1952

1949 - 1950 - 1951 - **[[1952]]** - 1953 - 1954 - 1955
**1952** (MCMLII) waor e sjrikkeljaor wat begós op 'nen dinsdag op de Gregoriaanse kalender.

## Gebäörtenisse

*1 jannewarie - Jordanië kriet ein nuuj gróndjwèt die oetgeit van de ministerieel verantjwoordelikheid.
* 26 jannewarie - Biej heftige ónlöste in Caïro valle doaje en gewónje, en waere de hoeze van boetelenjersj aangevalle. De Wafd-regering van Nahas Pasha kiek toe en treujt nauweliks op.
* 7 fibberwarie - Prinses Elizabeth van 't Verenigd Keuninkriek wirt beëdigd es keuningin.
* 15 fibberwarie - De 6e Olympische Wènjtersjpele waere in Oslo door prinses Ragnhild geäöpend. Nederlandj wint op dees sjpele 3 zilvere medailles.
* 18 fibberwarie - Griekelandj en Turkije traeje toe tot de NAVO.
* 11 miert - Parlemèntsleje van de Egyptische Wafd weigere same te wirke mèt de nuuj regering van Hilali Pasha. Ómdat ziej ein meërderheid höbbe in 't parlemènt, zal dit door keuning Farouk waere óntbónje.
* 14 miert - In Qumran ónger Jericho wirt ein derde grot gevónje mèt Doaj Zeërolle.
* 21 miert - In Nederlandj waere de lètste doadvonnisse voltrokke die in de biejzunjere rechspleging zint oetgesjpraoke. De SS'er Pieters en de SD'er Albrecht waere doadgesjaote.
* 28 april - Inwirkingtraejing van 't Vredesverdraag van San Francisco; Japan herwint zien soevereiniteit.
* 21 mei - 't Amsterdam-Rienkanaal wirt geäöpend.
* 31 mei - 't Sjprookjesbosj De Efteling in Kaatsheuvel wirt geäöpend.
* 21 juni - De ARRA I, de eësjte in Nederlandj geboewde computer, wirt officieel in bedrief gesjtèld.
* 23 juli - In Egypte nump 't Comité van Vriej Offesere ónger leijing van Gamal Abdel Nasser de mach euver van de regering van Hilali Pasha. Keuning Farouk wirt aafgezat en formeel wirt zien zoontje Fouad II in zien weeg es keuning van Egypte oetgerope.
* 26 juli - Nasser en de ziene sjuve generaal Naguib nao veure es premier en regent.
* Biej de Olympische Sjpele in Helsinki wint Emil Zátopek veur Tsjecho-Slowakije goud op de 5000 maeter, de 10.000 maeter en de marathon.
* Definitieve aafsjluting van de Braakman, eine zeë-erm van de Westersjelde in Zeëuws-Vlaandere.
* 2 augustus - In Nederlandj geit 't televisiebeeld tot 18 augustus op zjwart waeges vekansie.
* Door eine hevige raegeval wirt 't angersj zoa pittoreske Èngelsje dörpke Lynmouth verzjwolge door de boete zien oeversj traejende revier de Lyn. D'r valle 32 sjlachoffersj en d'r zint hónderde daakloaze.
* 13 september - 't Eësjte verhaol euver Jip en Janneke versjient in Het Parool.
* 3 oktober - Eësjte Britse atoomtes in Australië – hiejmit wirt 't Verenigd Keuninkriek de derde atoommach, naeve de Verenigde Sjtate (1945) en de Sovjet-Unie (1949). Frankriek en China volge later. In ditzelfde jaor (17 november) doon de Verenigde Sjtate de eësjte proof mèt ein watersjtofbóm, väöle maole krachtiger es de atoombóm. Dit wirt 't begin van ein van de meis bedreigende óngerdeile van de kawwe aorlog, de kernwaopewedloup. Eërdere poginge óm atoomwaopes door ein supranationale organisatie te laote beheëre, loupe sjtök op óngerling wantrouwe van de groate mogendheje. In 1952 wirt door de VN de óntwaopeningscommissie in 't laeve gerope.
* 4 oktober - De Brusselse Noord-Zuidverbènjing is ein feit. Ze wirt ingereje door Keuning Boudewijn.
* 13 oktober - Eësjte oetzending van In Holland sjteit ein hoes, ein muzikaal heuërsjpel euver *de femielie Doorsnee*.
* 25 oktober - De Geïllustreerde Pers brink 't eësjte exemplaar van 't waekblaad Donald Duck oet es biejlaag van 't damesblaad Margriet.
* 17 november – De eësjte proof mèt ein watersjtofbóm wirt door de  Verenigde Sjtate oetgeveurd.
* 22 november - Eësjte oetzending van de intoch van Sinterklaos op televisie, oetgezónje vanoet Amsterdam mèt J. Gajentaan es Sinterklaos.
* 25 november - In Londe geit 't toneëlsjtök *[[Mousetrap]]* van Agatha Christie in première. 't Zal pes miert 1974 ónaafgebraoke waere gesjpeeld, en is daomit de langs loupende toneëlveursjtèlling ter waereld.
* 4 december - Vanaaf 4 december hink d'r lange tied baove Londe eine heële  dikke mis dae oetentelik aan 4000 luuj 't laeve kos. Hiejnao waere d'r maotregele getróffe óm deze sjmog tot 't verleje te laote beheuëre en van Londe ein sjoaner sjtad te make.
* 5 december - De eësjte keër dat Sinterklaos op de Nederlandse televisie wirt óntvange. Presentator is Mies Bouwman die dees taak vervölt tot 1973.
* 26 december - Oet de Koepelgevangenis in Breda óntsjnappe mèt behulp van boetesjtaondersj zeve aorlogsmisdadigers die daezelfde aovend nog in de ómgaeving van Berg en Dal de grens nao Wes-Duutsjlandj weite euver te kómme. 't Geit óm: Herbertus Bikker, Sander Borgers, Klaas Carel Faber, Jacob de Jonge, Willem van der Neut, Willem Polak en Antoine Touseul.

;zónger datum
* Nelson Mandela äópent in Johannesburg ein advocatekantoar veur neet-blanke Zuid-Afrikane.
* Äöpening van 't hoofketeer van de Verenigde Naties in New York City.
* De Europese Gemeinsjap veur Kaole en Sjtaal (de EGKS) is opgerich.
* Griekelandj en Turkije waere lid van de NAVO.
* Michael Ventris óntciefert 't Lineair B.

### Nobelprieze
* **[[Lies vaan Nobelprieswinners (natuurkunde)|Natuurkunde]]**: Felix Bloch en Edward Mills Purcell "um hun oontwikkeling vaan nui methodes veur nucleair magnetische perciziemetinge en hun oontdèkkinge in dat verband."
* **[[Lies vaan Nobelprieswinners (sjemie)|Sjemie]]**: Archer Martin en Richard Laurence Millington Synge "um hun oetvinding vaan partitiechromatografie."
* **[[Lies vaan Nobelprieswinners (geneeskunde)|Geneeskunde]]**: Selman Abraham Waksman "um zien oontdèkking vaan streptomycine, 't ierste antibioticum wat wèrk tege de tering."
* **[[Lies vaan Nobelprieswinners (literatuur)|Literatuur]]**: François Mauriac "um 't deep spiritueel inziech en de artistieke intensiteit boemèt heer in zien romans 't drama vaan 't minselek leve heet gepenetreerd."
* **[[Lies vaan Nobelprieswinners (vrei)|Vrei]]**: Albert Schweizer, "missiedokter, stiechter vaan Lambaréné (Gabon)" (*e jaor later oetgereik*).

### [[Persoen vaan 't Jaor|Vrouw vaan 't Jaor]]
Elizabeth II

## Gebore
* 1 jannewarie - İbrahim Tatlıses, Turkse acteur, zenger, regisseur en songwriter
* 11 jannewarie - Lee Ritenour, Amerikaanse gitarist
* 14 jannewarie - Joke Bruijs, Nederlandse actrice en zangeres
* 16 jannewarie - Fuad II, keuning van Egypte (1952-1953)
* 18 jannewarie - Michael Behe, Amerikaanse biochemicus en aanhanger intelligent design
* 18 jannewarie - Wim Rijsbergen, Nederlandse voetballer en -coach
* 20 jannewarie - Paul Stanley, Amerikaanse muzikant
* 22 jannewarie - Karen Moe, Amerikaanse zjwömster en olympisch kampioene (1972)
* 12 fibberwarie - Michael McDonald, Amerikaanse zenger
* 13 fibberwarie - Andries Knevel, Nederlandse (radio)presentator, journalist, ómroopdirecteur, christelik sjriever, columnist en predikant
* 15 fibberwarie - Carla Beurskens, Nederlandse atlete
* 15 fibberwarie - Tomislav Nikolić, Servisch politicus
* 18 fibberwarie - Randy Crawford, Amerikaanse zangeres
* 19 fibberwarie - Freddy Maertens, Belzje fitserenner
* 21 fibberwarie - Jean-Jacques Burnel, Britse basgitarist en zenger (The Stranglers)
* 27 fibberwarie - Henk Westbroek, Nederlandse radio-dj, politicus en zenger van de groep *[[Het Goede Doel]]*
* 5 miert - Alan Clark, Britse toetsenist van de Dire Straits
* 9 miert - Amir Peretz, Israëlische vakbóndjsbesjtuurder en politicus
* 10 miert - Morgan Tsvangirai, Zimbabwaanse politicus
* 11 miert - Douglas Adams, Èngelsje sjriever (gesjtorve 2001)
* 22 miert - Guusje ter Horst, Nederlandse politica en minister
* 28 miert - Jos Valentijn, Nederlandse sjaatser
* 10 april - Hugo Broos, Belzje voetballer en -trainer
* 24 april - Jean-Paul Gaultier, Franse modeóntwerper
* 25 april - Jacques Santini, Franse voetbalcoach
* 30 april - Jack Middelburg, Nederlandse motorcoureur (gesjtorve 1984)
* 2 mei - Martin Haar, Nederlandse voetballer en voetbaltrainer
* 6 mei - Gerrit Zalm, Nederlandse vicepremier veur de VVD en minister van Financiën
* 13 mei - Manfred Langer, eigenaer van de Amsterdamse discotheek *[[iT (club)|iT]]* (gesjtorve 1994)
* 14 mei - David Byrne, Brits muzikant en songwriter
* 17 mei - Jody Pijper, Nederlandse zangeres
* 19 mei - Bert van Marwijk, Nederlandse Bondscoach
* 21 mei - Mr. T, Amerikaanse acteur
* 3 juni - Billy Powell, Amerikaanse toetsenist (gesjtorve 2009)
* 13 juni - Jean-Marie Dedecker, Vlaams-Belzje politicus en judocoach
* 16 juni - Gino Vannelli, Canadese zenger
* 16 juni - Giorgos Papandreou, Aajdpremier vaan Griekeland
* 18 juni - Isabella Rossellini, actrice en model, dochter van Ingrid Bergman
* 21 juni - Alicia de Bielefeld, boete-echtelike dochter van Prins Bernhard
* 27 juni - Paul Wellens, Belzje fitserenner
* 30 juni - David Garrison, Amerikaanse acteur
* 15 juli - Mat Herben, Nederlandse ambtenaer, journalist politicus (LPF)
* 16 juli - Stewart Copeland, Amerikaanse drummer (o.a. The Police)
* 17 juli - David Hasselhoff, Amerikaanse acteur en zenger
* 21 juli - Robin Williams, Amerikaanse acteur en kemiek
* 23 juli - Henk Kamp, Nederlandse politicus (VVD) en minister van Defensie
* 28 juli - Monique van de Ven, Nederlandse actrice
* 1 augustus - Zoran Đinđić, Joegoslavische politicus (gesjtorve 2003)
* 6 augustus - Ton Scherpenzeel, Nederlandse muzikant van ónger meë de groep *[[Kayak (band)|Kayak]]*
* 7 augustus - Kees Kist, Nederlandse voetballer
* 17 augustus - Nelson Piquet sr., Braziliaanse autocoureur
* 17 augustus - Guillermo Vilas, Argentijnse tennisser
* 18 augustus - Patrick Swayze, Amerikaanse filmacteur (gesjtorve 2009)
* 19 augustus - André Gevers, Nederlandse fitserenner
* 20 augustus - John Hiatt, Amerikaanse muzikant en leedjessjriever
* 23 augustus - Vicky Leandros, Grieks-Duutsje zangeres
* 24 augustus - Marion Bloem, Nederlandse sjriefster
* 2 september - Jimmy Connors, Amerikaanse tennisser
* 6 september - Yvonne Keeley, Nederlandse zangeres
* 9 september - David A. Stewart, Brits gitarist (Eurythmics)
* 12 september - Neil Peart, Canadese drummer van de progressieve rockgroep Rush
* 21 september - Ben Erkens, Nederlands-Limburgse zenger en leedjessjriever
* 22 september - Orlow Seunke, Nederlandse filmregisseur
* 25 september - Ray Clarke, Èngelsje voetballer
* 25 september - Christopher Reeve, Amerikaanse acteur (Superman) (gesjtorve 2004)
* 28 september - Sylvia Kristel, Nederlandse actrice
* 7 oktober - Vladimir Poetin, president van Ruslandj
* 8 oktober - Jan Marijnissen, Nederlandse politicus veur de SP
* 9 oktober - Sharon Osbourne, vrouw van de Britse rocksjter Ozzy
* 14 oktober - Margriet Eshuijs, Nederlandse zangeres
* 23 oktober - Hiroshi Masumura, Japanse mangateikenaer, animemeaker en kunstenaer
* 24 oktober - Maarten Spanjer, Nederlandse acteur en sjriever
* 8 november - Jan Raas, Nederlandse fitserenner, columnist en ploogleijer
* 9 november - Lou Ferrigno, Amerikaanse bodybuilder en acteur (*[[Hulk (Marvel)|De Hulk]]*)
* 16 november - Shigeru Miyamoto, Japanse directeur van Nintendo
* 17 november - Ties Kruize, Nederlandse hockeyer
* 17 november - Cyril Ramaphosa, Zuid-Afrikaanse politicus
* 30 november - Dick Schoenaker, Nederlandse voetballer
* 4 december - Jan Rietman, Nederlandse muzikant, orkesleijer en radiopresentator
* 17 december - Hans Alders, Nederlandse politicus (PvdA), minister en Commissaris van de Keuningin in de provincie Groninge
* 27 december - David Knopfler, Britse muzikant, medeoprichter en sjlaaggitarist van Dire Straits


Aafbeilding:Bert van Marwijk 001.jpg|Bert van Marwijk,  gebaore 19 mei 1952.
Aafbeilding:Gino vannelli a'dam 2005 (2).jpg|Gino Vannelli,  gebaore 16 juni 1952.
Aafbeilding:Monique van de Ven 01A.jpg|Monique van de Ven,  gebaore op 28 juli 1952.
Aafbeilding:Vladimir Putin as a child.jpg|Vladimir Poetin,  gebaore op 7 oktober 1952.


## Gesjtorve
* 4 jannewarie - Constant Permeke (69), Vlaams expressionistisch kunstenaer
* 26 jannewarie - Lodewijk van Deyssel (87), Nederlandse sjriever, werkelike naam Karel Joan Lodewijk Alberdingk Thijm
* 6 fibberwarie - George VI (56), keuning van Groat-Brittannië
* 16 fibberwarie - Jaap Barendregt (47), Nederlandse voetballer
* 19 fibberwarie - Knut Hamsun (92), Noorse sjriever en Nobelprieswinnaer
* 1 miert - Mariano Azuela (79), Mexicaanse sjriever en medicus
* 5 miert - Charles Scott Sherrington (94), Britse fysioloog en Nobelprieswinnaer
* 23 miert - Klaas Schilder (61), Nederlandse theoloog en verzètssjtriejer
* 6 mei - Maria Montessori (81), Italiaanse óngerwieskundige en gróndlègkster van 't Montessori-óngerwies
* 8 mei - William Fox (73), Amerikaanse óngernummer
* 17 mei - Ivan Ziatyk (52), Poolse preester, martelaer en zalige
* 2 juli - Henriëtte Bosmans (56), Nederlandse componiste en pianiste
* 26 juli - Eva Perón (33), Evita
* 22 september - Cor Ruys (63), Nederlandse toneëlsjpeler, cabaretier en toneëlleijer
* 9 november - Chaim Weizmann (78), president van Israël.
* 21 november - Henriette Roland Holst (82), Nederlandse dichteres en socialiste
* 11 december - Herman Hana (78), Nederlandse kunstenaer
* 27 december - Henri Winkelman (76), Nederlandse opperbevelhöbber ten tieje van de Duutsje invasie in 1940

Aafbeilding:Deyssel29.jpg| Lodewijk van Deyssel,  gesjtorve op 26 jannewarie 1952.
Aafbeilding:King George VI LOC matpc.14736 (cleaned).jpg|Keuning George VI van Èngelandj,  gesjtorve op 6 fibberwarie 1952. 
Aafbeilding:Maria Montessori.jpg|Maria Montessori,  gesjtorve op 6 mei 1952.
Aafbeilding:Eva Perón.jpg|Eva Perón,  gesjorve op 26 juli 1952.


## Meziek

De volgende plate waere groate hits: 
* Doris Day - A Guy Is A Guy
* Eddy Christiani - Spring Maar Achterop 
* Heleentje van Capelle - Naar De Speeltuin (opgenómme in 1951) 
* Hank Williams - Jambalaya (On The Bayou) 
* Kilima Hawaiians - Blume Von Hawaii 
* Luis Mariano – Mexico 
* Vera Lynn - From The Time You Say Goodbye.

## Literatuur
* Simon Vestdijk's romans Op afbetaling en *De verminkte Apollo* waere gepubliceerd. 

## Externe link (video)
* Polygoon jaaroverzicht 1952 (Nederland) ''(.wmv)''