open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Erpeldange

**Erpeldange** (Luxemburgs: *Ierpeldeng*) is 'n gemeinte in 't kanton Diekirch, 't district Diekirch en 't land Luxemburg.

## Geografie/Demografie
De gemeinte tèlde op 1 januari 2016 2.572 inwoeners, en heet 'n deechde vaan 143,1/km². Erpeldange heet 'n oppervlak vaan 17,97 km².

## Gemeinte
De gemeinte Erpeldange besteit oet drei plaotse:
*Erpeldange
*Burden
*Ingeldorf

## Bron
*Alles euver Luxemburg, in 't Frans en Ingels
Cailleach

In de Keltische mythologie waor de **Cailleach** (IPA: /kalʲəx/, ooch *Cailleach Bheur* geneumd) de Almoeder. In modern Sjots betekent 't waoërd *"ow vrów"* (vergeliekbaar mèt 't Noorse waoërd Edda dat övergroeëtmoder betekent en refereert an de oerow traditie die dör de övergroeëtmoders vertèld waoërt). Ze waoërt oeteindelek es kol of heks besjoewd. Väöl hoeëg berg drage d'rzelfde naam in Sjotlaand. 

## Achtergroond
D'r duustere mythische sjoeët oeë oet alle laeve oontsjteet en oeë 't wer nao truukkieërt waoërt dör de Kelte vörgesjtèld es 'ne ieëwige kaeëtel: d'r Kaeëtel van Doeëd en Wedergeboorte. In de Keltische mythologie reurt de Cailleach in dèze kosmische kaeëtel, zoedat alles ömmer óbbenuujs oontsjeet en vergeet in 'n eindeloos recyclageproces. Zelfs de gesjneuvelde helde kieëme d'r in terech en waoërte dao wer gaans gemakd in 'ne aander waelt. 

De ról van Almoder is dès godheed geleidelek oontvalle en allewiel is ze 'n heks. In de keunste wert ze aafgebeeld es 'n verjroompelde ow vrów mèt baeretan en sjlaagteng we e weeld vaerke die haat. Waarsjienglek ömdat aenkel 't gezicht van vernietigster waoërt oonthaowe, vergeliekbaar mèt dat van de Indische godin Kali, die ooch 't vernielend aspect van de natuur weersjpiegelt.

## Gebruke en legendes
In Sjotlaand makde eeder jaor d'r boeër dae 't örsj vaeërdig waor mèt d'r oogst 'n krujepóp oet graanhalme, die de Cailleach moes vörsjtèlle. Dès póp waoërt dan an d'r vólgende boer dörgegaeve dae ziene oogst binne how, enzovoort. D'r lètste in de riej moes dan vör de beeltenis zörge bies an d'r oogst van 't vógende jaor.

Vólgens 'n legende verendert de Cailleach in sjtèè óp Beltain en kieërt ze truuk mèt Samhain öm es köningin van d'r weenter te heerse. Vólges 'n aander legende brèngt ze d'r herfst dör mèt 't waesje van häöre plaid in d'r waesjkaeëtel, de warrelpool van Corryvreckan. Taege d'r weenter waor dae dan wit en waoërt de witte sjnieëdèkke die óp 't laand veel.

In Sjotlaand is ze de Blauw heks van d'r weenter, 'n godin van de oonderwaelt en 'ne feeëgeest. Ze versjiengt es 'n ow vrów in zjwarte lómmele en mèt 'n sjtaf (d'r reursjtek), die 'sj nachs roondwandelt mèt 'n kraoj óp häör leenker sjówwer. Ze haat e nukkig karakter en is gevaeërlek vör luuj. Ze haat sjlaagteng en soms driej gezichter. En ze koes in 'n kat verendere.

Noteer hie d'r paralel mèt Odin, d'r wandelaer, es manneleke taegenhanger. 't Symbool van de kat wert in väöl mythologieë mèt vrówweleke godhede geassocieerd.

Ze hólp Deò-ghrèine redde, same mèt Brian.

## In aander mythologieë
Häör taegehangster bie de ow Grieke waor Hecate, dèk vörgesjtèld es mondgodin mèt driej gezichter, die alledriej 'ne övergaank van 'ne cyclus symbolisere, oeëbie 't veerde, duustere, gezich van d'r nuje mond dus oonzichbaar waor. Bie de Egyptenare waor dat Hator of mieë bepaald häör gedaante Sechmet.

Bie de Germane waor dit Vrów Holle, die es ow vrów soms same mèt Wodan, soms allèng, de Wil Jach aanveurt.

## Externe links
*Cailleach Bheur
*Cailleach Bheara
*Stories, Myths and Legends associated with the Cailleach Beara
Sjef Hensgens

**Sjef Hensgens** (Wielder, 27 jannewarie 1948) is eine veurmalige Nederlandse middellange aafsjtandslouper.

Hae is drievoudig Nederlands kampioen op de 800 maeter, drie keer op rie in 1969, 1970 en 1971. Hae naom eine keër deil aan de Olympische Sjpele, in 1972 in Münche, wo hae sjtarde op ziene favoriete aafsjtand, de 800 maeter. Hae woort biej dae wedsjtried veerde in de achste serie in eine tied van 1.51.2 en was hiejmit veur wiejere deilname oetgesjakeld.  

Hensgens waas lid van de atletiekvereiniging Achilles TOP oet Kirchrao. In juni 1971 leep hae in Papendal ein Nederlands record op de 800 maeter in 1.46.4, womit hae de awwe recordtied van  1.48.6 van Raymond van Asten oet 1962 oet de beuk leep. Zien record zouw sjtand hawwe pes augustus 1982 wiej 't woort verbaeterd door Rob Druppers in 1.44.2. In 2009 sjtóng Hensgens mèt deze tied nog ummer es tieënde genoteerd op de Nederlandse ranglies aller tieje van de 800 maeter.
Ouch op de langere aafsjtenj, mèt name de 5000 maeter kaom Hensgens good oet de veut.
 
Sjef Hensgens woort in 1978 beneump tot eërelid van zien vereiniging Achilles TOP en in 2006 óntving hae de brónze eëresjpeld van dees vereiniging.
Antoine Bouwens

**Antonius Hubertus Maria Bouwens** (Hunsel, 22 mei 1876 – Beverwiek, 28 mieërt 1963) waas eine veurmalige Nederlandse sjötter, dae tweë maol veur Nederlandj deilnaom aan de Olympische Sjpele. 

## Biografie
Bouwens waas reiziger van beroop, mer later neumde hae zich boterhanjelaer. Hae waas lid van de Sjerpsjöttesj Vereiniging Oranje Nassau in Den Haag.  

Hae waas lid van de Nederlandse Olympische ploog die deilnaom aan de Olympische Spele van 1900 in Paries. Op dees Sjpele  kaom hae oet op de individueel óngerdeile gewaer/ligkend (26e), gewaer/knelend (11e), gewaer/sjtaonde (28e) en revolver 50 maeter (15e). In 't totaalklassemènt gewaer individueel drie hawwinge woort hae 27e. Zien groatste succes op dees Sjpele waas aevel ein brónze medaje die hae behaolde mèt 't team revolver 50 maeter. Dit team besjtóng, behauve Bouwens oet Dirk Boest Gips, Henrik Sillem, Solko van den Bergh en Anthony Sweijs. 
Bouwens waas mèt dees brónze medajje de eësjte Nederlands Limburger in de gesjiedenis van de Olympische Sjpele dae ein medaje wón.

Zien tweëde deilname aan de Olympische Sjpele waas in 1920 in Antwerpe. Hae naom hiej deil aan de nummers individueel vriej pistoal, 50 maeter en individueel militair gewaer, drie posities, 300 en 600 maeter. Mèt 't team behaolde hae resp. ein 12e, 9e, 10e en 13e plaatsj.

Hae wón ouch diverse medajjes biej de Waereldkampioensjappe sjete, zoa-es ein zilvere op 't nummer sjnelvuurgewaer in 1901 veur teams en ein individuele gouwe medajje op 't nummer militair gewaer in 1914. 

Ziene broor Herman Michiel Bouwens waas ouch 'ne sjötter en es zoadanig aevenèns deilnummer aan de Sjpele van 1920.

## Externe links
*Perfiel van Antoine Bouwens op SR/Olympic Sports
Volkspartij voor Vrijheid en Democratie

**Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD)** is 'n Nederlandse rechs-liberaole politieke partij. De liestrekker is minister-president Mark Rutte. Zie waor bis december 2023 ouch de groetse partij vaan 't land mèt 34 zetels in de Twiede Kamer en nömp deil aon de regerende koalitie vaan veer partije mèt 't D66, de CDA en de ChristenUnie, Kabbinèt-Rutte IV. Op EU-niveau maak de partij deil vaan de Europese partij ALDE, boe ouch de Nederlandse partij D66, de Belzje partije Open Vlaamse Liberalen en Democraten en Mouvement Réformateur en de Duitse partije Freie Demokratische Partei en Freie Wähler deil vaan oetmake.

## Bekinde VVD-politici
* Stef Blok, minister vaan Boetelandse zake
* Sander Dekker, minister veur Rechsbesjerming
* Onno Hoes, veurmaoleg börgemeister vaan Mestreech
* Cora van Nieuwenhuizen, Nederlands minister vaan Waterstaot en Infrastructuur
* Jos van Rey, veurmaoleg Twiede Kamerlid en wèthawwer vaan Remun
* Mark Rutte, veurmaoleg minister-president
* Tilman Schreurs, veurmaolege wèthawwer vaan Remun
* Eric Wiebes, minister vaan Economische zake en klimaot
* Dilan Yeşilgöz-Zegerius, politiek leider
* Halbe Zijlstra, veurmaolege minister vaan Boetelandse zake

;Bekinde ex-VVD'ers:
* Pim Fortuyn, later LPF
* Geert Wilders, later PVV

## Twiede Kamer

## Weblinks
* Website vaan de VVD
* Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD), Parlement.com
1712

1709 - 1710 - 1711 - **[[1712]]** - 1713 - 1714 - 1715  

## Gebäörtenisse
* D'r bruk ein pókkeepidemie oet in de Kaapkolonie. Veural de autochtone Khoikhoi bevolking wirt zjwaor getróffe, ómdat zie vriewaal geine weersjtand hiejtaenge bezitte.
* De Britse kolonie Carolina op de Noord-Amerikaanse kus wirt gesjplits in North Carolina en South Carolina.
* In Zjwede wirt eine extra sjrikkeldaag ingeveurd, 30 fibberwarie. Dit ómdat d'r woort euvergesjakeld van de Juliaanse kalender nao de Gregoriaanse kalender.
* Tsaar Peter I van Ruslandj trouwt mèt Katharina.

## Gebore

* 17 jannewarie - John Stanley, Èngelsje componis en organis
* 24 jannewarie - Keuning Frederik II van 't Pruusjes
* 22 mieërt - Edward Moore, Èngelsje (toneël)sjriever
* 28 juni - Jean-Jacques Rousseau (in Genève)
* 5 oktober - Francesco Guardi, Italiaanse kunssjilder

## Gesjtorve

* 29 april - Juan Cabanilles Barberá (67), Sjpaanse componis en organis
* 30 april – Philip van Limborch (78) Nederlandse protestantse theoloog
* 12 juli - Richard Cromwell (85), 'Lord Protector' van Èngelandj, Sjotlandj en Ierlandj (r.1658 - 1659)
* 14 augustus - Friedrich Zachau (48), Duutsje componis
* 12 september – Jan van der Heyden (75) Nederlandse sjilder
* 14 september - Giovanni Domenico Cassini (87), Italiaans astronoom

## Meziek
* Antonio Vivaldi componeert La Stravaganza, de 12 concerte opus 4.
1711

1708 - 1709 - 1710 - **[[1711]]** - 1712 - 1713 - 1714  

## Gebäörtenisse
* 25 fibberwarie – Aorlogsverklaoring tösje Ruslandj en Turkije.
* 17 april - Troanswissel in Aosteriek nao de doad van keizer Joseph I. Ziene broor Karl VI wirt ziene opvolger.
* 14 juli - Johan Willem Friso van Nassau-Dietz (23), sjtadhawwer van Frieslandj en van Groninge, verdrunk in 't Hollandsch Diep
* 23 juli – Mèt de Vreje van Pruth wirt de 4e Russisch-Turkse aorlog beeindig.
*12 oktober - Karl VI. wirt in Frankfurt am Main gekaoze tot de nuje Duutsje keizer.

Zónger datum:
* Eindj van de zelfsjtandige sjtatus van 't prinsdóm Oranje.
* Door de aanwezigheid van John Churchill, graaf van Marlborough in verbandj mèt de aorlog taenge Lodewijk XIV kriege de protestante van Hodimont toesjtömming óm ein kirk te boewe.
* De Vreje van Sathmar wirt geteikend in Satu Mare.
* In Tripolitanië (Libië) griep Qaramanli de mach nao ein plaatsjelik gesjil mèt de pasha Ahmed.

## Gebore

* 22 april - Paul II Anton Esterházy, Aosterieks-Hongaars veldmaarsjalk (gesjtórve 1762)
* 26 april - David Hume, Sjotse filosoof en gesjiedsjriever (gesjtórve 1776)
* 18 mei - Ruđer Bošković, Kroatisch weitesjapper en filosoof (gesjtórve 1787)
* 22 juli - Georg Wilhelm Richmann, Duutsj-Baltische natuurkundige (gesjtórve 1753) 
* 1 september - William Boyce, Èngelsje componis (gesjtórve 1779)
* 1 september - Willem Karel Hendrik Friso van Oranje-Nassau, sjtadhawwer Willem IV van de Nederlande (gesjtórve 1751)
* 6 september - Laurens Praalder, Nederlandse wiskundige (gesjtórve 1793)
* 17 september - Ignaz Holzbauer, Aosteriekse componis (gesjtórve 1783)
* 27 september - Qianlong, keizer van China (gesjtórve 1799)
* 25 november (geduip) - Jean-Joseph Cassanéa de Mondonville, Franse componis en violis (gesjtórve 1772)
* 4 december - Maria Barbara van Portugal, infanta van Portugal, waas keuningin van Sjpanje (gesjtórve 1758)

## Gesjtorve

* 8 jannewarie - Philips van Almonde (66), Nederlandse admiraal
* 21 fibberwarie – Joan van Hoorn (57), Generaalgouverneur van Nederlandsch-Aosindieje
* 13 mieërt – Nicolas Boileau (74), franse sjriever
* 14 april –Lodewijk van Frankriek (49), franse troanopvolger, zoon van Lodewijk XIV.
* 2 mei – Laurence Hyde (70), Èngelsje sjtaatsman, 1e graaf van Rochester
* 14 juli - Johan Willem Friso van Nassau-Dietz (23), sjtadhawwer van Frieslandj en van Groninge

## Meziek

* 17 juli - Eësjte oetveuring van de *[[Water Music]]* van Georg Friedrich Händel
;zónger datum
* Antonio Vivaldi componeert zien 12 concerte Opus 3 *L'Estro Armonico*
* Domenico Scarlatti componeert de opera *L'Orlando*
* Tomaso Albinoni sjrief zien *12 Sonate da Camera for Violin & Bass, Opus 6*
* De Aosteriekse componis Benedikt Anton Aufschnaiter sjrief zien vief mèsse *Alaudæ V, Opus 6*
Martin Poglajen

**Martin Poglajen** (Esse, Duutsjlandj, 28 september 1942) is 'ne veurmalige Nederlandse judoka.

Poglajen naom in 1972 names Nederlandj deil aan de Olympische Sjpele van München wiej dees sjport veur 't eësj op 't program sjtóng. Dao bereikde hae in de gewichsklasse haufzjwaorgewich (pès 95 kilogram) de derde runj, wo-in hae veur de medajjes woort oetgesjakeld door de rus Guram Gogulauri. 

Zien groaste succes in zien judocarrière behaolde hae in 1965, wiej hae Europees kampioen woort in de klasse PRO -80 kg. Ein jaor eërder waas hae al tweëde gewore in de aope klasse. Zien groatste succes biej de Waereldkampioensjappe waas ein tweëde plaatsj in 1967 in de middegewichsklasse (80 kg).

Biej de Europese Kampioensjappe veur ploge behaolde hae mèt zien Nederlandse plooggenote drie keër de zilvere medajje (1965, 1969 en 1971).

## Eërelies
* 1964 – 2e biej 't EK, PRO aope klasse
* 1965 – 1e biej 't EK, PRO -80 kg
* 1965 – 2e biej 't EK, ploge
* 1966 – 3e biej 't EK, middegewich 80 kg
* 1966 – 3e biej 't EK, ploge
* 1967 – 2e biej 't WK, middegewich 80 kg
* 1967 – 3e biej 't EK, ploge
* 1969 – 3e biej 't EK, middegewich 80 kg
* 1969 – 3e biej 't WK, middegewich 80 kg
* 1969 – 2e biej 't EK, ploge
* 1970 – 2e biej 't EK, middegewich 80 kg
* 1971 – 2e biej 't EK, ploge
* 1972 – 3e biej 't EK, ploge
1713

1710 - 1711 - 1712 - **[[1713]]** - 1714 - 1715 - 1716  

## Gebäörtenisse
* 11 april - De Vreje van Utrech maak ein eindj aan de Sjpaanse successieaorlog en wies ónger meë de Zudelikke Nederlande, die pes noe toe Sjpaans ware, toe aan Aosteriek en de rots van Gibraltar aan Èngelandj.
* Èngelandj krig biej de vreje van Utrech de Franse gebiede aan de aoskus van Noord-Amerika: Nova Scotia, Newfoundland en 't gebied róndj de Hudson Baai. De Franse provincie Canada raak ingesjlaote.
*  Biej de Vreje van Utrech wirt Opper-Gelre gesjplits: 't kump mèt de hoofsjtad Geldern  in henj van 't Pruusjes, mèt oetzunjering van Venlo, dat aan de Republiek toekump, en Remunj  mèt ennige ómligkende gemeintes, die Aosterieks waere.
* De Britse keuningin Anne forceert mèt de beneuming van twelf peers ein conservatieve meërderheid in 't Hoagerhoes óm sjteun te kriege veur de vreje van Utrech.
* Champassak sjplits zich aaf van 't keuninkriek Vientiane.
* 13 juli – Mèt 't verdraag van Portsmouth kump d'r ein eindj aan Queen Anne's War.
* De Sjpaanse keuning sjtop de belaegering van Palenque de San Basilio.

## Gebore

* 2 april - Onno Zwier van Haren, Nederlandse sjriever (gesjtórve 1779)
* 5 oktober - Denis Diderot, Franse sjriever en filosoof (gesjtórve 1784)
* 12 oktober geduip - Johann Ludwig Krebs, Duutsje organis en componis (gesjtórve 1780)

## Gesjtorve

* 8 jannewarie - Arcangelo Corelli (59), Italiaans violis, componis en Meziekleëraar
* 23 fibberwarie - Georg Muffat (60), Duutsje örgelcomponis
* 25 fibberwarie - Frederik I (55), keuning van ' t Pruusjes
* 7 juli - Henry Compton (81), Èngelsje theoloog
* 17 november – Abraham van Riebeeck (60), gouverneurgeneraal van Aosindieje
Datum ónbekènd:
* Nicolas Goupillet (~63), Frans componis en sous-maître van de Chapelle royale

## Meziek
* Domenico Scarlatti componeert de opera's *Ifigenia in Aulide* en *Ifigenia in Tauri*
1716

1713 - 1714 - 1715 - **[[1716]]** - 1717 - 1718 - 1719  

## Gebäörtenisse
* 28 november - Begin van de Groate Vergadering in de Trêveszaal in Den Haag. Op initiatief van Euverijssel zulle vertaengewoordigers van alle Nederlandse geweste probere door sjtaatsrechtelikke hervorminge de Unie nuuj laeve in te blaoze.
* De awtst bekènde roejwedsjtried wirt gehawwe in Londen.
* Piraat Edward Teach alias Zjwartbaard wirt actief in 't Caribisch gebeed.
* 't *Kangxi* woordebook, dat de sjtandaard veur 't Hanzi zal waere, wirt gepubliceerd.
* Texas wirt bezat door de Sjpanjaarde.
* Biej ein aardbaeving in Algerije valle 20.000 doaje.
* Karel VI van 't Heilig Roamse Riek verklaort de aorlog aan 't Ottomaanse Riek.

## Gebore

* 20 jannewarie - Karel III van Sjpanje (gesjtórve 1788)
* 20 jannewarie - Jean-Jacques Barthélemy, Franse sjriever en numismatist (gesjtórve 1795) 
* 21 mieërt - Josef Ferdinand Norbert Seger, Boheemse componis (gesjtórve 1782)
* 18 augustus - Johan Maurits Mohr, Nederlands/Duutsje predikant en astronoom (gesjtórve 1775)
* 3 oktober - Giovanni Battista Beccaria, Italiaanse natuurkundige (gesjtórve 1781)
* 26 december - Thomas Gray, Èngelsje dichter en classicus (gesjtórve 1771)

## Gesjtorve

* 1 jannewarie - William Wycherley, Èngelsje sjriever
* 28 april - Louis-Marie Grignion de Montfort (43), Franse katholieke preester, ordesjtichter en heilige
* november - Johann Aegidus Bach (~71), Duutsje organis
* 14 november - Gottfried Wilhelm Leibniz (70), Duutsje wiskundige en filosoof, natuurkundige, historicus, rechsgeleërde en diplomaat
* 6 december - Benedictus Buns (74), Nederlands-Duutsje geistelikke en componis
* 13 december – Charles de La Fosse (80), Franse sjilder

## Meziek
* Antonio Vivaldi componeert in Venetië de *Juditha Triumphans*, nao aanleijing van de euverwinning biej Korfu van de Republiek Venetië op de Turke.
* Tomaso Albinoni sjrief zien *12 concerti a cinque, Opus 7*

## Literatuur
* Mengeldichte, van Hubert Kornelisz. Poot.

## Boewkuns
* In Wene kump de boew in Baroksjtiel van 't *[[Sjlot Belvedere|Untere Belvedere]]*, nao óntwèrp van de boewmeister Johann Lukas von Hildebrandt, gereid.

Plaetje:Wien Schloss Belvedere DSC02997.JPG|*Untere Belvedere*, Wenen (1716) Johann Lukas von Hildebrandt
1717

1714 - 1715 - 1716 - **[[1717]]** - 1718 - 1719 - 1720 
**1717** (MDCCXVII) waor e gewoen jaor wat begós op 'ne vriedag op de Gregoriaanse kalender en e gewoen jaor wat begós op 'nen dinsdag op de Juliaanse kalender.

## Gebäörtenisse

* 14 jannewarie - Nederlandj, Brittanië en Frankriek teikene de Triple Alliance. 
* 2 mieërt - Danser John Weaver veurt es eësjte ein ballet oet in Drury Lane in Groat-Brittanië. ’t Sjtök hèt *The Loves of Mars and Venus*.
* 15 augustus - Verdraag van Amsterdam: 't Prusjes, Ruslandj en Frankriek lègke hun landjsbezittinge vas.
* 14 september - In Den Haag eindigt de Groate Vergadering zónger dat me tot ein versjterking van de Unie is gekómme.
* 29 september - 'n Aerdbeving van 7.4 magnitude truf Antigua Guatemala. De sjtad wirt groatesdeils verinneweert. De autoriteite van de sjtad euverwaege óm de sjtad op ein anger plaatsj te verhoeze.
* 24 december - Biej eine zjwaore noordwestersjtórm óntsjteit 's aoves euversjtruiminge in ónger angere Noord-Nederlandj. Heël Noord-Groninge löp ónger en zelfs in de sjtad Groninge sjteit tieëntalle centimaeters water. In Delfzijl bruk 't westeljk deil van de wal door en loupe hoeze, 't fort en de kirk ónger water. D'r zint tieëntalle sjlachoffersj. Ouch doezende keuj, paerd, verkes en sjäöp verdrènke. Dit wirt ouch waal de Kersvloed geneump.

Zónger datum:
* Voltaire wirt veur ein jaor gevange gezat in de Bastille vanwaege zien satirische gesjrifte. 
* Sjpanje vereinigt zien Zuud-Amerikaanse kolonies ónger de naam Nuuj-Grenada. 
* In Uruguay wirt de sjtad Montevideo gesjtich door de Portugeze. 
* In Groat-Brittannië wirt ónger leijing van Isaac Newton de lètste handj gelag aan ein hervorming van 't muntsjtèlsel; *de facto* wirt de gouwe sjtandaard ingeveurd doordat d'r ein verbandj vasgesjtèld wirt tösje de gouwe munt en de zilvere shilling.
* In 't Roemeense Dej wirt de zawtwinning beëindigd.
* De kolonie Groß-Friedrichsburg aan de Goudkus ('t hujiige Ghana) wirt door Frederik Willem I van ' t Pruusjes aan Nederlandj verkoch.
* De zusters Clarisse mótte Boxtel verlaote en gaon nao Hoogstraten.

## Gebore

* 13 mei - Maria Theresia van Aosteriek, Aosteriekse vors
* 19 juni - Johann Stamitz, Boheemse componis en violis (gesjtórve 1757)
* 16 november - Jean Le Rond d'Alembert, Franse wiskundige
* 9 december - Johann Winckelmann, Duutsje kunshistoricus en archeoloog

## Gesjtorve

* 6 jannewarie – Lambertus Bos (46), Nederlandse hoesóngerwiezer, docent grieks, sjriever
* 13 jannewarie – Maria Sibylla Merian (69), Nederlandse biologe en kunstenares
* 5 april – Jean Jouvenet (73), Franse sjilder
* 4 juni - Josef Leopold Václav Dukát (33), Tsjechische componis
* 26 november – Daniel Purcell (53), Èngelsje componis, broor van Henry Purcell

Datum ónbekènd
* Christian Ritter (~72), Duutsje componis en organis

## Beeldende Kuns

Plaetje:Antoine Watteau 006.jpg|*'t Leefdesleed* (ca 1717) Jean Antoine Watteau
1718

1715 - 1716 - 1717 - **[[1718]]** - 1719 - 1720 - 1721  

## Gebäörtenisse
* jannewarie - Frankriek verklaort Sjpanje de aorlog. Dit leijt tot de tweëjaorige Aorlog van de Quadruple Alliantie
* 21 juli - Vreje van Passarowitz: 't Ottomaanse Riek sjteit Belgrado en ómgaeving, 't Banaat en Oltenië (Klein-Walachije) aaf aan Aosteriek. 't Verwurf de lètste Venetiaanse bezittinge, woónger Egina.
* Aanlègk van de Bonnendiek en 't óntsjtaon van polder de Lange Bonnen in Hoek van Holland.
* Hongarije wirt ónaafhankelik van 't Ottomaanse Riek.

## Gebore

* 5 juni (duipdatum) - Thomas Chippendale, beroemde Èngelsje meubelmaker

## Gesjtorve

*27 fibberwarie - Václav Karel Holan Rovenský (~74), Boheemse componis, kantoar, kapelmeister en organis
*7 mei - Maria d'Este (60), gemalin van keuning Jacobus II van Èngelandj
* 30 mei – Arnold Joost van Keppel, 1e graaf van Albemarle (58), Nederlandse edelman en favoriet van Willem III van Èngelandj (b. 1670)
* 30 juli – William Penn (73), Amerikaanse sjtichter van Pennsylvania 
*24 oktober - Thomas Parnell, Ierse dichter
*22 november - Zjwartbaard (38), Èngelsje piraat
* 30 november - Keuning Karel XII van Zjwede (36) 
*6 december - Nicholas Rowe (44), Èngelsje dichter en toneëlsjriever
*17 december - John Auger (?), Èngelsje zeërover, same mèt tweë anger pirate opgehange

## Literatuur
* Voltaire sjrief Oedipe in de gevangenis. 't Zouw zien eësjte theatersucces waere.
1719

1716 - 1717 - 1718 - **[[1719]]** - 1720 - 1721 - 1722  

## Gebäörtenisse

* In Brussel wirt Frans Anneessens ónger 't Aosteriekse bewèndj ónthoof. Hae waas vriejheidsheld en daeke van ein gilde.

## Gebore

* 27 september - Abraham Gotthelf Kästner, Duutsje wiskundige
* 14 november - Leopold Mozart, Aosteriekse violis, meziekleëraar en componis (gesjtórve 1787)

## Gesjtorve
* 7 april - Johannes Baptist de la Salle (67), Franse professor, preester en ordesjtichter
* 15 april - Madame de Maintenon (83), Franse tweëde vrouw van Lodewiek XIV van Frankriek
* 28 juli - Arp Schnitger (ca. 71), Duutsje örgelboewer
* 29 mei - Abraham Trommius (85), Nederlandse predikant en theoloog
* 19 september - Frans Anneessens (60), Brusselse gildedaeken en vriejheidssjtriejer

Datum ónbekènd
* André Raison (ca. 60), Franse örgelcomponis en organis-titularis
* John Flamsteed (ca. 73), Britse astronoom

## Meziek
* De Aostenriekse componis Benedikt Anton Aufschnaiter sjrief zien *Aquila clangens, Opus 7*

## Literatuur
* Daniel Defoe sjrief zien book *Life and Strange Surprising Adventures of [[Robinson Crusoe]]*
1720

1717 - 1718 - 1719 - **[[1720]]** - 1721 - 1722 - 1723  

## Gebäörtenisse
* 11 fibberwarie – Zjwede en 't Pruusjes teikene 't verdraag van Stockholm en beeindige de Groate Noordse Aorlog.
* 17 fibberwarie - Sjpanje teikent 't verdraag van Den Haag en beeindig daomit de Aorlog van de Quadruple Alliance. 
*september - De beusj in Rotterdam krit klappe, vanwaege ein sjerpe koersval, mèr 't is minder erg es in Londen en Paries, wo väöl actioniste door wèndjhanjel aanzeenlikke verleze lieje. In Amsterdam wirt 't Ègelsje koffiehoes in de Kalversjtraot besjtörmp. De burgemeisters verbeje de makelaers nog langer te hanjele in waardeloze aandeile.
* In Frankriek wirt ein begin gemaak mèt de boew van sjteinkaolmiene naodat biej Rijsel ein dikke kaolenlaog waas óntdèk.
* Cagliari vilt ónger 't Hoes van Savoye.
* D'r wirt begoosj mèt 't inente taenge pókke mèt miensjelikke entsjtof.
* Sicilië kump aan de Aosteriekse Habsburgers.
* Jonathan Swift begint *Gullivers Reize*.

## Gebore

*11 mei - Baron van Münchhausen, Duutsje offeseer en avonturier (gesjtórve 1797)
*2 oktober - Elizabeth Montagu, Èngelsje sjriefster (gesjtórve 1800)
*31 december - Charles Edward Stuart, Britse troanpretendent (gesjtórve 1788)

## Gesjtorve

* 7 mieërt - Ludolph Smids (70), Nederlandse arts, awtheidkundige en dichter
* 7 juli - Maria Barbara Bach (35), nich en vrouw van Johann Sebastian Bach
* 3 augustus - Anthonie Heinsius (78), Nederlandse politicus (raodspensionaris)
* 5 augustus - Anne Finch (59), Èngelsje dichteres
Datum ónbekènd:
* Guillaume Minoret (70), Frans componis en sous-maître van de Chapelle royale
1701

1698 - 1699 - 1700 - **[[1701]]** - 1702 - 1703 – 1704

## Gebäörtenisse

* Noe Lodewiek XIV toch ein vereiniging van de Franse en Sjpaanse kroane eis, begint d'r oppezitie te kómme van de keizer dae op zien beurt de erfenis van Sjpanje veur 't hoes Habsburg opeis. Dit leijt tot de Sjpaanse Successieoarlog.
* De Noord-Amerikaanse Beveraorlaoge tösje de Iroquois en de Franse waere beëindigd mèt *la Grande Paix*.
* 12 jannewarie - Groninge en Frieslandj gaon (entelik) euver op de Gregoriaanse kalender. Deze kalender waas al in 1582 door paus Gregorius XIII ingeveurd in de meiste euverwaegend kattelieke lenj, veur vervanging van de awwe Juliaanse kalender.
* Hertog Frederik III van Brandeburg wirt door de keizer verheve tot keuning Frederik I van 't Pruusjes.
* de Act of Settlement wirt aangenómme in 't Verenigd Keuninkriek.

## Gebaore
*22 september - Anna Magdalena Bach, tweëde vrouw van Johann Sebastian Bach en zangeres (gesjtórve 1760)
*27 november - Anders Celsius, Zjweedse astronoom en oetvénjer van de  temperatuursjaal Celsius (gesjtórve 1744)
*17 december - Ignatius van Laconi, Italiaanse lekebroeder en heilige (gesjtórve 1781)

## Gesjtórve
* 23 mei - William Kidd (±56), Sjotse zeërouver
* 20 augustus - Charles Sedley, Èngelsje sjriever
* 16 september - Jacobus II van Èngelandj (67)
1702

1699 - 1700 - 1701 - **[[1702]]** - 1703 - 1704 – 1705

## Gebäörtenisse

* Ónger leijing van Philips van Almonde wirt in de Baaj van Vigo opnuuj ein zilvervloot gekaap, deze keër same mèt de Éngelsje.
* Willem III euverliejt kènjerloos. De functie van sjtadhawwer is óngetösje waal erfelik verklaord in de mannelikke lien, mèr d'r is geine opvolger in directe lien. D'r óntsjteit ein opvolgingsperbleem ómdat ’t Pruusjes ein deil van de erfenis opeis.
* De Repebliek geit (opnuuj mèt oetzunjering van de geweste die ónger de Friese sjtadhawwer vele) 't Tweëde Sjtadhawwerloaze Tiedperk in pès 1747.
* In Éngelandj geit de kroan nao Willem zien sjoanzöster Anna.

## Meziek
De Venetiaanse compenis Tomaso Albinoni sjrief zien kamercantates opus 4

## Gebaore
;datum ónbekènd
* Thomas Bayes, ein van de gróndjlègkers van de sjtatistiek

## Gesjtórve
* 19 miert - Sjtadhawwer Willem III, ouch keuning van Èngelandj (51)
* 27 april - Jan Bart (51), Vlaamse kaper
* 6 juli - Nicolas Lebègue (±71), Franse orgelkundige, compenis, clavicinis en vermaard organis
* 28 december - Richard Brakenburg (52), Nederlandse kunssjilder

;datum ónbekènd
* Georg Everhard Rumphius (75), natuurhistoricus
1714

1711 - 1712 - 1713 - **[[1714]]** - 1715 - 1716 - 1717  

## Gebäörtenisse
* 6 jannewarie - Henry Mill krit ein octrooi op de sjriefmachine.
* 1 augustus - Mèt 't euverlieje van keuningin Anne kump d'r ein eindj aan de regeringsperiode van 't hoes Stuart in Groat-Brittannië. Óndanks 18 zjwangersjappe sjturf zie kènjerloos en d'r is bepaold dat zie opgevolg zal waere door George van Hannover. Hierbiej wirt de katholieke tak van 't hoes Stuart bewus boete de opvolging gehawwe.
* 7 september – De vreje van Baden maak ein definitief eindj aan de Sjpaanse Successieaorlog.
*11 september - Sjpaanse troepe bezètte Catalonië.
* Denemarke bezèt Helgoland.

Zónger datum:
* Gottfried Wilhelm Leibniz publiceert zien book *The Monadology*.
* Pater Claude Sicard óntdèk de eësjte aanwiezing veur 't besjtaon van de aw Egyptische sjtad Achetaton: ein van de groate grensstèles, die me hej oetgehak óm de boetegrenze van de sjtad aaf te bakene.
* Daniel Gabriel Fahrenheit oet Danzig veurt de Fahrenheitsjaal in.

## Gebore

* 8 mieërt - Carl Philipp Emanuel Bach, Duutsje componis van barokmeziek (gesjtórve 1788)
* 2 juli - Christoph Willibald Gluck, Duutsje operacomponis (gesjtórve 1787)
* 10 september - Niccolò Jommelli, Italiaanse componis (gesjtórve 1774)

## Gesjtorve

* 8 juni - Sophia van de Palts (83), Britse keurvorstin
* 28 juni - Daniël Papebrochius (86), Zuud-Nederlandse jezuïet en historicus
* 1 augustus – Keuningin Anne van Èngelandj, Sjotlandj en Ierlandj (49)
* 5 november - Bernardino Ramazzini (79), Italiaanse arts
* 30 november - Guillaume-Gabriel Nivers (82), Franse componis, organis en Meziektheoreticus

;exacte datum ónbekènd
* Hendrik Anders (~57), barokcomponis en organis oet de Nederlande van Duutsje aafkóms

## Meziek
* Eësjte publicatie van de 12 vijoulconcerte Opus 4 La Stravaganza van Antonio Vivaldi
1715

1712 - 1713 - 1714 - **[[1715]]** - 1716 - 1717 - 1718  

## Gebäörtenisse
* Sultan Ahmed III versjleit de Venetianen en verovert de Morea. Nauplion vilt.
* 3 mei - 11u01 Totale zónsverduustering zichbaar in Nederlandj. Dit zal pas weer plaatsjvènje op 7 oktober 2135.
* 1 september - Lodewijk XV volg zien euvergroatvader op en wirt keuning van Frankriek. Hae zal 59 jaor regere pes 1774.
* 15 november - De Repebliek en Aosteriek sjlute in Antwerpe 't Barrièreverdraag, wodoor de Repebliek 't rech krit soldaote te legere in ach sjtaej in de Zudelikke Nederlande.
Zónger datum:
* Frankriek verovert 't eilandj Mauritius.
* De Nachwach wirt euvergebrach nao 't Amsterdams sjtadhoes, wo 't dook ein bietje wirt ingekort. Drie mansluuj van de Compagnie van Banning Kocq valle aaf.

## Gebore

* 11 mei - Johann Gottfried Bernhard Bach, Duutsje organis (gesjtórve 1739)
* 4 augustus - Charlotte Sophie van Aldenburg, Rieksgravin van Aldenburg, Rieksgravin Bentinck (gesjtórve 1800)
* 23 oktober – Tsaar Peter II van Ruslandj (gesjtórve 1730)
* 5 november - Giacomo Amoroso, Italiaanse lekebroeder en heilige (gesjtórve 1787)
* 23 november – Pierre Charles Le Monnier, Franse astronoom (gesjtórve 1799)
* 11 december – Johann Valentin Tischbein, sjilder in Laubach, Mesjtreech, Den Haag en Hildburghausen (gesjtórve 1768)

## Gesjtorve

* 7 jannewarie - François de Salignac de la Mothe Fénelon (63), Franse sjriever
* 30 juli - Nahum Tate (63), Èngelsje dichter, Poet Laureate
* 1 september - Lodewiek XIV van Frankriek (76)

## Meziek
* Georg Philipp Telemann sjrief ziene Kleine Camer-Music. 
* De Venetiaanse componis Tomaso Albinoni sjrief in Amsterdam zien 12 concerte opus 7.
1704

1701 - 1702 - 1703 - **[[1704]]** - 1705 - 1706 – 1707

## Gebäörtenisse
*4 augustus - Ein Éngelsj-Nederlandse coalitievloot verovert Gibraltar. Saer blif de doorgank door de sjtraot van Gibraltar ónger Éngelsj toezich en is de rots ein Britse exclave.
*31 december - Oetbarsjting van de vulkaan El Teide op Tenerife.
*Peter de Groate sjtich de marinebasis biej 't in aanboew zeende Sint-Petersburg. Aan 't hoof van de sjeepswerf en de Oaszeëvloot beneump hae de Noors/Nederlandse zeëvaarder Cornelis Cruys.

## Gebaore
* 7 mei - Carl Heinrich Graun, Duutsje barokcompenis (gesjtórve 1759)
* 31 juli - Gabriel Cramer, wiskundige wonao de Regel van Cramer is verneump (gesjtórve 1752)

## Gesjtórve
*24 fibberwarie - Marc-Antoine Charpentier (60), Franse compenis
*17 miert - Menno van Coehoorn (63), militair en vestingboewkundige
* 3 mei - Heinrich Ignaz Franz Biber (59), Oasteriekse compenis en violis van Boheemse kómaaf
*28 oktober - John Locke (72), Britse filosoof
1706

1703 - 1704 - 1705 - **[[1706]]** - 1707 - 1708 – 1709

## Gebäörtenisse
*23 mei - Sjlaag biej Ramillies: Èngelandj en Nederlandj versjlaon Frankriek in ein van de belangriekste veldjsjlaeg van de Sjpaanse Successieaorlog.
*12 augustus - In Rolde wirt biej ein opgraving ein hunebed gevónje.
* Dendermonde wirt door Éngelsje troepe in puun gesjoate.
* In 't book *A New Introduction to Mathematics* van William Jones wirt 't symbool **π** veur 't eësj gebruuk veur de wiskundige consjtante pi.

## Gebaore
* 17 jannewarie - Benjamin Franklin, Amerikaanse politicus en weitesjapper (gesjtórve 1790)
* 16 december - Alexander Comrie, Sjots-Nederlandse predikant en theoloog (gesjtórve 1774)

## Gesjtórve
* 21 jannewarie - Adrien Baillet (56), Franse geleërde oet de 17e eëuw
* 3 miert - Johann Pachelbel (52), Duutsje barok orgenis en compenis
* 30 juni - Jacques Boyvin (~53), Franse compenis en orgenis
* 26 oktober - Andreas Werckmeister (60), Duutsje orgenis, örgelboewer en meziektheoreticus
* 28 december - Pierre Bayle (59), Franse hugenoot

;ónbekènd
* - Tielman van Gameren (74), Nederlandse arsjitec oet Pole
1705

1702 - 1703 - 1704 - **[[1705]]** - 1706 - 1707 – 1708

## Gebäörtenisse
*16 april - Isaac Newton wirt óm zien verdeenste es muntjmeister door keuningin Anne tot ridder gesjlage.
*5 juni - Jacob Weyland bereik op zien verkènningstoch langs de noordkus van Nuuj-Guinea de Gaelvinkbaaj.
*19 december - Nicolaus Cruquius begint in Delft drie keër per daag waermaetinge oet te veure: temperatuur, lóchdrök, vóchtigheid en neersjlaag.

Datum ónbekènd
*Edmund Halley sjrief zien werk euver de kometeloupe en leënt ziene naam aan ein van de beroemdste periodieke komete (komeet van Halley).
*Thomas Newcomen boewt de eësjte wirkende sjtoummesjiene.
* De Sjotse bankeer John Law besjprik zien ideje in ein pamflèt getiteld "Money and Trade Consider'd with a Proposal for Supplying the Nation with Money". 't Good laesbare werk is ein van de vreugste veurbeelde van economische literatuur. Law besjprik de versjillende methoades óm de waerde van gojere te bepaole en die nao driehónderd jaor hun geljigheid neet verlaore höbbe: aanbod, kwaliteit en vraog bepaole de pries van ein produk. In 't gesjrif keërde Law zich fel taenge 't mercantilisme.
* Oetgaaf van 't hoofwerk van Maria Sibylla Merian: Metamorphosis insectorum Surinamensium.
* Op initiatief van acteur Jacob van Rijnsdorp wirt de Leidse sjouwburg geboewd.

## Gebaore
* 8 augustus - Gustaaf Willem baron van Imhoff in Leer
* 28 september - Johann Peter Kellner, Duutsje orgenis en compenis (gesjtórve 1772)

## Gesjtórve
* 16 augustus - Jakob Bernoulli (50), Zjwitserse wiskundige
* 30 november - Catharina van Braganza (67), Portugese prinses en widvrouw van Karel II van Èngelandj
1708

1705 - 1706 - 1707 - **[[1708]]** - 1709 - 1710 – 1711

## Gebäörtenisse
* 8 mei - Hardenberg brent aaf door ein actie van Aaltje Kraak
* 13 juni - Sebastian Artois verwurf de titel Meister-Broewer in de broeweriej Den Hoorn in Leuve. Saer is de naam Artois ein bekènd beermerk, allewiel es Stella Artois
* 11 juli - Sjlaag biej Oudenaarde; De Hertog van Marlborough en prins Eugène van Savoye versjlaon de Franse en belegere Rijsel
* 28 september - Sjlaag biej Wijnendale; ein konvooi is op waeg nao 't belegerde Rijsel; 't wirt besjermp door geallieerde troepe ónger 't bevel van de Èngelsje generaal-majoor Webb; die sjlaon succesvol eine aanval aaf door de Franse troepe ónger leijing van graaf de la Motte; d'r valle op daen daag waal doezende doaje.

;zónger datum
* Goeroe Gobind Singh, de lètste meinsjelikke Goeroe beneump de Goeroe Granth Sahib tot de permanente Goeroe van de Sikhs. Hae reup de Sikhs op óm de Goeroe Granth Sahib te eëre es 't lichaam en geis van de tieën eërdere miensjelikke goeroe’s. 

## Gebaore

## Gesjtórve
*1 oktober - John Blow (59), compenis en orgenis
*11 oktober - Ehrenfried Walther von Tschirnhaus (57), Duutsje wiskundige
*24 oktober - Seki Kowa (65), Japanse wiskundige
*3 november - Henriëtte Catharina van Nassau (71), dochter van sjtadhawwer Frederik Hendrik en Amalia van Solms
*7 november of 8 november - Ludolf Bakhuysen (77), kunssjilder

## Meziek
* Johann Sebastian Bach wirt orgenis van de Sjtadskirk van Weimar.
1707

1704 - 1705 - 1706 - **[[1707]]** - 1708 - 1709 – 1710

## Gebäörtenisse
* 1 jannewarie - João V wirt keuning van Portugal.
* 2 miert - De gouverneur van Suriname Paulus van der Veen nump óntsjlaag ónger drök van de aandeilhawwersj van de Sociëteit van Suriname.
* 26 miert - Door de Act of Union waere Èngelandj en Sjotlandj vereinigd tot ein riek mèt ein parlemènt: Groat-Brittannië.
* 't Keuninkriek Lan Xang vilt oetein in tweë deile. Zoa óntsjteit 't Keuninkriek Luang Prabang en 't Keuninkriek Vientiane.
* Narendra Sinha wirt keuning van Kandy.
* Op Curaçao wirt de wiek Otrabanda gesjtich.

## Gebaore
* 25 fibberwarie - Carlo Goldoni, Venetiaan dae d'r veur zörgde dat de alawwe *commedia dell'arte * oet de mode raakde
* 22 april - Henry Fielding, Éngelsje sjriever
* 23 mei - Carolus Linnaeus, Zjweedse bioloog
* 7 september - Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon, naturalist in Montbard, Frankriek

## Gesjtórve
* 9 mei - Dietrich Buxtehude (70), Deense compeonis
* 1 december - Jeremiah Clarke (~33), Éngelsje compenis en orgenis

## Meziek
* De Venetiaanse compenis Tomaso Albinoni sjrief zien 12 concerte opus 5
1709

1706 - 1707 - 1708 - **[[1709]]** - 1710 - 1711 – 1712

## Gebäörtenisse
*1 fibberwarie - Alexander Selkirk wirt gered van ein ónbewoond eilandj. Zien verhaol vörmp de basis van 't book *[[Robinson Crusoe]]* van Daniel Defoe.
*8 juli - In de Sjlaag biej Poltava brènge de Russe ónger Peter de Groate de opmarsj van de Zjweedse keuning Karel XII tot sjtilsjtand. De Zjweedse vors vluch nao Turkije. Frederik August II van Sakse keërt mèt Russische sjteun truk op de Poolse troan. 't Pools-Litouwse Gemeinebes kump ónger Russische invlood.
*13 juli - Johann Maria Farina begint mèt de productie van Keuls water.

## Gebaore
*17 jannewarie - George Lyttelton, Èngelsje politicus en sjriever
*24 fibberwarie - Jacques de Vaucanson, Franse oetvènjer van de robot
*28 oktober - Jan Wagenaar, Nederlandse gesjiedsjriever (gesjtórve 1773)
*25 november - Franz Benda, Boheemse violis en compenis (gesjtórve 1786)

## Gesjtórve
*8 fibberwarie - Giuseppe Torelli (50), compenis
*17 juli - Pascal Colasse (60), Franse compenis
*9 oktober - Barbara Palmer (69), minnares van keuning Karel II van Èngelandj
1703

1700 - 1701 - 1702 - **[[1703]]** - 1704 - 1705 – 1706
**1703** (MDCCIII) waor e gewoen jaor wat begós op 'ne maondag op de Gregoriaanse kalender en e gewoen jaor wat begós op 'ne vriedag op de Juliaanse kalender.

## Gebäörtenisse

* 16 miert - Tsaar Peter de Groate lègk de eësjte sjtein veur de Petrus en Paulus vesting: Sjtichting van Sint-Petersburg.
* Frieslandj en Groninge pleite in de Sjate-Generaal veur de beneuming van hunne sjtadhawwer Johan Willem Friso tot "generalissimo".
* 30 juli - In de Sjpaanse successieaorlog perbeert 't Hollesje leger tevergaefs Antwerpe te verovere. In de Sjlaag biej Ekere rake de Sjtaatse troepe ómsingeld door de Franse en kènne op 't nipperke óntsjnappe.
* 7-9 december - De kuste van Nederlandj waere getróffe door eine sjtormvloed.
* 8 december - De Kapel op Begraafplaatsj 't Heilig Kruus in Zjwolle sjtort in biej eine heftigge sjtörm.

;zónger datum
* Roelof Diodati wirt es gouverneur van Nederlands Mauritius opgevolg door Adriaan Momber van der Velde.
* Noe 't Prinsdóm Orange euvergegaon is op 't hoes Bourbon-Coti verdrief keuning Lodewijk XIV alle protesjtante oet de sjtad.
* 't Kesjteël De Nijenborg in Wieërt wirt verrinneweert door Sjpaanse troepe.

## Gebaore
* 28 juni - John Wesley, Britse gróndjlègker van 't methodisme
* 4 augustus - Lodewiek IV van Orléans, Hertog van Valois en Hertog van Orléans (gesjtórve 1752)
* 3 september - Johan Theodoor van Beieren, kardinaal, prins-bisjop van Luuk

## Gesjtórve

* 3 miert - Robert Hooke (67), Britse sjterrekundige, natuurkundige en arsjitec
* 31 miert - Johann Christoph Bach (60), Duutsje componis
* 16 mei - Charles Perrault (75), Franse sjriever
* 26 mei - Samuel Pepys (70), Britse ambtenaer
* 17 juli - Roemer Vlacq (65), Nederlandse zeëkapitein
* 28 oktober - John Wallis (87), wiskundige
* 30 november - Nicolas de Grigny (ca. 31), Franse örgelcompenis

## Meziek
* juli - Johann Sebastian Bach wirt op 18 jaorige laeftied gevraog óm 't nuuj orgel in de Neue Kirche van Arnstadt in te wieje. Hae maak groate indrök en wirt mètein daonao aangesjtèld es vaste organis.
1710

1707 - 1708 - 1709 - **[[1710]]** - 1711 - 1712 – 1713

## Gebäörtenisse
*Op gróndj van de hopeloaze vererming van de kolonie geuf de VOC Mauritius op, deze keër veurgood. Gouverneur van der Velde geuf opdrach 't eilandj te óntruime.
*Aardbaeving in Denizli.

## Gebaore
* 4 jannewarie - Giovanni Battista Pergolesi, Italiaanse compenis, violis en orgenis (gesjtórve 1736)
* 15 fibberwarie - Lodewiek XV, keuning van Frankriek (gesjtórve 1774)
* 12 miert - Thomas Arne, Britse compenis (gesjtórve 1778)
* 22 september - Georg Matthias Bose, Duutsje natuurkundige (gesjtórve 1761)
* 22 november - Wilhelm Friedemann Bach, Duutsje compenis en de awtste zoon van Johann Sebastian Bach (gesjtórve 1784)

## Gesjtórve
* 19 september - Ole Rømer (65), Deense astronoom

## Meziek
* Arcangelo Corelli compeneert in Roame zien Concerti Grossi Opus 6
1721

1718 - 1719 - 1720 - **[[1721]]** - 1722 - 1723 - 1724  

## Gebäörtenisse
 
* 9 april - De Perzische sjtad Tauris wirt door ein aerdbeving verrinneweert; d'r valle ca. 250.000 doaje.
* 8 mei – Michelangelo dei Conti wirt es Innocentius XIII tot paus gekaoze.
* 3 juli - Denemarke krit 't alleinrech op de kolonie Greunlandj.
* 10 september -  De Vreje van Nystad maak ein eindj aan de Groate Noordse Aorlog. Ruslandj krit hiebiej Lieflandj, Eslandj,  Ingermanlandj  en 't Karelische gebeed róndj  Vyborg  in henj. Zjwede verlus ouch bienao al zien bezittinge in Duutsjlandj en hilt op ein Europese groate mogendheid te zeen.
* 11 september - De Duutsje natuuróngerzeuker Camerarius óntdèk de gesjlachtelikheid van de plante.
* 2 november – In  Sint Petersburg leët Tsaar Peter de Groate zich tot keizer van ’t Russische Riek oetrope.
 
;zónger datum

* De Nederlander Jacob Roggeveen óntdèk Samoa.
* In ’t Franse Graafsjap Venaissin wirt in ’t hoaggebergte ein pesmoer opgerich óm de oetbreijing van de pes taenge te hawte. 

## Gebore

* 1 april - Pieter Hellendaal, Nederlandse componis, organis en violis (gesjtórve 1799)
* 24 april - Johann Kirnberger, Duutsje muzikant, componis en meziektheoreticus (gesjtórve 1783)
* 25 december - William Collins, Èngelsje dichter (gesjtórve 1759)
* 27 december – Frans Hemsterhuis, Nederlandse filosoof en sjriever (gesjtórve 1790)
* 29 december - Madame de Pompadour, de latere maîtresse van de Franse keuning Lodewiek XV (gesjtórve 1764)
;datum ónbekènd
* Adam de Boer, Friese sjaatser

## Gesjtorve
 
* 22 fibberwarie – Johann Christoph Bach III (59), organis en awtste broor van Johann Sebastian Bach
* 19 mieërt - Paus Clemens XI (71), paus van 1700 pes 1721
* 28 april – Mary Read (ca. 36), Èngelsje pirate en vriejbuutsjter
* 18 mei – David III (ca. 26), keizer van Ethyopië
* 18 juli – Antoine Watteau (36), Franse sjilder
* 3 augustus – Grinling Gibbons (73), Nederlands-Èngelsje houtsjniejer en beldhawwer
* 18 september - Matthew Prior (57), Èngelsje diplomaat en dichter
* 27 november – Louis Dominique Cartouche (ca. 28), Franse bendeleijer, rover en maordenaer 

## Meziek
* Johann Sebastian Bach componeert de Brandenburgse concerte
* Tomaso Albinoni sjrief zien *6 Sonatas & 6 Baletti, Opus 8*
1722

1719 - 1720 - 1721 - **[[1722]]** - 1723 - 1724 - 1725 
**1722** (MDCCXXII) waor e gewoen jaor wat begós op 'nen donderdag op de Gregoriaanse kalender, en e gewoen jaor wat begós op 'ne maondag op de Juliaanse kalender.

## Gebäörtenisse

* 5 april - Paosjzóndig - ein Hollandjse expeditie ónger leijing van Jacob Roggeveen óntdèk 't Paosjeilandj.
* 25 oktober - In de kathedraal van Reims wirt de twelfjaorige Lodewiek XV. tot Franse keuning gezauf.
;zónger datum
* Nao èlf jaor erkènt 't Turkse hof de Qaramanli es de rechmatige vorste van Tripolitanië (Libië).
* De Saksische graaf Nikolaus von Zinzendorf sjtich op zien landjgood ein gemeinsjap van vervolgde piëtistische christene. Hiejoet óntsjteit 't Moravische broedersjap.
* Tsaar Peter de Groate rich in Ruslandj de procuratura op.
* De pes verdwient definitief oet Europa en zal tot op heje neet mee trukkómme.

## Gebore

* 11 mei - Petrus Camper, Nederlandse arts, anatoom, fysioloog, verloskundige, zoöloog, antropoloog en paleontoloog (gesjtórve 1789)
* 30 juni - Georg Benda, Tsjechische componis, klavecinis, violis en hoboïs (gesjtórve 1795)
* 9 augustus - August Willem van 't Pruusjes, Prins van 't Pruusjes
* 5 september - Frederik Christiaan van Sakse, keurvors van Sakse
;datum ónbekènd
* Flora MacDonald - ein heldin van de Sjotse Jacobiete

## Gesjtorve

* 4 mei - Claude Gillot, Franse sjilder (  ), etser en decorateur
* 5 juni - Johann Kuhnau (62), Duutsje componis, organis en klavecinis
* 16 juni - John Churchill (72), 1e hertog van Marlborough, Èngelsje veldheër
* 24 november - Johann Adam Reincken (78 of 99), Nederlands-Duutsje componis, organis en gambasjpeler
* 20 december – Kangxi (68), keizer van China

## Meziek
* De Venetiaanse componis Tomaso Albinoni sjrief in Amsterdam zien *12 concerti a cinque, Opus 9*

## Literatuur
* Daniel Defoe publiceert *Moll Flanders* en *A journal of the Plaque Year*

## Beeldende Kuns

Plaetje:Coster Prinsenhof.jpg|*[[Laurens Janszoon Coster]]* (1722) Gerrit van Heerstal
1725

1722 - 1723 - 1724 - **[[1725]]** - 1726 - 1727 - 1728 
**1725** (MDCCXXV) waor e gewoen jaor wat begós op maondag op de Gregoriaanse kalender, en e gewoen jaor wat begós op vriedag op de Juliaanse kalender.

## Gebäörtenisse
* 8 fibberwarie - Troanswissel in Ruslandj. Nao de doad van tsaar Peter der Groate numt zien tweëde vrouw es Katharina I van Ruslandj de Russische tsarekroan euver.
* 30 april -  In 't Verdraag van Wene geuf keizer Karel VI van Sjpanje óngersjteuning aan Groat-Brittannië veur 't trukkriege van Gibraltar. Es taengeprestatie wirt de Pragmatische Sanktie èrkènt en de hanjelsprivilegië veur de Oostendse Companie gewaarborg.
* 5 september - De 15-jaorige keuning Lodewiek XV van Frankriek treujt in 't huwelik mèt de 22-jaorige Poolse prinses Maria Leszczyńska.
* 24 december - De sjtad Montevideo wirt door de Portugeze gesjtich.
Zónger datum:
* De Nederlander Francois de Cuiper leijt names de VOC ein expeditie vanoet de Kaapkolonie nao t gebeied van 't Krugerpark. De expeditie wirt aevel aangevalle door Gomondwane en verdreve.
* De astronoom James Bradley óntdèk de aberratie van 't leech, teweeggebrach door de bewaegung van de aarde óm de zón.

## Gebore

* 20 mieërt - Abdül-Hamid I, 27e Sultan van 't Osmaanse Riek
* 2 april - Giacomo Casanova, Italiaanse avontereer
* 15 augustus - Ferdinando Bertoni, Italiaanse componis (gesjtórve 1813)
* 21 augustus - Jean-Baptiste Greuze, Franse kunssjilder (gesjtórve 1805)
;datum ónbekènd
* Charles Gauzargues, Franse componis (gesjtórve 1799)

## Gesjtorve

* 8 fibberwarie - Tsaar Peter I van Ruslandj (52)
* 24 mei – Jonathan Wild (ca. 42), Britse krimineel
* 16 juni - Leyn Wecks, de lètste, oet Eksel aafkómstige 'heks' van Limburg, wirt gewurg en verbrend
* 24 oktober - Alessandro Scarlatti (65), componis van barokmeziek
;datum ónbekènd
* Carl Rosier (44), componis oet de Nederlande

## Meziek
* In Londen vundj de eësjte oetveuring plaatsj van de opera Rodelinde van Georg Friedrich Händel 
* Eësjte oetveuring van 't Paosjoratorium van Johann Sebastiaan Bach
* Antonio Vivaldi publiceert "De veer Jaorgetieje"

## Literatuur
* Jonathan Swift publiceert de satirische roman 'Gullivers Reizen'.
1726

1723 - 1724 - 1725 - **[[1726]]** - 1727 - 1728 - 1729 
**1726** (MDCCXXVI) waor e gewoen jaor wat begós op 'nen dinsdag op de Gregoriaanse kalender en e gewoen jaor wat begós op 'ne zaoterdag op de Juliaanse kalender.

## Gebäörtenisse
* 1 mei - Voltaire geit veur drie jaor in ballingsjap nao Ènglandj.
* In Nederlandj wirt ein aantal officiële laoterieje opgerich ónger de naam Generaliteitslaoteriej.

## Gebore
* 6 april - Gerardus Majella, gebaore in Muro, lekebroeder van de Congregatie van de Allerheiligste Verlosser (gesjtórve 1755)
* 20 april - Joseph de Ferraris, Aosteriekse artillerie-generaal
* 8 juli - Gerhard Nicolaas Heerkens, Nederlandse hekeldichter
* 7 september - François Philidor, Franse meister in ' blèndjsjake

## Gesjtorve
* 2 jannewarie - Domenico Zipoli (37), Italiaanse componis
* 18 juni - Michel-Richard Delalande (68), Franse componis

## Literatuur
* Gulliver's Travels, van Jonathan Swift.