open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Islam

D'n **islam** is de twiede wereldreligie, nao 't christendom. De volgelinge vaan d'n Islam weure allewijl meistes **moslims** geneump. Vaan orizjien spreek me op 't Limbörgs evels vaan **Mohammedaone**, boebij me riffereert nao 't feit tot d'n Islam de lier is vaan de profeet Mohammed. Heer weurt beleje door zoen 1,2 miljard lui, veural in Noord-Afrika en zuielek Azië. Zjus wie 't christendom en 't joededom is 't 'ne monotheïstische godsdeens en eine vaan de drei Abrahamitische relizjies. De naom *islam* beteikent lètterlek *oonderwerping*, wat wijs op e fundamenteel principe tot de moslim, dee d'n islam praktiseert, ziech euvergief aon *Allah*, d'n Arabische naom veur *God*.

D'n islam is de lier vaan profeet Mohammed (570-632), in de zevende iew in de *[[Koran]]*, 't heileg book vaan d'n Islam, opgeteikend. De Koran woort door d'n ingel Gabriel aon Mohammed gedicteerd en door aander opgesjreve. Me meint ouch tot de profeet analfabeet waor. 

't Gebedshoes veur moslims hèt "moskee".

't Gief twie hoofstrouminge: 't sjiisme en 't soennisme. Doaneve gief 't nog kleinder, wie 't soefisme en de Ahmadiyya.

## Islam in Limbörg en Maos-Rien
In Limbörg ligk 't percentaasj mohammedaone op 4,95%. In Nederlands Limbörg gief 't e percentaasj vaan 6,0% en in Belsj Limbörg 3,9%. Merkweerdeg is 't aontal Törkse mohammedaone, dat behuurt tot mie es dreikwaart vaan de Belsj-Limburgse mohammedaone, dewijl in Nederlands Limbörg 't 'n klein mierderheid vaan Arabiere gief.

In de res vaan de Euregio Maos-Rien ligk 't percentaasj mohammedaone hoeger. In Noordrien-Wesfale is 7,5% vaan de bevolking mohammedaons, wijl in Luik 't aontal zelfs tege de 14,4% ligk.

In 2020 waor 2,1% vaan de Europese Unie (EU) Mohammedaon. Vaan oerspronk gief 't in Europa traditioneel dominante Islamitische regio's in wat allewijl Bosnië, Albanië, Kosovo, Törkije en Bölgarije. Allein dat lèste land is ouch 'ne lidstaot vaan de EU. Wijers goof 't tot niet zoe laank geleie ouch op aander plekke in Europa dominant Mohammedaonse gemeinsjappe mer die zien verdwene door beveurbeeld 'ne gedwonge volksverhuis (wie d'n Törks-Islamitische volksverhuis in Griekeland in de ierste haaf vaan d'n twintegsten iew) en genocide (wie in veurmaoleg Joegoslavische gebede in 't allewijl Servië en Kroatië in de negeteger jaore).
Afrikaans

't **Afrikaans** of *Zuid-Afrikaans* weurt wel es de einege dochtertaol vaan 't Nederlands gezeen, meh 't heet ouch väöl kinmerke vaan 'n creooltaol. De taol is oontstande oet de veural Hollandse dialekte vaan de immigrante oet de zeventiende iew. De woordesjat is veur 95% ontliend aan 't Nederlands. 't Afrikaans heet daoneve wäörd oet 't Maleis, Portugees, Frans, Duits en inheems Afrikaanse taole euvergenome. 

Allewel tot ze ziech vaanaof 't begin vaan 't Hollands heet losgemaak, woort 't Afrikaans pas in 1923 es apaarte taol erkind. Daoveur gebruukde me 't Nederlands es cultuurtaol. 

't Afrikaans weurt veural gesproke in Zuid-Afrika en Namibië. 't Is ein vaan de èlf officieel taole vaan Zuid-Afrika. 

## Versjèlle mèt 't Nederlands
### Grammair
Aon de Afrikaanse grammair vèlt direk op tot ze hendeg versumpeld is vergeleke mit de Nederlandse grammair. De wèrkwäörd höbbe meistes nog meh dreej vörm: eine veur d'n infinitief en 't presens, eine veur 't onvoltoejd deilwoord, en eine veur 't voltoejd deilwoord: *sing, singend, gesing.* Bij de meiste verbe is de verleien tied verdwene (oetzongeringe: *was, kon, wou, sou, moes*, en groetendeils verouwerd: *had, werd, mog, dag, wis*). Nao persoene weure werkwäörd neet vervoog.

't Afrikaans heet 'n dobbel oontkinning, meh neet dezelfde wie in 't Frans of awwer Limbörgs. 't Hoofwoord kump ierst op zien vertrojde plaots, boenao aon 't eind vaan de zin nog ins *nie* volg: *Ek sou dit *'nooit** sê **nie.**'' (Vergliek 't aajd-[[Mestreechs]]: ''Iech **en** zouw dat **noets*' zègke.*)

### Oetspraok
De *v* en *z* koume in gesproke Afrikaans trök es *f* en *s*, allewel tot de *v* wel behawwe gebleve is in de spelling. De *ee* en *oo* zien, wie in 't vreuger Hollands en noe nog in 't Zieuws, daolende twieklaanke. De *-@n* en *-Ct* zien (zjus wie in 't Limbörgs!), vervalle.

## Imago
't Afrikaans had in de negentiende iew wieneg prestiezj; 't waor lètterlek de taol vaan de Boere. Nao de vörming vaan de Zuid-Afrikaanse Unie in 1910 kraog de gemeinsjap vaan Afrikaanders evels 'n groete rol in 't landsbestuur, boemèt 't prestiezj vaan de taol väöl steeg. 't Waore evels de promotors vaan de *[[apartheid]]* boemèt me 't Afrikaans nog 't meist associeerde. Nao de afsjaffing daovaan in 1990 woort 't Afrikaans vaan ein van de twie officieel taole ein vaan de elf. In alle domeine boe de zwarte bevolking noe begós te dominere woort 't Afrikaans opzij gezet veur de Bantoetaole, of veur 't Ingels. Allewijl weurt 't Afrikaans ummer mie de taol vaan de Boere allein.

## Extern linke
* De Afrikaanse Wikipedia
Castiliaans

**Castiliaans** (meistal **Spaons/Spaans** geneump) is de officieel taol vaan Spanje, en vaan väöl aander len in Latiens Amerika en inkel len in Afrika. In Spanje en Latiens Amerika is 't ouch de meist gesproke taol. Alles bijein tèlt de taol zoe'n 500 miljoen sprekers, boevaan de meiste mojertaolsprekers zien. Es me vaan taolbeheersing oetgeit is 't Castiliaans de derde wereldtaol, nao Sjinees en Ingels, meh gerekend in mojertaolsprekers is 't de twiede. Allewel bekans ederein in Arizona, VS 't Ingels beheers, is Castiliaans dao de groetste mojertaol. In Miami weurt zelfs mie Castiliaans es Ingels gesproke. Ouch in 't zuie vaan Californië en Texas bliek tot mie lui Castiliaans es mojertaol höbbe es Ingels.
De term *Castiliaans* veur *Spaons* weurt gebruuk umtot in Spanje zelf ouch 't Catalaans en 't Aragonees (en natuurlek 't Baskisch) es taole erkind weure, boemèt de taol vaan Castilië laank neet 't gaanse Spaonse groondgebeed besleit.

## Externe link
* De Castiliaanse Wikipedia
Deens (taol)

't **Deens** is de Noordgermaanse taol die in Denemarke gesproke weurt door zoe-n 5,5 miljoen lui. Wie de ander Noordgermaanse taole stamp 't aof vaan 't Ajdnoors en aanders es in 't Wesgermaanse taolgebeed 't geval is kinne de sprekers vaan de versjèllende taole ziech oonderein good verstoon: Zweeds, Noors en Deens zouwe es dialekte vaanein kinne gelde. E belangriek versjèl mèt 't Noors en 't Zweeds is tot 't Deens gein twietoenegheid kint, mer in plaots daovaan de stød kènt.

Boete Denemarke is 't Deens nog 'n officieel taol vaan de Faeröer en Greunland. Wijer weurt 't in Duitsland eve euver de grens, in Sleeswiek-Holstein, gesproke. Veul aaj lui op Iesland spreike auch nog Deens.

## Getalle

't Deens maak biej 't tèlle nog gebroek van 't Aadgermaanse twintjigdeilige sjtèlsel. Veurbeeld:
**halvtreds* is 'n aafkorting van *halvtredsindstyve* det halverwaege 3 (of 2½) keer 20 beteikent, dus 50.

## Externe link

*De Deense Wikipedia
Zweeds

't **Zweeds** (*svenska*) is 'n Noeardj-Germaanse of Scandinavische spraok mit zoeaget 9 miljoen spraekers. 't Is de ieëste spraok van Zwede (8,8 miljoen spraekers) en ein van de officieel spräök van Finlandj (300.000 spraekers). In de Finse autonoom provincie Åland is 't zèlfs de einige officieel spraok.

't Zweeds is nej verwantj mit de anger twieë Scandinavische spräök van 't vastelandj, Deens en Noors. 't Zweeds en 't Noors, en in get minder maote 't Deens, zeen óngerling redelik good verstaonber. Sommige wäördj zeen anges, meh grammaticaal kómme de spräök bao gans euverein. De spelling is wael versjillendj. Zoea liek de Noorse spelling mieë óp 't Deens.

De waordesjat van 't Zweeds besteit bao gans oet Germaanse wäördj. Waal zeen d'r get lieënwäördj oet 't Letien, Frans en Nederduits (ouch 'n Germaanse spraok). Taengewuuerdig waere d'r väöl wäördj oet 't Ingels euvergenómme, den aangepas, den letterlik euvergezat (lieënvertaling).

Kènmerkendj veur de oetspraok van 't Zweeds is de melodie: 't is 'n toeantaal. d'r Zeen twieë versjillendje toeanaccente en dees kènne beteikenisóngersjeidendj zeen. 't Waordj *anden* beteikentj zoea, aafhankelik van de intonatie, "de aenj" of "de geis". Wie de toeanaccente waere oetgespraoke is stèrk aafhankelik van wo de spraeker vanaaf kömp. In 't zuje óngersjeid me de toeane mieër in de lingdje es in de toeanhuuegdje. Boetedet wuuertj e waordj allein mit e toeanaccent oetgespraoke wen 't 'n belangrieke grammaticaal functie in de zin haet.

De standerdtaal is 't Riekszweeds (*rikssvenska*) en die is gebaseerdj óp de dialectenróndj Stockholm en 't Mälardaal. Anger variante van 't Zweeds zeen 't Finlandj-Zweeds, 't Elfdaals en 't Eslandj-Zweeds.

## Extern linke
* De Zweedse Wikipedia
* Zweedse grammair
* Swedish 101 Learn Swedish online
Italiaans

't **Italiaans** is de officieel taol vaan Italië, wie die door zoe'n 65.000.000 lui gesproke weurt. 't Is ouch de officieel taol vaan San Marino en Vaticaanstad en ein vaan de veer officieel taole vaan Zwitserland. Wijer weurt de taol ouch gesproke in Malta, de Sloveense en Franse grensgebede, in veurmaolege euverziese gebede wie Albanië, Eritrea en de Dodekanesos en door immigrante in de VS, Brazilië en Argentinië. 't Italiaans is ouch de officieel taol vaan de Orde vaan Malta. De Italiaanse standaardtaol is veurnaomelek gebaseerd op veertiendeniewse dialekte oet de Toscane. De taole vaan Corsica, Sardinië en Sicilië weure miestal neet es dialekte vaan 't Italiaans gezeen, in 't bezunder 't Sardijns neet.

## Lienwäörd
Väöl Italiaanse wäörd zien, oonveranderd of aongepas, in 't Limburgs gekoume. Dees wäörd zien in veer hoofcategorieë op te deile. De ierste zien de financieel terme (euvergenome in de late middeliewe), wie *baank* en *kassa*. De twiede zien de muziekterme, wie *allegro*, *andante*, *adagio*, *sonate*, *cantate*, *opera*, *aria*, *solo*, *duo* etc. De daarde zien de wäörd die mèt de allewijl hendeg populair Italiaanse keuke te make höbbe: *pasta*, *spaghetti*, *pizza*, *ravioli* ezw. In de veerde categorie valle veural de wäörd die typisch Italiaanse dinger aongeve, wie *mafia*.

## Sjrif
't Italiaans weurt gesjreve in 't Latijns sjrif. 't Alfabet kint 21 lètters. De lètters j, k, w, x en y oontbreke, al koume ze wel veur in lienwäörd oet 't Grieks en Ingels. Italiaanse wäörd eindege bekans ummer op klinkers.  

## Grammair

### Geslachte
't Italiaans kint twie geslachte: mannelek en vrouwelek. Zelfstendege naomwäörd die eindege op -o zien bekans ummer mannelek en zelfstendege naomwäörd die eindege op -a zien bekans ummer vrouwelek. Oetzunderinge zien beveurbeeld wäörd oet 't Grieks wie "(il) diploma" en "(il) problema".

### Miervoud
Miervoudsvörming is hendeg sumpel. Eindeg 't woord op -o, weurt 't miervoud -i, beveurbeeld *letto* - *letti*. Eindeg 't woord op -a, weurt 't miervoud -e: *chiesa* - *chiese*. Väöl lienwäörd, wäörd die eindege op -i (*crisi*), medeklinkers (*film*), wäörd die aofgeleid zien vaan 'nen oersprunkeleke vörm (*foto - fotografia*) en wäörd mèt 't accent op de lètste lèttergreep (*tabù*) verandere in 't miervoud neet.

### Lidwäörd
't Gief zeve bepaolde lidwäörd in 't Italiaans: 

Wijer gief 't zeve onbepaolde lidwäörd:

## Referenties


* 
* 
* 

## Extern linke
* Wikipedia in 't Italiaans
* Hollandstaolege startpazjena veur 't Italiaans
Noors

't **Noors** is 'n Noordgermaanse taol die door vief miljoen lui in Noorwege gesproke weurt. Wijer spreke zier kleine minderhede in de Amerikaonse staote North Dakota (0,4 vaan de totaole bevolking) en Minnesota (0,1%) Noors. Wie de aander Noordgermaanse taole heet de taol ziech in de middeliewe oet 't Aajdnoors oontwikkeld, meh is mèt die aander twie verstooonbaar gebleve. E versjèl mèt 't Deens en 't Zweeds is 't behaajd vaan 't versjèl tösse manneleke en vrouweleke wäörd (al späölt dat in de Bokmål koelek 'n rol.
Zjus wie 't Zweeds en aanders es 't Deens is 't Noors 'n toentaol, of entans 'n toenhuugdeaccenttaol. 't Heet twie toenaccente, e hoeg en e lieg. De toene zien evels väöl minder dèks es in 't Zweeds beteikenisoondersjeiend.

't Gief in Noorwege twie standaardtaole, namelek *[[Bokmål]]* ('Boketaol') en *[[Nynorsk]]* ('Nuinoors'). De Bokmål is sterk door 't Deens, dat tot in de negentiende iew de cultuurtaol in Noorwege waor, beïnvleujd Noors. In 't ooste vaan 't land (beveurbeeld in Oslo) vint me väöl dialekte die ouch Deensen invlood höbbe en relatief kort bij de Bokmål stoon. 't Nynorsk evels baseert ziech veural op de westeleke dialekte, die dezen Deensen invlood neet zoe höbbe oondergaange. Op sjaolt liert me allebei de standaarde. Allebei höbbe ze ouch 'nen extremere variant: de *Riksmål* ('Riekstaol'), e get archaïsch en nog korter bij 't Deens stoond Noors, en 't *Høgnorsk* ('Hoegnoors'), wat tege 't puristische aonzit.

## Extern links
* De Noorse Wikipedia (in de Bokmål)
* De Noorse Wikipedia (in 't Nynorsk)
* Gratis Noorsen online dictionair
* 't Noors ministerie vaan Boetelandse Zake euver de twie Noorse staandertaole (in 't Ingels)
Zittert-Gelaen

De gemeinte **Zitterd-Gelaen** (Nederlands: **Sittard-Geleen**) ligk in de sjmaalste sjtrook van Nederlands Limburg. Dees gemeinte is in 2001 gevörmp oet de samevóging van de gemeintes Zitterd, Gelaen en Bor. Op 1 jannewari 2004 hèj Zitterd-Gelaen 97.284 inweunesj; daomèt is 't de tweëde gemeinte van Limburg. Börgemeister is Sjaar Cox. (PvdA).

## Sjtadsgezich

Zuug de aparte artikele euver de tweë sjtaej.

## Historie

Zuug de artikele euver Zitterd en Gelaen. Dees tweë sjtaej höbbe 'n zoa versjillende historie dat die neet in ein artikel behanjeld kènne waere.

## Kèrne

De gemeinte Zitterd-Gelaen besjteit oet de volgende sjtaej, dörpe, gehuchte en wieke:
(Ze höbbe ouch 'n Limburgstalig  plaatsjnaambord.)
*Zitterd (Sittard)
**Baandert
**Broukzittert (Broeksittard)
**Europapark
**Euverhaove (Overhoven)
**Haagzittert-park (Haagsittardpark)
**Hoagveldj (Hoogveld)
**Kempehof
**Kolleberg
**Lahrhof
**Leiebrouk (Leijenbroek)
**'t Lömmerigerveldj (Limbrichterveld)
**Ophaove (Ophoven)
**Sanderbout
**Sjtadbrouk (Stadbroek)
**Thienbunder
**Vrangendal (Vrangendaal)
*Gelaen (Geleen)
** Awt-Gelaen (Oud Geleen)
** Danike (Daniken)
** Dassekoel (Dassenkuil)
** De Haese
** Haeselderveldj (Haeselderveld)
** De Kloes (Kluis)
** Kraonkel (Krawinkel)
** De Landjgraaf (Landgraaf)
** De Lèndjheuvel (Lindenheuvel)
** Lötterao (Lutterade)
** Mesjtreechterbaan (Maastrchterbaan)
** Gelaen-Zuid (Geleen Zuid)
*Beeg (Grevenbicht)
**Papenhaove (Papenhoven)
**Sjipperskèrk (Schipperskerk)
*Bor (Born)
**Klein Houtem
**De Graathei (Graatheide)
*Buchte (Buchten)
*Einikhoeze (Einighausen)
*Göttekaove (Guttekoven)
*Houtem (Holtum)
*Lömmerich (Limbricht)
*Munstergelaen (Munstergeleen)
** Abshaove
** De Wèndjraak (Windraak)
*Opbeech (Obbicht)

De Hollesje name sjtaon tösje häökskes. De plaatselike name sjtaon intösje ónger de officieel name op de sjilde. Aevel sjrief me dao *Zitter*'d***, woe [[Veldeke (vereineging)|Veldeke]] ''Zitter'''t*** haet. Ouch weurt Beeg volges Veldeke es Beech gesjreve, hiej zeen de inweuners, en inmiddels ouch de börgemeister, 't neet mit èns en de sjilde waere bénnekort verangerd.

## Externe link

Website vaan de gemeinte
Russisch

't **Russisch** is 'n Oos-Slavische taol en vaan alle Slavische taole de meist gesproke. Nao aontal sprekers is 't de veurnaomste taol in Rusland en Wit-Rusland en de twiede taol in de Oekraïne; wijer gief 't in alle aw Sowjetrepublieke groete minderhede vaan Russische mojertaolsprekers. 160 miljoen lui höbbe 't Russisch es mojertaol, 280 miljoen kinne de taol spreke en verstoon. 'n Zustertaol vaan 't Russisch is 't Wit-Russisch; ouch mèt 't Oekraïens is 't ing verwant. 't Russisch weurt in 't Cyrillisch sjrif gesjreve. Russisch is ouch ein vaan de zes offesjeel taole vaan de VN.

## De taol
Tot in de achtiende iew woort 't Kèrkslavisch in Rusland es cultuurtaol gebruuk. De modern Russische sjrieftaol, en ouch de dialekte vaan Moskou en Sint-Petersburg zien dao hendeg door beïnvloed. De taol heet eine naomval minder es 't Kèrkslavisch: 't heet 'rs zes, die ouch in de spreektaol nog volop leve. 't Werkwoord is, wie in de meiste aander Slavische taole, dèks 'n twie-einheid vaan de imperfectief en de perfectief.

In 't volgend veurbeeld weurt bij de oetspraok de "y" gebruuk in plaots vaan de "j" bij "je", "ja", "joe", etc. Dit um neet de verwarring te veroorzake bij wäörd wie шесть. Veer sjrieve dan *sjyest* umtot de "ye" nao de "sj" kump en 't te verwarrend d'r oet zuut es me *sjjest* opsjrijf. 't Accent op de klinkers toent aon op welke lèttergreep de naodrök ligk.

Me zuut dus versjèllende Indo-Europese verbande tösse de twie taole, wie два en три. Aander Russische wäörd zien gaaroet neet wie op 't Limbörgs, wie один en восемь. 't Woord ноль is evel e lienwoord.

## Russische literatuur
De Russische literatuur steit bekind es ein vaan de belaankriekste canons in de Westerse en Europese literatuur. De volgende sjrijvers weure gezeen es pioniers vaan de Russische literatuur:

* Aleksandr Poesjkin (1799-1837)
* Michail Lermontov (1814-1841)
* Ivan Toergenjev (1818-1883)
* Lev Tolstoj (1828-1910)
* Fjodor Dostojevski (1821-1881)
* Anton Tsjechov (1860-1904)
* Anna Achmatova (1889-1966)
* Vladimir Majakovski (1893-1930)
* Ivan Boenin (1870-1953)
* Michail Boelgakov (1891-1940)
* Boris Pasternak (1890-1960)
* Vladimir Nabokov (1899-1977)
* Vladimir Makanin (1937)
* Andrej Koerkov (1961)
* Viktor Pelevin (1962)

## Extern linke

* De Russische Wikipedia
* Russiche lèsse in 't Hollands
Servo-Kroatisch

**Servo-kroatisch** is de naom vaan de taol vaan veurmaolig Joegoslavië. 

Diz taal is noe de taal van Kroatië, Bosnië-Hercegovina, Servië en Montenegro. Saer de verzelfsjtendeging van diz leng is d'r 'ne polletiek geïnspireerde tendaens (èè laand=èng taal=èè volk) um versjille tussje 't **[[Servisch]]**, **[[Kroatisch]]** en **[[Bosnisch]]** oet te vergroeëte oeëdör dis tale ummer mieë vanèè geunt versjille. 

't Kroatisch, wie dat an de kust wert gekald is 'n toeëntaal, zjuus wie 't Limburgs dat is.  

Evels blieve al de variante oonderein te verstoon, boete mesjiens einege Kroatische dialekte (meh veur de Kroatische standaardtaol gelt dat neet). De taol weurt meistal in Latiens sjrif gesjreve, de Serve gebroeke evels dèks 't Cyrillisch sjrif.
### Diferentsch taal

## Referentie

## Externe link
*Euver de probleme roond de terminologie (in 't Ingels)
Tsjechisch

't **Tsjechisch** is 'n Wes-Slavische taol en in dee hoedaonegheid sterk verwant aon 't Pools en 't Slowaaks. Meistal weurt de grèns vaan 't Tsjechisch sömpel getrokke mèt grènze vaan de rippebliek Tsjechië. De dialekte in 't ooste goon lankzaam euver in 't Slowaaks.

De Tsjechische taol weurt door 12 miljoen minse gesproke, boevaan 10 miljoen in Tsjechië woene.

## De taol

Wie de meiste Slavische taole heet 't Tsjechisch zeve naomvalle en twie getalle. 't Verb kump ouch hei trök mèt twie aspekte. De klaanklier vaan de taol is hiel gecompliceerd, mèt kleng die zelfs de aander Slavische taole neet kinne en wäörd zoonder eine klinker drin. E populair zinneke veur dit aon te tuine is *Strč prst skrz krk* "Stik 'ne vinger door dien keel"). 't Woordaccent vèlt ummer op de ierste lettergreep.

## Externe link

* De Tsjechische Wikipedia
Venroj

**Venroj** (officiële naom **Venray**) is 'n plaots en gemeinte in noordelek Nederlands Limburg, aon de raand vaan de Pieël. Op 1 januari 2006 woende hei 39.030 lui; nao de lèste herindeiling (2010) mote dat good 41.000 lui zien. 't Oppervlak vaan de gemeinte waor veur 2010 146,03 km²; väöl vaan dat gebeed is bos en heiland. Ind 2020 krijg de gemeinte plaotsnaomborde in 't dialek. De gemeinte besteit oet de kerne:
* Aostrem (Oostrum)
* Blitterswik (Blitterswijck)
* Geistere (Geysteren)
* De Haej (Heide)
* IJselstein (Ysselsteyn)
* Kâssele (Castenray)
* Luëne (Leunen)
* Maersele (Merselo)
* Oeldere (Oirlo)
* De Smákt (Smakt)
* 't Väöle (Veulen)
* Venroj (Venray) 
* De Vredepieël (Vredepeel)
* Wânsem (Wanssum)

De dörper Blitterswik, Geistere en Wânsem woorte op 1 januari 2010 oet de toen opgeheve gemeinte Mieëldere-Wânsem in de gemeinte Venroj euvergebrach.

't Dialek vaan Venroj behuurt tot de Kleverlandse dialekte, meh heet wel Limburgse kinmèrke. Binne de grènze vaan de gemeinte Venroj ligke veurnaom legerbases veur zoewel de lochmach es veur de laandmach.

## Aonziech
Venroj is pas in de twintegste iew tot stad oetgegreujd; daorum heet de stad 'n echte dorpskèrn en 'n besjeie kèrk. De umgeving ten zuie is hendeg bosriek: dao ligk 't Nationaal Park de Groote Peel.

## Rechs-extremisme
Venroj is de afgelope jaore inkel kere negatief in 't nuujs gewees vanwege rechs-extremistische aktiviteit. De gemeinte heet relatief väöl zoegenumde Lonsdale-jongere. Begin 2006 organiseerde de verboje groep Blood & Honour 'n kraanslègking op de Duitse oorlogsbegraafplaats Ysselsteyn.

## Gebore in Venroj
* Dr. H.A. Poels, filantroop en preester

## Externe link
* Website vaan de gemeinte
* DorpenVenray.nl Informatiesite euver de versjèllende kerne vaan Venroj
Welsh

't **Welsh** (zelde ouch *Cymrisch* geneump; inheimse naom **Cymraeg** [kəmˈra(ː)i̯ɡ]) is de Keltische taol die vaanajds in Wales gesproke weurt. 't Vörmp same mèt 't Cornisch en 't Bretons de Britse taole (in tegestèlling tot de Goidelische taole, die oonder mie 't Iers umvatte en boe 't Welsh vrij wied vaan aofsteit).

't Welsh weurt vaan alle Keltische taole 't mies gesproke, allewel tot 't neet gans oonbedreig is. Bij de volkstèlling vaan 2021 gaof 't nog 540.000 sprekers in Wales, wat neerkump op 18% vaan de bevolking. Op groete deile vaan 't platteland is de taol nog vitaol presint en weurt ze door de miejerheid gebruuk. In de stei moot ze 't al hiel laank aoflègke tegen 't Ingels. Neve Wales weurt de taol ouch gesproke door e hemfelke lui in de Chubutvallei in Argentinië.

De taol duuk aon 't begin vaan de middeliewe veur 't iers op sjrif op es Aajdwelsh. Opvallend is tot 't daan al 'n 'modern' taol is, mèt rillatief wieneg buigingsvörm en 'n hendeg veraanderde klaanklier. Allein vaan de typisch Keltische mutaties is daan nog wieneg te zien. In de hoeg middeliewe oontwikkelt ziech de taol tot Middelwelsh. In dezen tied oondergeit de literatuur 'n bleuj, die ziech de iewe daonao in 't Vreugnuiwelsh doorzèt. Pas in de negentienden iew kump 't Ingels in Wales es spreektaol op, veural door de sterk touwgenome industrie in 't zuie.

Binnen 't Welsh besteit 'n aonzienelek dialekvariatie, zij 't neet zoe sterk es in 't Iers. Sprekers vaan Noord en Zuid kinne ziech zoonder väöl meujte verstoon. Wijer gief 't veural groete versjèlle tösse formeel Welsh en spreektaoleg Welsh, boebij 't ierste ziech nog sterk riech op de taol wie ze in de Vreugmodernen Tied waor.

Oondaanks 't klein aontal sprekers en de gevaore die de taol moot doorstoon, gief 't euveral in d'n deilstaot 'n gooj infrastructuur veur de taol. Welshtaolege sjaole zien euveral presint (ouch in de stei). Twietaolegheid weurt door de euverheid algemein aongeboje. 't Gief 'n vrij actieve literatuur; ouch vertaolde beuk koume väöl oet.

## Extern linke
* De Welshe Wikipedia
* Väölerlei informatie euver 't Welsh
Toear

**Toear** (op z'n Hollands: *Thorn*; daodoor ouch dèks *Thoear* gesjreve) is e stedsje in de Midde-Limburgse gemeinte Maasgoew mèt 2.392 inwoeners (1 jannewarie 2013). Häöre bijnaom is 't Wit Stedsje, vaanwege de witte mör die väöl hoezer in 't centrum höbbe. Toear ligk aon de Belzje grens, kortbij Kaesing.

## Historie

In de Romeinsen tied laog Toear in e zier moerassig gebeed. Aon de rand vaan dit moeras leep de hierbaon vaan Nijmege nao Mestreech. 't Stedsje zelf is aon 't eind vaan de tiende iew oonstande roond e benedictinessekloester. Dees abdij greujde in de Riddertied oet tot 'n stif, later zelfs tot e vorstedom, 't kleinste vaan 't Heileg Roems Riek. In 1354 kraog 't pläötske stadsrechte. Nao de Tachtegjaoregen Oorlog bleef 't bestoon, tot de Franse bezetting in 1797 'n ind draon maakde. Tösse 1830 en 1839 waor de plaots in Bèlzje han. Sins 1 januari 2007 maak Toear deil oet vaan de nui gemeinte Maasgoew, boe-in wijer nog Brach en Hael opgónge. Op 't memint vaan häör opheffing waor de gemeinte Toear mèt 2.600 inwoeners, 'n oppervlak vaan 6,60 km² en gein ander kerne es Toear zelf wiedoet de kleinste gemeinte van Nederlands Limburg. In 2013 had 't stedsje bekans 2.400 inwoeners, wat beteikent dat de bevolking mèt zoeget twiehoonderd lui is aofgenome (7,8%).

## Harmonieorkeste
Toear is internationaol bekind um 't hoesveste vaan twie op hoeg niveau speulende harmonieorkeste, boetösse 'n serieus rivaliteit besteit: de Koninklijke Harmonie (de "bök") en de Harmonie St.-Michaël (de "geite"). Dees twie orkeste bepaole 't gaans dörpsleve. In 1999 zien 't dörp en zien twie orkeste geportretteerd in de documentair *Bokken en geiten* vaan Hans Heijnen, dee gaans in 't Toears dialek gesproke is.

## Persone
'ne Toearse dichter is Har Sniekers.

## Fotogalerie

Plaetje:Thorn, Wingerd.jpg
Plaetje:Thorn, kerk.jpg
Plaetje:Thorn, Hoogstraat.jpg
Plaetje:Thorn, Wingerd 2.jpg
Plaetje:Kerkthorn.jpg
Plaetje:Thorn, beeldhouwwerk met Sint Michaëlkerk op achtergrond foto2 2013-04-14 11.37.jpg
Plaetje:SteinBeeld1.JPG
Plaetje:SteinBeeld2.JPG
Plaetje:SteinBeeld3.JPG
Plaetje:SteinBeeld4.JPG
Plaetje:SteinBeeld5.JPG
Plaetje:SteinBeeld6.JPG
Plaetje:SteinBeeld7.JPG
Plaetje:SteinBeeld8.JPG
Plaetje:Maasplassen.jpg|Toear aon de Maos en de Maosplasse
Plaetje:Monument in de vorm van een afgeknotte zuil, tegenover Wijngaard 8, Thorn.JPG


## Trivia
* In Toear vertèlle ze 't verhaol euver 't verzónke stedsje Vievere.

## Extern linke

* 't Toear weblog
* Mie informatie euver de abdij en de abdijkèrk
Lankgraaf

**Lankgraaf** (Nederlands: **Landgraaf**) is 'n gemeinte en 'n kern in Zuudoas-Limburg en lik tösje Heële en Kirchroa in. Op 1 januari 2004 houw ze 39.778 inwonersj. 't Oppervlak bedreug 24,68 km². Lankgraaf is óntsjange oet de volgende gemeintes/dörper: Nuienhage (Nieuwenhagen); D'r Sjeet of Sjaasberg (Schaesberg) en Ubach uever Worms. Binne de gemeinte Lankgraaf zint alle veurmalige gehuchskes aaneingegreujd, behalve Rimburg. 
Lankgraaf is ouch 'n buurtsjap in Gelaen.

## Dialekte
In de gemeinte  kalle ze Waobigs, Grunsjtraots-Bargoens, Sjeter, Brókkelzer (Rimburg) en Nuienages plat.

Door die dialekte löp 'ne isoglos: de Benrather linie, o.a. g weurt (sóms) j.
veurbeelde: 
* Waobigs-Nuiehages-Brókkelzer (Rimburgs)
* gelache-gelache-jelache 
* god-good-jod
* goa-goa-joa
* geëve-geëve-geëve
* veddig-veëdig-veëdig (r-sjoew)
* pötje-pöätje-pöätske (r-sjoew)
* görrig, ermzillig-ermzieëlig-jörrig 
* wit-wit-wies
* vieftig-fieftig, fieftig-voftsig

## Dörper (veurmalige gemeintes)
De plaatse en kerne höbbe ouch 'n Limburgs plaatsnaambord. 
Dörper:
* Nuienage (Nieuwenhagen)
* D'r Sjeet of Sjaasberg, (Schaesberg)
* Waobig (Waubach, hoofplaats van veurmalige gemeinte Ubach over Worms)
* Rimburg

### Gehuchte en buurtsjappe

Gehuchte, buurtsjappe en wieke:

## Historie
Lankgraaf is in 1982 es fusiegemeinte ontsjtange oet de vreugere gemeintes Nuienhage (Nieuwenhagen}, D'r Sjeet (Schaesberg} en Ubach over Worms. 
Vanaaf 1986 ies besjlote um Lankgraaf ouch es plaatsnaam te gebruke en de veurmalige dörper neet miè es plaats te besjouwe. De dörper zint in de aafgeloupe jaore zoa aaneingegreujd, dat zie es kern neet miè herkènbaar zin. Waal nao Rimburg weurt nog es apaart dörp verweze. In 1984 ies 'n aantal sjtraotname in de gemeinte Lankgraaf veranderd. Dao bleke namelik 53 sjtraote twiè, sóms driè kièr te besjoon.

De gemeinte Lankgraaf haet häöre naam te danke aan 'ne pre-historische landgraaf, 'ne oetgegrave graaf es 'n soort rinkvörmige wal, dae ónder miè de plaatse van Lankgraaf verbingk en umzuimp. Op sómmige plekke is deze graaf waal 20 maeter breid. De aan ein zie opgehuègde grónd waor begreujd en de tek van de sjtruuk sóms tot hègke-n ineingevlochte. Deze landgraaf is 'n historisch monument.
## Eveneminte
* Pinkpop, e groat opgezat en inmiddels internationaal bekind popfestival.

## Dörpsvereiniginge
* Koninklijke Fanfare Eendracht oet 1883 (Waobich) van aaf 1955 Koninklijk
* Harmonie St.Caecilia Niewenhagen
* Fanfare St. Barbara Glück Auf oet 1950 (d'r Sjeet)
* Koninklijke Fanfare Aloysiana oet 1862 (d'r Sjeet)
* Fluit- en Tambourcorps (Fleutekloep) St. Paulus oet 1934 (d'r Sjeet)
* Fanfare St.Rochus (Greunsjtraot)
* Landgraver mannekoar St. Joep oet 1924
* landgraafs symfonie-orkes oet 1982
* d'r Sjaasberger carnavalsverein
* Dames- Carnavalsvereiniging *de Unskes* (1988)
* Toneelvereniging Ambras
* Uhhh... dinges (Sjpasskapel)

## Externe link
* Website vaan de gemeinte Landgraaf
Roerdale

**Roerdale** (officieel: **Roerdalen**) is 'n gemènde in Midde-Limburg aan de Duitse grens, ten zuje van Remunj. Op de kaart is ze good te herkinne es 'nen oetsjtaekende puntj van 't Nederlands gróndjgebeed. De gemènde haet good 20.000 inweuners en haet 'n oppervlak van 88,66 km². 

Roerdale besjteit oet de kerne: 
* Berg (Sint Odiliënberg)
* Etsberg
* Hèrkebósj of Hirkebosj (Herkenbosch)
* Lerop
* Melik (Melick)
* Mofert (Montfort)
* Paalder (Paarlo)
* Postert (Posterholt)
* 't Räötje (Reutje) 
* Vlórp (Vlodrop)

't Raodhaos sjteit in Berg. 
In 2007 werde de auw gemèndes Roerdale en Amb Mofert samegeveug toet 'n fusiegemènde die veurluipig ouch *Roerdale* hèt.

Binne de grenze van de gemènde ligk 't Nationaal Park De Meinwaeg, det veurnamelik oet bösjgebeed besjteit. Róndj 't jaor 2000 óntsjting komoosje euver d'n Iezere Rien, 'nen awwe sjpaorwaeg dae van Antjwerpe nao 't Roergebeed löp en sins de jaore sèstig neet miej in gebroek is. De Belzje wille deze sjpaorwaeg, dae door de Meinweg geit, weer gaon gebroeke. Op e privaat sjtökske gróndj bie 'n auw abdie wonde nag 'nen Indiase goeroe, de Maharishi Mahesh Yogi, womit de naam van 't dörp *Vlodrop* internationaal bekindj werde. In Vlórp wirt de Maharishi zien eige muntj geaccepteerd, de raam, dae tiejn euro waerd is.

## Externe link

* Website vaan de gemènde
Kraonendónk

Kranedonk (officieel **Cranendonck**) is 'n gemeinte in 't uterste zuidooste vaan de Nederlandse provincie Noord-Braobant. Kranedonk heet 'n oppervlak vaan 78,14 km² en op 1 januari 2004 woende hei 20.149 lui. De gemeinte besteit oet de kerne Buul (Budel; hoofplaots), Schoeët (Budel-Schoot), Dorplein of De Aw Hei (Budel-Dorplein), Gastel, Maares (Maarheeze) en Zurrik (Soerendonk). 't Gemeintehoes steit in Buul. In dees dörper weurt e dialek gesproke wat Limburgs, gei Braobants is.

De gemeinte Cranendonck oontstoont in 1997 oet sameveuging vaan Buul en Maares, en hètde tot 1 januari 1998 officieel *Budel*.
 
## Externe link
* Officieel website
Jiddisch

**Jiddisch**, ouch **Yiddish**, is de Germaanse taol die de Joede vaan Centraal- en Wes-Europa veur d'n Twiede Wereldoorlog oonderein spraoke en noe nog door zoe'n 4 miljoen lui gesproke weurt, veural in de Vereinigde State, de Oekraïne en in Israël, allewel tot dao bekans allein nog de awwer generatie 't sprik. De term is 'n aofkorting vaan *Jiddisch Taitsch*, "Joeds Duits", en inderdaad geit 't hei um 'n zöstertaol vaan 't Hoegduits. De taol kin in Duitse spelling, in Ingelse spelling of in 't Hebreeuws sjrif gesjreve weure.

De vervolging vaan de Joede - de zes miljoen Joedse slachoffers vaan d'n Holocaust waore veurnaomelek moojertaolsprekers vaan 't Jiddisch - en de daorop volgende emigratie nao Israël, boe 't Hebreeuws de veurtaol woort höbbe deveur gezörg tot 't Jiddisch sterk in belang aofnaom; in de ieder geneumde len evels gief 't nog groete gróppe geïsoleerd levende Joede die de taol in ier hawwe. De meiste Nederlandse Joede spreke allewijl Nederlands.

't Jiddisch weurt oonder mie in Nederland erkènd es minderheidstaol.

## Historie
't Jiddisch is oontstande tösse de 9de en d'n 11de iew in 't Rienlaand. Door de vervolginge in de middeliewe, door o.m. de kruustochte, verplaotsde de joedse gemeinsjap ziech nao Oost-Europa.

## Literatuur
De ajdste teks - 'ne zege en inkel regels oet de *Machor* - stamp oet 1272. 't Ierste literair werk is vaan 1382.

## Jiddische wäörd in 't Limburgs

Väöl Jiddische wäörd zien in 't Hollands en 't Limburgs terechgekoume. Dèks geit 't daan um wäörd die me es *[[Begoons]]* umsjrijf.

## Extern linke

* Wikipedia in 't Jiddisch (in Hebreeuwse lettere)
* Jiddische lesse in 't Duits
* Duitstaolege website euver 't Jiddisch
* Materiaal euver 't Jiddisch in 't Ingels
* Di Velt fun Yidish: Ingesproke Verhaole
Sanskriet

**Sanskriet** is de klassieke taol vaan de Indiase besjaoving, gebaseerd op de spreektaol vaan Noord-India roond 1000 veur Christus of ieder. 't Sanskriet is de taol vaan väöl klassieke wèrke euver 't Hindoeïsme en de Indiase filosofie. Zien positie is vergeliekbaar mèt die vaan 't Latien en 't Aajdgrieks in Europa, meh de taol leef mie; zoe gief 't allewijl nog lui die in 't Sanskriet zien opgetrokke (oongeveer 6.000). Oonder de belangriekste werke zien de bei Veda's, de Mahabharata en Kamasutra. 't Sanskriet is 'n Indo-Europese taol, en veur de taolwetesjap hiel important umtot ze zoe vreug woort opgesjreve. De vreugste vörm vaan 't Sanskriet, wie in de Veda's euvergelieverd, neump me 't *[[Vedisch]]*; dees taol verhèlt ziech tot 't Klassiek Sanskriet wie 't Homeros-Grieks tot 't Klassiek Grieks. 't Sanskriet weurt, wie 't modern Hindi, gesjreve in 't Devanagari, wat *Goddelek sjrif* beteikent.

## Grammair

De grammair vaan 't Sanskriet is in de taol zelf al vreug besjreve door Pânini (*Astâdhjâjî*). 't Sanskriet heet alle ach naomvalle oet 't Indo-Europees behawwe, en oondersjeit drei getalle, inkelvoud, miervoud en dualis; dee leste weurt consequent gebruuk. 't Wèrkwoord kint 'n indicatief en 'n optatief; de conjunctief is aofwezeg in de grammair vaan Pânini en kump allein in 't Vedisch veur.

## Extern linke

* Wikipedia op 't Sanskriet
* 'n Verwiestableau veur bronne in 't Sanskriet
Hindoeïsme

't **Hindoeïsme** is de traditioneel religie vaan India en vaanajds èng verboonde mèt de Indiase cultuur en häör cultuurtaol, 't Sanskriet. 't Hindoeïsme kint väöl gaode en is verreweg de wijst verspreide polytheïstische religie. In Nederland is 't Hindoeïsme, nao 't Christendom en d'n Islam, de derde religie, in 't Bèlsj zien de Hindoes väöl zeldzamer. De relatief groete populatie in Nederland kump veurnaomelik oet Surinaam, boe ze es wèrkimmigrante oet India naotouw zien gekoume. 

In 't hindoeïsme  gief 't eine god dee de sjöpper is, Brahma genaomp, eine god dee de bewaorder is, dee de naom Vishnu heet en de populairste van alle goje zien en de godin Kali, die weurt gezeen es de vernieteger. Daoneve zien d'r nog talloes aandere goje. De hindoeïstische goje zien gein aogönstege, vechtende goje wie in de Aajdgriekse mythologie en ze eise neet tot ze allein weure verierd. Vaanwege dees openheid perbere hindoes ouch lui mèt 'n aander geluif d'rbij te betrèkke. Es beveurbeeld e christelek of joeds iemes nao 'n stad in India verhojs, nudeg d'n hindoestaonse naober de christen woersjijnlek oet veur e bezeuk aon de tèmpel. 't Maak niks oet tot de christen 'ne god mèt 'nen aandere naom veriert. De hindoenaober zaw de nuie naober vraoge um 'n aofbeelding of representatie vaan de god nao de tempel mèt te nömme en 't touw te veuge aon 't pantheon (de gróp goje). De meiste hindoestaone zölle oetlègke tot ze väöl goje en godinne veriere, meh tot al dees aofbeeldinge oetmake vaan ein gojelek essentie die 't gaans universöm doordrink. Die essentie is Brahma of Parusha.
Zumpelveld

**Zumpelveld** (Hollendsj: *Simpelveld*) is ee dörp en ing gemingde in 't zuudoeëste va Hollendsj Limburg. De gemeente besjleet 16,03 km² en hat mieë as 10.500 iweunesj. De gemingde besjteet oes tswei kerne: Zumpelveld en Bóches (Bocholtz).
 
## Dialek

In allebei de dörper waedt ee Middelduutsj uvvergangsdialek gesjpraoche; 't Zumpelvelds hat alling mieë Nederduutsje kenmerke as 't Bóchezer plat. I Bóches mache ze och va geker G ing J, en dat dunt ze i Zumpelveld nit.

## Dörper in de gemeinte
Dörper, gehuchte  en buurtsjappe:
* Zumpelveld
** Baaks-Sweijer (Baaks en Sweyer)
** Busjehoêze (Bosschenhuizen)
** D'r Bulkemsbróch (Bulkemsbroek)
** Hulsveld
** D'r Molsberg (Molsberg)
** D'r Roëputs (Rodeput)
* D'r Waalbróch (Waalbroek)

* Bóches (Bocholz)
** De Boanhei (Baneheide)
** Bóchezerhei (Bocholzerheide)
** D'r Bróch (Broek)
** D'r Prikket (Prickart)
** De Vlengeder (Vlengendaal)
** D'r Zamberig (Zandberg)
* De Huls (Huls)
** Lauvenberg

## Gesjiedenis
Zumpelveld woar i de Romeinisje era 'n beziedelóng neëve 'n groeëse hieërbaan van Mesjtreech noa Kölle. In 1930 woeët 'n esjkieës, ofwaal sarcofaag, oet deën tsied opgegrave, bekind as *de sarcofaag va Zumpelveld*.

## Bezeenswaerdig
I g'n plaatsj sjtoon nag 'n paar ouw höaf, geboewd va keundersjteng. Óch de neo-romaanse kirch, gewiejd aan de heilige Remigius en óntworpe durch Caspar Franssen in 1921, is va deë zèlfde sjteng. De typisch Limburgse toere sjtamt oes 1935 en is óntworpe durch A. Swinkels. De pastorie, mit helsjtenge lieste rónk de vinstere, dateert van 1683. Ze is in 1778 gerestaureerd en oesgebreid.

I Zumpelveld ligke 'n paar kloeëstesj: Hoes Loreto van de zuustesj van *'t Erm kind Jezus* ( sjtichteres woar  Clara Fey), oes 1878 en 'n (vuurmalig) paterskloeëster *Damianum* op de Plaar. Óch bevingk zich hei 'n lourdesgrot en 'n calvarie in e park.

Aa g'n Ezerbaak sjteet de Ouw watermeule oes 1774. 

I g'ne veëdel: *In de Gaas*, bei 't gleis, sjtoon hoezer van architect Jan Stuyt.

De sjtatie van Zumpelveld deent hüj as tsentróm van 't projek ZLSM ofwaal Zuid-Limburgse Stoomtrein Maatschappij, die, seër 1995, mit hóngerdvuftsig vreejwilligesj, 't Miljoanelientsje wier i gang gezat hant. De restauratie hat nag de origineel hoozener uvverkappóng oes 't begin van de tswentigste joarhóngerd.

## Externe link
* Website va g'n gemingde
* Website va g'n harmenej va Zumpelveld
Hasselt

**Hasselt** is de hoofstad vaan Belsj Limburg. 't Groondgebeed bedreug 102,24 km² en op 1 jannewarie 2009 woende hei 73.067 lui. Deilgemeintes (mèt hunnen Nederlandse naom) zien Hasselt, Kermt, Kuringen, Sint-Lambrechts-Herk of Moos-Herk, Spalbeek, Stevoort, Stokrooie en Wimmertingen. Börgemeister is Hilde Claes, dochter vaan Willy Claes (vreugere secretaris-generaal vaan de NAVO) vaan de sp.a. 't Dialek vaan Hasselt (*[[Hessels]]*) behuurt tot de Weslimburgse dialekgróp.

D'n Demer struimp door Hasselt.

## Historie

|
|-
|
|}
De stad kaom tot oontwikkeling aon d'n handelsweeg vaan Brögke via Diest en Mestreech nao Kölle en kraog häör stadsrechte in 1232 vaan graof Arnold IV vaan Loeën. Hasselt oontwikkelde ziech tot 't administratief centrum vaan dit graofsjap, det in 1361 toeveel aon 't prinsbisdóm Luuk. In 1830 woort Hasselt de houfstad vaan Bels Limbörg, allewel de stad ierder noets tot e gebied mèt dee naom had behuurd. 't Bisdóm Hasselt woort opgeriech in 1967, boemèt ouch de kèrkeleke baand mèt Luuk woort doorgesnooje.

De fundaminte vaan de bekènde zjeneverindustrie in Hasselt woorte gelag in de achtiende iew. Dees kaom in de negetiende iew tot de groetste bleuj. De bouw van 't Albertkanaal zörgde veur nui industrieel impulse. Allewijl is de stad veural 'n haandels- en deenstecentrum.

## Extern linke

* Website vaan de gemeinte Hasselt
* Website vaan de Abdij Herkenrode
* Websait va Veldeke Hasselt vzw, veríéneging virre bescherreming, behaag èn premeuse van 't Hessels diejallek
Amb Mofert (gemèndje)

**Amb Mofert** (officiële Nederlandse naam **Ambt Montfort**) waas 'n Nederlands-Limburgse gemèndje bie Remunj, mit 'n oppervlak van 44,15 km² en op 1 januari 2006 10.999 inwoners. 't Is noe óngerdeil van de gemèndje Roerdale. De gemèndje hauw de volgendje woonkerne: Mofert (Montfort), Berg ane Roer (Sint-Odiliënberg) mit de naobersjappe Lerop, Paalder (Paarlo) en 't Räötje (Reutje), en Postert (Posterholt) mit De Varsj (Varst). 't Gemèndjehoes stóng in Berg.

De gemèndje woor verneump nao 't bestuursdistrik Amb Mofert, det inne middelieëve bestóng.

## Insignes
Op 25 april 1991 kreeg de nuuj fusiegemèndje, nag óngere naam *Postert*, 't volgendje waope toegekantj:

:Gedwersbalk van zes stökker, de middelste doorsniejing gekantjeeldj, zèlver en lazuur, 't twieëdje stök belaje mit drie viefblajer van zèlver, geknoep van góld. 't Sjèldj gedèk mit 'n gólj kroean van drie blajer en twieë paerele.

't Waope woor veural gebaseerdj op 't aad waope van Postert (zes stökker zèlver en lazuur); dit dörp haw 't weer vanne hieëre van Vlórp (wo Postert vanaads ónger vool). De viefblajer komen oet 't waope van Berg, dewijl de kantjele rappeleren aan 't kestieël in 't waope van Mofert. Wie de gemèndje in *Amb Mofert* woort ómgeduip, haet die dit waope gehaje.

## Gesjiedenis
De gemèndje Amb Mofert bestóng eigelik al saer 1 januari 1991, mer dan ónger de naam *[[Postert]]*. 't Waas 'n fusiegemèndje, die óntstange waas nao 't fusere vanne gemèndjes Postert, Berg ane Roer en Mofert. Op 1 januari 2007 is de gemèndje Amb Mofert mit de gemèndje Roerdale gefuseerd toet 'n nuuj gemèndje die ouch *Roerdale* geneump weurd.

## Rifferenties
Haors aan de Maas

**Haors aan de Maas** (ok wàl *Hors* of *Hôrs* geschreve, *Horst aan de Maas* in 't Nederlands) is 'n Noord-Limburgse plattelandsgemènt tösse Venroj en Venlo. Op 1 april 2016 woënde heej 41.913 minse. De gemènt Haors aan de Maas bestiët sinds 2001. Ze óntstond oet de samevoeging van de gemèntes Brokeze, Grevors en Haors. In 2010 woort de gemènt oetgebreid met de alde gemènt Zaerem en de dörper Mieëldere, Tiendere en Zwolge oet de opgeheve gemènt Mieëldere-Wânsem. 't Oppervlak bedroog veur de herindieëling van 2010 121,93 vèrkènte kilomèters. Nao de herindieëling bedraog 't oppervlak 191,92 vèrkènte kilomèters. Qua oppervlak is Haors aan de Maas daormeej de groëtste gemènt van de provincie Limburg. Door de ligging aan de Maas, hèt ze häör naam gekrege. 

## Dörpskèrne
De gemènt bestiët oet zestien dörpskèrne: 
* Amèrica (America)
* Brokeze (Broekhuizen)
* Grevors (Grubbenvorst)
* Griendsveen (Griendtsveen)
* Haegelsem (Hegelsom)
* Haors (Horst)
* De Kroeënenberg (Kronenberg)
* Lottem (Lottum)
* De Melderse (Melderslo)
* Mieëldere (Meerlo)
* De Mieëterik (Meterik)
* De Pieël (Evertsoord)
* Tiendere (Tienray)
* Vaors (Broekhuizenvorst)
* Zaerem (Sevenum)
* Zwolge (Swolgen)

## Popacts
Twië bekende popacts kome oet dees gemènt: Rowwen Hèze kumpt oet Amerika, De Heideroosjes oet Haors.

## Externe link
* Gemènt Haors aan de Maas
* Site vaan de Carnevalsveriëniging
Ech-Zöstere

**Ech-Zöstere** (Nederlands: **Echt-Susteren**) is ein Limburgse fusiegemeinte die in 2003 is óntsjtange oet de gemeintes Ech en Zöstere. 't Oppervlak bedreug noe 103,47 km², op 1 januari 2007 woonde hiej 32.197 luuj. 

## Kerne
Alle kerne en naobersjappe höbbe ouch 'n Limburgs plaatsnaambord.

Dörpskerne (Ech, Zöstere en De Nuujsjtad zeen vanawds sjtei) zeen de volgende:

* De Boesj (Koningsbosch)
* D'n Deelgaard (Maria Hoop)
* Echterhei
* Detere (Dieteren)
* Ech (Echt)
* De Nuujsjtad (Nieuwstadt)
* Pej (Pey)
* Roostere (Roosteren)
* Sint-Joeas (Sint-Joost)
* Zöstere (Susteren)

Daoneve kènt de gemeinte nog väöl buurtsjappe:

## Externe link
* Website van de gemeinte
Gulpe-Wittem

**Gulpe-Wittem** (*Gulpen-Wittem* op 't Nederlands) is 'n Zuud-Limburgse gemeinte in 't Heuvelland; same met de gemeintes Mergraote, Valkeberg en Vols vörmp ze daovan 't groatste deil. De gemeinte besjteit oet 73,38 km² en hou op 1 januari 2006 14.390 inweunersj, verdeild euver väöl kerne.
De belangriekste brón van inkomste en employement ies in dees gemeinte 't toerisme en de beerindustrie (Gulpe, Wielder).

De plaatse in de gemeinte Gulpe-Wittem höbbe saer 2009 plaatsnaamborde, mèt de Limburgse naam, de Nederlandse naam en ouch nog  'n "welkom" en "adieë" bie 't in- en oetgoon van 't dörp of gehuch.

## Dörper en gehuchte in de gemeinte
Dörper, gehuchte en buurtsjappe:

## Bekènde inwoners
*Guido Verstraeten, veurzietter van de N-VA-aafdeiling van Voere.
## Extern linke

* Website van de gemeinte
Hael

**Hael** (**Heel** in 't Nederlands) is 'n dörp in de Nederlands-Limburgse gemeindje Maasgouw.

Tot 1 jannewarie 2007 waas Hael 'n zelfstenjige gemeindje woeë de plaatse Bieëgdje (Beegden), Hael, Oeazje (Osen), Panhael (Panheel), Pol en Wèssem (Wessem) biej hueërdje (allein Bieëgdje, Hael, Panhael en Wèssem waerdje es "kern" bezeen). De gemeindje haaj 'n oppervlak van 25,36&nbsp;km² en 8.299 inwoëners (1 augustus 2006).

Op 1 jannewarie 2007 is de gemeindje Hael mèt Brach en Toear samegevoegdj tot de noew gemeindje Maasgouw. Dees herindeiling waas neet onómsjtreje. De regering haaj ieërder anger planne veur de herindeiling (Hael zoeëj same mèt Toear biej Leudal mótte gaon hueëre) en ein deil van de bevolking verzat zich hiej tieënge. Van massaal protest waas echter noeëts sjprake.

Väör de kern Hael zeen d'r in de meer recente gesjiedenis twieë belangrieke óntwikkelinge te óngersjeije: de kóms van Sint Joseph en later Sint Anna in de 19e ieëuw. Dees insjtèllinge väör minse mèt ein versjtandelike beperking zeen altied eine groeëte werkgaever gewaesj en de geboewe zeen gezichsbepaolendj väör 't dörp. Daonaeve verangerdje de óntgrindinge 't aangezich en 't karakter van Hael (en Pol en Panhael). 't Jaorelang weggrave van grindj verangerdje 't dörp van ein agrarische gemeinsjap in ein forenzedörp  (auch dankzij de gunstige ligking t.ö.v. de A2 en de Napoleonsbaan).

Tot 1818 gaof 't 'n klein gemeindje Hael, die toen same mit Pol en Panhael tot de get groeëter gemeindje Hael en Panhael fuseerde. De nuuj fusiegemeinte Hael óntsjtóng in 1991 oet Hael en Panhael, Bieëgdje en Wèssem.

## Waope
De aoj gemeindje Hael en Panhael (zeen daoveur e plaetse) droog e sjpraekendj waope mit dao-op de kop van de H. Helena. Dit waope waas in 1819 oetgereiktj, formeel aan de 'gemeindje Hael', die aevel al e jaor neet meer besjtóng. Dit waope haaj wiejer geinen historische basis, en bie 't aanvraoge van e nuuj waope besjloot me dit rech te zètte. Zoeë kreeg de fusiegemeindje Hael op 13 december 1991 van d'n Hoeëge Raod van Adel 't volgendj waope toegekindj:

:Doorsjneje: I. in lazuur (*blauw*) 't borsbeeldj van d'n H. Lambertus in zilver (*wit*), de mieter en 't rationaal gebaordj van goud (*geel*); II. in goud drie häöres van kael (*roeëd*), gezatj 2 en 1. 't Sjildj gedèktj mit 'n gouwje kroeën van drie blajer en twieë parele.

Lambertus (in 't waope van 1819 de sjildjhaojer) is de petroeënheilige van 't gelieknamig patrimonium in Luuk, bezitter van de hieërlikheid Hael. De drie häöres zeen 't waope van 't graofsjap Häör, det in väöl Midde-Limbörgse waopes trökkump.

## Bekinde (veurmalige) inwoners
* Hugo Luijten (1969), sjriever en historicus.
* Jacques Schreurs (1893), sjriever en pater.

## Rifferenties


## Extern links
*Website gemeinte Maasgouw
*Carnavalsleesjes oet Hael
*[Över 't [Haels] dör Hugo Luijten]
Mieëldere-Wânsem

Mieëldere-Wânsem (Officiële Nederlandse naom **Meerlo-Wanssum**) is 'n veurmaolege gemeinte in 't noorde vaan Nederlands Limburg, bij Venroj. 't Oppervlak vaan de gemeinte besloog 39,41 km², op 1 januari 2004 woende dao 7.728 lui. 

De kerne vaan de gemeinte waore:
* Blitterswik (Blitterswijck)
* Geistere (Geijsteren)
* Mieëldere (Meerlo)
* Tiendere (Tienray)
* Wânsem (Wanssum)
* Zwolge (Swolgen)

De gemeinte oontstoont in 1969 oet sameveuging vaan de aw gemeintes Mieëldere en Wânsem. Op 1 januari 2010 is ze weer verdwene: ze woort opgedeeld tösse de gemeintes Haors aan de Maas (die de dörper Mieëldere, Tiendere en Zwolge kreeg) en Venroj (boe-in Blitterswik, Geistere en Wânsem kaome te ligke).
Mook en Middelar

**Mook en Middelar** (Nederlands: *Mook en Middelaar*) is de noordelekste gemeinte vaan Nederlands Limburg, mèt e groondoppervlak vaan 18,82 km² en 7.738 inwoeners (1 april 2016). De gemeinte maak deil oet vaan 't bestuurlek samewirkingsverband Stadsregio Arnhem-Nimwege. Mook en Middelar grens in 't weste aon Noord-Braobant en 't noorde en ooste aon Gelderland. D'n oetluiper vaan de Nederriensen Heuvelrögk heit hei de Mokerhei. 't Gief in de gemeinte sjerpe hoegteversjèlle tösse de bebosde en mèt hei begreujde heuvels vaan de Mokerhei en 't smale, meh relatief vlake Maosdal. Toerisme is de veurnaomste inkomstebron. Veur väöl veurzieninge weurt gebruuk gemaak vaan 't kortbij Nimwege.

## Kèrne
De kèrne zien:
* De Meulenhoek (Molenhoek)
* Middelar (Middelaar)
* Mook (raodhoes) 
* De Plasmeule 
* De Bieselt (Bisselt) kump dao es naobersjap nog bij. 

## Bevólkingsontwikkeling

## Dialek
:*Zuug ouch: [[Dialekte in noordelek Nederlands Limburg]]*
't Dialek vaan al dees dörper is Kleverlands (ouch wel geneump: Zuid-Gelders) vaan aard. 't Mokers en 't Middelars zien ing verwant aan de dialekte oet 't Riek vaan Nimwege (beveurbeeld Maldes en Groesbeeks); vaan dialekte wie 't Venrods stoon ze wijer aof. Zoedoende heet 't Mokers rillatief wieneg mèt 't 'ech' Limbörgs te make.

## Externe link
*Gemeinte Mook en Middelar