1874

1871 - 1872 - 1873 - **[[1874]]** - 1875 - 1876 - 1877  
**1874** (MDCCCLXXIV) waor e gewoen jaor wat begós op 'nen donderdag op de Gregoriaanse kalender.

## Gebäörtenisse
* 1 jannewarie - Aafsjaffing van de 'differentieel rechte' in Nederlandjs-Indië, dat wilt zègke dat de in- en oetveurrechte geliek waere veur Nederlenjers en boetelenjers. Minister van Kolonië Fransen van de Putte verwezelik hiejmit ein belangriek liberaal programmapuntj.
* 1 jannewarie - New York City annexeert de Bronx.
* 3 jannewarie - Sjtaatsgreep in Sjpanje door generaal Pavia brink Serrano weer aan de mach. Eindj van de Eësjte Sjpaanse Repebliek.
* 16 april - De Vestingwèt van minister van aorlog Gus Weitzel regelt neet allein de versjterking van de Nuuj Hollesje Waterlinie, mer geuf ouch greun leech aan Groninge, Deventer, 's-Hertogenbosch en anger sjtaej óm hun vestingwerke neer te haole.
* 16 mei - Äöpening van de eësjte geregelde boatdeens op New York vanoet Rotterdam mèt 't nuuj sjtoumsjeep ''W.A. Scholten'', 't eësjte sjeep van de NV Nederlandjsch-Amerikaansche Sjtoumvaart Maatsjappiej (NASM), de latere Hollandj-Amerika Lien (HAL).
* 5 juni - De KSRV Njord opgerich, Nederlandjse sjtudenteroejvereiniging.
*16 juni - In Nederlandj vilt 't kabinèt-De Vries-Fransen van de Putte euver de Keesrechkwestie.
* 27 augustus - Beëdiging van 't Kabinèt Heemskerk Azn.-Van Lynden van Sandenburg.
* 19 september - De Wèt *hawwende maotregele tot 't taengegaon van euvermatigen arbeid en verwaarloazing van kènjer*, baeter bekènd es * 't [[Kènjerwètje van Van Houten]]*, wirt van krach.
*december - Generaal Martínez de Campos pleeg in Sjpanje eine sjtaatsgreep taenge de Eësjte Sjpaanse Repebliek.
;zónger datum
* Biej 't bezeuk van keuning Willem III aan de nuuj Noorderhave van Rotterdam wirt dees ómgeduip in Keuningshave.

## Gebaore
* 1 jannewarie - Frank Knox, Amerikaanse politicus (gesjtórve 1944)
* 1 jannewarie - Gustav Whitehead, Duutsj-Amerikaanse lóchvaartpioneer (gesjtórve 1927)
* 25 jannewarie - William Somerset Maugham, Britse sjriever (gesjtórve 1965)
* 3 fibberwarie - Gertrude Stein, Amerikaanse dichteres en sjriefster, geistelik moder van *"The Lost Generation"* (gesjtórve 1946)
* 5 mieërt - Arthur van Schendel, Nederlandjse sjriever (gesjtórve 1946)
* 15 mieërt - Oishi Wasaburo, Japanse meteoroloog en esperantis (gesjtórve 1950)
* 17 mieërt - Herman Hana, Nederlandjse kunstenaer (gesjtórve 1952)
* 24 mieërt - Harry Houdini, Amerikaanse boejekeuning en illusionis (gesjtórve 1926)
* 9 april - Albin Lermusiaux, Franse atleet (gesjtórve 1940)
* 25 april - Guglielmo Marconi, Italiaanse natuurkundige (gesjtórve 1937)
* 4 mei - Frank Conrad, Amerikaanse elektrotechnicus, oetvènjer en radio-pioneer (gesjtórve 1941)
* 9 mei - Howard Carter, Èngelsje archeoloog (gesjtórve 1939)
* 22 mei - Erhard Auer, Beierse politicus en SPD-partiejveurzitter (gesjtórve 1945)
* 19 juni - Peder Oluf Pedersen, Deense ingenieur en natuurkundige (gesjtórve 1941)
* 9 augustus - Reynaldo Hahn, Franse compenis en dirigent (gesjtórve 1947)
* 10 augustus - Herbert Hoover, 31ste president van de Verenigde Sjtate (1929-1933; gesjtórve 1964)
* 21 augustus - Herman van Karnebeek, Nederlandjse diplomaat en minister (gesjtórve 1942)
* 31 augustus - Edward Thorndike, Amerikaanse psycholoog (gesjtórve 1949)
* 2 september - Frans Drion, Nederlandjs kamerlid (gesjtórve 1948)
* 13 september - Arnold Schönberg, Oasterieks-Amerikaanse compenis (gesjtórve 1951)
* 23 november - George Buff, Nederlandjse atleet (gesjtórve 1955) 
* 27 november - Chaim Weizmann, Israëlische politicus; eësjte president van Israël (1949-1952; gesjtórve 1952)
* 30 november - Winston Churchill, Britse sjtaatsman (gesjtórve 1965)
* 22 december - Franz Schmidt, Oasteriekse compenis, cellis en pianis (gesjtórve 1939)
* 29 december - François Brandt, Nederlandjse roejer (gesjtórve 1949)

### Galleriej gebaortes

Plaetje:Somerset_Maugham_(1934).jpg| William Somerset Maugham,  gebaore 25 jannewarie
Plaetje:Arthur van Schendel.jpg| Arthur van Schendel,  gebaore 5 mieërt
Plaetje:Harry Houdini-b.jpg| Harry Houdini,  gebaore 24 mieërt
Plaetje:Guglielmo Marconi.jpg| Guglielmo Marconi,  gebaore 25 april
Plaetje:President Hoover portrait.jpg| Herbert Hoover,  gebaore 10 augustus
Plaetje:Arnold Schoenberg la 1948.jpg| Arnold Schönberg,  gebaore 13 september
Plaetje:ChaimWeizmann1948.jpg| Chaim Weizmann,  gebaore 27 november
Plaetje:Churchill V sign HU 55521.jpg| Winston Churchill,  gebaore 30 november


## Gesjtórve
* 14 jannewarie - Philipp Reis (40), Duutsje óngerwiezer en oetvènjer
* 24 jannewarie – De Martelaere van Podlasië
* 23 fibberwarie - Maria Louise van Bourbon-Sicilië (19), prinses van Beide Sicilië
* 2 mieërt - Neil Arnott (85), Sjotse genaesheër
* 6 mieërt - Louise Rasmussen (58) es *Gravin Danner*, derde vrouw van keuning Frederik VII van Denemarke
* 8 mieërt - Millard Fillmore (74), dertieënde president van de Verenigde Sjtate
* 10 mieërt - Moritz Hermann von Jacobi (72), Duutsje natuurkundige en ingenieur
* 26 oktober - Peter Cornelius (49), Duutsje compenis en dichter
* 7 december - Konstantin von Tischendorf (59), Duutsje theoloog
* 9 december - Johannes Bosscha Sr. (77), Nederlandjse sjtaatsman

## Meziek
* Johann Strauss jr. sjrief de operette *Fledermaus*
* Pjotr Iljitsj Tsjaikovski compeneert zien *Pianoconcert nr 1* (Opus 23)
* Antonin Dvořák compeneert zien *Symfonie no. 4 in d*

## Beeldende Kuns

Plaetje: Eugène Boudin Cotenord.jpg|*Rivage de Portrieux*, Cotes-du-Nord 1874 Eugène Boudin
Plaetje:Minute Man, Daniel Chester French, Concord MA.jpg|*The Minute Man* (1874) Daniel Chester French, Concord (Massachusetts)
Plaetje:Rotterdam standbeeld maagdvanholland.jpg|*De Maag van Hollandj* (1874) Joseph Graven, Nujemert, Rotterdam 


## Boewkuns

Plaetje:St Nikolai.jpg|*[[Nikolaiturm]]*, Hamburg (1874) George Gilbert Scott