open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Homs

**Homs** of **Emesa** (Arabisch: حمص) is 'n aaj sjtad in Syrië wovan de gesjiechte truukgeit toet 2300 v. Chr. In d'n tied van 't Romeins Riek waerde de naam *Emesa* gebroek. 't Ligk op 'n paar oer aafsjtandj van 't bekèndje fort de Krak des Chevaliers. 't Is ouch de plaats wo zich de toembe bevindj van Khaled Bin Al Waleed, 'ne bekèndjen Arabische kriegsman.

Es e gevolg van de Syrische Börgerkrieg is Homs praktisch gans kepót. Veur deze krieg had de sjtad net get meer es 1 miljoen inwoners.
Emmanuel Macron

**Emmanuel Macron** (Amiens, 21 december 1977) is de prizzedent vaan Fraankriek,Franse baankeer en politicus. Op 7 mei 2017 woort heer verkoze tot 't nui staotshoof vaan Fraankriek.

Aofgestudeerd aon de Straotsbörgse École nationale d'administration in 2004, woort heer aongenome es inspectäör vaan financië bij de baank Rothschild & Cie. Heer woort lid vaan de Parti socialiste in 2006 en bleef dat bis 2009. Dao woort heer beneump tot adjunk-secretaris-ginneraol in 't kabbinèt vaan prizzedent François Hollande en vaanaof 2012 waor heer minister vaan ikkenemie, industrie en digitaol affaires en bleef dat bis 2014.

Op 6 april 2016 riechde heer zien eige polletieke beweging op, geneump En marche! (*Veurwaards!*). Daonao troot heer aof es minister. Heer stèlde ziech toen kandidaot in de prizzedentsverkiezinge vaan 2017. Heer verkraog de meiste stumme in de ierste runde (24,01%) en wón vaan Marine Le Pen in de twiede runde mèt 66,10 % vaan de stumme. Heer woort, op de leeftied vaan 39, de jongste gekoze Franse prizzedent vaan de ganse historie, en zal ouch de jongste leier vaan de allewijl G20 zien. Daoneve is heer d'n ierste prizzedent vaan de Vijfde Rippebliek, ofwel d'n ierste prizzedent vaan nao-oorlogs Fraankriek, dee bij gein vaan de twie dominerende partije behuurd.

Zien partij steit bekind es centristisch, sociaalliberaol, Europees-federalistisch (ouch wel soms Eurofiel geneump), "Daarde Weeg" en Greun. Umtot de partij pas vrij recent is opgeriech, is zie nog neet geallieerd aon aander partije in de Europese Unie.

Al vaanaof 't begin vaan zien polletieke carrière kraog zie privéleve väöl aondach in de media umtot heer is getrouwd mèt zien 25 jaor awwere vrouw Brigitte Macron. Mevrouw Macron waor zien lierares wie heer joonk waor.

Zien prizzedèntsjap weurt geteikend door extreem gebäörtenisse in polletiek Fraankriek. Zoe is oonder zien regieringsperiode de gilets jaunes-beweging opgekomme: de groetste protestbeweging in nao-oorlogs Fraankriek. De gedecentraoliseerde beweging, die d'r veur zörgde tot 't land veur maonde praktisch stil loog, waor 'n reactie op Macrons resolute ikkenomische hervörminge.

Op EU-gebeed steit Macron bekind es 'nen extreem pro-Europese leier dee ziech zelfs op versjèllende meminte sympatiek oete tegeneuver Europees fidderaolisme. Wie dat traditioneel in nao-oorlogs Fraankriek dèks 't geval is, ligk 't accent vaan Macrons Eurofidderaolisme sterk op innege Duits-Franse samewèrking. Bij de regieringe in Nederland en Belsj steit Macron bekind es 'ne, veur Franse bezeje, liberaole politicus. Toch bots Macrons beleid dèks mèt dat vaan noordeleke EU-lidstaote vaanwege zien stèrke naodrök op 'n gecentraoliseerde Eurozone mèt mie beveugheie nao Breusel en mie ikkenomische solidariteit mèt de zuieleke lidstaote.

## Brón
* Franstaolege Wikipedia
Tiedsjrif

E **tiedsjrif** is meistes e blaad det op pepier weurt gedrök of digitaal weurt oetgegaeve en det informatie bèd aan de laezers, döks róndj e besjtump thema of veur 'ne besjtumden doelgroep. Sómmige tiedsjrifte besjtaon allewiel ouch es oetsjloetend digitaal.

E tiedsjrif versjient regelmaotig, beveurbeeld edere waek (e waekblaad) of edere maondj (e maondjblaad). Det in taegesjtèlling toet e daagblaad, det ederen daag oetkump.

Tiedsjrifter kinne lós waere verkoch of ónger 'n abonnement.

Tiedsjrifter waere döks samegebunjeld toet e jaorbook.
Koblenz

**Koblenz** is 'n stad in Duutslandj, gelaege aan de munjing van de Mozel en de Rien. De sjtad beheurt toet 't Rienlandj-Palts. Mit 110.643 inwoners in 2013 is 't de op drie nao grótste sjtad van dees deilsjtaot, wovan 't tösse 1947 en 1950 de houfsjtad waas. De naam van de sjtad verwies nao de ligking: hae geit truuk op 't Letien: *confluentes* "samevleujing". De sjtad ligk veur 't grótste deil oppe linkse Rienkantj.

Op 't puntj wo de Rien en de Mozel samekóme bevindj zich 't *Deutsches Eck* mit e groot monument det t'r eer van keizer Wilhelm I waerde opgerich en wo saer 1993 'n replica van zie ruterstandjbild sjteit det in 1945 waerde verrinneweerd. De naam van dit monument geit truuk nao de Duutse Orde, de kruutsridderorde die saer eve op dees plaats bezittinge had. 't Deutschherrenhaus van dees orde is nag intak.

Op de rechse kantj van de Rien ligk 't fort Ehrenbreitstein, det oot nao Gibraltar de grótste rotsvesting van Europa waas. Van de väöl brögke in Koblenz dateert de aadste, de Balduinbrögk euver de Mozel, oete veerteenden eew. Van 'n brögk euver de Rien die de Romeine hie in d'n ieëste eew veur Christus hadde geboewd, zeen nag reste truukgevónje.

Koblenz haet 'ne sjtaejebandj mit Mesjtreech.
Dandy

'nen **Dandy** is 'ne (meistal manneleke) persoen dee euverdreve aondach besteid aon zien uterlek. 't Dandyisme begós es 'n aofzètting tege de Franse revolutie roond 1790. Dandyisme kin de vörm aonnumme vaan snobisme.

't Woord "dandy" is aofkomsteg oet India, boe 't verwees nao de wandelstekke die de officere vaan 't Brits Riek bij ziech droge. Dandyisme weurt veural geassocieerd mèt de negetienden iewsen Ingelsmaan, dee zich bekwaomp had in 't elegant euverkoume in kleiaasj en gedraag, en ouch 't gevat oet d'n hook koume. In dee zin is 'nen dandy in de oersprunkeleke zin vaan 't woord dèks iemes dee, ouch al maak heer geer deil oet vaan 't etablissemint, 't tegeliekertied ouch ironiseert. Oscar Wilde waor e bereump prototype vaan de wiedgevorderden dandy, en de legendarische reputatie van George Brummell es keuning vaan de dandy's is oonaongetas gebleve.
Achtersteve (starebeeld)

**Achtersteve ** (*Puppis*, afkorting Pup) is e starebeeld aon de zuieleke hiemelkoepel. Vaanaof de breidte vaan de Benelux is allein 't noordelek deil te zien.

Same mèt de starebeelde Kiel (*Carina*), Kompas (*Pyxis*) en Zeile (*Vela*) maak Puppis deil oet vaan 't klassiek starebeeld Sjeep Argo ((*Argo Navis*)), wat tegewoordeg gein officieel starebeeld mie is.

## Besjrijving
Achtersteve is e redelek groet starebeeld wat in e riek gedeilte vaan de mèlkweeg is gelege en veur amatäör-astronome versjèllende sjoen objekte umvat. Omtot 't deil heet oetgemaak vaan 'n groeter starebeeld bevat Achtersteve mer 'n paar Bayer-stare.
In 't midde vaan de achtienden iew deilde Nicolas Louis de Lacaille Sjeep Argo op in de veer kleiner starebeelde: Kiel, Kompas, Achtersteve en Zeile.

## Stare
(in volgorde vaan aofnummende helderheid)
* Naos (ζ, *zeta Puppis*)
* Azmidiske (ξ, *xi Puppis*)
* HD69830, 'n staar boebij 'ne planetoïdegordel gemeind weurt

## Aander objekte
't Gief 3 objekte in dit starebeeld die veurkoume op de lies vaan Charles Messier, allemaol ope starehuip:
* Messier 46 *(NGC2437)*
* Messier 47 *(NGC2422)*
* Messier 93 *(NGC2447)*

Wijer is 't balkspiraolstèlsel NGC 2427 en väöl aander starehuip te zien in de Mèlkweeg dee door 't Achtersteve löp.
Zandjbank

'ne **Zandjbank** of 'n **zandjplaat** (de litste term is veurnamelik gebroekelik in de Waddezee) is 'n ophuiping van zandj op de baom van 'n zee of e maer. De zandjophuiping blief ónger 't wateroppervlak en is daoveur dus biezunjer geveerlik veur de sjeepvaart.

'ne Zandjbank kan óntsjtaon door 't sjtorte van zandj in de zee (wie bie 't oetbagkere van havegeule), mer kan ouch óntsjtaon door sjtruiminge. 

Wen de plate dreugligke kan zich zandj aafzètte wodoor ze ummer hoger waere. Sommige plate kinne zo gruie det ze allein nog bie sjpringvlood ónger kómme te sjtaon of bie extreem hoogwater. Zo kinne ze oetgruie toet klein eilenj, wie de Boschplaat en de Rottumerplaat in de Waddezee.
Lectuur

**Lectuur** in de ruum beteikenis verwies nao al det gelaeze kan waere. 't Is dus 'ne verzamelnaam veur beuk, stripverhaole, pamflette, tiedsjrifter en gezette. Lectuur in de sjtrikte beteikenis is de leger, populair vorm van gesjreve fictie. Dees litste definitie weurt wiejer oetgewirk in dit artikel.

Lectuur weurt gekinmerk door einvaad: sumpel verhaolliene, oppervlakkig geteikende personages, bao neet vernujend in de sjrieftechniek. In taengesjtèlling toet de karakters van de literatuur, zitte in de lectuur sjtereotype die ummer oppervlakkig bleve; ze verangere dus neet door 't verhaol haer. De bekindjste vörm van lectuur zeen sjtasieromenkes mit clichémaotige leefdesverhaole es óngerwirp (wie de doktersroman en de kesjteelroman). Lectuur sjteit dus taegeneuver de literatuur.

Lectuur weurt ouch waal aangeduud es massaliteratuur, óntsjnappings- of óntsjpanningsliteratuur, triviaalliteratuur, amusaasjeliteratuur of populair literature. Dao-ónger valle de meiste dokters-, leefdes-, sciencefiction-, wildwest- en misdaodromans, mer ouch väöl waek- en maondjblajer.
Lies van terroristische aansjlaeg in 2016

Dit is 'n **lies van [[terrorisme|terroristische]] aansjlaeg** die geplaeg woorte in 't jaor **[[2016]]**. De lies tuint de details van de aansjlaeg. Tösse häöksjkes waere de daeders van de aansjlaeg getuind die bie hön actie gedoed woorte of gewóndj zien geraak. Es 't mier es vieftig doeje of gewónje bie 'nen aansjlaag goof, waere de getalle in **vètten teks** getuind.

De lies tuint neet alle aansjlaeg die geplaeg woorte. In de lies weure incidente opgenaome, woebie minstens teen luuj sjtorve of e significant aantal luuj gewóndj raakde. Anger incidente mit minder sjlachoffers waere gekaoze vanwaege de geografische kórtbieheid of opmerkelikheid.  

## Jannewarie
## Fibberwarie
## Miert

## April

## Mei

## Juni

## Juli

## Augus

## September

## Oktober

## November

## December

## Zuug ouch
* Lies van terroristische aansjlaeg in 2017
* Lies van terroristische aansjlaeg in 2018

## Brónne
Conservatorium

E **conservatorium** is 'n sjaol in 't hoeger oonderwies boe me zich kan laote opleie tot professionele musicus, actäör/actries of daanser(es). Aofhenkelek vaan de gevolgde richting is 't meugelek e diploma *Oetveurend Musicus* (UM) of *Meziekdocent* te verkriege.

Neve de officieel conservatoria zien d'r ouch inkel privésjaole boe me zich kan laote opleie tot professionele muzikant of zenger.

Um aon e conservatorium te weure aongenome mót me iers e toulaotingsexame aoflègke; ervaring is dus e vereisde.

Neve 'n opleiding aon 't conservatorium is 't ouch meugelek aon 'n universiteit 't vakgebeed musicologie te studere. Bij dees studie zien allein de theoretische vakke vaan belang en neet 't daodwèrkelek bespäöle vaan 'n instrumènt.

't Ènsegste conservatorium vaan Limburg lik in Mestreech: 't Conservatorium Maastricht.
Sezoen

E **sezoen** of 'ne **jaortied** is 'n jäörliks trögkkómmendje periood van drie maondj. 't Jaor vanne aerd (de periood worin de planeet eine kieër rónjelómme zon drejtj) is ingedeildj gewaoren in veer sezoene worin 't in e bestump gebied kajer of wermer is es in 'n anger periood.

De aerd van e sezoen wuuertj door 'n aantaal aan zake bepaoldj, worónger (veurnamelik) d'n hellingshook vanne aerdas t'n opzich vanne as van zien baan rónjelómme zon, 't inne buurt zeen van oceane en 't corioliseffek.

Óngersjied wuuertj gemaak tösse veer sezoene: veurjaor (lente), zomer, herfs en wintjer. Dees sezoene vallen aevel veural inne gemaotigdje toet hoger brèdje same mit dudelik te óngersjeie klimatologische periode. In troeapische gebiede kèntj me namelik twieë waerssezoene: d'n druuegen enne nate moesson.
Zenger

'ne **Zenger** of **vocalis** is eine dae 't zinge be-uub. 'ne Zenger kin det beroopsmaesig doon, mer ouch es 'n hobby van dem.

Zinge kan op versjillige meneer, worónger opera en angere klassieke zank, mer ouch bie rock of pop. Sómmige meziekstiele höbbe kènmirkendje waeg van zinge, wie 't grunte bieje metalmeziek.

Ouch verwantje vörm aan zinge, wie rapmeziek waere sómtieds es zinge gezeen.
Loretta Lynn

**Loretta Lynn** (14 april 1932 - 4 oktober 2022) waas 'n Amerikaanse countryzengerin die ónger anger mit Conway Twitty haet samegewirk.

Lynn woort gebaoren es *Loretta Webb* op 14 april 1932 in Butcher Hollow in Kentucky; ze waas de dochter van 'ne mienwirker. Inne jaore sèstig vannen twintjigsten ieëf greudje ze oet toet ein vanne wichtigste countryzengerinne. Ze sjrief bao al zien nómmers zelf en pödje daobie riekelik oet zie turbulentj laeve. Inne begin vanne jaore neugetig besloot ze 't roewiger aan te gaon doon, mer in 2004 maakdje ze 'nen trögkkóms mit 't album *Van Lear Rose*, det ze maakdje in samewirking mit Jack White vanne rockgroep The White Stripes.

In 1983 woort Lynn opgenómmen inne Nashville Songwriters Hall of Frame; in 1988 inne Country Music Hall of Fame; in 1992 inne Kentucky Music Hall of Fame en in 1998 inne Country Gospel Music Hall of Fame.
Miel (Wasseberg)

**Miel** (Duutsj: *Myhl*) is e dörpke inne Duutsje gemèndje Wasseberg, innen deilstaot Naordrien-Wèsfale. 't Ligk t'n zuje van 't daal vanne Sjaagbaek, t'n wèste van Gerderath en e bósgebied nao Aadmiel, t'n oeaste vanne uterwaerd e bósgebied inne richting van Wasseberg en t'n naorde van Aadmiel, inne richting van Raotem. Miel haet zoeaget 2.700 inwoeaners.

Miel vörmdje vreuger zien eige gemèndje, meh woort op 1 jannewarie 1972 bie Wasseberg ingelief.
Am Bammich

**Am Bammich** of **Im Bammich** is e veurmaolig gehöch en veldj en 'n hujige wiek vanne Duutsje plaats Raotem. Raotem waas vruueger veural rónjelómme huuegdje van 50 m baove zieëniveau beboedj, meh dore stiegendje vraog nao woonruumdje woort inne jaore sèstig ouch hoeager geboedj, worónger bie 't gehöchske Am Bammich, det ane randj van 't Roerdaal ligk toet 'n huuegdje van 82 m baove zieëniveau. De centrale waeg inne wiek is de Buscherbahn. t'n Naorde van Am Bammich ligk Aadmiel; t'n oeaste ligke Kleingladbach en  Horst; t'n zuudoeaste ligk Sjovemig; t'n zuje ligk Mellik en t'n wèste ligk 't centrum van Raoëtem.
Audermiel

**Audermiel(e)** of **Aadmiel** (Duutsj: *Altmyhl*) is e klei dörpke en 't klènste stadsdeil vanne gemèndje Hukkelhaove. 't Plaetske haet zoeaget 270 inwoeaners. t'n Naorde van Audermiel ligk Miel; t'n naordoeaste ligk Gerderath; t'n oeaste ligke Golkrath en Kleingladbach; t'n zuje ligk 't gehöchske Faulendriesch inne richting van Raotem; en t'n wèste ligk 'n industrieterrein inne richting van Lóchteberg.

De ieëste oearkunjelike vermeljing es *alder Mylen* stamp oet 't jaor 1455.

Es e gevolg vanne gemèndjeherindeiling in Naordrien-Wèsfale die op 1 jannewarie 1972 in krach trooj, woort 't dörp vanne gemèndje Miel euvergeplaats nao de gemèndje Hukkelhaove.
Carmina Burana

De Carmina Burana (Latien veur *Beuerer ledere* of *Leder oet [[Benediktbeuern]]*) is de naom vaan 'n blomlezing vaan 254 Middellatiense, en soms ouch Middelhoegduitse, Aajdfranse en Occitaanse leder en dramatekste, die in 1803 in de bibliotheek vaan 't kloester vaan Benediktbeuern gevoonde woort. De tekste woorte in de 11e en 12e iew (einege ouch in de vreuge 13e iew) door veural anonieme diechters gesjreve es vocaole meziek. In 1230 woort 't stök compleet gemaak. De Carmina Burana gilt neve de awwere Carmina Contabrigiensia es belaankriekste zamelinge vaan de Middeliewse Vergantendichtung.

Nao alle woersjijnlekheid waor de Carmina Burana e veurbeeld vaan Gregoriaonse meziek.
Manchester

**Manchester** is 'n stad in 't Vereineg Keuninkriek, in 't noorde vaan Ingeland, aon de Mersey, mèt zoe'n 530.00 inwoeners, en nog ins 2 mieljoen lui in de veurstei. Manchester is de hoofplaots vaan 't county Greater Manchester, meh laog vaanajds op de grens vaan Lancashire en Cheshire, mèt de Mersey es grens. De plaots bestoont al in de middeliewe en had toen ouch 'n merret. D'n echte greuj kaom pas in de negentienden iew, wie de textielindustrie in de stad opkaom. Manchester, de daarde mies bezochte plaots vaan 't Vereineg Keuninkriek, vertuint diverse Victoriaanse en modern gebouwe (zuug heineve). Ouch is 't bekind um zien twie rivaliserende voetbalclubs (Manchester United en Manchester City), die allebei in d'n top vaan 't Ingels voetbal oetkoume, en um de popmeziekscene die hei veural in de jaore 1980 en 1990 bleujde.
Mosoel

**Mosoel**  (Syrisch: ܡܘܨܠ, Arabisch: الموصل, *Al Mawsil*, Törks: *Musul*, Koerdisch: موصل, *Mûsil*, Aramees: ܡܘܨܠ, *Māwṣil*) is 'n sjtad in 't noarde van Irak. 't Is de twieë noa groeëtste sjtad van dat lank. De bevólking is hei uëverwegend Arabisch en kint van aodsher 'n wichtige christelige minderheed. Mosoel weëd gezieë es 't centrum van 't Nestorianisme, de orthodoxe Assyrische Kirk van 't Oeëste. De sjtad is óch d'r zedel van de Syrisch-Kathelieke Kirk en de Chaldeeuws-Kathelieke Kirk. In 2014 woeëde dees minderhede verdreve durch de terreurorganisatie Islamitische Sjtaat. In 2008 houw de sjtad mieë es 1,8 miljoen iwuënesj. In 2015 woar dat durch d'r ópmasj van IS nog get mieë es 660.000.

Mosoel ligk aan g'ne Tigris. Get boete de sjtad ligk  de ruwiensjtad Ninive. 

## Gesjichde
Mosoel is geboewd óp e krütspunt tussje versjillende handelsweëg. I d'r daartieënde ieëw woeëd 't vernetig durch de Mongole. In 1638 kwam de sjtad i Törkse heng. Bis 1918 hoeëde Mosoel bie 't Ottomaans Riek en in 1926 deeg 't nui Törkieë formeel aafsjtank van Irak en Mosoel. Kót d'rnoa woeëde öalvelde óntdek, wat de sjtad sjtrategisch wichtig maakde. 

Mosoel is 'n etnisch diverse sjtad. Zie vurmt de grens tussje 't Koerdische noardoeëste en 't Arabische zuudweste. Doaneëve woeëne óch vöal sjiitische Toerkmene. Dees diversiteet woar ummer aaleijing vuur conflikte. Tiedes d'r Twieëde Golfkreeg van 1990 bis 1991 woeëd de petroleum-industrie bekans gans vernetig durch bómbardemente. De sjtad woar d'rnoa kót i heng va Koerdische rebelle. Noa d'r Brits-Amerikaanse ival van 2003 lepe de etnische sjpanninge ópnuits hoeëg óp. 't Resulteerde i d'r Irakkreeg. Óch noa de formele trüktrekking van Amerikaanse tróppe in 2011 woare de etnisch-politieke sjpanninge gegruid. Seër dat joar is 't lank nog ummer in 'ne börgerkreeg verwikkeld.

### Islamitische Sjtaat

Óp 10 juni 2014 koam Mosoel i heng va terreurbeweëging IS. De christelige minderhede woeëde verdreve durch IS. Doabei woeëde óch sjiitische moslims verdreve of vermoard. Kirke en versjillende mónnementaal moskeeë woeëde doabei vernetig en versjillende dörper get boete Mosoel, oeë etnische minderhede woeënde, zouwe óch mit d'r grónk geliek zing gemaak. 't Góng vuural um dörper oeë Assyriërs, Toerkmene en Jezidi's woeënde. 

#### Sjlaag um Mosoel
Óp 17 oktober 2016 startde 't Irakese leger e grónkoffensief teëge Mosoel um IS oet de sjtad te drieve. 't Weëd gesjteund durch de Amerikaanse coalitie die bómbardemente oetveurt óp IS-doele. Óp 1 november kós 't leger de sjtad binnetrekke, meh 't woeëd gehingerd durch boobytraps. Óch zouw IS börgere es minsjelig sjild gebroek houwe. I jannewaar 2017 woar Oeës-Mosoel veroaverd óp IS en óp 24 fibberwaar kós 't leger Wes-Mosoel binnetrekke. Tiedes d'r sjlaag weëde vöal börgere boetegerechtelig geëxecuteerd es represaille vuur d'r ópmasj van 't Iraakse leger.
Óp 9 juli 2017 hat 't Irakese leger de sjtad heraoverd óp Islamitische Sjtaat. Nog ummer guëf 't evvel gevechte tussje 't Irakese leger en IS.

## Brónne
Macron

**Macron** kan verwieze nao:
* Emmanuel Macron, 'ne Franse president;
* Macron (teike), e diakritisch teike womit me döks lang klenk aanguuef;
* Macron (biologie), e geslech aan slekke.
Jekaterinaburg

**Jekaterinaburg**, **Jekaterinenburg**, **Jekaterinburg** of **Ekaterin(a/e)burg** (Rössisch: Екатеринбург, *Yekatyerinbóérgk*) is de veerde stad vaan Rösland, de hoofstad vaan 't oblas Sverdlovsk, ’t ikkenomisch en cultureel centrum vaan de berg vaan de Oeral, es ouch de hoofstad vaan 't Fidderaol Distrik Oeral. Daoneve ligk 't centraol in ’t supercontinent Eurazië en ligk 't volges de traditionele definitie vaan Europa percies op de grens vaan dat continent en Azië. Vaanoet Moskou gezeen steit de stad bekind es de “poorte vaan Siberië”.

De stad had in 2010 1.349.772 inwoeners en 'n bevolkingsdeechte vaan 2.727 lui de veerkante kilometer. Ze is 495 veerkante kilometers groet. 't Ligk in 'n tiedszone die doorgaons is verneump nao häör, de Jekaterinaburgse tiedzone, en 't is daomèt veer oor later in Jekaterinaburg es in Limbörg. De stad woort gestiech op 18 november 1723 door d'n Tsaar en verkraog häöre status es stad in 1796. Tösse 1924 en 1991 droog de stad de naom **Sverdlovsk**, umtot de Sovjet-Unie neet wow tot plaotse, veural groete stei, de lui rappeleerde aon de Tsaristischen tied.

Jekaterinaburg steit bekind um häör bleujetege historie, mèt de executie vaan Tsaar Nicholas II en zien femilie in 1918 en de Mafiabloodbade in de jaore 90 es examplarisch. Daoneve steit de stad bekind es 't ikkenomisch en cultureel centrum vaan de Oeral. Mèt naome de metaolindustrie heet nog ummertouw e groet positief effek op de welvaart vaan de stad en häör naobije dörper.

## Brónne
* Ingelstaolege Wikipedia
* Nederlandstaolege Wikipedia
* *Lonely Planet: Russia & Belarus* (Veerde editie), p. 436
Mühlenbruch

**Mühlenbruch** (Duutsje naam) is e gehuch inne gemèndje Hinsberg, in 't Kreis Hinsberg, in Naordrien-Wèsfale. 't Gehuch besteit oet slechs ein straot mit dao-aan e klein aantaal aan häöf. 't Ligk tösse Kempe en Kirkevin in. Ane naordkantj grens de beboewing, wo die ouch 't compakste is, bao aan die van Kerkener Haag.

Mühlenbruch besteitj oet e paar häöf en get woonhoezer en haet wiejer gein eige veurzeninge.
Lohmühle

**Lohmühle** (Duutsje naam) is e gehuch inne gemèndje Hinsberg, in 't Kreis Hinsberg, in Naordrien-Wèsfale. 't Gehuch ligk aan twieë versjillige straotname, die ouch es apaarte gehuchte gelje: Haag en Wittrock. Döks wuuertj Lohmühle op kaarte denouch opgesplits ónger dees twieë gehuchte. Aangezeen de beboewing van Lohmühle los steit van die van Haag en Wittrock is 't aevel logisch de drie plaatsen es apaart te zeen, tródsdet 't meh twieë straotname guuef. Lohmühle is opgeboedj rónjelóm 'n brögk euver 'n óntginningssläötje.

Lohmühle huuerdje oearsprunkelik bieje gemèndje Unterbruch, meh woort op 1 januari 1972, wie die gemèndje woort opgeluf, samegeveug mit Hinsberg.
Genoth

**Genoth** (Duutsje naam) is e gehuch inne gemèndje Hinsberg, in 't Kreis Hinsberg, in Naordrien-Wèsfale. 't Ligk bie Unterbruch. 't Gehuch is nimmieër es zodanig te óngersjeie vanne res vanne beboewing van Unterbruch, aangezeen 't daomit gans vergreudj is. Genoth ligk ane Wurmstraße en grens aan 'n anger gehuch, genaamp Küpper.

Genoth huuerdje oearsprunkelik bieje gemèndje Unterbruch, meh woort op 1 januari 1972, wie die gemèndje woort opgeluf, samegeveug mit Hinsberg.
Rur (Hinsberg)

**Rur** (Duutsje naam) is e gehuch inne gemèndje Hinsberg, in 't Kreis Hinsberg, in Naordrien-Wèsfale. 't Ligk bie Unterbruch, midde tösse de dörpskaen enne reveer de Roer, ane Wassenberger Straße.

Ieëre goof 't onna gehuch mitte naam Rurhof det inne buurt van Rur haet gelaenge. De beboewing is hie aevel verzwónje, wodoor dit gehuch nimmieë besteit.

Rur huuerdje oearsprunkelik bieje gemèndje Unterbruch, meh woort op 1 januari 1972, wie die gemèndje woort opgeluf, samegeveug mit Hinsberg.
Endebruch

**Endebruch** (Duutsje naam) is e gehuch inne gemèndje Hinsberg, in 't Kreis Hinsberg, in Naordrien-Wèsfale. 't Gehuch is nimmieër es apaart te herkènne, ómdet 't gans is vergreudj mit Kirkevin. Endebruch sloog vreuger oppe Lindenstraße vanaaf de kruutsing mitte Stapper Straße, door toetaan wo dees straot euvergeit in Lieck. 't Anger stök vanne Lindenstraße, veurbie de Stapper Straße, behuuerdje toet 't apaart gehuch Högden.

Twieë straotname die nag doon herinjeren aan Endebruch zeen Im Endebruch ennen Endebrucher Weg.

Endebruch huuerdje oearsprunkelik bieje gemèndje Kirkevin, meh woort op 1 januari 1972, wie die gemèndje woort opgeluf, samegeveug mit Hinsberg.
Hommerschen

**Hommerschen** (Duutsje naam) is e klei gehuch inne gemèndje Jellekerke, in 't Kreis Hinsberg, in Naordrien-Wèsfale.  

Hommerschen besteit oet e paar häöf ane L364 bie 't spaor. Bekèndj is de Hommersche Mühle.
Horrig

**Horrig** (Duutsje naam) is e klei gehuch inne gemèndje Jellekerke, in 't Kreis Hinsberg, in Naordrien-Wèsfale.  

Horrig ligk ane L42 en ane reveer de Worm. Anen euverkantj van dees reveer ligk 't dörpke Süggerath.
Tenholt

**Tenholt** (*Duutsje naam*) is e gehöch inne Naordrien-Wèsfaalse gemèndje Hukkelhaove. 't Gehöch huuertj toet 't dörp Brakele. 't Ligk juus t'n naorde van dit dörp, t'n wèste vanne spaorlien en t'n zuje vanne Roer. Via de waeg wolangs Tenholt ligk kan me nao 't veurmaolig good Wedau gaon. Anen euverkantj vanne spaorlien ligk nag 'nen ajen, aafgedamdjen erm vanne Roer. 't Gehuchske besteit slechs oet 'n paar häöf.

Tenholt huuerdje vreuger bieje gemèndje Brakele, die op 1 jannewarie 1972 bie Hukkelhaove woort ingelief.
Künkel

**Künkel** (*Duutsje naam*) is e gehöch inne Naordrien-Wèsfaalse gemèndje Hukkelhaove. 't Gehöch huuertj toet 't dörp Doeëvere. Künkel ligk juus 't naorde vanne Roer en besteit feitelik oet twieë deil: 't wèstelik gelaenge Haus Klein Künkel (*Klein-Künkel*) en 't gehuchske Groeat-Künkel det besteit oet 'n aantaal aan häöf.

Künkel ligk ingeklemp tösse de Roer nao 't zujen enne Baalerbaek nao 't naorde. Oeastelik van 't gehuch ligk e baggermaer, wodoor 't plaetske slechs vanoet 't wèste te bereiken is. Dit baggermaer vörmp troewes 'n groeate bedreiging veur Künkel. De helf van Groeat-Künkel is namelik al aafgegrave.

Künkel huuerdje vreuger bieje gemèndje Doeëvere, die op 1 jannewarie 1972 bie Hukkelhaove woort ingelief.
Gritteren

**Gritteren** (*Duutsje naam*) is e landjgood en gehöch inne Naordrien-Wèsfaalse gemèndje Hukkelhaove. 't Gehöch huuertj toet 't dörp Doeëvere. Gritteren besteit allewiel nag allein oet 't *Gut Gritteren*; 't gehuch det vreuger daobie loog is bao gans verzwónje. Gritteren ligk ingeklemp tösse de reveer de Roer nao 't wèste enne Baalerbaek nao 't naorde en 't oeaste. Euver die litste baek gaon versjillige vootbrögkskes; 't gehuch is aevel mitte wagen allein vanoet 't zuje te bereike. Vreuger waas d'n houfwaeg nao 't gehuch de waeg dao rechstreeks aansluutj oppe Gritterer Weg in Doeëverhei; allewiel is det neet mieë 't val.

Gritteren huuerdje vreuger bieje gemèndje Doeëvere, die op 1 jannewarie 1972 bie Hukkelhaove woort ingelief.
Faulendriesch

**Faulendriesch** (*Duutsje naam*) is e gehöch inne Naordrien-Wèsfaalse gemèndje Hukkelhaove. 't Gehöch huuertj toet 't dörp Raotem. 't Ligk tösse Audermiel nao 't naorde; 't industrieterrein Zechenring nao 't wèste; Gendorf nao 't zuje enne Raotemerhei nao 't oeaste.

Faulendriesch ligk langs de Mühlenbach en besteit oet drie waeg: Driebesweg, Faulendriesch en Myhler Straße.

Faulendriesch huuerdje vreuger bieje gemèndje Raotem, die op 1 jannewarie 1972 bie Hukkelhaove woort ingelief.
Garsbeck

**Garsbeck** (*Duutsje naam*) is e gehöch inne Naordrien-Wèsfaalse gemèndje Hukkelhaove. 't Gehöch huuertj toet 't dörp Raotem en vörmp e dóbbelgehuch mit 't plaetske Vogelsang. Garsbeck ligk t'n zuje van Lóchteberg, t'n wèste van e veldjgebied inne richting van 't industrieterrein Zechenring, t'n naorde van de Pützbach inne richting van Krickelberg (richting Raotem) en t'n oeaste vanne Pützbach inne richting van Vogelsang, womit 't ouch vergreudj is. t'n Zuudoeaste ligk al drek de beboewing van Krickelberg.

Garsbeck besteit oet drie straote: Bergstraße, Garsbeck en Rurweg.

Garsbeck huuerdje vreuger bieje gemèndje Raotem, die op 1 jannewarie 1972 bie Hukkelhaove woort ingelief.
Vogelsang

**Vogelsang** (*Duutsje naam*) is e gehöch inne Naordrien-Wèsfaalse gemèndje Hukkelhaove. 't Gehöch huuertj toet 't dörp Raotem en vörmp e dóbbelgehuch mit 't plaetske Garsbeck. Garsbeck ligk t'n zuje van vanne Pützbach inne richting van Lóchteberg, t'n wèste van  die zelvendje baek inne richting van Garsbeck, womit 't ouch vergreudj is, t'n naorde van e veldjgebied inne richting vanne plaats wo de Mühlenbach oetmundj inne Roer en t'n oeaste van de Roer zelf.

Op aaj kaarte steit 't plaetske döks vermeldj es *Vogelzang*.

Vogelsang huuerdje vreuger bieje gemèndje Raotem, die op 1 jannewarie 1972 bie Hukkelhaove woort ingelief.
Wielek

**Wielek** (Duutsj: *Wijlack*) is e landjgood en veurmaolig gehuch inne Duutsje gemèndje Wasseberg, innen deilstaot Naordrien-Wèsfale. 't Ligk t'n zuje vanne Birgelerbaek inne richting van Uleboesj, t'n wèste van Vaorsj en 'n aantaal aan grindjgater, worónger de Ophovener See inne richting van Vaorsj, t'n oeaste van 'nen ajen, aafgedamdjen erm vanne Roer en t'n naorde van e veldj inne richting vanne Roer.

Wielek ligk t'n zuje vanne Birgelerbaek en t'n naorde vanne Baalerbaek. Wielek wuuertj doorkruuts dore Rurtalstraße; t'n zuje van deze waeg ligk 't landjgood Wielek en t'n naorde loog vreuger 't agrarisch gehuch, det allewiel gans is aafgebraoken en plaats haet gemaak veure grindjwinning.
Périgord

**Périgord** (Occitaons: Peiregòrd / Perigòrd) is 'ne landstreek in Fraankriek dee, zjus wie de stad Perigueux, verneump is nao de Gallische volksstam Petricorii. Tot de Franse Revolutie waor 't 'n graofsjap in de toenmaolege provincie Guyenne-Gascogne. Nao de revolutie woort 't 'n departemint en veranderde de naom conform de regele in de naom vaan de belaankriekste revier dee door de streek struimp: de Dordogne. 't Huidege departemint behuurt tot de nuie regio Nui-Aquitanië.

Périgord is zier bekind veur zien keuke, die veural oet eend- en gansprodukte besteit zoewie confit de canard and foie gras. 't Is weier bekind es 't centrum veur truffels in Fraankriek. Ouch gief 't wienproduktie bij Bergerac (roed en wit) en Monbazillac (zeute witte wien).

Périgord besteit oet veer gebede:
* Périgord Blanc, Wit-Périgord ('t wit sleit op de liechte kalkplateaus in dit deil vaan de streek)
* Périgord Noir, Zwart-Périgord ('t zwart sleit op de doonker blajer vaan de eikebuim die dao greuje en op de truffel dee dao gevoonde weurt)
* Périgord Pourpre, Paors-Périgord ('t paors sleit op de droeveblajer vaan de wienstreek roond Bergerac, die in 't naojaor roed-paors verkleure)
* Périgord Vert, Greun-Périgord ('t greun sleit op 't greune landsjap umtot in dit deil de mieste rege vèlt)

## Historie
De ierste kier weurt 't graofsjap Périgord geneump tijdens de periode vaan Karel de Groete. 't Gief evels Roemeinse euverbliefsele in Perigueux, en de streek steit ouch bekind es de 'weeg vaan de minsheid' door 'n groete hoeveelheid vaan prehistorische opgraovinge. De bekindste is de grot vaan Lascaux, boein aofbeeldinge vaan oerosse, peerd, herte en aander bieste te zien zien die al zeker 17.000 jaor aajd zien, mer 't gief tientalle verseerde grotte. Ouch gief 't tientalle abri's (euverhangende rotswen boe-oonder lui ginge woene, grotwoeninge). In 't pläötske Les Eyzies-de-Tayac-Sireuil woort in 1868 in de Abri de Cro-Magnon de allerierste skelette gevoonde vaan de Cro-Magnon-mins, 'ne latere tiedgenoot vaan de Neanderthaler. De Cro-Magnon behuurt tot de huidege en einegste nog levende minsesoort *[[Homo sapiens sapiens]]*.

Périgord waor ein vaan de slagvelde oet d'n Hoonderdjaoregen Oorlog tösse de Ingelse en de Franse in de veertienden iew en de vieftienden iew. De streek steit vol mèt middeliewse en Renaissance-kestiele, veural langs de Dordogne en de Vézère, zoewie Puymartin, Losse, Hautefort en Beynac.

## Brónne
Dit artikel is gebaseerd op de gelieknaomege artikele op de NL, EN en FR wikipedia.
Gólde sni-j

De **gólde sni-j** of **gölje sni-j** (ouch waal de *verdeiling in uterste en middelste raeje* geneump) is de verdeiling van e lienstök in twieë deil in 'n speciaal verhajing. Bieje gólde sni-j verhèltj 't grótste vanne twieë deil zich toet 't klènste, zowie 't ganse lienstök zich verhèltj toet 't grótste. Wen me 't grótste deil aanguuef mit *a* en 't klènste deil mit *b*, den is de verhajing van dees bei zoea det a : b = (a+b) :a.

De gemèndje verhajing *a/b* wuuertj 't **gólde getaal** geneump en aangeduudj mitte Griekse litter \varphi (phi); zowie hie-ónger wuuertj aangegaove geldj:
:\varphi = \frac{1+\sqrt{5}}{2} \approx 1{,}618

Tródsdet de wiskóndige eigesjappe vanne gólde sni-j al innen aadheid woorte bestudeerdj, dateertj de term *gólde sni-j* pas oete jaore '30 vanne neugentieëndjen ieëf.

Sómmige twintjigstenieëfse kónstenieërs en arsjitekte, worónger Le Corbusier en Salvador Dalí höbben häör werke zoea geproportioneerdj det ze inne buurt kome vanne gólje sni-j, in 't biezunjert inne vorm vanne góljen rechhook, wobie de verhajing vanne lange kantj mitte korte kantj de gólje sni-j haet, inne veróngerstèlling det dees proporsje esthetisch aangenaam zów zeen. De gólje sni-j kump väöl veur in patroeanen inne netuur, worónger de spiraalvörmige fyllotaxis (rangsjikking vanne blajer van plantje) en anger plantjdeile. Ouch zów 't veurkómme vanne gólje sni-j in 't gezeen van luuj bepaolen of emes wuuertj ervaren es aantrèkkelik of neet.
Provinciale weëg 281

D'r **provinciale weëg 281** is 'n wichtige verbinging vuur oeëstelig Zuud-Limburg. D'r weëg besjteet oet twieë deler. 't Ieësjte vingk aa bei knooppunt Genesje (Ten Esschen) ten noarde va Heële en indig bei knooppunt Bóches, zjus aa g'n Dütsje grens. 't Is 'n sjtadsautobaan i g'n gemingde Heële en i g'n regio Parksjtad en functioneert es parallelweëg va d'r A76. 't Twieëde sjtök tussje Bóches en Nieswiller is kót en oetgeboewd es 'ne normale provinciale weëg mit twieë vaarsjtroake en geliekvloesje krütsinge. Dit gedilte is 'ne wichtige óntsjletingsweëg vuur 't Huëvellank. Me kin zoeë sjnel plaatsje wie Vols, Zumpelveld of Gulpe berieke.

De totale lingte va d'r N281 is 15,6 kilometer. De maximumsjnelheed ligk óp 't autobaanachtig deel óp 100 kilometer per sjtónde, óp 't anger deel óp 80 kilometer per sjtónde.

## Gesjichde
D'r N281 woar oersjprunkelig óngerdeel van e Rieksweëgplan. I de vunneftiger en zestiger joare waor d'r weëg aagelag en houw d'r nómmer A76. Bei Nieswiller mós d'r N281 aasjlete óp d'r A78, hüj provinciale weëg 278. D'r A79 tussje Mesjtreech en Heële maakde d'r A78 uëverboajig. I de zeëvetiger joare woeëd d'r A76 veëdig. 't Sjtök bei Heële houw tevöal gevierlige erfaasjletinge en aasjletinge mit lokaal weëg. Óch goof 't nog geliekvloesje krütspunte en te wieënig meugelighede um d'r weëg te verbreije. Doarum woeëd 't in 1976 verlag noa 't hütse tracé, get ten weste Heële. De anger autobaan bleef en koam i heng va provins Limburg. In 1983 woeëd 't provinciaal weëgnet genómmerd. D'r weëg koam zoeë aa zinge nómmer.

In 2001 woeëd knooppunt Bóches umgeboewd tot 'ne gewuëne óp- en aafrit. De sjletinge va de miene en de umleijinge va de weëg A78/A79 en A76, mit es gevolg minder verkier, maakde dit knooppunt uëverboajig.

## Touwkoms
I g'n touwkoms zal d'r N281 aasjlete óp de Boetering Parksjtad Limburg, die de sjteë i g'n oeëstelige Parksjtad verbingk mit 't westeliger en dunbevólkder Huëvellank.

## Trajek

## Bilder

Plaetje:Knooppunt_ten_Esschen.jpg|"Knooppunt Ten Esschen"
Plaetje:Heerlen_N281.jpg|D'r N281 bei Heële
Provinciale waeg 271

ħ

De **provinciale waeg 271** is 'ne waeg in de Nederlandse provincies Gelderland en Limburg. De waeg is óngevier 60 kilomaeter lang en loup vanaaf d'n A73 beej 't dörpke Heume ónder Numwaege nao daezelfden A73, zjus ten zuje van Venlo. De N271 leejt parallel aan de grens mit Pruses en loup door 't Nasjonaal Park De Maasdune. 

## Geschiedenis
De N271 dae weej huuj kinne, is 'n gedeilte van de alde riekswaeg tösse Numwaege en Mestreech. In 1957 kreeg 't 't nómmer N95. In 't riekswaegplan van 1959 waas de route gepland es autobaan. 't Tracé beej Gennep en beej Árse woort daorum óngeliekvloers oetgeboewd. In de zaevetiger jaore kreeg de waeg zien hujige nómmer. Door d'n aanleg van d'n A73 op de linkeroever in de zaevetiger jaore en d'n A77 in de tachetiger jaore is de N271 allein nog van regionaal belang. De route is daorum euvergedrage aan provincie en de gemeintes en vuul stökke woorte neet wiejer oetgeboewd nao 'ne autobaanstatus. De naam "Riekswaeg" is aevel op vuul plekke bewaard gebleve.

### De N271 tösse Venlo en Brach
Wies 2007 leep de N271 nog door tot Brach, ónder Remund. De waeg góng heejbeej dwars door woeënkerne, wie Tegele, Belvend en De Ruiver. Um de dörpe te óntlaste, woort 't verkier umgeleid via de N567, dae ouk de "S(j)treikwaeg" woort geneump. Dizze waeg waas lang neet vaedig. In 2002 woort de waeg esnog doorgetrokke nao de Zujerbrök euver de Maijem. De deile van de N271 door de kerne woorte toen euvergedrage aan de gemeintes. De N567 woort mit de boew van d'n A73 in 2007 en 2008 groeëtedeils vervange.

## Trajek
Smolensk

**Smolensk** (Rössisch: Смоленск, spreek oet: *Smal-JENSK*) is 'n Wes-Russische stad aon de rivier de Dnjepr. Ze is de hoofstad vaan 't Smolensk Oblas, in 't Centraol Fidderaol Distrik. In 2010 had zie 326.861 inwoeners. Daomèt waor ze de 54e stad vaan 't land. Mèt 'n oppervlaak vaan 166,35 veerkante kilometer heet zie 'n bevolkingsdeechte vaan 1.965 lui de veerkante kilometer.

Smolensk is ein vaan de ajdste stei vaan 't land. 't Woort veur de ierste kier geneump in 836 en waor veur lange tied de hoofplaots vaan häören eige staot. De ikkenemie bleujde op in de stad umtot zie gunsteg gelege laog aon de Dnjepr, rillatief neet wied vaan Moskou (get mie es 400 kilometer). In deen tied is Smolensk mierdere kiere ingenome gewore door Tatare. De lèste kier tot dit gebäörde bleef d'r neet väöl euver vaan de stad. In 1237 woort 't deil vaan Litouwe. De Moskoviete vereuverde de stad in 1340. De stad woort weer Litouws in 1408, Moskoviet in 1514, Pools in 1611 nao 'n twinteg maonde lange slaag, en oetindelek woort zie Russisch in 1654. 't Gaof twie groete gevechte in de moderne historie vaan Smolensk. De ierste waor de Franse inval oonder Napoleon in 1812 en de twiede waor de Duitse oonder Adolf Hitler tösse 1941 en 1943. Es 'n teike vaan respek restaureerde de Sovjet-Unie de stad bekans in zien gehiel. Dat waor taomelek zeldzaom in de Sovjettied, veural es me kiek wie rillatief nauwkeureg 't centrum vaan de stad weer is herbouwd door de Sovjets. Daodoor is Smolensk ein van de wienege industrieel stei in Rusland mèt 'n sjoen aw binnestad.

## Brónne
* Ingelstaolege Wikipedia en *Lonely Planet: Russia & Belarus* (Veerde editie), p. 322
Baal (Hukkelhaove)

**Baal** (mit sleiptoean, van 't Letiens *palus* "zómp") is e dörp inne Naordrien-Wèsfaalse gemèndje Hukkelhaove. t'n Naorde van Baal ligke Granterath en Hertzerath; t'n zuje ligk Rurich; t'n oeaste ligk Lovenich; t'n naordwèste 'n industrieterrein inne richting van Doeëvere; en t'n wèste 't Roerdaal inne richting van Helfet. Wiejer ligk Baal ane spaorlien dae richting 't zuudwèste op Brakelen aan trèk.

Op 30 juni 2014 haw Baal 3.757 inwoeaners.

In e klei bósgebied halverwaeges Baal en Doeëvere (inne vouksmóndj *Hunter d'n Berg*) bleujen aljaors van zoeaget midden april toet midde mei hieël väöl hazeklökskes (*[[Hyacinthoides non-scripta]]*), 'n betrèkkelik zeldjzaam plantj in 't wildj. Hieveur neump me dit gebied ouch waal 't *waad vanne blaw blome*.

Baal vörmdje vreuger zien eige gemèndje, die op 1 jannewarie 1972 bie Hukkelhaove woort ingelief.
Bergerhof

**Bergerhof** (*Duutsje naam*) is e gehöch inne Naordrien-Wèsfaalse gemèndje Hukkelhaove. 't Gehöch huuertj toet 't dörp Kleingladbach. 't Ligk tösse Brück nao 't naorde; Esjembrook (inne richting van Kleingladbach) nao 't wèste; de A46 inne richting van Hukkelhaove nao 't zuje en Houverather Heide nao 't oeaste.

Bergerhof besteit oet veer waeg: Am Bergerhof, Bergerhof, de Hochstraße enne Houverather Straße. In Bergerhof ligk ouch 'n sjeetverein: de SSV Rurtal.

Bergerhof huuerdje vreuger bieje gemèndje Kleingladbach, die op 1 jannewarie 1972 bie Hukkelhaove woort ingelief.
Bocketsmühle

**Bocketsmühle** (*Duutsje naam*) is e veurmaolig gehöch inne Naordrien-Wèsfaalse gemèndje Hukkelhaove. 't Gehöch vèltj ónger de stad Hukkelhaove. 't Loog vreuger tössen 't gehuch Doverackerheide (inne richting van Rurbrücke en Helfet) enne stad Hukkelhaove zelf in. Allewiel is van 't aad gehöch door stadsoetbreijinge nieks mieër euver.

Aan 't gehöch herinjertj allewiel allein nag de straotnaam *An Bocketsmühle*.
Jach

De **jach** of **jage** sleit op 't opspäören of lokke van wilj bieëster mit 't ènj die doead te maken of te vange veur aetes of anger deerlike perdukte, vermaak, es netuurbehieërsmaotregel of t'r bestriejing van sjaaj of euverlas.

Jagen is ein vanne aadste menere veur luuj óm aan aetes te kómme; de ieëste miense waren al jaegers. Allewiel wuuertj in Nederlandj bao nimmieë gejaag veur inne laevesbeheufdje te verzeen. Waal wuuertj nag gejaaj veur euverlas te bestrieje of sjaaj ane ougs te verkómmen of te bepirke. Wiejer wuuertj de jach nag recreatief es sport bedreve.

't Grótste deil vanne jach in Nederlandj wuuertj gedaon door amatäörjaegers. De jach door amatäörs wuuertj ouch waal plezeerjach geneump en is ómstreje. Väöl organisaasje zètte zich in veure plezeerjach te verbi-jje. 

## Zuuch ouch
* Visjerie
Bróns

**Bróns** is 'n legering van kaoper en tin. Meistes zitj 't gehaldje aan tin tösse de 10 de 30%. De kluuer is ruuetsig, meh wie mieë tin is toegeveug, de gaelsiger die wuuertj. Traditioneel gezeen is bróns 't derdje aedelmetaal; wen einen 'n derdje plaats behaoltj bekump t'r de brónze medaalje.

De periood worin väöl metale veurwirper oet bróns woorte gemaak neump me waal de brónstied. Bróns is 't ieëste metaal (op inkel ieëre veurwirpe van inkel kaoper oet 't neolithicum nao) det dore miens woort vervaerdig. 't Vervóng stein, mit naam vuurstein. Bróns kènmirk zich es e tej en kórroozjebestenjig matterjaal det zich good lieëntj mit bewirk te waere. Brónze veurwirpe waere meistes gegaote. Allewiel wuuertj bróns veurnamelik nag toegepas in kirkklök en standjbiljer.

Me mót bróns neet verwarre mit messing; det is 'n legering van kaoper en zink. Messing is ieëre gruuengaelsig en roeadgaelsig en wiejer get doeffer inne kluuer. Wen bróns verwaertj wuuertj 't aevel doeffer en get mieë gruuenbluitsig inne kluuer.
Château de Hautefort

**Château de Hautefort** is 'n kestiel in de Franse gemeinte Hautefort, in de Dordogne. 't Kestiel woort gebouwd op de restante vaan 'n awwer kestiel in de zeventienden iew mèt 'ne Fransen tuin veur Markies de Hautefort. De architectuur liek op de kestiele vaan de Loire. 't Is ein vaan de wienege klassieke gebouwe in de Dordogne. In 1853 woort d'n tuin obbenuits ingeriech door graof vaan Choulot, mèt 'ne landsjapstuin, geometrische blommetuine, gevörmde struuk die de tories vaan 't kestiel naobootse, en 'ne lange greunen tunnel.

In 't begin vaan de twintegsten iew waor 't kestiel hendeg vervalle en waor al 't meubilair, de houte lambrizering en de parkèt verdwene. In 1929 weurt 't gekoch door de baron en barones de Bastard en zie beginne aon de restauratie. Nao d'n doed vaan de baron in 1957 geit de barones daomèt weijer en zie kós in 1966 in 't kestiel goon woene. Op 30 augustus 1968 brand 't kestiel groetendeils aof. De barones begint obbenuits mèt de renovatie gestimuleerd door nationaole gifte, mer zeker door de lokaol bevolking en versjèllende bekinde lui. In 1977 kin de barones obbenuits in 't kestiel goon woene en weurt 't opegestèld veur 't publiek.

In 1984 riech de barones 'n stiechting op boe zoewel 't gebouw en 't domein, es al 't meubilair en de gansen inhaajd in weure opgenome. 'n Deil vaan 't kestiel is nog neet te beziechtege umtot 't nog steeds gerenoveerd weurt.
Woiwodsjap Wes-Pommere

**Wes-Pommere** (Pools: *Województwo Zachodniopomorskie*; Dütsj: *Woiwodschaft Westpommern*; Kasjoebisch: *Zôpadnopòmòrsczé Wòjewództwò*) is 'n woiwodsjap i Pole. Zie ligk in 't noardweste van 't lank en grens in 't weste aa g'ne Dütsje deelsjtaat Mecklenburg-Vorpommern en Brandeburg, in 't noarde aa g'n Oeëszieë, Pommere in 't oeëste, Groeët-Pole in 't zuudoeëste en Lubusz in 't zude. De hoofsjtad en groeëtste sjtad is Szczecin.

De woiwodsjap umvat de ganse sjtrieëk Hingerpommere, óngerdeel va g'n historische regio Pommere. Vuurpommere ligk i g'ne Dütsje noabersjtaat Mecklenburg-Vorpommern, meh e kling deel ligk óch i g'n Poolse woiwodsjap. D'r naam is aafkómstig va de Sjlavische aaduding *po more*, wat zoeëget 'tzelfde beteëkent es *[[Zieland|Zieëlank]]*.

## Geografie
't Lanksjap va Wes-Pommere weëd durch ouw morenes oet d'r Iestied, meerkes en dichte dennebussje gedomineerd. 't Binnelank is huëvelechtig en is óngerdeel va g'ne Baltische Zankruk. 't Hoeëgste punt ligk bei g'n sjtedje Biały Bór en is 239 meter hoeëg. In 't weste va g'n woiwodsjap móngk de Oder oet i ge Oderhaf, dat i verbinging sjteet mit g'n Oeëszieë. 

### Sjteë
Sjteë mit mieë es 20.000 iwuënesj zint (sjtank: 30-06-2015):

## Bevólking
't Ganse gebeed va de woiwodsjap maakde bis 1945 deel oet va Dütsjlank. Noa d'r Twieëde Weltkreeg woeëd 't gebeed etnisch gezuverd. Etnische Pole, oet g'n sjtrieëk tussje Vilnius in 't hütse Litouwe bis aa Lviv in Oekraïne, verdrieëve de etnische Dütsjesj i dees sjtrieëk. E groeët deel va de Dütsjesj koam heibei óch um 't leëve of woeëd vermoard. Hingergeblieëve Dütsjesj woeëde kultoereel geassimileerd. Heidurch zint hüj bekans alle lüj i g'n regio Pools en neet Dütsj.

De verdrieëve Dütsjsjpraokige bevólking va Hingerpommere kalde e Platdütsj dialek, dat Oeës-Pommesj heesj. De vlöchtelinge nome i Dütsjlank massaal 't Hoeëgdütsj aa, zieëker i gebede oeë de dialekte fósj aafwiekde va hön dialek. 't Oeës-Pommesj dialek leëf nog wier i Dütsje gemingsjappe i Brazilië, in 't bezónger i de sjtate Espírito Santo, São Paulo en Paraná. 't Pools dat hei gekald weëd behoeët tot ee va de zuvere variante. Óch guëf 't wieënig regionalisme i dees gegend, i teëgesjtelling tot anger Poolse regio's. De verkloaring heivuur is 't óntbreëke van 'n kultoerele binging va de Pole mit g'n sjtrieëk.

## Galerie

Plaetje:Wa%C5%82y_Chrobrego4.JPG|De Oder bei Stettin
Plaetje:0905_Odra_Domi%C4%85%C5%BCa_ZP.JPG|'t Estuarium va g'n Oder bei Police
Plaetje:Lagoon_of_Szczecin_seen_from_Karsib%C3%B3r_Island.jpg|'t Oderhaf
Plaetje:Klif-gosan-070620056.jpg|Kliffe bei Wolin


## Externe links
Messing

**Messing** of **gaelk(a)oper** is 'n legering van koper en zink. De naam *gaelkoper* is aafgelèdj vanne kluuer wen 't matterjaal nanneet lang is bloeatgestèldj ane boetelóch. 't Is den dudelik gelsiger es zuver koper of bróns. Messing is a waerdevol matterjaal door zien helheid en gooj smeejbaarheid. Twieë tupen aan messing bestaon:
* Alfamessing, mit minder es 40% aan zink, is flexibel en kan kaad waere gesmeje;
* Bètamessing, haet nao verheljing minder zink, kan allein heit waere gesmeje, mer is helder en sterker.
Wiejer besteit nag witte messing, mit mieër es 45% aan zink, meh dit is te broos veur algemein broekbaart te zeen.

Messing is al saere prehistorie bekèndj bieje miens, lang veurdet me 't apaart metaal zink haw óntdèk. 't Woort gemaak door koper te doon versmultje mit calamiet (e zinkerts). Tiejes dit percès wuuertj 't zink óntróch oete calamiet en mink 't zich drek mit 't koper. Zuver zink is aevel te reaktief veur te perducere mit dees aaj technieke.
Brakele

**Brakele** (Duutsj: *Brachele*) is e dörp inne Naordrien-Wèsfaalse gemèndje Hukkelhaove. t'n Naorde van Brakele ligke de reveer de Roer en 't dörpke Helfet (inne richting van Hukkelhaove); t'n zuje ligke Linnich en e windjmeulepark; t'n oeaste ligke Rurich en Körrenzig; t'n naordwèste Randerath en Himmerich; en t'n zuudwèste Lindern. Wiejer ligk Brakele ane spaorlien dae richting 't noeardoeasten op Baal aan trèk. 't Dörpke ligk juus t'n zuudwèste vanne Teichbach.

Op 30 juni 2014 haw Baal 3.402 inwoeaners.

De plaatsnaam woort veur 't ieës vermaldj in 1204 es *Brakele*. Me verklaortj deze naam es 'n samestèlling van *bracha* (braakligkendj landj) en *loea* (dörp ane bós).

Brakele vörmdje vreuger zien eige gemèndje, die op 1 jannewarie 1972 bie Hukkelhaove woort ingelief.
Brück

**Brück** (*Duutsje naam*) is e gehöch inne Naordrien-Wèsfaalse gemèndje Hukkelhaove. 't Gehöch huuertj toet 't dörp Kleingladbach. 't Ligk tösse Schellberg (inne richting van Gerderath en Gerderhahn) nao 't naorde; Audermiele en e klei deil van 't dörpscentrum van Kleingladbach nao 't wèste; de Mellikerbaek inne richting van 't gehöch Bergerhof nao 't zuje en 't gehöch Brokend (*Bruchend*, inne richting van Golkrath) nao 't oeaste.

Brück besteit oet twieë waeg: In Brück enne Erkelenzer Straße.

Brück huuerdje vreuger bieje gemèndje Kleingladbach, die op 1 jannewarie 1972 bie Hukkelhaove woort ingelief.