open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Termaar (Mergraote)

**Termaar** is de naam van 'n buurtsjap in Mergraote, gemeinte Èèsjde-Mergraote, lièger gelege es 't plateau. De naam sjienk truuk te goon nao *mare* in de beteikenis van pool of plas (sjtilsjtaond water). Termaar is de nate plaats van Mergraote. Langs de waeg sjtoon versjillende ouw boerehäöf en hoezer.

Midde-n in dit gehuch bevingk zich *de Bauerkoel*, 'ne viè drinkpool, mit daoneve 'n pöthuuske mit zadeldaak en 'n waegkruus tegen 'n ling (Lindeboum).  't Woord koel geuf ouch aan dat de plek lièger gelaege is. 
Op 'n sjplitsing sjteit 'n kapelke gewiejd aan Maria *Sjter van de Ziè*. Ins in de drie jaor functioneert de kapel es rösaltaor in de brónk. 't Gebuuwke is van mergel en aafgesjlaote door 'n sjmeediezere breer. Rónd de pool sjtaon ouw boerderieje.

In 2001 zint d'r *Ingelsje [[tuin]]e* ge-eupend woa miè es 2000 versjillende buim en sjtruuk en 500 versjillende plante te bezichtige zunt.

Termaar haat 'n eige carnavalsvereiniging, geneump de *[[Nachdravers]]*.

Bie Klumme lik ouch 'n gehuch mèt de naam Termaar.
Roosendaal

**Roosendaal** is 'n stad en gemeinte in 't weste vaan Noord-Braobant, aon de grèns mèt 't Belsj. Per 1 juni 2005 had de stad 77.194 inwoeners; 't oppervlak bedräög 107,21 km², boevaan 61 ha water. Ander kèrne zien Nispen, Wouw, Heerle, Moerstraten en Wouwse Plantage. Roosendaal is e versteidelek dörp wat veural groet gewore is door de industrie. Wijer heet 't väöl beteikenis es knouppunt vaan spoorweeg (nao Vlissinge, Brössel, Dordrech en Breda).

## Stadsfuncties
Same mèt Bergen op Zoom vörmp Roosendaal e regionaal verzörgingscentrum, wat de regio ('t Markiezaat) veurzuut vaan wèrk, commercie en oonderwies. Oets bleujde de industrie, mèt door de oetzoonderleke spoerverbindinge die de stad kint. Noe nog vint me o.m. 't Red Band-slókfebrik. 't Binne de gemeinte gelege natuurgebeed de Wouwse Plantage heet 'n groete beteikenis veur de binnelandse recreatie, dewijl 't ouch belangrieke wèldpopulaties kint.

## Stadsbild
Roosendaal is pas ind negentiende en twintegste iew opgebleujd en heet daorum weineg monuminte. De statie evels is hiel monumintaol in neogotische stiel opgetrókke. Ouch steit 'n groete neogotische kèrk aon 't spoer, die roond 1900 de dörpskèrk verving.

## Gebore in Roosendaal
* Theo Vogelaars, bassis vaan punkband Tröckener Kecks
* Frans Bauer, volkszenger
* Fons Rademakers, filmrezjisseur

## Extern linke
* Website vaan de gemeinte
* Startpaasj veur Roosendaal en umstreke
Cookie

E **cookie** is 'n informatiepakket dat doer inne server nao inne World Wide Webbrowser weurt gesjtuurd, en daonao jiekere kier truukgesjtuurd doer de browser wennier dae de server raodplaeg. Lou Montulli, veurmalig wirkend veur Netscape Communications, waor de iesjte dae de cookie techneek toegepas haet op webcommunicatie.
Vösjvergönning

Ein **Vösjvergönning** is ein bewies dat men maog vösje op vösj in vievers of baeke van ein vereneging die veur dae viever, baek 't vösjrech in bezit haet of huurt. Biej vuäl vievers of baeke is dat de hengelsjportvereneging. Ein vösjvergönnig is te kriege bie de hengelsjportvereneging of winkels die dit in opdrach van doon. Naeve de vösjvergönnig höbste auch altied ein sjportvösjakte nuädig. 
## Wanaer is ein vösjvergönning nuädig?
't Mak niks oet wie oud dat geer zöt. Geer Höb ummer naeve de sjportvösjakte auch ein sjriftelik bewies nuädig van dae geene dae 't vösjrech bezit of huurt van 't water woo geer wilt gaon vösje. In dees vergönning haet de eigenaer van 't vösjwater beperkinge opgenomme euver biejveurbeeld 't verbod om onger eine bepaalde periode ein bepaalde aossaort te gebroeke, uch verplichte om sommige saorte vösj of maote vösj nao 't vange geliek weer terök te zètte.
## Geer höb gein vösjvergönning nuädig es geer
Mèt eine hengel gaot vösje in opebare vaarwatere. Dat zeen watere woo de beroepssjeepsvaart reigelmaotig gebroek va mak. Allein es de hengel is veurzeen van ein bepaald saort aos, en geer zeet auwwer es 14 jaor dan höb ger waal ein sjportvösjakte nuädig. Es geer gebroek mak van twae hèngele mot geer wie oud ger auch zeet ummer ein vergönning en ein sjportvösjakte höbbe.
Guernsey

**Guernsey** (officieel **Bailiwick of Guernsey**, Frans **Bailliage de Guernesey**) ies 'n eiland in 't Kanaal, dat bie de Kanaaleileng huèrt. 't Ies nao Jersey 't groatste Kanaaleiland. Guernsey ies ein van de twiè baljuwsjappe (bailiwicks) van de Kanaaleileng; 't andert ies Jersey. De Kanaaleileng valle direk ónder de Britse Kroan, meh zint gein ónderdeil van 't Vereinig Keuninkriek en ouch gein kroankolonie; in 't Ingelsj neump me diet *crown dependency*. De Kanaaleileng valle neet ónder de Britse wètte en belastinge.  Besjtuurlik valle ouch de eileng Alderney, Sark, Herm, Brecqhou, Lihou, Jethou, Burhou en de Casquets ónder Guernsey. De hoofsjtad ies Saint Peter Port. 

## Bestuurleke indeiling
Guernsey ies verdeild in tièn administratief kantons, die *parishes* (parochies) geneump were:
* Castel
* Forest
* Saint Andrew
* Saint Martin
* Saint Peter Port
* Saint Pierre du Bois
* Saint Sampson
* Saint Saviour
* Torteval
* Vale

## Demografie
't Aantal inweunersj ies 65.031 (tèlling 2004). De bevolking ies van Britse en Frans-Normandische oorsjprónk. Ingelsj ies de modertaal van 't groatste deil van de bevolking en ies ouch ein van de officieel tale. Bies 't begin van de 20e ièw waor Frans de enige officieel taal. 't Dgèrnésiais of Guernésiais, e Normandisch dialek, weurt nog door 2% van de bevolking vleujend gesjproke; 14% van de bevolking zaet de taal te begriepe. 't Dgèrnésiais ies erkènd es sjtreektaal.

## Historie

Vanaaf 933 waore de Kanaaleileng deil van de beziettinge van de Hertog van Normandië. Vanaaf 1066 waore de hertoge van Normandië ouch keuning van Ingeland. In 1204, ónder Sjeng zónder land, woort 't hertogdom Normandië vereuverd door de Franse. De Kanaaleileng bleve èvvel ónder de Ingelsje Kroan. Op de eilande ies de titel van Elizabeth II es sjtaatshoof "hertog van Normandië". Nao 1204, tiejes de Hónderdjaorige Oorlog, zint de Kanaaleileng e sjtriedpunt gebleve tösje Ingeland en Frankriek. Guernsey en de ander eileng woorte versjillende kière door de Franse veroverd. 

In de Twiède Waereldoorlog woorte de Kanaaleileng door Duutsjland bezat. Ze waore 't enig Brits gróndgebeed dat door de Duutsjers bezat waor. Väöl inweunersj van Guernsey woorte gedeporteerd nao kampe in 't zuudweste van Duutsjland. 

## Externe link
* Officieel site van Guernsey
Bergenhoëze

**Bergenhoëze** (Nederlands: *Bergenhuizen*) ies 'n hoaggelege buurtsjap van Norbik in de gemeinte Èèsjde-Mergraote in Nederlands Limburg. 't Gehuch, mèt óngevaer daartig häöf en hoezer haet 'n wieds oetziech euver 't plateau. In de buurt, riechting Sjei, hingk aan 'ne boum 'n kruuske en get wiejer in 'ne bösj, sjteit 'n geetiezere exemplaar.
Brómmele

* Brómmele (Wienesrao) ies 'n buurtsjap van Wienesrao (Wijnandsrade) in de gemeinte Nut (Nuth).
* Brómmele (Gäöl) ies 'n buurtsjap van Gäöl (Geulle) in de gemeinte Meersje (Meerssen).
Zaanstad

**Zaanstad** is 'n gemeinte in 't zuie vaan Noord-Holland, bove 't aw IJ, roond 't reveerke de Zaan. De gemeinte heet per 1 juni 2005 139.758 inwoeners. Zaanstad is in 1974 oontstoon oet samevoging vaan Zaandam, Koog aan de Zaan, Krommenie, Assendelft, Wormerveer, Westzaan en Zaandijk en vèlt oongeveer same mèt de Zaanstreik.
Purmerend

**Purmerend** is 'n stad en gemeinte in de Nederlandse provincie Noord-Holland. De (nieuwe) gemeinte had op 1 jannewarie 2022 ongeveer 92.000 inwoeners en ligk op 'n oppervlak vaan 96,63 km2, woevaan 2,14 km2 water. Purmerend ligk in 't noorde vaan Waterland en is veural groet gewore en forenzestad veur Amsterdam. Binne de gemeinte ligke nog de pläötskes Purmer, Purmerbuurt, Middenbeemster, Noordbeemster, Westbeemster en Zuidoostbeemster.

## Stadsfuncties
Purmerend is inmiddels e regionaol centrum es is mèt 'n spoorverbinding verboonde mèt Amsterdam en Hoorn. 't Heet drei staties. De viemerret is sinds iewe vaan groete beteikenis. Wijer is 't veural 'n slaopstad.

## Stadsbeeld
In Purmerend euverheers de nuibouw vaan de jaore zesteg en zeveteg. De stad weurt door 't reveerke de Where in twie stökker gedeild. In de stadskern is nog get vaan de historische bebouwing te zien; neet al te väöl evels. De umgeving tuint väöl typisch Noord-Hollands weilandsjap.

## Historie
Purmerend oontsteit roond 1400 es vlöchtende inwoeners vaan 't dörp Purmer hoegere groond zeuke, dee neet zoe gaw door 't Purmermeer euverstruimp zouw weure. In 1410 maag de stiechter vaan Purmerend, Willem Eggert, hei vaan Wöllem VI van Holland e kestielke bouwe. Dit sloot *Purmersteijn* woort in 1741 aofgebroke. In de volgende iewe oontwikkelde Purmerend ziech tot e regionaol merretcentrum, dewijl ouch de waterdreiging vaan 't Purmermeer door druuglègking vaan de Purmer en de Beemster teneet gedoon woort. De plaots bleef evels e plattelandsstedsje, tot ze in de jaore zesteg es greujkern woort aongeweze: in korten tied greujde ze vaan 10.000 nao 75.000 inwoeners. Op 1 jannewarie 2022 woorte de gemeinte Beemster aon Purmerend touwgeveug.

## Externe link
* Website vaan de gemeinte
Jersey

**Jersey** (officieel **Bailiwick of Jersey**, Frans: **Bailliage de Jersey**, Jèrriais: *Jèrri*) ies 't groatste van de Kanaaleileng veur de Franse kus bie Bretagne. De Bailiwicks (baljuwsjappe) Jersey en Guernsey vörme same de Kanaaleileng. Dees baljuwsjappe zint Britse *crown dependencies*; ze valle direk ónder de Britse kroan, meh neet ónder de Britse wètgeving en ze zint gein ónderdeil van 't Vereinig Keuninkriek. Bie 't baljuwsjap Jersey huère ouch de ónbewoonde eileng Minquiers en Ecréhous.

## Bestuurleke indeiling
Jersey ies ingedeild in 12 administratief kantons, die *parishes* (parochies) geneump were:
* Grouville
* Saint Brelade
* Saint Clement
* Saint Helier
* Saint Lawrence
* Saint John
* Saint Martin
* Saint Mary
* Saint Ouen
* Saint Peter
* Saint Saviour
* Trinity

## Demografie
't Aantal inweunersj ies 87,186 (tèlling 2001). Óngevaer 50% van de bevolking kump oorsjprunkelik neet van Jersey. Belangrieke minderhede zint Britte, Portugeze, Iere en Franse. Ingelsj en Frans zint de officieel tale, woavan Ingelsj dominant ies. 't Jèrriais, 'n Normandische taal, weurt nog door óngevaer 3% van de bevolking gebruuk, 15% zaet enig beheersing van de taal te höbbe. 't Jèrriais weurt erkènd es sjtreektaal. 

De Church of England ies sjtaatskèrk, meh op 't platteland kump 't methodisme vrie väöl veur. Ouch ies d'r 'n tamelik groate katholieke minderheid.
Schaarbeek

**Schaarbeek** (Frans: *Schaerbeek*) ies 'n gemeinte in 't Brussels Hoofsjtaejelik Gewes. De gemeinte haet 'n oppervlak van 8,14 km² en 't aantal inweunersj ies 131.451 (2021). In 2005 haw 't d'rs minder: 110.375. Schaarbeek liek in 't noordoaste van de agglomeratie Brussel. De gemeinte Schaarbeek haet 'n hoag percentage allochtone, de meiste van Törkse aafkóms. 

Bezeenswaerdig zint 't Josaphatpark, inkel wieke mèt hoezer in Jugendstil, de 19e-ièwse veurmalige merthalle (tegewoordig in gebruuk es cultureel centrum) en de neo-byzantiense Sint-Mariakèrk (1844-1853). 't Gemeintehoes oet 1887 ies geboewd in Vlaamse neorenaissance-sjtiel. 

Schaarbeek waor vreuger ein van de belangriekste leveranciers van keersje veur Kriek te make.

## Bekènde inweunersj

*Jacques Brel, zenger
*Raymond van het Groenewoud, muzikant
*Paul-Henri Spaak, politicus
*Gustave Strauven, arsjitek

## Extern links
*Schaarbeek op de site van 't BHG, vieftaleg
Amstelveen

**Amstelveen** is 'n plaots en gemeinte in de Nederlandse provincie Noord-Holland, ten zuie vaan Amsterdam, bij d'n Amstel. De gemeinte had op 1 juni 2005 78.804 inwoeners en besleit 'n oppervlak vaan 42,38 km², woevaan 2,13 km² water is. Neve de stad Amstelveen heet de gemeinte de kèrne Bovenkerk, Nes aan de Amstel en e klei stökske vaan Ouderkerk aan de Amstel. Amstelveen is 't sjaolveurbeeld vaan 'n veurstad, mèt lieg misdaodciefers en relatief väöl hoeger inkoumes.

## Stadsfuncties
Amstelveen heet ziech nao d'n Twiede Wereldoorlog in de ierste plaots oontwikkeld es (forenze-)slaopstad en is dat nog ummer: väöl vaan de inwoeners wèrke op Schiphol of in Amsterdam. De lèste jaore heet me dao, mèt 't oug op 'n opgreujende generatie, ouch in de gemeinte zelf werkgelegeheid wèlle creëre; mèt maoteg succes, al heet wel de KLM hei häör hoofketoer. 'n Veurnaom recreatieveurziening is 't Wagenerstadion, wat veur toeswedstrije vaan hockeyclub Amsterdam weurt gebruuk.

Amstelveen is neet per spoor meh wel euver d'n otosnelweeg te bereike, en wel via de A9. Ouch rije trams oet Amsterdam tot in de stad.

Volgens 'n oonderzeuk gedoon door Nyfer in 2003 waor Amstelveen de mies leefbaar stad vaan Nederland.

## Stadsgeziech

Amstelveen heet e klein dörpscentrum, wat allewijl vaan weineg belang is. Me heet 't centrum vaan de stad wèlle lègke in e nuibouwgebeed, *Stadshart* geneump. Hei vint me o.m. 't raodhoes en väöl winkels. Mèt gemaoteg veuroetstrevende architectuur heet me de allure vaan dees stadswiek umhoeg wèlle haole.

Te weste vaan Amstelveen ligk 't Amsterdamse Bos, wat gedeiltelek bij de gemeinte Amstelveen huurt. In 't ooste vint me ouch landeleke polders.

## Historie
Amstelveen is in de middeliewe gestiech door törfstekers die aon de kant vaan o.m. 't Haarlemmermeer en 't Spierinkmeer törf staoke. Allewel tot die bezegheid later verboje woort in verband mèt de waterkantverdeideging, bleef 't dörp bestoon. In d'n tied vaan de Rippubliek kaom 't dörp in trèk bij rieke Amsterdammers die ziech dao in alle rös wouwe vestege. Daodoor kraog 't dörp al 't karakter vaan elitair veurplaots, wie Wassenaar veur D'n Haag en Vlaardingen veur Rotterdam.

In 1896 woort de grens tösse Amsterdam en Amstelveen verlag vaan de Boetesingelgrach nao de huidege Kalfjeslaan. 't Museumplein heet daodoor nog tijdelek binne de grènze vaan Nieuwer-Amstel, wie de gemeinte toen nog hètde, gelege. Ouch laog in dit gebeed 't dörp Buitenveldert, allewijl 'n stadswiek vaan Amsterdam. Kort gezag is de groond vaan 't Amsterdams stadsdeil Zuid op vreugere Nieuwer-Amstelse groond gebouwd. In 1964 veranderde me de gemeintenaom nao *Amstelveen*. Nao d'n oorlog woort Amstelveen mie es oets 'n euverloupgemeinte, veurnaomelek veur de middelklasse.

## Trivia
* Amstelveen is de gemeinte mèt percentueel 't groetste aontal Japanners binne zien grènze.

## Rifferenties


## Links
Herkenter

**Herkenter** (Nederlands: *Herkenrade*) ies 'n gehuch in Se-Gietere (Sint Geertruid) in de gemeinte Èèsjde-Mergraote op 't heuvelland in Zuud Limburg.

Umdat Herkenter in de 12e ièw gesjtiech ies vanoet de hièrlikheid Eijsde woort 't vreuger ouch waal *Èèsjde op de berg* geneump.  De samesjtèlling Herkenrade beteikent: opegekapde plek (rade of rooi) in de bösj (herk).
Väöl ouw häöf zint aafgebroke in 't lètste kwaart van de 20e ièw. Allein de haof *Hièrkoel* oet de 18e ièw en 'n eve oud boerevakwerkhoes oet 1745 zint euvergebleve.

Daoneve sjteit t'r tegeneuver 'n sjmeediezere waegkruzer, 'n pöthuuske mèt zaaldaak, dat oetbeeldt (reconstructie) wie dit in vreuger jaore oet haet gezeen. De oarsjprónkelike plek haet namelik get wiejerop gelege. Aan de rand van 't gehuch ies in 1998, op de plaats van 'n exemplaar oet 1942, 'n Lourdesgrötsje geboewd. Wiejer sjtoon d'r nóg veer waegkruzer.

## Externe link
*Herkenrade Online, väöl informatie euver diet gehuch
Brómmele (Gäöl)

**Brómmele** (Nederlands: *Brommelen*) is 'n buurtsjap van Gäöl (Geulle) in de gemeinte Maersje in Nederlands Limburg. 't lik tösje 't Julianakanaal en de Gäöler bösj.
De naam zou nederzetting bie bromele (bramen) beteikene en al in de 16e ièf geneump zin. Tösje de 60 hoezer steit op 'ne driesprunk 'n geetiezere waegkruus mèt crucifix en effe boete de bewoewing op de splitsing mèt de waeg nao Gäöl 'n bae-kapel gewied aan Slevevrouw van Banneux.
Schiedam

thumb|Ligking vaan Schiedam binne Zuid-Holland
**Schiedam** is 'n stad en gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, mèt per 1 juni 2005 75.066 inwoeners. De stad ligk aon d'n hook vaan de Schie en de Nui Maos, t'n ooste vaan Rotterdam. Inmiddels is 't 'n veurstad *pur sang* vaan dees stad.

## Stadsfuncties
Schiedam is veural 'n slaopstad veur Rotterdam en is zoe ouch groet gewore. De sjeepsbouw is inmiddels oet de stad verdwene, en 't zjeneverstoeke is beperk tot e paar stoekerije. Schiedam heet gooj verbindinge mèt Rotterdam.
## Stadsgeziech

Allewel tot de stad väöl nuibouwwieke kint heet ze ouch 'n intersant stadscentrum. 't Meis opvallend zien de vief stèllingmeules: ze zien de hoegste te wereld. Me heet ze zoe gebouwd veur oonder de meulenerm de pakhoezer te kinne bouwe. Ouch vint me 'n rewien in de umgeving en steit dao 'n basiliek gewijd aon Sint-Lidwina.

## Historie
Schiedam oontstoon roond 1250 aon 'nen dam, gebouwd door edelmaan Dirk Bokel in de Schie veur 't ziewater weg te hawwe. De plaots bleujde op es handelscentrum en kraog al in 1275 stadsrechte, meh góng in de veertiende iew weer t'n oonder aon de concurrentie vaan Rotterdam en Delf, welke lèste plaots tösse Rotterdam en Schiedam in Delfshave aonlag. Wel bleef de stad belangriek veur de vèsserij, veural op hering, en bleujde de devotie roond Sint-Lidwina, 'n plaotseleke heilege.

Nao 'n trökval kaom de plaots in de achtiende iew weer sterk op wie de zjeneverstoekerij dao beofend raakde. Dit had es direkte oorzaak tot d'n drankimport oet Frankriek stèlgevalle waor. In de negetiende en twintegste iew bleujde de sjeepsbouw oonder d'n ummer greujende Rotterdamsen have. Inmiddels is die ouch weer verdwene.

## Gebaore in Schiedam
* Herman Heinsbroek, Nederlands oondernummer en politicien
* Robert Maaskant, vootballer en traineur
* Rien Poortvliet, teikeneer
* Mr. Pieter van Vollenhoven, maan vaan Margriet prinses van Oranje-Nassau
* John de Wolf, vootballer

## Externe link
* http://www.schiedam.nl
Anderlech

**Anderlech** (officieel **Anderlecht**) ies 'n gemeinte in 't Brussels Hoofsjtaejelik Gewes. De gemeinte haet 'n oppervlak van 17,74 km² en 't aantal inweunersj ies 121.929 (2021), vergeleke mèt 93.808 in 2005. Anderlech ies, zoawaal nao oppervlak es nao bevolking, de op twiè nao groatste gemeinte van 't gewes, nao Brussel en Schaarbeek. Anderlech liek ten zuud-weste van 't sjtadscentrum van Brussel, aan de Zenne en 't Kanaal Brussel-Charleroi. De gemeinte ies veural bekènd vanwege de vootbalcluub RSC Anderlecht.

## Functies
Anderlech ies 'n belangrieke woongemeinte. D'r ies ouch väöl industrie gevestig, mèt name in de wiek Kuregem, die aan 't kanaal en aan 't sjpoor liek. De gemeinte haet ouch 'n winkelfunctie (winkelcentrum *Westland*). In Anderlech liek 't academisch hospitaal *Erasme* van de Université Libre de Bruxelles. Ouch liek hie 't Centrum voor Onderricht en Opzoekingen der Chemische en Voedingsindustrieën (COOVI) mèt 'n bekènde hotel- en kooksjoal.

## Sjtadsbeeld en bezeenswaerdighede

Anderlech haet 'n van oorsjprónk mieddelièwse dörpskern mèt 'n aantal bezeenswaerdige geboewe. 't Erasmushoes, 't veurmalig kapittelhoes "De Swaene", woa Desiderius Erasmus in 1521 verbleef bie ziene vrund Pieter Wyckman, ies allewiel e museum mèt ónder andere historische oetgaves van zien werk. De Sint-Pieter-en-Sint-Guidokèrk ies in de 14e en 15e ièw in gotische sjtiel geboewd.  De kèrk haet 'n aantal laat-gotische moersjilderinge en ies geboewd op 'n Romaanse crypte oet de 10e ièw. 't Begienhaof woort gesjtiech in 1252, meh de geboewe die d'r allewiel sjtoont datere oet de 17e ièw. 

In 't interbellum zint in Anderlech 'n aantal tuinwieke veur arbeiersj geboewd, bieveurbeeld Goede Lucht, Het Rad en Moortebeek.

## Historie

In Anderlech haet me reste oet de Bronstied en de late Iezertied, 'ne Romeinse villa en 'n Merovingische begraafplaats gevonge. 

De naam Anderlech woort es *Anrelech* veur 't ièrsj vermeld in 1047. De sjtad waor 'n ónderdeil van de meierie Rode, meh woort in 1393 bie de sjtad Brussel gevoog door 'n oarkónde van hertogin Johanna van Brabant. In 1796 woort Anderlech 'n zelfsjtendige gemeinte.

## Bekènde inweunersj
* Guido van Anderlech, 10e-ièwse heilige

## Externe link
* Officieel website van de gemeinte
Sint-Jans-Molenbeek

**Sint-Jans-Molenbeek** (Frans: *Molenbeek-Saint-Jean*; kort-eweg *Molenbeek*) ies 'n gemeinte in 't Brussels Hoofsjtaejelik Gewes. De gemeinte haet 'n oppervlak van 5,89 km² en 't aantal inweunersj ies 78.520 (1 januari 2005). Sint-Jans-Molenbeek liek t'n weste van 't centrum van Brussel, woavan 't gesjeije weurt door 't Kanaal Brussel-Charleroi. 't Haet 'n vrie hoag percentage inweunersj van Marokkaanse aafkóms. 

Molenbeek waor in de mieddelièwe e landboewdörp. In de 13e ièw kaom diet dörp bie Brussel. De kèrk van Molenbeek woort aafgebroke in 1578. In de 19e ièw woort Sint-Jans-Molenbeek aangesjlote op 't Kanaal Brussel-Charleroi, woadoor 't 'n belangrieke industrieel functie koes kriege. Sint-Jans-Molenbeek kreeg doe de bienaam "Klein Manchester". Wie de industrie ziech in de 20e ièw verplaatsde nao 't noorde van de Brusselse agglomeratie en nao 't Kanaal van Willebroek, góng 't achteroet mèt Sint-Jans-Molenbeek. Allewiel haet de gemeinte veural 'n woonfunctie.

Bie de aansjleeg op Paries van november 2015 waore versjillende luuj oet Sint-Jans-Molenbeek betrokke. De daag nao de aansjleeg woorte dao neet minder as vief luuj gearresteerd. Hie-op besjloot de regering in dees gemeinte intensiever op te trièje es in de res van 't land.

## Rifferenties


## Externe link
* Officieel site van de gemeinte
Waert

**Waert** (Nederlands: *Weert*) is 'n buurtsjap van Meersje en gedeiltelik ouch van Mestreech, nao de herindeiling van de gemeintes in 1970. 't Is gesitueerd aan de Geul tösje Bung, Meersje, Raotem en de Beatrixhave (Mestreech). Kesjtjèl Vaeshartelt lik van warspjróng in Waert meh noe op 't gróndgebeed van Mestreech. Aan de Fregatwaeg lik de monumentaal pachboerderie, de *[[Waerterhaof]]* oet 1671. Zie maakde langen tied deil oet van 't good Vaeshartelt.
In vreuger tieje heesj 't gehuch Waert aan de Maas, de Werd en Wertha. In 2002 besjteit 't oet 28 hoezer.

In 1840 vestig zich hie de papierfabriek *Tielens en Schrammen* in de meule van Hanckar. Later krig de fabriek de naam Papierfabrik *Meerssen en Palm*. 'n Paar sjtatige villa's zint rónd 1900 aan de hoofweeg geboewd. In de buurt op krusinge sjtoon vief waegkruzer.
Kesjtièl Vaeshartelt

**Kesjtièl Vaeshartelt** ies e kesjtièl in de gemeinte Mestreech, in de buurtsjap Waert kortbie Raotem. 't Kesjtièl vervingk 'n Karolingisch good woa in 870 't Verdraag va Maeërsje woort getekend. In 968 weurt 't al geneump es Hartelt. In ièrsjte instantie waor 't 'n lièngood van de Hièr van Valkeberg. In 1381 kump 't good in heng van Servaes van Mulcken en saer daen tied hèt 't landgood: Hartelt van Servaes of Vaeshartelt.

In 1841 geuf köning Willem II opdrach um 't kesjtièl te gelle en deit 't deens es boeteverblief van de keuning. Nao zienen doad in 1849 verboewt Petrus Regout, industrieel in Mestreech, 't hoes tot 'n sjtatig kesjtièlke mèt biegeboewe. In 1851 geit Regout d'r ouch wone en geuf opdrach 'n koetsjhoes (noe verdwene), 'n aantal paerdsjtel en 'ne tore aan de noordvleugel bie te boewe. Naoderhand kump dao nog 'ne veranda bie. Bie de oprielaan versjient 'n porteersweuning en d'r weurt 'n landsjapspark aangelag. In 1861 köp Regout in de buurt nóg eine villa, dae *Klein Vaeshartelt* weurt geneump. Nao zienen doad raak 't good in verval en in 1954 weurt 't openbaar verkoch  aan de gemeinte Mestreech. In 1992 vestig zich de *Sjtiechting Driekant* (Opleiding en advies) in 't geboew en saer 1994 is 't complex ouch in gebroek es congrescentrum en hotel.

Tot 1970 loog diet kesjtièl in de gemeinte Meersje, miè bepaald in de buurtsjap Waert. Dao liek 't nóg ummer, meh noe es ónderdeil van de gemeinte Mestreech.

De pachhaof, de Waerterhaof, in Waert, behuèrde langen tied bie Vaeshartelt.
Holle waeg

'ne **Holle waeg** ies 'n combinatie van 'ne waterluip of raegebaek en 'ne waeg, in 't heuvelland van o.a. Limburg. 't Ies ein, vanwege jaorelank nao ónder sjtruimend rege- en doajwater, oetgesjlete gröb. Door 't waegdèk loupe daodoor depe geule en euveral liegke kiezelsjtein en knabbe. 't Fiener materiaal, wie plante en drek weurt mètgesjlèp riechting 'n beek of rivier. 't Reparere en opvölle van vore, gemaak door paerd en karre, weurt *waeg botte* geneump. Um de waeg nog beter begaonbaar te make en te houte kriege diet soort waeg sóms 'n dèklaog van kiezelsjtein of 'n läögske graove asfalt. De kiezel woort gehaold oet de gemeintelike kiezelkoel. 'ne Holle waeg dae neet verhard ies sjliet óngevaer eine maeter per ièw oet.

## Biotoop

In de helling aan weerskent, ouch de graaf geneump, greuje, vanwege 't microklimaat van zoane holle waeg (beveurbeeld  in 't ope veld) neve allerlei sjtruuk ouch versjillende wil blome die van wermde houte, zoa wie Hazegerf (Duizendblad, Achillea millefolium), Dónderkroed (Sint Janskruid, Hypericum perforatum), Dónderbloom (Wilde Marjolein, Origanum vulgare), Aels (Artimisia), Knoupkroed (Centauria pratensis), Rapunzelklökske (Campanula rapunculus), Boterbloom (Ranunculus auricomus), Agrimonie (Agrimonia eupatoria) en Hazekliè (Klaverzuring, Oxalis acetossella). Aan de sjièmkant en in hol waeg in de bösj greuje allerlei sjtruuk, wie Sjlièkrekele (Sleedoorn), Meideun (Crataegus oxyacantha), Wie (Salix), Brièmsjtroek (mèt bromele) (Rubus fruticosus), Hónsroas (Rosa canina), diverse soorte varens, graassoorte, wintergreun (Klimop, Hedera Helix) en o.a. de Gevlekde Aronskelk (Arum maculatum), Look-zonder-look en Salomonszegel. Sóms ies d'r 'ne mieddeberm mèt graas en Waegtrae (Weegbree, Plantago major).  
Versjillende dere make hole in de hellinge wie knien, dasse en muus. Sóms ouch de korewouf. 't Gleujwörmke (Glimworm of Vuurvlieg, Phosphaenus hemipterus) lièt ziech sjnachs dèks zeen es 't zien leech oetsjtraolt en ouch de Karkol (Wijngaardslak) veult ziech hie thoes.
Charleroi

**Charleroi** (Waals: *Tchålerwè*) ies 'n sjtad en gemeinte in de Belzje provincie Henegouwe, in 't gewes Wallonië in 't arrendissement Charleroi. De gemeinte Charleroi haet 'n oppervlak van 102,08 km² en haw 201.837 inweunersj in 2021. Häör inweunersjaantal haet daodoor praktisch sjtilgesjtange saer 2005, wie ze 201.373 inweunersj haw. Charleroi ies nao aantal inweunersj de groatste sjtad van Wallonië en de derde gemeinte van Belsj. In de agglomeratie Charleroi wone miè es 650.000 luuj. De sjtad liek aan de Samber. De deilgemeintes van Charleroi zint Couillet, Dampremy, Gilly, Gosselies, Goutroux, Jumet, Lodelinsart, Marchienne-au-Pont, Marcinelle, Monceau-sur-Sambre, Montignies-sur-Sambre, Mont-sur-Marchienne, Ransart en Roux. 

## Functies
Charleroi ies 'n industriesjtad. 't Waor ièrtieds 'n belangriek miencentrum, gelege in de regio dae bekènd sjteit es *[[Le Pays Noir]]*. De lètste miene woorte gesjlote in 1980. Tegewoordig zint veural de sjtaol-, glaas- en chemische industrie zjwoartepunte. Saer de sjleting van de miene ies de importantie op economisch en industrieel gebied van Charleroi hendig truukgeloupe; tegewoordig haet de sjtad te make mèt hoag werkloosheidsciefersj. 

De sjtad Charleroi haet 'n belangrieke ónderwiesfunctie, ónder andere de Université du Travail Paul-Pastur ies hie gevestig. In Gosselies liek 't vleegveld van Charleroi, dat saer 2001 ouch gebruuk weurt door de priesvechter Ryanair en daodoor 'n belangrieke passagierslochhave gewore ies. 

## Sjtadsbeeld

De sjtad ies te verdeile in 't handelscentrum, de *Ville Basse*, dat liek op e veurmalig eiland in de Samber en de *Ville Haute*, mèt woonwieke en administratief insjtèllinge. 

Es industriesjtad haet Charleroi wiènig ouw geboewe. De kèrk *Saint-Christophe* dateert oet de 17e ièw. 't Sjtadhoes oet 1936 haet e belfort dat same mèt ander belforte en kèrktores van Vlaandere en Wallonië op de Waerelderfgoodlies van UNESCO sjteit. In 't sjtadhoes ies ouch 't Musée des Beaux Arts gevestig, mèt 'n collectie Belzje sjilderkuns vanaaf de 19e ièw. In Marcinelle zint de miengeboewe, woa in 1956 de groatste mienramp oet de Belzje historie plaatsvong, opegesjtèld es museum en herdènkingsplaats. 

## Historie
Charleroi heesj oorsjprunkelik Charnoy. In 1666 woort diet dörpke versjterk door de Sjpanjaarde en ze herneumde 't nao Charleroy, nao keuning Karel II. Al in 1667 woort de plaats ingenómme door de Franse. Lowie XIV leet de sjtad later obbenuujts versjterke door Vauban. Mèt de Vrae van Nijmege (1678) kaom de sjtad weer bie Sjpanje. In 1868 brook me de sjtadsmoere aaf en woorte op die plaats lane aangelag. 

## Gebore in Charleroi
* Georges Lemaître, astronoom en natuurkundige
* Jean-Claude Van Cauwenberghe, minister-president van 't gewes Wallonië

## Externe link
* Officieel site van de gemeinte Charleroi
Museum van Elsene

't **Museum van Elsene** (Frans: *Musée d'Ixelles*) ies 'n museum veur beeldende kuns in de gemeinte Elsene (Brussels Hoofsjtaejelik Gewes).

## Historie
In 1892 ies in de plaats Elsene bie Brussel ’n museum opgeriech vanwege ’t feit, dat de gemeinte ’n sjinking kunsveurwerpe kreeg, woa-ónder ’n hónderdtal sjilderieje  van de sjilder Edmond De Pratere.
In 1973 moet oetgebreid weure en dao kump 'ne nuje vleugel. Zoa besjteit ’t geboew noe oet ein óntvangshal; 2 groate zale veur tiedelijke tentoansjtèllinge en ‘ne rume zaal veur de sjtock. Eind 1994 weurt de groate nevebie gelege fièszaal geannexeerd.
Óndertösje bleve sjinkinge en legate binnekómme en kreeg ’t museum ein flinke verzameling bie-ein. De 19e en 20e ièw zint good vertegenwoordigd.

## Tentoansjtèllinge
In 1959 weurt de tentoansjtèlling Magritte georganiseerd en diet waor ’t begin van ein reeks belangrieke exposities. Get veurbeelde: Oscar Jespers (1966); Delvaux(1967);Toulouse-Lautrec (1973); De Maeghtstichting (1975);  De Thijssen-Bornemisza-verzameling (1977);  Mucha (1984), Art Déco in Belsj (1988); ‘t Impressionisme en ‘t Fauvisme in Belsj (1990); Turner in Europa (1992);  Georges Lemmen (1997);  De Russische Avant-Garde (1998); Die Brücke (2000); Paries 1900 (2002) en De Cézanne á Dubuffet (2004)

## Externe link
* Webstek van het Museum

## Brón
Museum van Elsene /Musée d’Ixelles
Sjroap

**Sjroap**, of sjroeëp (Heële), sjroep (Mestreech), *zeem* (Gulpe), ziepnaat (Póstert) of *Krûdje* (Naord-Limburgs, mae och Ripuarisch in Kelmis en Eupe) wurt gemak van eppel, paere en soekerkraote. De eppel of paere en de kraote waere gekaok en gepaesj wonao 't saap door 't aafkeule ingediek wörd. Hiedoor onsjteit ein zeute lekkerniej veur op 't broad of es ingrediënt veur 't kaoke. Allewiel lègke in Limburg nog mèh twae sjroapfabrieke. Die van Canisius in Sjènne en in Beesel de sjroapfabriek van de Frumarco. Dit zeen auch meteen de enigste twae echte sjroapfabrieke die eppel en paere gebroeke, die nog in Nederland aktief zeen. Angere sjroapfabrieke make sjroap van reetsoeker. 
Meurens va Aubel is uvvergesjakeld op industrieel vervaardige van sjroap en is weltwied bekaand. Nyssen is 'ne ambachteleke sjraop- en appelsapmaker in Aubel.
Veur eine kilo sjroap is ruum zeve kilo grondjstjoffe nuädig, wie soekerkraote, eppel en paere.
Noe is t'r 'n ganse wiek geboewd op 't terrein van de sjroap. Dees wiek hit ouch *De Sjroap*.
Beeldende kuns

**Beeldende kuns** ies ‘ne verzamelnaam veur die takke van kuns die ein bepaald gegeve in twiè of drie dimensies oetbeelde. Zoa es: 

## Sjilderkuns
Sjilderkuns: twièdimensionaal  zoa wie ouch teikenkuns en prèntkuns of grafiek.
Bie de sjilderkuns geuf 't versjil in materiaalgebruuk en toegepasde techniek de volgende verdeiling:
*olieverf: mèt lienolie gemaakde verf 
*tempera: waterverf, vermengk mèt eiwiet, góm en liem; mat opdruègend 
*acrylverf: verf woa-in acrylaat ies verwèrk 
*aquarel: in water oplosbare verf
*gouache: waterverf woa-in get góm ies opgelos
*collage: liem- of plekwerk mèt sjtökskes papier, karton, hout, textiel, laer
*fresco: moersjildering in waterverf op veersje nate kalk   
*moersjildering: sjildere op kalkmoer

## Teikenkuns
*Teikenkuns ies wèrke mèt punt en lien op papier of paneel (potload, houtskool en pen) (teikening)
*Pastelteikening: mèt druège pigmentsjtif, verfsjtif of kleurkrietsje

## Prèntkuns
grafiek (verzamelterm)
*Printkuns: 't make van printe
*houtgravure: houtsjniewerk of aafdrök dao-van
*kopergravure: in koper oetgesjneje of oetgekretsde teikening of aafdrök dao-van
*ets: teikening in 'n plaat gemaak mèt 'n naold, al of neet mèt hölp van 'n chemisch miedel of 'n aafdrök hie-van

## Textiele kuns
Textiele kuns
*applicaties  op sjtof (bordure, applicere) 
* sjildering in sjtof: ziejsjilderie, batic 
*weefkuns

## Fotokuns en filmkuns
* Fotografie mèt 'n vernuujde en extra dimensie
* Film, video, dvd

## Beeldhouwkuns
Beeldhouwkuns of sculptuur ies ‘n driedemensionaal oetbeelding. 
Nao gelang de materiale en toegepasde techniek te verdeile in:
* beeldhouwwerk
* boetseerwerk 
* brónsscuptuur
* constructies
* objecte


## Figuratieve kuns|Abstracte kuns
Figuratieve kuns en abstracte kuns zint ouch ónderverdeilinge, die gemaak were in de beeldende kuns.
Diet óndersjeid hingk meistal same mèt de tied woa-in zoan kunswerk óntsjtange ies. In de (kunsgesjiedenis) weurt dat aangetuènd.

## Limburgse kunstenaere
Limburgse kunstenaere, zint kunstenaere, die ziech höbbe toegelag in ein of miè disciplines van de kuns en die gebore zin in of 't groatste deil van hun leve höbbe gewoond in Nederlands Limburg of Belsj Limburg. 'ne Andere groep zint kunstenaere die ièrsj in 't boeteland of in Nederland bekènd woorte en daonao pas in Limburg, zo-es L.A. Raeven. 'n Speciaal categorie ies de groep Amsterdamse Limburgersj, die in en nao hunne sjtudietied in of bie Amsterdam zin blieve wone en wèrke.
Diepenbik

**Diepenbik** (Nederlandse naam: **Diepenbeek**, örges angers in Belsj Limburg ouch wel *Djoppenbeek*) is 'n dörp en gemeint in
Belsj Limburg. De gemeint haet mie es 17.500 inwoener.

Diepenbik ligk aanne Demer rivier en 't Albertkanaal. 't Ligk
oppe grens tösse de Kempe en Haspengouw.

Op 't grondgebeed van Diepenbik ligk 'n uneversetaere campus,
mèt dao op de Uneversiteit van Hasselt (vreuger 't Limburgs Uneversetaer
Centróm of LUC geneump) en versjillige hoegsjole wie de Kattelieke Hoegsjool Limburg en
de Provinciale Hoegsjool Limburg.

## Extern linke
*Website vanne gemeint
Loei

**Loei** (Hollese naam: **Tessenderlo**) is 'n dörp en geweze gemeint in
Bèlsj Limburg. De gemeint haet mie es 16.500 inwoener.

De gemeint Loei is bekind veur 't sjemies bedrief Tessenderlo Chemie,
dét kórt bie 't centróm vanne gemeint ligk.

Op 29 april 1942 óntplofde e sjemies febrik in 't centróm
woebie 189 luj 't laeve lete.

Loei is ok bekènd vur e poar mejnse die alleman kent. Lèk as Kate Ryan en Tia Hellebaut.

## Extern linke

*Website vanne gemeint
Sint Pieter

**Sint Pieter** kènt zin
*de heilige Petrus
*de Sint-Pietersbasiliek in Roame
*de wiek Sint Pieter in Mestreech
Vlaardingen

**Vlaardinge** (Nederlands: *Vlaardingen*) is 'n stad en gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, aon de Nui Maos, bij Rotterdam, tösse Schiedam en Maassluis. De gemeinte heet 'n oppervlak vaan 26,71 km2, boevaan 2,90 km2 water. Per 1 juni 2005 heet de gemeinte 72.660 inwoeners. Vlaardinge heet gein ander kèrne; aw dörper en naobersjappe, wie Vlaardingerambacht en Holy, zien allaank in de stadsbebouwing opgenómme.
## Stadsfuncties
Allewijl is Vlaardinge in de ierste plaots 'n forenzestad veur Rotterdam, beveurbeeld veur havewèrkers. Vlaardinge is es echte veurstad oetzoonderlek steidelek vaan karakter: 't heet mie es 3000 inwoeners de veerkante kilometer.

In Vlaardinge weure jaorleks de Geuzepenninge oetgereik.
## Stadsgeziech

Vlaardinge is 'n aw stad en bewoert nog e paar aw monuminte, wie de Groete Kèrk, de Aw Merret, de meule Aeolus en 't aajd raodhoes vaan Vlaardingerambacht. De eineg neet-bebouwde groond in de gemeinte is de Broekpolder, dee door opspoeting mèt (vergifteg) slib oet de Rotterdamse have neet bebouwd moch weure (vergliek Maassluis).

## Historie
Oet opgravinge is gebleke tot 't gebeed um Vlaardinge al in de late Steintied bewoend waor; me sprik wel vaan de *[[Vlaardinge-cultuur]]*. In de Roemeinsen tied huurde 't tot 't kèrngebeed vaan de Bataviere. Me heet dao reste vaan 'nen dam gevoonde, die tot de aajdste veurbeelde vaan damme in 't land huurt. Nao 't vertrèkke vaan de Roemeine evels bleef 't gebeed tot aon de achste iew oonbewoend, tot me in 726 in dit gebeed e kèrkske stiech, boerum 't dörp Vlaardinge oontstoont. In 985 leet graof Dirk II van Holland hei 'ne hoof bouwe; Vlaardinge is daomèt in 't Maasland ein vaan de aajdste plaotse. In 1018 en 1047 versleit de graof d'n Duitse keizer, dee Holland sjatpliechteg aon Worms wouw hawwe; noe kós heer zien eige belastinge inne en woort Holland de facto oonafhenkelek. In 1163 euverstruimde Vlaardinge tijdens 'ne störm; dit beteikende 't ind vaan zien leiende rol, die 't mós aofgeve aon Dordrech.

In 1273 kraog Vlaardinge stadsrechte vaan de bekinde graof Floris V. In de sjaad vaan Rotterdam volgden 'ne kleine nuie bleuj, o.a. es vèsserlpaots meh die kaom tot e nui ind in 1574 wie de stad in opdrach vaan Wöllem vaan Oranje geofferd woort in de stried tege de Spaanjers: de Geuze staoke de stad in braand.

In de twintegste iew greujde de stad es oetwiekgebeed veur Rotterdam ummer wijer aon. In 1941 woort Vlaardingerambacht bij Vlaardinge gevoog.

## Gebaore in Vlaardinge
* Agnes van Ardenne, politica
* Wouter Bos, politicus
* Mark Huizinga, judoka
* Marjolein Keuning, tv-perseunlikheid
* Geert Mak, sjriever
* Roel Pieper, oondernummer

## Externe link
http://www.vlaardingen.nl/
Spijkenisse

**Spijkenisse** is de hoofplaots vaan de Nederlandse gemeinte Nissewaard, op 't eiland Voorne-Putten in zuidelek Zuid-Holland. 't Is 'n veurstad en veurmaolege greujkern vaan Rotterdam. Spijkenisse heet zoe'n 72.00 inwoeners.

## Stadsfuncties
De positie en functie vaan Spijkenisse is twiedeileg: aon d'n eine kant is 't 'n forenzeplaots die veural Rotterdam deent, aon d'n andere kant is 't e verzörgingscentrum veur e good deil vaan Voorne-Putte. Zoe heet 't e hospitaol en versjèllende middelbaar sjaole.

De Rotterdamse metro löp door tot in Spijkenisse.

## Historie
Spijkenisse annexeerde in 1966 de gemeinte Hekelingen. Op 1 jannewarie 2015 góng de gemeinte mèt 't väöl lendeleker Bernisse op in de nui gemeinte Nissewaard, die numeriek gans door Spijkenisse weurt gedomineerd.

## Gebore in Spijkenisse
* Jan Campert, Nederlandse verzètsdiechter

## Externe link
* http://www.spijkenisse.nl/
Den Helder

**Den Helder** (archaïsch wel *Nieuwendiep*) is 'n plaots en gemeinte aon de noordpunt vaan 't vasteland vaan de Nederlandse provincie Noord-Holland. Op 1 juni 2005 had de gemeinte 59.238 inwoeners; ze besleit een oppervlak vaan 178,83 km2, boevaan 133,42 km2 water. Den Helder heet wijer nog 't groet dörp Julianadorp en 't klein dörp Huisduinen binne de grènze. Den Helder kaom in de leste iew op es industrie- meh veural es marinestad.

## Stadsfuncties
De Nederlandse Keuninklike Marine heet de stad groetgemaak en is nog ummer de veurnaomste werkgever en immigrantetrèkker. Neve de matroze zien de werknummers ouch oonderhaajdslui op de sjeepswèrve. Den Helder is wijer ouch e verzörgingscentrum veur de Kop vaan Noord-Holland en veur Tessel, wat te noorde vaan Den Helder ligk en boenao 'ne veerdeens vaanoet de stad oonderhawwe weurt.

Veur 't gebrek aon amusemint in Den Helder op te vange heet me recintelek 't themapark Cape Holland geëupend.
## Stadsbild

Den Helder weurt algemein gezeen es ein vaan de oonaontrèkkelekste stei vaan Nederland en de gemeinte kamp al jaore mèt 't vraogstuk wie me dit probleem oplosse moot. 't Veurmaoleg raodhoes oet 1851, later oetgebouwd in art déco, brande in jannewari 2005 aof, me oonderzeuk nog of 't gerestaureerd weurt. Markant is de vuurtorie de *lange Jaap*, dee bij Huisduinen steit.

## Historie
De historie vaan de gemeinte begint in Huisduinen; in de Middeliewe e klein duundörp in de noordelekste punt vaan Holland. Bij versjeie inpolderinge vaan druugvallende grun (wadde), wie 't Zijpe, kaom Huisduinen neet mie zoe allein te ligke en zoe kós te leste in de zestiende iew 'n twiede plaots te noorde devaan oontstoon: Nieuwendiep of Den Helder. De nederzètting greujde es vèsserdörp en handelsplaots, meh de echte bleuj begós pas in de Fransen Tied, wie me hei 'ne marinehave aon begós te lègke. De exploitatie vaan Den Helder es marinestad woort nao 1815 door keuning Wöllem I veurtgezat, zeker ouch um commercieel haves wie Amsterdam en Rotterdam te kinne oontlaste. Dit brach Den Helder in ein iew tied tot de status vaan middelgroete stad. Probleme wie hoeg sjomaasj en criminaliteit, deils verbaand hawwend mèt de einzijegheid vaan de ikkenomie, en weineg prestiesj, teikende de stad nao d'n Twiede Wereldoorlog.

## Gebaore in D'n Helder
* Frans van Anraat, zakemaan en crimineel
* Feike Asma, organis
* Ed Nijpels, politicus
* Anton Pieck, naïef kunsteneer
* Paul Rosenmöller, politicus

## Externe link
http://www.denhelder.nl/
Petrus

**Sint Petrus** of in 't Limburgs:  *Sint Pieter, Sint Peter*, *Sint Pièter* en *Sint Pieëter*,  ies 'ne Katholieke heilige dae eigelik Simon Bar Jona (zoon van Jona of Johannes) heesj. De naam Petrus, in 't Aramees Kefas,  kreeg hae van Jezus en beteikent rots of fundament. Meistal weurt deze heilige Simon-Petrus geneump.
Hae ies gebore ten noorde van 't meer van Gennezaret. Wie hae door Jezus woort gevraog um häöm te volge, woonde hae mèt zien vrouw, sjoanmam en ziene broor, Andreas, in Kafarnaüm. De twiè breursj waore vösjer en later allebei apostel. 
Zien attribuut ies de sjleutel (van 't riek van de hemel). 
Volges beriechte oet de 2e ièw zou Petrus ónder keizer Nero rónd 60 n. C. in Roame (Rome) de marteldoad zin gesjtorve.
Limburgse veurname, die aafgeleid zin van Sint Pièter: Pierre, Pie, Pjeter, Pièter, Piëter, Peter, Pee, Piet, Petra.

## Zuug ouch
* Lies van pause
Turkmenistan

**Turkmenistan** (officieel **Türkmenistan Jumhuriyäti**, "rippebliek Turkmenistan") is e land in Centraol-Azië, grenzend aon Kazachstan, Oesbekistan, Afganistan en Iraan. Ouch ligk 't aon de Kaspische Zie. Hoofstad is Asjgabad, ander groete stei zien Turkmenabad, Dasjhowuz en Mary. Tachteg procent vaan 't land weurt door de Karakum-weuste ingenome, mer e klein deil vaan 't land is vröchbaar.

## Bestuurleke indeiling
Turkmenistan is verdeild in vief provincies (*welayatlar*, inkelvoud *welayat*). De hoofstad Asjgabad vèlt boete dees indeiling. De welayatlar zien:

* Ahal
* Balkan
* Dasjhowuz
* Lebap
* Mary

## Demografie
Turkmenistan is veurnaomelek islamitisch vaan karakter. De veurnaomste bevolkingsgroop zien de Turkmene, e Törks volk, wat ziech dao in de Middeliewe, in 't spoor vaan de Mongole, gevesteg heet. Tien percent vaan de bevolking is Russisch; evels weurt door de russificatie door 'n väöl groter percentaasj Russisch gesproke.

## Historie
De historie vaan Turkmenistan weurt gekinmerk door ummer wisselende invloede en euverhiersers. In de veerde iew veur Christus woort 't gebeed bezat door Alexander de Groete. Later waor 't iewelaank deil vaan 't Partheriek, wat in Asjgabad zelfs zien hoofstad had. 't Gebeed woort al vreug, in de zevende iew, door de Arabiere vereuverd, die dao d'n islam brachte. In de Middeliewe waor 't oonderdeil vaan de zijroute en vaan 't chalifaat vaan Merv. In de elfde iew concentreerde de (Törkse) Seldzjoeke ziech hei; vaanaof deen tied woort Turkmenistan e centrum vaan Törks-islamitische cultuur. Evels vereuverde 'n iew later de Mongoolse veldhier Dzjengis Chan ouch dees gebejer.

In de negentiende iew vereuverde de Russe bitsje bij bitsje 't Turkmeense gebeed, tot ze in 1894 de control euver 't gaans land hadde. In 1924 vergunde 't Sovjet-bewind 't gebeed 'n eige rippebliek.

Wie Turkmenistan ziech in 1991 oonaofhenkelek verklaorde beheelt 't zienen awwen leismaan, dee sins deen tied 'n echte dictatuur in 't land gevesteg heet.
Seraing

**Seraing** (Waals: *Serè*) ies 'n sjtad en gemeinte in de Belzje provincie Luuk, aan de Maas. De gemeinte haet 'n oppervlak van 35.34 km² en 't aantal inweunersj ies 60.728 (1 januari 2005). In de gemeinte liegke neve de sjtad Seraing ouch de kerne Boncelles, Jemeppe en Ougrée. Seraing liek in de agglomeratie Luuk. 

## Sjtadsfuncties

Seraing ies veural 'n industriesjtad. Hie liegke de internationaal bekènde iezer- en sjtaolfabrieke van Cockerill-Sambre (ónderdeil van Arcelor). Ouch machinerie, cokes en kristal zint belangrieke industrieje. Saer de jaore 60 zint väöl fabrieke gesjlote. Seraing haet 2 hospitale.

## Sjtadsbeeld
De sjtad haet e klein historisch centrum, woa de kèrk *Saint-Lambert* mèt 'n 12e-ièws doupvont liek. 't Veurmalig kesjtièl van de prins-biessjoppe van Luuk ies allewiel 't hoofkentoar van Cockerill-Sambre. In 't veurmalig cisterciënzerkloaster van Val-Saint-Lambert ies saer 1826 'n kristalfabriek gevestig. In de kern Jemeppe liegke 3 kesjtièle: Courtejoye, Ordange en Antoine. Ten zuje van de sjtad liek 't Forêt de Seraing.

## Historie
Seraing weurt veur 't ièrsj vermeld in 956, es 'n boerebedrief mèt es eigenaer Saran of Saring geneump weurt dat euvergóng in heng van de kèrk van Luuk. Me haet èvvel reste van beweuning oet de 5e of de 6e ièw gevonge. In de mieddelièwe veel Seraing ónder de *Mense Episcopale* van Luuk; in ruul veur bepaalde privileges houw me financieel en militair pliechte te vervulle. De ièrsjte brök euver de Maas woort in 1381 geboewd. 

In 1817 eupende John Cockerill zien fabriek in Seraing. In 1825 kaom de ièrsjte kristalfabriek nao Seraing. 'n Periode van economische bleuj veur de sjtad begoes. In 1850 waore de fabrieke van Cockerill de groatste fabrieke ter waereld. Vanaaf 't miedde van de 20e ièw zint väöl fabrieke gesjlote, umdat privé-investeerdersj hun geld truuktrokke. De sjtad haet tegewoordig te make mèt 'n hoag wèrkloosheid en sociaal probleme. De hoagove van Seraing woort in 2005 gesjlote. De tegewoordige gemeinte Seraing óntsjtong in 1977 bie 'n gemeintelike herindeiling. 

## Gebore in Seraing
*Julien Lahaut, politicus
*Guy Mathot, politicus
*Laurette Onkelinx, politica (gebore in Ougrée)

## Externe link
*https://www.seraing.be/
Navajo (taol)

't **Navajo**, ouch **Navaho** (inheimse naom: *Diné bizaad*) is de taol vaan 't gelieknaomeg volk die in de Amerikaanse staote Arizona, Utah, Nui Mexico en Colorado gesproke weurt. De taol heet roond de 150.000 sprekers en is daomèt de meis gesproke indianetaol in de Vereinegde Staote; 't is mesjiens zelf de einege taol in de VS en Canada die neet mèt oetsterve bedreig weurt.

't Navajo huurt bij de Zuid-Athabaskische taole.

't Navajo heet veer toene, teminste veur lang vocale, noamelek constant hoeg, constant lieg, stijgend of vallend. De korte vocale kinne allein hoeg of lieg zien. Grammaticaol is 't Navajo erreg agglutinerend en veural hiel erreg geconcentreerd um 't verb, wat erreg gecompliceerd is en talloos suffixe kin höbbe.

't Navajo woort in d'n Twiede Wereldoorlog gebruuk es basis veur 'n codetaol bij 't Amerikaans leger.

## Externe link
* Wikipedia op 't Navajo