27 juli 1981) waor 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie Mrs. Miniver. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Wylerwoort gebore in Mülhausen en zou later gaon hiemele in Los Angeles. 

Aander bekinde films vaan Wylerzien, oonder aandere, Wuthering Heights (1939), The Best Years of Our Lives (1946), Ben-Hur (1959).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Fred Zinnemann

**Fred Zinnemann** (29 aprèl 1907 bis 14 miert 1997) waor 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie From Here to Eternity. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Zinnemannwoort gebore in Wenen en zou later gaon hiemele in Londen. 

Aander bekinde films vaan Zinnemann zien, oonder aandere, High Noon (1952), From Here to Eternity (1953), A Man for All Seasons (1966).

## Zuug ouch
* Academy Awards
David Lean

**David Lean** (25 miert 1908 bis 16 aprèl 1991) waor 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie The Bridge on the River Kwai. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Leanwoort gebore in Croydon en zou later gaon hiemele in Londen. 

Aander bekinde films vaan Lean zien, oonder aandere, The Bridge on the River Kwai (1957), Lawrence of Arabia (1962), Doctor Zhivago (1965).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Vincente Minnelli

**Vincente Minnelli** (28 fibberwarie 1903 bis 25 juli 1986) waor 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie Gigi. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Minnelliwoort gebore in Chicago en zou later gaon hiemele in Beverly Hills. 

Aander bekinde films vaan Minnelli zien, oonder aandere, Meet Me in St. Louis (1944), An American in Paris (1951), Gigi (1958).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Robert Wise

**Robert Wise** (10 september 1914 bis 14 september 2005) waor 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie West Side Story. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Wisewoort gebore in Winchester en zou later gaon hiemele in Los Angeles. 

Aander bekinde films vaan Wise zien, oonder aandere, West Side Story (1961), The Sound of Music (1965), The Day the Earth Stood Still (1951).

## Zuug ouch
* Academy Awards
George Cukor

**George Cukor** (7 juli 1899 bis 24 jannewarie 1983) waor 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie My Fair Lady. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Cukorwoort gebore in New York City en zou later gaon hiemele in Los Angeles. 

Aander bekinde films vaan Cukor zien, oonder aandere, The Philadelphia Story (1940), Gaslight (1944), My Fair Lady (1964).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Mike Nichols

**Mike Nichols** (6 november 1931 bis 19 november 2014) waor 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie The Graduate. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Nicholswoort gebore in Berlijn en zou later gaon hiemele in New York City. 

Aander bekinde films vaan Nichols zien, oonder aandere, Who's Afraid of Virginia Woolf? (1966), The Graduate (1967), Working Girl (1988).
## Zuug ouch
* Academy Awards
Franklin J. Schaffner

**Franklin J. Schaffner** (30 mei 1920 bis 2 juli 1989) waor 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie Patton. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Schaffner woort gebore in Tokio en zou later gaon hiemele in Santa Monica. 

Aander bekinde films vaan Schaffner zien, oonder aandere, Planet of the Apes (1968), Patton (1970), The Boys from Brazil (1978).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Bob Fosse

**Bob Fosse** (23 juni 1927 bis 23 september 1987) waor 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie Cabaret. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Fosse woort gebore in Chicago en zou later gaon hiemele in Washington. 

Aander bekinde films vaan Fosse zien, oonder aandere, Cabaret (1972), Lenny (1974), All That Jazz (1979).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Carol Reed

**Carol Reed** (30 december 1906 bis 25 aprèl 1976) waor 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie Oliver!. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Reedwoort gebore in Londe en zou later dao ouch gaon hiemele. 

Aander bekinde films vaan Reed zien, oonder aandere, Odd Man Out (1947), The Third Man (1949), Oliver! (1968).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Francis Ford Coppola

**Francis Ford Coppola** (7 aprèl 1939) is 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie The Godfather. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Coppola woort gebore in Detroit.

Aander bekinde films vaan Coppola zien, oonder aandere, The Godfather (1972), Apocalypse Now (1979), The Godfather Part II (1974).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Miloš Forman

**Miloš Forman** (18 fibberwarie 1932 bis 13 aprèl 2018) waor 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie One Flew Over the Cuckoo's Nest. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Forman  woort gebore in Čáslav en zou later gaon hiemele in Danbury.
Bekinde films vaan Forman  zien, oonder aandere, One Flew Over the Cuckoo's Nest (1975), Amadeus (1984), The People vs. Larry Flynt (1996).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Richard Attenborough

**Richard Attenborough** (29 augustus 1923 bis 24 augustus 2014) waor 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie Gandhi. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Attenborough  woort gebore in Cambridge en zou later gaon hiemele in Londe.
Bekinde films vaan Attenborough  zien, oonder aandere, Gandhi (film) (1982), Cry Freedom (1987), Chaplin (1992).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Robert Redford

**Robert Redford** (Santa Monica, Californië 18 augustus 1936 - Provo, Utah 16 september 2025) waor 'nen toenaongevende Amerikaanse acteur en filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie Ordinary People. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Redford woort gebore in Santa Monica.

Aander bekinde films vaan Redford zien, oonder aandere, Ordinary People (1980), A River Runs Through It (1992), The Horse Whisperer (1998).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Warren Beatty

**Warren Beatty** (30 miert 1937) is 'nen toenaongevende acteur en filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie Reds. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Beatty woort gebore in Richmond.

Aander bekinde films vaan Beatty zien, oonder aandere, Heaven Can Wait (1978), Reds (1981), Dick Tracy (1990).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Bernardo Bertolucci

**Bernardo Bertolucci** (16 miert 1941 bis 26 november 2018) waor 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie The Last Emperor. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Bertolucci  woort gebore in Parma en zou later gaon hiemele in Rome.
Bekinde films vaan Bertolucci  zien, oonder aandere, The Conformist (1970), Last Tango in Paris (1972), The Last Emperor (1987).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Sydney Pollack

**Sydney Pollack** (1 juli 1934 bis 26 mei 2008) waor 'nen toenaongevende acteur en filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie Out of Africa. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Pollack  woort gebore in Lafayette en zou later gaon hiemele in Pacific Palisades.

Bekinde films vaan Pollack  zien, oonder aandere, They Shoot Horses, Don't They? (1969), Tootsie (1982), Out of Africa (1985).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Oliver Stone

**Oliver Stone** (15 september 1946) is 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie Platoon. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Stone woort gebore in New York City.

Aander bekinde films vaan Stone zien, oonder aandere, Platoon (1986), JFK (1991), Natural Born Killers (1994).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Barry Levinson

**Barry Levinson** (6 aprèl 1942) is 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie Rain Man. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Levinson woort gebore in Baltimore.

Aander bekinde films vaan Levinson zien, oonder aandere, Diner (1982), Rain Man (1988), Good Morning, Vietnam (1987).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Kevin Costner

**Kevin Michael Costner** (18 jannewarie 1955) is 'nen toenaongevende acteur en filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie Dances with Wolves. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Costner woort gebore in Lynwood.

Aander bekinde films vaan Costner zien, oonder aandere, Dances with Wolves (1990), The Postman (1997), Open Range (2003).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Jonathan Demme

**Jonathan Demme** (22 fibberwarie 1944 bis 26 aprèl 2017) waor 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie The Silence of the Lambs. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Demme  woort gebore in Baldwin en zou later gaon hiemele in New York City.

Bekinde films vaan Demme  zien, oonder aandere, The Silence of the Lambs (1991), Philadelphia (1993), Rachel Getting Married (2008).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Clint Eastwood

**Clint Eastwood** (31 mei 1930) is 'nen toenaongevende acteur en filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie Unforgiven. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Eastwood woort gebore in San Francisco.

Aander bekinde films vaan Eastwood zien, oonder aandere, Unforgiven (1992), Million Dollar Baby (2004), American Sniper (2014).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Robert Zemeckis

**Robert Zemeckis** (14 mei 1952) is 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie Forrest Gump. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Zemeckis woort gebore in Chicago.

Aander bekinde films vaan Zemeckis zien, oonder aandere, Back to the Future (1985), Forrest Gump (1994), Cast Away (2000).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Mel Gibson

**Mel Gibson** (3 jannewarie 1956) is 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie Braveheart. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Gibson woort gebore in Peekskill.

Aander bekinde films vaan Gibson zien, oonder aandere, Braveheart (1995), The Passion of the Christ (2004), Apocalypto (2006).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Sam Mendes

**Sam Mendes** (1 augustus 1965) is 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie American Beauty. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Mendes woort gebore in Reading.

Aander bekinde films vaan Mendes zien, oonder aandere, American Beauty (1999), Road to Perdition (2002), Skyfall (2012).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Steven Soderbergh

**Steven Soderbergh** (14 jannewarie 1963) is 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie Traffic. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Soderbergh woort gebore in Atlanta.

Aander bekinde films vaan Soderbergh zien, oonder aandere, Sex, Lies, and Videotape (1989), Erin Brockovich (2000), Ocean's Eleven (2001).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Ron Howard

**Ron Howard** (1 miert 1954) is 'nen toenaongevende acteur en filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie A Beautiful Mind. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Howard woort gebore in Duncan.

Aander bekinde films vaan Howard zien, oonder aandere, Apollo 13 (1995), A Beautiful Mind (2001), The Da Vinci Code (2006).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Roman Polanski

**Roman Polanski** (18 augustus 1933) is 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie The Pianist. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Polanski woort gebore in Paries.

Aander bekinde films vaan Polanski zien, oonder aandere, Rosemary's Baby (1968), Chinatown (1974), The Pianist (2002).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Ang Lee

**Ang Lee** (23 oktober 1954) is 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie Brokeback Mountain. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Lee woort gebore in Pingtung.

Aander bekinde films vaan Lee zien, oonder aandere, Crouching Tiger, Hidden Dragon (2000), Brokeback Mountain (2005), Life of Pi (2012).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Danny Boyle

**Danny Boyle** (20 oktober 1956) is 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie Slumdog Millionaire. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Boyle woort gebore in Radcliffe.

Aander bekinde films vaan Boyle zien, oonder aandere, Trainspotting (1996), Slumdog Millionaire (2008), 127 Hours (2010).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Kathryn Bigelow

**Kathryn Bigelow** (27 november 1951) is 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie The Hurt Locker. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. Bigelow woort gebore in San Carlos.

Aander bekinde films vaan Bigelow zien, oonder aandere, Point Break (1991), The Hurt Locker (2008), Zero Dark Thirty (2012).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Tom Hooper

**Tom Hooper** (5 oktober 1972) is 'nen toenaongevende filmrezjiseur dee in oonder aandere Europa en de Vereinegde Staote bekind woort door films wie The King's Speech. Veur dee lèste film kroog de rezjiseur ouch 'nen *Oscar*, ofwel 'n *[[Academy Awards]]* veur bèste rezjiseur. 
Hooper woort gebore in Londe.

Aander bekinde films vaan Hooper zien, oonder aandere, The King's Speech (2010), Les Misérables (2012), The Danish Girl (2015).

## Zuug ouch
* Academy Awards
Metadata

**Metadata** zint gegeëves die de karakteristieke van anger gegeëves besjrieve. Me kint dus sjpreëke van data uuever data. Zo'n gegeëves make 't truukvinge van informatie mekkeliger. 

E klassiek vuurbild doava zint fysieke catalogi mit keëtjes of nómmere op d'r umsjlaag van beuk in de bibliotheek. In d'r eenentwintigste ieëw hat d'r term geweunlich ieëder betrekking óp digitaal gegeëves. Vuural in fysieke archieve weëde analoge metadata nog óp groeëte sjaal gebroek. 

Bei digitaal metadata kint me dinke aan besjtands- en mapname óp d'r computer of documentname in e zaaksysteem wat bei de uueverheed gebroek weëd. Metadata besjrieve dan neet alling d'r inhaod, meh hant dan 'n administratief functie. Heimit kint me d'r vuurtgank va werkprocesse beëter i beeld bringe en de kwaliteet doava bewake. Dit hölp dan bei de deensverlening. 

Wichtig is um unieke data of unieke combinaties te gebroeke. Doadurch kint me rillevante informatie sjnel en oane vöal muijte truukvinge i zeukfuncties. Neet alle meugelige metadata zint evvel va rillevantie. De keuze vuur metadata mót dus aafgesjtumt zieë óp de behoofte van d'r gebroeker, 't werkproces an sich of wettelige bepalinge. Zoeë zint datums en tiedsjtippe va groeëte rillevantie vuur juridische procedures, dewiel alfabetische categorisatie durch middel van trefwöad, nómmere of letters 't truukzeuke van artikele in 'n encyclopedie of wöad in e woadbook mekkeliger maak.

Ooch óp Wikipedia weëde metadata gebroek. Durch de categorieë hei-ónger kint me beivuurbild dit artikel beëter truukvinge en dat hölp ooch bei 't vinge van artikele uuever vergeliekbaar óngerwerpe (of in dit geval artikele die op 't Heëlesj zint gesjrieëve). Anger Wikideenste, wie beivuurbild Wikinuujs of Wiktionary, werke volges 'tzelfde principe.
Samaritane

**Samaritane** vörme 'n etnoreligieuze gemeensjap van inkel hónderde luuj óp g'ne Westliche Jordaanoever en in Israel. Ze zint verwant mit Judde en Arabiere (Palestiene). Ze besjouwe zichzelf i religieus ópzich es judde. Samaritane óp g'ne Wesoever kalle Arabisch en in Israel Ivriet. Oersjprónkelig kómme ze oet de lanksjtrieëk Samaria, 't noorde va g'ne Wesoever.

## Demografie
Weltwied gieëf 't óngevier 900 Samaritane, woeva 460 i g'n Israelische sjtad Holon en 380 i Kirjat Loeza kótbei de Palestiense sjtad Nablus. 't Aantal Samaritane gruijt seër de letste decennia, óndanks vervolginge durch de Romeine, judde, christene en moslims in 't verleie en gedeeltelige assimilatie en bekiering tot 't juddedom huuj d'r daag in Israel. Samaritane óp g'ne Wesoever hant zoeëwaal de Israelische es de Palestiense nationaliteet. 

De Samaritaanse gemeensjap besjteet oet twieë kling gemeensjappe en e paar groeëte families. Huwelike tusje neëve en nichter kómme döks vuur. Kinger oet Samaritaanse families lope doadurch 't risico óp genetische krenkdes es gevolg van inteelt. De Samaritaanse gemeensjap in Israel is minder gesjloate es de Palestiense en sjtelt zich ooch oape vuur etnische Judde.

## Godsdeens
Samaritane sjtónt ónger leijing van 'ne hoeëgepreester. De liturgische sjproake die ze gebroeke zint Aramees en klassiek Hebreeuws. D'r Samaritaanse Pentateuch, deë besjteet oet de ieësjte vief beuk van de Thora, is hun wichtigste hillige sjrif. Wiejer weëde e paar anger historische gesjrifte gebroek. Alling Mozes weëd erkind es profeet en me heelt zich sjtreng aan de Sabbat. 't Gebedshoes van de Samaritane heesjt synagoog en d'r berg Gerizim kótbei Nablus is 'n anger hillige plaatsj. Samaritane vere i teëgesjtelling tot Judde gee Poerim of Chanoeka.

## Biebelse verwiezinge
Bekind is de geliekenis van d'r bermhertige Samaritaan van Jezus in 't Lucasevangelie in 't Nui Testament van de Biebel.