open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Heuvelland (Wes-Vlaondere)

|
|-
|
|-
|
|}
**Heuvelland** (Wes-Vlaams: * 't 'Euvelland*) is 'n gemeinte in de Belzje provincie Wes-Vlaandere, in 't arrondissemint Ieper, tege de grens mèt Fraankriek en Wallonië (provincie Henegouwe) aon. De gemeinte besleit 'n oppervlak vaan 94,24 km² en had op 1 januari 2008 8.167 inwoeners.

## Geografie
### Deilgemeintes
't Heuvelland is 'n fusiegemeinte die neet nao ein vaan zien deilgemeintes is geneump. 't Gief ach deilgemeintes, boevaan Kemmel es hoofplaots gelt.

* I. Kemmel
* II. Wijtschate
* III. Wulvergem
* IV. Nieuwkerke
* V. Dranouter
* VI. Loker
* VII. Westouter
* VIII. De Klijte

### Aongrenzende (deil)gemeintes

### Ligking en natuur
Wie de naom al zeet, is de gemeinte Heuvelland, in tegestèlling tot 't groetste deil vaan Wes-Vlaandere, op heuvelechteg terrein gesitueerd. De huugde vaan de heuvele is te vergelieke mèt die in Zuid-Limbörg, meh aanders es dao koume in de Wes-Vlaamse gemeinte heuvele bove de 200 meter neet veur. D'n hoegsten heuvel is de Kemmelberg mèt 156 meter; daonao volge de de Vidaigneberg (136 meter), de Rodeberg (129 meter; zuug foto) en de Scherpenberg (125 m). De mieste dörper ligke in 't dal, meh Wijtschate ligk bergop op de Helling vaan Wijtschate (82 meter). Sommege vaan de heuveltoppe zien bebos; väöl bos in lieger gelege gebiede is verlore gegaange, es lèste nog door oorlogsgeweld in d'n Ierste Wereldoorlog. Op de Rodeberg ligk 't zoegenaompde *Hellegatbos*, 'n *brónbos* ofwel e woud ('n vochteg bos mèt diechte begreujing). Door de huugdeversjèlle en de umgeving is de gemeinte geleef bij fietserenners en recreatief fietsers.

## Historie
De gemeinte Heuvelland woort in 1977 gevörmp oet de gemeintes Kemmel, Wijtschate, Wulvergem, Nieuwkerke, Dranouter, Loker en Westouter en 't dörp De Klijte. Dit lèste dörp maakde daoveur deil oet vaan de gemeinte Reningelst, boevaan de hoofplaots toen bij Poperinge kaom.

## Bekinde Heuvellanders
* Peter Plancius, cartograaf (gebore op Dranouter)
* Lucien Storme, fietserenner (gebore op Nieuwkerke)
* Annelien Coorevits, model (Miss Belsj 2007; gebore op Wijtschate)
* Geike Arnaert, zangeres vaan Hooverphonic (opgegreujd op Westouter)

## Extern links
* Website vaan de gemeinte
Lieërgank Limburgs

D'r **Lieërgank Limburgs** is 'n initiatief van Veldeke Limburg, d'r Raod väör 't Limburgs en het Huis van de Kunsten, met de sjteun van de Nederlandse Provincie Limburg. D'r kursus is opgenaome in 't  dör 't Provinciaal Besjtuur vasgesjtèlde *Meerjarenvisie Streektaalbeleid 2007-2010* oeëdör de middele dör de Provincie gegarandeerd zeunt. D'r 1e lieërgank, op post HBO-niveau vóng plaats in 2003-2004 aan de *Hogeschool Limburg* in Zittert. De coördinatie waor doe in heng va Lei Heijenrath.

## Inhoud

D'r Lieërgank is 'ne kursus op HBO-niveau oeë-in zoewaal taalköndège wie de lètterköndige aspecte van 't Limburgs aan bod kaome op 't terrein van:
* de taalkunde
* historie van de taal
* taalbeleid
* taalpolitiek
* de literatuur
* dialectologie
* grammatica
* dialekgeografie
* sociodialectologie
* 
* vakdidactiek
* literatuurhistorie en Limburgse literatuur
* waardering literair werk 

Nao 'n mondeling en sjriftelèk exame besjikke de kursiste över 'n goo kènnis van, en inzicht in de belangriekste versjiensele van de Limburgse sjtrieëktaal.

## Docaente
De lèsse werre, in 't 2e aanbod van d'r lieërgank in 2007,  verzörgd dör de volgende, op alfabet gerangsjikde, docaente:
*Toine Ambaum, leraar, eindredacteur *Greun bökske* van Tegele
*Pierre Bakkes, taalkundige, väörmalige sjtrieëktaalfunktionaris
*Rob Belemans, taalkundige Belsj
*Ton Brouns, taalkundige
*Georg Cornelissen, taalkundige Duutsjlaand
*Jan Feijen, Neerlandicus, Veldekevuurzitter oet Ni-jwieërt
*Annie van Gansewinkel, Limburgse- en Nederlandstalige sjriefster
*Carlos Gussenhoven, universitèèt Nijmegen
*Lei Heijenrath, taalkundige en Veldeke-hoofbesjtuurslid
*Roeland van Hout, universitèèt Nijmegen
*Hetty Jacobs-Wiermans, jury-lid Veldeke literatuurpries
*Ronny Keulen, taalkundige, universitèèt Leuve
*Joep Kruijssen, taalkundige, universitèèt Tilburg
*Hub Nijssen, germanist, universitèèt Nijmegen
*Jan Slegers, taalkundige Belsj
*Har Sniekers, leraar, Veldeke literatuurpries 2005
*Lou Spronck, Neerlandicus
*Rosalie Sprooten, Nederlandstalige sjriefster
*Mieke Steegs, taalkundige, sjtrieëktaalfunktionaris
*Ton Vallen, taalkundige, universitèèt Tilburg
*Frans Walraven, Neerlandicus, veurm. Veldeke-Limburg-vuurzitter
*Ton van de Wijngaard, taalkundige, sjtrieëktaalfunktionaris

## Externe leenk
Mieë informaasje Website va Veldeke Limburg
Rosalie Sprooten

**Rosalie Sprooten**, Ieëpe 1938, is 'n Nederlandstalige sjriefster en saer 2007 ambassadeur van 't Limburgs en lid van d'r Raod veur 't Limburgs.

## Laevesloop
Wie Sprooten 17 jaor aod waor, in 1955, gong ze es *[[taalbad|au pair]]* nao Brussel. Daonao wèrkde ze ènnige jaore in de gezinszörg en volgde de *Mikojel*, 'n HBO-opleiding verboonde an de *Sociaal Academie*. In 1964 trowde Sprooten en later blaeëk 't 't örsjte eucomenische huwelèk va Nederland te zieë. Same mèt häöre echtgenoot reesde ze vervolges dör de gaanse waelt, op de wil vaart. Truuk an laand waor ze 13 jaor laank therapeute in de psychiatrie. Sprooten sjtong in 2007 es liesdujer op de lies vör de Provinciaal Verkiezinge vör de PvdD *Partij voor de dieren* en wont è Mestreech.

## Ambassadeur väör 't Limburgs
Sprooten haat oonderzeuk gedoeë nao 't verbaand tössje 't laandsjap en de natuurlèke taal of modertaal die luuj kalle. Zoe haat ze o.m. vas-gesjtèld dat de Hollendsje hel G 't gevolg is van 't vlakke laandsjap, oedör luuj ummer taege d'r weend in motte kalle. Joep Leerssen is 't volges Sprooten èèges neet mèt häör conclusies èns. D'r invloed van 't polletiek laandsjap haat ze neet in häör oonderzeuk betrokke.
Sprooten verdèpde zich ooch in 't verbaand tösje intelligentie en mieëtalèghèèd. Häör bevindinge zeunt, dat 't örsjte 't gevolg zów zieë van 't twiede. 

## Waerk
*1981 Gedichte Ambtenaar in de gezondheidszorg.
*1989 De pest voor een schip. Roman. Sprooten waor de örsjte Hollendsje vrow die uvver de zieë sjreef. 
*1991: Bericht aan Hare majesteit. 
*1993: Muren van glas. Roman.
*1995: Maastricht met en zonder rouge. Breefwisseling mèt journalist van 't NRC Max Paumen.
*1997: Kroniek Chateau St. Gerlach.
*1999: Een vrouw voor zonen. Historisch document.
*2000: Heerenkuil.
*2004: Wederzijds. Breefwisseling mèt Irmgard Faber uvver de Duutsj-Nederlandse verhoudinge.
*2006: Nieuwe huurders. Roman.
*2007: Alles moet bevochten worden. Biografie van Camille Oostwegel.
*2008: Bijna alledaags. Verhaole.

## Bronne
*Website va Rosalie Sprooten.
*[ Cultuurcafé [L1]-radio, gesprek n.a.v. 10 jarige erkenning van 't Limburgs es regionale taal. Oetgezonde in herhaling op 28 juli 2007.]
Ijsjwiele

*Dit artikel geit euver de plaats bie [[Aoke]]; veur de plaats bie [[Hinsberg]], zuuch [[Esjwielder]].*
----
**Eschweiler** (of **Ijsjwiele**; Ripuarisch: *Eischwiele*) is 'n sjtad in Kreis Aachen in Noordrien-Wesfale mèt 56000 inweunersj. 't Oppervlak bedreug 76,56 km². Börgemeister is Rudi Bertram. De sjtad grens aan Alsdorf, Würselen, Aoke, Stolberg, Langerwehe, Inden en Aldenhoven. Ijsjwiele haet twiè sjtasies aan de sjpoorlien Aoke-Kölle, en woa dees lien ouch 'n vertakking haet mit de Euregiobaan nao Heerle.

De sjtad is bekènd um de burchte, de karneval, twiè zjwumbade, ieshockey, golf en 't meer *Blausteinsee*.

Sjtaddeile: Aue, Bergrath, Bohl, Dürwiß, Fronhoven, Hastenrath, Hehlrath, Hücheln, Kinzweiler, Neu-Lohn, Nothberg, Pumpe-Stich, Röhe, Röthgen, Sankt Jöris, Scherpenseel, Siedlung Waldschule, Volkenrath, Weisweiler en Wilhelmshöhe.

Euregiobahn: *Eschweiler-Aue* (2008), *Eschweiler-West*, *Eschweiler-Talbahnhof/Raiffeisenplatz*, *Eschweiler-Nothberg* en *Eschweiler-Weisweiler*.

Autobaan A4 (Eindhove - Kölle): *Eschweiler-West*, *Eschweiler-Ost* en *Weisweiler*.

De bekinden Duutsje sociaaldemocraat en SPD-politicus Martin Schulz waor hie gebore.

## Externe link
 Website van de Sjtad Eschweiler in 't Duutsj
Maasgreend

**Maasgreend** is 'n aafbraakproduct van gesjtèngdes aafgezat dör de Maas, zjuus wie leem en zaand. Greend haat 'n korrelgruëde tösje de 2 en 36 mm. De korrelgruëde va zaand is bies 2 mm. Leem besjtèèt oet nog fienger deeltjes. Wie flotter 't reveerwater sjtreumt, des te groeëter zeunt de deeltjes die mètgenaome kinne waeëre. Nèmt de sjtroomsjnelheid aaf, da zeenke de zjoeërder sjtèng es örsjte. Dördat de sjtroomsjnelhèèd van de Maas variëert van plaatsj töt plaatsj en va momaent töt momaent, oontsjtèèt in d'r oondergroond 'n sjtaerk aafwisselend patroeën va dele mèt mieë greend, mieë zaand of leem.

't Maasgreend vindt me:
* in de kiezelkoele en is in 't Pleistoceen däör de Maas op 't krietplateau neergelag.
* langs de Grensmaas, bies vörbie Remung, oonder d'r leem zeunt dieke pakkette greend tiedens vöral d'r lètste iestied neergelag.

## De kiezele
't Maasgreend besjtèèt oet *gerolde* sjtèng - sjtèng die dör 't verveur per water väöl taege-n-èèn rolde en daodör gèng sjerpe kaante mie haant - die zich neet hie vörmde, mae dör de Maas oet zudeleker sjtrieëke, de Ardenne en min mindere mate de Vogeze, zeunt mitgenaome en hie waoërte neergelag.
*Witte kiezel: gerolde sjtökskes witte Kwarts. Soms get roeëjechtèg wat duidt op iezer;
*Griezige, mèt ander kleure: graniet. Bie natgemakde sjtèè is 't kleurversjèl van versjillende deeltjes nog baeëter te zieë;
*Vuursjtèè, soms roond wie 'n èèj gerold mae ooch in grilliger vorme.
*Lèjsjtèè: platte duustergrieze sjtèè, dae oet väöl klèng läögskes besjtèèt en gemekkelèk te sjpliete zeunt.  

## Greend in de kiezelkoele

Greend vindt me in 't ganse Maasdal, dat groeëter is es 't huidige dal van de Maas. Tiedens de iestieje is 't dör de Maas aafgezat greend, bie de vörming van de klènger dale, es wie 't Geuldal of 't Voordal van de plateau's mèt nao oonder genaome. Dao trèf me da noe ooch de kiezelkoele aa in 't heuvelland.

## Greend langs de Maas
Op de oevers van de Grensmaas liegke oonder d'r leem dieke pakette Maasgreend, dat ooch, zoewie in Maes, oontgonne wert. Greend is nuëdèg um beton te make mae ooch vör 't asfalt op de waeg is greend nuëdèg. Es de leemlaog en 'n deel van 't greend aafgegrave is, kan de Grensmaas wer 'n echte greendreveer mèt greendrugke waeëre. Op die rugke kan zich da 'n unieke natuur oontwikkele.

### Sjtaandpeunt Platform Kerken Born
't *Platform van Kerken Born* reupt op töt waakzaamhèèd wat de greendaafgravinge betreft. Ze verwieze nao in Ohé en Laak, oeë me nao de aafgravinge bies noe de beloftes neet woeër gemakd haat. En ooch an de Belzje ziej van de Maas, taege-n-uvver Beech, zeunt de ervaringe neet positief. De gezamenleke kèrke vreze dat de luuj va Obbicht, Papenhoven, Beech, Sjipperskèrk en Visserweert jaorelaank 'n zjoeër tol motte goeë betale vör de oontgrindinge in 't kader van 't *Grensmaasplan*. Woordveurder dominee Röell vindt dat de sanering van de, mèt miensjlib vervuilde, Elbavievers bie 't Grensmaasplan betrokke howwe motte waeëre.

## Referentie

## Zuug ouch
* Kezelstein

## Externe leenk
 Website van de Grensmaasregio
Camille Oostwegel

**Camille Oostwegel** (Houtem-Sint Gerlach, 10 februari 1950) is 'ne bekènde óndernummer in de horecabranche en besjermer van cultureel erfgood in Zuud Limburg. Hae is veural bekènd es stimulator, boewer en exploitant van Château-hotels. Door aan kesjtièl, hièrehaof en kloaster 'n nuuj (horeca) besjtumming te geve, woorte dees, al dèks jaore laegsjtaonde monumentaal geboewe, gered van d'n óndergank.  

## Projekte
Zien ièrsjte projek waor Kesjtièl Erenstein. Dao-op volgde de Winselerhof.  Op 1 mièrt 2010 wirt Kesjtièl Erenstein, doorverkoch aan de Fletcher-groep-hotelketen. Vervolges were achtereinvolges Château Neercanne bie Mestreech, Château Sint-Gerlach (1997) in Houtem,  't veurmalig gotisch Kruushièrekloaster (oet de 15e ièw) aan de Kómmel in Mestreech (2006) gerestaureerd en in gebruuk genómme es luxe hotel-restaurant en congrescentrum. In 2007 lièt hae zien geboortehoes *Casa Blanca* in Houtem restaurere, dat in 1929 in opdrach van ziene vader geboewd waor door arsjitek Frits Peutz oet Heerle. In dit pand ies ouch 't hoofkentoar gevestig van de óndernumming.

## Biografie
Camille Oostwegel woort gebaore in Sint Gerlach, Houtem in 1950. Nao 't volge van de Hoager Hotelsjoal in Mestreech woort hae op 24-jaorige laeftied manager van 'n hotel. 
In 2007 versjient zien biografie *Alles moet bevochten worden*, gesjreve door Rosalie Sprooten en John Hoenen.

## Óndersjeiinge
* Honorair consul van Frankriek
* 2005 Victor de Steurs Monumentepries Mestreech
* 2006 Hubert Goltziuspenning in Venlo
* 2007 Trophée des Renommées d' Or du Tourisme International in Paries
Hubert Goltzius

**Hubert Goltzius** (1526-1583) waor 'ne humanis, gebore in Venlo, dae in de 17e ièw bekènd waor es historicus en es kènner van Romeinse munte en penninge. E waor 'ne lieërling van Lambert Lombard en kaom oet 'n familie van kunstenaersj aafkómstig van 't Duutsj. Bekènd ies ouch ziene nónk Hendrick Goltzius. Hubert en Hendrick sjiene nog al ins verwieseld te were, betreffende hun aafbeelding ('n medaillon op 't sjtadhoes van Venlo, te danke aan Hubert, ies van Hendrick) en hun oeuvre.

Marcus Laurinus oet Brugge (Belsj) gaof Hubert de gelegenheid um reize door Europa te make um humaniste op te zeuke. Vanaaf 1557 sjreef hae euver 't humanisme. De ièrsjte werke versjene, postuum, bie Jacob de Bie in Antwerpe in de jaore 1617-1620.

In Venlo höbbe ze nao häöm de *Goltziussjtraot* en 't *Goltziusmuseum* geneump. Dat lètste ies allewiel 'n ónderdeil gewore van 't Limburgs Museum.

## Goltziuspenning
De Goltziuspenning weurt, saer 2004, ins in de twiè jaor oetgereik aan 'ne persoon of 'n insjtèlling, dae of die ziech verdeenstelik haet gemaak veur 't behoud van cultureel erfgood in Limburg. Daegeen dae de penning kriet, weurt geach mèt 't geld (wir) Limburgse cultuur (van zien keus) te sjteune. 
't Óntwerp van de penning ies van de Mestreechse beeldhouwer Appie Drielsma. 
Dragersj van de penning zint:
* 2004 Heemkundevereiniging Maas- en Swalmdal 
* 2006 Camille Oostwegel oet Houtem
Aywaille

**Aywaille** (Waols: *Aiwêye*) is 'n plaots en gemeinte aon de Amblève in de Belzje provincie Luik. De gemeinte heet 'n oppervlakde vaan bijnao 80 km² en haw 12.655 inwoeners in 2020 (te vergelieking: 10.987 in 2006). Euverige kerne in de gemeinte zien Ernonheid, Harzé en Sougné-Remouchamps.

## Extern link
*Website van de gemeinte
Heppeneert

**Heppeneert** ies 'n gehuch in de gemeinte Mezeik in de Belzje provincie Limburg. Heppeneert liek ten zuje van de sjtad Mezeik, aan de Maas. De beboewing van 't gehuch besjteit veurnamelik oet boerderieje langs de weskant van de Maasdiek die haoks op de sjtraot geboewd zin.

Heppeneert ies 'n baevaartsplaats. Me verièrt hie 't beeldsje van Slevevrouw van Rös oet de 16e ièw. Maria ies röstend aafgebeeld en Johannes de evangelis sjteit achter häör. 't Beeldsje sjteit in de neoromaanse Sint-Gertrudiskèrk. Achter de kèrk liek e park mèt keertsegalerieje en 'ne kruusweeg. In de kèrk van Herte in Nederlands Limburg bevink ziech 'n kopie van 't beeldsje van Slevevrouw van Rös, wat saer 1907 ouch 'n doel van baevaardersj ies.

In 1990 haet me in Heppeneert 'n bieledepot oet de late bronstied (8e ièw veur Christus) opgegrave. Diet ies 't groatste bieledepot van Belsj, mèt 47 biele en eine bronze lanspunt. De biele zin van 't Plainseau-type. De verzameling ies te zeen in 't Gallo-Romeins Museum in Tóngere.
Sougné-Remouchamps

**Sougné-Remouchamps** is 'n deilgemeinte vaan de Belzje gemeinte Aywaille in de provincie Luik. Tot 1977 waor 't 'n zelfstendege gemeinte. 't Pläötske is veural bekind door de grotte vaan Remouchamps en de heuvel La Redoute, en ligk aon de riviere de Amblève en de Ninglinspo.
Ninglinspo

De **Ninglinspo** is 'ne zijrivier vaan de Amblève (rivier).

't Is 'n sterk dalende rivier: op 'n lengde vaan 2500 meter heet de rivier 'n verval vaan 200 meter.
Amblève (rivier)

De **Amblève** (Duits: *Amel*) is 'ne rivier in de Ardenne in de Belzje provincie Luik, in 't stroomgebeed vaan de Maos. De rivier oontspringk in de plaots Honsfeld in de gemeinte Büllingen, op 600 meter bove de ziespiegel. De Amblève is veural bekind vaan de watervalle vaan Coo. Dees watervalle zien in de achtiende iew oontstande wie monnike 'ne meander doorstaoke um 'n watermeule aon te drieve. Bij Comblain-au-Pont struimp de rivier in de Ourthe.

De belangriekste zijriviere vaan de Amblève zien:
*Eau Rouge
*Lienne
*Ninglinspo
*Roannay
*Salm
*Warche
*De Rubicon is 'ne oondereerdse bijrivier dee de grotte vaan Remouchamps heet gevörmp.
Grotte va Remouchamps

De **Grotte va Remouchamps** liegke in de Belsje provincie Luuk en waore 8000 v. chr. al bewónd. Dis dröppelsjtèè-grotte zeunt 'n karstversjiensel dat me in krietlandsjappe taegekeumt. De grotte zeunt saer 1824 toegankelek väör 't publiek.

De oonderaardse reveer de Rubicon haat de grotte gevörmd en is 'n ziejreveer van de Amblève en mèt 600 meter de langste oonderaardse reveer in de waelt. Me kan de reveer saer 1912 oonder begeleiding bevare mèt beutsjes.

## Externe leenk
*  Mieë informaasje


RemouchampGrotteIngaank.JPG|Toegang tut de Rubicon en de grotte va Remouchamps
RemouchampsGrotte1.jpg|In de grotte va Remouchamps
RemouchampsRubicon.jpg|De oonderaardse reveer Rubicon in de grotte va Remouchamps
RemouchampsGrotte2.jpg|In de grotte va Remouchamps
Franse tied in de Limburge

Dit artikel geit euver de **Franse tied in Limburg**.

De **Franse tied** ies de populair benaming van d'n tied, dat de Franse militaire in Nederlands Limburg en in Belsj Limburg verbleve. Dat waor nao de Franse revolutie, tösje ca 1792 en 1815. 
De ièrsjte inval door de Franse troepe vóng plaats in december 1792 in Remung. Dat woort toen veroverd.  In 1793 woort  in Mestreech 'ne Franse aanval aafgesjlage meh in 1794 veel 't in Franse heng, same mèt de Maassjtreek.  
In 1795 woort 't Departement van Nedermaas opgeriech woa, boete Zitterd (Departement van de Roer) en Voere (Departement Ourthe), de beide Limburge van allewiel deil van oetmaakde. Van 1797 tot 1801 vóng kèrkvervolging plaats. Kèrke woorte gesjlote of es hospitaal, paerdsjtal of magazien ingeriech. Deenste en vieringe gebeurde in 't geheim, o.a. in de mergelgrotte. Kloastersj woorte geconfisceerd of in besjlaag genómme en verkoch.
In 1798 vóng de sjlaag bie Hasselt plaats, de zgn boere-oorlog. 
Van 1799 tot 1804 waor Napoleon ièrsjte consul. 
In 1801 woort 't biesjdóm Luuk en Aoke veur de Maassjtreek opgeriech. Dit waor ouch 't ing van de kèrksjtried. 

## Effecte van de Franse tied
In de tied van keizer Napoleon (vanaaf 1804) waor d'r groate agrarische bedrievigheid, handel en industrie. 
Ouch eindigde de Nederlandse republiek en begoes 't  Keuninkriek der Nederlanden. 
De hieërleke rechte woorte aafgesjaf. Wiejer krege v'r hie 'n gecentraliseerde modern sjtaatsinriechting. 

De ièrsjte gróndwèt, 't burgerlik wètbook, de burgelike sjtand, de deenspliech en de sjtandaardmaote en -gewiechte (kilo, maeter, lieter) sjtamme oet dizzen tied. 

Ouch 't Keuninklik Instituut van de Weitesjappe, de Keuninklike Bibliotheek en de Nationaal Kuns-Galerie ('t later Rieksmuseum) woorte in daen tied opgeriech.

Napoleon maakde 'n wèt dat wien allein nog mer in Frankriek gemaak moch were. 't Gevolg waor, dat hie de droeveteelt opheel te besjtoon. Pas op 't ing van de 20e ièw ies me hie wir mèt de wienboew begoes.

In januari 1814 woorte de Franse verdreve. De vestinge Mestreech en Venlo ginge euver nao keuning Willem l. De Maassjtreek kaom bie de Nederlande, dat doe oet 't hudige Belsj en Nederland besjtóng.
La Redoute

**La Redoute** is 'ne berg in de gemèngde Sougné-Remouchamps in de Belzje provincie Luuk, dae geleefd is in versjèjje wielerklassiekers, zoewie Luuk-Bastenake-Luuk.
Publiek domein

**Publiek domein** of **Public domain** beteikent dat *werke* (bieveurbeeld tekste, sofware, muziek en kuns) gans vrie zint van auteursjrechte. Dat wilt zègke dat ederein mèt 'n werk dat ónder 't publiek domein vèlt kènt doon wat 'r wilt, zónder begrenzinge. E werk kump in 't publiek domein terech es de auteursjrechte verloupe. In Europa verloupe anno 2007 de auteursjrechte 70 jaor nao d'n doad van de maker. Es de maker neet bekènd ies of es 'n insjtèlling, bedrief of organisatie es maker ies aangegeve, verlöp 't auteursjrech 70 jaor nao de rechmaotige publicatie van 't werk. 

Eder werk vèlt automatisch ónder 't auteursjrech, ouch al ies dit door de auteur neet vermeld. 'ne Auteur kènt claime dat zien werk ónder 't publiek domein vèlt, meh in 't Europees rechssysteem kènt me gein wètte die toesjtoon um 'n werk publiek domein te make es auteur. 't Ies dus mer de vraog of zoa'n publiekdomeinsjtatus rechsgeldig ies. 'ne Auteur kènt 'n werk ouch ónder 'n licentie publicere, bieveurbeeld de GFDL of 'n Creative Commons-licentie.

Werke van de Amerikaanse euverheid valle ouch ónder 't publiek domein.
Rubicon (Belzje reveer)

De **Rubicon** is 'n oondergrondse reveer in de Grotte va Remouchamps in de Belzje provincie Luuk. Ze is mèt 600 meter een van de langste oonderaardse revere in Europa. Ze oontsjprèngt ooch oonder d'r groond es 'n resurgentiebron of karstbron.

't Koolzoerhoudend water van de Rubicon haat de grotte gevörmd, dördat 't kriet zich in 't water oplosde. De reveer mond baove d'r groond oet in de Amblève. D'r dröppelsjtèè haat zich pas nao de vörming van de grotte kinne vörme. De aanwezighèèd van de Rubicon zaet ooch dat 't grotvörmingsproces nog ummer gaonde is.

In de Rubicon laeft d'r *niphargus*, 'n wit dörzichtige, blin garnaal, die ene bies 3,5 cm groeët is. Ze laeft va deerleke en plaantaardige voeding.

## Gezèkde
*Dat is nog neet över de [[Rubicon (Italiaanse reveer)|Rubicon]]*. Dit gezèkde betekent: Daoöver is nog 'n akkaoërd mäögelek.
Karst

Mèt d'r term **karst** werre alle versjiensele bedoeld die te make haant mèt de oplossing va kalksjtèè in water. Karstversjiensele deunt zich uvveraal in de waelt vör mae dat ze ooch in 't Limburgse en in Wallonië vörkaome is minder algemèng gewete.
## D'r naam karst
D'r naam keumt van 't Italiaans, Sloveens, Kroatische typisch karstlaandsjap *Kras* in 't Sloveens of *Krš* in 't Kroatisch. Kars betekent *oonvruchbare groond*. Ooch in Italië is me d'r naam *Carso* goeë gebroeke vör d'r wienboew-sjrieëk tösje Triëst en Görz. D'r Duutsje naam *karst* waoërt tensjlotte de internationaal benaming.
## Oontsjtoeë
Karstversjiensele deunt zich väör in sjtrieëke oeë kalksjtèè an de opppervlakte keumt of neet al te deep in d'r groond zit, en dat aa-getast wert dör chemische verwaering dör de zoer ègensjappe va raegewater.

## Typische laandsjapsvörm en -kenmaerke

Karst veroorzaakt ènnige typische landsjapvörm en kenmaerke:
*dolines
*travertin
*grotte
*dröppelsjtèè
*karstpiepe en orgelpiepe
*karstbronne
*Verdwijngate of chantoirs. Kiek aafbeelding hienaeve.
Dröppelsjtèè

**Dröppelsjtèè** is 'n karstversjiensel en oontsjtèèt dördat koolzoerhoudend water dör 'n kalksjtèèlaog dröppelt. In de grot verlèst 't water d'r koolzoer an de loch en daodör kan minder calciumcarbonaat in 't water blieve, oeëdör dat 't neersjlèèt.

'ne Stalactiet oontsjtèèt oeë 't water dör 't daak van de grot sijpelt; 'ne stalagmiet op de plaatsj oeë dröppele op d'r baom valle. 
Stalactiete en stalagmiete greuje ènkele cm per ieëw. Es ze zich rake oontsjtèèt 'ne *pilaer*.

Bekaande dröppelsjtèègrotte:
*Grotte va Lorette-Rochefort op de Lomme in de Belzje provincie Name.
*Grotte va Han, op de Lesse in de buurt va Rochefort en èng van de groeëtste dröppelsjtèègrotte van Europa.
*Grotte va Remouchamps op de Rubicon.
*Grotte va Hotton op de Ourthe.
*Dinant
*Couvin
*Postojna
*Causses
*Lascaux, Centraal Massief
*Altamira, Pyreneeë
Grot

'n **Grot** is 'n natuurlèk gevörmde oonderaardse ruimte en 'n karstversjiensel. Koolzoerhoudend water haat kalksjtèè opgelosd oeë-dör op d'r doer 'n grot oontsjtong. Dèk keumt dröppelsjtèè in 'n grot väör.

De Limburgse mergelgrotte zeunt bekaans allemaol oonnatuurleke grotte, die däör oontginning va mergel oontsjtande zeunt. Toch vint me d'r groeëtste karstgaank va Nederland in 't noordelèk gangsjtelsel van d'r Sint-Pieterbaerg, 't sjtelsel va *Janssen Eggels* (50 meter).

## Bekaande grotte
*Grotte va Lorette-Rochefort op de Lomme in de Belzje provincie Name.
*Grotte va Han, op de Lesse in de buurt va Rochefort en èng van de groeëtste dröppelsjtèègrotte van Europa.
*Grotte va Remouchamps op de Rubicon.
*Grotte va Hotton op de Ourthe.
*Dinant
*Couvin
*Postojna
*Causses
*Lascaux, Centraal Massief
*Altamira, Pyreneeë

## Miensjeleke bewuëning

De grotte haant al ummer besjutting an luuj gegaeve. In Geulem in Zuud Limburg, aan en in d'r Geulemmerberg, lik 'n aantal grotwuëninge (mergel). Die zunt bis begin van d'r 20e ieëw in gebruuk gewaes es wuuëning vuur de blokbraekesj en woerte in de jaore 70 van d'r  20e ieëw gerestaurierd. 
In de Grotte va Remouchamps wonde 8000 v chr. al luuj en de Grót va Spy is bekaand vör de voondste van d'r Neanderthaler.

## Cultusplaatsje
 
Saer 't paleolithicum waoërte grotsjilderinge gemakd, zoewie de grotsjilderinge va Lascaux in Fraankriek of Altamira in Sjpanje. Die grotte waore cultusplaatsje, gèng wonplaatsje. In d'r Fraanse tied waore ooch Limburgse mergelgrotte in Geulem, Valkeberg en Mestreech ingericht es katholieke kèrk of kapel. De Jezuïetegrot in d'r Cannerberg in Mestreech is besjilderd dör monnike in d'r 19de ieëw.

## Biotoop
Grotte zeunt plaatsje oeë vleermuus överweentere.

## Thema
De grot is 'n thema en beeld in väöl mythes en sjprookjes. Zoe heel Rhea Zeus verborge in de *Grot va Psychro* in de *Idaberg* op Kreta en Mithras en Jezus zeunt gebaore en begrave in 'n grot. In de psychologie va Jung is de grot 'n beeld väör 't moderarchetype.

## Extern leenke
*Inleiding in de grottelogie
*Informaasje över belzje grotte
Bron

'n **Bron** ('ne aowe Norbikse naam is *baoën* dae noe nog in 't toponiem *D'r zoeëre baoën* väörkeumt) is 'n plaatsj oeë groondwater op 'n natuulèke meneer an de oppervlakte keumt. Bronne vörme zoe d'r övergaank tösje 't groondwater en 't oppervlaktewater.
## Indeling
Me makt 'n oondersjèèt tösje:
### Peuntbronne

Plaatsje oeë ene dudeleke watersjroom an de oppervlakte keumt.
### Diffuus bronne
Plaatsje oeë mieërdere bronne kort biejèè oontsjpringe. Zoe'n plaatsj neumt me 'n **bronnegebied**. Dèk is dao 'ne bronkoomp oontsjtande.

De bronne in 't Heuvelland, d'r Voersjtrieëk en 't Laand va Herf zeunt mètstens diffuus bronne. Ze oontsjteunt dördat 't raegewater gemekkelèk dör d'r löss en 't kriet kan zakke. Es 't water vervolges op 't Vaolzer Greunzaand sjtuuët kan 't neet wieërzeenke en zeukt zich da 'ne oetwaeg nao boete.
In 't Maasdal oontbrèkt 't Vaolzer Greunzaand in d'r oondergroond en daodör haat 't dao ooch gèng bronne.
## Ander classificatie
### Naowèrking van vulkane
Waermwaterbronne, mineraalbronne en geizers zeunt naowèrkinge van vulkane. Me vindt ze in o.m. Burtscheid, Valkeberg, Aoke, Spa en Chaudfontaine, Epinal, Vichy, Karlovy, Vary.
### Artesische bronne

'n **Artesische bron** is 'n bron oeëoet 't water *sjpontaan* nao baove keumt dör d'r hydrosjtatische druk óp 't water dat zich in e oondergroonds bekke bevindt. 

D'r bodem kan ópgeboewd zieë oet mieërdere waterveurende laoge (pakkètte) welke neet mètèè in verbinding sjteunt. Dördat e deper gelaege waterveurend pakket gevoed kan waeëre dör raegenwater oet e ander, hoeëger gelaege gebied, kan d'r hydrostatische druk in 't deper pakket (väöl) hoeëger zieë wie in 't baoveliegkend pakket. 

D'r naam keumt van de provincie Artesië (*Artois*) in Frankriek oeë dit saoërt bronne väörkaome.

### Karstbronne
Karstbronne zeunt 'n karstversjiensel en neumt me ooch wal resurgentie of vaalsje bron. Oeë de Rubicon of de Lesse an de oppervlakte keumt, neumt me dat peunt 'n karstbron. De Rubicon ontsjpringt oonderaards, de Lesse evvel baove d'r groond en geet da bie 't verdwijngat of chantoirs onder d'r groond.
Karstpiep

'n **Karstpiep** in 'n grot is e karstversjiensel en 'ne vertikale, min of mieë regelmaotèg gevörmde koker. 'n Karstpiep oontsjtèèt dör plaatsjeleke verbrèjjing van 'n sjpleet. 'n Actief karstpiep wert ummer brèjjer. Soms kan me neet mie kalle van 'ne koker, mae ieëder van 'n oonregelmaotège, brèj en hoeëg ruimte, die via e laoëk in verbeending sjtèèt mèt de boetewaelt.

'n **Orgelpiep** is op de èègeste meneer oontsjtande mae sjtèèt neet in verbeending mèt 'n oonderaardse grot. Dèk vulde die orgelpiepe zich in d'r loop van d'r tied op mèt allerlèj materiaal, oeë-oonder sjtèng. Bie 't oontginne va mergel moes me ummer oppasse dat me gene mergel oonder 'n orgelpiep oethaolde. Es me dat toch deeg, besjtong de kaans dat de orgelpiep insjtorde en d'r mergelwinner bedolve waoërt.
Sjpaans Neerbaek

**Sjpaans Neerbaek** waor ein veurmalig gehuch van Neerbaek, is van awtshaer 'n deil van Gelaen dat allewiel deil oet maak van de gemeinte Zittert-Gelaen in Zuud Limburg. 

't Waas vreuger ein lintjdörp van aw boerderiekes en huuskes langs de Keutelbaek. De naam óntsjtóng wiej in 't dörp Neerbaek in de Tachtigjaorige Aorlog de Sjtaatse Nederlandse en Sjpaanse troepe taengeneuverein laoge. 't Door de Sjtaatse troepe bezatte deil bleef doe biej 't Sjtaatse Baek en 't door de Sjpanjaarde bezatte deil kaom biej Gelaen en haet in de volksmóndj altied de naam Sjpaans Neerbaek blieve hawte. In de zestiger jaore van de twintigste eëuw is 't dörp bienao gans aafgebraoke óm plaatsj te make veur de nuujboew-wiek Gelaen-Zuid. De veurmalige Dörpsjtraot die noe in dees wiek ligk, heijt nog ummer Sjpaans Neerbaek. De Keutelbaek is allewiel euverkloesd en dus ouch neet mieë zichbaar in 't sjtraotbeeld.

## Externe link
*Sjpaans Neerbaek, oetgebreide website
Clannad

**Clannad** is 'ne band oet de Gweedore, Rippebliek Ierland. Hae besteit sinds 1970, mit es bandlede Moya Brennan (zank), Ciarán Brennan, Pádraig Duggan, Noel Duggan en Pól Brennan. Hun stiel is 'n mengeling van ónger angere rock, pop, New Age en Celtic folk.

## Discografie
* 1973 &mdash; *[[Clannad (album)|Clannad]] (The Pretty Maid)* debut
* 1975 &mdash; *[[Clannad 2]]* 
* 1976 &mdash; *[[Dúlamán]]* 
* 1979 &mdash; *[[Clannad in Concert]]* [live]
* 1980 &mdash; *[[Crann Úll]]*
* 1982 &mdash; *[[Fuaim]]*
* 1983 &mdash; *[[Magical Ring]]*
* 1984 &mdash; *[[Legend (Robin of Sherwood soundtrack)|*Legend*]]* [soundtrack for Robin of Sherwood]
* 1985 &mdash; *[[Macalla]]*
* 1987 &mdash; *[[Sirius (album)|Sirius]]* 
* 1988 &mdash; *[[Atlantic Realm]]* [soundtrack]
* 1989 &mdash; *[[Past Present]]* [compilation]
* 1990 &mdash; *[[The Collection (Clannad album)|The Collection]]* [compilation]
* 1989 &mdash; *[[The Angel and the Soldier Boy]]* [soundtrack]
* 1990 &mdash; *[[Anam (album)|Anam]]* (US: 1992)
* 1993 &mdash; *[[Banba (album)|Banba]]* (with The Last of the Mohicans soundtrack theme)
* 1994 &mdash; *[[Themes]]*
* 1996 &mdash; *[[Lore (album)|Lore]]*
* 1996 &mdash; **'
* 1997 &mdash; ''[[Landmarks (album)|Landmarks]]''
* 1998 &mdash; ''[[An Díolaim (album)|An Díolaim]]'' [collection of early recordings for Irish Gael-Linn label]
* 2003 &mdash; ''[[The Best Of: In A Lifetime]]''
* 2005 &mdash; **' [live]
* 2012 &mdash; *Clannad: Christ Church Cathedral* [live]
* 2013 &mdash; *Nádúr*
* 2018 &mdash; *Turas 1980* [live]
Ron Weasley

**Ronald "Ron" Bilius Weasley**, in 't Hollensj **Wemel**, (1 meëts 1980) is ee personage in J.K. Rowlings höar Harry Potter-bucher. Dit personage is bis noe tsau in alle Harry Potter filme jesjpieëld durch d'r Rupert Grint.

D'r Ron zieng tswai bitste vrung op Hogwarts (Zweinstein) zunt d'r Harry Potter en 't Hermione Ganger (Hermelien Griffel). D'r Ron en d'r Harry zient ziech vuur 't ietsjt in 't ietsjte bóch, went d'r Harry perron 9 3/4 zukt; op 't Londens King's Cross Station. Ze deële ing coupé in d'r Hogwarts Express (Zweinsteinexpres). D'r Ron lit d'r Harry kennismaache mit zieng tsaame rat (Scabbers, Schurfie) en d'r Harry deëlt sjnuuts mit d'r Ron.

*Waarsjauwóng: Heiónger könne details van d'r aafloop van de jesjiechte sjtoan.*

Alle personages in de bucher neume 'm ¨Ron¨, mit oetzondering van 't Luna Lovegood (Loena Leeflang) dat 'm ummer ¨Ronald¨ neumt, en d'r Ron zie ex-vrundinsje, 't Lavender Brown (Belinda Broom), dat 'm ummer "Won-Won" (in de Nederlandsje uvverzetsoeng ¨Ronnieponnie¨) neumt. D'r Ron is d'r zoon van d'r Arthur en 't Molly Weasly (Wemel), en d'r broor van d'r Bill, Charlie, Percy, Fred, George en 't Ginny. 

D'r Ron zienge pap, Arthur Wemel, woar bis bóch 6 't hoofd van de Afdeëling Misbroechpreventiejoeën Dreuzelvuurwerpe binne 't Ministerie van Tsauberkóns, ing lieëg functie mit inge al eëve lieëg loën. As jevolg doava mótte de Weasleys vuur d'r Ron vöal dinge tswaidehangs aasjaffe, jet dat bij d'r Ron erg jeveulig likt. I zie 6de sjoeëljoar weët d'r Arthur jepromoveerd en weët heë 't hoofd van de Afdeling vuur de Opsjpoeróng en Ibesjlaagneëmóng va Vervalsjte Verdediejóngssprüch en Beveiligte Vuurwerpe. 

D'r Ron hilt va Tsaubeneerssjaach en liert d'r Harry sjaache. Heë is erg bang vuur sjpinne, durchdat zienge bròoor Fred oeëts (wie d'r Ron nog kling woar) zienge teddybeer in ing jroeësse sjpin hou je-änderd. D'r Ron veult ziech jerejeld 'd'r mindere' i jezelsjaf. Heë sjteet - vuur zie jeveul - in d'r sjatte van zieng auwere breur; en is doadurch op zuk noa succes. Heë jenist d'rva um in de publiciteit tse sjton, en reageert loeter jet jaloers went angere in 't middelpunt van de belangsjtelling sjtunt, zelfs went 't um d'r Harry of 't Hermione jeet. D'r Ron zieng loyaliteit en vrunksjap tegenuvver d'r Harry en 't Hermione is evvel jans jroeës, heë jeet vuur ze durch 't vuur.

Op Hogwarts (Zweinstein) deelt d'r Ron inne sjlofzaal mit d'r Harry, Neville Longbottom (Marcel Lubbermans), Simon Filister en (Dean Thomas) Daan Thomas.
Curitiba

**Curitiba** is de houfstad vanne staot Paraná in 't zuje van Breziel. Curitiba haet óngevieër 1,8 miljoen inwoeaners.

## Zuug ouch
* Coritiba Foot Ball Club

## Externe link
* http://www.curitiba-brazil.com/
Wallendorf-Pont

**Wallendorf-Pont** is 'n pläötske in Luxemburg mèt 90 inwoeners in de gemeinte Reisdorf, in 't kanton Diekirch, in district Diekirch. Wallendorf-Pont is mèt 'n brögk euver de Sûre verboonde mèt Wallendorf in Duitsland. 't Ligk tösse 175 en 200 meter huugde.

Dweers door Wallendorf-Pont löp de N10 vaan Echternach nao Reisdorf. 't Is daarum good te bereike. In Wallendorf-Pont steit ein (bekans vervalle) hotel en 'n haaf Nederlandse-haaf Belzje camping. Hoegerop stoon veural hoezer. 't Gief gein winkele in 't dörp. 'r Is 'n meugelekheid 17 km de Sûre aof te vare mèt de kano nao Echternach.

Wallendorf-Pont ligk in de Luxemburgse heuvels en is geleef bij fietsers en wandeleers. Echternach, Diekirch en Vianden ligke binne 20 km aofstand.
Grieks

Mit **Grieks** kin bedoeld waere:

* Alle Helleense tale;
* 't Klassiek Grieks;
* 't Modern Grieks;

Wieër kin 't sjlaon op
* De Griekse keuke;
* Anaal geslachsverkier
Jeanne Alsters-van der Hor

**Jeanne Alsters - van der Hor** (1932-2023) is gebaore en getaoge in Venlo. Vanaaf eur prille jeug haet taal eur groeëte belangstelling. Aanvankelik schreef zeej in ‘t Nederlands en veural proza. Later koos zeej bewus veurnamelik veur dialek. Zeej is lid van de Vereiniging “Veldeke”. Zeej vindt ‘t ein oetdaging um in eur eige dialek de meis oeteinloupende vorme van taal te beoefene.
 
## Publicaties
In ‘t gelieknamige tiedschrif, Veldeke, publiceert zeej regelmaotig net zoeë wie in ‘t periodiek van de krink Veldeke-Venlo : “De Kroedwis”, waovan zeej ouk redactielid is.
In 1977 woort werk van eur opgenaome in ein Nederlandstalige bloomlaezing, oetgegaeve door ‘t Belgisch-Limburgs letterkundig tiedschrif  “Schuim”.
In de literaire reeks van Veldeke woort mierdere kiere werk van eur opgenaome. 
Ouk verschene d’r publicaties van eur in de Veldeke bloomlaezinge *Mosalect* 1 (1977) en *Mosaïek* (Veldeke Literair nr 12) in 2001 en in “Dialekte und Dialektliteratur in der Euregio Rhein-Maas-Nord” (1997). 
Zeej schreef 17 jaor tekste veur de Venlose vastelaoveskrant “De Träöt”, waovan elf opeinvolgende kiere ‘t allegorische verhaol “Stien de Kiep”. 
Zeej leverde tekste veur de Venlose Revue’s “Waat einen tied” (1980) en “Stel dich ens veur” (1983) en leedtekste beej meziek van Piet Kingma (1975), Gerard Franck (1979) en van Giel Aerts (1987). 
In 1979 verscheen van eur hand ein bundeltje kindergedichjes getiteld “Bótterbleumkes”, in 1989 gevolg door ‘t bukske “Dauwdröppelkes”. 
D’r woort ein beejdrage van eur opgenaome in “De Chinezen van Nederland” (1988), opstelle euver Limburgse dialekte en ein bibliografie door Jan Notten. 
Zeej waas lid van de redactie van ‘t “Venloos Woordenbook” (1993) en makde deil oet van ‘t vertaalteam van “’t Gooje Niets van Marcus” (2001), ‘t Marcusevangelie in ‘t Venlose dialek. 
In 2001 verscheen veur eur hand ein Nederlandstalige poëziebeejdrage in ’t cultuur-historisch jaorbook “De Buun”. 
In 2006 verscheen häöre gedichtebundel in de LiLiLireeks (nr 55) mèt de titel: *Zitte op 'n euverdek terras*.
In 2008 woort eur 't ierelidmaotschap van de provinciale vereiniging Veldeke Limburg toegekind.

In 2015 woort ein Nederlandstalig verhaol 'Rijkeluiswens' in eine wedstried oètgeschreve door de Culturele Raad Tegelen en de Openbare bibliotheek Venlo veur proza bekroeënd met de ierste pries in de categorie 'Venlo Adult 2015'. 

In 2022 woort de literaire gedichtebundel 'Schemering' in eige beheer ònder ISBN-nummer 978-90-9035792-8 oètgegaeve met poëzie in 't Nederlands en Venloos. De fotografie is van Herman van Steenwijk.
Ehsan Jami

**Ehsan Jami** is 'ne Nederlandse politicus vaan Perzischen aofkóms. Heer nump veur de PvdA zitting in de gemeinteraod vaan Leidschendam-Voorburg meh is veural bekind gewore es opriechter en zègksmaan vaan 't Centraal Comité veur Ex-moslims.

Jami greujde op in Iran, es zoon vaan 'ne liberalen dokter en 'n ma die zich later tot 't christendóm zouw bekiere. Es zoon van 'nen dokter had Jami privileges in 't islamitisch Iran. "Mien groetawwers waore nog moslim, meh m'ne pa waor neet-religieus en heet miech altied vrij gelaote um mienen eige weeg te zeuke op dat gebeed", verklaorden 'r in 'n interview euver zien optrèkking.. In 'n ander interview verklaort 'r tot z'ne pa nog ummer 'ne moslim is.  De politieke activiteite vaan Jami senior zörgde evels deveur tot de familie 't land oet mós vlöchte. Mèt zien awwers en zie zöster vertrok de daan 11-jäörege Jami nao Nederland. Later kraog heer de Nederlandse nationaliteit.

Jami studeert in Nederland bedriefskunde. Heer woort in 2003 lid vaan de PvdA en woort in miert 2006 gekoze in de gemeinteraod vaan Leidschendam-Voorburg.

Nao de aonslaoge op 't World Trade Center in New York in 2001 verdeepde Jami ziech in de Koran en Ahadith, boenao heer concludeerde tot heer ziech neet demèt kós identificere. Jami waor hendeg teleurgestèld wie 'r oontdekde "wee Mohammed werkelek waor". In 2007 riechden 'r same met Loubna Berrada, opriechster van de Adviescommissie Integratie van de VVD, 't Centraal Comité veur Ex-moslims op. De organisatie is trop geriech 't islamitisch taboe op Gluifsaofval te doorbreke en mie hölp te beie aon bedreigde ex-moslims. Berrada stapde kort nao de opriechting weer oet 't comité, umtot ze voont tot Jami d'n islam te väöl ter discussie stèlt: "Iech vin 't neet hendeg um d'n islam zelf ter discussie te stèlle. Neet slum. Dao wèl iech miech neet in minge. Haw 't bij: de moos oet d'n islam kinne trejje zoonder bedreig te weure. Punt." PvdA-partijleismaan Wouter Bos gaof later kritiek mèt 'n vergeliekbaar strekking.

Op 4 augustus 2007 woort Jami in zien woenplaots Voorburg aongevalle door drei manslui, 2 Marokkane en eine Somaliër, dinkelek vaanwege zien kritiek op d'n islam en beleideginge nao de Profeet Mohammed. Dit waor hendeg intimiderend veur häöm en 't waor neet d'n ierste kier tot heer bedreig woort. Sins dit lèste incidint heet Jami extra beveiliging gekrege i.o.v. de Nationale Coördinator Terrorismebestrijing.

## Rifferenties
Lutum

**Lutum** besjtèèt oet kleideeltjes va 0,002 mm. Es zaand 'n bepaald percentage lutum bevat da neumt me dae zaand zavel. Zieër lichte zavel, wie foemelzaand, bevat tösje de 8 en 12% lutum, maotèg lichte zavel tösje de 12 en 17% en zjoeëre zavel, wie Brusselse aeërd bevat tösje de 17,5 en 25% lutum.
Wikiquote

**Wikiquote** of **Wikicitaat** is 'n zusterprojèk van Wikipedia, det gebroek maak van MediaWiki-software. 't Doel van 't projèk is 't in samewèrkingsverbandj producere van 'ne oetgebreide verzameling gedetailleerde citaote van miense, beuk en sjpraekwäörd.

't Projèk waerde oorsjpronkelik allein in 't Ingels gesjtart op 't adres *wo.wikipedia.org* en later op *quote.wikipedia.org*, maar in juli 2004 waerde meer tale geïntroduceerd. 't Taengeweurdig adres vanne Wikiquote is *www.wikiquote.org*.

## Extern links
*Wikiquote Hoofpagina
*Limburgse Wikiquote
Kreek

'n **Kreek** is 'ne groeëte pool dae 'n restaant is van 'n översjtreuming van de Noordzieë. Dat kinne natuurleke översjtreuminge van ieëwe gelae zieë gewes of översjtreuminge die dör miensjehan bewust zeunt gecreëerd. In d'r 16de ieëw, wie de Nederlande in opsjtaand kieëme taege Filips II waoërt 't Laand va Waas, in de buurt van Antwerpe, oonder water gezat es verdediging in dae kreeg. De kreke in dat gebied zeunt dao de reste van.
Magía (album)

**Magía** is 't irste album van de zangeres Shakira. 't Album is volledig Sjpaanstalig. Van 't album zeen 500 exemplare verkoch en 't is oet de hanjel genaome, wodoor 't lestig te vinje is. Hiejonger stuit 'n lieske mit alle leedjes in de volgorde es wie ze oppe CD sjtaon.

#Sueños
#Este noche voy Contigo
#Lejos de tu Amor
#Magía
#Cuentas Conmigo
#Cazador de Amor
#Tus Gafas Oscuras
#Necesito de Ti
#Lejos de tu Amor (Remix) (Bonus)
Róndsjtuurbreef

'ne **Róndsjtuurbreef** is op 't Belsj 'ne ministeriële teks dae 'n interpretatie van 'n wèt gèft en bedoeld is vör intern deenste die belast zeunt mèt de oetveuring van die wèt. In sommige gevalle introducere róndsjtuurbreve nuuj regels.

In Vlaandere werre róndsjtuurbreve ooch gebroek um 'n èège interpretatie te gaeve an federaal wètte, zoewie de in de grondwet verankerde taalwèt op de faciliteite. In de Belzje wètgaeving is, um 't evewich en de sjtabiliteit van 't laand te garandere, ingeboewd dat 'n verendering van 'n federaal taalwèt 'n 2/3 mieërderhèèd nuëdèg haat. De *Vlamsje Omzendbrieven* sjrieve èège interpretaties väör zoonder mèt de ander taalgemeensjap te uvverligke.  

Saer 2007 motte aantraejende Vlamsje gemèngderaodslede neet mie d'r eed, dat ze de wètte van 't Belsje volk zulle eerbiedige, aaflègke. Ze motte belaove dat ze de wètte en decrete va Vlaandere zalle naolaeve, wat zów inhaowe dat de róndsjtuurbreve in Vlaandere de krach van 'n wèt zówwe ha. 

## Bekaande Róndsjtuurbreve
*Róndsjtuurbreef-Peeters va december 1997 is 'ne Vlamsje ministeriële teks dae de federaal taalwèt op de faciliteite interpreteert als oetdovend. Deze breef vörmt d'r wètteleke basis väör maatregele die es doel haant um 't gebroek make va faciliteite dör d'r börger te oontmoedige. 
*Róndsjtuurbreef-Martens, va 1998 en bedoeld öm taalgebroek binne de OCMW's te regele. (Dizze breef leidde d'r toe dat de werving va personeel vör 't OCMW allèng in 't Nederlands maog gebäöre. De personeelslede motte waal de twieë tale  beheerse. 'n Taalexame is standaard mae 't personeel mot tut de Vlamsje taalrol behure. De Vlamsje mieërderhèèd plaatsjde in d'r Visé-Magazine dan ooch 'n èèntalig Nederlandstalige vacature.)
*Róndsjtuurbreef-Keulen, va 2003 en oetwèrking van róndsjtuurbreef-Peeters en sjtèlt verplich dat mèt Franstalige in Vlamsje  faciliteitegemèngdes in 't Nederlands gecommuniceerd wert. De Franstalige maoge evvel vraoge öm in 't Fraans bedènd te waeëre en dat mótte ze bie eder communicatie obbenuujs doeë. Individueel of in groep, wie mèt d'r aanvraog van 'ne Fraanstalige sjtèmóproop. Väör dis róndsjtuurbreve waoërte de Franstalige automatisch in 't Fraans gehólpe.
## Externe leenk
*Róndsjtuurbreef-Keulen in 't Belsj Sjtaotsblad pag 34485 en wieër

## Pauselek sjrieve
'ne Pauseleke róndsjtuurbreef neumt me 'ne encycliek.
Brusselse aeërd

**Brusselse aeërd** of **zavel** is 'n reveer- of zieëaafzètting en besjtèèt oet 'n mengeling va lutum en zaand. Dizze zjoeëre zavel wert gebruukt um geetmalle te make vör 't cire perdu procedee om bronze of zilvere väörwerpe te gete.

## Toponiem
In Norbik haat 't 'n vaeld op *Vroeële* dat *d'r Zavel* geneumd wert. Dao voond me zieër lichte zavel, of  foemelzaand.
Piet Stroeken

**Piet Stroeken** (1906-1976) waor 'ne journalis en sjriever. Hae waor journalis bie de Venloosche Courant (1934-1942) en mèt opriechter van Dagblaad veur Noord-Limburg (1945). Tot 1971 waor hae directeur van dees gezèt.

## Werk
*Dees Waek* (1980, 1982, postuum gebundeld), sjetse vol humor in 't Venloos euver Venlo in de jaore  daartig van de 20e ièw.
Wis

**Wisse** komme van einjoarige sneigriende, die op 'ne wissenakker sjtoon. D'r zien veul benaminge veur in 't Nederlands, 't Belsj en in de eige moerstaal. 't Wuurt ouch onger angere teine en witse genömdj.

D'r zien veul versjillende soorte wisse. Illek haet zien eige eigesjap veur bieveurbeeldj houtmange, petattemendjes en fuike.

We hebbe onger angerè Belsj Roëd en Frans Gél. Dit zeen allebei soorte salix fragilis of zoëazje in 't Nederlans zè't, Kraakwilg. Verder zeen d'r onge angere nog soorte Amandjelwis, Sjeetwis, Kaspisje zandjwis en de Bittère wis. 

Witse, wietse, witsje of wietsje van de wiej (wilg), woorte vreuger door 't opgesjote hout gevlochte tot 'n toe hègk. Later woorte dat tunehègke en nog later plantde me deunehègke.
Wietsje van de hazelaer woorte veural gebruuk veur de vakwerkboew. Gecombineerd mèt vitsje of vietsje (houte sjtekker), woort 't vlechwerk gevörmp, dat de vakke völde en woa-door dan 'n laog gróndsjpies woort geklaend. Me zag dan: "Mèt de vietsje en de wietsje en de leim were de vakke gevöld".
Van hazelaerewietsje woorte ouch graof vröchtemangele gevlochte.

## Trevia
In Belsj-Limburg an de Maas bevingk zich 't natuur- en educatiecentrum *De Wisse*. Dao kan me zieë wie wisse geteeld en mange gemak waere. Idder jaor op 15 Augustus hebbe ze 'ne wissedaag. Dan zien d'r in 't centrum va Dilsen-Stokkem, rónk 't museum veul mangemakers aan 't vlechte.
Dagblad voor Noord-Limburg

**Dagblad voor Noord-Limbug** is 'n vörmalège gezèt in 't noorde va Limburg die in 1945 mede dör Piet Stroeken waoërt opgericht. In 1995 gong dit dagblad op in 't Dagblad de Limburger.
Wissenakker

De **wissenakker** is 't landj waor det wisse greuie. Vreuger dach zoëwat ilkein det wisse op waterrieke gróndj mooste staon. Want in 't wild greuie ze ouch langs riviere (in Belsj nève de Schelde en in Nederland en Belsj nève de Maas) en waterplasse, mèr dèt bliektj neet waor te zeen. Wisse die op det soort gróndj greuie zien te zach veur de mangemaker.
Paul van Gageldonk

**Paul van Gageldonk** (Enschede, 1952) is 'ne Nederlandstalige sjriever en journalist en momenteel wèrkt-e väör Dagblad de Limburger.

## Waerk
* *Bij de buren. Ollander in België*, 2005 ISBN 90-388-2718-0