Klumme

**Klumme** (Nederlands: **Klimmen**) is 'n dörp op 't plateau in Zuud-Limburg. Tot 1982 waor 't 'n zelfsjtendige gemeinte. Daonao huèrt 't bie de gemeinte Voelender.

De naam Klumme haet mèt klumme te make. De plaatsj is allein te bereike via 'ne berg. Ouwer name zint *Clumna*, *Cluma* en *Clumam*. In 2002 woonde d'r 3500 luuj.

## Gehuchte en buurtsjappe
De gehuchte en buurtsjappe die bie Klumme huère zint:
* 't Breer (Barrier)
* Krawbich (Craubeek)
* Dolberg
* De Koële (Koulen)
* De Uëverhieëk (Overheek)
* Gerieësjbrich (Retersbeek)
* Termaar
* 'n deil van De Hièk (Heek)
* Geweustrao (Weustenrade) 

De plaatsj haet 'n aansjleting aan 't sjpoor, mer de halte liek in Ranzel. De sjtasie hèt: Klumme-Ranzel (Klimmen-Ransdaal).

Aan 't *Vriethof*, 'n pleintje veur de kèrk, sjteit 'n mergele carréhaof mèt eine voluutgevel.

## Gesjiedenis
In 968 weurt Klumme door Keuningin Gerberga gesjónke aan de abdie van Reims. Dan weurt ouch de parochie van de heilige Remigius gesjtich.

### Historische inweunertalle

;Opmerking
* 't Getal veur 1971 is aafgerónd op ganse vieftalle. Gelèt op 't neet al te groat aantal inweunersj van Klumme zouw 't greujciefer daorum mesjiens neet gans kènne kloppe.

;Rillatief óntwikkeling van 1830 bis 1971
(*v*1830=100)

                                                
ImageSize  = width:755 height:330                        
PlotArea   = left:40 right:10 top:10 bottom:20            
TimeAxis   = orientation:horizontal                       
AlignBars  = justify                                       
Colors =                                                
  id:gray1 value:gray(0.9)                           
                                                  
DateFormat = yyyy                                 
Period     = from:1830 till:1971                 
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1830
                                    
PlotData =                          
  bar:600 color:gray1 width:1       
  from:start till:end             
  bar:500 color:gray1              
  from:start till:end            
  bar:400 color:gray1           
  from:start till:end         
  bar:300 color:gray1       
  from:start till:end
  bar:200 color:gray1
  from:start till:end
  bar:100 color:gray1
  from:start till:end
  bar:0 color:gray1                   
                    
LineData =       
  layer:front    
  points:(40,70)(90,73) color:blue  width:1 #1830-40 index 100-105,6
  points:(90,73)(135,75)    color:blue  width:1 #1840-49 index 105,6-110,2
  points:(135,75)(185,77)   color:blue  width:1 #1849-59 index 110,2-115,0 (nao bove aofgerund vaan 114,9...)
  points:(185,77)(235,80)   color:blue  width:1 #1859-69 index 115,0-120,2
  points:(235,80)(285,84)   color:blue  width:1 #1869-79 index 120,2-128,7
  points:(285,84)(335,89)   color:blue  width:1 #1879-89 index 128,7-137,1
  points:(335,89)(385,96)   color:blue  width:1 #1889-99 index 137,1-151,1
  points:(385,96)(435,109)  color:blue  width:1 #1899-1909 index 151,1-178,2
  points:(435,109)(490,138) color:blue  width:1 #1909-20 index 178,2-236,4
  points:(490,138)(540,168) color:blue  width:1 #1920-30 index 236,4-295,7
  points:(540,168)(625,204) color:blue  width:1 #1930-47 index 295,7-367,2
  points:(625,204)(670,242) color:blue  width:1 #1947-56 index 367,2-443,0
  points:(670,242)(690,258) color:blue  width:1 #1956-60 index 443,0-475,6
  points:(690,258)(745,291) color:blue  width:1 #1960-71 index 475,6-541,5
  points:(40,70)(90,74) color:green width:1
  points:(90,74)(135,76) color:green width:1
  points:(135,76)(185,78) color:green width:1
  points:(185,78)(235,80) color:green width:1
  points:(235,80)(285,81) color:green width:1
  points:(285,81)(335,78) color:green width:1
  points:(335,78)(385,85) color:green width:1
  points:(385,85)(435,88) color:green width:1
  points:(435,88)(490,101) color:green width:1
  points:(490,101)(540,122) color:green width:1
  points:(540,122)(625,145) color:green width:1
  points:(625,145)(670,160) color:green width:1
  points:(670,160)(690,165) color:green width:1
  points:(690,165)(745,202) color:green width:1


Greun: Gemeinte Klumme
Blauw: Provincie Limburg

## Waope

Op 24 december 1903 kraog Klumme vaan d'n Hoege Raod vaan Adel e waope touwgekind, wat ziech zoe liet umsjrieve:

:Gekwartileerd: I en IV in lazuur (*blauw*) nege lelies vaan goud (*geel*), gezat in drei rije vaan drei, II en III in goud 'nen dóbbelen adeleer vaan sabel (*zwart*), getóngk en geklaajd vaan keel (*roed*), de bei köp umgeve door 'ne krink vaan goud, d'n adeleer euvertop door de keizerskroen vaan goud; euver alles heer e hartsjèld vaan zèlver (*wit*) 'nen dóbbelstartege liew vaan keel, gekroend en geklaajd vaan goud. 't Sjèld gesteund tegen de dao-achter gezatte figuur vaan d'n H. Remigius, stoond op 'ne graasgroond, mèt geziech en han vaan natuurleke kleur, gekleid in bisjopskleid vaan zèlver, boe-euver e mèt gouwe kruiskes verseerd pallium vaan zèlver, de kop gedèk door 'ne mieter vaan zèlver, mèt 't kruus en umboordsel vaan goud, en umgeve door 'ne nimbus vaan 'tzelfde; in de rechterhand de H,Ampul vaan goud, boebove de legendarische douf vaan zèlver; in de linkerhand de bisjopsstaaf vaan goud.

't Groet sjèld is 't sjèld vaan de vreuger Benedictijnerabdij in Reims, die neve aander dörper in Zuid-Limbörg ouch in Klumme in han had. 't Hartsjèl is vaan 't Land vaan Valkeberg, boe 't dörp deil vaan oetmaakde. Dees combinatie vint me nog trök in de waopes vaan Meerse en Sjömmert. Remigius is de petroenheilege vaan 't dörp. Aw zegele vaan de Klummese sjepebaank vertuine ouch Remigius mèt 't sjèldsje vaan Valkeberg debij (meh zoonder dat vaan Reims).

## De Remigiuskèrk
In de 11e ièw sjteit op dis plaatsj 'n zaalkèrk. In de 12e ièw volg de boew van 2 ziebeuke. De mergele tore sjtamp oet de 14e ièw. In 1904 weurt nog ins biegeboewd (ónder andere 't kruussjeep) en gerenoveerd ónder leiding van Pierre Cuypers en ziene zoon Jos. Alles mèt de in de buurt gewónne kundersjtein. De Remigiuskèrk is 'n Romaanse kruusbasiliek. 't Koar weurt aafgesjlote door 'ne haufrónne apsis. Binne sjting 'n eikehoute beeld van de petroanheilige Remigius oet 1525, gemak durch Jan van Steffeswert oet Mestreech. Tegewoordig in broeklieën aan 't Bonnefantemuseum in Mestreech. Dao sjteit noe 'n jónger beeld van de heilige Remigius.

Op 't altaor sjteit 'ne triptiek van Lambert Lombard (16e ièw). Gène Laudy maakde in 1993 de glas-in-loeëd-vènstere. Aan 't plafón hingk 'n kruus mèt 'n crucifix oet (waarsjienlik) 1600. Van Jean Weerts sjteit 'r 'n beeld van de heilige Barbara (1941).

## Dörpsvereiniginge
* Carnavalsvereiniging *de [[Molmuus]]*

* Jónkheid *St. Jozef*
* Jeugdvereniging *Klimop '71*

* Harmonie *De Berggalm* http://www.berggalm.nl
* Sjötterie *St. Sebastianus*  (Opgerich in 1509)http://www.sint-sebastianus.nl
* Mannekoar *St. Remigius* https://web.archive.org/web/20050923113548/http://www.sintremigius.nl/

* Sjeetvereiniging Klumme *SVK* https://web.archive.org/web/20071024144816/http://www.svklimmen.nl/
* Tennisvereniging *TV Klimmen* http://www.tvklimmen.nl
* Voetbalvereniging *Klimmania TC* http://www.klimmaniatc.nl
* Wielerclub *WTC Klimmen* http://www.wtcklimmen.nl
* Judovereniging *Hei Sei Do Klimmen*
https://web.archive.org/web/20160314070519/http://judo-ryu-limburg.nl/hsdklimmen.php?id=

* Heemkundevereiniging *Klumme*
* Sjtichting *De Kometen*

## Rifferenties


## Externe link
* Euver de gesjiedenis van Klumme op de website van Broederschap Sint Sebastianus (Nederlands)