open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1467

1466 - **1467** - 1468

## Gebäörtenisse
* 5 mei - Hugo van der Goes wuuert toegelaote toet 't kónsteneersgilde van Gent.
* juli - De Ōnin-oorlog in Japan begintj noe.
* Kioto wuuert aangevalle. 't Naordleik deil vanne stad wuuert verneeldj enne inweuners vlöchte emas eweg.
* 28 oktoeaber - Inne Slaag bie Brustem verslaon de troepe van Karel de Stoute 't vouksleger van Luuk en Loeën.
* 8 november - Hertog Karel gebèdj det de stej van Loeën binnen 'n maondj de stadsmoeren aafbraeke.
* 24 dieëtsember - De proos van 't kapittel van Sintervaas in Mestreech, Antonius Hanneron, wuuert óngere nujen hertog hertog Karel de Stoute proos vanne Sint-Donaaskattedraol van Brögke en kanseleer van Vlaandere.

; Sónger datum
* Bieje inhuldiging van Karel de Stoute es graof van Vlaandere kómmen in Gent óngeregeldjheje die waere gestop mitte hel handj.

## Gebaore
* 1 jannewarie - Sigismund I, keuning van Pole (gestórve 1548)
* 8 mei - Adalbert van Sakse, diocesaan administrator van 't Keurvórstendóm Mainz (gestórve 1484)
* 28 oktoeaber - Desiderius Erasmus, filosoof (gebäörtejaor ónpercies)
* 9 november - Karel van Gelder, hertog van Gelder

## Gesjtorve
* 15 juni - Filips de Goje

## Boewkóns

Plaetje:De Librije.jpg|*[[De Librije]]*, Zwolle (róndj 1467)
1468

1467 - **1468** - 1469

## Gebäörtenisse
* 4 mei - 'n Hanjelstractaat wuuert geslaote tössen Antjwerpen enne hanze.
* 23 juni  - Slaag bie Straole tösse Gelder en Gulik.
* 9 juli - Derdje huwelik van Karel de Stoute mit Margaretha van York in Damme.
* 1 oktoeaber - Margriete Achtels wuuert dore rechbank vanne Proosdie van Brögke veroeardeildj toet "verbranjing ane staak" veur 't "op baovenetuurlike wies" vergiftige van versjillige luuj.
* 14 oktoeaber - 't Verdraag van Péronne wuuert geteikendj in Péronne door Karel de Stoute, hertog van Bourgondië, en Lodewiek XI, keuning van Frankriek. Hiebie krieg Karel 't dore Ingelsen opgeisj graofsjap Ponthieu.
* 21 oktoeaber - d'n Ursulavlood tröf veural 't gebied róntjelóm Rotterdam.
* 3 november - Karel de Stoute verinneweertj Luuk. Zien seldaote misdrage zich inne stad: zoeaget e kwaart vanne 20.000 inweuners verluus daodoor 't laeve.

; sónger datum
* Ómdet Anfa e breujès van piraten is, vernele de Portugeze dees stad die oppe plaats loog wo later Casablanca óntsteit.

## Gebaore
* 29 fibberwarie - Alessandro Farnese, d'n toekumstige Paus Paulus III

## Gesjtorve
* 17 jannewarie - Skanderbeg (62), nasjenalen held vanne Albaneze
* 3 fibberwarie - Johannes Gutenberg (68), d'n oetvinjer vanne bookdrökkóns

; datum ónbekindj
* Joanot Martorell: ridder en sjriever, ónger angere van Tirant lo Blanc

## Boewkóns

Plaetje:CroyCastleTheNetherlands.jpg|*[[Kestieël Croy]]*, Aarle-Rixtel (1468)
Les Alleux

**Les Alleux** ies 'n veurmalige commune (gemeinte) in 't departement Ardennes van de regio Grand Est ('t *Groate Oaste*), in Noordoas-Frankriek. In 2013 haw de plaatsj in de Ardenne 79 inweunersj. In 2016 fuseerde Les Alleux mit Le Chesne en Louvergny tot de nuuj gemeinte Bairon-et-ses-Environs.

Ze ies 12,04 km2 groat. Dao woonde dus zoan 6,6 luuj per km2. Ze maak deil oet van 't kanton Vouziers, wat waer deil oetmaak van 't gelieknamig arrondissemint. Wier liegk 't op 'n huègte van 133-209 meter.

In Les Alleux weurt d'r van oarsjpronk Champenois gekald, wie in bienao de ganse Franse Ardenne dat 't geval ies. Veur e gans euverziech van de 463 gemeintes in de Franse Ardenne, zuug de lies van gemeintes in Ardennes. Veur anger veurmalige gemeintes in de Franse Ardenne, zuug de lies van veurmalige gemeintes in Ardennes.
The Roop

**The Roop** is 'ne Litouwse popband oet Vilnioes.

In 2020 vertaengeweurdig de band Litouwe bie 't Eurovisie Songfestival mit 't leedje *On Fire*. 'n Eerder poging veur door de nationaal finaal te kómme mislökde in 2018.

## Bandlede (2020)
* Vaidotas Valiukevičius, 
* Robertas Baranauskas,
* Mantas Banišauskas.

## Discografie
* To Whom it May Concern (2015)
* Ghosts (2017)
* Yes, I Do (EP, 2018)

## Externe link

* Officieel website
1469

1468 - **1469** - 1470

## Gebäörtenisse
* Fra Filippo Lippi störf en ziene lieërling Botticelli geit zich richten op werke van Verrocchio en Antonio del Pollaiolo.
* Axayacatl wuuert de nuje Azteekse keizer (hueyi tlahtoani).
* Keuning Lodewiek XI van Frankriek stich De Orde vannen Hèlge Michaël t'r ieër vanne sjötspetroean van Frankriek. De orde mót 't Frans antjwaord waeren oppe in daen tied hieël aanzeenlike Orde van 't Gulje Vlees.
* Ferdinand II van Aragon en Isabella I van Castilië trouwe mitein.

## Gebaore
* 3 mei - Machiavelli, Italiaanse politieker en filosoof (gestórve 1527)
* 31 mei - Emanuel I van Portugal, keuning van Portugal (gestórve 1529)
* 20 oktoeaber - Goeroe Nanak (गुरु नानक) (gestórve 1539)

## Gesjtorve
* 2 dieëtsember - Piero de' Medici (53), alleinhieërsjer van Florence

; datum ónbekindj
* Niccolò da Conti (74), Venetiaansen hanjelieër en óntdèkkingsreizendje

## Boewkóns

Plaetje:Chiesa di S.Michele in Isola.jpg|*San Michele in Isola*, Veneesje (1469)
Little Big

De **Little Big** is 'ne Róssische raveband róndj de zenger en youtuber Ilja "Iljitsj" Proesikin. De band besteit sinds 2013. De band is bekindj gewaore mit singles wie *Skibidi* (2018) of *Faradenza* (2018).

In 2020 vertaengewuuerdigdje de band Róslandj bie 't Eurovisie Songfestival mit 't leedje *Uno*.

## Bandlede (2020)
* Ilja Proesikin (zenger, leedjessjriever)
* Sofja Tajoerskaja (zengerin)
* Sergej Makarov (zenger, DJ)
* Anton Lissov (zenger, gitaris)

## Discografie
### Albums
* With Russia from Love (2014)
* Funeral Rave (2015)
* Antipositive, Pt. 1 (2018)
* Antipositive, Pt. 2 (2018)

### Singles
* "Everyday I'm Drinking" (2013)
* "We Will Push the Button" (2013)
* "Russian Hooligans" (2013)
* "Life in Da Trash" (2013)
* "With Russia From Love" (2014)
* "Dead Unicorn" (2014)
* "Kind Inside, Hard Outside" (2015)
* "Give Me Your Money" (2015)
* "U Can Take" (2017)
* "Lolly Bomb" (2017)
* "Слэмятся пацаны" (2018)
* "Rave In Peace (In Memory of Keith Flint)" (2019)
* "I'm OK" (2019)
* "Arriba" (2019)
* "Rock-Paper-Scissors" (2019)
* "Uno"	(2020)
* "Hypnodancer"	(2020)
* "Tacos" (2020)

## Note


## Externe link

* Officieel website

__NOTOC__
1470

1469 - **1470** - 1471

## Gebäörtenisse
* 2 april - Albrecht Achilles wuuert keurvórs van Brandenburg.
* mei - In Veneesje versjientj 't debuut vanne Fransen drökker Nicolas Jenson, de De Evangelica Praeparatione van Eusebius van Caesarea. Dit book guldj es ein vanne sjónste incunabele, in eder val is 't 't ieëste gedrökdje book mit e gans herkinbaar Romein-lèttertype.
*26 oktoeaber - Prinses Johanna van Castilië trouwtj mit Karel van Valois (1446-1472), d'n hertog van Guyenne-Gascogne enne broor van keuning Lodewiek XI van Frankriek. Bieje ceremonie ine Valle de Lozoya wuuert de broedegóm vertaengewuuerdigd doren hertog van Boulogne.
*21 dieëtsember - De Portugese zieëvaarders João de Santarém en Pêro Escobar óntdèkken op 't fieës vannen apostel Thomas 'n ónbewóndj eilandj det later Sao Tomé wuuert geneump.

; sónger datum
* Fichet äöpentj de ieëste drökkerie in Peries.

## Gebaore
* 26 juni ? - Petrus Alamire 'nen Duutsj-Nederlandjse meziekcopiïs, kómpenis, instrumentalis, mieningenieur, zakemiens, diplomaat en spion oete renaissance (gestórve 1536)
* 30 juli - Keizer Hongzhi, neugendje keizer vanne Sjinese Mingdynastie (gestórve 1505)
* 2 oktoeaber - Isabella van Portugal (gestórve 1498)
* 3 november - Eduard V van Ingelandj (gestórve 1483)

## Gesjtorve
* 10 fibberwarie - Frederik II van Brandenburg (56), twieëdje zoon van markgraof Frederik I van Brandenburg

; datum ónbekindj
* Karel VIII van Zwede (61), keuning van Zwede en Noorwaeg

## Biljendje kóns

Plaetje:Hans Memling 040.jpg|*Sint Sebastiaan* (ca. 1470), Hans Memling


## Boewkóns

Plaetje:Delft - Oude Delft 179-181.jpg|*Welsje kirk* (Delf) (ca. 1470)
1471

1470 - **1471** - 1472

## Gebäörtenisse
* mieërt - d'n Aafgezatte keuning Eduard IV van Ingelandj landj mit steun van Karel de Stoute in Naord-Ingelandj en begintj aan 'nen opmars nao Lónje.
* 4 mei - Nao de slaag bie Tewkesbury inne Roeazekrieg zeuk e deil vanne aanhengers van Lancaster toevlöch inne abdie van Tewkesbury, meh de zaengevierendje Yorkiste, gelèdj door keuning Eduard IV, dringe toch nao binne. Door 't naokómmendj bloodbad mót 't geboew 'n maondj toe veur 't te reinige en oppernuuj in te wieje.
* 9 augustus - Francesco della Rovere, hoeaglieërer en generaal-euverste vanne franciscane, wuuert toet paus gekaoze en hètj vanaaf den Sixtus IV.

; sónger datum
* Oprichting vanne universiteit van Genua.
* Gedik Ahmed Pasja lèdj in 1471 'n Ottomaans leger womit t'r de lèste bei vanne Karamide versleit. Mit Gedik zien euverwinning enne vereuvering van Karaman behieËrsje de Ottomane gans Anatolië.

## Gebaore
* 21 mei - Albrecht Dürer, Duutsje kónssjilder, teikenieër, etser en graveur (gestórve 1528)
* 14 augustus - Margaretha Plantagenet, gravin van Salisbury (ómgebrach inne Tore van Lónje in 1541)
* 27 augustus - George van Sakse (1471-1539), hertog van Sakse (gestórve 1539)
* 7 oktoeaber - Frederik I van Daenemarke, keuning van Daenemarke en Noorwaeg (gestórve 1533)

## Gesjtorve
* 12 mieërt - Dionysius de Karthuizer (~70), Belgische gelieërdje en mysticus
* 14 mieërt - Thomas Malory (66), Britse sjriever
* 26 juli - Paus Paulus II (54), paus van 1464 toet 1471

## Boewkóns

Plaetje:Kerk Kolderveen.jpg|Hervörmdje kirk Kolderveen (1471)
1472

1471 - **1472** - 1473

## Gebäörtenisse
* 31 dieëtsember - Amsterdam verbèdj 't goeaje van snieëböl: "Neymant en moet met sneecluyten werpen nocht maecht noch wijf noch manspersoon".
* 't Aad Ingels prinsdóm Guyenne wuuert 'n Franse provincie.
* Inne Italiaanse stad Siena wuuert d'n aadste bank oppe werreld, Monte dei Paschi di Siena, opgerich.
* Filips II van Nassau-Weilburg beneump ziene zoon Johan III toet mitregentj.

## Gebaore
* 20 oktoeaber - Johan Lodewijk van Nassau-Saarbrücken, graof van Saarbrücken en Saarwerden (gestórve 1545)

## Gesjtorve
* 30 mieërt - Amadeus IX van Savoye (37), *de Gelukkige*, hertog van Savoye
* 4 juni - Nezahualcóyotl (70), Azteeksen dichter en keuning van Texcoco
* 25 juli - Thomas a Kempis (92), seculiere kanunnik, bekindj van *De Imitatione Christi*.
* 25 juli - Johan II van Nassau-Saarbrücken (49), graof van Saarbrücken
* 17 dieëtsember - Isabella van Portugal (74/75), de moder van Karel de Stoute (meugelijkerwies gestórven in 1471)

## Boewkóns

Plaetje:YorkMinsterWest.jpg|*[[Kattedraol van York]]* (ingezaengendj 1472)
1473

1472 - **1473** - 1474

## Gebäörtenisse
* 1 jannewarie - De Portugees João de Santarém óntdèk 't eilandj Annobón.
* juli - Johan I van Nassau-Beilstein wuuert opgevolg door ziene zoon Hendrik IV.
* 't Hertogdóm Limbörg en Overmaas confederere häö Staote toet de Staote van Limbörg enne Lenjer van Euvermaas.
* Axayacatl vereuvertj Tlatelolco.
* Mit 1540 is dit eine vanne heitste zomers inne gesjiechte. 't Veurjaor begintj in mieërt mit aangenaam temperature, mer injig ónaangenaam werm in mei. 't Veurjaor is extreem werm en druueg. De zomer minjertj zich neet, mer is zintjelwerm mit bós-, hei-, stads- en dörpsbrenj. De beröchte brandj in 't Bohemer Waad zów 18 waeke höbbe gedoerdj.
* De stad Greuninge verkrieg 't stapelrech van kaore. Ouch maag in 't gewès allein beer oete stad waeren oetgesjödj.

## Gebaore
* 19 fibberwarie - Nicolaus Copernicus, Poolsen astronoom

; datum ónbekindj
* Lodewiek I van Nassau-Weilburg, graof van Nassau-Weilburg (jaortal óngevieër)

## Gesjtorve
* 5 mieërt - Jan V van Armagnac (53)
* juli - Johan I van Nassau-Beilstein

; datum ónbekindj
* Johannes Brugman (±73), Nederlandjse franciscaner pater, raejeneer en dichter
* Chökyi Gyaltsen (71), Tibetaanse geiselik 
* Conrad Paumann (~60), Duutsjen organis en kómpenis

## Boewkóns

Plaetje:Wüllen, Katholischen Kirche Sint Adreas foto1 2007-04-01 11.19.JPG|*St. Andreaskirk*, Wüllen BRD (1473)
Coronaviridae

:*Dit artikel geit euver de femilie vaan virusse. Veur de krenkde die ziech sinds ind 2019 euver de wereld verspreit, zuug [[COVID-19]].*
----

**Coronaviridae** zien 'n femilie vaan RNA-virusse oet 't riek Riboviridae, 'ne nog oonbepaolde stam en oet de orde Nidovirales. De virusse zien positief-polair en höbbe e genoom vaan zoe tösse de 26 en 32 kilobase. De virusse daanke hunne naom aon rillatief groete (ca. 20 nm) oetsteeksels bovenop 't kapsel, die 'ne krans vörme.

De Coronaviridae valle oeterein in twie subfemilies: *Orthocoronavirinae* (de eigeleke coronavirusse) en *Letovirinae*. Vaan de ierste kint me veer versjèllende geslachte: *[[Alphacoronavirus]]*, *[[Betacoronavirus]]*, *[[Gammacoronavirus]]* en *[[Deltacoronavirus]]*, allemaol verdeild in diverse oondergeslachte, soorte en stamme. Bij de Letovirinae gief 't mer ei bekind geslach: *[[Alphaletovirus]]*.

Wermbleujetege bieste - zoogdiere en veugel dus - zien geveuleg veur diverse coronavirusse. De oetwèrking en irns vaan de besmètting is neet bij alle soorte dezelfde. Bij de mins veroerzake coronavirusse veural lochweegkrenkdes: in d'n ierste plaots de kaw, meh ouch SARS, MERS en COVID-19. Ouch bij hinne kinne coronavirusse tot aosemkrenkdes veure. Bij evehovege (oonder mie keuj en verkes) evels veroerzake ze diarree. Geregeld sprink door 'n mutatie e coronavirus vaan de ein op de aander soort euver; gebeurt dit vaan bies op mins, daan sprik me vaan 'n zoönose.
Thai

**Thai** dan wel **Thais** kan verwieze nao:

* Thai (volk), de dominante etnische gróp in Thailand;
* Thai (taal), de taal van dit volk en de officieel taal van 't landj;
* De Thaise keuke
1474

1473 - **1474** - 1475

## Gebäörtenisse
* 3 jannewarie - In 't dao zeen vanne Ridders van 't Gulje Vlees wuuert 't Parlement van Mechelen geïnstalleerd dore buusjop van Doornik in naam vannen hertog van Bourgondië.
* 14 fibberwarie - 't Graofsjap Holstein wuuert dore keizer verhöffe toet hertogdóm.
* 29 juli - Begin van 't Belag van Neuss door Karel de Stoute.

; sónger datum
* De Vraej van Utrech maak 'n inj aan 'ne langen tied van hanjelskriegen in Naordwès-Europa.

## Gebaore
* 18 mei - Isabella d'Este, *marchesa* en regent van Mantua
* 13 oktoeaber - Mariotto Albertinelli, Italiaanse sjilder

## Gesjtorve
* 27 november - Guillaume Dufay (77 ?), kompenis oet 't allewijl Vlaoms-Braobant en de Nord

## Biljendje kóns

Plaetje:Leonardo da Vinci Benois Madonna.jpg|*Benois Madonna* (róndj 1474) Leonardo da Vinci, Hermitage


## Boewkóns

Plaetje:Dahus 02.JPG|*Hôtel Dahus*, Toulouse (1474)
1476

1475 - **1476** - 1477

## Gebäörtenisse
* 2 mieërt - Inne Slaag bie Grandson verslaon de Zwitserse Eidgenoeate Karel de Stoute inne Bourgondische Kriege.
* 22 juni - De Zwitsers verslaon Karel de Stoute bie Murten.
* 13 dieëtsember - In Lónje drök William Caxton 'nen aaflaot, verstrèk dore ab van Abingdon aan Henry Langly en zien vrouw Katherine. Hiemit begintj de Ingelse bookdrökkóns.
* 26 dieëtsember - d'n Hertog van Milaan, Galeazzo Maria Sforza, wuuert door drie aedelmen oppe trappe vanne kattedraol vermaord.

; sónger datum
* De boew van 't Drievöljigheidskloeaster inne Griekse streek Meteora wuuert aafgerundj.
* Columbus zie sjeep zink veure kus van Portugal.

## Gebaore
* 28 juni - Paus Paulus IV

## Gesjtorve
* Prins Vlad Tepes van Walachieje (45)

## Boewkóns

Plaetje:Castello 29.10.10 021.JPG|*Castello Sforzesco*, Milaan (1476)
1477

1476 - **1477** - 1478

## Gebäörtenisse
* 5 jannewarie - Slaag bie Nancy: Karel de Stoute, d'n hertog van Bourgondië, sneuveltj taenge de Zwitserse Garde bie zie perbere Lotharinge in 't bezit te kriege. Zien dochter Maria volg 'm op.
* 11 fibberwarie - De Nederlandjse gewèste zeen kans hertogin Maria te dwinge toet 't verlieëne van 't Groeat Privilege. Vertaengewuuerdigers van Hollandj, Vlaandere, Braobantj en Name euverlègke veur toet 'n gezamelike opstèlling te kómme. 't Parlemènt van Mechele en de Raekenkamer van Mechele waere vervange door de Groeate Raod van Mechele.
* 14 mieërt - Hollandj en Zieëlandj verkriege häör eige Groeat Privilege, wobie Nederlandjs de bestuurstaal wuuert en zujerlinge waere oetgeslaote van belangrieke functies. De Vlaming Lodewijk van Gruuthuse mót op gróndj van de nuuj privileges es stadhajer van Hollandj en Zieëlandj plaatsmake veur ziene zwaoger Wolfert VI van Borselen, dae waal in 't gewès is gebaore.
* 19 mieërt - Maria van Bourgondië  duit op verzeuk van de prins-buusjop aafstandj van al zien rechte op 't prinsbisdóm Luuk.
* Maria van Bourgondië guuef Brögke nuuj privileges.
* 3 april - Op de Vriedigmert in Gent waere Gwijde van Brimeu, Willem Hugonet en e deil anger leiders van het Bourgondisch Riek nao e sjienprocès de kop aafgehawwe.
* 24 juli - Quedlinburg wuuert door 't leger van Ernst en Albrecht van Sakse bestörmp en mót zich weer óngerwirpe aan de abdis van Quedlinburg.
* 19 - Maria van Bourgondië trouwtj in Gent mit Maximiliaan van Habsburg. Hiemit kómme de Bourgondische irflenjer ónger Habsburgse besjurming en is haop det aan 't perbere van Lodewiek XI Bourgondië van de kaart te vaege 'n inj kan waere gemaak.
* september - Maximiliaan en Lodewiek XI sloete 'ne waopestilstandj.
* 12 september - Hendrik III van Nassau-Beilstein wuuert opgevolg door ziene naef Hendrik IV.
* 27 september - De Cosmas- en Damianusvlood truf de kuste van de Naordzieë en maak väöl slachoffers. De Spaarndammerdiek brik en 't Haarlemmermaer óntsteit.
* 18 november - d'n Ingelsen drökker William Caxton levert 't ieëste in Ingelandj gedrökdje bookwerk in 't Ingels aaf, getiteldj "Dictes and Sayenges of the Phylosophers", e werk van Guillaume de Tignonville euvergezatj vanoet 't Frans door Anthony Woodville.

; sónger datum
* De Vietnameze valle Lan Xang binne.
* De Delftse Biebel wuuert gedrök.
* Lodewiek XI van Frankriek bezètj Bourgondië. De Bourgondiërs zeen neet in staot zich te waere.

## Gebaore
* Anna van Bretagne, keuningin van Frankriek

## Gesjtorve
* 5 jannewarie - Karel de Stoute (43), hertog van Bourgondië
* 4 augustus - Jacob III van La Marche
* 12 september - Hendrik III van Nassau-Beilstein

## Boewkóns

Plaetje:Echtlandricuskerk.jpg|*Echlandricuskirk*, Ech (1477)
Richard Nixon

**Richard Milhous (Dick) Nixon** (Yorba Linda, 9 jannewarie 1913 - Nuuj-York, 22 april 1994) waas 'nen Amerikaanse politieker vanne Republikeinse Partie. Hae waas de zevenendertigste prizzendentj vanne Vereinigdje Staote, van 1969 toet 1974.

Veur zienen tied es prizzendentj deendje Nixon es Aafgevaerdigdje van Californië van 1947 toet 1950 toe d'r waerdje verkaozen es senator veur Californië. In 1952 waerdje d'r door Dwight D. Eisenhower gekaozen es de *running mate* veure prizzendentjsverkeziginge van 1952, waat zie ouch wónne. Nixon naam doe aafsjied vanne Senaot veure zèsendertigste prizzendentj te waere. Nao twieë termienen es de viceprizzendentj van Eisenhower stal Nixon zich kandedaot veure Amerikaanse prizzendentjsverkeziginge van 1960. Dao wón d'r de nominaasje veure Republikeine, mer hae verloor de verkeziginge vanne senator veur Massachusetts, John F. Kennedy. Naodet 'm ouch mislökdje goevernäör van Californië te waeren in 1962, tróch Nixon zich trögk oete politiek en noom d'r zien aad beroep es avvekaot trögk op.

In 1968 versjeen d'r oppernuuj op 't politiek tenieël doe d'r de nominaasje vanne Republikeine wón veure Amerikaanse prizzendentjsverkeziginge. Same mit ziene running mate Spiro Agnew versloog t'r de viceprizzendentj Hubert Humphrey vanne Democratische Partie. Nixon wón ouch de Amerikaanse prizzendentjsverkeziginge van 1972, doe d'r George McGovern versloog.

Kinmirkendj veur 't prizzendentjssjap van Nixon is de Viëtnamkrieg en 't greujendj verzèt daotaenge, 't veure van 'n óntspanningspolitiek mitte Sovjet-Unie en 't aangaon van betrèkkinge mit 't Vouksrippebliek Sjina. Ouch woorte tiejes zien prizzendentjssjap 't Environmental Protection Agency enne Drug Enforcement Administration opgerich en veurdje Apollo 11 de ieëste maonlanjing oet.

Nixon trooj op 9 augustus 1974 aaf toe zien peziesje ónhaajbaar waas gewore door 't Watergatesjandaal. Daomit waas t'r d'n ieëste prizzendentj vanne Vereinigdje Staote dae vriewillig aaftrooj. Hae woort opgevolg door zienen twieëdje viceprizzendentj, Gerald Ford.
1475

1474 - **1475** - 1476

## Gebäörtenisse
* 10 jannewarie - Slaag bie Vaslui: Stefan III van Moldavië versleit de Ottomane.
* 11 jannewarie - De Bourgondiërs trèkke ónger aanveuring van Karel de Stoute op taenge de Eidgenoeate.
* 15 juni - Mit 't oetbringe van de böl Ad decorem militantis ecclesiae stich paus Sixtus IV de Vaticaanse Bibliotheek.

; sónger datum
* 't Kanaat van de Krim wuuert 'nen Ottomaanse vazalstaot.

## Gebaore
* 6 mieërt - Michelangelo Buonarroti, Italiaanse renaissancesjilder, bildjhawwer, arsjitek en dichter
* 13 september - Cesare Borgia, Italiaanse politicus
* 11 dieëtsember - paus Leo X

; datum ónbekindj
* Vasco Núñez de Balboa - Spaanse conquistador
* Francisco Pizarro - Spaanse conquistador
* Lucas Vásquez de Ayllón - Spaanse conquistador

## Gesjtorve
* 3 fibberwarie - Johan IV van Nassau (64)
* 6 mei - Dirk Bouts (65), Vlaamse sjilder
* 6 september - Adolf II van Nassau-Wiesbaden-Idstein (~52), Duutsjen aartsbuusjop

## Biljendje kóns

Plaetje:Antonello da Messina 027.jpg|*Kruutsiging* (1475) Antonello da Messina, KMSKA


## Boewkóns

Plaetje:Einla.JPG|*Tolpaort*, Memmingen, Beiere (1475)
1480

1479 - **1480** - 1481

## Gebäörtenisse
* 9 mei - Johan van Nassau-Wiesbaden-Idstein wuuert opgevolg door zien zeuns Adolf III en Filips.
* 28 juli - Begin vanne Ottomaansen aanval op Otranto in Apulië.
* 11 augustus - d'n Ottomaanse sultan Mehmet II vereuvert Otranto.
* 14 augustus - De beeldjhawwer Erasmus Grasser levert 16 dansendje beeljer veur 't Raodhoes in München.
* 3 dieëtsember - De stadstaot Florence enne Pauselike Staot sloete vraej.

; sónger datum
* Bie euverstruiminge van de Vlaamse kus wuuert 't dörp Breskens verzwolge.
* Antjwerpe is de grótste Nederlandjse stad mit 33.000 inweuners.
* Maximiliaan I van Oeasteriek lök 't 't hertogdóm Luxemburg in henj te kriege.
* Gent wiltj persee det de jóng kinjer van Maximiliaan en Maria ómstebeurt inne versjillendje gewèste verblieve, mer es 't tied wuuert die aan Braobantj aaf te staon weigert de stad die te laote gaon, wodoor zie feitelik giezelieërs zeen gewore.

## Gebaore
* 10 jannewarie - Margaretha van Oeasteriek (gestórve 1530)
* 10 april - Filibert II van Savoye, hertog van Savoye en graaf van Genf (gestórve 1504)
* 18 april - Lucrezia Borgia, dochter van paus Alexander VI (gestórve 1519)

; sónger datum
* Henrica van Erp (róndj 1480)
* (in 't veurjaor) Ferdinand Magellaan, Portugesen óntdèkkingsreizendje (gestórve 1521)

## Gesjtorve
* 9 mei - Johan van Nassau-Wiesbaden-Idstein (~60), graaf van Nassau-Wiesbaden-Idstein
* 15 juli - Johan III van Nassau-Weilburg (39), graaf van Nassau-Weilburg
* 1 september - Ulrich V van Württemberg (67), graaf van Württemberg-Stuttgart

## Biljendje kóns

Plaetje:Domenico Ghirlandaio 003.jpg|*Aje manskaerel mit jónj* (róndj 1480) Domenico Ghirlandaio, Louvre
Plaetje:Hieronymus Bosch 092.jpg|*De Zeve Houfzunj (detail)* (róndj 1480) Jheronimus Bosch, Prado
Plaetje:Memling Triptych of Adriaan Reins.jpg|*[[Triptiek van Adriaan Reins]]* (1480) Hans Memling


## Boewkóns

Plaetje:Willibroduskerk Eersel.jpg|*Sint-Willibrorduskirk*, Eersel (1480)
1478

1477 - **1478** - 1479

## Gebäörtenisse
* 24 jannewarie - In Zeurich waere de Bourgondische kriege aafgeslaote mit een vraejesverdraag.
* 26 april - Pazzi-samezwaering: ónger de H.Mès in de Santa Maria del Fiore wuurt 'nen aanslaag gepleeg op de gebreurs De Medici. Lorenzo wètj te óntkómme meh Giuliano wuuert vermaord.
* 4 mei - Antjwerpe sluutj 'n hanjelsverdraag mit de Hanze.
* Lodewiek XI nump de Franse gewèste van de Bourgondische hertoge in beslaag en daomit brik weer oorlog oet tösse Maximiliaan en Lodewiek.
* Maximiliaan wètj met e leger van Zwitserse huurlinge en Ingelse baogsjötters de Franse toet Atrech trögk te dringe. Doornik wuuert hereuverd.
* juli - Oppernuuj is 'nen waopestilstandj tösse Maximiliaan en Lodewiek XI, de lèste belaof alle stej in Henegoewe trögk te gaeve.
* 't Gedraag vanne vraem huurlinge lèdj toet ónrös en opreur in Vlaandere. Jan van Veerdeghem, 'ne Vlaamsen aedelman dae troew blief ane Bourgondiërs wètj aevel 't opreur te bedwinge.
* 1 november - De pauselike böl Exigit Sinceros Devotionis versjientj, worin ketterie "goddelike majesteitssjennis" wuuert geneump. Aan ketters wuuert executie of laeveslang verbanning en verbeurdverklaoring van häör bezit in 't veuroetzich gestèldj.

; Sónger datum
* De Wedderborg liedj groeate sjaaj in 't kónflik tösse d'n hieër van Westerwolde en de bevölking van Wedde, gestiep door de stad Greuningn.
* In Leie gaon 600 à 700 volders in staking en vertrèkke demonstratief nao Gouda. Allein nao toezègkinge van 't stadsbestuur kómme zie twieë maondj later trögk.
* Souvanna Banlang volg Sao Tia Kaphat op es d'n twellefdje keuning van Lan Xang.
* Las Palmas de Gran Canaria wuuert gestich door Juan Rejón nao 'ne stried mit de lokaal bevölking, de Guanches.

## Gebaore
* 7 fibberwarie - Thomas More, Britse humanis en staotsman
* 22 juni - Filips de Sjoeane, vórs vanne Bourgondische Nederlenj
* 28 juni - Johan van Aragón, Spaanse prins (gestórve 1497)
* Maarten van Rossum, hieër van Poederoyen, pandjhieër van Bredevoort, hieër van Cannenburgh, hieër van Lathum en Baer, maarsjalk van Gelder, en keizerlike stadhajer van Luxemburg

## Gesjtorve
* 23 augustus - Johannes Pullois, Nederlandjse polyfonis

## Biljendje kóns

Plaetje:Botticelli-primavera.jpg|*[[La Primavera (sjilderie)|La Primavera]]* (ca 1478) Sandro Botticelli, Uffizi-museum Florence
Plaetje:Leonardo da Vinci Madonna of the Carnation.jpg|*[[Madonna mit de anjer (Leonardo da Vinci)|Madonna mit de anjer]]* (1478) Leonardo da Vinci, Alte Pinakothek


## Boewkóns

Plaetje:Newark Castle.jpg|*Newark Castle* Sjotlandj (1478)
Die Zeit

**Die Zeit** (óch gesjrieëve es "DIE ZEIT") is 'n Dütsje ziedóng die seër d'r 21e fibberwaar 1946 versjient.
Die Zeit weëd oetgegeëve i g'n Noord-Dütsje sjtad Hamburg en de zielgroop besjteet vuural oet hoeëger ópgeleide. De ziedóng is links-liberaal va zinjatoer en sjteet bekank es kwaliteetsblad. Bekank zint de achtergrónkartikele uëver controversieel óngerwerpe, oeëbei döks versjillende meninge en auteurs aan bod kómme. 

## Gesjichde
In de ieësjte joare woar Die Zeit nog e kling bleëdje, mar hüj bedruëg de óplage 500.000 en weëd 't durch 1,7 miljoeën lüj geleëze. Die Zeit wirkt ummer mit e kling team van redactiechefs en oetgeëvesj. In Dütsjlank sjteet d'r zoeëgenaamde "Herausgeber" tussje de redactie en d'r oetgeëver in, mar heë is noa boete touw hieël bepalend vuur 't imago van de tsiedóng. 

Vanaaf d'r 1e meëts 1946 bis höare doeëd in 2002 woar Marion Dönhoff betrókke bei de redactie van Die Zeit. Vanaaf 1972 woar ze verantwoardelig oetgeëver (Herausgeberin) en drukde ze 'n sjtempel óp de tsiedóng. Óch d'r Helmut Schmidt, d'r aod-bóndskanseleer van Dütsjlank, woar seër 1982 bis zinne doeëd aan Die Zeit verbónge. Bis 2007 woar óch d'r zjoernalis en vuurmalig minister van Kultoer en Media Michael Naumann d'r Herausgeber. 

De hoofredacteur os Giovanni di Lorenzo.

## Externe link
* Officieel website
1481

1480 - **1481** - 1482

## Gebäörtenisse
* 6 april - De Hoekse stad Dordrech wuuert verras door e sjeep worin zich de Bourgondische Kabeljauwe höbbe verstaoke. 
* 22 september - De Slaag bie Scherpenzeel in de Stichse Krieg.
* De Gentse baljuw Jan van Dadizele wuuert vermaord; dit is 'n zwaore slaag veur Maximiliaan.
* 15 november - De Gentse veursjaepe Joos van Ghistele geit op baevaart nao 't Hèllig Landj en geit zeuke nao Pape Jan.
* 22 dieëtsember - De stej Freiburg im Üechtland en Solothurn sloete zich aan bie 'tt Zwitsers Eidgenoeatsjap.
* 26 dieëtsember - De Slaag bie Westbroek in de Stichse Krieg.

; sónger datum
* Adolf III van Nassau-Wiesbaden wètj veur Maximiliaan I van Oeasteriek 't hertogdóm Gelder te bedwingen, wo de opstenjelingen e bóndjgenoeatsjap mit de Franse woren aangegange.
* Adolf III van Nassau-Wiesbaden wuuert beneump toet keizerlike stadhajer van 't graafsjap Zutphen.
* Moctezuma I volg Axayacatl op es *[[hueyi tlahtoani]]*, d'n hieërsjer van 't zich oetbreiendj Azteeks Riek.
* Tizoc wuuert hueyi tlahtoani van 't Azteeks Riek.
* 't Graafsjap Provence wuuert ingelief bie Frankriek.
* De liekwade van Turien kump trögk inne kepèl van Lodewiek van Savoye, wo de liekwade in 'n kis wuuert eweggestaoke die wuuert aafgedèk mit vuurroead fluwieël, zilvere naegel en 'ne gouwje sleutel.
* Ottomaanse troepe trèkke zich trögk oet Otranto en Apulië, nao d'n Ottomaansen aanval op Otranto 't jaor daoveur.
* Vinlo wuuert toegelaote toet de Hanze.

## Gebaore
* 1 juli - Christiaan II van Daenemarke, keuning van Daenemarke en Noorwaeg (gestórve 1559)

; datum ónbekindj
* Hiëronymus Emiliani, Italiaanse preester en hèlge (gestórve 1537)
* Benvenuto Tisi, Italiaanse kónssjilder (gestórve 1559)

## Gesjtorve
* 21 mei - Christiaan I van Daenemarke (55)

; datum ónbekindj
* Axayacatl - Azteeksen hieërsjers
* Jean Japart - Nederlandsje polyfonis oet de renaissance, wirkzaam in Italië

## Boewkóns

Plaetje:Peperbus.JPG|*[[Basiliek van Onze-Lieve-Vrouw-ten-Hemelopneming (Zwolle)]]* (ca. 1481)
Sjtasie (halte)

'ne **S(j)tasie**, **s(j)tatie** of **s(j)taosie** (Frans, Ingelsj en Nederlands: *station*, Duutsj: *Bahnhof*) ies 'n plek woa treine sjtoppe, arrivere en vertrikke en woa reizegers kinne in-, oet- en euversjtappe en/of geujere kinne weure getransporteerd. In 't treinjargon weurt dit diks "stationnement" (zoawie in de Franstalege es Nederlandstalege Benelux) geneump, um 't sjtoppe veur 'n sein of op 'n ranzjeerterrein daovan te ongersjeie. Daonaeve weurt 'n ongersjeid gemaak tusje sjtasies en wat me op 't Nederlands 'n *halte* nump, op 't Duutsj 'nen *Anschlag* en op 't Frans 'nen *arrêt*. Sjtasies hubbe nameleke seine en wissels, wiel haltes/Anschlagen/arrêts dat neet hubbe.

## Versjille tusje de twiè [[Limbörg]]e, [[Luuk]] en 't [[Rienland]]
Sjtasiegeboewe in Nederland (zoa-ouch Nederlands Limbörg) zin eigendom van de NS (de *Nationale Spoorwegen*), wiel perrons en tunnels bie ProRail huère. Ouch sjtasiegeboewe aan sjpoorliene woa gein treine van NS-reizegers komme, weure door NS beheerd. Op 't Belsj (zoa-ouch Belsj Limbörg en de Luukse provincie) is 't beheer van sjtasies en haltes/arrêts gans deil van de verantwuèrdelekheid van de NMBS of SNCB (*Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen*, *Société Nationale des Chemins de fer Belges*). 't Deil van 't perron wat in de gevièrezone kump (meistal de 50cm die 't korste ligk bie de sjpore) is eigendom van Infrabel. In Duutsjland (zoa-ouch in 't Rienland) vilt de ganse sjtasie, zoa-ouch 't sjpoor zelf, onger de autoriteit van de DB (*Deutsche Bahn*).

't Woord **sjtasie** kump van 't Franse *station*; in bienao alle tale weurt e woord gebruuk wat ziech hievan haet geliènd. 't Duutsje *Bahnhof* vurmp ein van de oetzungeringe.

## Sjtasies op daes Wikipedia
Daes sjtasies kin me truuk vinge op de Limbörgstalege Wikipedia.

### Sjtasies in de Limbörge
* Sjtaosie Èèsjde
* Sjtasie Houtem-Sint Gerlach
* Sjtasie Valkeberg
* Stasie Kelpe

### Sjtasies boete de Limbörge
* Sjtasie Rotterdam Centraal


Plaetje:Maastricht,_station.gif|thumb|De Mestreechter Statie, Mesjtreech
Plaetje:Hasselt_-_Station_Hasselt.jpg|thumb|De Hesselse sjtasie
Plaetje:Düsseldorf_Hbf_001.jpg|thumb|Dusseldörper Statie, of *Bahnhof Düsseldorf*
1483

1482 - **1483** - 1484

## Gebäörtenisse
* mieërt - Maximiliaan geit akkaord mit de veurwaerd van de Vraej van Atrech. Zien twieëjäörige dochter Margaretha wuuert in henj van de Franse keuning euvergegaeve veur zien huwelik mit de kroeanprins. Artesië en Bourgondië gaon es broedssjat euver nao Frankriek en Filips zal lieënhulde bringe aan de Franse keuning veur Vlaandere.
* 23 juni - 't Twieëjäörig Margaretha en d'n dauphin verluive zich.
* 25 juni - 't Ingels parlemènt verklaort 't huwelik van de gestórve keuning Eduard IV mit Elizabeth Woodville óngeljig. Häöre zoon de kinjskeuning Eduard V wuuert vervalle verklaord van de troean en opgeslaote in de Tore van Lónje.
* juni - Maximiliaan van Oeasteriek stump in mit d'n door de Vlaamsen adel en stej beneumdje regentsjapsraod.
* 6 juli - Richard van Gloucester wuuert in de Abdie van Westminster gekruuendj toet de keuning van Ingelandj.
* 5 augustus - Es de plaatsvervenger van ziene minderjäörige zoon beneump Maximiliaan van Oeasteriek de leider van de Kabeljauwse factie Jan III van Egmont toet stadhajer van Hollandj, Zieëlandj en Wès-Frieslandj.
* 15 augustus - In Roeame wuuert door paus Sixtus IV de Sixtiense Kepèl ingewiedj. De boew daovan waas veur tieën jaor ieës begós. 'ne Blikvenger hievan zeen de talloos fresco's van Michelangelo.
* 30 augustus - Na d'n doead van de Franse keuning volg de jónge Karel VIII ónger voeagdiesjap van Anna van Beaujeu zie vader op. Maximiliaan verklaort de Vraej van Atrech óngeljig, ómdet dezen ónger bedreiging zów zeen aafgedwónge, en mit truuedj t'r in aksje veur 'n alliantie te make womit t'r trögk wraak zal nummen en Bourgondië trögk vereuvert.
* 31 augustus - 't belègk van Utrech wuuert aafgemaak en daomit ouch d'n Twieëdjen Utrechse Börgerkrieg, dae mit e vraejesverdraag op 2 september wuuert aafgeslaote.
* oktoeaber - Aartshertog Maximiliaan trèk zien erkenning van de Vlaamse regentsjapsraod weer in.

; sónger datum
* In Hollandj wuuert d'n opstandj taenge Maximiliaan van Habsburg nao twieë jaor neergeslage door hertog Albrecht van Sakse.
* Leonardo da Vinci maak zien óntwerp van 'ne parachute.

## Gebaore
* 6 april - Rafaël, Italiaanse kónssjilder (gestórve 1520)
* 15 april - Babur, stichter van 't Mogolriek (gestórve 1530)
* 10 november - Maarten Luther, Duutsjen theoloog en kirkhervörmer (gestórve 1546)

## Gesjtorve
* 9 april - Eduard IV van Ingelandj (40)
* 30 augustus - Lodewiek XI van Frankriek (60)

; datum ónbekindj
* Eduard V van Ingelandj (13) (meugelik pas in 1485)

## Boewkóns

Plaetje:Gemeentehuis Hillegom June 2016.jpg|*[[Hof van Hillegom]]* (1483)
1482

1481 - **1482** - 1483

## Gebäörtenisse
* 19 jannewarie - 'n Portugese expeditievlaot ónger leijing van Diogo d'Azambuja stich de ieëste Europese versterking ane Afrikaanse wèskus: Sao Jorge d'El Mina.
* 27 mieërt - Maria van Bourgondië störf naodet 't van 't paerd vèltj. Zienen driejäörge zoon Filips volg 'm op ónger voeagdiesjap van ziene neet-populaire pap Maximiliaan I van Oeasteriek. De kleine graof en zie zöster zeen aevel nag ummer in henj vanne Gentenieëre.
* 't Voeagdiesjap van Maximiliaan vèltj bie Vlaandere en Braobantj in kwaoj aerd. Zie staon d'rop det vraej wuuert geslaote mit Grankriek, meh de vórs veultj min veure óngónstige veurwaerd vanne vraej aan te numme, ónger anger ómdet daomit 't hertogdóm Bourgondië veur ummer wuuert aafgestange.
* 14 juli - In de stried tösse de Kabeljauwse ridder Egbert van Wassenaar en d'n Hoekse bórgemeister van Utrech, Dirk van Zuylen, wuuert 't kestieël De Haar verneeldj.
* 16 juli - De Kabeljauwse ruteraanveurder Jan van Schaffelaar springk vannen tore van Barneveld. Hae euverlaef 't valle en wuuert esnag door de Hoeke gedoeadj.
* 28 juli - Troepe van Lodewiek XI van Frankriek vereuvere de Artesische vestingstad Ariën-aan-de-Leie.
* Sjotse aedelmen sloete keuning Jacobus III op in 't Kestieël van Edinburgh. Ingelse troepe trèkken op nao Edinburgh en de Sjotte wantroewe häören Ingelsgezindje vórs.
* 26 augustus - Me begintj mit 't belègk van IJsselstein door de Utrechse Hoeke ónger Jan III van Montfoort.
* 30 augustus - Willem I van der Marck Lumey vermaord de prins-buusjop van Luuk Lodewiek van Bourbon in 'n poeaging dem zienen eige zoon Jan van der Mark es opvölger aan te stèlle.
* 14 september - De Bourgondiërs hereuvere de stad Hasselt op Luuk.
* 16 september - 't Belègk van IJsselstein wuuert opgebraoke doordet de Kabeljauwse troepen van Frederik van Egmont genieëke.
* 23 dieëtsember - Ónger drök van de Vlaamse stej sluutj de regent van de Nederlenj Maximiliaan I van Oeasteriek de Vraej van Atrech (1482) mit Frankriek en lègk zich daomit neer bie 't verlees van de Bourgondische èrflenjer.
* Keuning Jacobus III van Sjotlandj nump nao 't aafslaon van d'n Ingelsen aanval zien plaats trögk in.

## Gebaore
* 29 juni - Maria van Aragón, keuningin van Portugal (gestórve 1517)

## Gesjtorve
* 27 fibberwarie - Johan van Nassau-Wiesbaden-Idstein (~42), Duutsje kanunnik
* 27 mieërt - Maria van Bourgondië (25)
* 16 mei - Anthonis de Roovere (52), Brögksen dichter en prozasjriever

## Boewkóns

Plaetje:Goedereede GoudenLeeuw.jpg|*De Gouden Leeuw*, Goedereede (1482)
1479

1478 - **1479** - 1480

## Gebäörtenisse
* 25 januari - Mit 't Verdraag van Constantinopel wuuert de vieftieënjäörige krieg tössen 't rippebliek Veneesje en 't Ottomaans Riek aafgeslaote. Veneesje verluus e deil Griekse eilenj en mót e jäörliks tribuut betale.
* juli - Innaam en plundering van D'n Haag door de Hoekse veldjhieëre Wolffert van Borsselen en Reynier van Broeckhuysen.
* 7 augustus - Ieëste Slaag bie Guinegate wobie Franse troeppe verslage waere door Maximiliaan van Oeasteriek.
* augustus - Jan van Veerdeghem wètj es baljuw van Gent e good oetgerös en gedisciplineerd leger oppe bein te kriege. Maximiliaan wètj dao dankbaar broek van te make.
* 24 september - Inne stad Greuninge wuuert door 'n rieke wèdvrouw 't Sint-Annengashoes gestichveur vieftieën ermlestige en beheuftige aajluujkes.

; sónger datum
* De Vlaamse euverwinning op Lodewiek XI van Frankriek wuuert d'n oearsprónk van de Reuzenommegang, de *gayants* in Dowaai.
* 't Despotaat Epirus viltj in henj van 't Ottomaans Riek.
* Keuning Lodewiek XI van Frankriek verinneweert de stad Dole in de Franche-Comté.
* Rudolphus Agricola kump trögk nao Greuninge.

## Gebaore
* Lisa del Giocondo, echgenoeate van Francesco del Giocondo, gesjilderd door Leonardo da Vinci. 't Sjilderie waerde bekindj es de Mona Lisa.

## Gesjtorve
* 18 jannewarie: Lodewiek IX van Beiere (gebaore 1417)

## Biljendje kóns

Plaetje:Triptych of Jan Floreins 1479.jpg|*[[Triptiek van Jan Floreins]]* (1479) Hans Memling


## Boewkóns

Plaetje:Kampen Doopsgezinde Kerk.JPG|*Duipsgezindje kirk*, Kampen (1479)
1484

1483 - **1484** - 1485

## Gebäörtenisse
* 14 mei - Keuning Karel VIII van Frankriek wuuert in Reims gekruuendj.
* 29 augustus - Paus Innocentius VIII volg paus Sixtus IV op.
* 5 dieëtsember - Paus Innocentius VIII vaerdig zien *Heksenbul* oet: Summis desiderantes affectibus ('t Haet luuj die bezaete zeen).

; sónger datum
* Doezjendtaal luuj waere geofferd bie de inhöldiging van de Templo Mayor in Tenochtitlan.
* In Gebel Adda wuuert veure lèste e document gesjreve det aantuuentj det 't kristelik keuninkriek Dotawo nag besteit.

## Gebaore
* 1 jannewarie - Huldrych Zwingli, Zwitserse kirkhervörmer (gestórve 1531)

## Gesjtorve
* 4 mieërt - Casimir (25), Poolse keuning en hèlge
* 1 mei - Adalbert van Sakse (16), diocesanen administrator van 't Keurvórstendóm Mainz
* 12 augustus - Paus Sixtus IV (70), (paus van 1471 toet 1484)

## Biljendje kóns

Plaetje:Hans Memling 070.jpg|*[[Moreeltriptiek]]* (1484) Hans Memling, Groeningemuseum


## Boewkóns

Plaetje:StNikolausDamüls2.JPG|*H. NikolausKirk*, Damüls, Oeasteriek (1484)
1485

1484 - **1485** - 1486

## Gebäörtenisse
*17 juni - Willem van der Marck, de "wuisten aever vanne Ardenne", wuuert bie 'ne wèdren op Braobantjs gróndjgebied euvermeesterdj en de volgendjen daag oppe Vriethaof in Mestreech op bevael van Maximiliaan van Habsburg de kop aafgehouwe.
*4 juli - Anna, de dochter van Wolfert VI van Borselen, trouwtj mit Filips van Bourgondië-Beveren, 'nen ónechte kleinzoon van Filips de Goje.
* 22 augustus - Slaag bie Bosworth beteikentj 't inj van de Roeazenoorloge en d'n doead van Richard III. Henry Tudor volg Richard III van Ingelandj op es de keuning.
* 11 november -  Deiling van Leipzig. De vórste Ernst en Albrecht verdeile 't keurvórstendóm Sakse ónger einanger. Ernst krieg Thüringen en 't gebied róndj Wittenberg, mit de keurvurstelike waerdigheid, Albrecht 't rieker oeaste mit Dreesdje en Leipzig.

; sónger datum
* Lasenthai volg zienen ajere broor Souvanna Banlang op es d'n dertieëndje keuning van Lan Xang.

## Gebaore
* 15 dieëtsember - Catharina van Aragon, keuningin van Ingelandj

## Gesjtorve
* 22 augustus - Richard III van Ingelandj (32)

## Biljendje kóns

Plaetje:Sandro Botticelli - La nascita di Venere - Google Art Project - edited.jpg|*Gebaorte van Venus* (róndj 1485) Sandro Botticelli, Uffizi Florence


## Boewkóns

Plaetje:Tour de Bonvouloir 006.jpg|*Kestieëlkepèl van Bonvouloir*, Frankriek (1485)
1486

1485 - **1486** - 1487

## Gebäörtenisse
* 17 mieërt - d'n Hieër van Arenberg, bóndjgenoeat van Gelder, vèltj mit e klei legerke Intjhaove binnen. De stad wuuert geplunderdj en in brandj gestaoke. Neet mieËr es zèshoezer (oppe Groeate Berg) blieve bespaardj.
* 9 april - Aartshertog Maximiliaan van Habsburg, de zoon vannen aje keizer Frederik III van 't Hèllig Roeams Riek, wuuert in Aoke gekruuendj toet Roeamse keuning, waornummer veur en opvolger van zie vader. Tiejes zien neet-daozeen in Mechele wuuert de mach dao oetge-uub door ziene legeraanveurder Albrecht van Sakse, same mit Filips van Kleef, Engelbrecht II van Nassau en kanseleer Jean Carondelet.
* 31 mei - 'ne Maondj nao d'n doead van zie sjoeanvader Wolfert VI van Borselen wuuert Filips van Bourgondië-Beveren be-eidig es d'n Hieër van Veere.

; sónger datum
* Ahuitzotl wuuert d'n hueyi tlahtoani vanne Azteke.

## Gebaore
* Keuning Som Phu
* Martin Agricola, 'nen Duutsje kómpenis van renaissancemeziek en 'ne meziektheoreticus

## Gesjtorve
* Diogo Cão (gestórve róndj 1486)
* 29 april - Wolfert van Borselen (54), stadhajer van Hollandj en Zieëlandj

## Boewkóns

Plaetje:Castello Aragonese(Taranto).JPG|*Castello Aragonese*, Taranto, Italië (1486)
1487

1486 - **1487** - 1488

## Gebäörtenisse
* 5 april - De Vraej van Sint-Jacobus wuuert geteikendj. 
* 28 april - Prins-buusjop Johan van Horne van Luuk verhöf de vraejesartikele van Sint-Jacobus toet wèt. Ze bunjele de wètte en reglementeringe van 't Luker landj.
* 16 juni - De nuje keuning Hindrik VII van Ingelandj óngerdrök 'nen opstandj inne slaag bie Stoke. De veurige kroeanprins John de la Pole wuuert doeadgemaak.
* De Moscovische groeatvórs Ivan III vereuvert Kazan, en zètj 'ne marionet, Möxämmädämin, op de troean van Kazan. Hiemit wuuert 't kanaat Kazan 'ne vazalstaot van 't Róssisch Riek
* 8 dieëtsember - Bartolomeu Dias kump aan inne Walvisbaai.

; sónger datum
* Nao de recènte verluuskieër die Maximiliaan taenge de Franse keuning Karel VIII haet gadj, bers noe onnen opstandj oet in Vlaandere taenge 't Habsburgs gezag. Gent verwilkómp e Frans garnizoen.

## Gebaore
* 10 april - Wullem de Rieke, echgenoeat van Juliana van Stolberg en vader van Wullem de Zwieger
* Giovanni Maria del Monte, baeter bekandj es paus Julius III
* Georgius Macropedius, Nederlandjsen óngerrichskóndigen en tenieëlsjriever

## Gesjtorve
* 21 mieërt - Nicolaas van Flüe (~70), Zwitserse beliejer en hèlge

## Biljendje kóns

Plaetje:Accademia - Madonna degli Alberetti - Giovanni Bellini.jpg|*Madonna mit de buimkes* (1487) Giovanni Bellini


## Boewkóns

Plaetje:Schreierstoren2.jpg|*[[Schreierstoren]]*, Amsterdam (1487)
Plaetje:San Juan Bautista Vélez.jpg|*Iglesia de San Juan Bautista*, Málaga (1487)
1488

1487 - **1488** - 1489

## Gebäörtenisse
* 8 jannewarie - Maximiliaan I van Oeasteriek, regent vanne Bourgondische gewèste veur ziene minderjäörige zoon, vaerdig de Ordonnantie op de Admiraliteit oet, worin de aafzunjerlike oorlogsvlaote vanne zieëgewèsten ónger einen admiraal waere gestèldj (de veurluiper vanne Keuninklike Marine). Es admiraliteitshave wuuert Veere aangeweze.
* 3 fibberwarie - Bartolomeu Dias zitj örges in of róntjelóm Mosselbaai voot aan wal en levert zoea 't bewies det Afrika e zujelik puntj haet det 't meugelik maak van Europa nao Indië te vare. Dias neump de bej Aguada de São Bras (Bej van Sint Blasius).
* 28 april - In Amsterdam wuuert d'n ieëste stein gelag veur de Sint Antoniespaort, de hujige Waog.
* 16 mei - De regent Maximiliaan, vasgehaje in 't opstenjig graofsjap Vlaandere, sluutj 'n akkaord en maag in ruul veur gijzelieërs vertrèkke.
* 25 juli - De Portugese zieëvaarder Bartolomeu Dias veurt róndj Kaap de Gojen Haop (Afrika). Hae rich e kruuts op in Diazpuntj en Kruutspuntj.
* 5 september - Filips van Kleef, dae de waordbreuk van Maximiliaan ane kaak haet gestèldj, wuuert gedegradeerd en in de rieksban gedaon.
* 18 - E klein opstenjig leger ónger jónkhieër Frans van Brederode bringk Rotterdam in Hoekse henj.

; sónger datum
* Keurvórs Johan Cicero van Brandenburg veurt 'n acciens op beer in.
* Michelangelo Buonarroti wuuert 'ne lieërling van Domenico Ghirlandaio.
* De paus reup op toet 'nen kruutstrèk taenge de waldenze. Daen oproop lèdj daotoe det de gemeinsjap zich trögktrèk in Pinerolese, tösse Turien en de Franse grens.

## Gebaore
* 19 mieërt - Johannes Magnus, Zweedsen aartsbuusjop en humanis (gestórve 1544)

## Gesjtorve
* Andrea del Verrocchio (53), Italiaanse kónssjilder oete vreug renaissance

## Boewkóns

Plaetje:1409 - Bologna - Chiesa del Crocifisso - Pulpito (1488) - Foto Giovanni Dall'Orto, 9-Feb-2008.jpg|*Chiesa del Crocifisso*, Bologna, Italië (1488)
1489

1488 - **1489** - 1490

## Gebäörtenisse
* 8 mieërt - De Braobantjse stad Waver wuuert vereuverd en geplunderd door Albrecht van Sakse in naam van aartshertog Maximiliaan 
* 14 augustus - Maximiliaan, regent veur ziene zoon van de Zujelike Nederlenj, sluutj in 't kloeaster van Danebroek vraej mit de opstenjige stejvan Braobantj.
* Adolf III van Nassau-Wiesbaden wuuert beneump toet stadhajer van 't hertogdóm Gelder en 't graofsjap Zutphen.
* Ónger aanveuring van Albrecht van Sakse wuuert Maximiliaan zie leger oetgesjik veure opstenjige graofsjappe Vlaandere en Hollandj en 't hertogdóm Braobantj te óngerwirpen en te straove. Ón anger de stad Tiene enne ómligkendje dörper waere geplunderd; de inweuners mishanjeldj en verdreve.
* Graaf Jan III van Egmont, Maximiliaan zienen troewe bóndjgenoeat en stadhajer, wètj de stad Rotterdam, die in Hoekse henj waas, toet euvergaaf te dwinge door oethóngering.
* 't Kruutsvaarderskeuninkriek Cyprus van keuningin Catharina Cornaro wuuert euvergenómme door de Venetiane.
* Almería is, nao Moorse euverhieërsjing, weer Spaans.
* De adellike femielje Von Thurn und Taxis begintj in opdrach van keizer Maximiliaan I mit d'n opboew van e nètwerk van koeriersdeenste det e good deil van Europa bedèk.

## Gebaore
* Guillaume Farel, Frans-Zwitsersen theoloog en kirkhervörmer (gestórve 13 september 1565)

## Gesjtorve
* 14 fibberwarie - Nicolaus von Tüngen, buusjop van Ermlandj

## Boewkóns

Plaetje:Rapperswil - Liebfrauenkapelle IMG 6900 ShiftN.jpg|*Liebfrauenkapelle* Rapperswil (1489)
Asteriornis maastrichtensis

**Asteriornis maastrichtensis** is 'n oetgestorve vogelsoort oet de *[[Gelloanserae]]* die in 't Laat-Kriet veurkaom in Europa. 't Is de einsegste bekènde soort oet 't geslach *Asteriornis*.

## Fossiel voonds
In 2000 voont d'n amatäörpaleontoloog Maarten van Dinther veer stökke melger mèt kneuk in de CBR-Romontbos-kalksteingroeve bij Eben-Emael in Belsj, zjuus euver de grens bij Mestreech. Deze gaof heer in 2013 aon 't Natuurhistorisch Museum Mestreech. Op 18 december 2018 woort 't fossiel in Ingeland geanalyseerd mèt behölp vaan 'ne CT-scan. In eine vaan de blök bleek ziech toen 'ne vrij gaove sjedel te bevinde.

Asteriornis woort in 2020 beneump en besjreve. 't Fossiel - NHMM 2013 008 - besteit oet 'ne vrijwel gaanse sjedel, deile vaan de pu en e spaokbein en heet 'n awwerdóm vaan 66,7 miljoen jaor. De aofzètting boe-in 't fossiel gevoonde woort, de formatie vaan Mestreech, zien vaan e kösgebeed aon 'n subtropische zie.

De naom vaan 't geslach verwijs nao Asteria, de godin vaan vallende stare oet de Griekse mythologie. Veur deze naom is gekoze umtot Asteriornis kort veur 't eind vaan 't Kriet leefde, toen 'ne groete meteoriet op Eerd insloog. Boetedat veraandert Asteria ziechzelf in de Griekse mythe in 'n kwartel en Asteriornis steit vlakbij de veurawwer vaan de kwartels.

## Verwaantsjap
Asteriornis is d'n aajdste moderne vogel en behuurt tot de Galloanserae, die de hoonderveugel en de eendechtige umvatte. 't Is de vreugste bekènde vörm behurend tot de Galloanserae oet 't Mesozoïcum op 't noordelek haafroond. Ierder voondste, zoewie van *[[Vegavis]]* (allewel de precieze classificatie vaan deze vogel e probleempunt is), woorte gedoon op 't zuielek haafroond.

## Kènmèrke
De lengde vaan Asteriornis weurt gesjat op 30 centimeter mèt e gewiech van roond de 390 gram, boemèt 't betrèkkelek klein waor. De vogel leefde op de groond en had e gegeneraliseerd veujingspatroen. De bek waor liech-gebojd, liech nao oonder gekrömp en get aofgerund aon 't oeteind. Deile vaan de sjedel toene euvereinkomste mèt die vaan hoonderveugel, oonderwijl aander deile weer mier op dee van eendechtige liekent.