open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Prins-gemaol

**Prins-gemaol** is 'nen adelleken titel dee weurt gegeve aon de manneleke partner vaan 'n regerende voorstin. De maan is daan zelf geine regerende voors.

In vreuger tije waore keuningstitels en aandere voorsteleke titels in beginsel allein erfelek in manneleke lijn. Wienie e voorstehoes in manneleke lijn oetstorf, kós de opvolging wel op 'n vrouw euvergoon. Volgens de wètte vaan toen kós 'n getrouwde vrouw evels gein regerende voorstin zien: zoe gaw es (beveurbeeld) 'n keuningin  of troenopvolgster trouwde, kraog häöre maan d'n titel. De vrouw woort daan wel keuningin neve de keuning, meh dat waor gein regeringsfunctie en beteikende niks aanders es 'vrouw vaan de keuning'.

In joonger tije wouw me evels liever de keuningin vaan 't eige voorstehoes aonhawwe in plaots vaan e land oonder e boetelands hoes te plaotse. Dit had te make mèt minder strikte geslachsrolle, meh veural mèt de wuns um 't land oonaofhenkelek te hawwe. Dit gebruuk begós bij de Britse keuningin Victoria: wie die in 1857 trojde woort häöre maan Albèr *Prince Consort*. Zoonder die maotregel waor heer keuning gewore. Later is deen titel, formeel daan wel informeel, touwgepas bij nog ein Britse voorstin (Philip vaan Edinburgh, maan vana Elizabeth II), drei Nederlandse voorstinne) (Hendrik vaan Mecklenburg-Schwerin, maan vaan Wilhelmina; Bernhard vaan Lippe-Bisterfeld, maan vaan Juliana; Claus vaan Amsberg, maan vaan Beatrix).

De vrouweleken tegenhenger *prinses-gemaol* besteit neet (of 't zouw de vrouw vaan 'ne regerende prins zien). Zoe'n vrouw hèt gewoen keuningin daan wel keizerin. Me kin spreke vaan *keuningin-gemaol* etc. um 't versjèl mèt 'n regerende keuningin dudelek te make.
Edirne

**Edirne** (historisch: *Adrianopel*), is 'n stad in Thracië, 't Europees deil van Törkieje. De stad tèltj 119.000 inweuners en ligk ane samevleujing vanne Tunca enne Meriç.

De stad is gestif gewaore dore Romeinse keizer Hadrianus en krieg van dem ziene naam es *Hadrianopolis*. Ieëre loog hie 'n nederzètting vanne Thraciërs die bekandj waas es *Uskadama*, *Uskudama* of *Uskodama*. De keizer waas betróch bieje arsjitektuur enne organisaasje van 't stadsbestuur.

Nao de Ieëste Werreldkrieg woort de stad bieje Vreej van Sèvres in 1920 Grieks. Nao de Grieks-Törkse Krieg in 1923, dae woort verlaore door Griekelandj, woort de stad bieje Vreej van Lausanne toegewezen aan Törkieje. Daomit wore de christelike (veural Griekse) inweuners vanne stad oetgeweze nao Griekelandj.
Joeks

**Joeks**

Dit waord kumt eigenlijk oet t latijn ‘iocus’ (grap, kwatsj). Wuurd vielvuldig gebezigd tiedes de carnaval/vasteloavend. Bieveurbeeld in de vorm van Joeks-kapel.
Meierij vaan Den Bosch

De **Meierij vaan Den Bosch**, dèks kort-eweg de **Meierij** geneump, is 'n regio in 't ooste vaan de Nederlandse provincie Noord-Braobant.

## Oontstoon en historie
Iewelaank had 't huieg Noord-Braobant, en e stök aonpaolend gebeed in 't huieg Belsj, oonder de gouw Toxandrië gevalle. Tege d'n èlfden iew verzwaakde 't gezag vaan d'n Duitse keizer hei evels en kraoge lokaol edele de mach. In d'n twelfden en daartienden iew kaom 't gebeed oonder d'n hertog vaan Braobant, dee 't gebeed in drei *meierije* verdeilde. De meierije woorte bestuurd door 'ne *meier*, 'ne neet-èrfeleken titel dee me mèt *baljuw* of *ruwaard* kin vergelieke. De drei meierije woort verneump nao hun hoofplaotse: Tiene, Leuve en Den Bosch. De lèste stad waor speciaol veur de hertogeleke mach in deen oethook vaan zie domein gestiech.

De Meierij waor verdeild in veer kertere: Oisterwijk, Kempeland (hoofplaots Oirschot, later Indhove), Pieëlland (hoofplaots Sint-Oedenrode, later Helmond) en Maosland (hoofplaost Oss). 't Land van Kuuk hoort neet bij de Meierij, zoe wieneg wie Luyksgestel en aander enclaves die neet oonder Braobant vele. Lommel, allewijl deil vaan Belsj Limburg, waor wel Braobants en ouch deil vaan de Meierij.

Nao de instèlling vaan Staots-Braobant woort de Meierij behawwe; de functie vaan *meier* woort evels vervaange door die vaan *hoegsjout* ('sjoutemeier').

## Allewijl
Allewijl versteit me oonder de Meierij veural nog 't noordelek deil vaan de Meierij. 't Kempeland weurt es apaarte streek verstande. In de Meierij (mèt oetzundering vaan Den Bosch zelf) sprik me Meierijs, e Braobants dialek wat ziech oonder mie kinmerk door zien karakteristieke verkorting en frequinte dobbel oontkinninge.

In 2011 definieerde de provincie officieel 't begrip *Meierij* (zuug oonderste keertsje heineve). In 2017 oontstoont hei de fusiegemeinte Meierijstad.
Hoerenbroich

**Hoerenbroich**  is 'n buurtschap van Sankt Hubert, ónderdeil van de gemeinte Kempe. 't Leet get ten naordweste van 't dörp en 't besteit oet 'n hempelke straote. Direk ten zuje van 't gehuch struimp de *Springbach*, die vaerder nao 't oeëste *Uhlesrahm* wuurt geneump. Nog get ten oeëste daovan leet ein grindkoel. Neet wied ten naorde van 't gehuch löp d'n A40 wes-oeëstelike richting.

## Doeënbeejgelaege buurtschappe en kerne
* Naord: Stenderhorst (gemeinte Kerke)
* Zuudoeës: Escheln, Sankt Hubert
* Zuud: Voesch, Kempe
* Zuudwes: Wall, Schloot
Haag

**Haag** is 'n buurt van Tönisberg, ónderdeil van de gemeinte Kempe. 't Leet get ten weste van 't dörp en 't besteit oet twelf straote in totaal. Alle straote hebbe plantename. Direk ten naorde löp d'n A40. 

## Doeënbeejgelaege buurtschappe en kerne
* Naord: Brüggen, Lind, Schaephuysen (gemeinte Rheurdt)
* Zuudoeës: Tönisberg
* Zuud: Vinnbrück
* Wes: Stenden (gemeinte Kerke
Toewen óngerónjen achterklinker

d'n **Toewen óngerónjen achterklinker** is 'ne klinker dae in sómmige gespraoke tale veurkump. 't Symboeal det bie 't Internationaal Fonetisch Alfabet gebroek wuuertj is .

## Kènmirke
Kènmirke vannen toewen óngerónjen achterklinker zeen:
* De vokaalhuuegdje is toe, det inhèltj det de tóng zoea kort wie meugelik aan 't verhieëmeldje zitj zónger 'n gans toew vernejjing te make (anges zów 't óm 'ne mitklinker gaon);
* De vokaalposiesje is achter, det inhèltj det de tóng zich zowied wie meugelik nao achter bevindj zónger 'n gans toew vernejjing te make. Óngerónje achterklinkers neige te waere gecentraliseerdj, det mèntj det ze döks feitelik centraal-achterklinkers zeen;
* De klinker is óngeróndj, det mèntj det de luppen óngesprèdj (neet-verrundj) zeen.

## Limbörgs
In 't Limbörgs kump d'n toewen óngerónjen achterklinker neet veur.
Paolo Gentiloni

**Paolo Gentiloni** (Roeme, 22 november 1954) is 'nen Italiaanse sociaaldemocratische politicus en sinds 1 december 2019 Eurokemissaris vaan Belesting, Douane, Ikkenomisch Affaires en Financies oonder President vaan de Europees Kemissie Ursula von der Leyen. Gentiloni waor premier vaan Italië vaan 12 december 2016 bis 1 juni 2018, wie ziene partijgenoot (Partito Democratico) Matteo Renzi aofstand naom vaan 't premiersjap. Nao de verkiezinge woort partijgenoet Giuseppe Conte premier.

Gentiloni is 'nen aofstammeling vaan de adeleke femilie Silberi. Heer studeerde politicologie in Roeme aon La Sapienza Universiteit. Es student waor heer al lid vaan 'n linksgeoriënteerde jongere-organisatie die evels al gauw de Communistische kant opgóng. Wie dat Gentiloni dudelek woort besloot heer euver te stappe nao 'n socialistische arbeidersbeweging. Tösse 1993 en 2001 waor Gentiloni de spindokter vaan de burgemeister vaan Roeme, Francesco Rutelli. In 2001 woort heer gekoze in 't Parlemint vaan Italië. e Jaor later riechde heer mèt aander lui de centrumlinkse partij *La Margherita* op. In 2006 woort Gentiloni herkoze veur 't parlemint en woort heer minister vaan Communicatie oonder 't premiersjap vaan Romano Prodi. Dat kabbenèt bleef aon bis 2008. In die periood waor Gentiloni betrokke bij de opriechting vaan de Partito Democratico (PD). Nao zie vertrèk es minister kierde heer trök nao 't parlemint. In april 2013 perbeerde heer verkoze te weure es de linkse kandidaot veur de verkiezinge vaan 't börgemeistersjap vaan Roeme. Heer indegde evels es daarde. In oktober 2014 woort heert beneump bis minister vaan Boetelandse Affaires in 't kabbenèt vaan de ierder geneumde Matteo Renzi. Heer volgde dao-in partijgenote Federica Mogherini op die häör amb had beslote te verlaote naotot zie in Breusel woort aongebooje Hoege Vertegeweurdegster veur Boetelandse Affaires en Veiligheidsbeleid vaan de Europese Unie te weure.

Op 12 december 2016 volgde Gentiloni Renzi op es premier, naotot lètsgeneumde aofgetroje waor es gevolg vaan e verlore groondwètsreferendum.
Priorie Regina Pacis

**[[Priorie]] Regina Pacis** ies e kloaster, gelaege aan d'n Oud-Valkebergerwaeg tösje Valkeberg en Oud-Valkeberg. 't Opvallend wiet en sober ingeriechde kloaster woort in 1958 geboewd veur de Benedictinesse van 't Heilig Sacrament. Umdat de zustersj mèt de jaore ouwer woorte en gein nuuj novices miè d'rbie kaome, woorte in 2008 twiè Argentiense zustersj Dienaresse van d'n Hièr en de Maag van Matará in 't kloaster opgenome. Dees nuuj orde zal oeteindelik 't kloaster in sjtand houte en euverlaeve onder de naam *Contemplatief Kloaster "Ecce Homo"*. 

Momenteel haet 't kloaster zès benedictinesse en neuge dienaresse.

## Extern linke

*Priorijreginapacis.nl
*Kèrkgeboewe in Limburg
Toewe gerónje centrale klinker

d'n **Toewe gerónje centrale klinker** of **gerónje geslaote middeklinker** is 'ne klinker dae in sómmige gespraoke tale veurkump. 't Symboeal det bie 't Internationaal Fonetisch Alfabet gebroek wuuertj is .

## Kènmirke
Kènmirke vannen toewe gerónje centrale klinker zeen:
* De vokaalhuuegdje is toe, det inhèltj det de tóng zoea kort wie meugelik aan 't verhieëmeldje zitj zónger 'n gans toew vernejjing te make (anges zów 't óm 'ne mitklinker gaon);
* De vokaalposiesje is centraal, det inhèltj det de tóng zich halverwaeges 'ne veurklinker en 'nen achterklinker bevindj;
* De klinker kan zeen:
** geróndj-samegedrök, det mèntj det de renj vanne luppen aangespanne zeen en zoea waere samegetróch det de binnekantj vanne luppe neet nao boete kómme;
** geróndj-oetstaekendj, det mèntj det de heuk vanne luppe waere samegetróch enne binnekantj vanne luppe bloeatligke.

## Limbörgs
In 't Limbörgs kump d'n toewe gerónje centrale klinker veur inne meiste dialekte. In väöl dialekte haet deze klinker 'n, lichtelik, palataliserendje wirking en kan d'r baeter waeren ómsjreven es lichtelik geróndj inplaats gans [ʉ̜].

Bieje stoeattoean wuuertj de vernejjing op 't lits in Midde-Limbörgse dialekte zoea toe det me de klank den zów kónnen analyseren es 'n opeinvolging van 'ne klinker en 'nen approximant, wie [ʉ̀ẅ]. 

d'n Toewe gerónje centrale klinker wusjeltj döks aaf mitte gelabialiseerdje pospalatalen approximant: , wie in *duet*: . Anen ènj van wäörd die ènjigen op 'n *uu*-klank kan d'r wiejer, wen 't waord wuuertj benaodrök, zelfs waere naogegange door 'ne stumloeaze palatale fricatief: *Gaef mich noe 't menu!* . 

In 't Mestreechs haet de lang versie mit stoeattoean van deze klinker 'n diftongeringspercès mitgemaak nao [œy̆], wodoor wäörd wie *sjuve* en * vruus* zeen versjaove nao *sjuive* en * vruis*. Dit fenomeen neump me owwel de Mestreechse braeking.

De klank wuuertj in sómmige dialekte mieë nao veur oetgespraoke, dus mieë richting 'nen toewe gerónje veurklinker.
Kernsplieting

**Kernsplieting** is 't oetereinvalle vaan e groet atoom in twie kleinder atome, soms spontaan meh dèks door invlood vaan boetenaof. 't Is meugelek bij diverse radioactief isotope. De zwake kernkrach, die protone en neutrone normaal gezeen bijeinhèlt, weurt daan teneetgedoon. Dit lievert twie nui atome op, die door de baank de hèlf vaan 't aajd atoomgewiech höbbe. In welke produkte 'n atoom vervèlt, is door de oonzekerheidsrelatie vaan Heisenberg neet te veurspeule. Neet alle nucleone (=protone en neutrone) goon evels in dat nui atoom zitte: e paar neutrone vlege vrij door de ruimte. Dèks zalle zij ouch e nui splietbaar atoom rake. Dit bringk 'n kèttereactie op gaank. De leptone die de nucleone bijeinhawwe zalle nao 'n kernsplieting deils vergoon. Heimèt weurt massa in energie umgezat (volgens de speciaol rillativiteitstheorie); dit maak 'n kernsplieting tot 'n extreem krachtege energie-oetbarsting.

Kernsplieting kin spontaon gebäöre; 't is daan 'ne vörm vaan radioactief verval. Bij de mieste isotope gebäört dat mer sporadisch; die vergoon veural door conventioneel verval ('t bekinder alfa-, bèta- en gammaverval). Mer e paar hoegradioactief isotope höbbe spontaan splieting es significante vervalmaneer. Veur kernsplieting op groete sjaol is de touwveuging vaan e neutron nujeg; dit gebeurt in oonder mie kerncentraole en kernwaopes mèt uranium-235 (wie heineve te zien is). Uranium-235 en plutonium-239 kinne mèt rillatief wieneg energie tot de besjreve kèttereactie koume. Veur väöl aander isotope moot 't neutron dao evels oonder hoeg energie op weure aofgevuurd. Materiaol wat gemeind is um in kernreactore of -waopes te gebruke neump me *splietstof*, nao analogie vaan *[[brenstof]]*.

Kernsplieting is potentieel gevierlek; neet allein door de oontploffinge die 't kin veroerzake, meh ouch umtot de vervalprodukte in de regel väöl radioactiever zien es de splietstof. Verbruukde splietstof is daorum radioactief aofval, wat nog doezende jaore gevierlek blijf es de isotope in versjèllende snelhede vervalle.

## Zuug ouch
* kernfusie
Lies vaan Wikipedia's

De internètencyclopedie **[[Wikipedia]]** woort opgeriech op 15 jannewarie 2001. Oersprunkelek waor de veurtaol impliciet Ingels, meh nog datzelfde jaor versjene de ierste subdomeine. Allewijl (miert 2020) gief 't good 300 versies, neet allein in groete standaardtaole meh ouch in streek- en minderheidstaole, oetgestorve taole, klassieke taole en kunstaole. Nog diverse aandere wachte op erkinning. E paar Wikipedia's zien intösse geslote, of nao e domein boete Wikipedia verplaots.

't Succes vaan de diverse Wikipedia's löp sterk oeterein. Sommige höbbe mieljoene artikele, aandere zien nog zoe good es oonbereurd. 't Aontal artikele zeet neet alles euver de bleuj vaan 'ne Wikipedia: väöl Wikipedia's in klein taole höbbe doezende of zelfs mieljoene artikele aongemaak door 'n statistische databaank mèt 'ne bot in artikele um te zètte, meh höbbe rillatief wieneg echten inhaajd.

Per 7 miert 2020 waor de stand vaan zake zoe:

## Rifferenties
Gotisch

**Gotisch** kin verwieze nao:

* 't Oos-Germaans volk de Gote, in 't bezunder hun taol: zuug Gotisch (taol) (neet te verwarre mit 't Gotlandjs);
* 'n Wes-Europese kunsstruiming in de late middeliewe; zuug gotiek
** Gotische arsjitectuur
** Gotische sjèlderkuns
** Gotische beeldhouwkuns
** Gotische lètters

Opmerking: 't gebruuk vaan *gotisch* veur de kunsstruiming is ooneigelek, meh sinds jaor en daag ingebörgerd.
Gabriel Braga Nunes

**Gabriel Braga Nunes** (São Paulo, gebore 7 fibberwarie 1972) is 'ne Braziliaanse acteur.

## Extern linke
* Internet Movie Database: Gabriel Braga Nunes
Reinold Wiedemeijer

**Reinold Wiedemeijer** (Velde, 21 oktober 1967) is 'ne Nederlands-Limburgse vaotbalscheidsrechter, dae tösse 2003 en 2018 profmatche flaot. Hae stónd sinds 2004 op de A-lies ván de KNVB, de hoeëgste categorie ván scheidsrechter en leide zoeëdaonde belangrieke matche in de Ieredevisie.

Vurdát hae scheidsrechter woort, waas Wiedemeijer vaotbeller. Hae speulde ás aanveller beej ónder mier profclub Helmond Sport en amateurclubs SV Mieëldere en SV Venroj. Beej Mieëldere waas hae ók trainer. In 2003 ging hae ás scheidsrechter in 't profvaotbal aan 't werk. Ók internationaal woort hae ingezatte, már allein ás assistent (veerde, viefden of zesden official).

In november 2016 schäörde Wiedemeijer op 'ne conditietes ván de KNVB zienen hamstring. Heejdoor kós hae 'n jaor lang neet in actie kómme. In december 2017 mákde hae zien rentree. In d'n aprilmand ván 't volgend jaor stopde Wiedemijer aevel toch: hae meinde dát 't risico op nieje blessures te groeët waas.

## Brónne
''Dit artikel is grofwaeg vertaald oet ziene Nederlandsen equivalent, en wal oet daeze versie.
Kabbinèt-Rutte III

't **Kabbinèt-Rutte III** waor e Nederlands kabbinèt. ’t Waor, zjus wie 't opvolgend Kabbinèt-Rutte IV, gevörmp door de polletieke partije VVD, CDA, D66 en ChristenUnie. De veurzitter vaan 't kabbinèt, en daomèt ouch de veurzitter vaan de ministers en d'n huidege regieringsleier vaan 't Keuninkriek vaan de Nederlen, waor minister-prizzedent Mark Rutte. 't Woort beëdeg es d'n opvolger vaan 't kabbinèt-Rutte II, nao de Twiede Kamerverkezinge vaan 15 miert 2017 en de formatie vaan 't kabbinèt dat dao-op volgde. Op 9 oktober, 208 daog nao de verkezinge, gaof 't e koalitieakkoord. Daomèt waor 't de langste kabbinètsformatie oet de Nederlandse historie. 't Record weurt evels ingehaold door de kabbinètsformatie vaan Kabbinèt-Rutte IV. 't Kabbinèt-Rutte III had 76 zedele, wat percies genog waor veur 'n mierderheid. 

## Samestèlling
't Kabbinèt-Rutte III bestoond oet zèstien ministers, daobij is de premier en minister vaan Algemein Zake, Mark Rutte, mèt gerekend. De VVD lieverde zès ministers en drei staotssikkertarisse, ’t CDA veer ministers en twie staotssekratarisse, zoe-ouch de D66, en de ChristenUnie twie ministers en eine staotssikertaris.

Op 13 fibberwarie 2018 had Halbe Zijlstra ontslaag genomme es minister vaan Boetelandse Zake umtot heer leuges had verspreid roontelum e zoegenaomp bezeuk vaan Zijlstra aon de datsja vaan Vladimir Poetin in 2006. Zien take woorte tijdelek euvergenomme door minister Sigrid Kaag, boenao Stef Blok op 7 miert dat jaor woort beëdeg es d’n opvolger vaan Halbe Zijlstra.

In fibberwarie 2020 kroog 't kabbinèt te make mèt de COVID-19-pandemie. Minister veur Medische Zörg, Bruno Bruins, stapde op in d'n tied vaan de pandemie door groete vermeuidheid umwèlle vaan de verantweurdelekhede die d'r had in 't leie vaan de pandemie en de lockdown. Zien wèrk woort euvergenomme door Hugo de Jonge, dee al minister vaan Volksgezoondheid waor.

Sigrid Kaag trooj op 17 september 2021 aof es minister vaan Boetelandse Zake naotot zie 'n motie vaan aofkäöring had gekrege in rillatie mèt de perbleme roontelum evacuaties vaan Afghaone naotot d'n Taliban weer aon de mach waore gekomme nao 't vertrèk vaan de VS.

Mark Herbers trooj aof op 21 mei 2019 vaanwege 't achterhawwe vaan ciefers vaan misdrieve door asielzeukers.[8]
Priorie Thabor

**Priorie Thabor** is e klooster en veurmalige sjool in Berg ane Roer, gelaege aan Ane Berg 3. 't Klooster ligk op 'ne legen heuvel, kórtbie de Roer en naeve de Basiliek vanne H.H. Wiro, Plechelmus en Otgerus. Al in 1443 waerde hie e klooster gesjtich. Daonao volgde meer poginge, ónger meer door Jan van Abroek, meh de meiste hele neet zo lang sjtandj. In 1888 waerde de priorie oppernuuts opgerich en oetgeveurd in neorenaissancesjtiel. 't Geboew ómvatde ouch 'n maedjessjool, die toet 1960 in gebroek woor. In 1966 waerde de priorie zelfsjtenjig en kreeg ze d'n hujige naam. De naam vanne priorie verwies nao de Biebelsen Taborberg, dae juus wie de Kèrkberg vrie geïsoleerd in 't landjsjap ligk. 

't Klooster waert bewoond door de Zösters van 't Heilig Graaf en is normaal neet toegenkelik. Heel aaf en toe vindj dao 'nen aopen daag plaats. 

## Extern linke
*Officieel website

## Brón
Kelkwörm

De **kelkwörm** of **kelchwörm** (Letien: *Entoprocta*; van 't Grieks *entos* "binne" en *prooktos* "anus") zeen 'n stam van bieëster die behuuere toete kampdere (*[[Lophotrochozoa]]*). De stam tèltj 170 weitensjappelik besjreve saorte. De meiste saorte laeven inne zieë, vasgehech aan rotse, grótter sjelpderen of sjelpe. 't Zeen hieël klein bieëster (maximaal 'nen halve centimaeter) die gewuuenlik slechs te vinje zeen door 't bestudere van hydroïedkelonies, groeate bryozoë, algen en hechorgane van alge. 't Lief besteit oet e boeatvörmig deil det de inwenjige organe bevatj (de calyx) en 'ne steel (pedunculus) womit 't deer is vasgehech. De calyx haet 'ne krans van ach toet dertig tentakele. Väöl saorte vörme kelonies.

Döks waere ze mit hydroïde verwardj, mer häör tentakele zeen diek, verzeen van trilhaore, trèkke vrie lankzaam samen en verdwiene daobie neet in 't capitulum.

De móndj ennen anus ligke binne de tentakelkrans. d'n Derm is denouch U-vörmig. Oppe tentakele staon trilhaore womit 'ne waterstruim kan waere veroearzaak dae zwevendje deilkes en klein proeaje nao de binnekantj vanne tentakele bringk, wovanoet dees nao de móndj waere gebrach.

Óngeslechtelike veurtplantjing door knoepvörming kump väöl veur. Bie kelonievörmendje saorte waeren anen óngerkantj vanne steel oetluipers gevörmp worop de knuup óntstaon. Dees oetluipers ligken oppen óngergróndj en blieve de individuë vanne kelonie mit einanger verbinje. Bieje geslechtelike veurtplantjing óntsteit 'ne vriezwummendje larf dae 'ne korten tied róndjzwump en daonao 'n gesjikdje plaats zeuk veur zich aan vas te zètte.

## Taxonomie
* Riek: *[[Animalia]]* (Dere)
** Óngerriek: *[[Eumetazoa]]* (Orgaandere)
*** Superstam: *[[Lophotrochozoa]]* (Kampdere)
**** Klaad: *[[Lophophorata]]* (Tentakelkransbieëster)
Hoofiezerwörm

De **hoofiezerwörm** of **snorwörm** (*Phoronida*, geneump nao de Griekse mythologische figuur Phoronis) is 'ne stam van dere wovan slechs tieën saorte bekandj zeen.

Dees bieëstere, die toet 20 cm lank waere, höbben e plómp, lankwerpig lief mit 'n oetstölping anen achterkantj die fungeertj es 'n anker womit 't bieës zich in ziene kaoker of 'ne gank kan vaszètte. Euvere móndj haer hingk 'ne korte lup, 't epistoom, en is ómringk mit 'nen hoofiezerechtige lofofoor mit taalrieke lang tentakele die zeen verzeen van trilhaore. d'n Derm is U-vörmig.

Hoofiezerwörm laeve toet op 'n deepdje van 50 maeter oppe baom vanne zieë en maken 'ne vlezige kaoker in dretsjderige zandjbäöm of baore geng in kalkstein en sjelpe. De kaokers worin zie laeve staon döks in gruup biejein. Ze vörmen aevel gein kelonies, wie de verwantje mosbieëster. Ze höbben 'n groeate ecologische waerd, ómdet ze mit häör baoraktiviteite de sjelpe vergruzen enne kalkstein äöpene wodoor dees toegenkelik waere veur anger baorendje organisme.

De bieëster vergaore micro-organismen en organisch aafval mit behölp vanne tentakele.

## Taxonomie
* Riek: *[[Animalia]]* (Dere)
** Óngerriek: *[[Eumetazoa]]* (Orgaandere)
*** Superstam: *[[Lophotrochozoa]]* (Kampdere)
**** Klaad: *[[Lophophorata]]* (Tentakelkransbieëster)
Mestreechter Taol

**Mestreechter Taol** (**MT**) of **mestreechtertaol.nl** is 'n Limbörgse website en 'n oetgebreid taolkundeg naoslaagwerk euver de Mestreechse variant vaan 't Limbörgs. 't Belangriekste oonderdeil is d'n dictionair vaan de Mestreechter Taol, d'n officielen opvolger vaan de Nuie Mestreechsen Dictionair (NMD). Daoneve bevat de website grammaticahölp, spreekwäörd en gezègkdes, complete naoslaagwerke en e geavvenceerd rijmsysteem.

't Projek Mestreechter Taol is bedach, geïnitieerd en oetgewèrk door Roger Weijenberg. Zien ambitie waor um 'n taolkundeg naoslaagwerk te creëre veur 't Mestreechs (ofwel de Mestreechse variant vaan de Limbörgse spraok) wat online en gratis besjikbaar zouw zien. Binne 't projek heet heer twie bestaonde dictionairs en vijf aander taolkundege beuk gedigitaliseerd en alle gegeves binne ein database aonein gekoppeld. Door middel vaan scrips is extra data geginnereerd.

Um de online dictionair ouch te laote functionere es e rijmdictionair waor fonologische analyse nudeg vaan 't klaanksysteem vaan 't Mestreechs Limbörgs. Weijenberg heet heiveur e programma gesjreve wat de umzètting nao 't IPA - 't Internationaol Fonetisch Alfabet - otomatiseerde, boedoor 'n klein 70.000 wäörd zien veurzien vaan 'n eige IPA-transcriptie.

Op 18 november 2014 waor de website Mestreechter Taol e feit; 'n oetgebreid taolkundeg naoslaagwerk euver 't Limbörgs dialek vaan Mestreech, mèt es belangrieks oonderdeil 'nen dictionair vaan 't Mestreechs dee erkind weurt door Veldeke es d'n officiëlen opvolger vaan de Nuie Mestreechsen Dictionair. Daoneve bevat de site grammaticahölp, vervoginge en verbuiginge, spreekwäörd en gezègkdes, versjèllende beuk en e rijmsysteem. Op 26 miert 2015 kraog Weijenberg in Gent de Europese Language Industry Award oetgereik veur zien projek Mestreechter Taol.

## Taolwetensjappeleke oondersteuning
Veur de taolwetensjappeleke oondersteuning en begeleiing heet Weijenberg hölp gekrege vaan prof. dr. Flor Aarts, prof. dr. Carlos Gussenhoven (Radboud Universiteit, Nimwege), prof. dr. Leonie Cornips (Meertens Instituut / Universiteit Mestreech) en prof. dr. Nicoline van der Sijs (Meertens Instituut / Radboud Universiteit).

## Fincancieel steun
MT heet financieel steun gekrege vaan de Gemeinte Mestreech, Rabobank Mestreech, Raod veur 't Limburgs, Prins Bernhard Cultuurfonds Limburg, Stichting Elisabeth Strouven Kanunnik Salden, Stichting Frederik Edmond Brand, Stichting 't Struyskommitee en Stiechting Veldeke Mestreech.

## Brón
* Projek Mestreechter Taol
* Zuuch ouch: mestreechtertaol.nl; de website vaan 't projek Mestreechter Taol
Toronto

**Toronto** is de houfstad vanne pervinsje Ontario, in 't oeaste van Canada. Mit 'n bevölking van mieër es 2,6 miljoen is 't neet allein de grótste stad van Canada, mer ouch de op veer nao meis-bevölkdje stad in Naord-Amerika, veuraafgegange door Mexico-Stad, Nuuj-York en Los Angeles. De stad is 't centrum vanne zoea-geneumdje *Golden Horseshoe* "Gólje Hoofiezer", 'ne metropolis mit mieër es zès miljoen inweuners ane zuudwèstelike waterkantj van 't Ontariomaer, dae zich strèk euver 'n lingdje van zoeaget 100 kilomaeter van Hamilton in 't wèste toet bie Oshawa in 't oeaste.

Toronto besjik euver 'ne wichtigen have (veur ónger anger d'n oetveur van kaore) aan 't Ontariomaer. De stad guldj es 't cultureel, financieel, hanjels- en nieverheidsmiddelpuntj van Ingelsspraekendj Canada en is ouch de zetel vanne wichtige universiteite. Toronto besjik euver de hoogste woukekretsjers van Canada, 't symboeal van zienen dynamischen ikkenomische greuj. De CN-taore (553,5 maeter) is ei vanne hoogste geboewen oppe werreld; 't glazere platform die zich bevindj op 'n huuegdje van zoeaget 350 maeter haet 'n oetzichspuntj.
Carola Schouten

**Cornelia Johanna (Carola) Schouten** (Den Bosch, 6 oktober 1977) is 'n Nederlands politicus. Sinds 10 oktober 2024 is ze börgemeister vaan Rotterdam.

Ze waor vicepremier en minister in 't Kabbinèt-Rutte IV en minister vaan Laandbouw, Netuur en Veujselkwaliteit vaan 't Kabbinèt-Rutte III, zoe-ouch eine vaan de drei vicepremiers vaan dat Nederlands kabbinèt. Ze is lid vaan de ChristenUnie, 'n partij die same mèt de SGP tot de Nederlandse delegatie vaan de Europese Conservatieve en Hervörmers behuurt (daotot behure ouch de Duitse AfD en Belzje N-VA, die evels e stök rechser en Eurosceptischer zien es de ChristenUnie).

Vaan 2011 bis 2017 waor Schouten e lid vaan de Twiede Kamer. Ze waor al verkeesbaar bij de Kamerverkiezinge vaan 2010 op de zèsde plaots vaan de partijlies mer de ChristenUnie kraog meh vief zedele. Wie partijleier André Rouvoet evels 't parlemint verleet, kaom d'r 'n plaots vrij veur Schouten. In de carrière es kamerlid maakde ze häörzelf bekind es 'n groet veurstandster vaan 't kwietsjelle vaan Griekse sjölde tiejes de Eurocrisis en häör naodrök op 't verbetere vaan hoeger oonderwies in Nederland. Ze woort door de parlemintaire peers oetgerope tot polletiek talènt vaan 't jaor 2011. Same mèt partijleier Arie Slob waor Schouten oonderhandelaarster naomes ChristenUnie in 't Lenteakkoord vaan 2012. Ouch waor zie de einsegse vrouweleke oonderhanderlaarster in die formatie.

Wie de ChristenUnie in 2017 in 'n coalitie góng mèt D66, CDA en geleid door VVD (rizzelterende in Kabbinèt-Rutte III) woort Schouten twie poste aongeweze. Ze naom 't vicepremiersjap deils euver vaan PvdA'er Lodewijk Asscher (dat deej ze same mèt CDA'er De Jonge en D66'er Ollongren) en ze naom 't ministersjap vaan Laandbouw, Netuur en Veujselkwaliteit euver vaan VVD'er Henk Kamp dee euver dees oonderwerpe góng oonder de portefeuille Ikkenomische Zake.

Es minister vaan Laandbouw, Netuur en Veujselkwaliteit heet Carola Schouten veural väöl aondach gekrege veur häör beleid contra corruptie in de Nederlandse laandbouw, met naom roontelum mèsfraude, wat d'r zelfs bis heet geleid tot boere väöl vaan hun autonomie gaon kwietrake oonder häör ministersjap. Ouch kreeg zie väöl media-aondach wie 't Europees Parlemènt veur 'n embergo op pulsvisserij stömde in jannewarie 2018. In de Nederlandse visindustrie weurt väöl gebruuk gemaak vaan dees techniek.

## Brónne
* Nederlandstaolege versie vaan dit Wikipedia-artikel
* "Minister van Landbouw, Carola Schouten, over de mestfraude" - Umroop Braobant, YouTube
* "Jinek - Carola Schouten over haar eerste drie maanden als minister van Landbouw" - TV-show Jinek, YouTube

## Externe link
* Drs. C.J. (Carola) Schouten, Parlement.com
Halbe Zijlstra

Halbe Zijlstra (Ooststellingwerf, 21 jannewarie 1969) is 'ne Nederlandse VVD-politicus en waor vaan 26 oktober 2017 bis 13 fibberwarie 2018 de minister vaan Boetelandse Zake in 't Kabbinèt-Rutte III. Wie bleek tot heer had geloge euver zien aonwezegheid in t boetenhoes vaan de Rössische prizzendent Vladimir Poetin, dee dao volges Zijlstra had gesproke euver zien "Groet-Rösland"-ambities, woort heer oontslage es minister en kamerlid. Vaan 14 oktober 2010 bis 5 november 2012 waor heer staotssikkertaris vaan Oonderwies, Cultuur en Weitesjap in 't Kabbinèt-Rutte I. Van 1 november 2012 bis 16 miert 2017 waor heer de fractieveurzitter vaan de VVD.

Zien partij, de VVD, vilt op Europees niveau oonder de liberaole partij ALDE. ALDE is euver 't algemein centraol-rechs, progressief en pro-EU. VVD vilt oonder de conservatievere vleugel vaan de partij, die ouch get minder EU-enthousiast is es 't groet gros vaan ALDE, zjus wie de Duitse Freie Demokratische Partei. Bis de progressievere vleugel valle de Nederlandse D66, Rienlandse Freie Wähler, 't Vlaoms Open Vld en de Waolse  Mouvement Réformateur.

## 't Poetin-sjandaol
Veer maond nao 't begin vaan 't nui Kabbinèt-Rutte III bleek tot Zijlstra geloge had euver zien aonwezegheid bij 'n Shell-meeting in 't boetenhoes vaan de Rössische prizzendent Vladimir Poetin. Heer had ouch geloge in dat interview tot Poetin 't had gehad euver zien "Groet-Rössische" ambities 'ne staot te opriechde dee Rösland, Wit-Rösland, Oekraïne, de Baltische staote en mesjiens Kazachstan zaw motte euverkoepele. 'nen Awwe collega vaan Zijlstra leet evels weite tot Zijlstra gaaroet noets bij dat bezeuk aonwezeg waor gewees en tot Poetin 't gaaroet neet heet gehad euver dat oonderwerp. Iers leet Zijlstra weite tot heer ierder had geloge umtot heer de wèrkeleke getuige wilde besjerme dee häöm bliekelek had vertèld boe Poetin 't euver had gehad bij dat bezeuk. Heinao veurde versjèllende Rösland-köndege wijer d'n drök  op, door te stèlle tot 't zier oonwoersjijnelek is tot Poetin zoen controversieel idee zou verdedege in 't opebaar, al hielemaol veur e Westers publiek in 'n periood (2006) wie de rillaties tösse Rösland en de EU nog good waore. Veurmalege Shell-topmaan Jeroen van der Veer maakde ziech vervolges bekènd es Zijlstra's bron, mer heer oontkènde tot heer 't op die wijs aon Zijlstra had vertèld. Op force vaan Van der Veer waore Poetins wäörd euver "Groet Rösland" historisch gemeind en had heer neet gesuggereerd tot heer 't groondgebeed vaan Rösland wilde oetbreie. Aon 't begin vaan 'n debat euver dees zaak in d'n Twiede Kamer, goof Zijlstra op 13 fibberwarie 2018 aon bij de Keuning zien oontslaag aon te vraoge es minister vaan Boetelandse Zake; dit woort häöm op dezelfden daag verliend. Zijlstra's ministersjap in Boetelandse Zake waor tijelek euvergenomme door D66'se Sigrid Kaag mer de portefeuille góng oetindelek nao VVD'er Stef Blok aongezeen dit ministerie waor touwbelaof aon de VVD. Zijlstra's veurgenger, oet 't Kabbinèt-Rutte II, waor PvdA'er Bert Koenders.

## Brón
* Nederlandstaolege versie vaan dit artikel
Fernando Ricksen

**Fernando Jacob Hubertina Henrika Ricksen** (27 juli 1976 – 18 september 2019) waor 'ne Nederlands-Limbörgse profvoetballer, dee ouch oetkaom veur 't Nederlands èlftal. Heer späölde es rechsback of rechshaaf.

## Leve
Ricksen woort gebore in 'n arbeiersfemilie in Heerle. Dat leve umsjreef heer later es 'ne meujeleken tied, boe heer neet op trök wouw zien. In 1988 woort heer gescout door Roda JC, boe heer in de jäög góng speule. Veer jaor later wisselde heer nao Fortuna Sittard, nog ummer in de jäög; heer späölde dao oonder mie same mèt Mark van Bommel. In 1993 debuteerden 'r in 't iersten èlftal.

In 1997 góng heer euver nao AZ, neet allein um carrièr-reies meh ouch um te breke mèt 't milieu vaan zien awwers. Dao trof heer ouch zien vrouw, Graciela l'Ami, mèt wee 'r in 2000 trouwde. Datzelfde jaor góng heer speule bij Glasgow Rangers in Sjotland, daan nog 'n Europese topclub, en debuteerde heer bij 't Nederlands èlftal. In zienen tied bij de Rangers kaom heer ouch boeten 't veld bekind te stoon, um zie hedonistisch leve mèt väöl drinke, snoeve en boetenechteleke affaire. Oonder invlood deeg heer dèks gewelddaodege dinger; in 2003 woort heer veroerdeild veur de mishandeling vaan 'ne naober. In 2006 mós heer ziech zelfs laote opnumme um zien alcohol- en cocaïneverslaving.

Datzelfde jaor stapde Ricksen euver nao Zenit Sint-Petersbörg, iers nog op huurbasis, later es contrakspeuler. Zien verslavinge kreeg heer neet oonder controle, zoe wieneg wie zien affaire mèt aander vrouwlui. In 2010 sjeide Ricksen en zien vrouw officieel, nao al e jaor oeterein te zien. Ricksen góng trök nao Limbörg en späölde de res vaan zien carrièr bij Fortuna oet en góng daonao wijer bij de amateurs vaan RKSV Minor oet Nut. Rechszake tege zien ex-vrouw späölde nog tot in 2014.

Op 30 oktober 2013 maakde Fernando Ricksen bekind tot heer lijde aon ALS, 'n degeneratief spierkrenkde boe me gemeinelek binne de paar jaor aon doedgeit. In 2014 trouwde heer mèt zien twiede vrouw, de Russische Veronika. Naotot heer neet mie kós voetballe góng heer in Valencia woene. Sindsdeen verslechterde zien situatie. Zien vitaol functies bleve evels stabiel. Oonderwijl (september 2018) kin heer allein nog mèt 'nen ougesjriever praote.

Ind 2018 zörgde 'ne medische fout deveur tot heer bekaans doedbleef. Heer woort veur 'nen aandere patiënt aongezeen en op ziene rögk gelag, wat häöm d'n aosem benaom. Oetindelek storf heer op 18 september 2019 in e hospice in Sjotland.

## Sportief prestaties
In zien (ierste) veer jaor in 't ierste vaan Fortuna Sittard späölde Ricksen 97 kier en maakde heer 7 gole. In 1995 woort heer mèt zien club kampioen vaan de Ierste Devisie en promoveerde heer direk nao de Ieredevisie. Bij AZ scoorde heer in 92 matche 10 kier, bij de Glasgow Rangers in 182 matche 13 kier, bij Zenit in 36 matche 2 kier. In zien lèste jaore bij Fortuna scoorde heer nog eine gool in 27 matche.

Ricksen späölde tösse 2000 en 2003 twelf kier in 't Nederlands èlftal, miestal es invaller. Heer maakde in 't oranje gein gole.

## Bronne
Dit artikel is gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in dees versie.

### Rifferenties
Mosbieëster

De **mosbieëster**, **mosbieësjkes** of **mosdeerkes** (Letien: *Bryozoa* of *Ectoprocta*; neet te verwarre mit de waterbaerkes) vörmen 'ne stam van oermunjige (*[[Protostomata]]*) die veural inne zieë laeve. Zoeaget 6000 laevendje saorte zeen besjreve geworen in deze stam, worónger de vleescelpoliep en 't blaadechtig häörewier.

Dees hoeagoet 1 mm lang waterbieësjkes laeven in doeasvörmige, toet kelonies verkitje huuskes. Sómtieds vörme ze koosjten op rotsen en zieëwier. Anger saorte vertuuenen euvereinkumste mit mos, det inne struiming haer en trögk wuuertj geweeg. Aafgestorve kelonies waere döks 't strandj op geworpe, wo ze waeren aangezeen veur verdruueg zieëwier. Mosbieëster gaeven euveren algemein de veurkäör aan werm, troeapische watere, meh kómmen euvere ganse werreld veur. 

Binne de geologie, en mit naam de paleontologie, zeen Bryozoa wichtige indicatore veur 't aafzèttingsmiljeu van 'n bepaoldj saort aan stein. Ómdet de Bryozoa delicaat organisme zeen is 't veurkómme daovan in sedimentaire stein 'n indikaasje veur e roewig aafzèttingsmiljeu. Wen de Bryozoa hieël opgebraoke zeen (en zoea-geneumdje bioklaste vörme) is de innerzjie hoger gewaes t'n tieje vanne aafzètting. 

## Taxonomie
* Riek: *[[Animalia]]* (Dere)
** Óngerriek: *[[Eumetazoa]]* (Orgaandere)
*** Superstam: *[[Lophotrochozoa]]* (Kampdere)
**** Klaad: *[[Lophophorata]]* (Tentakelkransbieëster)
Hugo de Jonge

**Hugo de Jonge** (26 september 1977, Bruinisse, allewijl gemeinte Schouwen-Duiveland) is 'ne Nederlandse politicus vaan 't CDA. Heer is minister vaan Volkshoesvesting en Ruimteleke Ordening in 't Kabbinèt-Rutte IV. Heer waor vicepremier en minister vaan Volksgezoondheid, Welzien en Sport is in 't Kabbinèt-Rutte III.

Heer is gebore neet wiet vaan Zwolle mer greuide op in Rotterdam. Vaan 2010 bis 2017 waor heer de Wèthawwer vaan Oonderwies, Jäög en Gezin in Rotterdam. Same mèt de fracties vaan de PvdA en PVV perbeerde heer en de CDA 'n gróp Mohammedaonse sjaole te slete vaanwege groete perbleme umtrint indexamedeefstal mer daoveur feelde de wètteleke moyens. In 2014 woort heer obbenuits wèthawwer mer noe veur de zörg. In 2016 raakde heer in opspraok umtot heer leet weite zwaakere Rotterdamse femilies daovaan te wèlle euvertuige vrijwèlleg anticonseptie te gebruke. In datzelfde jaor woort De Jonge ouch oetgerope tot Rotterdamse Politicus vaan 't Jaor.

Bij de val vaan 't Kabbinèt-Rutte II en de start vaan Rutte-III, naom De Jonge 't vicepremiersjap euver, same mèt Kajsa Ollongren en Carola Schouten, vaan de PvdA'er Lodewijk Asscher. 't Ministersjap vaan Volksgezoondheid, Welzien en Sport naom heer euver vaan zien partijgenote Edith Schippers.

Sinds 1 juli 2025 is De Jonge Commissair vaan de Keuning van Zieland (vaan 15 september 2024 bis 30 juni 2025 waarnemend).

De Jonge is lid vaan de Protestantse kèrk. Heer is getrouwd en heet twie kinder.
Kajsa Ollongren

**Joonkvrouw Kajsa Ollongren** (Leie, 28 mei 1967) is 'n Nederlands-Zweeds politica vaan de Nederlandse partij D66. Ze is minister van Defensie in 't Kabbinèt-Rutte IV. Ze waor vicepremier en minister vaan Binnelandse Zake (BiZa) en Keuninkrieksrelaties in 't Kabbinèt-Rutte III.

Ollongren is lid vaan 'n Nederlands-Zweedse adeleke femilie die vaan origien Zweeds-Fins is en Ållingren weurt geneump. 't Geslach Ollongren is evels pas sinds 2002 opgenome in de Nederlandse adel. Sinds deen tied kin Kajsa Ollongren ziechzelf Joonkvrouw neume. Häöre pa is de stareköndege en informaticus Alexander Ollongren. 

Vaan 1992 bis 2007 wèrkde Kajsa Ollongren bij 't Ministerie vaan Economische Zake, iers in de aofdeiling vaan Centraol-Europa en Oos-Europa, daonao in de hoofaofdeiling vaan 't ministerie. Umtot häör polletieke partij D66 in 2006 meh drei zetels behaolde kós zie es vijfde kandidaot geine zetel hole in de Twiede Kamer/ In 2007 woort Ollongren de Plaotsvervangende Secretaris-Generaol vaan 't Ministerie vaan Algemein Zake. In augustus 2011 woort zie de werkeleke Secretaoris-Generaol vaan dat ministerie. Zie waor deil vaan 't formatieteam in de formatie vaan 't Kabbinèt-Rutte I in 2010. Häör partij, D66, kaom evels neet in die coalitie. In 'tzelfde jaor reep de gezèt Volkskrant Ollongren oet tot invloodriekste vrouw vaan Nederland. Vaan 2014 bis 2017 waor zie Wèthawwer en Ierste Locobörgemeister vaan Amsterdam in 'n coalitie mèt VVD en SP. Op 18 september 2017 naom zie tijdelek 't börgemeistersjap euver vaan d'n kraanke Everhard van der Laan.

In december 2017 dreigde de PVV Ollongren veur de rechter te sleipe umtot zie in häören tied es Wèthawwer in Amsterdam had gedreig de Amsterdamse oonaofhenkelekheid te verklaore vaan Nederland es de PVV in de regering zaw komme. De PVV verdutsde Ollongren in de Twiede Kamer tot me daarteg jaor celstraof kin oplègke op iemes dee 'n deil vaan 't Nederlands Keuninkriek perbeert aof te sjeie.

Ollongren steit algemein bekènd um häör hendeg kritische hajding tege extreem-rechse partije in 't land, mèt naome de twie die zetele höbbe in de Twiede Kamer: PVV en FvD. Zie heet versjèllende kiere gezag tot de Nederlandse identiteit e bezej is wat inkel kin weure verstande in 't kader vaan de Groondwèt:
"[De grondwet] vormt de basis van onze gedeelde Nederlandse identiteit. Het is herkenbaar voor zowel minderheden als meerderheden en werkt niet als uitsluitingsmechanisme".
Nao dezen oetspraok in 2018 veel ze PVV en FvD aon veur 't aonvalle vaan de Nederlandse groondwètteleke weerde.

Ollongren naom 't Vicepremiersjap same mèt Carola Schouten en Hugo de Jonge euver vaan de PvdA'er Lodewijk Asscher. 't Ministersjap vaan Binnelandse Zake en Keuninkrieksrelaties naom zie euver vaan PvdA'er Ronald Plasterk. 

## Brónne
* Nederlandstaolege versie vaan dit Wikipedia-artikel
* "Dertig jaar cel voor Ollongren" - Omroep PowNews, YouTube
Lennestadt

Lennestadt is e Wesfaals en Sauerlands stedsje in de krink (*[[Kreis]]*) Kreis Olpe, te Noordrien-Wesfale (Duitsland). Ze is ouch de groetste stad vaan dee krink.
Mèt häör 135,59 km² en 25.755 inwoeners (2017) gief 't 'n bevolkeringsdiechte vaan 190 per veerkante kilometer.

't Op 280 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 43 oortsdeile (dörper die vreuger oonaofhenkelek waore).


Image:St._Jakobus_Elspe.JPG|De St. Jakobus, in 't bis Lennestadt behurende dörpke Elspe
Olpe

Olpe is e Wesfaals en Sauerlands stedsje en de hoofplaots vaan de krink (*[[Kreis]]*) Kreis Olpe, te Noordrien-Wesfale (Duitsland).
Mèt häör 85,88 km² en 24.511 inwoeners (2017) gief 't 'n bevolkeringsdiechte vaan 285 per veerkante kilometer.

't Op 307 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 22 oortsdeile (dörper die bis de gemeinte Olpe behure).


Image:OlpeInnenstadt04_2006.jpg|Oetziech op de binnestad vaan Olpe
Krim (sjiereiland)

De **Krim** (Krim-Tataasj: Къырым, *Qırım*; Oekraïenisj: Крим, *Krym*; Róssisj: Крым, *Krym*) is e sjiereiland i g'n Sjwatte Zieë. 't Sjiereiland ligk ten zude va g'ne Oekraïense oblas Cherson en is mit 't vastelank verbónge via d'r Istmus va Perekop. Ten oeëste ligk de Zieë van Azov, die via 'n sjmaal zieësjtroat verbónge is mit de Sjwatte Zieë. De óppervlakde is 27.000 km². Doamit is 't get klinger wie 't Belsj. 't Aatal iwuënesj bedruëg ruum 2,3 mieljoën. De groeëtste sjtad is Sebastopol. Krim-Tatare vörme 'n minderheed seër de deportaties durch Sjtalin in 1944. Huuj d'r daag woeëne hei vuural Rósse en Oekraïners.

De Krim dook al vreug óp in brónne va Greekse zieëlüj. Wie ze 't koloniseerde, woar 't eilank al durch de Tauri en Cimmeriësj bewoeënd. Sjpieëder sjtóng de Krim ónger herrsjappie van ónger mieë de Romeine, Gote, Byzantiene, Mongole, Tatare en Ottomane. In 1783 woeëd 't sjiereiland geannexeerd durch Roesland. Noa d'r val va de Sovjet-Unie in 1991 veel de Krim ónger Oekraïens gezag. In fibberwaar 2014 annexeerde Roesland 't gebeed en seërdien weëd 't betwis, wiewaal de mieëtste VN-lidsjtate de annexatie neet erkenne.

## Brónne
Kónsaer

:*Dit artikel geit euvere aopenbaar oetveuring; veure meziekvorm, zuuch: [[concert]].*
----

E **kónsaer** is 'n oetveuring van meziek veur e publiek. Gebroekelik traeje muzikantjen en zengers op (samen ouch waal "artieste" geneump) in e zoea-geneump "liveoptraeje". In sommige vel gebroek me noe ouch veuringespeeldj matterjaal, de "backtrack". Kónsaers kómme veur in allerhenj aan tuup samenhank en lokaasjes, ouch boete. 't Waord wuuertj zowaal bieje klassieke meziek es inne popmeziek gebroek. Ouch optraejes van fómfaars en hermenieje waere *kónsaer* geneump.

Kónsaers versjille zich in 't algemeint van broeksmeziek (*Gebrauchsmusik*), wie dans en fieësmeziek, en ouch van meziektheater, namelik door 't feit det de meziek zelf centraal steit veure loesterieër.

Kónsaers sloete gebroekelik aaf mit 'ne vorm van bedanke, wobie de muzikantje opstaon (es die zittendj höbbe gespeeldj) en zich buge veur 't publiek. 't Publiek bedank den de muzikantje door te klappen inne henj (alle saorte kónsaers), door te sjrieëve (rock- en popkónsaers) of door te vraoge veur 'ne zugabe (ouch waal *bies* of *encore* geneump). Döks spele de muzikantje hienao nag ein extra nómmer, sómtieds zelfs mieëdere extra nómmers.

De akoestische verhajinge zeen hieël wichtig bie e kónsaer. Echo en naoklank (galm) beïnvleuje allebei 't klankbild en 't vermeuge vanne muzikantjen einanger te huueren en ouch wiedet zie te huuere zeen in 't publiek. 'n Ruumdje mit 'n slechte akoestiek kan 't optraeje lestig toet zelfs ónmeugelik make. 'n Ruumdje mit 'ne zwake naoklank kan 't geluid dor en ónaangenaam make, dewiel 'n ruumdje mit 'ne lange naoklank de toeane lestig te óngersjeie kan maken en det kan interferensjeperbleme veroearzake. Kónsaers inne aope lóch kónne nag lestiger zeen, ómdet 't gein toe ruumdje guuef die de naoklank kan make. Döks gebroek me dan 'n plaats mit 'n netuurlike akoestiek, wie 'n mert, 'n anger plein, bie 'n moer of 'n aafbegrensdje ruumdje, wie bie 'n amfitheater.

'n PA-installaasje wuuertj gebroek veur 't gehieël (zank en instrumènte) oet te versterken en is nuuedzakelik veur grótter kónsaerzale, lektrikinstrumènten of kónsaers inne boetelóch. 'n PA-installaasje besteit oet 'n groeat aantaal aan óngerdeil, mer innen einveljigste vorm besteit die oet 'n signaalbrón (wie 'ne microfoon) en 'ne geluidsboks mit 'ne vorm van biebehuuerendje versterker (det kan beveurbeildj zeen: 'nen aktieve geluidsboks mit 'n passief mingtaofel of 'ne passieve geluidsboks mit 'n aktief mingtaofel).
Finnentrop

Finnentrop is 'n Wesfaalse gemeinte in de krink (*[[Kreis]]*) Kreis Olpe, te Noordrien-Wesfale (Duitsland).
Mèt häör 104,42 km² en 17.179 inwoeners (2017) gief 't 'n bevolkeringsdiechte vaan 165 per veerkante kilometer.

De op 250 meter hoegte ligkende umgeving is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 40 oortsdeile (dörpe die behure bis de gemeinte).


Image:Haus_Bamenohl-front.png|Haus Bamenohl in Finnentrop
Sint-Annaland

**Sint-Annaland** (Zieëws: *Stalland*; boete Sint-Annaland: *Setalland*) is 'n dörp i g'n gemingde Tholen i g'n provincie Zieëland. Óp 1 juli 2017 houw de plaatsj 3.694 iwuënesj. Sint-Annaland ligk aa g'n Krabbekreek, 'ne zieë-erm tussje de eileng Tholen en Sint-Philipsland.

## Gesjichde
't Dörp woeëd gesjtich in 1475, wie Sjarel d'r Kuëne zing haofsjwester Anna va Bourgondië touwsjtumming goof um e sjoregebeed bei 't eilank Tholen 't bedieke. Hei woeëd sjpieëder 'n kirk gesjtich. De hillige Anna woeëd sjütspatroeën van 't dörp. Óp 23 mei 1692 woeëd 't getróffe durch 'ne brank, woeëbei 56 hoezer en 34 sjtel verloare gónge. De hudige hervörmde kirk koam in 1899 tot sjtank in neoromaanse sjtiel.
Kaukasus

De **Kaukasus** (Abchazisch: Кавказ *Kawkas*; Armeens: Կովկաս; Azerbeidzjaans: *Qafqaz*; Georgisch: კავკასიონი *Kawkasioni*; Ossetisch: Кавказ *Kawkas*; Perzisch: رشته‌کوه قفقاز; Róssisch: Кавказ *Kawkas*; Törks: *Kafkas Dağları*) is 'n groep aan berg tösse de Zwarte Zieë enne Kaspische Zieë en vörmp ein vanne geografische grenze tössen Europa en Azië. De Kaukasus wuuertj verdeildj inne Groeate Kaukasus in 't naorden enne Kleine Kaukasus in 't zuje, die vanein waere gesjèdj dore Koeravallei. De Kleine Kaukasus wuuertj in 't zuje begrens dore reveer d'n Arak.

De bergspitsen in 't begletsjerdj centraal deil bereiken 'n huuegdje van mieër es 5 kilomaeter, worónger twieë doeaj vólkane: d'n Elbroes (5.642 maeter) enne Kasbek (5.033 maeter). 't Gebied kènmirk zich door väöl seismische aktiviteit.

De Kaukasus strèk zich oet euver 'nen aafstandj van 1.100 kilomaeter en euver veer versjillige lenj: Róslandj (mitte autonoom regio's Dagestan, Ingoesjetië, Tsjetsjenië, Naord-Ossetië-Alanië, Kabardino-Balkarië, Karatsjai-Tsjerkessië en Adygea) in 't naorde, Georgië in 't wèsten en Armenië en Azerbeidzjaan in 't zuje. d'n Hoogste bergrögk vörmp gooddeils ouch de grenslien tösse Róslandj einerzieds en Georgië en Azerbeidjzaan angerzieds, dewiel de klèndere bergrögk Georgië sjèdj van Törkieje en Armenië.

Kwa klimaat vörmp de Kaukasus 'n euvergangsgebied tösse de gemaesigdje enne subtroeapische zaon, die ónger invlood steit van 't oceanisch Middellandjs Zieëgebied enne oetgestrèkdje Siberische vlaakdjes mit 't kóntinentaal klimaat dao. De Kaukasus haet zoea 1.400 gletsjers die 'n totaal oppervlaakdje beslaon van bao 1.800 km²; de langste hievan höbben 'n lingdje van 14 kilomaeter.

't (Naord-)Kaukasus-gebied guldj es de Róssische streek mitte meiste etnische diversiteit. In dit gebied wone zoeaget 4 miljoen luuj die kónne waere verdeildj euver e tachtigtaal klènder en grótter etnische gruup. 't Gebied zelf neump me döks Kaukasië. 

## Gallerie

File:Kaukasus.jpg|Satellietbild.
File:Caucasus_topographic_map-fr.svg|Topografische kaart.
File:Caucasus-political_nl.svg|Politische kaart.
File:Caucasus-ethnic_en.svg|Etnische kaart.