open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ordovicium

't **Ordovicium** is e geologisje tiedpèrk die óngerdeel oetmakd va de era Paleozoïcum. De periode löp va 485,4 bis 443,4 meljoen joare geleje.  't Is 't twieëde tiedpèrk va de era Paleozoïcum en weëd vuuraafgegange durch 't Cambrium en ópgevolgd durch 't Siluur. Kinmarkengd woar de werme temperetuur en e hoeëg zieënivo, mit as oetzungering ing kótte iestiëdperiode i 't Sjpieër-Ordovicium en 't Cambrium haw wermere tempereture en e hoeëger zieënivo. 't Mieëtste mieëcellige leëve woar te vinge i 't water, allewaal 't de ieësjte insecter en primitieve vuurluëpers va plenter óp lank góf. Prominint marien leëve woare inkvisse en grapoliete en óp lank woare sjlekker vöalvuurkómmengd. Óch koame de ieësjte kaakluëse visse en sjpieër óch de kaakvisse i 't Ordovicium vuur. Óch de ieësjte korale, *[[Bryozoa]]* en zieësjtare óntsjtange.

't Ordovicium woeëd vuur 't ieësj vermild durch d'r Britse geoloog Charles Lapworth en 't vernömt noa de Keltisje sjtam de *[[Ordovices]]*. Get vuftig joare doa vuur woeëde de geologisje tiedpèrke 't Siluur en 't Cambrium óntdak en besjreve durch Roderick Murchison en Adam Sedgwick, allewaal de persieze definities va de tiedpèrke elkeen korrespondeërde. 't Ordovicium woeëd i 1906 officieel erkangd durch IGC. I Groeët-Brittannië woeëd 't Ordovicium, wie de anger tiedpèrke die durch Britse försjes zint óntdak, 't mieëts óngerzeukt. De series i 't Ordovicium zint vernömt noa Britse geografisje aadedinger. I de joare '90 woeëd ing weëltwiede indeling gemakd, die neet alling gebaseërd is óp Britse namer.

't Gesjteente va 't Ordovicium is mit 't Cambrisje gesjteente as ieësjte gevörmt en gevaawd tiedes de caledonisje orognese en hercynisje orognese en me kint Ordovicisj gesjteente vinke i de gebirgdes va Noardwes-Europa en Noard-Amerika. I de Ardenne kint me leech metamorf Ordovicisj zaanksjteë en leisjteë vinke. Mieëstes bevatte de undepere sedimente va Ordovicisje oersjprung óch fossiele.
Positron

E **positron** is 't antideilke van 'n elektron. 't Haet dezelvendje massa, mer 'n taengegestèldje lajing en wuèrtj aangegaeve es e+.

Positrone kómme vrie bie 't radioaktief verval van sómmige isotoape, wie 23Na. In principe zint ze juus wie elektrone stabiel deiles, meh wen e positron en 'n elektron op einanger boetsje annihilere ze einanger. Dit wil zègke det alle massa wuèrtj ómgezatte in innerzjie (fotone). Dit neump me gammastraoling:
* e+ + e- => γ + γ

De twieë gammaquante zólle in taengeneuvergestèldje richting vanne plaats van verinnewering ewegbewaege. De gammastraoling kan (geliektiejig) waere gemaete.
Sjrieve

**Sjrieve** is de waergaaf van 'n spraok in e tekstueel middel gebroekens 'n vergaoring van teikes of symboale ('t sjrif). Sjrieve wuèrtj óngersjeie van illustratie, wie 't sjiljere van grotteikeninge, en neet-symbolische menere veur 'n spraok te beware gebroekens neet-tekstueel middele, wie 'ne magneetbandj.

Sjrieve is 'n oetbreijing van de miensjelike spraok in d'n tied en de ruumdje. Sjrieve is wersjienlik begós in aoj culture es e bieproduk van politische expansie. Dees aoj culture hawwe e betroewbaar middel nuèdig veur 't euverbringe van infermaasje van de periferie nao 't centrum. Me heelj 'n (financieel) bookhaojing bie en sjreef historische gegaeves op. Rónjelóm 't veerdje millenium veur Christus óntgreudje de complexiteit van d'n hanjel en administraasje de meugelikheje van 't miensjelik ónthawd en woort sjrieve 'n betroewbaarder methood veur 't registrere en prizzentere van transaksjes in permanente vorm. Zowaal in Middel-Amerika es in 't Awd-Egypte zów 't sjrieve zich kónne höbbe óntwikkeldj oet 't biehaje van klenders en de politische noadzaak veur 't registrere van historische en netuurlike gebeurtenisse.
Bookhaojing

**Bookhaojing** (döks ouch *[[accountancy]]*) is 'n óngerdeil van de bedriefseconomie en behils 't biehaoje van de administraasje van 'ne persoan of 'n instèlling.

Emes dae in deze bedriefstak wirkzaam is neump me 'ne bookhaojer of 'nen accountant. Lit waal op det de naam *accountant* neet gans stump, 'nen accountant is in Nederlandj 'ne wètmaesig-vasgelagdje beroopstitel veur emes dae specefiek jaorraekening controleertj of opmaak of financieel administraasjes oetveurtj; me haet hiebie 'n speciaal opleijing nuèdig.

'ne Bookhaojer controleertj de beuk van de óngernumming, meh kan ouch raod gaeve. Bie 'ne bookhaojer dae in opdrach wirk veur groate bedriever, ligk 't accent döks mièr op 't controlere; bie 'ne bookhaojer veur klein óngernumminge geit 't mièr euver 't gaeve van raod.
Teks

'n **Teks** is in de breie zin 'n rits aan talige teikes, wie litters, symboale of klenk die in 'n communicatieve situatie es e gehièl wuèrtj ervare. 'n Teks kan dus zowaal gesjreve es óngesjreve zeen.

't Guèf dus, bie de óngergrens, tekste die slechs bestaont oet ei teike of eine klank. In väöl gevel besteit 'n teks aevel oet 'n aantaal good-geordendje wäörd en zatse, die min of miè coherentie en cohesie vertuène. Aan de baovegrens krieg me den 'n romanteks, e lank gespraek of gewuèn 'nen dialoag tösse twiè persoane.

De samehank en 't communicatief functionere van tekste bestudeertj me in de tekslinguïstiek (samehank) en de pragmatiek (communicatief functionere).
Periferie

**Periferie** is 't taengeneuvergestèldje van centrum. 't Kan verwieze nao:
* Achterlandj;
* Nederlandj boete de Randjsjtad;
* Periferieje van Griekelandj;
* Perifeer zaenstèlsel;
* Kringspier van d'n anus.
Perifeer zaenstèlsel

't **Perifeer zaenstèlsel** is 't deil van 't zaenstèlsel det boete 't centraal zaenstèlsel is gelaenge. 't Perifeer zaenstèlsel vörmp de verbinjinge van en nao de organe en weefsele en 't centraal zaenstèlsel. 't Wuèrtj nao fónksje verdeildj in 't autonoam zaenstèlsel en 't somatisch zaenstèlsel (of animaal zaenstèlsel). 't Besteit oet einendertig paar aan spinaal zaene oet 't rögkemarg, twellef paar aan herrezaene oet de herrestam, twieë grensstrenge die links en rechs naeve de rögkegraot ligke en häör biebehuèrendje zaencelle die ouch boete 't centraal zaenstèlsel ligke. Dees zaene innervere ónger anger de spiere, organe en lidmaote. 't Perifeer zaenstèlsel verbindj de geneumdje strukture mit 't centraal zaenstèlsel; in taengestèlling tót det litste wuèrtj 't perifeer zaenstèlsel neet besjurmp door knäök of anger breers.
Siluur

't **Siluur**  is e geologisje tiedpèrk dat óngerdeel oetmakd va de era Paleozoïcum. De periode löp va 443,4 ± 1,5 bis 419,2 ± 3,2 Ma. 't Tiedpèrk weëd vuuraafgegange durch 't Ordovicium en weëd ópgevolgd durch 't Devoon. I 't Siluur woar de algemene zieënivo hoeëger en de tempereture wermer as i 't Ordovicium. De dominante lankmassa i 't Siluur woar 't superkontinint Gondwana. Tusje de klieëner kontininter Laurentia ('t hütse Noard-Amerika en Greunlank) en Baltica ('t hütse Noard-Europa) vóng caledonisje orognese plaatsj, wie i 't vuuraagegange Cambrium en Ordovicium, oeë-durch in Noardwes-Europa en d'r oeës-kös va Noard-Amerika gebirgdes óntsjtónge. Tiëdes 't Siluur greujde de ieësjte echte plenter óp lank. Gewervelde biester koame nag neet vuur óp lank. I zieë ónjtónge de ieësjte beenvisse, die jets d'r groeëtste gróp vörme binne de visse. *[[Brachiopode]]*, graptoliete en trilobiete zint algemene fossiele oet de geologisje periode. I de mieëstes óndepe zieëje góf 't neëve de kaakvisse, óch groeëte koraalriffe. Óp lank woare de ieësjte óngerwervelde biester talriek, wie insekter, sjorpioene en sjpinechtige. De peilsjtaatkreëfte leëve nag sjteets i ge köswatere va de Amerikaanjse oeëskös en hawwe Siluur as oersjprung.

't Siluur woeëd rónk 1830 gedifinieërd durch d'r Sjotse wetesjapper Roderick Murchison. Murchison koam tót dees óntdekking noa geologisj óngerzeuk i 't zude va Wales. Heë benömte 't gesjteente oet 't Siluur noa de *[[Silure]]*, e Keltisje vólk dat leëfde óp g'n grénsj tusje Wales en Ingelank. Zingen collega Adam Sedgwick óngerzeukde 't awwer Cambrisj gesjteente en beë publiceërde same dön wirk. Óndudeligheed sjöpte verwarring uëver de persieze indeling va de geologisje tiedsjaal. D'r geoloog Charles Lapworth vóng hei-durch i de indeling 't systeem Ordovicium oet, dat de geologisje tiedperke oeteen hawwe mós. 

't Silurisj gejsteente kumt i Noardwes-Europa bekans uëveral vuur, meh óft hat 't ónger g'n linje Groeët-Brittannië-Scandinavië metamorfose óngergange tiëdes de sjpieër hercynisje orognese i de tiedpèrke Devoon en Carboon. Wieër i Noard-Europa, wie i Sjotland en Noorweëg, guëf 't óch Silurisj gesjteente dat metamorfose óngergegange hat tiëdes de ieëder caledonisje vaawing. Hei kumt Silurisj gesjteente óch aa de óppervlaak.
Meson

E **meson** is e subatomair deilke det besteit oet 'ne quark en 'nen antiquark. Tót de mesone behuère ónger anger 't pion (π-meson) en 't kaön (K-meson). Ómdet mesone zint opgeboedj oet quarks behuère ze juus wie de baryone tót de femielje van de hadrone. Mesone höbbe 'ne ganstalige spin en valle daoveur ónger de bosone, in taengestèlling tót de baryone die 'nen halftalige spin höbbe en ónger de fermione valle.

Mesone zint deilkes die zwaorder zint es 'n elektron, meh lichter es e proton. Ze kómme veur in kosmische straoling.
Kosmische straoling

**Kosmische straoling** besteit oet subatomair deilkes of atoame die häören oarsprónk vinje boete d'n aerdsen dampkrink en die 'n kinetische innerzjie höbbe van inkel mieljarde eV tót mièr es 1020 eV. De subatomair deilkes in de kosmische straoling kinne elektrone, protone, neutrone of ioniserendje atoame zeen. De inioserendje atoame kómme van e groat deil van 't periodiek systeem, gans tót aan uranium.

E klein deil, zoaget 0,1% van de kosmische straoling, besteit oet fotone in de vorm van gammastraoling.

Wen d'n dampkrink in aanraking wuèrtj gebómbardeerdj door de deilkes zörg 't aerdmagnetisch veldj en de versjeie saorte gaas in d'n dampkrink t'rveur det de straoling wuuertj aafgebrems en ómgelèdj (aafgebaoge).

Me vermeudj det de houfbrón wovan de kosmische straoling kump explosies van supernova's is.
Arowakke

De **Arowakke** of **Arawakke** zeen e volk van indiane die zich taege 't ènj van de viefteende eeuw hadde gevestig op de Antille, in 't Amazonebekke, in Florida en aan de voot van d'n Andes. De tale die ze sjproke beheure tót de Arawaktaalfemilie.

De bekindjste groep waas de Taíno, die op Hispaniola, Puerto Rico en 't oostelik oetènj van 't eilandj Cuba laefde. De Arowakke die op de Bahama's laefde waerde *[[Lucayan]]* geneump.
Peristaltiek

**Peristaltiek** is de kniepende bewaeging van e buusvörmig orgaan die d'rveur zörg det 't aete veuroetkump in 't maag-dermsjtèlsel of de urien in de urienbuus tösse 't neerbekke en de blaos. Door de peristaltiek is 't beveurbild meugelik óm e glaas water te drinke terwiel emes óngerstebaove hèngk.

Bie peristaltiek trèkke de lingdesjpiere en de kringsjpiere in de wandj van d'n derm baove (of achter) de voorpratsj zich same; dees sametrèkking is reflexmaotig en volg op 'n oetrèkking van d'n dermwandj door de voorprop.

Peristaltiek kump ouch veur bie de rinkwörm; ouch hie wirke de kring- en lingdesjpiere same, det peristaltische bewaeginge geuf.
Neerbekke

't **Neerbekke** of de **neersjóttel** (Letien: *pyelum* of *pelvis renalis*) vörmp de binnekantj van de neer. 't Is e klein opvangrizzervoar veur de urien, die door de nefrone wuèrtj geperduceertj. Vanaaf 't neerbekke löp d'n urienleier of ureter nao de blaos. De ureter haet 'n peristaltische functie.

E veurkómmendj perbleem bie 't neerbekke is det op de plaats van de aanhechting mit d'n urienleier 'n vernejjing (stenoas) óntsteit (ureterstenoas).
Gewiech

't **Gewiech** is de krach die e veurwèrp op zien oonderstäöning oetoefent t'n gevolg vaan de aontrèkkingskrach tösse dat liechaam en de eerd. In geval vaan rös of bij 'n beweging mèt 'n constante snelheid is 't gewiech geliek aon die aantrèkkingskrach, ouch wel de zwoertekrach geneump.

't Verband tösse gewiech en massa is daan:

:
G = m \cdot g


mèt G 't gewiech in Newton, m de massa in kilogram en g de valversnelling of *versnelling vaan 't [[zwoertekrachsveld]]* in ms^{-2} (op eerd umtrint 9,81).

In 't daogeleks taolgebruuk weurt de term 'gewiech' dèks gebroek wobij de strikter definitie 'massa' weurt bedoeld.

## Zuug ouch
* Massa
Rije

**Rije** is 't ziech voortbewege op de rögk vaan e bies. Dit gebäört gemeinelek mèt peerd, ezele, kemele of dromedarisse, meh weurt ouch wel gedoon op moelezele, jaks, lama's, olifante of zelfs struusveugel. Iemes wat rijt neump me 'ne ruter; 'ne vrouweleke ruter weurt dèks *[[amazone]]* geneump (al kump dees benaoming allein in de peerdewereld veur).

't Is oondudelek wienie de mins perceis rijbieste is goon domesticere, meh väöl wijs trop tot dat roond 3500 veur Christus veur 't iers mèt 't peerd gebäörde (in de steppe vaan Eurazië), roond 4000 v.Chr. mèt d'n dromedaris en roond 2500 v.Chr. mèt de kemel. Me kin 't daomèt datere tot de late steintied daan wel de vreuge broonstied. De meugelekheid veur ziech te verplaotse op loupende bieste die daobij väöl gewiech aonkinne heet volker mèt 'n nomadische of haafnomadische levesstijl good geholpe ziech euver groet gebeed te verspreie, en um aanders oonbegoonbaar gebeed wie de weuste door te koume. Later is me goon menne, d.w.z. vare mèt veural peerd veur de kaar.

Tot aon de koms vaan gemotoriseerd verkier waore rij- en trèkbieste vitaol veur de economie vaan alle e bitteke oontwikkelde volker. Sinds ind negentienden iew góng de behoefte aon rijbieste evels sterk achteroet. Toch zien ze nog neet verdwene. Alleries in nog neet gans economisch oontwikkeld gebeed. Wijer in roeg gebeed wat veur oto's neet gans touwgenkelek is (wie ummer nog de weuste of 't huuggebergde). In de westerse wereld zuut me hei en dao nog de berijde pelitie (agente te peerd). Gans in 't bezunder weurt allewijl evels gerijd veur de sport of   plezeer (zuug ouch peerdssport).

't Liere rije vereis 'n intensief oefening, die me beter es keend al begint. Umtot rijbieste 'nen eige wèl höbbe, kin me neet zoonder mie vaan ze opaon goon; daobij kump tot ze belierd mote weure. Wee veur 't iers op de rögk vaan e rijbies zit, zal zeker eve zien evewiech mote zeuke. E wijer evewiechsprobleem oontsteit wienie 't bies geit loupe; dravers (peerd, ezele etc.) goeje op, dewijl tèllers (kemelechtege, olifante etc.) de ruter deit slingere. Veur 't besture vaan e bies zien hölpe nujeg, die vertèlle boe   heen moot goon of tot 't snelder daan wel laankzamer moot. Hölpe gief me mèt de bein, de zit en mèt de teugele.
Mechanische sporte

**Mechanische sporte**, ouch wel **motorsporte** geneump (allewel tot dat verwarrend kin wèrke) zien die sporte boebij me gein minseleke of dierleke krach gebruuk meh door middel vaan motore prestaties moot lievere. Gemeinelek geit 't heibij um de snelheid; mechanische sporte höbbe dus de vörm vaan 'ne race of wèdloup. Bij mechanische sporte weurt de veerdegheid vaan de sporter gecombineerd mèt de kwaliteit vaan 't materiaol; inferieur veurtuige make 't extreem lesteg um 'ne race te winne. Hei-in liekene dees sporte op de peerdssport (boe me vaan de kwaliteit vaan 't peerd aofhenkelek is), en in minder maote ouch op sporte wie fietserenne en sjaatse (boe me wel zelf de krach lievert meh boe 't materiaol väöl vaan de snelheid bepaolt).

De bekindste en geleefste mechanische sporte zien otorace en motorrace, die allebei in diverse klasse zien ingedeild. Heibij weurt op 'n baon gevare, gemeinelek mierder rundes. Los daovaan stoon de rally en de motorcross, boebij me in ope veld veurt. Ouch mèt motorbote weurt soms gerace. E veurbeeld vaan 'ne neet op snelheid geriechde mechanische sport is otopolo, wat neet väöl weurt gedoon.

Motorbootrace stoont op 't program vaan de Olympische Speule in 1908. Sindsdeen zien mechanische sporte neet mie op de Speule veurgekoume, umtot 't Olympisch Comité besloot ze te were.

Bekinde machanische sporters oet de Limbörge zien pa en zoon Jos en Max Verstappen, die in de Formule 1 vore resp. vare.
Mega-annum

**Mega-annum** (litterlig oet 't Latien: *miljoen joare*) of aafgekót *Ma*, weëd i de geologie en de paleontologie gebroek vuur de aaduding van awwerdóm i miljoene jöare en 't weëd genoteerd mit factor 106. I de mieëtste gevalle weëd mit *Ma* inne versjtreke tieëdsdoor bedoeld, meh me gebroek zoeën aaduding óch vuur e tieëdstip. 10 Ma kin dös zoeëwaal 'n periode van 10 Ma of e moment van 10 miljoen joare geleje beteëkene. In 't SI-sjtelsel hat 't Ma ing waarde va 31.558 Ts (terasekónd). 

## Zuuch óch
*Annum
*Hectoannum
*Kiloannum
*Giga-annum
Constantijn Huygens

**Constantijn Huygens** (D'n Haag, 4 september 1596 – aldao, 28 meert 1687) waas 'ne Nederlandjsen dichter, diplomaat, geleerde, componis en arsjitek.

Huygens sjteit bekind es eine van de grootste dichters oet de Gouwje Eew. Hae waas ouch secretair van twee prinse van Oranje: Frederik Hendrik en Wullem II. In Veurburg leet t'r 't nog ummer besjtaond boete Hofwijck boewe, bedoeld veur ef bie te kinne kómme van de Haagse politiek.

Huygens besjpeelde versjillende meziekinstrumente (luit, gitaar, viola da gamba en klavecimbel) woveur d'r e groot aantal wirke sjreef. Meziek vónj d'r belangriekers es zien litterkundige wirke, die d'r nao zelfzegke in ziene minne vriejen tied sjreef.

Constantijn Huygens waas de vader van de sjtaotsman en netuurkundige Constantijn Huygens jr. en de bekinde netuur- en wiskundige Christiaan Huygens. Hae deilt 't graaf mit ziene zoon Christiaan in de Grote Kèrk van D'n Haag.

Nao dezen Huygens is de literair pries geneump, de Constantijn Huygenspries.
Vogelhut

**Vogelhut** is ein wièk in de Limburgse stad Venlo. 't Leejt op de steilrand van de Maosterrasse en 't haet 4.500 inwoëners. Mier es de hèlf van de bewoëners van Vogelhut wuuent in sociale huurwuueninge en zoën 12 tót 15% haet neet-Westerse, allochtone aafkóms, waovan 'n aanzeenlik deil Marrokane en Turke. Ouk 't gemiddelde inkoëme is lieëger es in de res van Venlo. In 2005 haet de gemiddelde inwoëner van Vogelhut 'n inkoëme van €11.200, taenge €12.000 det gemiddeld is veur de gemeinte. Umdet 't aantal allochtone touwnaemt, kin dit negatieve gevólge höbbe veur de laefbaarheid en veiligheid in de buurt. Um die reie haet de gemeinte 't wièkcentrum heróntwikkeld en ein nuuj park aangeleg.

Oersprunkelik waas de bedoeling um óp de plèk van de wièk 'n hoeëgwaardiger wièk te boewe. Door ruumtegebrek en wuueningenoëd van vlak nao d'n Twieëde Waereldaorlog, woorte einvaudige hoezer geboewd mit steun van de staot, net wie in wièke wie Genuuë. De wièk haet aevels ein hecht vereinigingslaeve en steit ouk bekind es *sociale wièk*. Heej ligke ouk de vootbalvelder van de Venlose Boys en de VV VOS. Ouk haet de vootbalklub VVV-Venlo heej zien trainingsveld. Ouk haet Vogelhut ein vastelaovesvereiniging en 't gemingde koeër *Bergklokken* en *Vaderhike*.
Hagerhaof

**Hagerhaof** (Nederlands: *Hagerhof*) is 'n wiek in 't zuje van de stad Venlo. 't Haet óngeveer 3.000 inwoeëners en leet ingeklemp tösse de Maas, 't spaor en de A73. Aan de naordkant grens Hagerhaof aan Sinselveld, in 't oeëste aan de wiek Hagerbrook, in 't zuje aan Wielderhaof en in 't zuudweste aan de Tegelse wiek Sint-Josephparochie. Door Hagerhaof leep de N271 (Tegelsewaeg), dae de wiek opdeilde in Hagerhaof-Wes en Hagerhaof-Oeës. Dae provinciale waeg is inmiddels umgelag. 

Hagerhaof-Oeës woort nao d'n Twieëde Waereldoorlog gebouwd. In de vieftiger jaore vestigde zich heej vuuel Molukkers en Amboneze. Vandaag de daag woeëne heej vuuel Törke en Marokkane. Hagerhaof-Wes woort aangelag in de tachetiger en negetiger jaore en is 'n buurt mit 'n autochtoon mierderheid.

Aan de zujelike rand van de wiek leet *College Den Hulster* (vo), taegeneuver 't terrein van de Venlose Greunteveiling. 
Vaerder is dao 'n kinderboerderie te vinde en 't *VieCuri-gashoes*.

## Naamgaeving
De wiek is verneump nao de gelieknamige boerderie, die ouk waal *Wylrehof* of *Wielderhof* wuuert geneump. De naam *Hagerhof* woort, veur zoeëwied bekind, veur 't iers opgeteikend in 1867.

## Brónne
Woody Allen

**Woody Allen** (Brooklyn, New York, 1 december 1935) is 'nen Amerikaanse filmrezjisseur, filmproducent, sjrijver en aktäör.

## Extern linke

* Woody Allen Internet Movie Database
Greunveld

't **Greunveld** (Nederlands: *Groenveld*) is 'n buurt van Venlo. 't Is ónderdeil van de wiek Stalberg.

't Is 'n rilletief nieje buurt en de meiste huzer woorte gebouwd aan 't ind van de 20en ieëw. Vandaag de daag woeëne dao zo'n 2.000 minse. Vreuger waas 't 'n greun en landelik gebeed en det zuut me nog truuk aan 't feit det 't vandaag de daag vuuel greunveurzeninge guuef in de wiek. Vaerder steit heej 't Hoes Stalberg, 'n markante, witte hiereboerderie oet de 17en ieëw.

In Greunveld guuef 't ouk 'n vestiging van *Gilde Opleidingen* ('n mbo-schoeël).

## Trivia
Leedjes wao-in de buurt wuurt geneump:
* Al Waat Ik Dink - Jeroen van den Ham en Jos Baggermans (2006/2007)
* Zoemaar veur de Yen - Pinda Wullum

## Brón(ne)
Kittingpons

'n **Kittingpons**, **fietsjepons** of **draodaezelpons** is e gereidsjap womit me 'n fietsjekitting oppe juuste lingdje kan bringe.

Behölpes 'n kittingpons kan 'n pen inne kitting gans of deils in- of oetgedrejdj waere veure kitting te verzeen van 't gewunsde aantaal aan sjakele. Ze haet daoveur 'n drökstif mit 'nen kleinderen diamaeter es de pen inne kitting. De stif zitj vas aan e sjroefmechaniek zodet de stif in- of oetgedrejdj kan waere.

Veur 'n pen oete kitting te drökke wuuertj de kitting zoea inne kittingpons gelag det ze inne daoveur bestumdje nokke vèltj en de pen mitte stif in 'n lien kómme te ligke. Bieje oetdrejjing vanne stif zal de pen vervölges dore stif ummertoe wiejer oete kitting waere gedrök.

't Sloete vanne kitting is aafhenkelik vanne saort aan fietsjekitting. Sómmige kittinge kónne waere geslaote door mitte kittingpons 'n bestäöndje of neet gans-oetgedrökdje pen trögk te duje mitte pons. Bie anger kittinge mót de pen gans waere oetgedrök, wonao 'n speciaal pen wuuertj gebroek veure kitting te doon sloete. Ouch bestaon speciaal sloetsjakele die zóngere pons de kitting kónne sloete.

## Zuuch ouch
* Fietsj
Smik

'ne **Smik** is e laankwerpeg veurwerp gemeind veur controle oet te oefene euver lui of bieste, door ze pijn te doen of sjrik aon te jage. Heer kin es straofwerktuig of es instructief middel weure ingezat. Smikke gief 't in twie hooftype: stijf smikke (boemèt me direk oethaolt) en buigzaam smikke (boe 't e haandvat gief en 't buigzaam gedeilte get moot rake). Buigzaam smikke kinne, wienie speciaol mèt dat doel gehanteerd, hiel hel zwejje en daobij zelfs door 't geluidsbreer knalle.

## Bij lui oonderling
Smikke höbber miejerlei touwpassing. Veural vreuger woorte ze dèks touwgepas es straofwerktuig veur wienie 'nen doedsstraof es te zwoer gol meh wienie geldboetes of opebaar te kiek stèlle te liech woort gevoonte. Smikke vaan dat typ zien oonder mie de knoet (oet Rösland) en de kat-mèt-nege-stert (op Nederlandse en Ingelse sjeper). Allewijl weure smiksleeg veural nog mèt de sharia geassocieerd en in streng-islamitische len es straof gegeve (zuug ouch liefstraof). In de BDSM-wereld weure smiksleeg dèks veur 't plezeer vaan allebei de partners es deil vaan 't erotisch speul gegeve. 't Is heibij zaak veur dat mèt bezej en beleid te doen, umtot me de partner pijn maag doen meh gein fysieke sjaoj maag touwbringe. Wijer weure in sommege religieus rituele smikke ingezat veur zelfkastijing.

## In de communicatie mèt bieste
Lui die mèt bieste umgoon gebruke smikke veur diverse doele. Me kin vee drieve mèt de smik door 'm op de groond te doen knalle; heidoor zalle de bieste sjrikke en doorloupe. Heiveur gebruukde me vaanajds dèks e gutsjke of 'nen deurepiezel.

In de peerdewereld weure diverse smikke gebruuk. In de dressuur is 't veural e corrigerend middel um, wienie aander hölpe (bein, zit, teugel) neet good wèrke, de riechting of impuls aon te geve. E good aofgeriech peerd en 'ne goje ruter höbben 'm in principe neet nujeg; daorum maag me op de hoeger dressuurniveaus neet mie mèt smik rije.

In de springsport is de smik e stök belaankrieker. 'ne Springsmik kump ouch get helder aon, umtot e peerd veur 't numme vaan hindernisse e stök mie geprikkeld moot weure. Zoe'n smikke höbbe väöl dèkser e plat ind (zuug de foto), wat 't peerd zeker zal irritere.

De mensport gebruuk de smik nog intensiever, umtot de kótsjeer gein beinhölpe kin geve. Mensmikke zien laank, mèt e kort, flexibel ind. Heimèt völt de menner zien getuughölpe aon.
Carl Philipp Emanuel Bach

**Carl Philipp Emanuel Bach** (Weimar, 8 miert 1714 - Hamburg 14 december 1788) waor 'nen Duitse componis. Zie werk vèlt oonder de rococo daan wel (pre-)klassiek, in 't bezunder oonder d'n empfindsame ('sentimentele') stijl. Gebore es twiede zoon vaan Johann Sebastian Bach en dee zien ierste vrouw Maria Barbara kraog heer de meziek vaan joonks aof aon mèt. Volwasse gewore góng heer in deens bij de meziekleefhöbbende keuning Frederik de Groete in Potsdam. Dao componeerde heer oonder mie orkesmeziek en veural väöl klaveermeziek. Vaanaof 1768 woende en wèrkde heer in Hamburg, es opvolger vaan Georg Philipp Telemann, en góng heer ouch lutheraanse kèrkmeziek sjrieve. Ziene meziek versjèlde vaan de mieste aander componiste oet deen tied door 't väölvöldeg gebruuk vaan oonverwachde tempowisselinge, oonverwachde modulaties, depe chromatiek en rieke hermenieë, alles um de grèllegheid vaan de minseleke natuur getrouw te sjèldere. Mèt deze meziek maakde heer ziech geleef bij meziekleefhöbbers, neet in 't minste aander componiste. Oonder mie Joseph Haydn góng bij Bach in de lier. Ouch es klaveerlierer maakden 'r naom; zie book *[[Versuch über die wahre Art, das Clavier zu spielen]]* is nog ummer vaan groet belaank veur 't meziekwetensjappelek oonderzeuk.
Hertaanval

'nen **Hertaanval**, **hertinfark**, **attak** of **myocardinfark** is 't aafstèrve van e deil van de hertspier door 'n óngerbraeking in de bloodtoeveur door de kransslaagaore. Dit kan leie tót (sóms op kórten termien laevesbedreigendje) ritmestuèrnisse en tót hertfale door ónvóldeundje pómpwirking van 't hert.

De patiënt veultj in typische vel 'n zwaor, drökkendje pien middenachter 't bórsbein, sóms oetstraolendj nao de kake of de sjóljer, veural de linkse. Dit geit döks gepaardj mit zweite, bleikheid en doadssjrump. In verbandj mit de kans op ritmestuèrnisse is 't van belank zoa snel meugelik in e krankenhoes te waere opgenómme.

Es ritmestuèrnisse oetblieve of mit succes kinne waere bestreje en 't spierverluus neet te groat is zoadet de pómpfónksje neet zwaor wuèrtj aangetas vindj genaezing plaats in de loup van inkel waeke.

Risicofactore veur 't optraeje van 'nen hertaanval zint rouke, diabetes, inaktiviteit, alcoholisme, hoag blooddrök, te hoag cholesterol, 't mennelik geslech, aojerdóm en genetische factore.
Abdie Lilbós

De **Abdie Lilbós** is 'n cisterciënzer abdie vanne trappiste die in Pepienesbrögk ligk, e gehuch vanne Limburgse sjtad Ech. Lilbós waerdje gestich vanoet de Sint-Bendictusabdie oppe grens tösse 't Belsje Haëmet-Achel en de Nederlandjse gemeindje Heeze-Leende. Doordet 't te väöl kandidate goof veur de abdie in Achel, waerdje in e zómpig gebeed kórt biej Ech 'n nuuj gestich ónger de derdjen ab van Achel, Dom Bernardus Maria van der Seyp. De ieëste groep arriveerdje in 1883 en in 1912 waerdje Lilbós tót abdie verhaeve. Dom Victor van den Eynden waerdje d'n ieësten ab.

Biej de abdie behuuerdje e gasteverblief, det waerdje geboewdj in 1890. Momenteel is 't e restaurant: 't Hof van Herstal. Biej de abdie herinjere ouch 'n kapel, 'ne bunker en e vleegmesjienmonument aan d'n Twieëdje Waereldoorlog. Saer 2003 is de Abdie Ulingsheide in Tegele 'n dependance van Abdie Lilbösj. De kloasterkèrk waerdje inne jaore 2012-2013 gerestaureerdj. Momenteel haet de abdie 13 monnike die zichzelf in häör laevesóngerhawd veurzeen. 't Guuef 'nen 110ha groaten haof mit akkerboew, losloupendje verke, rinjer en wiejer guuef 't ouch nag 'nen imker. Daonaeve haet 't kloaster nag 30ha netuur in behieër. De abdie behuuertj same mit 't veurmaolig Kloaster d'n Hoop tót 't Natura-2000-gebeed *[[Abdij Lilbosch & voormalig Klooster Mariahoop]]*.

## Livar

I g'n abdie weëde óch producte gemaak mit 't vleesj va verantwoad verzörgde verkes mit d'r naam: Livar. Dit sjteët vuur *Limburgs kloeësterverke* (Nederlands: **Li**mburgs klooster**var**ken). 't Bedrief woeëd in 1999 ópgerich durch de monnike en leëvert allewiel (i versjillende produkte verwirk) verkesvleesj va hoeëge kwaliteet aa beenhouwesj en restaurants durch gans Nederlank en inkel plaatse i Dütsjlank en 't Belsj.

## Weblink
* Officieel website
Ne bis in idem

**Ne bis in idem** (óch waal: *non bis in idem*) is 'ne term oet 't Latien dat vuurnamelig in 't sjtroafrech en 't belastingrech weëd gebroek. 't Is e rechsbeginsel en 't beteëkent litterlig *neet twieëmoal 't zelfde*. 't Beginsel, deë zingen oersjprung in 't Romeins rech hat, is te vinge in 't Nederlangks, Europees en internationaal rech. Concreet hoot 't i dat me neet twieëmoal vuur 't zelfde vergriep veroerdild kan weëde. Dit gild evvel neet wen me i twieë versjillende soevereine gebeder dezelfde sjtrafbare feite pleëg en oeë-va geë sjprake is van uëverkoepelend (Europees of internationaal) rech.

In 't belastingrech gild 't ne bis in idem wen me beivuurbild wirk óp 't Belsj, meh woeënt i Nederlank. Dan betaalt me bevuurbild nor de Nederlangkse belasting, en is me neet verplich óch nag de Belsje te betale.
 
## Trivia
De lengere versie va d'r term *ne bis in idem* is: *inter easdem partes de eadem re ne bis sit actio*, wat ing oetveuriger definitie is va d'r term *ne bis in idem*: dat heësj, tussje dezelfde partieje maag neet twieëmoal ing actie weëde igesjteld mit betrekking tot dezelfde zaak.
Olivier Messiaen

**Olivier Eugène Charles Prosper Messiaen** (Avignon, 10 december 1908 - Clichy, 27 aprèl 1992) waor 'ne Franse componis, pianis en organis. Heer woort gebore es zoon vaan 'ne professor en 'n diechteres. Al op èlfjaorege leeftied góng heer nao 't Paries conservatorium, iers es student piano en slaagwerk, later örgel (bij Marcel Dupré) en compositie (bij Paul Dukas). Vaanaof de jaore 1930 deeg 'r vaan ziech spreke door gans origineel en tege d'n tiedgeis ingoond werk, wat ziech kinmerk door bezunder, dèks zelf oetgevoonde toenlèdders, oonregelmaotege ritmes (oontliend aon oonder mie de gregoriaanse gezaange en oetheimse meziek) en 't incorporere vaan vogelzaank. Ouch getuige de werke vaan 'nen depe zin veur 't religieuze; Messiaen waor zie gans leve 'ne bekinnende katheliek. Kort nao d'n Twiede Wereldoorlog heel heer ziech bezig mèt extreem modern en gereguleerde werke die aon de basis zouwe stoon vaan 't serialisme; zoedoende kaom heer in 't centrum vaan d'n Europesen avant-garde te stoon en verzaomelde heer diverse aonkoumende componiste um ziech. Allewel tot dit häöm tot eine vaan de invloodriekste componiste oet d'n twintegsten iew maak, kierde heer ziech vrij snel vaan deze stijl aof. Heer bleef zie gans leve productief; zie later werk weurt, zoe good wie zien iedert, hoeg aongeslage.
Boondsrippubliek Duitsland (1949-1990)

De **Boondsrippubliek Duitsland** (Duits *Bundesrepublik Deutschland*), informeel **BRD** of **Wes-Duitsland** geneump, waor 'ne staot in Wes- daan wel Midde-Europa dee voortkaom oet de Amerikaanse, Britse en Franse bezèttingszones die in 1945 nao de Duitse capitulatie in d'n Twiede Wereldoorlog in 't verslage Duitsland waore ingestèld. Dees drei zones waore, neve 'n veerde, de Sovjet-bezèttingszone, gemeind um 't land door 'nen tied vaan denazificatie heer te bringe. Al gaw kaome evels de groete ideologische versjèlle tösse de democratische westerse machte en de Sovjet-Unie vaan Stalin aon 't leech. In 1948 kaom 't tot e conflik wie in de westerse zones de Duitse mark woort ingestèld en de Sovjetrusse es reactie Wes-Berlien gónge blokkere. De drei westerse bezètters beslote ziech te spje mèt 'n nui, democratische groondwèt die daan mer zoonder instumming vaan de Sovjet-Unie mós weure opgeriech. Op 23 mei 1949 waor 't zoewied. Es reactie hei-op stiechde me in de Sovjetzone dao-op de DDR, op communistische groondslaag. Heimèt waor de deiling vaan Duitsland veur veerteg jaor e feit.

't Nui land oontwikkelde ziech in de jaore '50 en '60 verrassend snel tot 'n veurbeeldege democratie en economische groetmach (*[[Wirtschaftswunder]]*). Mèt Fraankriek woort 'ne vrundsjappeleke band opgebouwd, dee leide tot de opriechting vaan de Europese Gemeinsjap veur Kole en Staol, later via EEG en EG gewore tot de EU. In de jaore '70 kaom 't in Duitsland, mier nog es in de res vaan Wes-Europa, tot 'n oetbarsting vaan extreemlinks gedachtegood, soms in gewelddaodege vörm (RAF). Wie in de jaore '80 de communistische wereld sterk achterop raakde, destabiliseerde 't bewind in Oos-Duitsland en kaom de discussie euver hereineging op gaank. Op 3 oktober 1990 waor 't zoewied. 't Hereineg Duitsland hèt officieel ouch *Boondsrippubliek Duitsland*; formeel is 't dezelfde staot es dee hei besjreve weurt (de hereineging waor officieel 'n touwtrejjing, *Beitritt* vaan de DDR tot de BRD). In alledaogs spraokgebruuk sprik me vaan *Wes-Duitsland* veur de historie tot 1990, en gewoen vaan *Duitsland* veur jaore daonao.

't Saarland stoont nog tot 1957 oonder Franse bezètting, tot de bewoeners ziech per rifferendum oetspraoke veur aonsleting bij de Boondsrippubliek. Officieel waor Wes-Berlien, door de speciaole status vaan gans Berlien, gei deil vaan de BRD; praktisch gezeen evels wel.
Duitse Democratische Rippubliek

De **Duitse Democratische Rippubliek** (Duits: *Deutsche Demokratische Republik*), gemeinelek **DDR** of **Oos-Duitsland** geneump, waor 'ne staot in Midde-Europa op communistische groondslaag. De staot kaom voort oet de Sovjet-bezèttingszones vaan Duitsland en Oos-Berlien. De Geallierde hadde nao de Duitse capitulatie in 1945 't land in veer bezèttingszones verdeild um touw te zien op de denazificatie en op termijn de souvereiniteit te herstèlle. Wie nao e paar jaor de spanninge tösse de democratiche westerse bezèttingsmachte (de Vereinegde Staote, 't Vereineg Keuninkriek en Fraankriek) en de Sovjet-Unie opleep, riechde de ierste in mei 1949 de Boondsrippubliek Duitsland op, allein in hun drei zones. Op 7 oktober vaan datzelfde jaor stiechde de Sovjetregering toen de Duitse Democratische Rippubliek. Heimèt waor Duitsland veur de koumende decennia verdeild.

De Weeropbouw vaan 't land woort krachteg t'r hand genome, meh de economische oontwikkeling bleef achter op 't weste. Daobij kaom 't repressief, dictatoriaol (tot 1953 stalinistisch) systeem, wat de bewoeners wieneg vrijheid leet. Väöl lui vlöchde daorum nao 't weste, wat de regering brach tot de bouw vaan e hek op de grens en 'n moer (vaanaof 1961) dweers door Berlien heer. Ouch woort intensief op de eige bevolking gespioneerd door 't Ministerie veur Staotsveilegheid (Stasi). Nao d'n doed vaan partijchef Walter Ulbricht verbeterde de relaties mèt 't weste get (zeker door de *Ostpolitik* vaan de Wes-Duitse kanseleer Willy Brandt). De dictatuur bleef evels en 't economisch versjèl woort allein mer groeter. In 1989 kaom 't heidoor tot groete proteste, die de regering tot ingriepende hervörminge brachte, boeoonder de Val vaan de Moer en democratische verkezinge. De nui gekoze regering besloot ziech bij de BRD (Wes-Duitsland) aon te slete, wat op 3 oktober 1990 voltrokke woort.
Elisha Cuthbert

**Elisha Ann Cuthbert**, beter bekind es **Elisha Cuthbert** (Calgary, 30 november 1982), is 'n Canadese actrice en model.
Op de Hei

**Op de Hei** is 'n wièk van 't dörp Tegele in de Nederlands Limburgse gemeinte Venlo. De wièk is 465ha groeët en tèlt in 2016 3.825 luuj en 'n rilletief groeët deil van de bevólking (29%) is juug of adolescent (0-24 jaore). 60% velt ónger de beroepsbevólking. Op de Hei vörmt in óppervlek zikker de hèlf van Tegele. De wièk is óp te deile tösse in ein sjtök *op de Hei* (waonao de wièk verneump is), dös óp de hoeëgte-terras, en ein sjtök lieëger tösse 't dörp en de hoeëgte-terras. Drèk oeëstelik leejt ouch de gehuch Egypte. Die twieë deile zeen totaal versjèllend. 't Lieëger sjtök *ónger de Hei* waar 'n zómpig gebeed, wao de reveer de Maos mit 'ne bóch de sjteilrank sjaerde. Naeve de aaj Maoserm lage inkel belangrieke häöffer, wie d'n Haandert. Ouch heej bevind zich 't Kesjtiël Holtmühle, wao de bekinde Baron von Glasenapp wónde. Beej d'n Haandert woort in de jaore 1930 de wièk Hieëlig Hert Parochie geboewd.

Baove *óp de hei* waar lange tied 'n groeët aaneinsjletend heidegebeed die 'n gebeed besjleug van Kaldenkirchen euver de päöl, tót aan Venlo in 't naorde en Belvend in 't zuje. Rónk 1900 woorte heej graove dènne aangeplant veur de gesjläöte mienboew in de Miensjtreik. 't Guuf ouch nag koele, wao bis in de jaore dertig grind en klei woort aafgegrave. De klei heej sjtóng bekind um eure kwaliteit, en 't woort um die reie vaok gebroek veur de productie van baksjteine. Veur de groeve's mós Kesjtiël Wambach beej de grens mit 't Pruusj waal wieke. Pas drèk nao d'n Twieëde Waereldkrieëg woort óp de sjteilrank 't twieëde deil van de woeënwièk aangelag. Door de groeëtssjalige bósaanplant is dit ein van de greunste wièke van de gemeinte Venlo.

De aanlèg van de sjnelwaeg A73 en A74 westelik en naordelik van Op de Hei, zurgte aanvankelik veur ónrös ónger de wièkbewoeëners vanwaenge meugelike milieu- en euverlasperbleme. Ouch woort isolatie van de res van de gemeinte gevraes, en um die reie woorte hanktaekeninge daor actiegróppe verzameld. De sjnelwaeg woorte aevels geboewd: de A73 woort in 2008 ópgelaeverd en de A74 in 2012. Daor de A73 tösse de wièk en Tegele get te verdepe en mierder brögke te boewe vanoet de Hei nao Tegele en Venlo, woort det perbleem ópgelos.

## Weblink
*https://www.buurtlink.nl/buurten/op-de-heide
Igor Stravinski

**Igor Fjodorovitsj Stravinski** (Russisch И́горь Фёдорович Страви́нский; door häömzelf sinds 't verblief in Fraankriek gemeinelek es **Stravinsky** gesjreve; Oranienbaum, 17 juni (Juliaans: 5 juni) 1882 - New York, 6 aprèl 1971) waor 'ne Russische, later Franse en tot slot Amerikaanse componis. Heer begós roond de iewwisseling es componis in e Russisch gekleurd romantisch idioom, meh oontwikkelde de jaore dao-op e gans eige idioom mèt sterke ritmische pulse en bietende dissonante. Heer verhuisde nao Paries, boe heer veur Sergej Djagilev zien *[[Ballets russes]]* drei zier succesvol ballètte sjreef. Nao d'n Ierste Wereldoorlog veranderde heer ziene stijl radicaol: ziene meziek waor vaanaof dat memint geïnspireerd op de klassieke stijl, dee heer door vervreemdende laoge eigetieds dees klinke. Dit neoclassicisme woort in 't Interbellum de norm; talloes componiste, in de ierste plaots in Fraankriek, stoonte oonder zienen invlood. Mèt d'n Duitsen inval in Fraankriek migreerde heer nao de Vereinegde Staote, boe heer mèt väöl succes bleef doorcomponere. Vaanaof de jaore 1950 lag heer ziech touw op d'n twelftoensmeziek. Stravinski weurt algemein gezeen es eine vaan de belaankriekste componiste vaan d'n twintegsten iew.
Jlabbacher Platt

't **Jlabbacher Platt** (as *Jelabbacher Platt* oetgesjpruike, Duutsj: *Gladbacher Platt*) is 't Ripuarisj-Limburgse uëvergangsdialek dat i g'n Duutsje sjtad Jlabbach gekald weëd. De sjtad lit igeklömt tusje de Uerdinger Linie (ik-ich, de lien Venlo-Ürdingen) en de Benrather Linie (make-mache, aa 't zude bei 't dörpke Wanlo), waat zage wilt dat me i Jlabbach sjprik me va *make*, meh óch van *ich*, waat 't dialek Limburgs maat. Waal guëf 't ripuarismes: zoeë zaat me beivuurbild *joot* en *jeblive* i.p.v. 't i Nederlands Limburg en gebroekeliger *good* en *geblieëve* en sjprik me va ing *buësch*, waat beteëkent dat 't dialek, wie anger i de umgeëving, r-sjoew is. Typisj is de gutturalisering: zoeët zaat me *kenk* vuur *kind(j)* en *brank* vuur *brand(j)*. Wöad wie *bodem*, verlere de , oeë durch me *boëm* sjrieëf en huët. Oersjprunkelig good dat óch vuur de dialekte i de kót bei umgeëving, meh 't Ripuarisj regiolek (gebeseërd óp 't dialek va Kölle) haw de leste decennia sjteets mieë ivlód óp de lokale variant van 't Limburgs en dös óch óp 't sjtadsdialek. 

'n Anger óntwikkeling is dat 't Jlabbacher en anger Limburgse variante i 't Pruusj sjteets mieë verdrónge weëde durch de Duutsje sjtandaadsjproak. In 't óngerrich weëd beivuurbild inkel in 't Hoeëgduutsj óngerrich, oeë-durch kinger 't plat neet (good) mieë beheësje. Me huët 't plat vuurnamelig nag bei aw lüj. Ricenter is obbenüts aadach vuur 't plat en guëf 't óch vereëniginge die 't plat e nüj leëve perbere i te bloaze.  De band Platt Satt oet Jlabbach zingt beivuurbild blues óp 't Jlabbacher. 

Wie anger Limburgse dialekte i 't Pruusj, hoot me vas aa de .

## Weblink
Wöadbeuk Duutsj-Jlabbacher mit fonetisj beuchsjtebering en mp3-besjtenger:
*https://web.archive.org/web/20170603153152/http://www.creativetranslations.eu/index.php?page=moenchengladbacher-plat

## Referentie
Maasveld

**Maasveld** is 'n buurt det behuurt tót 't dörp Tegele. Same mit 't projèk *Q4* in Venlo-Centrum behuurte 't aan 't end van de twintigste iëw tót ein van miëtst ambitieuze planne van de gemeinte. 't Is gelaege óp opgehuugde weerden van de reveer de Maas en 't haet ungevaer 800 wuuninge en appartemente. De buurt is óp te deile in twieë deiler, namelik *Maasveld I* en *Maasveld II*.
Maasveld I leejt beej 't dörpshert en haet 790 luuj. Maasveld II leejt beej de wièk Sint-Josephparochie en haet 1.285 inwoëners. Ouch leejt beej Maasveld II ein netuurgebeed. Aan de euverziej beej Bliërik leejt de Romeineweerd. Beej gebeder wuurte óngerhawwe daor sjtichting 't *[[Limburgs Landschap]]*. In Maasveld I wuune aanzeenlik mier 65-plussers as in Maasveld II, die ein vuul junger bevólking haet. De ganse buurt is parkachtig ópgezèt, en 't guuf aafwisselende en moderne arsjetèktuur. Maasveld II is boavedeen zoeë óntworpe, det 't beej hoeëgwater 'ne besjirmende sjakel vörmt taenge euversjtruiminge van de Maas.

## Weblink
*Maasveld I
*Maasveld II
Charles Michel

**Charles Yves Jean Ghislaine Michel** (Name, 21 december 1975) is 'ne Belzje liberaole politicus vaan Mouvement Réformateur (MR). De partij zit op Europees niveau bij de liberaole Renew Europe (boe ouch de Vlaomse Open Vld, de Duitse FDP en de Nederlandse D66 en VVD bij zitte). Vaan 11 oktober 2014 tot 27 oktober 2019 waor heer premier vaan 't Belsj. Heer waor de President vaan d'n Europese Raod bis 2024, eine vaan de veer hoofinstitute vaan de EU.

Charles Michel is de zoon vaan MR-politicus Louis Michel.

Op 2 juli 2019 woort Michel beneump tot president of veurzitter vaan d'n Europese Raod. Ind oktober vaan dat jaor lag heer daorum zien functie es premier neer. De regering-Michel waor intösse al sinds de verkezinge vaan 26 mei in loupende zake gegaange. Zien vertouweling Sophie Wilmès volgde häöm in aofwachting vaan 'n nui regering op.

## Regiering-Michel
Heer stoond bekind es premier dee aon de leiing stoond vaan 'n "oonmeugeleke coalitie": de liberaol partije MR en OVLD, de christendemocratische CD&V en de Vlaoms-nationalistische N-VA. De coalitie woort officieel 'n feit op 7 oktober 2014. Daomèt waor Michel de jongste premier vaan Belsj in de historie. Op 9 december 2018 veel de regiering vaan Michel oetein vaanwege 't feit tot de N-VA 't VN-migratiepak neet wilde steune. De twiede regiering oonder Michel waor 'n minderheidsregiering. Wie de oppositie dreigde 'n motie vaan wantrouwe te organisere contra häöm booj Michel zien oontslaag aon op 18 december 2018. In de veurbereiing vaan zien veurzittersjap vaan d'n Europese Raod naom Michel op 27 oktober 2019 ontslaag es primier. Heer woort opgevolg door partijgenoet Sophie Wilmès, d'n ierste vrouweleke premier vaan Belsj.
Mouvement Réformateur

**Mouvement Réformateur**, kort-eweg **MR**, is 'n Waals-Belzje rechs-liberaole politieke partij.

## Bekinde MR-politici
* Elio Di Rupo
* Charles Michel, minister-president
* Louis Michel
* Sophie Wilmès
Vazalstaot

'ne **Vazalstaot** is 'nen in naom oonaofhenkeleke staot dee in feite gans aofhingk vaan 'n groeter naobermach, die väöl vaan de boetelandse en dèks ouch binnelandse politiek bepaolt. Dèks heet die groete mach 't regime in de vazalstaot zelf aon de mach gebrach; dèks ouch zien garnizoene vaan de groetmach in 't land gestationeerd. Zoe'n constructies weure opgezat umtot 't sterker land financieel of militair veurdeil vaan de vazalstaot wèlt, meh ouch wel um vijandege len op aofstand te hawwe. In dat lèste geval sprik me vaan 'ne *bufferstaot*. Historische veurbeelde vaan vazalstaote zien Zevebörge en aander Balkanstaote (vaan 't Osmaans Riek), de Bataafse Rippubliek (vaan Fraankriek), Nepal, Sikkim en Bhutan (vaan Brits-Indië) en de Warschaupactlen (vaan de Sovjet-Unie). Ouch de neet-erkinde toeslen vaan Zuid-Afrika in d'n tied vaan de apartheid waore vazalstaote.

Me sprik ouch wel vaan *satellietstaot*; de regering vaan 'ne vazalstaot weurt dèks pejoratief *marionètteregering* geneump,
1Lokaal

In juli 2015 verandert de graties oetgaaf van De Trompetter in 'n weekgezèt 1Lokaal mèt 36  lokaal titels. Edere goonsdig of donderdig vèlt bie 526.000 hoeshouwes in Limburg 'n nuuj oetgaaf in de bös mèt plaatselik nuujs. Um de herkènbaarheid begint eder plaatselike editie mèt 't ciefer 1 gevolg door de plaatsnaam of de naam van de gemeinte. bv. 1beek; 1beesel; 1bergen; 1brunssum; 1echt; 1eijsden; 1geleen; 1gennep; 1groesbeek; 1gulpen; 1heerlen; 1heumen; 1horst; 1kerkrade; 1landgraaf; 1leudal; 1maasgouw; 1maastricht; 1meerssen; 1mook; 1nederweert; 1nuth; 1onderbanken; 1helden; 1maasbree; 1meijel; 1roerdalen; 1roermond; 1schinnen; 1simpelveld; 1sittard; 1stein; 1tegelen; 1vaals; 1valkenburg; 1venlo; 1venray; 1voerendaal; 1weert

## Extrene link
Vocaole meziek

**Vocaol meziek** is meziek dee gans of deils mèt de minseleke stum weurt gemaak. 't Tegedeil neump me instrumintaole meziek. In de mieste meziekculture is vocaol meziek de norm.

Me meint tot meziek es 'bijproduk' vaan taol is oontstande en dus 'ne vocaolen oersprunk heet. Dat slut evels neet oet tot de mins al gaw is euvergegaange tot 't gebruuk vaan meziekinstruminte, oonder mie (meh neet allein) um 't ritme te accentuere. In diverse soorte volksmeziek die allewijl bekind zien heet de stum 'n gans versjèllende rol, vaan inseg middel tot meziek make tot bekans aofwezeg. Ouch 't belaank vaan d'n teks in de meziek versjèlt zier: soms gief 't gaaroet gein wäd, soms drejt 't allein um d'n teks en is de meziek bijzaak.

In de westerse meziek waor vocaol laank de norm. Oet de aajdheid zien allein gezoonge ledere euvergelieverd. De middeliewse meziek kinne v'r allewijl veural in de vörm vaan 't Gregoriaans, boebij instruminte zelfs verboje waore. Aander prestigieus mezieksoorte, wie 't organum en 't motèt, stèlt me ziech ouch gans gezoonge veur, dewijl de meziek vaan de troubadours al-evel begeleid meh toch vocaol waor. Allein dansmeziek waor instrumintaol; hei is evels meh wieneg vaan euvergelieverd. Ouch in de renaissance bleef vocaol de norm: gans gezoonge motètte, mèsse, chansons en madrigale woorte in dezen tied op groete sjaol verspreid. Pas op 't ind vaan de zèstienden iew begós me überhaupt rekening te hawwe mèt 't touwveuge vaan meziekinstruminte. Instrumentaole meziek veur beveurbeeld örgel of luit stoont in lieg aonzien.

Aanders woort dat in de barokmeziek. Diverse soorte orkes- en kamermeziek gónge de concurrentie aon mèt vocaol meziek. Gans gezoonge werke woorte awwerwèts. In plaots daovaan oontstoonte diverse nui vörm vaan begeleide vocaol meziek, wie d'n opera, de cantaat en 't oratorium, dewijl ouch de mès en 't madrigaol vaanaof noe begeleid waore. Vaan dees kunsvörm zouw veural d'n opera blieve bleuje, ouch in de klassieke en romantische meziek. In de romantiek kaom daobij 't kunsleed op: 'n zètting vaan e dèks bekind gediech die väöl rekening heel mèt de poëtische expressie.

Väöl vaan de kunsmeziek oet deen tied waor evels toch instrumintaol. In de loup vaan de negentienden iew oontsteit ummer mie 'nen amusemintsmeziek vaan nui leedsjes, in massaproductie gemaak door de meziekindustrie. In de jaore 1890 goon de Vereinegde Staote dao-in dudelek euverheerse; hei kump in dat decennium ouch de ierste hitparaad. In 't Interbellum weurt d'n jazz populair, dee nog gooddeils instrumintaol is, meh es nao d'n Twiede Wereldoorlog de rock 'n roll opkump, opgevolg door aander soorte popmeziek, is 't allein nog mer vocaole meziek dee populair weurt.

In de oetheimse kunsmeziek versjèlt de rol vaan de stum ouch. Soms oontbrik ze gans of gooddeils (in d'n Indiase klassieke meziek of de Japanse gagaku), soms steit ze centraol (beveurbeeld in de Chinesen opera).
.ac

**.ac** és de ccTLD-code vër 't topleveldomein van 't aajlaand Ascension, dat baaj Graut-Britannië heirt. 't Domein wiëd geïntroduceerd in 1997 en hèt 'nen actieve staotus. De egelike bedoeléng vër 't domein és zaoke daaj verwaant zin aon 't aajlaand Ascension, mèr ze wërt viërnaomelik gebrauk vër aander doele, zoë-as academische énstéllénge.

## Website
* IANA's .ac-WHOIS-informatie