open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Valle

**Valle** is 'n bewaeging ónger invlood vanne zwaordjekrach. 't Wuuertj döks gevolg door 'n boetsjing mitte gróndj. Es dit ónbedoeldj gebeurtj is spraok van 'n óngeval of óngelök wobie 'ne miens of e veurwirp litsel of sjaaj kan oploupe, zowaal in 't val det de miens of 't veurwirp vèltj of es get op 'ne miens of e veurwirp vèltj.

Bie meugelik gevaor veur valle kan 'n zekering 't gevaor verkleine.

Ómvallen is 't kantjelendj valle van 'ne miens of e veurwirp det ieës steit. Es 't 'nen aopen hajer van 'n vleujstof is vleujtj 't d'roet. 

## Zuuch ouch
* Valle (Honduras)
* Valle (Letlandj)
* Valle (Nórwaeg)
Aust-Agder

**Aust-Agder** (*Oos-Agder*) is 'n pervincie (*[[fylke]]*) van Nórwaeg. 't Vèlt ónger 't landjsdeil Sørlandet. In 2007 had 't 104.759 inweuners en e gebied van 9.211 km². De houfsjtad is Arendal.

De pervincie is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.

## Gemeintes
Viefteen gemeintes ligken in Aust-Agder:
* Arendal
* Birkenes
* Bygland
* Bykle
* Evje og Hornnes
* Froland
* Gjerstad
* Grimstad
* Iveland
* Lillesand
* Risør
* Tvedestrand
* Valle
* Vegårshei
* Åmli
Bygland

**Bygland** is 'n gemeinte in de pervincie (*fylke*) Aust-Agder in Nórwaeg. De gemeinte had 1.296 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 1.330,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 1. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Nynorsk gebroek.

De gemeintecode is 0938.

## Demografische óntwikkeling

In 2004 waas 6% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.

## Externe link
* De website van de gemeinte.
Nynorsk

't **Nynorsk** is ein vanne twieë sjriefvörm van 't Noors; de anger is 't Bokmål. 't Nynorsk wuuertj door 'n minderheid vanne Nore gebroek es de wichtigste sjriefvorm en is veurnamelik sterk vertaengewuuerdig op 't plattelandj is Wès-Nórwaeg. 't Nynorsk kènmirk zich door archaïsme, zowaal in waordesjat, grammair (drie geslechte) en oetspraok. In vergelieking mit 't Bokmål haet 't mieë wäörd bewaardj die euvereinkómme mit 't Ieslandjs en minder wäörd opgenómme vanoet 't Deens. Wiejer hèltj 't kwa behaad van diftonge same mit 't Ieslandjs en Faeröers, dewiel 't Bokmål, juus wie 't Deens en Zweeds, de aaj diftonge haet gemonoftongiseerdj.

De naam "Nynorsk" mèntj litterlik "Nuuj-Noors".
Buskerud

**Buskerud** is 'n pervincie (*[[fylke]]*) van Nórwaeg. 't Vèlt ónger 't landjsdeil Østlandet. In 2007 had 't 247.655 inweuners en e gebied van 14.930 km². De houfsjtad is Drammen.

De pervincie is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.

## Gemeintes
Einentwintjig gemeintes ligken in Buskerud:
* Drammen
* Flesberg
* Flå
* Gol
* Hemsedal
* Hol
* Hole
* Hurum
* Kongsberg
* Krødsherad
* Lier
* Modum
* Nedre Eiker
* Nes
* Nore og Uvdal
* Ringerike
* Rollag
* Røyken
* Sigdal
* Øvre Eiker
* Ål
Hoeëpel

**Hoeëpel** (Nederlandjs: *Hopel*) is e klein gehuch langs de Hopelerwaeg van D'r Sjeet. 't Is 'n óngerdeil vanne buurt Gravenrode.

## Zuuch ouch
* De Hopel
Intergouvermentalisme

**Intergouvermentalisme** of **Intergouvernementalisme** is 'n polletiek theorie euver 't beslissinge nömme in internationaal organisaties, boebij de beslissingsmach gelege is bij de souverein lidstaote. Dees theorie weurt gepraktiseerd bij de Vereinegde Naties. Soeverein staote zien in dees theorie allein geboonde aon hun eige beslissinge. Beslissinge mótte heium ummertouw unaniem genomme weure. De functionarisse vaan de organisatie höbbe slechs 'n adviserende inbrink en höbbe es veurnaomste taak de euvereingekomme beslissinge oet te veure. De meiste internationale organisaties zien volgens dit princiep georganiseerd. De Europese Unie is evels e geval apaart, dat mie volgens de principes vaan supranationalisme weurt georganiseerd. In de EU gief 't evels al sinds de opriechting vaan häör discussie euver de belans tösse intergouvermentalisme en supranationalisme, door partije vaan beij kante.

### Brón
* Neerlandstaolege Wikipedia
Nörvenich

Nörvenich is 'n Rienlandse gemeinte in de krink (*[[Kreis]]*) Kreis Düren, te Noordrien-Wesfale (Duutsland).
Mèt häör 66,21 km² en 10.261 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 155 de veerkante kilometer.

't Op 110 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 14 oortsdeile.


Image:Rathaus_Noervenich.jpg|'t Raodshoes vaan Nörvenich
Emmeriech

Emmeriech (Duuts: *Emmerich am Rhein*, Kleverlands: *Emmerik*) is e Rienlands stedsje in de krink (*[[Kreis]]*) Kreis Kleef, te Noordrien-Wesfale (Duitsland).
Mèt häör 80,4 km² en 30.105 inwoeners (2014) gief 't 'n bevolkingsdiechte vaan 374 de veerkante kilometer.

't Op 17 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 10 oortsdeile.


Image:Emmerich_am_Rhein_-_Christophorus_Statue_Rheinpromenade.jpg|'t Christophorus-beeld aon de Rheinpromenade
Goch

Goch (Kleverlands, in Duitse spèlling: *Choch*) is e Rienlands stedsje in de krink (*[[Kreis]]*) Kreis Kleef, te Noordrien-Wesfale (Duitsland).
Mèt häör 115,43 km² en 33.063 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 286 de veerkante kilometer. 't Revierke de Niers struimp hei doorheer.

't Op 18 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel drei oortsdeile.


Image:G14-d-Goch-StMariaMagdalena.JPG|De Steinstrasse op de Sankt-Maria-Magdalena-Kirche, rechs de façade vaan de Evangelische kèrk oppe Merret
Kalkar

Kalkar (bis 9 juni 1936 **Calcar**) is e Rienlands stedsje in de krink (*[[Kreis]]*) Kreis Kleef, te Noordrien-Wesfale (Duitsland).
Mèt häör 88,2 km² en 13.670 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 155 de veerkante kilometer.

't Op 14 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 13 stadsdeile.


Image:Kalkar_10_ies.jpg|De Merretplaots in 't midde vaan Kalkar
Raod vaan de Europese Unie

De **Raod vaan de Europese Unie** of de **Consilium** (ouch wel de **Ministerraod** of **Raod vaan Ministers** geneump), neet te verwarre mèt d'n Europese Raod en de Raod vaan Europa, is 'n instèlling vaan de Europese Unie. De Raod oefent same mèt 't Europees Parlemènt de legislatieve of wetgevende mach oet en behiert de begroetingstaak. Daoneve heet 'r bepaolde beleidsbepaolende en coördinerende take. De Raod besteit oet 'ne vertegeweurdeger vaan edere EU-lidstaot op ministerieel niveau. Heer besleet meistens mèt gekwalificeerde mierderheid vaan stömme. Meistens is dizze minister de minister vaan boetelandse zake in eige land. Mer 't hink gans en al aof vaan 't thema wat de Raod mot bespreke. Beveurbeeld: veur milieu zal 'ne lidstaot woersjijnlek ziene minister veur milieu nao Breusel sjikke, wijl veur 't oetsjrieve en aonnömme vaan monitair Euro-beleid sjikke de len doorgaons hun ministers vaan financië.

De oontmoetingsplaots is ummertouw 't Justus Lipsius-gebouw in Breusel. In 't jargon weurt eine naom gebruuk veur de Raod, en wel vaan 't Latien, naomelek *Consilium*.

De Raod vaan de EU veurt drei hooftake oet:
# Heer heet gedeilde legislatieve beslissingsbevoogheid mèt 't Europees Parlemint euver euver de geïnitieerde wette vaan de executieve mach (de Europees Kemissie en Europese Raod)
# Heer zörg veur sterker polletiek en ikkenomisch samewèrking tösse de lidstaote
# Heer deilt de begroetingstaak mèt 't Europees Parlemint

In tegestèlling tot 't Parlemint weurt de Raod neet direk door 't gans Europees volk gekoze, mer indirek door de volker vaan hun eige len gedäörende de nationaal verkezinge. Heimèt zörg de EU d'r dus veur tot 't op wetgevend niveau 'n balans gief tösse Europa en natiestaot.

De Raod weurt eder haaf jaor door 'nen aandere lidstaot geleid. Sinds 1 jannewarie 2021 is dat Portugal.

## Veurzitters in 't veurege en de touwkoms
Kevelaer

Kevelaer is e Rienlands stedsje in de krink (*[[Kreis]]*) Kreis Kleef, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). 't Revierke de Niers struimp hei doorheer.
Mèt häör 100,64 km² en 27.635 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 275 de veerkante kilometer.

't Op 20 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel vief stadsdeile.


Image:Kevelaer,_monumentaal_pand_aan_de_Hauptstrasse_63_foto3_2013-04-30_15.11.jpg|Op de Hauptstrasse
Image:KevelarWallfahrtskircheKapelle.jpg|Kevelaer in de 19de iew
Flå

**Flå** is 'n gemeinte in de pervincie (*fylke*) Buskerud in Nórwaeg. De gemeinte had 998 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 704,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 1,4. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Bokmål gebroek.

De gemeintecode is 0615.

## Demografische óntwikkeling

In 2004 waas 4,8% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.

## Externe link
* De website van de gemeinte.
Drammen

**Drammen** is 'n gemeinte in de pervincie (*fylke*) Buskerud in Nórwaeg; 't is ouch de houfsjtad van die pervincie. De gemeinte had 57.7594 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 137,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 421,6. De gemeinte is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.

De gemeintecode is 0602.

## Demografische óntwikkeling

In 2004 waas 15,9% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.

## Externe link
* De website van de gemeinte.
Hole

**Hole** is 'n term oet de golfsjport. 't Waord haet twee meininge, mer meistes is dao gein verwarring tösse:
* De put in de green worin de bal oetènjelik mót kómme;
* 't Parkoer van de tee via de fairway (es dae d'r is) tót de green.

## Zuuch ouch
* Hole (Nórwaeg)
Rees

Rees is e Rienlands stedsje in de krink (*[[Kreis]]*) Kreis Kleef, te Noordrien-Wesfale (Duitsland).
Mèt häör 109,86 km² en 21.303 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 194 de veerkante kilometer.

't Op 17 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 8 stadsdeile.


Image:Rees-Aufgang_zum_j%C3%BCdischen_Friedhof.jpg|Oetgaank vaan 't Joeds kèrkhof, loerent nao de stadsmoer vaan Rees
Straole

**Straole** (Duits: **Straelen**) is e Rienlands stedsje in de krink (*[[Kreis]]*) Kreis Kleef, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). 't Revierke de Niers struimp hei doorheer.
Mèt häör 74,04 km² en 15.641 inwoeners (2015) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 211 de veerkante kilometer.

't Op 35 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe. Wel gief 't hei zestien oortsdeile: dörper die aofhenkelek zien vaan 't gemeintebestuur vaan Straele.

* Auwel-Holt
* Boekholt
* Bormig
* Broekhuysen
* Brüxken
* Herónge
* Hetzert
* Kastanienburg
* Ambt Krieckenbeck
* Louisenburg
* Niederdorf
* Rieth
* Sang
* Straele
* Westerbroek
* Zand (Duitsland)


Image:Stadhuis_Straelen.jpg|'t Raodhoes vaan Straelen
Bedburg-Hau

Bedburg-Hau (neet te verwarre mèt Bedburg) is 'n Rienlandse gemeinte in de krink (*[[Kreis]]*) Kreis Kleef, te Noordrien-Wesfale (Duitsland).
Mèt häör 61,31 km² en 12.689 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 207 de veerkante kilometer.

't Op 20 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 7 oortsdeile.


Image:Schloss_Moyland_01.jpg|Schloss Moyland
Kèrke

Kèrke (Duits en Kleverlands: *Kerken*) is 'n Rienlandse gemeinte op de Nederriense Heuvelrögk in de krink (*[[Kreis]]*) Kreis Kleef, te Noordrien-Wesfale (Duitsland).
Mèt häör 58,17 km² en 12.401 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 213 de veerkante kilometer.

't Op 34 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel veer oortsdeile.


Image:Bahnhof_Nieukerk.jpg|De statie vaan Nuikèrk of Nieukerk, 'n oort in de gemeinte Kèrke boe me aon de naom kin hure tot Nederlands hei nog laank es cultuurtaol gold
Bebber

Bebber (Duits: *Bedburg*, neet te verwarre mèt Bedburg-Hau) is e Rienlands stedsje in de krink (*[[Kreis]]*) Rien-Erf-Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland).
Mèt häör 80,33 km² en 22.846 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 284 de veerkante kilometer.

't Op 70 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel twie stadsdeile.


Image:Bedburg_kirche.JPG|St. Lambertus Kirche in Bebber
Berchem

Berchem (Duits: *Bergheim*) is de hoofstad vaan de Rienlandse krink (*[[Kreis]]*) Rien-Erf-Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland).
Mèt häör 96,34 km² en 59.272 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 615 de veerkante kilometer.

't Op 72 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 15 stadsdeile.


Image:Aachener_Tor.jpg|Aachener Tor
Erftstadt

Erftstadt, op 't Ripuarisch ouch **Erfsjtad** ofwel **Ärfstadt**, is 'n Rienlands stedsje in de krink (*[[Kreis]]*) Rien-Erf-Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Zoewie de naom al verklap, is de stad verneump nao de Erf: de revier die hei oet de Rien oontsprink. De stad woort pas in 1969 opgeriech, naodat de veurmaolege dörpkes en stedsjes vaan häöre regio aon mekaar waore vasgegreuid; mèt naome door de industrie en de ummertouw mie centraoliserende mach vaan Kölle. De stad die nog gein 20 kilometer vaan häör vaandan ligk. Toch is de annexatie vaan de versjillende pläötskes nog riechteg te zien. Erftstadt heet versjillende stadskerne en sommege gebede zien inkel verboonde mèt snelwege.

Mèt häör 119,89 km² en 49.037 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 409 de veerkante kilometer.

't Op 95 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 18 stadsdeile.

In juli 2021 woort Erftstadt benkelek zwoer getroffe door de Centraol-Europese euverstruiminge vaan dat jaor. e Groet gedeilte vaan de stad woort opgeslok door de door water verzaojegde groond. Bekans hoonderd lui hiemelde of raakde vermis. Ouch in de res vaan Noordrien-Wesfale, 't Rienland-Palts, de Limbörge en de Provincie Luik goof 't versjèllende slachoffers en benkelek väöl sjaoj. De Rienlandse regio roontelum Erftstadt en de Eifel woorte evels 't hels vaan Europa getroffe. De groond in Erfstadt is relatief zwaak umtot e groet gedeilte vaan 't fundamint is verlore gegaange door d'n opkoms vaan broenkoolmijnbouw in d'n 20ste iew.


Image:Schloss_Gymnich.jpg|Schloss Gymnich
Frechem

Frechem (Duits: *Frechen*) is e Rienlands stedsje in de krink (*[[Kreis]]*) Rien-Erf-Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Ze ligk tege Kölle aon en 't gief versjèllende planne um Frechem tot stadsdeil te make vaan häöre groetere naober.
Mèt häör 45,1 km² en 51.080 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 1133 de veerkante kilometer.

't Op 75 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 9 stadsdeile.


Image:Haus_Bitz_Nordostansicht.jpg|Noordoosaonziech vaan *Haus Bitz* in Frechem
Hürth

Hürth is 'n Rienlands stedsje in de krink (*[[Kreis]]*) Rien-Erf-Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland).
Mèt häör 51,22 km² en 57.230 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 1117 de veerkante kilometer.

't Op 90 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 12 stadsdeile.


Image:Alt-H%C3%BCrth-L%C3%B6hrerhof.JPG|Löhrerhof Alt-Hürth, herbouwd in 1834
Kraonebörg

**Kraonebörg** (Duits en Kleverlands: *Kranenburg*, tot de groete Duitse spellingsverandering op 9 juni 1936: *Cranenburg*) is 'n Rienlandse gemeinte op de Nederriensen Heuvelrögk in de krink (*[[Kreis]]*) Kreis Kleef, te Noordrien-Wesfale (Duitsland), neve Nimwege. Allewel Kleverlands hei al iewe de umgangstaol is, waor Nederlands - en neet Duits - ouch hei de cultuurtaol tot de 20e iew. Opvallend, umtot in 't groetste deil vaan Limbörg dèks nog Frans of Duits de cultuurtaol waor, en zjus neet Nederlands.
Mèt häör 76,89 km² en 10.648 inwoeners (2016) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 138 de veerkante kilometer.

't Op 21 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel nege oortsdeile, zoewie 't dörp Zyfflich, kortbij de Zuid- en Oos-Nederlandse grens, boe 't liegste punt vaan Noordrien-Wesfale ligk: zoen 9 meter bove 't zieniveau.


Image:Kranenburg_Kranenturm_PM02.jpg|De Kraonebörgse stadsmoer mèt de *Mülenturm* op d'n achtergroond


## Rifferenties
Wesseling

Wesseling is e Rienlands stedsje in de krink (*[[Kreis]]*) Rien-Erf-Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Zie ligk tege häöre groetere naober, Kölle, aon.
Mèt häör 23,37 km² en 35.224 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 1507 de veerkante kilometer.

't Op viefteg meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel veer stadsdeile.


Image:Wesseling_altes_Rathaus.JPG|'t Aajd Raodhoes vaan Wesseling
Elsdorf

Elsdorf, neet te verwarre mèt Elsdörp, is 'n Rienlandse gemeinte in de krink (*[[Kreis]]*) Rien-Erf-Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Zie is de innegste stadsloeze gemeinte in de Krink, en steit in de streek bekind es 't einegste euverbliefsel vaan 't platteland tösse Kölle en Dure. Me zuut hei dus 'n veize euvereinkoms mèt 't Limbörgs Heuvelland. De streek roontelum Elsdorf is inderdaad hendeg verstedelek.
Mèt häör 66,17 km² en 20.991 inwoeners (2014) gief 't evels toch nog 'n bevolkeringsdiechte vaan 317 de veerkante kilometer.

't Op 76 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 14 oortsdeile.


Image:Elsdorf_Zuckerfabrik.jpg|De Sókkerfebrik vaan Elsdorf
Bad Honnef

Bad Honnef (bis 1960 *Honnef*) is e Rienlands stedsje in de krink (*[[Kreis]]*) Rhein-Sieg-Kreis, in Noordrien-Wesfale (Duitsland).
Mèt zien 48,17 km² en 24.845 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 516 de veerkante kilometer.

't Op 75 meter huugde ligkend pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe.


Image:Rhoendorf_Weinberge.jpg|De Wienberge bij Bad Honnef
Bornheim

Bornheim is e Rienlands stedsje in de krink (*[[Kreis]]*) Rhein-Sieg-Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). De stad weurt in 't weste door de Erf gesjeie vaan de Rien-Erf-Kreis en in 't ooste door de Rien gesjeie vaan 't stedsje Niederkassel.
Mèt häör 82,69 km² en 46.437 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 562 de veerkante kilometer.

't Op 62 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 14 stadsdeile.


Image:Schloss_Bornheim_Jan2012_02.jpg|Schloss Bornheim tösse 1728 en 1732 gebouwd
Ringerike

**Ringerike** is 'n gemeinte in de pervincie (*fylke*) Buskerud in Nórwaeg. De gemeinte had 28.197 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 1.553,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 18,2. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Bokmål gebroek.

De gemeintecode is 0605.

## Demografische óntwikkeling

In 2004 waas 5% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.

## Externe link
* De website van de gemeinte.
Finnmark

**Finnmark** is 'n pervincie (*[[fylke]]*) van Nórwaeg. 't Vèlt ónger 't landjsdeil Nord-Norge. In 2007 had 't 72.665 inweuners en e gebied van 48.649 km². De houfsjtad is Vadsø.

In de pervincie weurt officieel de sjriefvorm van 't Bokmål gebroek.

## Gemeintes
Negeteen gemeintes ligken in Finnmark:
* Alta
* Berlevåg
* Båtsfjord
* Gamvik
* Hammerfest
* Hasvik
* Karasjok
* Kautokeino
* Kvalsund
* Lebesby
* Loppa
* Måsøy
* Nesseby/Unjárga
* Nordkapp
* Porsanger
* Sør-Varanger
* Tana
* Vadsø
* Vardø
Gamvik

**Gamvik** is 'n gemeinte in de pervincie (*fylke*) Finnmark in Nórwaeg. De gemeinte had 1.076 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 1.413,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 0,8. De gemeinte is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.

De gemeintecode is 2023.

## Demografische óntwikkeling

In 2004 waas 6,1% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.

## Externe link
* De website van de gemeinte.
Pullem

Pullem (Ripuarische spèlling; sprik oet *Poellem*, Duits: *Pulheim*) is e Rienlands stedsje in de krink (*[[Kreis]]*) Rien-Erf-Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland).
Mèt häör 72,15 km² en 53.109 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 736 de veerkante kilometer.

't Op 49 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 12 stadsdeile.


Image:Pulheim_Pfeilerbasilika_04.jpg|St. Kosmas & Damian Kirche in Pullem
Kirkenes

**Kirkenes** is 'n klein sjtad in de Noorse pervincie Finnmark. 't Is de houfplaats van de gemeinte Sør-Varanger. De sjtad is veural bekènd es 't injpuntj van de Hurtigruten. Kirkenes is ouch 't injpuntj van d'n autowaeg E6. De kórtsten aafsjtandj euver de waeg nao de Rössische grens bedreug 47 km; de grenseuvergank bie Grense Jakobselv bevindj zich op 'nen aafsjtandj van 57 km. Hemelsbreid ligk 't Rössisch gróndjgebied nag gein 5 km van Kirkenes aaf.

De plaats haet róndj de 4.000 inweuners.

In 1944 waas Kirkenes de eerste sjtad van Nórwaeg die waerde bevriejd; en waal door 't Rössisch leger. Wie d'n oorlog waas aafgeloupe sjtinge nog mer derteen hoezer euverinj.
Tana

**Tana** kan verwieze nao:
* Tana (reveer), 'n reveer in Kenia;
* Tanaelva, 'n reveer in Finlandj en Nórwaeg;
* Tanamaer, e maer in Ethiopië;
* Tana (Nórwaeg), 'n gemeinte in Nórwaeg;
* Tana (Oekraïne), 'n stad in Oekraïne;
* tana (deer), 'n saort toepaja (boumspitsmoes);
Hedmark

**Hedmark** is 'n pervincie (*[[fylke]]*) van Nórwaeg. 't Vèlt ónger 't landjsdeil Østlandet. In 2007 had 't 188.511 inweuners en e gebied van 27.397 km². De houfsjtad is Hamar.

De pervincie is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.

## Gemeintes
Tweeëntwintjig gemeintes ligken in Hedmark:
*Alvdal
*Eidskog
*Elverum
*Engerdal
*Folldal
*Grue
*Hamar
*Kongsvinger
*Løten
*Nord-Odal
*Os
*Rendalen
*Ringsaker
*Stange
*Stor-Elvdal
*Sør-Odal
*Tolga
*Trysil
*Tynset
*Våler
*Åmot
*Åsnes
Stang

**S(j)tang** kan verwieze nao:
* E langwirpig dun metaal veurwirp;
* 'n Metaal staaf bie hieërefietse;  
* Emil Stang;
* Stange.
Teheran

**Teheran** of **Tehran** is de houfsjtad van Iraan. Ze ligk in 't naordelik deil van 't landj aan de voot van d'n Elboers. Tiejes de volkstèlling van 2006 had de sjtad taenge de 7.800.000 inweuners. Same mit de veursjtej weurt in 't sjteielik gebied 'n inweunersaantal van ruum 13 miljoen luuj gesjat.

## Geografie
Teheran ligk op 'n heugde variërend van óngeveer 1100 maeter in 't zuje van de sjtad tót 1750 maeter in 't naordelik deil. 't Haet 'n landjklimaat mit grote temperatuursversjille tösse de zomer en de wintjer. De zomers zeen dreug en heit. De gemiddelde temperatuur veur de maondj juli ligk baove de dertig graoje. De wintjers zeen kaad, mit temperature róndj 't vreerpuntj. In de wintjer vèlt geregeld sjnee in de sjtad.

Teheran haet 'n groot aantal sjtraot mit aan beidskantje aaj platane.
Engerdal

**Engerdal** is 'n gemeinte in de pervincie (*fylke*) Hedmark in Nórwaeg. De gemeinte had 1.497 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 2.195,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 0,7. In de gemeinte weurt officieel de sjriefvorm van 't Bokmål gebroek.

De gemeintecode is 0434.

## Demografische óntwikkeling

In 2004 waas 4,4% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.

## Externe link
* De website van de gemeinte.
Os

**Os** of **OS** kan verwieze nao:
* Ós (astrologie), e Sjinees astrologieteike;
* Os (Hedmark);
* Os (Hordaland);
* Ós, 'ne gecastreerdje stier;
* Emes dae dertig wuuertj en nag bie zien eljers wóntj;
* Osmium;
* Olympische Spele;
* Besturingssysteem (Ingels: *Operating System*).
Åmot (Telemark)

**Åmot** is 'n plaats in de Noorse gemeinte Vinje in de pervincie Telemark. Åmot tèlde 565 inweuners in 2007 en haet 'n oppervlakde van 1,04 km².

## Zuuch ouch
* Åmot (Hedmark)
* Åmot (Ockelbo)
Åmot (Ockelbo)

**Åmot** is 'n plaats in de Zweedse gemèndje Ockelbo in Gävleborgs län in 't landjsjap Gästrikland. 't Ligk zoget 17 km t'n naordwèste vanne plaats Ockelbo zelf. Åmot talj 277 inwoeaners in 2010 en haet 'n oppervlakde van 144,42 hektaar.

## Zuuch ouch
* Åmot (Hedmark)
* Åmot (Telemark)
Hordaland

**Hordaland** is 'n pervincie (*[[fylke]]*) van Nórwaeg. 't Vèlt ónger 't landjsdeil Vestlandet. In 2007 had 't 456.711 inweuners en e gebied van 15.450 km². De houfsjtad is Bergen.

In de pervincie weurt officieel de sjriefvorm van 't Nynorsk gebroek.

## Gemeintes
Drieëndertig gemeintes ligken in Hordaland:
* Askøy
* Austevoll
* Austrheim
* Bergen
* Bømlo
* Eidfjord
* Etne
* Fedje
* Fitjar
* Fjell
* Fusa
* Granvin
* Jondal
* Kvam
* Kvinnherad
* Lindås
* Masfjorden
* Meland
* Modalen
* Odda
* Os
* Osterøy
* Øygarden
* Radøy
* Samnanger
* Stord
* Sund
* Sveio
* Tysnes
* Ullensvang
* Ulvik
* Vaksdal
* Voss
Askøy

**Askøy** is 'n gemeinte in de pervincie (*fylke*) Hordaland in Nórwaeg. De gemeinte had 22.496 inweuners in 2006 en 'n oppervlakde van 99,0 km². 't Aantal inweuners de km² bedreug 227,2. De gemeinte is officieel neutraol waat betröf de keus van sjriefvörm.

De gemeintecode is 1247.

## Demografische óntwikkeling

In 2004 waas 2,6% van de inweuners gebaore boete Nórwaeg.

## Externe link
* De website van de gemeinte.
Hennef

**Hennef** is e Rienlands stedsje in de krink (*[[Kreis]]*) Rhein-Sieg-Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Door Hennef struimp ein vaan de twie belaangriekste reviere vaan de Krink: de Sieg.
Mèt häör 105,89 km² en 45.806 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 433 de veerkante kilometer.

't Op 68 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 122 oortsdeile.

Door 't groet aontal dörper heet de stad de bijnaom "Stad van de 100 Dörper".


Image:Schloss_Allner.jpg|Schloss Allner
Königswinter

Königswinter is e Rienlands stedsje in de krink (*[[Kreis]]*) Rhein-Sieg Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland).
Mèt häör 76,17 km² en 39.976 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 525 de veerkante kilometer.

't Op 80 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 9 stadsdeile.


Image:Koenigswinter_vom_Drachenfels.jpg|Lochopnaome vaan Königswinter
Lohmar

Lohmar is e Rienlands stedsje in de krink (*[[Kreis]]*) Rhein-Sieg-Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Zie en de naoberstad Troisdorf vörme de twie stei in deze krink die neet aofhenkelek zien vaan de Rien, noch de Sieg, mer de revier de Agger.
Mèt häör 65,62 km² en 29.679 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 452 de veerkante kilometer.

't Op 64 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 31 stadsdeile.


Image:Honrath2007.jpg|Oortdeil Honrath mèt de evangelische kèrk, oersprunkelek katholiek oet de 12e bis 13e iew
Europees Hof vaan Zjustitie

't **Europees Hof vaan [[Zjustitie]]**, officieel gewoen 't **Hof vaan Zjustitie** (neet te verwarre mèt 't Hof vaan Zjustitie vaan de Europese Unie) kaveert de eerbiedweerdegheid vaan 't Rech vaan de Europese Unie bij de verklaoring en touwpassing vaan de Europees verdrage. 't Is de hoegste gerechteleke instèlling vaan de Europese Unie (EU) en maak same mèt 't Gerech en 't Gerech veur ambtenerezake vaan de Europese Unie deil oet vaan 't ieder geneump Hof vaan Zjustitie vaan de EU.

Es gerechteleke instèlling vaan de EU veurkump 't tot ederein 't Gemeinsjapsrech nao eige inziech verduts en touwpas. 't Zörg daomèt deveur tot 't rech 'tzelfde blijf veur de gansen traanzjee oonder alle umstandeghede.

Op basis vaan artikel 19 vaan 't Verdraag vaan Mestreech besteit 't Hof vaan Zjustitie oet eine rechter per lidstaot. 't Hof weurt bijgestande door nege advocaote-ginneraol, die in 't openbaar in complete oonpartijdegheid gefundeerd conclusies presentere euver zake die aon 't Hof zien veurgelag.

't Hof vaan Zjustitie zetelt in de stad Luxembörg.

## Mach
't Hof heet 'n, veur EU-bezejje, groete maote vaan mach in de Unie: alle Europese wètgeving, inclusief de nationaal wètgeving vaan EU-lidstaote die op welke meneer daan ouch gelink kinne weure mèt intra-nationaal aofsprake tösse EU-lidstaote, valle oonder de verantweurdelekheid vaan dit Hof. Es 't Hof bewies tot de situatie of wètgeving op welke meneer daan ouch in aonraoking kump mèt Europees wètte, of wètte vaan aander lidstaote, heet 't Europees Hof 't lètse woord. Wat de nationaal rechbaanke dao ouch vaan mage vinde is daan irrillevant. Daomèt gief 't 'n vrij oetzunderleke situatie binne de verstandshawwinge tösse de EU en häör lidstaote: wijl in de executieve mach en legislatieve mach de EU minder te zègke heet es de lidstaote (die allemaol oonaofhaankelek veto-rech höbbe bij 't veur- of tegestömme vaan nui wètte), heet de EU in de judicieel mach via 't Europees Hof de euverhand. Heidoor weurt soms ouch wel gestèld tot 't Europees Hof vaan Zjustitie 't mechtegste instituut is vaan de EU.

### Brón
* Nederlandstaolege Wikipedia
Antigone

*Antigone* kin verwieze nao:
*Antigone (dochter vaan Oedipus) (oet Thebe)
*Antigone (dochter vaan Eurytion) (oet Phthia)
*Antigone (dochter vaan Laomedon) (oet Troje)
*Antigone (dochter vaan Berenice), stiefdochter vaan Ptolemaeus I Soter en vrouw vaan Pyrrhus vaan Epirus
*Antigone (Sophocles), 't theaterstök euver de ierste Antigone door d'n diechter Sophokles
*Antigone (Anouilh), 't theaterstök euver de ierste Antigone door de Franse sjriever Jean Anouilh
*Antigonae, 'n opera vaan Carl Orff gebaseerd op 't stök vaan Sophokles
*Antigone (Nut), e rieks monnemint in Nut vaan d'n arsjietek Jan Drummen
Sankt Augustin

Sankt Augustin is e Rienlands stedsje in de krink (*[[Kreis]]*) Rhein-Sieg-Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland), verneump nao d'n heiligen Augustinus vaan Hippo (354-430).
Mèt häör 34,22 km² en 54.285 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 1586 de veerkante kilometer.

't Op 65 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel ach stadsdeile.


Image:Sankt_Augustiner_Zentrum.jpg|Stadscentrum in 2007
Sieburch

Sieburch (Duits: *Siegburg*) is e Rienlands stedsje en de hoofstad vaan de krink (*[[Kreis]]*) Rhein-Sieg-Kreis, Noordrien-Wesfale (Duitsland). 't Ligk aon de revier de Sieg. Ze is opgeriech door de Fraanke en waor 'n mechteg amb in de 11e iew; op 't hoegtepunt hiersde zie bis Stokkem.
Mèt häör 23,46 km² en 39.563 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 1686 de veerkante kilometer.

't Op 60 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 12 oortsdeile.


Image:Siegburg_Marktplatz.jpg|De Merret in 2007
Alefte

Alefte (Duits: *Alfter*) is 'n Rienlandse stedsje in de krink (*[[Kreis]]*) Rhein-Sieg-Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Ze ligk aon de weskant vaan de veurmaoleg hoofstad vaan Duitsland: Bon.
Mèt häör 34,78 km² en 23.003 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 661 de veerkante kilometer.

't Op 76E meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel vief oortsdeile.


Image:Alfter_Schloss_(03).png|'t Schloss vaan Alefte
Eitorf

Eitorf is e Rienlandse gemeinte in de krink (*[[Kreis]]*) Rhein-Sieg-Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland).
Mèt häör 69,9 km² en 18.585 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 266 de veerkante kilometer.

't Op 95 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 58 oortsdeile.


Image:Judenfriedhof_Eitorf.jpg|De Joedse Vriethof in Eitorf
Wachtberg

Wachtberg is 'n Rienlandse gemeinte in de krink (*[[Kreis]]*) Rhein-Sieg-Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland).
Mèt häör 49,68 km² en 19.827 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 399 de veerkante kilometer.

De 222 meter hoegte ligkende umgeving is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel daartien oortsdeile.


Image:Pech,_kapel_foto1_2009-08-07_15.51.JPG|e Kapelke in *Pech*, 'n oortsdeil vaan Wachtberg
Bergneustadt

Bergneustadt is e Rienlands stedsje in de krink (*[[Kreis]]*) Oberbergischen Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland).
Mèt häör 37,89 km² en 18.835 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 497 de veerkante kilometer.
't Op 240 meter hoegte ligkend pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 22 oortsdeile.


Image:Bergneustadt-Kirchstr4-1-Bubo.JPG|De Stadtbücherei aon de Kirchstrasse 4 in Bergneustadt
Gummersbach

Gummersbach is e Rienlands stedsje en hoofstad vaan de krink (*[[Kreis]]*) Oberbergischer Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland).
Mèt häör 95,42 km² en 49.665 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 520 de veerkante kilometer.

't Op 250 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte of stadsdeile te höbbe.


Image:OberbergischerDomGummersbach.jpg|De Dom vaan Gummersbach is evangelisch, wie de meiste lui in dit protestant vacuüm vaan in 't katheliek Rienland. De Dom steit in de volksmoond evels bekind es de Oberbergischen Dom en dat zeet netuurlek get euver de historische postitie vaan dees kèrk.
Hückeswagen

Hückeswagen is e Rienlands stedsje in de krink (*[[Kreis]]*) Oberbergischer Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland).
Mèt häör 50,52 km² en 15.102 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 299 de veerkante kilometer.

't Op 308 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel mie es hoonderd oortsdeile.


Image:Marktstrasse_Hueckeswagen.JPG|De Marktstrasse mèt de Pauluskirche in de wiete
Radevormwald

Radevormwald is e Rienlands stedsje in de krink (*[[Kreis]]*) Oberbergischer Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland).
Mèt häör 53,86 km² en 22.025 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 409 de veerkante kilometer.

't Op 421 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 'n hoonderdtal oortsdeile.


Image:Radevormwald_Buergerhaus.jpg|Dit weurt gezeen es typisch Bürgerhaus in d'n Oberbergischer Kreis
Waldbröl

Waldbröl is e Rienlands stedsje in de krink (*[[Kreis]]*) Oberbergischer Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland).
Mèt häör 63,32 km² en 18.872 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 298 de veerkante kilometer.

't Op 280 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 64 oortsdeile.


Image:Waldbr%C3%B6l-blick_v_markt.jpg|Blik op Waldbröl vaanoet de Merret - links de kathelieke, rechs de evangelische kèrk
Engelskirchen

Engelskirchen is 'n Rienlandse gemeinte in de krink (*[[Kreis]]*) Oberbergischer Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland).
Mèt häör 63,03 km² en 19.211 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 305 de veerkante kilometer.

De op 124 meter hoegte ligkende umgeving is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel versjèllende oortsdeile.


Image:LVR-Industriemuseum_in_Engelskirchen.JPG|'t Industriemuseum vaan Engelskirchen
Jläbbisch

Jläbbisch (Ripuarische naom, spreek oet wie: *Jelèbiesj*, Duits: **Bergisch Gladbach** mer in de Duitse volksmoond meistens gewoen **Gladbach**) is e Rienlands stedsje en de hoofstad vaan de krink (*[[Kreis]]*) Rheinisch-Bergischer Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland).
Mèt häör 83,09 km² en 109.425 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 1317 de veerkante kilometer.

't Op 100 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um officieel stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 6 stadsdistrikte vaan statistisch beteikenis. Zie bestaon oet 25 officieel stadsdeile.


Image:Ausblick_Bergisch_Gladbach.jpg|Blik vaan 't Marienkrankenhaus in de riechting *Herkenrath*, 'n Jläbbische wiek
Leichlingen

Leichlingen is e Rienlands stedsje in de krink (*[[Kreis]]*) Rheinisch-Bergischer Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland).
Mèt häör 37,26 km² en 27.646 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 742 de veerkante kilometer.

't Op 55 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel daartien stadsdeile.


Image:Schloss_Eicherhof_01.JPG|Schloss Eicherhof in Miert 2012
Overath

Overath is e Rienlands stedsje in de krink (*[[Kreis]]*) Rheinisch-Bergischer Kreis, te Noordrien-Wesfale (Duitsland), opgeriech in 't jaor 1060.
Mèt häör 68,88 km² en 26.812 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 389 de veerkante kilometer.

't Op 100 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 7 stadsdeile.


Image:Rathaus_Overath.jpg|'t Raodhoes vaan de stad
Zwart laok

E **zwart laok** of **zwart gaat** is 'n kóncentraasje van massa die zoea groeat is det de zwaordjekrach alles taengehèltj te óntsnappe, zelfs leechstraole. Daoveur wuuertj 't es "zwart" ómsjreve. Inne wirkelikheid guuef 't geint ech gaat; 't verwies ieëre nao e gebied inne ruumdje woroet nieks kan trögkkómme.

E zwart laok wuuertj slechs besjreve door drie paramaeters: massa, lektriklajing en impulsmoment. Daomit zeen zwarte läöker de "einveljigste" objèkte oete netuurkónde.

Zwarte läöker zeen euverbliefsele van supernova's.

## Waornumming
De lestigheid van 't waornumme van zwarte läöker in 't hieëlal ligk d'rbie det die hieël weinig leech gaeve. Daodoor is waornumming d'rvan alein indirek meugelik, wie aafleijing oet 't gedraag van sterren inne drekke ómgaeving (dóbbelsterre). Materie van 'n kórtbiestäöndje ster wuuertj nao 't zwart laok getróch en geit den in 'n baan rónjelóm en vörmp zoea 'n accretiesjief.
Supernova

'n **Supernova** vörmp 't inj van 't laeve van 'n zjwaor ster. 't Binnelste van de sjter implodeertj; de boetelste sjil explodeertj.

De leechsjterkde van de supernova's weurt ca. 100 miljoen keer de oorsjprunkelike intensiteit. Es 'n supernova op de plaats van de zón zów oetberste, zów de aerd verdampe; 'n supernova op de plaats van Sirius zów meer leech gaeve es de vól maon. De Krabnevel is 'n res van 'n supernova oet 1054. 

Nao 'n supernova blief van de sjter 'n zogeneumde neutronesjter euver: e klein, superzjwaor objèk of e zjwart laok es de massa groot zat waas.

Supernova's vindj me in twee types:
* 'n Type-I-supernova óntsjteit es 'ne witten dwerg in e dubbelsjtersysteem van de begeleiendje sjter zoväöl materie op zich aantrèk det de Chandrashekarlimiet weurt euversjreje. Door de enorm zjwaordekrach sjtört de witten dwerg in en de temperatuur weurt zo hoog det 'n fusieprocès mit kaolsjtof op geng kump wobie de witten dwerg explodeertj.
* 'n Type-II-supernova is 'n explosie aan 't inj van de laevescyclus van 'n zjwaor sjter es de nucleair brandjsjtof is opgebrandj. Door 't ewegvalle van de sjtraolingsdrök sjtört de kern in. Door de grote massa weurt de Chandrashekarlimiet euversjreve en implodeertj de sjter tót 'n neutronesjter of e zjwart laok.
Aerdkoosj

De **aerdkoosj** is de butelste vaste laog vanne aerd. Ze ligk euvere plastischen aerdmantjel. Wen me de gruuedjeperpórtsjes vergeliek den is de aerdkoosj van de aerd roewewaeg det det bie d'n appel de sjaal is. De aerdkoosj vörmp same mit 't bäövelste deil vannen aerdmantjel de zoea-geneumdje lithosfeer.

Twieë percèsse die plaatsvinjen inne aerdkoosj zeen plaattektoniek en vólkanisme.

## Samestèlling
De aerdkoosj versjiltj zich vannen aerdmantjel ómdet ze euver 't algemein 'n leger dichheid haet. 't Is gebroekelik de samestèlling oet te drökken in gewichspercentaasj vanne oxide vanne elemente.

De koosj is vergeleke mitte mantjel verriek in lithofiel elemente; det zeen veural de alkali- en aerdalkalimetale en alleminium en silicium. Vergeleke mit anger deiler vanne aerd bevatj de koosj väöl mieë zeldjzaam elemente. Dit zörg d'rveur det inne koosj rilletief väöl wurmdje wuuertj geperduceerdj door radioaktief verval.

De aerdkoosj kan waere verdeildj in twieë types: kóntinentaal koosj, die veurnamelik oet felsische en intermediair stollingsstein en metamorf en sedimentair stein besteitj (wie andesiet), enne oceanische koosj, die veurnamelik oet mafische stollingsstein besteitj (wie basalt). Wiejer guuef 't nag 'n zeldjzamer tössevorm tösse dees bei: de intermediair koosj.

Op sómmige plaatsen is de aerdkoosj hieël dón of óntbrèk die zelfs gans. E veurbild hievan is de *Fifteen-Twenty Fracture Zone* die ligk oppe Midden-Atlantische Rögk.
Achter den Winkel

**Achter den Winkel** is 'n buurt van D'r Sjeet (Sjaasberg).

Achter den Winkel grens ane buurte Sjaasberg-Centrum en 't Iksjke.

Achter den Winkel haet 'n inwoeanersaantaal van 760 luuj (standj: 2008) en 'n oppervlakdje van 20 hektaar.
Achter Haesen

**Achter (de) Haesen** is 'n buurt van D'r Sjeet (Sjaasberg).

Achter Haesen grens ane buurte Sjaasberg-Centrum, Klinkerkwarteer, De Streep en D'r Dormig.

Achter Haesen haet 'n inwoeanersaantaal van 630 luuj (standj: 2008) en 'n oppervlakdje van 13 hektaar.
Klinkerkwarteer

**Klinkerkwarteer** (Nederlandjs: *Klinkerkwartier*) is 'n buurt van D'r Sjeet (Sjaasberg).

Klinkerkwarteer grens ane buurte Sjaasberg-Centrum, Achter Haesen, D'r Dormig en Gravenrode.

Klinkerkwarteer haet 'n inwoeanersaantaal van 1.050 luuj (standj: 2008) en 'n oppervlakdje van 21 hektaar.
't Iksjke

**** (Nederlandjs: *Eikske*) is 'n buurt van D'r Sjeet (Sjaasberg).

't Iksjke grens ane buurte Sjaasberg-Centrum, Achter den Winkel, Mienbuurt en Heisjtroat.

&#39;t Iksjke haet 'n inwoeanersaantaal van 1.590 luuj (standj: 2008) en 'n oppervlakdje van 43 hektaar.
Heisjtroat

**Heisjtroat** (Nederlandjs: *Heistraat*) is 'n buurt van D'r Sjeet (Sjaasberg).

Heisjtroat grens ane buurte Gravenrode, 't Iksjke en Mienbuurt.

Heisjtroat haet 'n inwoeanersaantaal van 620 luuj (standj: 2008) en 'n oppervlakdje van 23 hektaar.
Mienbuurt

**Mienbuurt** (Nederlandjs: *Mijnbuurt*) is 'n buurt van D'r Sjeet (Sjaasberg).

Mienbuurt grens ane buurte Sjaasberg-Centrum, Gravenrode, 't Iksjke en Heisjtroat.

Mienbuurt haet 'n inwoeanersaantaal van 2.150 luuj (standj: 2008) en 'n oppervlakdje van 36 hektaar.
D'r Kakert

**D'r Kakert** (Nederlandjs: *Kakert*) is 'n buurt van Nuienhage.

D'r Kakert grens ane buurte Lieënhof, De Sjtreep, D'r Lichtemig, Broensemerhei en Exdel.

D'r Kakert haet 'n inwoeanersaantaal van 1.620 luuj (standj: 2008) en 'n oppervlakdje van 133 hektaar.
D'r Lichtemich

**D'r Lichtemich** (Nederlandjs: *Lichtenberg*) is 'n buurt van Nuienhage.

D'r Lichtemich grens ane buurte G'n Hei, Op de Kamp, De Sjtreep, D'r Kakert, D'r Dormig en Exdel.

D'r Lichtemich haet 'n inwoeanersaantaal van 1.740 luuj (standj: 2008) en 'n oppervlakdje van 39 hektaar.

## Zuuch ouch
* Kesjteëlrewien Lichtenberg
D'r Dormig

**D'r Dormig** (Nederlandjs: *De Dormig*) is 'n buurt van Nuienhage.

D'r Dormig grens ane buurte Hoofvelde, Op de Kamp, De Sjtreep, D'r Lichtemig, D'r Dormig, Aud-Nuienhage, Exdel, Achter Haesen, Gravenrode en Klinkerkwarteer.

D'r Dormig haet 'n inwoeanersaantaal van 1.130 luuj (standj: 2008) en 'n oppervlakdje van 58 hektaar.
De Sjtreep

**De Sjtreep** (Nederlandjs: *De Sjtreep*) is 'n buurt van Nuienhage.

De Sjtreep grens ane buurte D'r Lichtemig, D'r Kakert, Lieënhof, D'r Dormig, Achter Haesen, Sjaasberg-Centrum.

De Sjtreep haet 'n inwoeanersaantaal van 880 luuj (standj: 2008) en 'n oppervlakdje van 36 hektaar.
Gleujlamp

'n **Gleujlamp** is 'n brón veur leech. In 'ne zoerstoferme glazere bol wuèrtj 'ne gleujdraod mit lektrikstroum verhits toet 'n hièl hoag temperatuur. Wen de gleujlamp op 'n gesjikdje spanningsbrón wuèrtj aangeslaote geit dore gleujdraod 'ne struim loupe wodoor deze zoa sterk wuèrtj verhits det t'r leech geit oetsjikke.

De gleujdraod besteit oet 't euvergangsmetaal wolfraam det 'n hièl hoag smultjtemperatuur haet. Ómdet wolfraam e lestig te delve en te bewirke metaal is, woorte inne begintied vanne gleujlamp iès anger matterjale gebroeke, wie kaolstof (aafkumstig oet bamboe, zeije of celluloos), of anger metale wie platina en osmium. Lampe mit 'ne kaolstoffe gleujdraod waere nag op besjeie sjaol geperduceerdj veur decoratieve doelènj, mer höbben e hièl slech rendement.
Maltsókker

**Maltsókker** of **maltoas** (*glucose α(1→4) glucose*; C12H22O11) is 'ne reducerendje sókker dae nao hydrolyse twiè molecule glucoas guf. De smaak van maltsókker is zeut. 't Is 'n disacharied.

De sjemische naam van maltsókker is α-D-glucopyranosyl-(1→4)-β-D-glucopyranoas. De verhaojing waterstof:zoerstof is 2:1.

Maltsókker is 'n dimeer det kan óntstaon bieje aafbraak door 't enzym amylaas van zètmael det dezelfdje glycosiedbinjing haet.

Vriewaal alle organisme kónne maltsókker aafbraeke mit 't enzym maltaas. De vörming van maltsókker en glucoas in kemendje gaestekörrele ónger invlood van 't enzym amylaas is wichtig bie 't malte veure bereijing van beer.
Maltaas

**Maltaas** (alfa-glucosidase) is 'n enzym det de disacharied maltsókker aafbrèk middels hydrolyse in twiè molecule alfa- glucoas. Maltsókker reageertj hiebie mit e watermolecuul. 't Wuèrtj in alderhenj saorte aan organisme gevónje. van plantje toet bacterieje en gis toet miense. 't Enzym speeltj ónger anger 'n rol in 't aafbraeke van zètmael, det zich aafspeeltj innen dónnen derm.
Desmostylia

**Desmostylia** is 'n orde van oetgestórve zougdere oet 't Oligoceen en Mioceen die verwantj is ane sjlurfdere en zièkuuj, womit 't de Tethytheria vörmp. De orde besteit oet zès geslechter van groat, logke, semi-aquatische dere die de kusgebeje vanne naordelike Groaten Oceaan bewóndje.

't Aads-bekandje geslech is *[[Behemotops]]* oet 't Vreug-Oligoceen mit fossiel vónjste inne Vereinigdje Staote en Japan. De naamgaever vanne groep, *[[Desmostylus]]*, kènmirk zich door veuroetstaekendje slaagtenj. Dit biès waas 1,8 maeter lang en bekandj van fossiele oet 't Mioceen die zint gevónje in Japan en langs de Pacifische kus van Naord-Amerika.

## Classificatie
* Afrotheria
** Paenungulata
*** Tethytheria
**** Orde **Desmostylia**
***** Familie †Desmostylidae 
****** †*[[Behemotops]]*
****** †*[[Desmostylus]]*
****** †*[[Cornwallius]]*
****** †*[[Kronokotherium]]*
***** Familie †Paleoparadoxiidae
****** †*[[Ashoroa]]*
****** †*[[Paleoparadoxia]]*
****** †*[[Neoparadoxia]]*
Aminozoer

'n **Aminozoer** is algemein 'n organische verbinjing die zowaal 'n carboxygroep (-COOH) es 'n aminogroep (-NH2) bevat. Meistal waere in de biochemie mit aminozoere sjpecefiek α-aminozoere gemènd. Bie dees saort verbinjinge sjtaon de carboxygroep en de aminogroep op 'tzelfde (meistal chiraal) kaolsjtofatoom. α-aminozoere zeen de boewsjtein van peptide, polypeptide en proteïne (eiwitte). Daonaeve dene sómmige aminozoere es precursor in de biosynthese van anger amine, wie de versjillende catecholamine die oet tyrosine waere bereid.

In de netuur tröf me ruum tachtig versjillende aminozoere aan. In mienselike eiwitte kómme twintjig versjillende aminozoere veur. Dees waere de fundamenteel aminozoere geneump. Bie de sjpiesvertaering waere de aminozoere ónger invlood van enzyme oet de eiwitte vriegemaak. Oet de vriegekómme aminozoere kan 't organisme zien eige sjpecefieke eiwitte weer opboewe. 't Organisme kan 'n aantal aminozoere zelf synthetisere; anger aevel neet. Dees litste mótte in 't aete aanwaezig zeen. Me neump dees de essentieel aminozoere. Vólwasse luuj höbbe ach van dees neudig: lysine, tryptofaan, fenylalanine, leucine, isoleucine, threonine, methionine en valine.
Slaagtandj

'ne **Slaagtandj** of **stoattandj** is 'nen extreem-langen tandj bie bepaoldje zougdere dae nao boete stèk wen de móndj is geslaote. Toete zougdere mit slaagtenj behuèren ónger anger olifante, zwiender, walrusse, narwals en versjillendje primitieve hirte, wie 't muskushirt, 't de Sjinese waterree en de muntjak. Bie väöl saorte höbbe alein de menkes slaagtenj of zeen de slaagtenj bie menkes grótter es bie vruikes. Dere gebroeke slaagtenj veur versjillendje doelènj.

De twiè slaagtenj bie 'nen olifant zeen verlingjde bäövelste sniejtenj. Bie anger dere wie bieje walrusse, zwiender en hirte zeen 't de bäövelste hooktenj; bie inkel oetgestórve slurfdere, nej verwantje vanne olifante, wie de *[[Deinotherium]]* waren 't juus de ungelste sniejtenj die oetgrudje toet slaagtenj.

Slaagtenj waere veurnamelik door luuj gebroek es perducent van ivoar. De jach op ivoar zörgdje aevel d'rveur det bepaoldje deersaorte, veurnamelik de Afrikaanse olifante, rasj achteroet gónge.