Randstad

Plaetje:Randstad.png|400px|thumb|right|Klikbaar kaart vaan de Randstad
circle 528 380 26 Sjiphol
rect 426 356 498 436 Haarlemmermeer 
rect 399 166 479 245 Velsen
circle 250 716 32 Delft
circle 220 642 60 D'n Haag
circle 456 569 27 Alphen aan den Rijn 
circle 555 201 52 Zaanstad
circle 999 168 42 Lelystad
circle 798 474 29 Hilversum
circle 492 692 34 Gouda
circle 347 654 31 Zoetermeer
circle 944 532 40 Amersfoort
circle 521 24 33 Alkmaar
circle 442 294 44 Haarlem
rect  500 246 566 293 Westelek Havegebeed
circle 466 943 36 Dordrech
rect 420 938 430 970 's-Gravendeel
circle 425 910 15 Zwijndrecht
circle 430 890 10 Hendrik-Ido-Ambacht
circle 422 850 20 Ridderkerk
circle 455 855 10 Alblasserdam
rect 460 890 500 910 Papendrecht
rect 500 893 550 915 Sliedrecht
rect 550 893 590 910 Hardinxveld-Giessendam
circle 334 537 30 Leiden
circle 840 314 50 Almere
rect 245 738 400 869 Rotterdam
rect 13 725 81 789 Have vaan Rotterdam
rect 82 749 116 788 Have vaan Rotterdam
rect 117 778 148 803 Have vaan Rotterdam
rect 120 804 209 835 Have vaan Rotterdam
rect 158 826 247 857 Have vaan Rotterdam
circle 742 617 53 Utrech
circle 845 622 20 Zeist
circle 805 598 12 De Bilt
circle 822 650 10 Bunnik
rect 527 275 703 360 Amsterdam
rect 560 360 615 415 Amstelveen
circle 670 390 20 Amsterdam-Zuidoos
circle 658 368 10 Duivendrecht
circle 798 410 18 Bussum
circle 790 385 10 Naarden
circle 595 485 15 Mijdrecht
circle 615 505 10 Wilnis
circle 643 490 8 Vinkeveen
circle 615 625 25 Woerden
circle 584 773 12 Schoonhoven
circle 590 686 10 Oudewater
circle 645 670 12 Montfoort
circle 655 170 30 Purmerend
rect 710 0 755 25 Hoorn
circle 670 900 25 Gorinchem
circle 440 44 10 Egmond
circle 380 300 15 Zandvoort
circle 310 450 15 Noordwijk
circle 352 465 27 Teylingen
circle 340 430 12 Noordwijkerhout
circle 385 438 15 Lisse
circle 395 400 12 Hillegom
circle 298 496 25 Katwijk
rect 730 660 765 710 Nieuwegein
rect 730 715 765 748 Vianen
circle 748 838 12 Leerdam
circle 830 770 15 Culemborg
circle 710 695 15 IJsselstein
circle 790 690 22 Houten
circle 735 168 22 Volendam
circle 710 215 12 Monnikendam
circle 1008 475 20 Nijkerk
circle 805 838 12 Beesd
circle 880 850 20 Geldermalsen
circle 978 838 26 Tiel
rect 885 735 920 750 Wijk bij Duurstede
circle 848 938 15 Zaltbommel
circle 600 930 12 Werkendam
circle 102 890 20 Hellevoetsluis
circle 227 890 27 Spijkenisse
circle 570 445 15 Uithoorn
circle 540 435 15 Aalsmeer
circle 665 425 12 Abcoude

De **Randstad** (veural vreuger ouch wel **Randstad Holland**) is 'n groete conurbatie in Wes-Nederland, perceizer gezag euver 't groetste deil vaan Zuid-Holland en Utrech, 't zuie vaan Noord-Holland en 't zuidweste vaan Flevoland. In dit relatief klein gebeed woene zoe'n 7 mieljoen lui ofwel 40 percint vaan de Nederlandse bevolking. Es conurbatie heet de Randstad mie es ei centrum; de veer groete centra zien Amsterdam, Rotterdam, D'n Haag en Utrech, wat ouch nog de groetste veer stei vaan gans 't land zien. Wijer gief 't nog väöl mier middelgroete stei, klein stei en versteidelekde dörper, die allemaol bekans mètein zien aoneingegreujd. De Randstad heet belaankriek mier inwoeners es de Vlaomse Roet en zelfs 't Roergebeed, meh väöl minder es de agglomeraties Londe (in ruimste zin) en Paries (Île de France). De Randstad en de veer geneumde gebeje vörme same de metropoolregio's vaan Noordwes-Europa.

't Belaank vaan de Randstad is in de ierste plaots economisch; ze heet aon de Have vaan Rotterdam (de groetste vaan Europa en de derde groetste vaan de wereld) en vleegveld Schiphol twie mainports. Ouch cultureel en toeristisch heet de Randstad väöl te beteikene. In de res vaan Nederland, soms de *provincie* of de *periferie* geneump, heet 't begrip 'Randstad' 'n negatief beteikenis gekrege mèt de bijklaank vaan oonaontrèkkelek drök gebeed, en de cultureel dominantie die 't euver Nederland oetoefent.

't Begrip is begin jaore 1930 door vlegeneer Albert Plesman bedach (toen nog es *Randstad Holland*), umtot häöm vaanoet de loch opveel tot de stei in Holland laankzaamaon aonein waore gegreujd.

## Geografie

### Definitie
Boe de Randstad ophèlt is oonderwerp vaan discussie. Almere woort natuurlek vreuger neet debij gerekend ('t besteit pas 40 jaor), meh discussie besteit ouch euver bepaolde middelgroete stei kortbij de klassieke Randstad. In Noord-Holland geit 't daan um Purmerend, Hoorn en Alkmaar, in Utrech um Amersfoort en umgeving (mèt Nijkerk debij moot de Randstad daan ouch in Gelderland ligke), in Flevoland um Lelystad. De gemeintes in kwestie profilere ziech dèks wel zoe; ouch demografisch vèlt dao väöl veur te zègke (de stei zien dèks groet gewore door migratie oet de groete stei eweg, in de ierste plaots oet Amsterdam).

### Oonderverdeiling
Es me de stei in Wes-Friesland en aon de Veluwezoom neet liet mèttèlle, blijf vaan de Randstad e hoofiezervörmeg gebeed euver, boevaan 't ein ind bij Dordrech en 't aandert bij Utrech ligk. Dat ierste ind neump me de *Zuidvleugel* en 't umvat Rotterdam en D'n Haag, 't twiede de *Noordvleugel* en 't umvat Amsterdam en Utrech. De grens ligk tösse Leiden (zuie) en de Haarlemmermeer (noorde) in. 't Derde deil vaan de Randstad is 't Greun Hart, de relatief dunbevolkde kern, boe 't greun is vaan 't weiland.

### Bestuur
Wie gezag is de Randstad verdeild euver veer provincies en tientalle gemeintes. 't Gief sinds jaor en daag planne veur de opriechting vaan 'n Randstadprovincie um aon die oonhendege situatie 'n ind te make. Ind 2011 heet 't kabinèt-Rutte I planne daoveur evels op de lang baon gezat, umtot veural gedoogpartij PVV tege opsjaoling vaan provincies waor, en umtot de versjèllende lokaol euverhede 't oonderein neet ins woorte. In 2012 en 2013 kaom 't kabinèt-Rutte II mèt 'n alternatief plan um allein Noord-Holland, Flevoland en Utrech te doen fusere (de werknaom waor *Noordvleugel*), meh ouch dat idee kaom tot stèlstand wie neet allein de bevolking, meh ouch de betrokke provinciebesture ziech daotege kierde.