open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Roeëtem

**Roeëtem** (Nederlands **Rotem**) is e dörp in Belsj Limburg en 'n deilgemeinte vaan Dilse-Stokkem. 't Ligk tössen Ieële en Dilse. Roeëtem had in 2006 3.689 inwoeners; de oppervlaakde vaan de deilgemeinte is 14,52 km². De bebouwing besteit, neve d'n dörpskern, nog oet 't Revelt en D'n Haagbaon.

## Aonzien
Roeëtem ligk zoeget 'ne kilometer westelek vaan de Maos. Tösse 't dörp en de revier ligke twie groete grindloker, de Maerheuvel en de Bichterwaerd. Sinds de jaore negenteg weurt hei gei grind mie gewonne en is me die peul es natuurgebeed goon inrichte. In 't weste vaan de deilgemeinte klimp de groond nao e hoeger plateau; hei beginne de Kempe.

Monuminte en in um 't dörp zien 't kestiel Ommerstein oet d'n achtienden iew, de neoclassicistische dörpskèrk ('n Waterstaotskèrk oet de jaore 1830) en get kepelkes, boe-oonder de Weerstandskepel, 'n bedink aon 'n verzaotsgróp die hein in 1944 actief waor (zuug oonder).

## Historie
In de Romeinsen tied woort d'n heerweeg vaan Tóngere nao Nimwege hei gelag. 't Tracé besteit plaotselek nog ummer es de *Hoeëgbaon* en löp parallel aon de nuie groete weeg. Roeëtem liekent pas in de vreug middeliewe te zien gestiech. Me nump aon tot 't roond 800 deil oetmaakde vaan 't domein Kaesing-Eik. De ierste vermelding dateert vaan 1202; Roeëtem vèlt daan oonder 't graofsjap Loen.

Aon 't begin vaan d'n Tachtegjaoregen Oorlog, in 1568, weurt Roeëtem geplunderd door de legers vaan Wöllem vaan Oranje. In 1660 weurt 't daobij hel geraak door d'n euverstruimende Maos.

In 1839, es de grens tösse Belsj en Nederlands Limbörg bij de Maos weurt gelag, kump de Bichterwaerd aon Roeëtem. In de negentienden iew zörge ouch d'n aonlag vaan 't spoor en de Zuid-Willemsvaort veur economische bleuj. In 1911 weurt e zinkfebrik opegedoon, die tot 1966 in bedrief zal blieve.

In 1970 geit Roeëtem, same mèt Ieële, Lanker en Stokkem, op in de gemeinte Dilse, die in 1987 weurt umgeduip tot Dilse-Stokkem.

## Bron
*Dit artikel is gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Rotem_(Dilsen-Stokkem)&oldid=59702888 dees versie].*
Dilse

**Dilse** of **Dilze** (Nederlands **Dilsen**) is e dörp in Belsj Limbörg en 'n deilgemeinte vaan Dilse-Stokkem, boe 't de hoofplaots vaan is. 't Dörp ligk noordwestelek vaan Stokkem. De deilgemeinte is 16,35 km² groet; 't aontal inwoeners laog in 2008 op 5.867. Oonder Dilse vèlt ouch 't gehuch Awd-Dilse, wat intösse in de bebouwing vaan 't dörp is vasgegreujd.

## Aonzien
De modernen dörpskern oontstoont pas in d'n achtienden iew (zuug oonder); me vint daorum de ajdste monuminte in Awd-Dilse. Neve get boerehäöf geit 't veural um de romaansen torie vaan de Aw Kèrk. De kèrk zelf is in 1912 aofgebroke, wie in (Nui-)Dilse de beogotische Martinuskèrk veerdeg kaom. 't Ajdste gebouw daoboete is Kestieël Termotte, wat in 1725, mesjiens op de plaots vaan 'n aw motte, woort opgetrokke en daonao tösse 't aajd en 't nui dörp in kaom te ligke. 't Heet jaorelaank deens gedoon es raodhoes vaan Dilse. Wijer vint me bij Dilse nog 'ne meuleroomp *De Wachter*.

Zjus westelek vaan Awd-Dilse löp de Aw Maos, 'nen doeje Maoserm. Tösse de Aw Maos en de huiege Maosbèdding gief 't get natuur.

## Historie
De ierste bewoening in de huiege deilgemeinte Dilse waor in 't westelek deil, wat nog zjus in de Kempe ligk en daorum bij hoeg water droeg blijf. Hei zien voondste oet 't mesolithicum tot en mèt d'n iezertied gedoon. Daonao woort de Maoskant minder naat en góng me ouch op de klei woene. In de Romeinsen tied leep hei d'n heerweeg vaan Tóngere nao Nimwege; mesjiens laog hei de stopplaots Feresne.

Dilse weurt veur 't iers geneump in 1062, es *Thilesna*, in 'n akte boe 't domein, tot daan touw in bezit vaan 't graofsjap Brussel, weurt gegeve aon Adela vaan Leuve. Nao häören doed kump 't dommein aon 't Sintervaoskepittel in Mestreech. 't Deil westelek vaan d'n heerweeg waor iers bezit vaan de graof vaan Gelder, meh kaom in 1253 oonder 't graofsjap Loen en in 1366 oonder 't prinsbisdom Luik. Dees situatie bleef tot 't ind vaan 't Ancien Régime zoe.

In d'n Tachtegjaoregen Oorlog, in 1590, belegerde de Spanjole 't kestiel vaan Stokkem. Heibij staoke ze e deil vaan Dilse in brand, oonder mie de kèrk. In 1723 gaof de prinsbisjop vaan Luik zie deil ('t weste dus) in lien aon baron Michel van Rosen, dee 't huieg kestiel leet bouwe. In 1740 euverstruimde de Maos, dee heidoor ziene loup nao 't ooste verlag. Dilse waor noe zien gooj positie in de handel euver 't water kwiet, al heet me de doej Maostak nog wel jaorelaank es have gebruuk. De bewoeners gónge ziech mie op de landbouw touwlègke en 't zwuurtepunt vaan 't dörp verplaotsde ziech nao 't weste. In 1813, in de Fransen tied, kaom de steinweeg veerdeg dee noe d'n N78 is. Heer vervóng d'n awwe heerweeg, dee bij Dilse trouwens neet zoe gek wied vaan de nuie steinweeg aof ligk.

In 1970 woorte de toen opgelufde gemeintes Ieële, Lanker, Roeëtem en Stokkem aon Dilse touwgeveug. Die fusiegemeinte woort in 1987 umgeduip in *Dilse-Stokkem*.

## Bron
*Dit artikel is gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Dilsen&oldid=59970452 dees versie].*
Johan Pas

**Johan Pas** is 'nen oonderwiezer, raodslid bij de Gemeinte Mestreech en de fractieleier vaan de lokaal D66-aofdeiling. In de Raod is heer ouch de woordveurder vaan de thema's Bestuur en Oondersteuning, Veiligheid en Cultuur.

In 2018 woort heer börgerlid vaan D66.

Op 16 april 2019 stapde Franca Eurlings op es fractieleier vaan D66 in de gemeinteraod vaan Mestreech. Zie waor de ierste vrouw die dees positie had in de Mestreechse partij. Häör werk in de provincie Noord-Braobant bleek neet te combinere zien mèt häör raodslidsjap. Johan Pas naom de positie euver. 

Nao 'n intern stömming tösse häöm, Harald Barendse en Guido Mertens woort heer pas op 3 juni 2021 oetgerope tot de nuie liestrèkker vaan D66 Mestreech. Heer woort verkoze door alle D66-leie woenechteg in Mestreech en 't Heuvelland.

## Extern linke
* ''D66 Maastricht-Heuvelland kiest Johan Pas als lijsttrekker''. Susan Sosef - RTV Mestreech, 5 juni 2021
* ''Franca Eurlings stopt als raadslid'' Sophie Pieters - RTV Mestreech, 19 miert 2019
* ''Johan Pas gekozen tot lijsttrekker voor D66 Maastricht''. Merel Visscher - De Limburger, 4 juni 2021
Vuch (Belsj Limburg)

**Vuch** (Nederlands **Vucht**) is e dörp in Belsj Limbörg en 'n deilgemeinte vaan Mechele. De deilgemeinte heet 'n oppervlaakde vaan 3,91 km² en had in 2012 3.481 inwoeners. Oonder Vuch valle ouch de kolonies Mariahei, Tuinwiek en Berensheuvel.

## Historie
De naom *Vuch* liet ziech verklaore es 'voch', d.w.z. 'vochtege groond'. Zoedoende is de plaotsnaom identiek aon Vuch (Waldfeucht) in Duitsland en Vught in Noord-Braobant. Vuch waor in de Romeinsen tied al bewoend; wie mie plaotse aon de Belzje Maoskant laog Vuch aon d'n awwe heerweeg vaan Tóngere nao Nimwege. De Maos laog in deen tied korterbij d'n dörpskern; heer is in de loup vaan de iewe nao 't ooste opgesjove.

In de middeliewe waor Vuch bezit vaan 't kapittel vaan de Sint-Lambertskathedraol in Luik. 't Veel toen oonder de parochie Mulhem, later oonder Aësde. Wel had 't 'n Remigiuskepel. Pas in 1834 woort Vuch 'n apaarte parochie.

In 1822, bij 't grave vaan de Zuid-Willemsvaort, woort d'n dörpskern vaan de hei aofgesnoje. Vuch veraanderde evels pas ech wie in Aësde de mijn opegóng. Aon d'n aandere kant vaan 't kenaal woorte diverse kolonies (cités) gebouwd veur de dèks Italiaonse koompele. Zoe veraanderde Vuch vaan e klei landbouwdörpke in e groet, versteielek industriedörp.

In 1970 voort de gemeinte Vuch opgeluf en touwgeveug aon Mechele.

## Bron
*Dit artikel is gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Vucht&oldid=59254519 dees versie].*
Flor Aarts

**Flor Aarts** (Mestreech, 17 november 1934 - Mestreech, 29 juni 2021) waor 'ne Nederlands-Limbörgsen taolkundege. Heer waor in zie wèrkzaam leve professor Ingels in Nimwege, meh woort nog bekinder door zien versjèllende beuk en artikele euver 't Mestreechs.

Aarts deeg in Mestreech 't gymnasium en góng in 1957 aon de Kathelieke Universiteit vaan Nimwege Ingels studere. Heer promoveerde in 1967 op 'ne Middelingelse bewèrking vaan 't Onzevader. 't Jaor dao-op woort heet tot lector beneump. Zien intrèsse had ziech intösse verplaots nao taolkunde. Zoe heel 'r ziech bezeg mèt de grammaticaol versjèlle tösse 't Ingels en 't Nederlands, daobij geholpe door de oetgebreide grammaire die vaan allebei bestoonte. Sinds 1 jannewarie 1979 waor heer professor Ingels, es opvolger vaan G. Storms. Dee lierstool bekleide heer tot 1994, wie heer mèt emeritaot góng.

Nao zien emeritaot gaof heer nog korten tied cursus aon de Volksuniversiteit, meh al gaw verhuisde heer trök nao Mestreech. Dao begós heer aon 'n ganse serie populair-wetensjappeleke beuk euver zien moojertaol, boe-oonder 'ne grammair (2001), twie algemein introducties (2002, 2009), e cursusbook (2019) en 'nen etymologischen dictionair (2020).

Aarts storf op 86-jaorege leeftied. Heer waor al e tiedsje oongeneselek kraank; boevaan is neet bekind gemaak.

## Rifferenties
Luit

Mèt **luit** kin weure gemeind:

* E getokkeld meziekinstrument, historisch meugelik **loet* geneump; zuug luit (instrumint);
* Luitenant, 'nen officeerstitel in 't leger, oonder de kaptein meh bove de vaandrig;
* E dörpke in Belsj Limbörg, zuug Luit (Belsj);
* 'n Weike peulvröch die es greunte weurt gegete, zuug luit (greunte);
* E gehuch in Noordrien-Wesfale, zuug Luit (Noordrien-Wesfale).
Jaorringedatering

De **jaorringedatering** is 'n meneer um d'n awwerdom vaan houte gebouwe of veurwerpe te bepaole door te loere nao de jaorring in 't hout.

In gemaotegde klimaote sjeit 'ne boum in de wintertied oet mèt greuje. Es de boum daonao weer wijer aongreujt, vörmp ziech in 't hout 'ne jaorrink, dee ziechbaar weurt es de boum weurt umgekap daan wel gezeeg. 'ne Boum greujt evels neet eder jaor eve hel: neerslaag en temperatuur kinne de greuj hendeg doen versjèlle. Zoedoende koume de jaorring op oongelieke plaotse vaanein te stoon. Door noe de profiele vaan 't hout in versjèllende stökker mètein te vergelieke, kin me oetmake of twie stökker hout oet dezelfde jaore koume.

Zègk noe tot me vaan ei stök hout, daarteg jaorring dik, wèt tot 't in 1400 is gezeeg. Bij 'n aander stök hout koume de boeteste ach ring perceis euverein mèt de binneste ach vaan de bekinde balk. Zoe kin me dat stök hout datere op 22 jaor iejer es 1400, 1378 dus.

De absolute datering vaan 't hout kin op diverse menere gebeure. Es me veur ei gebouw gesjreve bronne heet wienie 't gebouwd is, kin me dao-oet direk de aander jaore oetrekene. Soms is mie oonderzeuk nujeg. Zouw me noe, alweer oet gesjreve bronne, wete of e jaor oetzunderlek good daan wel slech waor, daan kin me dat perceis bestumme. De koolstofdatering kin ouch helpe oetkoms te bringe, meh die is op ziech nog neet perceis genog um op 't jaor exak te kinne datere.

De jaorringedatering hölp 't bèste es de sjèl nog um 't hout zit. Me wèt aanders jummers neet welke boeteste ring eventueel nog zien weggezeeg.
Aajd

**Aajd** kin verwieze nao:
* *Aajd* (adjectief) - Aajd is d'n oonzijdege vörm veur *aw(we)*, wat iemes of get vaan hoegen leeftied meint
* *Aajd* (vrouw) - 'n Aajd is e woord veur 'n aajd iemes, meistes 'n aw vrouw
* Aajd (beer) - 'n Aajd is e duuster soortemint beer wat ouch wel, nao 't Duits, *Dunkel* of *Dunkelbeer* weurt geneump
Alt (beer)

**Altbeer** is 'n beer van baovegisting en is 't rizzeltaat van 'n brouwtraditie die euren oorspronk vind in de Nederrien. Dao wuurt 't dan ouk vuul gedrónke. Düsseldörp gelt min of mier es 't centrum van die brouwtraditie en vandaag d'n daag guuef 't dao nog verscheie brouwerieje die dit beer brouwe.

Alt is amber- wies koperkleurig en is einigszins verwant aan typisch Ingelse pale ales en Belse bere van hoeëge gisting wie Palm. 't Verschil mit pils (beer van óndergisting) en anger hel bere van baovegisting, wie Kölsch, is dudelik te preuve. Alt is qua smaak waat zeuter en kreftiger.

Vreuger ware wiedoet de meiste bere baovegistend. Pils kós me eigelik allein in de wintermaonde make, want heejveur waar 'n keultemperatuur van 5 °C nuuedig. Mit de inveuring van 't zoeëgeheite Reinheitsgebot in Zuud-Duitsland waar 't brouwe van baovegistend beer in de zomermaonde verbaoje. 't Gebroek van ander grane (bv. gaers), vröchte of specerieje woort ouk verbaoje. In deile van Noordrien-Wesfale, 't Bels en Nederland goof 't die beperkinge neet. Wie 't Reinheitsgebot vervolges woort versoepeld, kós altbeer 't ouk nao de landelike inveuring euverlaeve. Doordet baovegisting as de alde methode woort beschouwd, kreeg dit beer in de volksmónd de naam alt(beer).

Wiewaal altbeer gewuuenlik mit Düsseldörp wuurt geassocieerd, is Diebels in Issum de bekindste brouwerie mit wiedoet de groeëtste aafzetmert. Vaerder steit de aldste brouwerie in Korsjebrooch, aeve ten oeëste van Jlabbach. Heej brouwt me al saer 1266 altbeer en daomit is 't bedrief dinkelik d'n aldste, nog bestaonde brouwer van dit type beer.  

Ouk in Nederland wuurt, door ónder ander Lindeboum, altbeer gebrouwe ónder de naam Venloosch Alt. De aldste vermelding van det beer in 't Venlose arsjief dateert van 't jaor 1785.
Nederrien (regio in Pruses)

De **Nederrien** (Duits: *Niederrhein*) is 'n gebeed in Pruses det grens aan 't zuudoeëste van Nederland. *Nederrien* is ouk de naam van 't deil van de Rien stroumaafwaarts vanaaf Düsseldörp en van 'ne zietak tösse Millinge (beej Numwaege) en Wijk bij Duurstede.

Wies deep in de 19en ieëw ware heej de historische, kulturele en taalköndige bend mit 't doeënbeejgelaege Nederland hiel sterk. Tiedes de Reformatie bleef dit gebeed katholiek en woorte de bend mit 't prottestantse weste gooddeils verbraoke. De Kleverlandse en Limburgse dialekte, die in dees regio gekald woorte, bleve aevel de umgankstaal van de meiste luuj in die contreie. Wie 't vanaaf de 18en ieëw ónder Prusisch gezag kwaam te staon, verdwene 't Nederlands en de verscheie Nederfrankische dialekte as kultuurtaal ten gönste van 't Duits. Wiewaal 't plat vandaag d'n daag in de meiste dörpe en staej in die regio op sterve nao doeëd is, höbbe eur inwoeëners 'n eige identiteit en kalle ze dao 'n typisch regiolek. Nederfrankische invlode zuut me euveriges ouk hiel dudelik truuk in 'n aantal plaats- en veldname (bv. de kerne *Nieukerk* en *Aldekerk* in de gemeinte Kerke, *Hartefeld* in de buurt van Geldere en *Schaephuysen* in de gemeinte Rheurdt).

't Landschap van de *Niederrhein* is vreej vlaak en kint euver 't algemein neet zoeëvuuel hoeëgteverschille, waodoor 't erg geleef is beej fietsers. 't Reveerkleilandschap rónd Kleef geit nao 't zuje toe euver in schraal zandgrónde en rónd Vierse kump ouk al waat löss veur. Dao wuurt 't landschap al 'n bietje heuvelechtig. Rilletief groeëte hoeëgteverschille vind me ouk op en doeënbeej de Nederriensen Heuvelrök, dae zich oetstrek van Numwaege wies Kreifeld. Vaerder is de regio waterriek, waat kump door de verscheie baekskes en reveerkes die heej struime, wao-ónder de Niers en de Zwaam. 't Reichswald ten zuje van Kleef is 'n groeët samehangend bósgebeed en ouk de grensstreek tösse Venlo, Brüggen en Zwame is vreej bósriek. 

De ikkenomie rich zich vanalds op de winning van broenkaol, de landbouw en 't toerisme. Jaorliks trekke 't pretpark *Wunderland [[Kalkar]]* en 't arsjeologisch park in Xanten vuuel bezeukers oet de regio, maar ouk oet Nederland. Kevelaer is 'n wiechtig pelgrimsoord. Vreuger, ouk wie 't door de prottestantse Staatse euverheid waar verbaoje, ginge vuuel Venlonaere op baevaart nao dit stedje umdet me dao 't katholieke gelouf aopenbaar kós oetoefene. Ouk vandaag d'n daag behuurt Kevelaer tot ein van de wiechtigste baevaartsplaatse veur Nederlandse katholieke.

## Literatuur
* Cornelissen, G. *Das Niederländische im preussischen Gelderland und seine Ablösung durch das Deutsche. Untersuchungen zur niederrheinischen Sprachgeschichte der Jahre 1770-1870.* Bonn: Röhrscheid Verlag, 1986.
* Tietz, H. "South Sleswick and the Lower Rhine, where is that?", in *The Lower Rhine And South Sleswick: Two Border Regions And Their Relation To Their Neighbours And Minorities*. 2014, p.
Alexander Schallenberg

**Alexander Schallenberg** (20 juni 1969 te Bern, Zjweitserland) ies 'nen Oasterieksen advocaat, diplomaat en politicus van de christendemocratische ÖVP (die, zjuus wie 't Nederlands CDA en CU, de Duutsje CDU en de Belzje CD&V en CHU, bie de Europese Voukspartie zit). Hae waor van 11 oktober bies 5 december 2021 de vervangende bondskanseleer van de Oasteriekse Rippebliek. Sinds miert 2025 is de Christendemocraat Christian Stocker, vaan de ÖVP, kanseleer vaan Oesteriek.

Alexander Schallenberg ies neet direk verkoze, mer nömp 't leiersjap tot ziech umdat de veurmalige kanseleer en ÖVP-partiegenoot, Sebastian Kurz, ies opgesjtap door versjillende corruptiesjandale. De kommende parlemintsverkezinge sjtoon pas in 2024 op de agenda, mits dees regering neet eerder vilt. Hieveur waor Schallenberg minister van Europese en Internationaal Affaires.

In 2021 kreeg Kurz te make mit e corruptiesjendaal. De Oasteriekse pelitie veel op zeuk nao documinte umtrint umkouping en machsmisbroek onger miè de ambsweuning in. Allewel dat hae zelf de besjöldiginge óntkinde, besjloot hae aaf te trejje wie de Greune neet miè mit häöm wiejer wouwe.

## Bron
* Duutsjtalege wikipedia
Sókkerfies

't **Sókkerfies** (Arabisch: عيد الفطر‎ **ʿīdu l-fiṭr** of **īd al-fiṭr**) is 'n islamitisch fies. 't Weurt geveerd op d'n ierste sjawwal, te beginne op de veuraovend. Umtot d'n islamitische kalender 'ne maonkalender is, kin d'n daag in alle sezoene valle; 't kin ouch twie sókkerfieste in ei Gregoriaans jaor geve. 't Sókkerfies is eine vaan mer twie officieel islamitische fiesdaag; d'n aandere is 't offerfies (**ʿīdu l-ʾaḍḥā**).

Moslims vere mèt 't sókkerfies d'n aofloup vaan de vastemaond ramadan. Me kump iers biejein veur de *[[salat]]* (gebed), en wel ein die speciaol veur 't sókkerfies weurt opgezag (wat veur eint versjèlt per struiming). Tenao weurt 't fies toes mèt (väöl) femilie en vrun geveerd. Umtot me 'ne maond euverdaag heet mote vaste, èt me dèks väöl zeutegheid; daovaandan de Limbörgse naom.

't Sókkerfies is in väöl len 'nen officiële fiesdaag, soms zelfs in len boe mer 'n minderheid islamitisch is. In Nederland en 't Belsj is dat neet 't geval, meh dèks geve wèrkgevers hun wèrkers daan wel vrij es ze dat wèlle.
Michel Severijns

**Michel Severijns** is 'ne Mestreechse politicus en waor de fractieveurzitter vaan de VVD Mestreech in de Mestreechse Gemeinteraod. Daoneve waor Severijns ouch: veurzitter vaan de Businessclub Museum aon de Vriethof. En: 'nen adviseur vaan zelfstandeg oondernömmers. Heer waor ouch 'nen tied plaotsvervaangende veurzitter vaan de Gemeinteraod gewees. In dee rol speulde heer 'n belaangrieke functie in d'n tied vaan de COVID-19-pandemie.

Severijns en zien VVD-partij waore tege 't Mestreechs veurstèl vaan 'n milieuzone in 2019. Heer neumde de milieveurstèlle "symboolpolletiek". Dat veurstèl is evels e jaor later toch aongenomme door de Raod.

In 't debat roondum de eventueel gemeintefusie vaan Mestreech en Meerse had de VVD oonder Severijns 'n trökhawwende hawwing. De VVD leet de käös bij de Gemeinte Meerse mer waor, same mèt SP, tege 'ne veurslaag vaan de Raod vaan Meerse um Mestreech 'n "regiegemeinte" te make veur bepaold beleid vaan Meerse. In dat geval zou Mestreech de regie euvernömme op väöl vlaker mer neet op alle. VVD en SP voonde dit gein realistisch idee. Ouch GreunLinks Mestreech oonder Marlise Korsten sloot ziech hei bij aon.

Oonder Severijns bleef VVD veurstender vaan de norm tot zèsteg daog in 't jaor eveneminte op de Vriethof georganiseerd mage weure. Wel steunde Severijns 'ne veurslaag vaan Niels Peeters vaan CDA Mestreech: veur eine kier moos dat weure opgesjroof nao 71 daog in 't jaor 2021. Zoe koste oondernömmers toch weer get trökverdene vaan 't groet verlees wat zie hadde gedreid in d'n tied vaan de COVID-19-pandemie.

## Rifferenties
Kweeksjoal

Kweeksjoal waor de naam van 'n veerjaorige opleiding veur onderwiezersj en onderwiezeresse die lès mochte geve aan de Lièger sjoal. De lièger sjoal waor veur kinger van 6 tot 12 jaor, die lès krege in klasse: klas 1 t/m 6. Aanvankelik ginge alle jonges nao 'n jongessjoal en alle maedsjes nao 'n maedsjessjoal. Ze krege les van onderwiezersj en onderwiezeresse, door de lièrlinge meister en juffrouw geneump. Ouch hele väöl zuuster(religieuze)sj zich mèt lèsgeve bezig. Kweeksjoale waore gevestig in o.m. Mesjtreech, Heerle en Remung.
Nao 1968 woort de kweeksjoal Pedagogische academie geneump. Nog later veranderde de naam in PABO of PA (Pedagogische Academie veur 't Basisonderwies). 
In 1985, bie 't ingaon van de Wet op 't basisonderwies, ginge de kleutersjoal en de lièger sjoal same onder de naam  basissjoal. Van toen aaf woort lès gegeve aan groepe 1 t/m 8 aan kinger (jonges en maedsjes) van 4 tot 12 jaor. Onderwiezersj en onderwiezeresse woorte noe lièrare of lièrkrachte. De kleutersjoal, woa kleuterleidsters veur de klas/groep sjtinge, woort vreuger bewaarsjoal geneump. Kleuterleidsters haolde hun bevoegdheid aan de Opleidingssjoal veur kleuterleidsters.
Atlanta

**Atlanta** is de houfstad en ouch de grótste stad vanne Amerikaanse staot Georgia. In 2020 haw de stad 498.715 inwoonders; inne agglomeratie wone ruum 6 miljoen luuj. Atlanta is e wichtig centrum van 't zuudoeaste van 't landj mit betrèkking toet industrie, verkieër, hanjel en zakes.

De stad is in 1837 gestich woren es 't injpuntj van 'n iezerbaan. Doe hoot de plaats danouch Terminus. In 1843 verangerdje me de naam nao Marthasville, worop 't in 1845 de noewaerendje naam Atlanta kreeg.

Mit 't oetbraeke vannen Amerikaanse Börgerkrieg in 1861 haw de stad al zoea 9.000 inwoonders. Veure Unioniste waas Atlanta 'n wichtige plaats veur aan te valle, óm 't deendje es 'n hanjelsknouppuntj. In 1864 haw hie 'n belaegering van 107 daag lang plaats. Naodet de bevolking evakkeweerd waas, woort de stad gooddeils inne asse gelag. Daorop woort de stad flot trögk opgeboewdj en in 1868 ouch oetgeropen es de houfstad van Georgia.

## Bekindje inwoonders
* Martin Luther King (gebaoren en begrave)
Dreiëntwintegste iew veur Christus

veerentwintegste iew veur Christus - **dreiëntwintegste iew veur Christus** - twieëntwintegste iew veur Christus

De **dreiëntwintegste iew veur Christus** is 'n iew dee mèt trökwèrkende krach weurt getèld in de westerse (christeleke) jaortèlling. Ze löp vaan de jaore 2300 tot en mèt 2201 veur Christus. In Mesopotamië waor dit d'n iew tot de Soemerische stadsstaote defintief oonder Akkadische regering kaome. In Egypte heersde de Zèsde Dynastie; dit liekent d'n tied te zien tot d'n Egyptischen adel ziech oontwikkelde en teikene vaan riekdom neet mie veur de farao allein waore.

Vaan aander deile vaan de wereld kin gein historie weure gesjreve, umtot gesjreve bronne oontbreke. De belaankriekste besjaving die 't neve Mesopotamië en Egypte gaof waor de Indusbesjaving.

## Gebäörtenisse
*De touwveuging 'veur Christus', die in deze contex veur ziech sprik, is eweggelaote. Jaortalle zien dèks oonzeker.*
* 2279: Sargon vaan Akkad, de vereuvereer vaan alle Soemerische stadsstaote, störf en weurt opgevolg door Rimoesj.
* 2278: Pepi II weurt op zèsjaorege leeftied farao, mèt zien moojer Ankhesenpepi II es rezjentes. Heer zouw 94 jaor höbbe geregeerd, wat 'm de langs zittende voors oet de wereldhistorie zouw make.
* 2215: De Gutiaone vallen 't Akkadisch riek binne en verweuste Akkad.

### Zoonder jaortal
* ca. 2300: Begin gebruuk metaal in Noord-Europa
* ca. 2300: Opkoms Úněticecultuur in Tsjechië
* ca. 2300: 't Bahr Yusufkenaal in Egypte weurt gegrave
* ca. 2250: Begin vaan 't Meghalayum, de lèste (huiege) faas vaan 't Holoceen
* ca. 2250: Begin maïscultuur in Midde-Amerika.

## Persoenelekhede
### Voorste
* Naram-Sin vaan Akkad
* Pepi I
* Pepi II
* Sargon vaan Akkad

### Kunstenere en geisteleke
* Enheduanna
Ariane Schut

**Ariane Schut** is 'n politika, raodslid naomes de SP Mestreech in de Mestreechse Gemeinteraod en is aongeweze es liestrèkker vaan häör partij veur de verkezinge in 2021. SP heet op dit momint twie zedele in de Raod. Daoneve is Schut beleidsmètwèrker vaan de stiechting LVO.

Ariane Schut is gebore en getoge in Mestreech. Zie góng nao de middelbaar sjaol op 't Jeanne d'Arc Lyceum. Daonao studeerde zie andragologie in Utrech, zie góng wèrke veur de Gemeinte Deventer en daonao veur de Gemeinte Aajd-Beijerland en vertrok in 1998 nao Eilat in Israël. In 2002 kaom zie weer trök nao Mestreech, in Boschpoort. Vaanaof 2006 waor Ariane Schut actief in de raod vaan de OBS Elckerlijc ('n sjaol).

In de gemeinteraod focus Ariane Schut ziech op gelieke kanse in 't oonderwies, sjöldhölpverliening en betaolbaar woenlaste.

## Rifferenties
Filips II van Montmorency

**Filips ll van Montmorency** (1524 - 1568) werde samen met ziene mattie, de Graaf van Egmont, in Brussel de kop aaf gedaon. Der zien in huul ut land, waor onger ut dörp Haor, straote naor deze minse verneumd.
Kaja Kallas

**Kaja Kallas** (gebore op 18 juni 1977 in Tallinn) is 'n Eslandse polletieka. Ze waor vaan 26 jannewarie 2021 tot 23 juli 2024 de premier vaan de Rippebliek vaan Esland. Zie naom aofstand vaan de positie wie ze ziech begos veur te bereie op häör nui positie es Hoge Reprizzentant vaan de Europese Unie. 't Premiersjap is euvergenomme door häöre partijgenoot Kristen Michal. Ze huurt bij de liberaol polletieke partij Eslandse Hervörmingspartij (*Eesti Reformierakond* ofwel ER) - die op EU-niveau bij de liberaole vaan Renew Europe hure (boe ouch de Nederlandse VVD en D66, de Belzje MR en Open VLD en de Duitse FDP bij hure). Vaan 2014 bis 2018 waor Kallas lid vaan 't Europees Parlemint.

Kaja Kallas is de dochter vaan de veurmaolegen Eslandse premier en Eurokemissaris (bij de Europees Kemissie) Siim Kallas. Ze studeerde aof vaan de middelbaar sjaol in 1995 in de Eslandse hoofstad Tallinn. Vaan 1995 bis 1999 studeerde zie 't Rech aon de Universiteit vaan Tartu. In 1999 woort zie touwgelaote tot de Eslandse Orde vaan Avvekaote. Daoneve is zie sinds 2003 lid vaan de Raoje vaan Bestuur en de Raoje vaan Touwziech vaan versjèllende Eslandse bedrieve die ziech bezeghawwe mèt hernuijbaar energiebrónne.

## Polletiek
In 2010 trooj Kallas touw tot de liberaol Eslandse Hervörmingspartij (*Eesti Reformierakond* ofwel ER), die in prinsiep is geriech op gooj geopolletiek ben mèt de Europese Unie (EU) en de NAVO. Häören opriechter is Kallas häöre pap, Siim Kallas - dee ouch veurzitter waor vaan de ER vaan 1994 bis 2004. Bij de Eslandse parlemintsverkezinge in miert 2011 wis zie metein 'ne zedel in 't Eslands parlemint - de *[[Riigikogu]]* - te verovere. Bij de Verkezinge veur 't Europees Parlemint vaan 2014 woort Kallas in Straotsbörg gekoze es eine vaan de zès Eslandse parlemintsleie.

In 2018 woort zie verkoze tot partijleier vaan de ER. In dees konteks verleet zie in vreug september 2018 't Europees Parlemint en naom Igor Gräzin 't vaan häör euver. In miert 2019 wonne zie en häör partij de parlemintsverkezinge, mer 't lökde neet 'n regering te vörme. In plaots daovaan woort Jüri Ratas obbenuits premier. Tot de verassing vaan väöl lui góng zien partij, de Eslandse Centrumpartij (*Eesti Keskerakond*, EK; ouch deil vaan 't liberaol Renew Europe), 'n coalitie aon mèt Eslandse Conservatieve Volkspartij (*Eesti Konservatiivne Rahvaerakond*, EKRE) - 'n wiedrechs-nationalistische en populistische partij. 

Op 13 jannewarie 2021 deende Ratas evels zien oontslaag in nao 'n corruptiesjandaol. Kallas moch daonao beginne mèt de vörming vaan de nui regiering. 'n Coalitie kaom tot stand mèt de ieder geneumde EK, noe zoonder Jüri Ratas es veurzitter. Heimèt woort Kallas op 26 jannewarie 2021 d'n ierste vrouweleke premier vaan de Rippebliek vaan Esland. Häör kabbenèt besteit oet zeve ministers vaan de ER en EK. 

Kallas trouwde in 2018 mèt d'n Eslandse investeringsbankeer Arvo Hallik. Ze heet twie zäöns en ein dochter. Eine zoon kump oet häör ierder rillatie mèt d'n Eslandse polletiekus en zakemaan Taavi Veskimägi.
Freetown

**Freetown** is de hoofstad vaan 't Afrikaons land Sierra Leone. Mèt 'n inwoenertal vaan zjus get mie es ein mieljoen is 't ouch veeroet de groetste stad vaan 't land. Freetown ligk aon de kös, bij d'n Tagrinbej.

De stad woort ind achtienden iew (officieus in 1787, definitief in 1782) gestiech door vrij zwarte en vrijgelaote slave oet diverse Britse kolonies. Naotot de stad te kaampe kraog mèt aonvalle vaan de inheimse bevolking, kaom Freetown es kroenkolonie oonder Brits bestuur; hei-oet oontstoont Sierra Leone. Ouch nao de oonaofhenkelekheid vaan Sierra Leone, in 1961, bleef Freetown de hoofstad. De sterke urbanisatie, die me de lèste decennia in gans Afrika zuut, maak tot de stad, die vreuger gedomineerd woort door de Creoolse bevolking, noe etnisch en cultureel hendeg divers is.
Veldeke-Verhaole-Konkoer

't **Verhaole-Konkoer** van Veldeke-Limburg is 'ne sjriefwedsjtried veur Limburgstalige dichtersj en sjrieversj georganiseerd door de vereiniging Veldeke-Limburg. In 2015 is dat veur 't ièrsj gebeurd es opvolging van de Veldeke-literatuurpries, dae besjtange haet van 1996 tot en mèt 2013.
De vief winnende sjrieversj/dichtersj van dat konkoer waore:
*Els Diederen oet Valkeberg mèt 't verhaol 'Druimtuin' 
*John Hertogh oet Zitterd mèt 'Alles is muigelik' 
*Wim Kuipers oet Neel mèt 'Film 't waeges' 
*Koos Neijnens oet Wieërt mèt 'Vör 't geval det'
*Marleen Schmitz oet Oeësjbik mèt 'Anne F.'
*Har Sniekers oet Toear mèt 'Absoute'

't Resulteerde in de oetgaaf van 'n 'Veldeke-Verhaole-cahier' mèt 't oetgekoze werk van hun d'rin. De sjrieversj/dichtersj krege 'ne workshop aangebao, dae gegaeve woort door de auteur Benny Lindelauf. Hun verhaole woorte gepubliceerd in 't Veldeke Verhaolekatern, oetgaaf 2016. Veldekelede krege dit beukske same mèt 't Veldeke-jaorbook 2016.
René Betsch

**René Betsch** is 'ne Mestreechse polletiekus en e lid vaan de Gemeinteraod vaan Mestreech. Heer is de fractieveurzitter vaan PVV Mestreech. Daoneve is heer 'nen hotelhoesmeister, 'ne fractieoondersteuner vaan PVV Limbörg en oondersteuner vaan de fractie PVV Rotterdam. De PVV heet allewijl twie zedele.

In 2020 kaom Betsch in opspraok same mèt 'n aander PVV-lid. Umtot zie vertrouwelek informatie hadde besjreve in 'nen opebare breef nao de börgemeisterse, Annemarie Penn-te Strake touw, boe-in versjèllende details woorte bekindgemaak euver de mieljone in oetgave die de gemeinte neet kos oetlègke zelf. De börgemeisterse had aongegeve de PVV'ers neet aon te geve.

De PVV Mestreech waor, same mèt SP Mestreech, bezunder kritisch euver de spionagesjandaole in 2019, boe-oet bleek tot de Gemeinte in 't geheim e-mails vaan ambtenere loze die kritisch waore euver de geng vaan zake roond e gezamelek kantoer vaan de oondersteunende deenste vaan Heerle, Mestreech en Zitterd-Geleen. Betsch verklaorde tot Mestreech begos te lieke op e "Palermo aon de Maos", refererende nao de corruptie en maffia in die bestaonde stad op Sicilië.

## Rifferenties
Kyriakos Mitsotakis

**Kyriakos Mitsotakis** of **Kyriákos Mitsotákis** (Nuigrieks: **Κυριάκος Μητσοτάκης**; 4 miert 1968 te Athene) is 'ne Griekse polletiekus en sinds 8 juli 2019 d'n allewijle premier vaan de Hellinistische Rippebliek (ofwel: Griekeland). Heer naom 't premiersjap euver vaan de wiedlinkse Alexis Tsipra. Heer is sinds 2016 al de veurzitter vaan zien polletieke partij, Nui Democratie (*Nea Demokratia*) - die op 't niveau vaan de Europese Unie (EU) deil oetmaak vaan de centrumrechse Europese Volkspartij (de EVP; boe ouch bijhure de Nederlandse CDA en CU, de Belzje CD&V en cdH en de Duitse CDU en CSU). Mitsotakis is premier oonder 't prizzedentsjap vaan Katerina Sakellaropoulou - d'n ierste vrouweleke prizzedent vaan 't land.

Op 10 jannewarie 2016 woor Mitsotakis verkoze es de veurzutter vaan Nui Democratie (*Nea Demokratia*, ND), wat gebäörde in de konteks vaan de partij häör zwoer verlees in d'n tied tot de extreemlinkse Syriza vaan 2015 bis 2019 regierde euver Griekeland en ND ziech opins moos sjikke tot 'n besjeie positie in de oppositie (get wat de ND neet waor geweend).

De ND is oonder Mitsotakis 'n strenge hawwing nao migrante touw gaon aonnömme. Zoe is de regiering vaan häöm groet veurstendersjap vaan 't aonsjerpe vaan 't Europees migratiesysteem en 't dao-oet veurtzèttend Frontex. Ouch op aander gebede is Mitsotakis veurstender vaan wijer Europees integratie, wie op 't gebeed vaan veilegheid, boetelandse affaires en d'n Euro. Wijers steit zien regiering bekind um häör veurstendersjap vaan 'n zuinege polletiek, boebij 't argumint dèks is tot dit de belasting umlieg brink, daomèt de drök op wèrkers aofnömp en daomèt de Griekse ikkenomie aontrèkkeleker weurt. De ND is oonder Mitsotakis op väöl terreine veraanderd mer neet op cultureel-conservatief gebeed: zoe blijf Mitsotakis 'nen tegenstender vaan 't legalisere vaan 't homohouwelek in Griekeland.

## Rifferenties
Lübeck

:*Dit artikel geit euver de sjtad in Sjleeswiek-Holsjtein; veur de [[Noordrien-Wesfale|Noordrien-Wesfaalse]] sjtad, zuuch: [[Lübbecke]].*
**Lübeck** (Nederduutsj: *Lubek* of *Lubeek*; adjectief: *Lübisch*, *Lübsch*) of voloet **Hansestadt Lübeck** ies 'n sjtad in 't zuudoaste van Sjleeswiek-Holsjtein, einen deilsjtaat in Naord-Duutsjland. Zie sjteit historisch um häör belangriek positie es Hanzesjtad, deiloetmakentere van de Hanzeliga: de handelsjtae in Naord- en Wes-Europa, wie-ouch Brögke, Greuninge, Hambörg en Tallinn dat waore. Ze liegk ikkenomisch sjtrategisch aan de baai van de Oasziè en aan ei kanaal wat de Oasziè verbink mèt de reveer de Elbe.

De universiteitssjtad Lübeck ies mèt miè es 200.000 inweunersj nao de Sjleeswiek-Holsjteinse houfsjtad Kiel de groatste sjtad van dae sjtaat. Qua oppervlaakte ies ze mèt 214 km² de absolute groatste van Sjleeswiek-Holsjtein en eine van de veer regionaal centra van de sjtaat. Lübeck ies lid van de Metropoolregio Hambörg en behuèrt ouch tot de Hansebelt: woa ouch Lauenburg, Ostholstein, Segeberg en Stormarn tot behuère.

## Historie
De belangriek Hanzesjtad woort opgeriech in 1143 op de allewiel locatie, kreeg sjtadsrechde in 1160 en sjteit ouch bekind es de *Stadt der Sieben Türme* en *Tor zum Norden*. Van 1226-1810 en van 1813-1871 waor Lübeck häöre eige zelfsjtendige sjtaat. Daonao woort Lübeck deil van 't Duutsj Keizerriek.

Ze gilt es de *Köningin* en *Mutter der Hanse*, die saer de 12e ièw bies de Moderne Tied door vriejhandel en samewirking veur groate welveert in Lübeck en naoberse sjtae zörgde. De St.-Marien-Kirchem, ofwaal de Mariakèrk, gilt es ein van de houfgeboewe en es Mojerskirk (*Mutterkirche*) van de zoagenaamde Baksjteingotiek, die die in hoagtiejdaag van de Hanzeliga breid gedrage woort in Naord-Europa. Vanaaf de late 14e ièw weure de Hanzesjtae dominant in Noord-Europa. De Mariakèrk haet väöl bekindheid gekrege  in de late 17e ièw en vreuge 18e ièw wie de Lübeckse componis Dietrich Buxtehude dao organis woort. In 1703 zou Georg Friedrich Händel Buxtehude opvolge. Hae bedankde ivvels, umdat Buxtehude van zienen opvolger eisde dat dae mèt zien dochter zouw trouwe. 't Sjtartsjot vink aan in 1356, wie in Lübeck mèt de zoagenaamde *Hanzedaag* bekans alle Hanzesjtae veur 't ièrsj bie-ein komme.

In 1981 kaom Lübeck in 't Europees nuuts umdat in de lokaal rechbank Marianne Bachmeier op 6 mièrt dat jaor de vermodelike maordenaar van häör zevejaorig döchterke doadsjoot.

## Bekinde Lübeckersj
* Dietrich Buxtehude (1637-1707), Daens-Duutsje componis
* Johan X van Lübeck, prinsbisjop van Lübeck (1606-1655)

## Bron
* Duutsjtalige Wikipedia
Twieëntwintegste iew veur Christus

dreiëntwintegste iew veur Christus - **twieëntwintegste iew veur Christus** - einentwintegste iew veur Christus
De **twieëntwintegste iew veur Christus** leep vaan 2200 v.Chr. tot 2101 v.Chr. De iew woort gedomineerd door 't 2200-veur-Christusgebäöre, 'n natuurramp die veur druugde in ganse wereld zörgde en väöl culture tot 'n ind brach of hendeg verzwaakde.

## Gebäörtenisse
*Diverse jaortalle bij benaodering*
* 2181: Mèt d'n doed vaan Netjerkare Siptah indeg de Zèsde Dynastie. Begin Zevende Dynastie (twiefelechteg) en sjijns 'tzelfde jaor al de Achste Dynastie. Sommege laote hei ouch 't Aajd Egyptisch Keuninkriek indege.
* 2180: Gans 't Akkadisch Riek vèlt oonder de aonvalle vaan de Gutiaone. De stad Akkad waor al iejer verweus.
* 2160: Begin Negende Dynastie in Egypte.
* 2144: Gudea weurt leier vaan Lagasj, 'ne Soemerische stadsstaot dee mèt de val vaan Akkad zien zelfstendegheid trökkraog.
* 2130: Begin Tiende Dynastie in Egypte.
* 2124: Gudea störf.
* 2123: Zons- en maonsverduustering, die in Mesopotamië weure gezeen.
* 2119: Utu-Hengal, d'n ierste voors vaan de Derde Dynastie vaan Ur, kump aon de mach.
* 2116-2110: Oorlog tösse Uruk en de Gutiaonse Dynastie vaan Soemer.

### Zoonder jaortal
* ca. 2200: De ierste Austronesiërs bereike de Batanes, 't noorde vaan de Filipijne.
* ca. 2160: Begin vaan de Minoïsche middeltied op Kreta.

## Persoenelekhede
*Allemaol zien ze voorste.*
* Gudea
* Pepi II
* Shulgi
* Ur-Nammu

## Kuns
* 2150: *terminus post quem* veur 't Gilgamesjepos (kin ouch in de volgenden iew zien gesjreve)
Groete Volkerverhojzing

Vaan de oongeveer 4e iew bis de 6e iew goof 't massaol migratie in Europa boevaan de val vaan 't Wes-Roemeins Riek zoewel d'n oerzaak wie 't gevolg is. Dees periood steit, aofhaankelek vaan 't taolgebeed, bekind es de **(Groete) Volkerverhojzing** , de **Barbaarse Invasies**, de **Groete Invasies**  of de **Migratieperiood** . De meis historisch-korekke naom is de **Migraties vaan Europese Volker**, vaan 't Latiense *Migrationes Europaeae populorum*.

De migratie begos mèt versjèllende Germaonse gróppe in Centraol- en Zuid-Europa in de periood wie de Hunne nao Europa kaomde roontelum 375/376 en indegde wie de Lombarde aonkaomde in Italië in 't jaor 568. Dees mogratieperiood vörmp de sjakel tösse de Late Aajdheid en de vreuge Middeliewe, umtot dit 'n direk gevolg waor vaan 't ineinstrorte vaan 't Wes-Roemeins Riek mer die ineinstorting ouch wijer versnelde. De stamme die 't ineinvallend Wes-Roemeins Riek ("Wesroeme") binnedronge waore veural Vandaole, Hunne, Wesgote, Oosgote, Fraanle, Angelsakse, Boergondiërs en Lombarde. Dit gebäörde dèks neet mèt e concreet bezej um de Roemeine aon te valle, mer speulde ziech laankzaom aof, door middel vaan sporadische plunderinge, en voltrok ziech binne 'n lang periood vaan bekans twiehoonderd jaor.

Heibij zien allewijl historici hendeg kritisch nao de gengbaore benaominge in 't Nederlands en Duits taolgebeed, boebij 't idee vaan volker centraol steit. Historici stèlle ummertouw mie tot de migrante ziech neet gedroge wie dudelek collectieve mer tot de verhojzinge plaotsvoonde roontelum klein gróppe die es 'n kèttingreactie op mekaar reageerde. 't Idee vaan e Volkerverhojzing weurt daomèt bestömpeld es 'n "oonderzeuksmythe". Wel is dudelek tot in die twie iewer de streektaole, religie en aander geweuntes (cultuur) binne versjèllende plaotse in 't veurmaoleg Wes-Roemeins Riek hendeg snel veraanderde te opziechte vaan de iewer daoveur. Welke veraandering veural e produk waore vaan geweld, en welke produk waore vaan vreieg migratie, is neet altied eve klaor.

## Rifferenties
* Bron: Duitstaolege Wikipedia
Hoeëgekamp

**Hoeëgekamp** (Nederlands: *Hogekamp*) is 'n wiek van Venlo. Ten oeëste van Hoeëgekamp leet de wiek Stalberg (inclusief de buurt Greunveld) en De Luiterberg. Ten weste daovan ligge 't centrum en de wiek Sinselveld. Hoeëgekamp haet zo'n 2.500 inwoeëners.

De wiek wuurt gekenmerk door smaal straote en riekeshuzer oet de dertiger jaore, wiewaal ouk vuuel woeëninge datere van de periode 1900-1925 en 1950-1970. Niejer bebouwing guuef 't allein midde in de buurt, wao rónd de ieëwwisseling róndum 'ne groeëte viever appartemente woorte gebouwd veur aldere minse. Dao leet ouk de mónnementale Panhoesmeule.

In Hoeëgekamp woeëne rilletief vuuel gezinne en aldere. Vuuel inwoeëners zien middelbaar of hoeëger opgeleid.

## Brónne
* Website Allecijfers.nl:Hogekamp
António Costa

**António Luís Santos de Costa** (São Sebastião da Pedreira, 17 juli 1961), korteweg **António Costa** (sprik-oet: *Antoonjoe Kosjtaa*) is'ne Portegesen advocaat, politicus, de veurmelaoge premier vaan Portegal en sinds 2024 de President vaan d'n Europese Raod, eine vaan de veer hoofinstitute vaan de EU. Costa kump vaan de centrumlinkse Partido Socialista (PS). Die partij zit op EU-niveau bij de sociaoldemocratische S&D, boe-ouch de Nederlandse PvdA, de Belzje PS en SPa en de Duitse SPD bijhure. Costa is de leier vaan e minderheidskabbinèt mèt steun vaan de aander linkse partije in 't parlemint: 't Links Blok (*Bloco de Esquerda*, de Portegese Communistische Partij (*Partido Comunista Português*) en de Greune Partij

Costa zien partij is op ikkenomisch vlak centrumlinks. De partij is veur 't oetbreie vaan de welveertstaot mer is kritisch euver al te väöl verhoeging vaan de belasting op de rieke. Op sociaol gebeed is de PS hendeg progressief. Zoe is zie veur 't opvaange vaan mie migrante (veural vlöchtelinge) en 't versterke vaan 'n humaan Europees asielbeleid, veur 't homohouwelek, veur drugsdecriminalisering (dus 't aofsjaffe vaan straffe op drugsgebruuk, wat al in Portegal 't geval is) en veur euthanasie. Wat betröf Europese integratie is de PS opvallend pro-Europees, ouch vergeleke mèt aander pro-EU-partije in de EU. Zoe is zie veur 't heffe vaan belastinge op Europees niveau, veur 't versterke vaan Europees integratie op veilegheid en boetelandse affaires, veur 't rech vaan börgers vaan de EU um op alle Europarlemintariërs te stömme in 't Europees Parlemint (allewijl maag dat nog allein meh op parlemintariërs die 't land reprizzentere boe de stömmer hojs) en zelfs veur minder vetomach vaan Europese lidstaote in d'n Europese Raod. Veural dat lèste is get boe väöl Europese regerinspartije neet aon dörve te komme.

## Rifferensies
Einentwintegste iew veur Christus

twieëntwintegste iew veur Christus - **einentwintegste iew veur Christus** - twintegste iew veur Christus

De **einentwintegste iew veur Christus** leep vaan 2100 v.Chr. tot 2001 veur Christus.

## Gebäörtenisse
*Diverse jaortalle bij benaodering.*

* 2070: Begin vaan de Xia-dynastie in China volgens de euverlievering.
* 2040: Metuhotep II, vaan de Èlfde Dynastie, vereineg veur 't iers in mie es 'nen iew weer gans Egypte. Begin vaan 't Midde-Keuninkriek, 'ne groeten en lange bleujtied in de Egyptische historie.
* 2025: Puzur-Ashur I stiech 't Aajd-Assyrisch Riek.
* 2004: De Daarde Dynastie vaan Ur vèlt oonder intern verdeildheid en invalle vaan boete. Keuning Ibbi-Sin weurt aofgezat.

### Zoonder jaortal
* De Minoïsche cultuur oontwikkelt ziech tot 'n echte besjaving. Oonder mie de Kretenzische hiërogliefe weure veur 't iers gebruuk.
* ca. 2050: Begin Sintasjtacultuur, die weurt gezeen es de geboortegroond vaan de Indo-Iraanse taole.
* De stad Sjahr-e-Sjoechteh, allewijl in oostelek Iran, weurt definitief verlaote.
* De binneste steincirkel vaan Stonehenge weurt gebouwd. 't Monumint is daan al iewe in gebruuk.

## Persoenelekhede
* Metuhotep
* Shulgi
* Yu de Groete (dinkelek legendarisch)
Twintegste iew veur Christus

einentwintegste iew veur Christus - **twintegste iew veur Christus** - negentiende iew veur Christus

De **twintegste iew veur Christus** leep vaan 2000 v.Chr. tot en mèt 1901 v.Chr. 't Is de ierste iew vaan 't twiede millennium veur Christus.

## Gebäörtenisse
*Diverse jaortalle zien bij benaodering.*

* 1991: Mèt d'n doed vaan Metuhotep IV kump 'n ind aon de Èlfde Dynastie. Amenemhat I, d'n ierste farao vaan de Twelfde Dynastie, volg 'm op.
* 1974: Erishum I weurt heerser vaan Assyrië (middelste chronologie).
* 1953: Hendeg ing conjunctuur vaan de vief ziechbaar planete.
* 1932: De Amoriete pakke Ur.
* 1913-1903: Egyptisch-Nubischen oorlog

### Zoonder jaortal
* Landbouwers oet 't huieg Ethiopië zakke aof nao Kenia, boe tot daan touw allein jegers-verzaomelere zitte.
* Begin vaan de Campechacultuur aon de weskös vaan Mexico.
* De Indo-Europese volker die ziech goon oontwikkele tot de Italiërs koume aon in Italië.
* Ierste paleize op Kreta.
* Begin broonstied in noordoost-China.
* Begin domesticatie peerd (meugelek).
* De wolhaorege mammoet (*Mammuthus primigenius*), dee tot daan heet kinne euverleve op Wrangeleiland, störf definitief oet.

## Persoene
* Amenemhat I
* Amenemhat II
* Erishum I
* Huai vaan Xia (dinkelek legendarisch)
* Ilu-Shuma
* Puzur-Ashur I
* Senusret I

## Kuns

* Nijlpeerd vaan Senbi 
* Ougstafreel in 't graaf vaan Chnumhotep II
* Keuningsbeeld vaan Harappa (Indusbesjaving)

## Oetvindinge
* ca. 2000: glaas
* ca. 1950: de Soemerischen èl (ca. 51,72 cm) weurt vasgelag.
Achtiende iew veur Christus

negentiende iew veur Christus - **achtiende iew veur Christus** - zeventiende iew veur Christus
De **achtiende iew veur Christus** leep vaan 1800 tot en mèt 1701 v.Chr. In dezen tied kump Babylon op es dominante staot in Mesopotamië, dewijl de Hittiete laankzaamaon de Mesopotamische besjaving euvernumme. In Europa breit de broonscultuur ziech oet, dewijl in India al veur 't iers iezer weurt bewèrk. In Egypte steit 't Middel-Keuninkriek in bleuj, dewijl de Indusbesjaving vervèlt. In China bleujt 'n broonstiedcultuur die me mèt de (legendarische?) Xia-dynastie associeert (meh zuug oonder).

## Belaankrieke gebäörtenisse
* 1792 (middelste chronologie): Hammurabi weurt keuning vaan Babylonië. Heer stèlt oonder mie de Codex Hammurabi op, 'n wètbook-echtege teks die hendeg good bewoerd is gebleve.
* 1779: Zimrilim weurt keuning vaan Mari.
* 1766: Traditionelen datum boe-op de Shang-dynastie de Xia-dynastie zouw höbbe aofgezat; allewijl dink me ziech die gebäörtenis, es ze al othentiek is, zeker 'nen iew later.
* 1756: Nao d'n doed vaan Ishme-Dagan I vereuvere de Babyloniërs 't Aajd-Assyrisch Riek. Inkel decennia later maak 't ziech weer los.
* 1757: Hammurabi oonderwerp en plundert Mari.
* 1750 (middelste chronologie): Hammurabi störf en weurt opgevolg door Samsu-iluna.
* 1749: In Babylonië breke diverse opsten oet, die tot 1712 zalle aonhawwe.

### Zoonder jaortal
* Begin Noordse broonstied
* ca. 1800: Troje-VI kump tot bleuj.
* ca. 1770: Babylon weurt de groetste stad op de wereld. 't Haolt de Egyptische residentiestad Thebe in.
* ca. 1750: Meugelek begin Vedischen tied in Indië. Begin Indischen iezertied.
* ca. 1750: Mount Veniaminof in Alaska bers oet mèt 'n VEI vaan 6 (kolossaol).

## Persoene
* Hammurabi
Oas-Berlien

**Oas-Berlien**, ouch waal **Oasberlien** of **Berlien (Oas)** geneump, (Duutsj: *Ost-Berlin*, *Ostberlin*, *Berlin (Ost)*) ies 'n beteikenis veur 't deil van Groat-Berlien, wat nao de bezètting van de sjtad in 't jaor 1945 door de zegevierende mechte van de Twiède Waereldoorlog (de Sovjet-Unie, de VS, 't VK en Frankriek) bies de truuktrikking van de Sovjets in 1990 de Sovjetse sector van Berlien vörmde.

Naodat 't Roaj Leger van de Sovjet-Unie 't gans gebeed van Berlien haw vereuverd nao de Sjlaag um Berlien, trok 't ziech truuk oet 't westelik gedeilte van de sjtad, die aan de euverige drie zegevierende leng (de VS, 't VK en Frankriek) woorte gegeve in de Jalta-conferentie in de zomer van 1945.

Geografisch ging Oas-Berlien ziech sjtrekke euver de volgende sjtadsdeile: Treptow-Köpenick, Marzahn-Hellersdorf, Lichtenberg, Pankow, Mitte en Friedrichshain.

't Begrip *Oas-Berlien* deende in westerlik sjpraakgebroek ouch es begrenzing van de Sovjetse tege-euver de Amerikaanse, Franse en Britse sector, die gemeinzaam es Wes-Berlien bekindsjtonge. Oas-Berlien waor 't adminstratief centrum van de Sovjetse bezèttingszone (SBZ) en later nao de opriechting van de DDR es Houfsjtad van de Duutsje Democratische Republiek. In de DDR woort 't woord "Oas-Berlien" bekans noats gebruuk. Dao gebruukde ze gewoon "Berlien". In Wes-Duutsjland woort de houfsjtad oetindelik neet Wes-Berlien, mer Bonn (in Noordrien-Wesfale, neet wied van de Limbörge).

Volges internationaal rech maakde de Sovjetsector van Berlien deil oet van de sjtad mèt veer sectore onger de soevereiniteit van de veer mechte: de VS, de SU, 't VK en Frankriek. Zoa behuèrde 't oastelik deil van Berlien volges de Westerse opinie noats tot de Sovjet-bezèttingszone of de DDR. De versjillende opvattinge euver de status van Oas-Berlien waore ongerwerp van de "Berliense Kwestie" mer waore bies de zeventiger jaore in de praktiek van wienig belang.