Waopes vaan Noord-Holland

De provincie **[[Noord-Holland]]** dreug, wie alle Nederlandse provincies, e waope. Ouch de gemeintes en 't euvergroet deil vaan de opgelufde gemeintes kinne e heraldisch symbool. E paar dudeleke regionaol trends zien aon te wieze.

### Soorte waopes
Noord-Holland vèlt op tösse de aander provincies door 't groet aontal waopes mèt waterveugel. Inderdaod is 't 'n waterrieke provincie, en waor 't dat vreuger nog väöl mie. Reigers, gajze en lepelere zien volop te vinde. Neve de huiege gemeintes Heerhugowaard, Wijdemeren en Wormerland vint me 'ne watervogel oonder mie in de waopes vaan Ankeveen, Bijlmermeer, 's-Graveland, Jisp, Oudendijk en Zwaag. Speciaol aondach verdeent 't waope vaan Waterland: 'nen halsgekroende zwaon mèt in eine veurpoet 'ne pijlebundel. De huiege gemeintes Waterland ('n fusiegemeinte) en Landsmeer drage variante daovaan; 'tzelfde gelt veur de vreuger gemeintes Broek in Waterland, Buiksloot, Ransdorp en Nieuwendam, allewel tot dat lèste waope sterk vaan de aandere versjèlt.

Boete waterveugels dreug 'n aontal gemeintes waopes mèt keuj, in de Hollandse polders e väölveurkoumend middel vaan bestoon: De Beemster, Edam(-Volendam), Graft en Middelie. Aander waopes drage vèsse, es verwiezing nao de zie- of binnevèsserij: Enkhuizen, De Rijp, Zandvoort, Zuid- en Noord-Schermer. Waopes mèt peerd koume ouch veur; soms berijd, soms es waopefiguur op ziech (Assendelft, Hoogkarspel, Sint Pancras en 't dörpswaope vaan Volendam).

Neet allein 't Waterland, ouch de Zaanstriek kint e groet aontal gelieksoortege waopes. In ziene groondvörm geit 't uw e geverendeild waope mèt twie liewe vaan zèlver op e veld vaan keel (*roed*) en twie liewe mèt de umgekierde kleure. De fusiegemeinte Zaanstad dreug 't zoe, mèt de heraldisch zeldzaom walvèsse es sjèldhawwers. Versjèllende Zaanse ex-gemeintes droge ouch variaties op dit waope. Boe 't vaandan kump is neet zeker; 't kin zien gebaseerd op 't waope vaan Holland-Henegouwe (sinds 1299 oonder eine graof vereineg).

Tot slot vint me ouch in Wes-Friesland väöl geliekaardege waopes: 'ne boum, al daan neet in blaad. Zoe'n waope is te vinde bij de gemeinte Stede Broec, en wijer bij opgelufde gemeintes in de regio: Blokker, Bovenkarspel, Midwoud, Scharwoude, Schellinkhout, Sijbekarspel en Westwoud, zoewie tot slot in 't dörp Hauwert.

### Provinciewaope



De provincie Noord-Holland dreug 't volgend waope:

:Gedeild: I. in goud 'ne liew vaan keel (*roed*), getongk en genageld vaan lazuur (*blauw*); II. in lazuur, bezejd mèt ligkende gouwe blökskes, twie goonde, aonziende liewe vaan 'tzelfde, bovenein gezat. 't Sjèld gedèk mèt 'n viefblaojetege kroen.

't Waope is 'n combinatie vaan de aw waopes vaan Holland en Friesland. 't Waope vaan Holland woort sinds midde daartienden iew door de graove vaan dat gewes gedrage (zuug ouch 't waope vaan Zuid-Holland). 't Sjèld vaan Friesland is in de vieftienden iew oontstande en bij legende touwgesjreve aon keuning Radboud; me vint 't in de Hollandse kroniek. Dit waope had nog penninge in plaots vaan blökskes. 't Woort ouch door Wes-Friesland (sinds 1289 Hollands groondgebeed) geveurd. Wie de stei vaan Wes-Friesland in 1572 de kant vaan d'n Opstand koze, perbeerde ze ziech tot apaart gewes te verheffe; oetindelek bleef 't bij Holland hure. De regio droog in deen tied ouch e waope mèt zèlvere blökskes, had zien eige (symbolische) Staote en sloog eige munte, mèt 't waope drop.

Oetindelek woort de moonsterprovincie Holland in 1840 definitief gesplits. De nui provincie waor e stök groeter es 't vreuger Wes-Friesland: ze umvatde ouch Haarlem en Amsterdam. De provincie bleef 't aajd (oongedeild) waope vaan Holland drage tot ze bij Keuninklek Besluit vaan 23 mei 1907 't bovestoond waope kreeg. Aanders es de mieste Nederlandse provincies kraog 't waope later gein sjèldhawwers.

### Gemeintewaopes

Plaetje:Aalsmeer wapen.svg|Aalsmeer
Plaetje:Alkmaar wapen.svg|Alkmaar
Plaetje:Coat of arms of Amstelveen.svg|Amstelveen
Plaetje:Amsterdam wapen.svg|Amsterdam
Plaetje:Beemster wapen.svg|Beemster
Plaetje:Coat of arms of Bergen (North Holland).svg|Bergen
Plaetje:Beverwijk wapen.svg|Beverwijk
Plaetje:Blaricum wapen.svg|Blaricum
Plaetje:Coat of arms of Bloemendaal.svg|Bloemendaal
Plaetje:Coat of arms of Bussum.svg|Bussum
Plaetje:Castricum wapen.svg|Castricum
Plaetje:Coat of arms of Diemen.svg|Diemen
Plaetje:Drechterland wapen.svg|Drechterland
Plaetje:Coat of arms of Edam.svg|Edam-Volendam (1826)
Plaetje:Edam-Volendam.svg|Edam-Volendam (officieus)
Plaetje:Coat of arms of Enkhuizen.svg|Enkhuizen
Plaetje:Wapen Haarlem.svg|Haarlem
Plaetje:Coat of arms of Haarlemmermeer.svg|Haarlemmermeer
Plaetje:Coat of arms of Heemskerk.svg|Heemskerk
Plaetje:Coat of arms of Heemstede.svg|Heemstede
Plaetje:Heerhugowaard wapen.svg|Heerhugowaard
Plaetje:Coat of arms of Heiloo.svg|Heiloo
Plaetje:Coat of arms of Den Helder.svg|Den Helder
Plaetje:Coat of arms of Hilversum.svg|Hilversum
Plaetje:Hollands Kroon wapen.svg|Hollands Kroon
Plaetje:Hoorn wapen 2.svg|Hoorn
Plaetje:Huizen wapen.svg|Huizen
Plaetje:Coat of arms of Koggenland.svg|Koggenland
Plaetje:Coat of arms of Landsmeer.svg|Landsmeer
Plaetje:Coat of arms of Langedijk.svg|Langedijk
Plaetje:Coat of arms of Laren (North Holland).svg|Laren
Plaetje:Coat of arms of Medemblik.svg|Medemblik
Plaetje:Coat of arms of Muiden.svg|Muiden
Plaetje:Coat of arms of Naarden.svg|Naarden
Plaetje:Oostzaan wapen.svg|Oostzaan
Plaetje:Opmeer wapen.svg|Opmeer
Plaetje:Coat of arms of Ouder-Amstel.svg|Ouder-Amstel
Plaetje:Purmerend wapen.svg|Purmerend
Plaetje:Schagen wapen 2015.svg|Schagen
Plaetje:Stede-Broec wapen.svg|Stede Broec
Plaetje:Texel wapen.svg|Texel
Plaetje:Coat of arms of Uitgeest.svg|Uitgeest
Plaetje:Coat of arms of Uithoorn.svg|Uithoorn
Plaetje:Velsen wapen.svg|Velsen
Plaetje:Coat of arms of Waterland.svg|Waterland
Plaetje:Coat of arms of Weesp.svg|Weesp
Plaetje:Coat of arms of Wijdemeren.svg|Wijdemeren
Plaetje:Coat of arms of Wormerland.svg|Wormerland
Plaetje:Coat of arms of Zaanstad.svg|Zaanstad
Plaetje:Zandvoort wapen.svg|Zandvoort
Plaetje:Zeevang wapen.svg|Zeevang


### Waopes vaan vreuger gemeintes
:*Zuug ouch: [[Lies vaan geweze gemeintes in Noord-Holland]]*


Plaetje:Abbekerk wapen.svg|Abbekerk
Plaetje:Akersloot wapen.svg|Akersloot
Plaetje:Amsterdam Frans wapen.svg|Amsterdam (1811)
Plaetje:Coat of arms of Andijk.svg|Andijk
Plaetje:Ankeveen wapen.svg|Ankeveen
Plaetje:Anna Paulowna wapen.svg|Anna Paulowna
Plaetje:Assendelft wapen.svg|Assendelft
Plaetje:Avenhorn wapen 1816.svg|Avenhorn
Plaetje:Barsingerhorn 2 wapen.svg|Barsingerhorn (officieus)
Plaetje:Barsingerhorn 3 wapen.svg|Barsingerhorn (1941)
Plaetje:Barsingerhorn wapen 1971.svg|Barsingerhorn (1971)
Plaetje:Beets wapen.svg|Beets
Plaetje:Bennebroek wapen.svg|Bennebroek
Plaetje:Bergen 1921 wapen.svg|Bergen (1921)
Plaetje:Berkenrode wapen.svg|Berkenrode
Plaetje:Berkhout wapen.svg|Berkhout
Plaetje:Bijlmermeer wapen.svg|Bijlmermeer
Plaetje:Blokker wapen.svg|Blokker
Plaetje:Bovenkarspel wapen.svg|Bovenkarspel
Plaetje:Broek in Waterland wapen.svg|Broek in Waterland
Plaetje:Broek op Langendijk wapen.svg|Broek op Langedijk
Plaetje:Buiksloot wapen.svg|Buiksloot
Plaetje:Callantsoog wapen.svg|Callantsoog
Plaetje:Castricum wapen 1816.svg|Castricum (1816)
Plaetje:Gemeentewapen Egmond.svg|Egmond
Plaetje:Graft wapen.svg|Graft
Plaetje:Coat of arms of Graft-De Rijp.svg|Graft-De Rijp
Plaetje:'s-Graveland wapen oud.svg|'s-Graveland (1816)
Plaetje:S Graveland wapen.svg|'s-Graveland (1967)
Plaetje:Groet wapen.svg|Groet
Plaetje:Grootebroek wapen.svg|Grootebroek
Plaetje:Grosthuizen Wapen.svg|Grosthuizen
Plaetje:Haarlemmerliede en Spaarnwoude wapen (1858-1986).svg|Haarlemmerliede
Plaetje:Coat of arms of Haarlemmerliede en Spaarnwoude.svg|Haarlemmerliede en Spaarnwoude
Plaetje:Harenkarspel wapen oud.svg|Harenkarspel (1817)
Plaetje:Coat of arms of Harenkarspel.svg|Harenkarspel (1990)
Plaetje:Hensbroek.svg|Hensbroek
Plaetje:Hoogkarspel wapen.svg|Hoogkarspel
Plaetje:Hoogwoud wapen.svg|Hoogwoud
Plaetje:Ilpendam wapen.svg|Ilpendam
Plaetje:Jisp wapen.svg|Jisp
Plaetje:Kalslagen wapen.svg|Kalslagen
Plaetje:Koedijk wapen.svg|Koedijk
Plaetje:Koog aan de Zaan wapen.svg|Koog aan de Zaan
Plaetje:Kortenhoef wapen.svg|Kortenhoef
Plaetje:Krommenie wapen.svg|Krommenie
Plaetje:Kwadijk wapen.svg|Kwadijk
Plaetje:Limmen wapen.svg|Limmen
Plaetje:Marken-wapen.svg|Marken
Plaetje:Middelie wapen 1819.svg|Middelie (1819)
Plaetje:Middelie wapen 1891.svg|Middelie (1891)
Plaetje:Midwoud wapen.svg|Midwoud
Plaetje:Monnickendam wapen.svg|Monnickendam
Plaetje:Nederhorst den Berg wapen.svg|Nederhorst den Berg
Plaetje:Nibbixwoud wapen.svg|Nibbixwoud
Plaetje:NIEDORP wapen 1971.svg|Niedorp (1971)
Plaetje:Niedorp wapen.svg|Niedorp (1990)
Plaetje:Nieuwe Niedorp-wapen.svg|Nieuwe Niedorp
Plaetje:Nieuwendam wapen.svg|Nieuwendam
Plaetje:Noord Scharwoude wapen.svg|Noord-Scharwoude
Plaetje:Noorder Koggenland wapen.svg|Noorder-Koggenland
Plaetje:Obdam wapen 1816.svg|Obdam (1816)
Plaetje:Obdam wapen.svg|Obdam (1979)
Plaetje:Oosthuizen wapen.svg|Oosthuizen
Plaetje:Opperdoes wapen.svg|Opperdoes
Plaetje:Oterleek wapen.svg|Oterleek
Plaetje:Oude Niedorp wapen.svg|Oude Niedorp
Plaetje:Oudendijk wapen.svg|Oudendijk
Plaetje:Oudkarspel.svg|Oudkarspel
Plaetje:Oudorp wapen.svg|Oudorp
Plaetje:Petten wapen.svg|Petten
Plaetje:Ransdorp wapen.svg|Ransdorp
Plaetje:De-Rijp wapen.svg|De Rijp
Plaetje:Coat of arms of Schagen (1816-2014).svg|Schagen (1816)
Plaetje:Schardam wapen.svg|Schardam
Plaetje:Scharwoude wapen.svg|Scharwoude
Plaetje:Schellingwoude wapen.svg|Schellingwoude
Plaetje:Schellinkhout wapen.svg|Schellinkhout
Plaetje:Coat of arms of Schermer.svg|Schermer
Plaetje:Schermerhorn wapen.svg|Schermerhorn
Plaetje:Schoorl wapen.svg|Schoorl
Plaetje:Schoten wapen.svg|Schoten (Nederland)
Plaetje:Sijbekarspel wapen.svg|Sijbekarspel
Plaetje:Sint Maarten wapen.svg|Sint Maarten
Plaetje:Sint Pancras wapen.svg|Sint Pancras
Plaetje:Sloten NH-wapen.svg|Sloten (Noord-Holland)
Plaetje:Spaarndam wapen.svg|Spaarndam
Plaetje:Spaarnwoude wapen.svg|Spaarnwoude
Plaetje:Spanbroek wapen.svg|Spanbroek
Plaetje:Twisk wapen.svg|Twisk
Plaetje:Ursem wapen.svg|Ursem
Plaetje:Veenhuizen wapen.svg|Veenhuizen
Plaetje:Venhuizen wapen oud.svg|Venhuizen (1816)
Plaetje:Venhuizen wapen nieuw.svg|Venhuizen (1970)
Plaetje:Warder wapen.svg|Warder
Plaetje:Warmenhuizen wapen.svg|Warmenhuizen
Plaetje:Weesperkarspel wapen 1817.svg|Weesperkarspel (1817)
Plaetje:Weesperkarspel wapen 1949.svg|Weesperkarspel (1949)
Plaetje:Wervershoof wapen.svg|Wervershoof
Plaetje:Westerkoggenland wapen.svg|Wester-Koggenland
Plaetje:Westwoud wapen.svg|Westwoud
Plaetje:Westzaan wapen.svg|Westzaan
Plaetje:Wieringen wapen.svg|Wieringen
Plaetje:Wieringermeer wapen.svg|Wieringermeer
Plaetje:Wieringerwaard wapen.svg|Wieringerwaard
Plaetje:Wijdenes wapen.svg|Wijdenes
Plaetje:Wijdewormer wapen 1817.svg|Wijdewormer (1817)
Plaetje:Wijdewormer wapen 1949.svg|Wijdewormer (1949)
Plaetje:Wijk aan zee en duin wapen.svg|Wijk aan Zee en Duin
Plaetje:Wimmenum wapen.svg|Wimmenum
Plaetje:Winkel wapen.svg|Winkel
Plaetje:Wognum Wapen.svg|Wognum
Plaetje:Wapen van Wormer.svg|Wormer
Plaetje:Wormerveer wapen.svg|Wormerveer
Plaetje:Zaandam wapen.svg|Zaandam
Plaetje:Zaandijk wapen.svg|Zaandijk
Plaetje:Zijpe wapen.svg|Zijpe
Plaetje:Grootschermer wapen.svg|Zuid- en Noord-Schermer
Plaetje:Zuid Scharwoude-wapen.svg|Zuid-Scharwoude
Plaetje:Zwaag wapen.svg|Zwaag


;Opmerkinge
* De volgende gemeintes hadde gein eige waope: Hollands en Stichts Ankeveen (wel e hierlekheidswaope), Bakkum (wel mierder hierlekheidswaopes), Breesaap Durgerdam, Etersheim (mesjiens wel e hierlekheidswaope), Holysloot, Houtrijk en Polanen, Jan Gijzenvaart, Katwoude (wel e zegel), Kolhorn en Haringhuizen, Markenbinnen, Rietwijkeroord (wel e hierlekheidswaope), Thamen (wel e hierlekheidswaope), Watergraafsmeer (wel e hierlekheidswaope), Zuiderwoude en Uitdam, Zuidschalkwijk
* Egmond aan Zee, Egmond-Binnen hanteerde 'tzelfde waope, wat ouch nog geliek waor aon 't (ieder en later) waope vaan Egmond.
* De nog bestaonde gemeinte Urk hoort tot 1950 ouch bij Noord-Holland; zuug veur dat waope oonder Flevoland.

### Dörpswaopes
Vaan veer Noord-Hollandse dörper zien dörpswaopes bekind:


Plaetje:Hauwert wapen.svg|Hauwert (Medemblik)
Plaetje:Muiderberg wapen.svg|Muiderberg (Muiden)
Plaetje:Volendam wapen.svg|Volendam (Edam-Volendam)
Plaetje:Zwaagdijk-West wapen.svg|Zwaagdijk-West (Medemblik)


### Rifferenties