4 jannewarie

**4 jannewarie** is 'nen daag op de Gregoriaanse en Juliaanse kalender. 't Is de veerden daag vaan 't jaor; in e gewoen koume daan nog 361 daog, in e sjrikkeljaor nog 362. 4 jannewarie is de nationaole fiesdaag vaan Birma.

## Gebäörtenisse
* 46 v.Chr. - In de slaag bij Ruspina boke de Optimates oonder Titus Labienus 'n euverwinning op de Populares oonder Julius Caesar.
* 871 - E Deens invasieleger versleit de Angelsakse oonder Æthelred vaan Wessex in de slaag bij Reading.
* 1490 - Anna vaan Bretagne kundeg aon tot edereine dee ziech mèt de keuning vaan Fraankriek verbint ziech sjöldeg maak aon majesteitssjennis.
* 1642 - Karel I van Èngelandj perbeert 5 veuraansjtaonde lejee van 't Long Parliament te arresjtere, mer zie weite te óntsjnappe. Dit is de aanloup nao de Èngelsje Börgeraorlog.
* 1649 - 't Roompparlemint vaan Ingeland beslut veur Sjarel I te berechte.
* 1717 - Groet-Brittannië, de Rippubliek en Fraankriek slete de Tripel Alliantie um de Vrei vaan Utrech te bewoere.
* 1854 - Kaptein William McDonald oontdèk de McDonald-eilen.
* 1863 - James Plinton krit octrooi op de rolsjaats.
* 1865 - De Beurs vaan New York opent zien ierste permaninte ketoer aon Wall Street.
* 1871 - Frans-Pruusje Kreeg: Begin van de veurtdoende besjetinge van Paries door Pruusj gesjöt.
* 1871 - Beëidiging van 't Kabinèt-Thorbecke III in Nederlandj.
* 1878 - Russische legers pakke Sofia vaan 't Osmaans Riek.
* 1884 - In 't Vereinig Keuninkriek wirt door radicaal liberale en reformistische socialiste de Fabian Society opgerich.
* 1885 - Dr. William Grant veurt de eësjte gesjlaagde blènjedermoperatie oet op Mary Gartside.
* 1886 - In Amsterdam wirt door Pieter van Diggelen en angere de Zuderzeëvereiniging opgerich. De oprichtersj sjtreve nao aafsjluting van de Zuderzeë en de Waddezeë.
* 1886 - De classis van de Nederlandse Hervörmde Kirk in Amsterdam sjors 80 awwerlinge, kirkeraodsleje en predikante, woónger Abraham Kuyper.
* 1896 - Utah treujt es 45e staot touw tot de Vereinegde Staote vaan Amerika.
* 1918 - Rusland, Zwede, Duitsland en Fraankriek erkinne de Finse oonaofhenkelekheid.
* 1932 - De Amerikaanse dokter Frederic Eberson meldj es eësjte 't poliovirus in zichbare sjtaot te höbbe gebrach.
* 1944 - Twiede Wereldoorlog: Begin vaan Slaag bij de Monte Cassino.
* 1948 - Birma weurt oonaofhenkelek vaan 't Vereineg Keuninkriek.
* 1951 - Korea-oorlog: Noord-Koreaanse en Chinese legers vereuvere Seoul.
* 1958 - De *[[Spoetnik 1]]* verbrent nao 92 daog bij trökkier in de Eerdse atmosfeer.
* 1959 - 't Sovjet-Russisch ruimtetuig *[[Loena 1]]* vluig zjus aon de maon veurbij.
* 1966 - In Opper-Volta vint 'ne staotsgreep plaots.
* 1974 - President Richard Nixon weigert de senaotskemissie materiaol inzake de Watergate-affair euver te drage.
* 1976 - De Ulster Volunteer Force, 'n prottestantse terreurorganisatie in Noord-Ierland, sjut zès kathelieke börgers doed. De volgenden daag sjete leie vaan de IRA es vergelding tien prottestantse börgers doed.
* 1976 - De eësjte aaflevering van Sesamsjtraot wirt in Nederlandj oetgezónje.
* 1978 - Biej ein referendum ónger de bevolking van Chili stömp 75% veur met jao womit ze aangaeve achter president Augusto Pinochet te sjtaon veur verdediging van hun landj biej ein internasjenaal militair ingriepe.
* 1981 - De beröchte 'Yorkshire Ripper' (Peter Sutcliffe) wirt opgepak. Hae brach saer oktober 1975 dertieën vrouwluuj op gruwelike meneer óm 't laeve.
* 1990 - In Pakistan bóks 'nen euvervollen trein op 'ne lege geujertrein. Mèt 307 doeje en zoeget 700 gewoonde is dit 't doejelekste treinoongelök oet de Pakistaanse historie.
* 1997 - De 15e en woersjijnelek lèsten Èlfsteidetoch weurt gehawwe. Henk Angenent weurt de winner in 6 oor en 49 menute.
* 1998 - Terroriste, dinkelek vaan d'n islamistische beweging GIA, valle oonder de Ramadan drei dörpkes in Algerije aon. Minstens 172 lui koume um.
* 2004 - 't Amerikaans ruimtetuig *[[Spirit (ruimtetuig)|Spirit]]* land succesvol op Mars.
* 2004 - Nao aofloup vaan de Roezerevolutie weurt Micheil Saakasjvili gekoze tot president vaan Georgië.
* 2006 - D'n Israëlische premier Ariel Sharon weurt door 'n zwoer bereurte getroffe. Heer zal dao neet vaan herstèlle en oetindelek nao ach jaor coma sterve. Ehud Olmert volg häöm *ad interim* op.
* 2007 - 't Amerikaans Hoes vaan Aofgeveerdegde verkeus Nancy Pelosi es de ierste vrouweleke spreker.
* 2008 - De Paries-Dakarrally weurt einen daag veur de start aofgelas um de dreiging vaan terrorisme.
* 2010 - In Dubai geit de Burj Khalifa ope, 't hoegste gebouw t'r wereld.
* 2011 - Gedeiltelikke zónsverduustering óngerwiel dat de zón opkump in Europa.
* 2014 - In Gelaen weurt in 't hoes van 'ne verwarde man e compleet arsenaal aan (illegaal) waopes oet d'n Twiede Waereldoorlog gevónje.

## Gebore
* 1077 - Zhezong, keizer vaan China (gestorve 1100)
* 1567 - François d'Aguilon, Zuid-Nederlandse jezuïet (gestorve 1617)
* 1643 - Isaac Newton, Ingelse natuurkundege (gestorve 1727)
* 1710 - Giovanni Battista Pergolesi, Italiaanse compenis, violis en orgenis (gesjtórve 1736)
* 1766 - Arnoldus van Gennep, Nederlands politicus (gesjtorve 1846)
* 1785 - Jacob Grimm, Duitsen taolkundege en volkskundege (gestorve 1865)
* 1809 - Louis Braille, Franse oetvènjer (gesjtorve 1852)
* 1813 - Isaac Pitman, Britsen touwgepas-taolkundege (gestorve 1897)
* 1839 - Carl Humann, Duitsen archeoloog (gestorve 1896)
* 1872 - Albert Tyler, Amerikaanse polssjtokhoagsjprènger (gesjtórve 1945)
* 1874 - Josef Suk, Boheemse daan wel Tsjecho-Slowaakse componis (gestorve 1935)
* 1879 - Piet Dickentman, Nederlandse fitserenner (gesjtórve 1950)
* 1881 - Wilhelm Lehmbruck, Duutsje expressionistische kunstenaer (gesjtórve 1919)
* 1883 - Johanna Westerdijk, Nederlandse dokter (gestorve 1961)
* 1889 - Albert van Dalsum, Nederlandjse acteur, teneëlleijer en kunssjilder (gesjtórve 1971)
* 1897 - Chen Cheng, Chinese politicus (gestorve 1965)
* 1912 of 1913 - Malietoa Tanumafili II, opperhoof vaan Samoa (gestorve 2007)
* 1929 - Günter Schabowski, Oos-Duitse politicus (gestorve 2015)
* 1934 - Rudolf Schuster, Slowaakse politicus
* 1935 - Floyd Patterson, Amerikaanse bókser (euverleje 2006)
* 1940 - Gao Xingjian, Chinese sjriever, Nobelpries in de Literatuur 2000
* 1940 - Helmut Jahn, Duits-Amerikaansen arsjitek
* 1940 - Brian Josephson, Britse natuurkundege, Nobelpries in de Natuurkunde 1973
* 1940 - Pim de la Parra, Surinaams-Nederlandse filmregisseur
* 1941 - Neil Diamond, Amerikaanse muzikant
* 1945 - Richard R. Schrock, Amerikaanse sjemicus, Nobelpries in de Sjemie 2005
* 1946 - Arthur Conley, Amerikaanse soulmuzikant (gestorve 2003)
* 1962 - André Rouvoet, Nederlandse politicus (ChristenUnie)
* 1963 - Till Lindemann, Duitse rockmuzikant (Rammstein)
* 1965 - Guy Forget, Franse tennisser
* 1971 - Junichi Kakizaki, Japanse kunstenaer
* 1973 - Frank Høj, Deense fitserenner
* 1990 - Toni Kroos, Duitse voetballer

## Gestorve
* 871 - Æthelwulf, Angelsaksische veldhier
* 874 - Hasan al-Askari, èlfde vaan de Twelf Imams (27)
* 1066 - Keuning Eduard de Beliejer, Keuning vaan Ingeland (62)
* 1248 - Sancho II vaan Portugal (38)
* 1752 - Gabriel Cramer, Zwitserse wiskundeg (47)
* 1761 - Stephen Hales, Èngelsje dan wel Britse fysioloog, chemicus, botanicus en oetvènjer (73)
* 1782 - Ange-Jacques Gabriel, Fransen arsjitek (83)
* 1786 - Moses Mendelssohn, Duitse filosoof en theoloog (56)
* 1804 - Charlotte Lennox, Britse diechteres (ca. 73)
* 1821 - Elizabeth Ann Seton, Amerikaanse congregatiesjtichtster en heilige (46)
* 1825 - Ferdinand I vaan de Bei Siciliës (73)
* 1877 - Cornelius Vanderbilt, Amerikaanse zakemaan en filantroop (82)
* 1880 - Anselm Feuerbach, Duitse sjèlder (50)
* 1904 - Anna Winlock, Amerikaanse astronome (46)
* 1910 - Léon Delagrange, Franse lochvaartpioneer en beeldhouwer (37)
* 1919 - Georg von Hertling, Duitse gelierde en politicus (75)
* 1927 - Süleyman Nazif, Turksen diechter, politicus en gelierde (56)
* 1941 - Henri Bergson, Franse filosoof, Nobelpries in de Literatuur 1927 (81)
* 1952 - Constant Permeke, Belzje expressionistische kunstenaer (69)
* 1957 - Theodor Körner, Oasteriekse sjtaatsman (83)
* 1960 - Albert Camus, Franse sjriever, Nobelpries in de Literatuur 1957 (46)
* 1961 - Erwin Schrödinger, Oosteriekse natuurkundege, Nobelpries in de Natuurkunde 1933 (73)
* 1965 - T.S. Eliot, Britse sjriever, Nobelpries in de Literatuur 1948 (76)
* 1968 - Bouke Benenga, Nederlandse zjwömmer en waterpoloër (79)
* 1990 - Wim Volkers, Nederlandse vootballer (90)
* 2007 - Jan Schröder, Nederlands-Limbörgse fietsrenner (65)
* 2007 - Marais Viljoen, Zuid-Afrikaanse politicus (91)
* 2010 - Johan Ferrier, Surinaamse politicus (99)
* 2011 - Coen Moulijn, Nederlandse voetballer (73)
* 2011 - Ali-Reza Pahlavi, Iraanse prins, zoon van Shah Mohammed Reza Pahlavi en Farah Dibah (44, zelfmaord)
* 2011 - Gerry Rafferty, Britse muzekantj (63)
* 2017 - Georges Prêtre, Fransen dirizjent (92)
* 2018 - Ray Thomas, Britse rockmuzikant (76)