open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1804

1801 - 1802 - 1803 - **1804** - 1805 - 1806 – 1807
**1804** (MDCCCIV) waor e sjrikkeljaor wat begós op 'ne zoondag op de Gregoriaanse kalender.

## Gebäörtenisse

*1 jannewarie - Eindj van de Franse euverheërsjing in Haïti.
*10 miert - In St. Louis wirt plechtig de gebeedeuverdrach van 't Louisiana Territorium van Frankriek nao de Verenigde Sjtate óngerteikend. De aankoup van Louisiana is daomèt ein feit.
*20 miert - Louis Antoine Henri de Bourbon, de hertog van Edinge, wirt op besjöldiging van samezjwaering taenge Napoleon terechgesjtèld. De prins kaom pas de daag daoveur aan in Paries, naodat ein regimènt oet Sjtraatsburg 't buurlandj Baden waas bènnegevalle óm häöm te pakke.
*21 miert - De code civil wirt 't Frans burgerlik wètbook.
*25 april - Sjtichting van Uitenhage in de Oaskaap door Jacob Glen Cuyler.
* 14 mei - De Lewis en Clarck expeditie vertrèk van Camp Dubois óm 't gigantisch achterlandj van de noe qua groatte meë es verdöbbelde Verenigde Sjtate te gaon verkènne.
* 18 mei - De Franse senaat reup Napoleon Bonaparte tot keizer oet.
*11 juli - De Amerikaanse vicepresident Aaron Burr los in ein duel ein doajelik sjot op oppositieleijer Alexander Hamilton.
*18 december - 't Sjtaatsbewèndj veurt de eësjte uniforme sjpelling van de Nederlandse taal in, zoa-es veurgesjtèld door de Leidse hoagleëraar Matthijs Siegenbeek.
;**zónger datum**
* De protesjtante van Brussel verkriege biej octrooi de Hofkapel veur hun eëredeens. Dees waas door Karel van Lotharinge geboewd in 1760.
* Joseph-Marie Jacquard vundj 't nao häöm geneumde Jacquardgetoew oet in Lyon. (volges sómmige brónne 1801)
* De Russisch-Perzische Aorlog (1804-1813) bruk oet.

## Gebore

* 26 jannewarie - Eugène Sue, Franse sjriever
* 13 mei - Aleksej Chomjakov, Russische filosoof en dichter en ein van de gróndjlègkesj van de slavofiel bewaeging
* 1 juli - George Sand, Franse sjriefster
* 1 juli - Michail Glinka, Russische componist (gesjtorve 1857)
* 20 juli - Richard Owen, Britse bioloog (gesjtorve 1892)
* 28 juli - Ludwig Feuerbach, Duutsje filosoof
* 11 oktober - Napoleon Lodewijk Bonaparte (gesjtorve 1831)
* 24 oktober - Wilhelm Eduard Weber, Duutsje natuurkundige en filosoof (gesjtorve 1891)
* 28 oktober - Pierre-François Verhulst, Belzje wiskundige (gesjtorve 1849)
* 23 november - Franklin Pierce, veertieënde president van de Verenigde Sjtate
* 10 december – Carl Gustav Jakob Jacobi, Duutsje wiskundige (gesjtorve 1851)
* 21 december – Benjamin Disraeli, Premier van 't Vereinigd Keuninkriek (gesjtorve 1881)
* 23 december - Charles Augustin Sainte-Beuve, Franse sjriever en criticus

## Gesjtorve

* 6 fibberwarie - Joseph Priestley (70), Èngelsje filosoof, theoloog en chemicus
* 12 fibberwarie - Immanuel Kant (79), Duutsje filosoof
* 5 november - Betje Wolff (66), Nederlandse sjriever
* 14 november - Aagje Deken (63), Nederlandse sjriever
1807

1804 - 1805 - 1806 - **[[1807]]** - 1808 - 1809 – 1810
**1807** (MDCCCVII) waor e gewoen jaor wat begós op 'nen donderdag op de Gregoriaanse kalender.

## Gebäörtenisse

* 12 jannewarie - Bösjkroetramp in Leide. Naobiej 't Rapenburg vlug op Coppermaondig ein kroetsjeep de lóch in. D'r valle óngeveër 160 doaje en 2000 gewónje, en 218 hoeze waere verrinneweert.
*7 fibberwarie - De Sjlaag van Eylau tösje de Russische en Franse legers.
*13 april - De Wèt op 't besjtuur van de departemènte verdeilt Hollandj in ein departemènt Amstellandj en ein departemènt Maaslandj.
*25 mei - Paus Pius VII verklaòrt Coletta Boillet heilig.
* 14 juni - In de Sjlaag biej Friedlandj versjleit ein Frans leger ónger Napoleon Bonaparte ein Russische troepemach ónger Levin August von Bennigsen. De Russe mótte zich euver de Lyma in veiligheid brènge, wobiej väöl mansluuj verdrènke.
* 25 juni - Vreje van Tilsit.
* 17 augustus - Mèt de Clermont maak ingenieur Robert Fulton eine toch van New York nao Albany. Nao deze gesjlaagde toch besjluut Fulton zien sjeep ('t eësjte broekbare sjtoamsjeep) commercieel te gaon exploitere.
* Op 2 september, 3 september en 4 september wirt de Deense hoofsjtad Kopenhage besjaote door de Èngelsje artillerie. Biej dit bómbardemènt valle 1.788 doaje en ein doezendtal zjwaorgewónje.
*29 november – Napoleon zien leger trèk Lissabon bènne. 't Portugese Keuninklik Hoes vestig zich in Brazilië. Dit is ein keërpuntj in de gesjiedenis van dit landj.
*11 november - In 't Verdraag van Fontainebleau kómme Napoleon Bonaparte en ziene broor Louis euverein dat Holland de sjtad Vlissinge zal euverdrage aan Frankriek en in ruul Oas-Frieslandj zal óntvange.

;zónger datum
* In Karlovy Vary (in 't Duutsj: *Karlsbad*) wirt Becherovka, ein beroemd likeurtje, oetgevónje. 't Zal waarsjienlik opgaon in 't Duutsje *Unterberg* zoadra deze Tsjechische likeur wirt geprivatiseerd.
* Humphry Davy zunjert door elektrolyse de elemènte kalium en natrium aaf. Later vundj hae de davylamp veur mienwirkesj en de baoglamp oet.
* De sjterrekundige Heinrich Wilhelm Olbers óntdèk ein van de groate planetoïde: Vesta (diamaeter 390 kilomaeter).
*Hannover wirt door Napoleon Bonaparte geannexeerd.

## Gebore

* 19 jannewarie - Robert E. Lee, Amerikaanse generaal van de Geconfedereerden (gesjtorve 1870)
* 3 fibberwarie - Jacoba Maria Majofski (Koosje Naret Koning), toneëlsjpeler (gesjtorve 1847)
* 4 juli - Giuseppe Garibaldi, Italiaanse vriejheidssjtriejer (gesjtorve 1882)
* 6 september - Abd al-Kader, Algerijnse vriejheidssjtriejer (gesjtorve 1883)
* 25 september - Alfred Vail, Amerikaanse oetvènjer (gesjtorve 1859)
* 14 november - Schelto van Heemstra, Nederlands politicus (gesjtorve 1864)
;datum ónbekènd

## Gesjtorve
* 10 april - Anna Amalia van Brunswijk (67), Duutsje vorstin
* 4 mei - Napoleon Karel Bonaparte (4)
* 13 juli - Hendrik Benedictus Stuart, tweëde zoon van de Old Pretender, kardinaal en hertog van York
* 25 augustus - Edward Preble (46), commodore in de United States Navy
* 20 september - Honoré Langlé (~66), Monegaskische componist, meziektheoreticus en meziekpedagoog
1808

1805 - 1806 - 1807 - **1808** - 1809 - 1810 – 1811
**1808** (MDCCCVIII) waor e sjrikkeljaor wat begós op 'ne vriedag op de Gregoriaanse kalender.

## Gebäörtenisse

* 1 jannewarie - De transatlantische sjlavehanjel, oftewaal de import van liefeigene oet 't boetelandj, in de Verenigde Sjtate wirt verbaoje.
*5 jannewarie - De nuje gouverneur-generaal Herman Willem Daendels arriveert in Batavia. Zien veurnaamste opdrach is óm eilandj en archipel te besjerme taenge de Èngelsje, en hae begint direk mèt de aanlègk van de Groate Poswaeg. Door zien sjpartaans regime sjlaag dit project bènne 't jaor.
*21 jannewarie- Vlissinge wirt formeel biej Frankriek gevoog, es deil van 't arrondissemènt Eeklo in 't departemènt Sjelde. Daomit wirt 't Verdraag van Fontainebleau ten oetveur gebrach tösje Napoleon en ziene broor de Keuning van Hollandj.
*9 fibberwarie - Napoleon vilt Sjpanje bènne.
*20 april - Amsterdam wirt de hoofsjtad van Nederlandj ónger Lodewijk Napoleon.
* 2 mei - Sjpaanse opsjtand in Madrid taenge 't gezag van Jozef Bonaparte. Ouch bekènd es *Dia de la Independencia*, of kortweg **dos de mayo**.
*15 juli - Napoleon beneump ziene zjwaoger Joachim Murat tot Keuning van Napels.
*30 augustus - Conventie van Sintra geteikend tösje Franse en Britse troepe in Portugal. Èngelsje sjepe zulle de Franse troepe mèt waopes en al nao hun landj trukbrènge.
*14 september - Sjlaag biej Oravais. Door hun numeriek euverwich verdrieve de Russe de Zjwede oet 't zuide van Finlandj. Dit is 't keërpuntj in de Finse aorlog.
*13 november - De veer Amsterdamse loges van de vriejmetselariej sjtichte 't eësjte Nederlandse blènjeninsjtituut.
;zónger datum
* Herman Willem Daendels wirt beneump tot Gouverneur-Generaal van Nederlands-Indië, dit beteikent 't begin van de centralisatie van 't besjtuur op Java.
* Lodewijk Napoleon rich 't *Keuninklik Insjtituut* op, de latere *[[Keuninklike Nederlandse Akademie van Weitesjappe]]* (KNAW).

## Gebore

* 4 fibberwarie - Josef Kajetán Tyl, Tsjechische toneëlsjriever (gesjtorve 1856)
* 26 fibberwarie - Honoré Daumier, Franse cartoonist, sjilder en beeldhouwer (gesjtorve 1879)
* 12 miert - Gerrit van der Linde, Nederlandse dichter alias *De Sjoalmeister* (gesjtorve 1858)
* 13 april - Antonio Meucci, Italiaanse óntwerper en vermoedelikke oetvènjer van de telefoon (gesjtorve 1889)
* 20 april - Napoleon III, Franse keizer (gesjtorve 1873)
* 19 augustus - James Nasmyth, Sjotse oetvènjer van de sjtoamhamer
* 30 augustus - Marie Ludovika Wilhelmina, Duutsje hertogin van Beiere, moder van Sissi (gesjtorve 1892)
* 6 oktober - Frederik VII van Denemarken, keuning van Denemarke (gesjtorve 1863)
* 4 december - Maximiliaan Jozef, Duutsje hertog van Beiere, vader van Sissi (gesjtorve 1888)
* 29 december - Andrew Johnson, zevetieënde president van de Verenigde Sjtate (gesjtorve 1875)

## Gesjtorve
* 13 miert - Christiaan VII van Denemarke (59)
* 12 april – Johann Samuel Petri (69), Duutsje componist, pedagoog en sjriever
* 13 september – Catharina Elisabeth Goethe (77), moder Johann Wolfgang Goethe

## Meziek
* Ludwig van Beethoven sjrief zien Bagatelle in A mineur veur piano Für Elise.
1813

1810 - 1811 - 1812 - **[[1813]]** - 1814 - 1815 – 1816
**1813** (MDCCCXIII) waor e gewoen jaor wat begós op 'ne vriedag op de Gregoriaanse kalender.

## Gebäörtenisse

* 27 jannewarie - De opera Il Signor Bruschino van componist Giacomo Rossini geit in première in 't Teatro San Moisè in Venetië.
* 16 miert - Pruse verklaort Napoleon de aorlog.
* 27 april - Amerikaanse einheje brenne 't Britse regeringscentrum in Canada York plat.
*21 juni - De Franse troepe in Sjpanje waere in de Sjlaag biej Vitoria gedecimeerd. Jozef Bonaparte kènt mer zjus óntkómme.
* 26 augustus - Sjlaag biej Dresde.
* 16 oktober-19 oktober - De Sjlaag biej Leipzig, ouch bekènd es de **Volkeresjlaag**: Napoleon wirt vernetigend versjlage in de sjlaag en de campagne d'rveur.
* 24 oktober - Mèt 't Verdraag van Golestan kump ein eindj aan de Russisch-Perzische Aorlog.
* 6 november - 't Congres van Chilpancingo wirt aafgesjlaote mèt de ónaafhankelikheidsverklaoring van Mexico.
* 14 november - Ein Russisch kozakkeleger aangeveurd door generaal baron Otto Fedorovich von Rosen bevriejt Nujesjans en Winsjote. Ouch in de sjtad Groninge pakke de Franse sjnel hun bieze. In Delfzijl doert de sjtried veurt.
* 30 november - De Prins van Oranje zèt nao achtieën jaor weer voot op Nederlandse baojem, op 't sjtrand van Sjeveninge.
* 2 december - Willem I, zoon van sjtadhawwer Willem V en Wilhelmina van Pruse, aanvaardt es soeverein vors "onder waarborg ener wijzer constitutie" de regering euver Nederlandj.

## Gebore

* 26 jannewarie - Juan Pablo Duarte, Dominicaanse nationale held (gesjtorve 1876)
* 31 jannewarie - Samuel Sarphati, Nederlandse arts (gesjtorve 1866)
* 19 miert - David Livingstone, Sjotse missionaris en óntdèkkingsreiziger (gesjtorve 1873)
* 5 mei - Søren Kierkegaard, Deense theoloog en filosoof (gesjtorve 1855)
* 22 mei - Richard Wagner, Duutsje componist (gesjtorve 1883)
* 1 augustus - Évariste Huc, Franse missionaris (gesjtorve 1860)
* 21 augustus - Josef Groll, Duutsje beerbroewer (gesjtorve 1887)
* 9 oktober - Giuseppe Verdi, Italiaanse componist (gesjtorve 1901)

## Gesjtorve
*1 fibberwarie - Theodorus van Kooten (63), eësjte Nederlandse minister van óngerwies
*10 april - Joseph-Louis Lagrange (78), Italiaanse wiskundige en astronoom
*14 april - Joachim Nicolas Eggert (34), Zjweedse componist en dirigent
*28 april - Michail Koetoezov (67), Russische veldjmaarsjalk
*5 augustus - Etienne Ozi (58), Franse componist en meziekpedagoog
*11 augustus - Henry James Pye (68), Èngelsje dichter
*24 september - André Grétry (72), Belzje componist
*29 november - Giambattista Bodoni (73), Italiaanse typograaf, sjtempelsjniejer, drökker en oetgaever
*1 december - Ferdinando Bertoni (88), Italiaanse componist
1817

1814 - 1815 - 1816 - **1817** - 1818 - 1819 – 1820
**1817** (MDCCCXVII) waor e gewoen jaor wat begós op 'ne goonsdag op de Gregoriaanse kalender.

## Gebäörtenisse

*4 miert - James Monroe lègk de eëd aaf es 5e president van de Verenigde Sjtate van Amerika.
*12 juni - De eësjte officiële tweëwieler, de draisine, wirt door de oetvènjer Karl von Drais gedemonsjtreerd in zien woonplaatsj Mannheim.
* 26 juni - Deefsjtal van Menneke Pis van Brussel.
* 26 juni - Hóngeropreur in Europa. In Rotterdam waere op groate sjaal winkels geplunjerd.
* 1 augustus - Óntdèkking van 't graaf van Seti I door Giovanni Battista Belzoni.
* 9 oktober - De Universiteit Gent wirt plechtig geäöpend.
* 18 oktober - Giovanni Battista Belzoni drink in de tempel van Aboe Simbel bènne.

;zónger datum:
* In Nederlandj wirt de eësjte kopere cent gesjlage (pès 1980 gesjlage, pès 1983 in gebruuk).
* Raffles publiceert 't sjtandaardwerk *The history of Java*.

## Gebore

* 17 fibberwarie - Willem III, Keuning van de Nederlande (gesjtorve 1890)
* 18 fibberwarie - Johannes Bosboom, Nederlandsr sjilder en aquarellist (gesjtorve 1891)
* 21 miert - Joseph Poelaert, Belzje architect (gesjtorve 1879)
* 13 april - Nuntius Sulprizio, Italiaanse leërling-sjmeed en zaligverklaorde (gesjtorve 1836)
* 25 april - Édouard-Léon Scott de Martinville, Franse oetvènjer van de fonograaf (gesjtorve 1879)
* 10 mei - Julius Springer, Duutsje oetgaever (gesjtorve 1877)
* 24 juli - Adolf van Luxemburg, Luxemburgse groathertog (gesjtorve 1905)
* 26 augustus - Maria Eugenia van Jezus, Franse heilige en geistelike (gesjtorve 1898)
* 5 september – Alexei Tolstoi, Russische sjriever, dramaturg en dichter (gesjtorve 1875)
* 6 september - Mihail Kogălniceanu, Roemeense politicus (gesjtorve 1891)
* 5 oktober – Eduard Franck, Duutsje componis (gesjtorve 1893)
* 10 oktober - Christophorus Buys Ballot, Nederlandse meteoroloog, wis- en natuurkundige (gesjtorve 1890)
* 3 november - Edouard Piaget, Zjwitserse entomoloog (gesjtorve 1910)
* 20 november - Paul-Jean Clays, Belzje sjilder (gesjtorve 1900)

## Gesjtorve
* 14 juli - Madame de Staël (51), Franse sjriefster
* 18 juli - Jane Austen (41), Britse sjriefster
* 9 augustus - Leopold III Frederik Frans van Anhalt-Dessau (76), Duutsje vorst en hertog
* 2 september - Andreas Bonn (79), Nederlandse arts, chirurg en anatoom
* 18 oktober - Étienne Nicolas Méhul (54), Franse componist en organist
* 11 november - Francisco Javier Mina (28), Sjpaans/Mexicaanse ónaafhankelikheidssjtriejer
Deerlijk

|
|-
|
|-
|
|}
**Deerlijk** (Oos-Vlaoms: *Deirlaik*, Wes-Vlaoms: *Deirliek*) is 'n gemeinte in de Belzje provincie Wes-Vlaondere, in 't arrondissemint Kortrijk. De gemeinte heet 'n oppervlak vaan 16,82 km² en op 1 januari 2008 11.283 inwoeners.

## Geografie
### Deilgemeintes
Deerlijk heet gein deilgemeintes. Wel ligk binne de gemeinte nog 'nen twiede kern.

*I. Deerlijk
**II. Sint-Lodewijk

### Aongrenzende (deil)gemeintes

### Natuur
In de gemeinte Deerlijk vint me 't natuurgebeed De Gavers.

## Cultuur
### Bezeensweerdeghede
In Deerlijk vint me 'n gotische kèrk gewijd aon Sint-Columba. In de umgeving stoon de meule Ter Geest en Te Zande en 't Gaverkestiel oet 1890.

### Musea
't Geboortehoes vaan René De Clercq is es museum ingeriech.

### Taol
In Deerlijk sprik me e dialek oet de euvergaanksgróp vaan Wes- nao Oos-Vlaoms, meh vaanaajds waor dit dialek veural Oos-Vlaoms vaan karakter. Recentelek is dao evels verandering in gekoume: dinkelek door d'n drök vaan Kortrijk zien de diftonge *ij* en *ui* (die me in Kortrijk es 'boers' huurt) trök vervaange door de einklaanke *ie* en *uu*, die typisch Wes-Vlaoms zien. Teikenend is 't werk vaan zengeres Hannelore Bedert, aofkumsteg vaan Deerlijk, die typisch veur häör generatie (*1984) Wes-Vlaoms sprik en zingk.

## Historie
De plaots Deerlijk waor al in de prehistorie bewoend. Dao zien vóndste gedoon oet de Tjongercultuur (laat-Paleolithicum, ca. 7.000 veur Christus), wie ouch neolithische, Gallo-Romeinse en Merovingische vóndste. Of Deerlijk es zoedaneg al in de Romeinsen tied bestoont is neet dudelek; M. Gysseling meint vaan wel en leit de naom *Deerlijk* aof vaan 't Gallisch *Trasiliaco*, 'bezit vaan 'ne zekere Trasilos'.

De gesjreve historie begint in d'n tienden iew es graof Arnulf de Groete vaan Vlaondere de Sint-Pietersabdij in Gent 't Medelewoud te lien gief. Es dit woud weurt oontgonne, oontsteit lankzaamaon e dörp wat oetgreujt tot Deerlijk. Vaan de vieftienden tot de zeventienden iew is 't dörp in han vaan de familie De Costere; hun familiewaope is sinds 1937 't waope vaan Deerlijk.

## Bekinde Deerlijkenere
* Hannelore Bedert, zangeres-sjriefster
* Nico Declercq, natuurkundege
* René De Clercq, sjriever, diechter en componis
* Stijn Devolder, fietserenner
* Luuk Gruwez, diechter
* Hugo Verriest, preester, sjriever en flamingant

## Extern links
* Website vaan de gemeinte
1821

1818 - 1819 - 1820 - **1821** - 1822 - 1823 – 1824
**1821** (MDCCCXXI) waor e gewoen jaor wat begós op 'ne maondag op de Gregoriaanse kalender.

## Gebäörtenisse

* 24 fibberwarie - In Mexico vorme de versjillende opsjtendige einheje 't leger van de drie garantië.
* 25 miert - De Grieke kómme in opsjtand taenge de Turkse euverheërsjersj.
* Congres van Laibach in 't hujig Ljubljana.
* 24 juni - Venezuela wirt ónaafhankelik nao de euverwinning op Sjpanje biej de Sjlaag van Carabobo.
* 19 juli – George IV wirt gekroand es keuning van 't Vereinigd Keuninkriek en Ierlandj.
* 28 juli - Peru verklaort zich ónaafhankelik van Sjpanje.
* 10 augustus - Missouri wirt de 24e sjtaat van de Verenigde Sjtate.
* 11 september – Griekse Ónaafhankeliksaorlog: Griekse rebelle sjlachte alle Turkse en Joadse inweunersj van 't Griekse Tripili aaf.
* 15 september - Centraal-Amerika wirt ónaafhankelik van Sjpanje.
* 27 september - 't Eësjte Mexicaanse Keizerriek wirt ónaafhankelik van Sjpanje.
* 28 november – Panama verklaort zich ónaafhankelik van Sjpanje

## Gebore

* 8 jannewarie – James Longstreet, veuraansjtaonde Zuidelike generaal in de  Amerikaanse burgeraorlog (gesjtorve 1904)
* 10 jannewarie – Caroline van Mecklenburg-Strelitz, princes getrouwd mèt kroanprins Frederik van Denemarke (gesjtorve 1876)
* 16 jannewarie – John Breckinridge, Amerikaans politicus, militair en vicepresident (gesjtorve 1875).
* 24 jannewarie – Liéven De Winne, Belzje kunssjilder (gesjtorve 1880)
* 3 fibberwarie - Elizabeth Blackwell, Amerikaanse activiste (gesjtorve 1910)
* 11 fibberwarie - Auguste Mariette, Egyptoloog (gesjtorve 1881)
* 14 miert - Jens Jacob Worsaae, Deense archeoloog (gesjtorve 1885)
* 9 april - Charles Baudelaire, Franse sjriever en dichter (gesjtorve 1867)
* 25 juli - Paul Nardini, Duutsje zaligverklaorde en geistelike (gesjtorve 1862)
* 15 augustus - Louis Charles Horta, Belzje oetgaever (gesjtorve 1870)
* 31 augustus - Hermann von Helmholtz, Duutsje óntdèkker van de Wèt van Behoud van Energie (gesjtorve 1894)
* 1 september - Leopold III van Lippe, vors van Lippe (gesjtorve 1875)
* 13 oktober - Rudolf Virchow, Duutsje arts (gesjtorve 1902)
* 11 november - Feodor Dostojevski, Russische sjriever en publicist (gesjtorve 1881)
* 11 december - Karel Houben, Nederlandse, heilig verklaorde preester (gesjtorve 1893)

## Gesjtorve
thumb|right|150px|Napoleon Bonaparte, <br> gesjtorve op 5 mei 1821.
* 4 jannewarie – Elizabeth Ann Seton (46), Amerikaanse congregatiesjtichtster en heilige.
* 17 jannewarie – Joan Graafland, Pietersz. (87), Nederlandse bewèndjveurder van de VOC en de WIC, sjepen van Amsterdam
* 25 jannewarie – Johan Valckenaer (62), Nederlandse jurist, patriot en diplomaat
* 23 fibberwarie - John Keats (24), Ingelsen diechter
* 26 fibberwarie - Joseph de Maistre (67), Franse politicus, sjriever en filosoof
* 29 april - André-Frédéric Eler (~57), Franse componist en meziekpedagoog
* 5 mei - Napoleon Bonaparte (51), Franse dictator en keizer
* 30 augustus - Louis Michel Aury (33?), Franse zeëraover, betrokke biej de ónaafhankelikheidssjtried van Latiens-Amerika
1827

1824 - 1825 - 1826 - **1827** - 1828 - 1829 - 1830
**1827** (MDCCCXXVII) waor e gewoen jaor wat begós op 'ne maondag op de Gregoriaanse kalender.

## Gebäörtenisse
*2 april - De Russische wiek van Potsdam, Alexandrowka, wirt feëstelik in gebruuk genómme. Ze besjteit oet 17 houte huuskes mèt jeder eine flinke moostem en die geboewd zint in opdrach van keuning Friedrich Wilhelm III veur de ex-Franse kriegsgevangene die es zengers zint verbónje aan 't 1e garderegimènt.
*18 november - Äöpening van 't Kanaal Gent-Terneuze, dat de sjtad Gent eine oetwaeg nao de zeë geuf.

;zónger datum
* Ruslandj verwurf Balkarië en is daomèt zien eësjte gebeed in de Noordelike Kaukasus.
* Robert Brown óntdèk de Brownse bewaeging went hae mèt ziene microscoop sjtuufmaelkorrels in water observeert.
* De groatste sjtad van Finland, Turku, wirt door brandj verrinneweert.
* In Nederlandj wirt Werkspoor opgerich, ein maatsjappiej die zich bezig geit hawwe mèt de boew van sjpaorwaegmaterjeel.

## Gebore

* 17 fibberwarie - Maria Francesca Rossetti, Èngelsje sjriefster
* 5 miert - Willem van Mecklenburg, Duutsje militair (gesjtorve 1879)
* 10 april - Lew Wallace, Amerikaanse sjriever (gesjtorve 1905)
* 28 april - Samuel Senior Coronel, Nederlandse sociaal genaeskundige (gesjtorve 1892)
* 16 mei - Pierre Cuypers, Nederlandse architect (gesjtorve 1921)
* 7 juni - Lodewijk Pincoffs, Nederlandse zakeman (gesjtorve 1911)
* 12 juni - Johanna Spyri, Zjwitserse sjriefster (gesjtorve 1901)
* 17 juli - Frederick Augustus Abel, Èngelsje chemicus (gesjtorve 1902)
* 1 september - Jacob Jan Cremer, Nederlandse novelsjriever (gesjtorve 1880)

## Gesjtorve
* 21 jannewarie - Adriaan van Bijnkershoek van Hoogstraten (49), Nederlandse letterkundige, numismaticus en commissaris van Amsterdam
* 5 miert - Pierre Simon Laplace (77), Franse wiskundige
* 5 miert - Alessandro Volta (82), Italiaanse natuurkundige
* 26 miert - Ludwig van Beethoven (56), Duutsje componist
* 27 april - José Joaquín Fernández de Lizardi (50), Mexicaanse sjriever
* 8 juli - Robert Surcouf, Franse kaperkapitein oet Saint-Malo, (Bretagne)
* 14 juli – Augustin-Jean Fresnel (42), Franse ingenieur en natuurkundige
* 30 oktober - Henry Salt (47), Èngelsje kunstenaer, diplomaat en egyptoloog.
* 5 december – Enrico Acerbi (42), Italiaanse arts


Plaetje:Alessandro Volta.jpeg|Alessandro Volta,  gesjtorve 5 mieërt 1827.
Plaetje:Beethoven 3.jpg|Ludwig von Beethoven,  gesjtorve 26 mieërt 1827.
Plaetje:Augustin Fresnel.jpg|Augustin Fresnel,  gesjtorve 14 juli 1827.
1828

1825 - 1826 - 1827 - **[[1828]]** - 1829 - 1830 – 1831
**1828** (MDCCCXXVIII) waor e sjrikkeljaor wat begós op 'nen dinsdag op de Gregoriaanse kalender.

## Gebäörtenisse
* 4 april - De Nederlander Caspard van Houtten krit ein brevèt, ómdat hae de chocolade (oplosbare cacaopoejer) haet oetgevónje.
* 23 juli - In de Zuidelijke Nederlande sjlete de katholieke ein mónjsjterverbóndj mèt hun traditioneel viejande, de liberale. Dit Unionisme wirt de drievende krach van de oppezietie taenge keuning Willem I.
* Troepe van 't Verenigd Keuninkriek, Frankriek en Oasteriek verdrieve Ibrahim Pasha oet Griekelandj.
* Siam bezèt 't keuninkriek Vientiane.

;zónger datum 
* Poginge van Nederlandj óm ein 3e West-Indische Compagnie op te richte mislökke.
* In Meerkerk brent de Nederlands Hervörmde Kirk aaf.

## Gebore
* 8 fibberwarie - Jules Verne, Franse auteur en pionier in 't sciencefictiongenre (gesjtorve 1905)
* 20 miert - Henrik Ibsen, Noorse dichter en toneelschrijver (gesjtorve 1906)
* 6 april - Willoughby Smith, Èngelsje elektrotechnicus (gesjtorve 1891)
* 6 april - Cromwell Fleetwood Varley, Èngelsje elektrotechnicus (gesjtorve 1883)
* 8 mei - Henri Dunant, Zjwitserse bankeer en oprichter van 't Roaj Kruus (gesjtorve 1910)
* 12 mei - Dante Gabriel Rossetti, Èngelsje dichter en kunssjilder (gesjtorve 1882)
* 27 juli - Lodewijk Willem Ernst Rauwenhoff, Nederlandse theoloog, predikant, hoagleëraar (gesjtorve 1889)
* 6 augustus - Andrew Still, Amerikaanse arts en gróndjlègker van de osteopathie (gesjtorve 1917)
* 9 september - Leo Tolstoj, Russische sjriever (gesjtorve 1910)
* 24 oktober - Aaron Adolf de Pinto, Nederlandse jurist en vicepresident van de Hoage Raod (gesjtorve 1907)
* 26 oktober - Leonard Murialdo, Italiaanse preester, Salesiaan en heilige (gesjtorve 1900)
* 31 oktober - Joseph Wilson Swan, Èngelsje sjeikundige, natuurkundige en oetvènjer (gesjtorve 1914)
* 17 november - Valentinus Paquay, Vlaamse preester en zalige (gesjtorve 1905)
* 9 december - Joseph Dietzgen, Duutsje filosoof en laerloajer (gesjtorve 1888)


Plaetje:Jules Verne.jpg|Jules Verne,  gebaore op 8 fibberwarie 1828.
Plaetje:Henrik Ibsen.jpg|Henrik Ibsen,  gebaore 20 mieërt 1828.
Plaetje:Henry Dunant-young.jpg|Henry Dunant,  gebaore 8 mei 1828.
Plaetje:Ilya Efimovich Repin (1844-1930) - Portrait of Leo Tolstoy (1887).jpg| Leo Tolstoi,  gebaore 9 september 1828.


## Gesjtorve
* 15 april - Francisco Goya (81), Sjpaanse kunssjilder
* 25 april - Johannes Goldberg (64), Nederlandse politicus
* 27 augustus - Eise Eisinga (84), Friese astronoom
* 19 november - Franz Schubert (31), Oasteriekse componist
* 1 december - Shaka Zoeloe (47), Zoeloe-keuning
;datum ónbekènd
* Victor van Aveyron (ca. 40), Frans wolfskèndj


Plaetje:Self-portrait_at_69_Years_by_Francisco_de_Goya.jpg|Francisco Goya,  gesjtórve op 15 april 1828.
Plaetje:Willem Bartel van der Kooi - Eise Eisinga.jpg|Eise Eisinga,  gesjtórve op 27 augustus 1828.
Plaetje:Franz Schubert by Wilhelm August Rieder 1875.jpg|Franz Schubert,  gesjtórve 19 november 1828.
Dentergem

|
|-
|
|-
|
|}
**Dentergem** is 'n gemeinte in de Belzje provincie Wes-Vlaandere, in 't arrondissemint Tielt aon de grens mèt Oos-Vlaandere. De gemeinte heet 'n oppervlak vaan 25,94 km² en had op 1 januari 2008 8.223 inwoeners.

## Geografie
### Deilgemeintes
Dentergem besteit oet veer deilgemeintes. Dentergem zelf heet 'n oppervlak vaan 11,76 km² en had in 2006 2.625 inwoeners.

*I. Dentergem
*II. Markegem
*III. Wakken
*IV. Oeselgem

### Aongrenzende (deil)gemeintes

## Economie
Tot 2007 waor in Dentergem de beerbrouwerij Riva gevesteg. Dit bedrief is intösse pleite en euvergenome door Duvel; de vesteging in Dentergem zelf weurt neet mie gebruuk.

## Historie
In 1977 woort de gemeinte Dentergem oetgebreid mèt de opgeheve gemeintes Markegem, Wakken en Oeselgem.

## Extern links
* Website vaan de gemeinte
1829

1826 - 1827 - 1828 - **[[1829]]** - 1830 - 1831 – 1832
## Gebäörtenisse

* 11 juni - Sjtichting van de sjtad Perth in West-Australië.
* 8 - Keuning Karel X van Frankriek beneump de Hertog de Polignac tot eësjte minister.
* 14 september - Verdraag van Adrianopel (Edirne) tösje Ruslandj en Turkije. Ruslandj breijt ziene invloedssfeer oet ten koste van 't Ottomaanse Riek. Griekelandj wirt ónaafhankelik, Servië krit autonomie en Walachije en Moldavië waere Russische protectorate.
*11 december - De Nederlandse regering trèk de taal- en belastingwètte, wotaenge in 't zuide väöl bezjwaore laeve, gedeiltelik in.

## Gebore

* 2 fibberwarie - Alfred Brehm, Duutsje zoöloog, ornitholoog en publicist (gesjtorve 1884)
* 26 fibberwarie - Levi Strauss, Amerikaanse kleijingfabrikant, óntwerper van de sjpiekerbrook (gesjtorve 1902)
* 3 miert - Carl von Siemens, Duutsje indusjtriejeel (gesjtorve 1906)
* 24 miert - Ignacio Zaragoza, Mexicaanse generaal (gesjtorve 1862)
* 10 april - William Booth, Britse sjtichter van 't Leger des Heils (gesjtorve 1912)
* 28 april - Charles Bourseul, Franse technicus en oetvènjer (gesjtorve 1912)
* 20 juli - Luis Terrazas, Mexicaanse politicus, militair en haciendero (gesjtorve 1923)
* 7 september - Friedrich Kekulé, Duutsje sjeikundige (gesjtorve 1896)
* 21 september - Taco Mesdag, Nederlandse bankeer en kunssjilder (gesjtorve 1902)
* 25 september - William Michael Rossetti, Èngelsje sjriever en dichter (gesjtorve 1919)
* 15 oktober - Asaph Hall, Amerikaanse astronoom (gesjtorve 1907)
* 21 november - Petrus Augustus de Génestet, Nederlandsen diechter en theoloog (gestorve 1861)
* 20 december - Albert Rubenson, Zjweedse componist en violist (gesjtorve 1902)

## Gesjtorve

* 10 fibberwarie - Paus Leo XII (68), paus van 1823 tot 1829
* 16 fibberwarie - François-Joseph Gossec (95), Belsj-Franse componist, meziekpedagoog en musicus
* 18 fibberwarie - Jan Křtitel Josef Kuchař (77), Boheemse componist, klavecinist en organist
* 5 miert - John Adams (63), Britse muter
* 6 april - Niels Henrik Abel (26), Noorse wiskundige
* 10 mei - Thomas Young (55) , Èngelsje natuurkundige, egyptoloog en arts
* 29 mei - Humphry Davy (50), Britse sjeikundige
* 9 november - Jean-Xavier Lefèvre (66), Zjwitsers-Franse klarinettist, meziekpedagoog en componist
* 28 december - Jean-Baptiste Lamarck (85), Franse bioloog
1826

1823 - 1824 - 1825 - **[[1826]]** - 1827 - 1828 - 1829
## Gebäörtenisse

* 4 juli – Zoawaal Thomas Jefferson es ouch John Adams sjterve op dezen daag.

;zónger datum
* G.A.G.Ph. Baron van der Capellen wirt door L.P.J. Burggraaf du Bus de Gisignies opgevolg es Gouverneur-Generaal van Nederlands-Indië.
* In Denekamp wirt de lètste inheemse bever gedoad.
* Joseph Nicephore Niépce maak de eësjte foto op ein geasfalteerde plaat. Hae haet hiejveur biej helder zónleech eine belichtingstied van mèr leefs ach oer neuëdig.
* Ten gevolge van recènte watereuverlas heërsj in Groninge malaria.

## Gebore
* 19 jannewarie - Isidore Joseph Du Roussaux, bisjop van Doornik (gesjtorve 1897)
* 26 jannewarie - Louis Favre, Zjwitserse ingenieur, projectleijer biej de boew van de Gotthardtunnel (gesjtorve 1879)
* 24 fibberwarie - Theo van Lynden van Sandenburg, Nederlandse politicus (gesjtorve 1885)
* 23 miert - Léon Minkus, Tsjechisch/Oasteriekse componist en vioolvirtuoos (gesjtorve 1917)
* 4 april - Zénobe Gramme, Belzje weitensjapper (gesjtorve 1901)
* 6 april - Gustave Moreau, Franse sjilder (gesjtorve 1898)
* 17 september - Bernhard Riemann, Duutsje wiskundige (gesjtorve 1866)
* 12 oktober - Francis Allan, Nederlandse auteur (gesjtorve 1908)
* 21 oktober - Jan van Stolk, Nederlandse politicus (gesjtorve 1880)
* 24 november - Carlo Collodi, Italiaanse sjriever (gesjtorve 1890)
* 8 december – Friedrich Siemens, Duutsje industriejeel (gesjtorve 1904)
* 28 december - Conrad Busken Huet, Nederlandse sjriever en literatuurcriticus (gesjtorve 1886)

## Gesjtorve

*3 jannewarie - Louis Gabriel Suchet (55), vanaaf 1813 hertog van Albufera
*17 jannewarie - Juan Crisóstomo de Arriaga (19), Sjpaanse (Baskische) componist en violist
*13 april - Franz Danzi (61), Duutsje componist en dirigent
* 5 juni – Carl Maria von Weber (39), Duutsje componist
* 4 juli - John Adams (90), tweëde president van de Verenigde Sjtate, en Thomas Jefferson (83), derde president van de Verenigde Sjtate. In ein biejzunjer toeval euverlieje allebei op de 50ste verjaordaag van de aanname van de Amerikaanse Ónaafhankelikheidsverklaring wobiej ze allbei ein groate rol höbbe gesjpeeld.
* 13 augustus - René Laënnec (45), Franse arts
* 8 oktober – Friedrich Krupp (39), Duutsje industriejeel
;exacte datum ónbekènd
* Pieter Hennequin (±50), Nederlandse officeer van de Genie

## Meziek
* Ludwig van Beethoven voltoajt 't 13e sjtriekkwartet mèt de Große Fuge. Vanwaege de reacties maak hae d'r ein aafzunjerlik concertsjtök van.
1833

1830 - 1831 - 1832 - **[[1833]]** - 1834 - 1835 – 1836
## Gebäórtenisse
* 1 jannewarie – Groat-Brittanië verklaort zich eigenaer van de Falklandjeilenj.
* 26 jannewarie - In Paramaribo waere de gevluchde sjlave Kodjo, Present en Mentor terechgesjtèld veur hun aandeil in de sjtadsbrandj van 't veurig jaor.
* 4 april – Andrew Jackson begint ziene tweëde termien es prsident van de Verenigde Sjtate. 
* 3 mei – Turkije erkènt de ónaafhankelikheid van Egypte en sjteit teves Syrië aaf aan Egypte.
* 1 augustus - 't Britse parlemènt nump ein wèt aan wobiej in 't Verenigd Keuninkriek de sjlaverniej wirt aafgesjaf.
* 2 augustus – In Groat-Brittannië wirt de febriekswèt aangenómme, wobiej bepaold is dat kènjer jónger es neuge jaor neet meë in febrieke maoge wirke.
* 17 augustus - De Royal William, 't eësjte volwaerdig sjtoamsjeep dat de Atlantische Oceaan euver zouw sjtaeke, vertrèk oet Nova Scotia.
* 29 september – Keuning Ferdinand VII van Sjpanje sjturf en wirt opgevolg door zien driejaorige dochter Isabella II mèt häör moder es regentes. 

;zónger datum:
* In Nederlandj wirt de eësjte jeuginrichting opgerich.
* Biej 't veurmalig fort Dearborn wirt Chicago geboewd, dat in 1837 tot sjtad wirt verklaord.
* Anselme Payen óntdèk 't enzym Amylase
* In Münster viert me weer vastelaovend.
* In Belsj sjtart me mèt de klassieke meteorologische waarnumminge (vanaaf 31 juli 1913 't KMI).

## Gebore
* 28 jannewarie - Charles George Gordon, Brits offeceer en legeringenieur (gesjtorve 1885)
* 12 april - Hippolyte Fontaine, Franse indusjtrieel (gesjtorve 1910)
* 17 april - Jean-Baptiste Accolay, Belzje violist, componist en pedagoog (gesjtorve 1900)
* 5 mei - Richard Watson Dixon, Èngelsje dichter
* 7 mei - Johannes Brahms, Duutsje componist en pianist (gesjtorve 1897)
* 20 - Benjamin Harrison, 23ste president van de Verenigde Sjtate
*9 september - Rosier Faassen, Nederlandse toneëlsjriever en acteur
* 4 oktober - Constant Hansen, Vlaamse sjriever
* 21 oktober - Alfred Nobel, Zjweedse chemicus en naamgaever van de Nobelpries
* 12 november - Aleksander Borodin, Russische componist en chemicus (gesjtorve 1887)


Aafbeilding:Johannes Brahms 1853.jpg|Johannes Brahms,  gebaore 7 mei 1833.
Aafbeilding:AlfredNobel2.jpg|Alfred Nobel,  gebaore 21 oktober 1833.
Aafbeilding:Borodin.jpg|Aleksander Borodin,  gebaore 12 november 1833.


## Gesjtorve

* 23 jannewarie - Edward Pellew (76), Èngelsje admiraal
* 26 jannewarie - Charles George Gordon (51), Brits offeseer en legeringenieur
* 22 april - Richard Trevithick (62), Èngelsje oetvènjer van de sjtoumlocomotief
* 5 juli - Joseph Nicephore Niépce (68), Franse oetvènjer van de fotografie
* 29 juli - William Wilberforce (73), Èngelsje parlementariër en anti-sjlaverniej-activist
* 17 december - Kaspar Hauser (hoagswaarsjienlik 21), eine Duutsje vónjeling dae oetgreujde tot ein van de groate raodsels van de neugetieënde eëuw
1834

1831 - 1832 - 1833 - **[[1834]]** - 1835 - 1836 – 1837
**1834** (MDCCCXXXIV) waor e gewoen jaor wat begós op goonsdag op de Gregoriaanse kalender.

## Gebäörtenisse

*1 jannewarie - De Duutsje Zollverein treujt in wirking. Dees economische vereiniging is de eësjte aanzèt tot de Duutsje einheid.
* 1 augustus – In ’t ganse Britse Riek wirt de sjlaverniej aafgesjaf.
* 24 september - De ex-keizer van Brazilië Pedro I euverliejt.
* 13 oktober - Ónger leijing van Hendrik de Cock sjeijt eine eësjte groep Gereformeerde zich aaf van de Hervormde Kirk.
* 16 oktober - Britse parlemèntsgeboewe waere verrinneweert door ein groate brandj.

;zónger datum
* In Denemarke wirt de Veersjtande vergadering opgerich, eine veurluiper van 't modern parlemènt.
* In Nederlandj mislök ein poging óm voldoende geldj biejein te brènge veur de aanlègk van eine sjpaorlien Amsterdam-Kölle.

## Gebore

* 7 jannewarie - Philipp Reis, Duutsje óngerwiezer en oetvènjer (gesjtorve 1874)
* 10 jannewarie - Lord Acton, Brits-Napolitaonsen historicus en politicus
* 19 miert - Rosalie Loveling, Vlaamse sjriefster (gesjtorve 1875)
* 9 april - Edmond Laguerre, Franse wiskundige
* 5 mei - Viktor Hartmann, Russische architect, beeldhouwer en kunssjilder (gesjtorve 1873)
* 14 juni - Emil Stang, Noorse politicus (gesjtorve 1912)
* 2 juli - Hendrick Peter Godfried Quack, Nederlandse historicus
* 14 juli - James McNeill Whistler, Amerikaanse kunssjilder
* 19 juli - Edgar Degas, Franse impressionistische sjilder
* 1 augustus - Mariane van Hogendorp, Nederlands sociaal hervörmsjter en feministe (gesjtorve 1909)
* 4 augustus - John Venn, Britse wiskundige
* 17 augustus - Peter Benoit, Vlaamse componist
* 29 augustus - Hermann Sprengel, Duutsje sjei- en natuurkundige (gesjtorve 1906)
* 16 december - Léon Walras, Franse econoom (gesjtorve 1910)

;datum ónbekènd
* Jacob Davis, oetvènjer van de sjpiekerbrook

## Gesjtorve

* 12 jannewarie – William Wyndham Grenville, 1e Baron Grenville (74), eësjte minister van 't Vereinigd Keuninkriek (1806-1807)
* 26 fibberwarie - Alois Senefelder (62), Duutsje oetvènjer van de *steendruk* of lithografie
*20 mei - Markies de La Fayette (76), Frans aristocraat
* 4 augustus - Ralph Dundas Tindal (61), Nederlands militair
* 24 september – Keizer Pedro I van Brazilië (35)
* 18 november - Johannes ter Pelkwijk (65), Nederlands staatsman
* 23 december - Robert Malthus (68), Brits demograaf en econoom
Diksmuide

|
|-
|
|-
|
|-
|
|}
**Diksmuide** (Wes-Vlaams: *Diksmude* of *Smude*; Frans: *Dixmude*) is 'n stad in de Belzje provincie Wes-Vlaandere; de hoofplaots vaan 't arrondissemint Diksmuide. De stad heet 'n oppervlak vaan 149,40 km² en had op 1 januari 2008 15.998 inwoeners.

## Geografie
### Deilgemeintes
Diksmuide heet neet minder es vieftien deilgemeintes. Diksmuide zelf heet 'n oppervlak vaan 2,12 km² en had in 2007 5.180 inwoeners.

### Aongrenzende (deil)gemeintes

### Ligking
Door de gemeinte Diskmuide, ouch langs de stad zelf, löp de reveer d'n IJzer. De gemeinte vörmp landsjappelek gezeen d'n euvergaank vaan de Polders in 't weste nao 't Houtland in 't ooste.

## Bezeensweerdeghede
Diksmuide heet e middeliews stadscentrum, wat nao complete verweusting in d'n Ierste Wereldoorlog gooddeils gerestaureerd is. Belaankriekste monuminte zien de Sinterklaoskèrk en 't raodhoes aon de Groete Merret. Aon d'n Ierste Wereldoorlog herinnere d'n IJzertoren en d'n Doejegaank, allebei aon d'n andere kaant vaan d'n IJzer, op 't groondgebeed vaan deilgemeinte Kaaskerke. In Keiem en Vladslo vint me nog e Belzj resp. e Duits militair kèrkhof.

## Historie
Al in d'n twelfden iew waor Diksmuide e veurnaom centrum vaan regionaolen handel. In 1270 woorte de walmör gebouwd. Nao de middeliewe bleef de greuj get achter. In 1914 woort Diksmuide gans verweus in de Slaag bij d'n IJzer; de weeropbouw doort jaore (nog in 1920 had de stad mer 1.113 inwoeners, tege 3.884 in 1910). Ouch in d'n Twiede Wereldoorlog leep de stad sjaoj op.

In 1965 woorte de opgeheve Esen en Kaaskerke es deilgemeinte aon Diksmuide touwgevoog. In 1977 volgde daan de gemeintes Beerst, Vladslo, Leke, Pervijze, Driekapellen en Woumen (boete de Woumense parochie Jonkershove, die nao Houthulst góng). Driekapellen waor zelf in 1971 es fusiegemeinte oontstande oet Oudekapelle, Nieuwkapelle en Sint-Jacobskapelle, dewijl datzelfde jaor Beerst al de gemeinte Keiem had geannexeerd en Pervijze de gemeintes Stuivekenskerke, Lampernisse en Oostkerke.

## Extern links
* Website vaan de gemeinte
1835

1832 - 1833 - 1834 - **[[1835]]** - 1836 - 1837 – 1838
## Gebäörtenisse
* 5 mei - De eësjte trein op 't vastelandj van Europa riejt in Belsj, tösje Brussel en Mechele.
*30 augustus - Sjtichting van de sjtad Melbourne in de Australische deilsjtaot Victoria.

;zónger datum
* Oetvènjing en óntwikkeling van 't Morse door Samuel Morse.
* De eësjte trein in Duutsjlandj riejt tösje Neurenberg en Fürth.
* Charles Henry Harrod begint eine thee- en kruideneerswinkel, dae zal oetgreije tot 't Londense warehoes Harrods.
* Charles Darwin nump biej zien reis mèt de Beagle de sjildpad Harriet mit nao Èngelandj.
* Gaspard-Gustave Coriolis besjrief veur 't eësj 't corioliseffect.
* De Porte maak gebruuk van interne Lybische twiste door 't landj ónger direct Osmaans besjtuur te plaatsje.
* Oetvènjing van 't relais door de Amerikaan Joseph Henry.
* 't Keuninklik Instituut Woluwe sjtart in de Violettesjtraot in Brussel.

## Gebore
* 2 januari - Carl Friedrich Wilhelm Claus, Duutsje zoöloog (gesjtorve 1899)
* 6 januari - César Cui, Russische componist en meziekcriticus (gesjtorve 1918)
* 31 januari - Gustave Rolin-Jaequemyns, jurist, diplomaat, adviseur van Rama V, ein van gróndjlègkersj van 't modern internationaal rech
* 13 fibberwarie - Mirza Ghulam Ahmad, sjtichter van de Ahmadiyya Moslim Gemeinsjap
* 14 fibberwarie - Piet Paaltjens, Nederlandse dichter en predikant (gesjtorve 1894)
* 9 april - Leopold II, Keuning van de Belzje
* 27 mei - Henrique Pereira de Lucena, Braziliaanse politicus (gesjtorve 1913)
* 30 mei - Alfred Austin, Èngelsje dichter
* 7 juli - Ernest Giles, Australische óntdèkkingsreiziger (gesjtorve in 1897)
* 10 juli - Ferdinand IV van Toscane (gesjtorve 1908)
* 27 juli - Giosuè Carducci, Italiaanse dichter
* 2 oktober - Louis-Antoine Ranvier, Franse patholoog
* 9 oktober - Camille Saint-Saëns, Franse componist
* 20 november - Ericus Gerhardus Verkade, Nederlandse óngernummer
* 25 november - Andrew Carnegie, Amerikaanse indusjtrieel en filantroop (gesjtorve 1919)
* 30 november - Mark Twain, Amerikaanse sjriever

## Gesjtorve
* 8 april - Wilhelm von Humboldt (68), Duutsje linguïst en filosoof
* 8 juni - Gian Domenico Romagnosi (73), Italiaanse filosoof, econoom en jurist
* 26 juli - Caspar Reuvens (42), Nederlands eësjte hoagleëraar in de archeologie ter waereld en eësjte directeur van 't Rieksmuseum van Awtheje in Leide
* 23 september - Vincenzo Bellini (33), Italiaanse componist
* 19 oktober - Hendrik Doeff (58), directeur van de Nederlandse kolonie in Dejima
1836

1833 - 1834 - 1835 - **1836** - 1837 - 1838 – 1839
**1836** (MDCCCXXXVI) waor e sjrikkeljaor wat begós op 'ne vriedag op de Gregoriaanse kalender.

## Gebäörtenisse

* 23 fibberwarie - De Mexicaanse militaire leijer Antonio Lopes de Santa Ana vilt San Antonio bènne. De Texane versjanse zich in de katholieke missiepos Alamo.
* 24 fibberwarie - Samuel Colt verkriet 't patent op de revolver.
* 6 miert - De Mexicaanse troepe verovere 't Alamogeboew. Alle Texaanse mansluuj waere gedoad.
* 15 juni – Arkansas wirt de 25e sjtaat van de Verenigde Sjtate van Amerika.
* 2 oktober – Charles Darwin keërt truk in Groat-Brittanië nao zien reis óm de waereld mèt de HMS Beagle. Mèt zien hiebiej vergaarde biologische gegaeves zal hae later zien evolutietheorie óntwikkele.
* 29 november - De Lieëj Lenj waere getróffe door eine orkaan. 't Haarlemmermeër treujt boete zien oeversj en zèt 't landj blank pès aan Sjlote.
* 7 december – Martin van Buren versjleit William Henry Harrison biej de presidentsverkezinge. 
* 28 december – Sjpanje erkènt de ónaafhankelikheid van Mexico.
* 30 december - In Sint Petersburg brent 't Lehman theater aaf. Hiebiej valle  800 doaje te betreure.

## Literatuur
* Eësjte publicatie van *[[De klein zeëmeermin]]*, ein sjprookje van de Deense sjriever Hans Christian Andersen.

## Gebore

* 1 jannewarie - Raffaele Pierotti, Italiaanse curiekardinaal (gesjtorve 1905)
* 11 fibberwarie - Vasily Jakovlevich Zinger, Russische wiskundige, botanicus en filosoof (gesjtorve 1907)
* 17 mei - Wilhelm Steinitz, Tsjechisch-Oasteriekse sjaker (gesjtorve 1900)
* 17 mei - Virginie Loveling, Vlaamse sjriefster (gesjtorve 1923)
* 23 augustus - Maria Henriëtta van Oasteriek, Oasteriekse aartshertogin en getrouwd mèt Leopold II, keuning van de Belzje (gesjtorve 1902)
* 7 september - August Toepler, Duutsje natuurkundige (gesjtorve 1912)
* 5 december - Vincenzo Vannutelli, Italiaanse kardinaal (gesjtorve 1930)
* 11 december - Joseph Van Naemen, Belzje politicus en burgemeister (gesjtorve 1917)
* 25 december - Herman Jacob Kist, Nederlandse jurist en politicus (gesjtorve 1912)

## Gesjtorve

* 30 jannewarie - Betsy Ross (84), nieëjsjter van de Amerikaanse vlag
* 31 jannewarie - Keuningin Maria Christina (23), vrouw van keuning Ferdinand II van allebei de Sicilië
* 2 fibberwarie - Maria Laetitia Ramolino (86), moder van Napoleon Bonaparte
* 6 miert – Davy Crockett (49), Amerikaanse veurman, congreslid en soldaot
* 5 mei - Nuntius Sulprizio (19), Italiaanse leërling-sjmeed en zaolige
* 7 mei - Norbert Burgmüller (26), Duutsje componist
* 28 mei - Antonín Rejcha (66), Tsjechisch-Franse componist
* 10 juni - André-Marie Ampère (61), ein van de óntdèkkersj van de elektriciteit
* 23 juni - James Mill (63), Sjotse econoom, filosoof, theoloog
* 28 juni - James Madison (85), veerde president van de Verenigde Sjtate
* 12 september - Christian Dietrich Grabbe (34), Duutsje sjriever
* 16 november - Christiaan Hendrik Persoon (74), Zuid-Afrikaanse mycoloog
1843

1840 - 1841 - 1842 - **1843** - 1844 - 1845 - 1846 
**1843** (MDCCCXLIII) waor e gewoen jaor wat begós op 'ne zoondag op de Gregoriaanse kalender.

## Gebäörtenisse
* 25 miert - De Thames Tunnel in Londe wirt geäöpend, 's waerelds eësjte tunnel ónger water.
* 21 juli - In Antwerpe wirt de deretuin (*De Zoo*) geäöpend.
* 18 december - Eësjte treinrit euver de Rhijnsjpaorwaeg van Amsterdam nao Arnhem. 't Feësprogramma is aangepas waeges 't euverlieje van ex-keuning Willem I, dae de aanlègk heël sjterk haet bevorderd.

;zónger datum
* (Zuid-Afrika) - De Britte bezètte en annexere de Boere-repebliek Natalia.
* Door ein euvereinkóms te sjete mèt de vors van Bali dae euver Lombok 't gezag oetoefent, verkriet 't Nederlands gouvernemènt veur 't eësj ouch nominaal gezag euver dat eilandj en ènnige greep op de welig tierende sjmókkel in opium. Toch doert 't nog pes 1894 veurdat Nederlandj werkelik gezag en economische veurrechte verwurf.

## Gebore
* 29 jannewarie - William McKinley, 25ste president van de Verenigde Sjtate
* 19 fibberwarie - Théophile Seyrig, Belzje ingenieur (gesjtorve 1923)
* 3 miert - Johan Adriaan Heuff, Nederlandse sjriever
* 4 april - Hans Richter (dirigent), Oasteriekse dirigent
* 15 april - Henry James, Amerikaanse romansjriever (gesjtorve 1916)
* 2 mei - Albéric Goethals, Belzje óngernummer en fotograaf (gesjtorve 1897)
* 2 mei - Elijah McCoy, Amerikaanse oetvènjer
* 10 mei - George Arnold Escher, Nederlandse waterboewkundig ingenieur en vader van graficus M.C. Escher
* 15 mei - John Kruesi, Amerikaanse oetvènjer (gesjtorve 1899)
* 3 juni - Frederik VIII, keuning van Denemarke (gesjtorve 1912)
* 15 juni - Edvard Grieg, Noorse componist
* 11 december - Robert Koch, Duutsje mede-gróndlègker van de bacteriologie

## Gesjtorve
* 16 miert - Anton Reinhard Falck (65), Nederlandse politicus
* 21 miert - Guadalupe Victoria (56), Mexicaanse ónaafhankelikheidssjtriejer en eësjte president van Mexico
* 21 miert - Robert Southey, Èngelsje dichter
* 4 juni - Ippolito Rosellini (42), Italiaanse egyptoloog
* 2 juli - Samuel Hahnemann (88), Duutsje arts en homeopaat
* 12 december - Willem I (71), Keuning der Nederlande

## Literatuur
* Charles Dickens publiceert A Christmas Carol 

## Boewkuns
* 't In Neo-klassieke sjtiel geboewde sjtation Den Haag Hollesj Sjpaor, geboewd nao óntwerp van de architect Dirk Margadant is gereid gekómme, aanvankelik es eindjpuntj van de lien van Amsterdam, via Leide nao Den Haag. 

## Oetgevónje
* De telegraaf.
* Basis gelag veur de brandjsjtofcel.
* John Callcott Horsley maak de eësjte kerskaart.