Kirchroa

**Kirchroa**, Nederlands: **Kerkrade**, is ing jemeende en ing sjtad in 't zuudóste va Hollendsj Limburg. De lü kalle Ripuarisch-Fränkisch, wie och i Bóches, Zumpelveld  en i Vols. Jet jans angesj wie de mieëtste Limburjer lü kalle.
De sjtad houw óp 1 jannewaar 2006 49.344 i-woeënere. Burjemeester is Petra Dassen-Housen van 't CDA. Kirchroa is tsezame mit Heële, Lankgraaf en 't Dütsje Roa (*Herzogenrath*), a jen angere zie van de jrens, ing agglomeratie. Ejentlieg vörmt 't ing sjtad mit Roa. Mit Roa is de jemeende de "Europasjtad" Eurode. Doa-oave ligkt 't óch nit wied va Óche (Aachen).

## Sjtadsjesjiechte
De sjtad hat jing jesjiechte als jroeëse handelssjtad, woadurch me i Kirchroa ummezuns zal zukke noa vöal ouw jebouwe. Ze is vuur 't wichtigste deel noa d'r krig entsjtange – de nui sjtadsvieëdele vulle de löcher óp tusje de ouw dörper, die me döks noch jód tseruk ziet. Wieër is Kirchroa bekand um zieng wieë anlaag, parke wie d'r Botaniesje Jaad die de bewoeënere lof mósse jeëve. Tsezame mit Heële en Lankgraaf weëd Kirchroa waal "Parksjtad Limburg" jenómpd. I 2005 is i Kirchroa d'r ieësjte richtieëje Limburgse zoo óp jange: d'r Jaiajaad.

Wie väöl plaatsje i Limburg woar Kirchroa al in de Romeinse tsiet bewoeënd. Archeologiesj óngerzuk hat zoeëjaar bewoeëning oes de prehistorie beweëze. De ieëtsjte moal dat't dörp weët jenómpd is in 960, in dat joar woeëd in 't dörp *Rode* ing kirch jebóuwd. De abdij Rolduc braat de plaatsj in de Middelieëwe tse bluij, en in 1630 woeëd 't tot herliechheed verhoave. Noa d'r Achtsiegjöarige Krig bloof de plaatsj in Sjpaanse heng, sjpieëder in Österaichse. Sait 1815 is de plaatsj vuur 't jroeëtste deel Hollendsj, bis ee jrensprobleem mit Pruse d'r vuur zörjet dat 't in tswai sjtukker verdeeld woeëd - 't anger deel is Hertseroa/Roa, de Nieuwstraat/Neustraße/Nuisjtraos en d'r Worm zund de jrens.

Al in d'r tswelfde ieëw woeëte i Kirchroa koale jewonne. Noa de Franse tsiet zunt de koele in kotte tsiet jroeëser woeëde; durch de immijratsioeën waset Kirchroa mit, van e jroeës dörp bis ing richtieje sjtad. Noa 1900 noom Heële evvel de laitoeng.

*D'r Joep, ozze koempel is e beeldje op d'r maat.

## Wappe
Óp 26 fibberwaar 1887 krig Kirchroa van d'r Hoeëge Road van Adel e wappe tsouwjekaank, dat ziech zoeë liet umsjrieve:

:In ee veld va jood (*jeël*) 't bild van d'r H. Lambert, jekleed mit pluviale va keël (*roeëd*), mit mantelkrans va jood, woa-ónger inne alba va zilver (*wies*), hoadend i jen rechterhank ee zjweëd va zilver en i jen linke inne bisjofssjtaf va jood; haufweëg oeskómmend hinger ee sjild va zilver, beloa mit inne lieëw va keël, mit doebbele sjtart, jetónk en jekrald va jood; hinger 't sjild pikkelhammere en sautoir.

Vuur de Franse tsiet maachet Kirchroa as sjepebank en herliechheed deel oes van 't Land va Roa. D'r lieëw va keël is 't wappe va (Hertse)Roa. D'r Lambert is d'r petroeën va Kirchroa. Ooch op ao zieëjele zunt dizze tswai simbole tse vinge. Bij 't aavroage van 't wappe woar Kirchroa al ing jrosse koempelesjtad, vandoa dat de tswai pikkelhammere as simbole va jenne koel woeëte tsouwjevoogd.

## Historische inweunertsale
Hei-ónger is jód tse zeen wie 't dörp Kirchroa vanaaf d'r tswaide helft van d'r nüngtsiende ieëw oeswees bis ing riechtieje sjtad. Doatseënuëver sjteet dat d'r krimp hei ooch ieëder begós: me zuut dat al in de joare zessieg. Dizze krimp jeet bis op d'r daag van hüj durch.

;Bemerkoenge
* Alle tsale zunt nog oane Ejelze wat ieësj in 1982 bij Kirchroa koam.
* De tsale vuur 1971 zunt aafjerunk óp janse vunneftsale.

;Rillatief entwiklóng van 1830 bis 1971
(logaritmische sjoal; *v*1830=100)
                                                
ImageSize  = width:755 height:430                        
PlotArea   = left:40 right:10 top:10 bottom:20            
TimeAxis   = orientation:horizontal                       
AlignBars  = justify                                       
Colors =                                                
  id:gray1 value:gray(0.9)                           
                                                  
DateFormat = yyyy                                 
Period     = from:1830 till:1971                 
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1830
                                    
PlotData =                          
  bar:3162 color:gray1 width:1       
  from:start till:end             
  bar:1000 color:gray1              
  from:start till:end            
  bar:316 color:gray1           
  from:start till:end         
  bar:100 color:gray1       
  from:start till:end
  bar:32 color:gray1                  
                    
LineData =       
  layer:front    
  points:(40,120)(90,125)   color:blue  width:1 #1830-40 index 100-105,6 formule: 200log(1/10x)-80 boebij x=index
  points:(90,125)(135,128)   color:blue  width:1 #1840-49 index 105,6-110,2
  points:(135,128)(185,132)   color:blue  width:1 #1849-59 index 110,2-115,0 (nao bove aofgerund vaan 114,9...)
  points:(185,132)(235,136)   color:blue  width:1 #1859-69 index 115,0-120,2
  points:(235,136)(285,142)   color:blue  width:1 #1869-79 index 120,2-128,7
  points:(285,142)(335,147)   color:blue  width:1 #1879-89 index 128,7-137,1
  points:(335,147)(385,156)   color:blue  width:1 #1889-99 index 137,1-151,1
  points:(385,156)(435,170)  color:blue  width:1 #1899-1909 index 151,1-178,2
  points:(435,170)(490,195) color:blue  width:1 #1909-20 index 178,2-236,4
  points:(490,195)(540,214) color:blue  width:1 #1920-30 index 236,4-295,7
  points:(540,214)(625,233) color:blue  width:1 #1930-47 index 295,7-367,2
  points:(625,233)(670,249) color:blue  width:1 #1947-56 index 367,2-443,0
  points:(670,249)(690,255) color:blue  width:1 #1956-60 index 443,0-475,6
  points:(690,255)(745,267) color:blue  width:1 #1960-71 index 475,6-541,5
  points:(40,120)(90,130) color:green width:1
  points:(90,130)(135,139) color:green width:1
  points:(135,139)(185,149) color:green width:1
  points:(185,149)(235,154) color:green width:1
  points:(235,154)(285,170) color:green width:1
  points:(285,170)(335,182) color:green width:1
  points:(335,182)(385,208) color:green width:1
  points:(385,208)(435,252) color:green width:1
  points:(435,252)(490,294) color:green width:1
  points:(490,294)(540,326) color:green width:1
  points:(540,326)(625,335) color:green width:1
  points:(625,335)(670,348) color:green width:1
  points:(670,348)(690,351) color:green width:1
  points:(690,351)(745,348) color:green width:1


Jrun: Jemingde Kirchroa
Bloa: Provins Limburg

## Eveneminte
* Orlandofestival, e joarlichs festival vuur kamermoezziek.
* Wereld Muziek Concours, veerjoarlichs internationaal moezziekfestival.

## Jehuchte en buurtsjappe
Jehuchte en buurtsjappe va Kirchroa:
*Berenboesj (Berenbos) 
*Blieërhei (Bleijerheide)
*Eresjteng (Erenstein)
*Egelze (Eygelshoven) 
*Haander (Haanrade) 
*Ham
*De Heilust (Heilust)
*De Hoots (Holz)
*De Jraat (Gracht) 
*Kaalhei (Kaalheide) 
*Kloeësterbusj (Kloosterbos)
*Krichelenberg (Krekelenberg) 
*Kirchroa (Kerkrade)
*De Klink (Klink)
*De Loeët (Locht)
*'t Mucherveld (Mucherveld)
*Nulled (Nulland)
*Panneshei
*Rolduckerveld
*Sjevemet (Chèvremont) 
*Sjpekhei (Spekholzerheide) en Ónger Sjpekhei
*Terwinsele
*Valkenhoeze (Valkenhuizen)
*Vauputs
*De Vink

## Bekinde Kirchröadsjer
* Willy Brokamp, foesballer MVV, Ajax en Oranje
* Wiel Coerver, bekankde foesbaltrainer
* Piet Giesen, foesballer va Roda Sport, PSV, ADO, Fortuna, AS Oostende en 't Nederlands elftal
* Frans Haselier, buutereedner
* Gerard Hoenen, foesballer van Roda Sport, PSV, MVV
* Andrew van Horssen, óesvinger en politieker
* Sjaak Janssen, buutereedner
* Ger Kockelkorn, politieker
* Ger Senden, foesballer va Roda JC. 
* Ralf Krewinkel, politieker
* Wiel Kusters, diechter en sjriever
* Tij Kools, sjriever en publicist
* Niek Ploum, zenger, sjriever
* Ludwig Rutar, bekind va Leni & Ludwig
* Hein Simons (Heintje), zenger
* Yvonne Timmerman-Buck, vuurzitter Ieësjte Kamer
* Jack Vinders, theaterman en zenger
* Paul Weelen, sjriever en dichter
* Frans Wiertz, bissjof 
* Thijs Wöltgens, politieker

## Dörpsveraine
* *D'r Wawwel*, dialekverain
* Harmenie Sint Pancratius Nullet

## Extern linke
*Startpajina vuur Kirchroa
*Website va vootbalclub Roda JC

## Rifferensies