open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Göteborg

**Göteborg** (oetspraok: *Jötte<u>borj</u>*, IPA: /jœte'bɔrj/, verajerdj Nederlandjs: *Gotenburg*) is 'n stad in Zwede. 't Is de houfplaats vanne gelieknamige gemèndje en ligk gedeiljelik ouch inne gemèndjes Mölndal, Partille en Härryda. Wiejer ligk de stad inne landjsjappe Bohuslän en Västergötland en is 't ouch de houfstad vanne provincie Västra Götalands län. De plaats haet 510.491 inweuners (2005) en 'n oppervlakdje van 19.816 hectaar. De stad is nao Stockholm de grótste stad van Zwede en haet de grótste have van 't landj.

## Gesjiechte
De stad is gestich in 1621 door Gustaaf II Adolf van Zwede, naodet ieëder inne delta van de Göta Älv gestichdje stei ummer inne krieg tösse Denemarke, Zwede en Noorwege verwós wore. 't Pöntj woor van groeat strategisch en economisch belang. De grèns mit Noorwege laag doe e stök zujeliker, dewiel 't zuudpöntj van 't hujig Zwede doe nag Deens waas. Dit waas 't ènsigste stök kus det 't gans jaor door iesvrie woor.

De Zweedse keuning reep veure boew en de organisatie vanne stad de hölp in vanne Hóllenjers, Pruusje en Sjotte. De Hóllenjers krege 'nen euverwaegendjen invlood en maakdje 't stadsplan. Ouch krege de Hóllenjers deil aan 't stadsbestuur. De Nederlandjse taal waas lengentied officieel erkèndj naeve 't Zweeds. De twieëdje börgermeister saer de aanstèlling van 't stadsbestuur waas de Nederlenjer Jakob van Dijck.

## Demografie
Göteborg haet 'ne groeate immigrantjenbevólking, óngevieër 43% vanne bevólking. Dees luuj kómme vral oet Iran, Finlandj, Irak en 't veurmalig Joegoslavië. Dees bevólking is vral geconcentreerdj inne veurstei in 't naordoeaste, wie Angered. 

De ganse regio róndje stad wuuertj ouch waal Stor-Göteborg (*Groeat-Göteborg*) geneump. Hie woeane óngevieër 930.000 luuj (2011).

De gemèndje Götteborg tèltj 489.696 inwoeaners (2006), ómsleitj e gebied van 450,71 km² en haet 'n bevoukingsdichheid van 1.086,5 luuj de km².

### Demografische óntwikkeling

20,46% vanne inwoeaners is boete Zwede gebaore (2006).

## Politiek

## Externe link
* Website vanne gemèndje.
Prottestantisme

't **Prottestantisme** is de verzaomelnaom vaan christeleke theologische systeme die ziech basere op de lier vaan kèrkhervörmers oet de de Reformatie (vieftienden en zestienden iew), mèt naome Jan Hus (hussiete), Martin Luther (lutheranisme), Johannes Calvijn (calvinisme), Ulrich Zwingli (zwinglicanisme) en Hendrik VIII vaan Ingeland (anglicanisme), wie ouch veur de kèrkgenoetsjappe die zoe'n filosofieë aonhaange en praktisere. Ouch de Waldenze, die al in de middeliewe bestoonte, weure tot 't prottestantisme gerekend. 't Aontal genoetsjappe is ooneuverziechtelek groet; ouch de theologische visies loupe sterk oeterein. Alle kèrkhervörmers höbbe ziech aofgesplits vaan de Roems-Kathelieke Kèrk.

Algemein kinmerke zien 'n versobering vaan de liturgie, aofsjaffing vaan 't celibaot, de dogmata, de kloesterordes en alle sacreminte boete duip en aovendmaol ('n gereduceerde communie), 'n väöl minder hiërarchische structuur (niks wie 'ne paus, prekers mage väöl vaan wat ze preke zelf oetmake), 'n actiever rol vaan de geluivege (gemeintezaank, discussies euver 't geluif, leesdeenste) en (door 't aofsjaffe vaan de dogmata) mie de naodrök op de Biebel (*Sola Scriptura*), dee ouch door de gemeinte weurt geleze (wat veur vertaolinge in de volkstaol zörgde). De mieste prottestantse kèrke höbbe ouch de heilege aofgesjaf ('t anglicanisme, boevaan de liturgie ouch al relatief katheliek aondeit, vörmp dao 'n oetzundering op).

't Prottestantisme is vaanaajds de dominante vörm vaan christendóm in de Scandinavische len, 't Vereineg Keuninkriek, Nederland (boete Braobant, Limbörg en versjèllende aander gebeie), Noord-Duitsland, Zwitserland (gooddeils) en de Vereinegde Staote. In Latiens Amerika is 't de lèste decennia sterk in opkoms.
De Kolonie

**De Kolonie** is e kèrkdörp of wiek vaan Lommel, Belsj Limbörg, noordoostelek vaan 't dörp Lommel, kort aon de Nederlandse grens aon de straotweeg nao Valkeswaerd. De plaots heet zoeget 2000 inwoeners, boevaan e groet aontal Nederlanders.

## Historie
Vaanajds waore de Kempe in de umgeving vaan Lommel weus en oonbebouwbaar. In 1847 besloot de Belzje regering vaan de groond veur landbouw gesjik te make. Daoveur stiechde ze 'n kolonie noordelek vaan 't Kenaal Bóggetj-Herentals, wat dat jaor woort opegedoon, en grove ze klein keneelkes nao 't gebeed wat ze De Wetering neumde. De arbeiers kaome oet erm milieus; de kolonie waor daan ouch 'ne vörm vaan ermoojbevechting. De kolonie kaom veerdeg in 1850; ze tèlde 20 boerehäöf, 'n pastorie en 'n sjaol. Vaanaof 1852 waor 't ouch 'n zelfstendege parochie, mèt de naom *Heuvelse Heide-Kolonie*. 't Deil Heuvel-Hei woort later bij Lommel-centrum gevoog.

't Experimint lökde neet: de groond waor eigelek te oonvröchbaar en versjèllende arbeiers trokke weg. Heiop verkoch de staot 't bezit aon particuliere. De Wetering kaom in han vaan e luciferfebrik (*Union Alumetière*), wat cannadasse in de Wetering plantde. De aw Joezepskèrk oet 1869 woort in 1927 vervaange door 'n groeter nui kèrk; d'n torie leet me stoon. In 1961 woort 't Brier, wat vreuger bij De Kolonie hoort, ouch 'n eige parochie. In 1976 koch de gemeinte Lommel De Wetering en maakde e natuurgebeed devaan. In 2012 woort de gemeinsjap hel geraak wie 'n sjaolklas vaan basissjaol Het Stekske op skiverkaantie in Zwitserland veroongelökde.

## Bron
*Dit artikel is gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in [http://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Lommel-Kolonie&oldid=22553455 dees versie].*
Latiens Amerika

**Latiens Amerika** (Spaons: *América Latina* of *Latinoamérica*, Portugees: *América Latina*, Frans: *Amérique latine*) is dat deil vaan de Amerika's boe me Spaons, Portugees of Frans sprik. De naom sleit op de femilie vaan de Roemaanse taole, boe 't Spaons en Portugees bij hure, en die vaan 't Latien koume. Allewel tot ouch Frans 'ne Roemaansen taol is, weure Franstaolege len in Amerika neet noedzakelek bij Latiens Amerika gerekend. 't Gebeed umvat Mexico, de Dominicaanse Rippubliek, Cuba, Puerto Rico, Midde-Amerika (boete de Nederlandstaolege Antille en 't Ingelstaoleg Belize) en Zuid-Amerika (boete 't Ingelstaoleg Guyana en 't Nederlandstaoleg Suriname). De cultuur is gooddeils Iberisch, meh is ouch sterk gevörmp door Indiaonse en zwart-Afrikaonse eleminte. Latiens Amerika is ein vaan de groete cultuurzones op de wereld. Meziek, keuke en literatuur vaan Latiens Amerika höbbe hunnen invlood op aander culture gehad.

De einsegste neet-Roemaonse taole in die officeel statusse genete in de Amerika's zien twie Germaonse taole, naomelek Ingels en Nederlands. Daomèt weure ouch bepaolde creooltaole mètgerekend, wie 't Jamaicaons-Ingels.

Latiens-Amerika is 20.111.457 km2 groet, 't goof dao nao sjatting in 2018 642.216.682 Latiens-Amerikane, die ouch Latino's (mannelek) en Latina's (vrouwelek) geneump weure. In 't Amerikaans-Ingels is d'n term *Latinx* gebrukelek um 'n genderneutraol bewoording te höbbe veur dees bevolking. De groetse stad is São Paulo te Braziel. In häör metropolitisch oppervlaak hojsde dao de 2017 zoe'n 23.455.256 lui, wat bekans veer persent vaan 't gaans continent is en mie es èlf persent vaan Braziel.
Midde-Amerika

**Midde-Amerika** is 't deil vaan Amerika wat tösse Noord-Amerika en Zuid-Amerika inligk. In 't traditioneel systeem mèt vief continente is 't deil vaan 't werelddeil Amerika; geologisch gezeen huurt 't evels bij Noord-Amerika. 't Gebeed besleit de len Guatemala, Belize, Honduras, El Salvador, Nicaragua, Costa Rica en Panama; Mexico weurt neet ummer tot Midde-Amerika gerekend meh ouch wel tot Noord-Amerika zoonder mie. Soms (zeker in 't Ingels) maak me versjèl tösse ***Centraol Amerika*** (zoonder Mexico) en ***Meso-Amerika*** (mèt Mexico meh zoonder Panama). De lèste term weurt veural gebruuk in verband mèt de precolumbiaanse culture oet 't gebeed.

In Midde-Amerika weurt 't Amerikaans supercontinent op zie smaals; 't is daorum hei tot 't Panamakenaal is gegraove. Alle len zien Spaonstaoleg en hure tot Latiens Amerika, op 't Ingelstaoleg Belize nao. De Indiaone spreke hun eige taole. Neve blaanke, mestieze en Indiaone woene dao ouch creole. Midde-Amerika waor veur de koms vaan de Europeaone 'n regio vaan hoegoontwikkelde besjavinge, in 't bezunder de Azteke en de Maya's. Midde-Amerika heet evels 'nen oongunstege naom door zien historie mèt 'benanerippublieke': klein len mèt 'n rechse militair regering, 'n verermde landbouwende bevolking en groetsjaolege inminging vaan Amerikaonse bedrieve.
Generaliteitslen

De **Generaliteitslen** waore de gebeje die bij de Rippubliek vaan de Zeve Vereinegde Nederlen hoorte meh gein eige Staote hadde. Ze stoonte oonder direk bestuur vaan de Staote-Generaol, boe ze zelf gein stum in hadde.

De Generaliteitslen waore veural roems-katheliek en waore in de lèste fase vaan d'n Tachtegjaoregen Oorlog op de Spanjole vereuverd. Ze waore gemeinelek deil vaan e groeter gebeed, wat veur de res nog in Habsburgse han waor. Daobij hadde de len boe ze deil vaan waore in 1579 de Unie vaan Utrei neet geteikend; ze hadde ziech dus neet oet hun eige bij de Rippubliek aongeslote. In 't kerngebeed vaan de Rippubliek zaog me de Generaliteitslen es bufferzone nao de Spaonse, later Oosteriekse Nederlen. Ze woorte gebruuk es wingewes, boe zwoer belastinge op woorte geheve. Aon d'n andere kant waor 't Staots beleid hei e stök tolleranter es in de naoberlen; in de praktiek heersde hei godsdeensvrijheid, die 't oonder de Habsburgers absoluut neet gaof.

Neet euveral in de Generaliteitslen waor de mierderheid katheliek: in groete deile vaan Staots-Vlaondere waor en is me protestants. Ouch waore sommege aander plaotse en regio's in de Nederlen katheliek, zoonder tot die hun otonomie verlore. Allewijl huurt 't euvergroet deil nog ummertouw bij Nederland.

Mèt de Franse invasie vaan 1795 en de instèlling vaan de Bataafse Rippubliek verdwene de Generaliteitslen. Staots-Braobant woort noe es *Bataafs-Braobant* e volweerdeg gewes, de res woort bij Fraankriek geveug.

## Euverziech
De Generaliteitslen waore:

* Staots-Vlaondere, zoeget 't modern Ziews-Vlaondere (noe bij de provincie Zieland);
* Staots-Braobant, 't bèste deil vaan wat noe Noord-Braobant is, plus de Twiehieregheid vaan Mestreech (inclusief de Èlf benk vaan Sintervaos), 't graofsjap Vroenhove en de Redemptiedörper;
* Staots-Euvermaos, e groet deil vaan Zuid-Limbörg. Pas sinds 1661 woort dit gebeed definitief tösse de Hollenders en de Spanjole verdeild.

Vaan 1594 tot 1619 ouch:
* Wedde en Westerwolde, later bij Groninge

Sinds de Vrei vaan Utrech in 1713 umvatde de Rippubliek ouch nog:
* Staots-Bove-Gelder, de stad Venlo en get enclaves in Midde-Nederlands-Limbörg

Staots-Euvermaos, Staots-Bove-Gelre en de enclaves vaan Staots-Braobant weure same veur 't euverziech wel ins *Staots-Limburg* geneump. Dit is neet zjus; oonder *Limbörg* verstoont me toen 't hertogdóm Limbörg, en dat waor de gansen tied in Habsburgde han.

Ouch Drenthe had gein stum in de Staote-Generaol: mèt 1% vaan de landsbevolking en mer ein stad woort 't neet es volweerdeg gewes gezeen. 't Had evels wel zien eige Staote en waor daomèt gei Generaliteitsland. Groete stökker land die noe bij Nederland hure, hoorte neet bij de Rippubliek, ouch neet bij de Generaliteitslen. Dit gol veur Remun en Zittert en hun direkte umgeving, meh veural veur versjèllende stäötsjes in 't Midde-Nederlands Revieregebeed.

## Bron
*Dit artikel is vrij vertaold oet 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in [http://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Generaliteitslanden&oldid=29503879 dees versie].*
Graofsjap Häör

't **Graofsjap Häör** waor 'n feodaol staot die in de late middeliewe en de vreugmodernen tied e klei deil vaan Nederlands Limbörg besloog. De graove hele hun residentie in kestieël Häör, in 't dörp mèt dezelfde naom.

## Historie
Häör begós es hierlekheid vaan 't graofsjap Loen en weurt in 1243 veur 't iers geneump. De hiere hele residentie op d'n *Ajebörg* (*Aldenborgh*), die stoont in wat noe de wiek Biest in Wieërt is. Al vreug kraoge de hiere vaan Häör ouch bezittinge in 't Wiertland, die evels in Gelre laoge en neet tot de hierlekheid Häör woorte gerekend. In 1366 kaom Loeën, en daomèt Häör, oonder 't prinsbisdóm Luik te valle.

In 1450 kaom Häör staotkundeg los vaan Loeën en woort 't e graofsjap. D'n ierste graof, Jacob I, besloot toen e nui kestiel te bouwe, de *Nujebörg* (*Nijenborgh*). Zoewel d'n awwe es de nuie börg zien väöl later in de Spaonse Successieoorlog verweus gewore. De lèste graof vaan Häör, Filips van Montmorency, woort op 5 juni 1568 same mèt de graof vaan Egmond op de merret vaan Breusel oonthoof, wat 't begin vaan d'n Tachtegjaoregen Oorlog inluide. Doortot de manneleke lijn vaan 't graofsjap noe waor oetgestorve, kaom 't in personeel unie mèt 't prinsbisdóm Luik. 't Stäötsje heel evels al deen tied zien eige Staote en waor daomèt otonoom. In 1795 woort 't door Fraankriek geannexeerd en touwgeveug aon 't departemint vaan de Oondermaos.

## Umvaank
't Graofsjap Häör bestoont oet de volgende dörper:

* Häör
* Heitse
* Rogkel
* Naer
* Nunem
* Bieëgdje
* Bögkeme
* Hale
* Geistinge
* Opeve
Sjtaats-Euvermaas

**Sjtaats-Euvermaas** waor e Generaliteitsland van de Republiek van de Zeve Vereinegde Nederleng, wat bestóng oet dat deil van de leng van Euvermaas wat in 1661 in Nederlandse heng kaom. 't Land besjloog e groat deil van wat noe Zuud-Limburg ies, wie ouch e paar Waalse dörper.

## Historie
Veur d'n Tachtigjaorigen Oorlog waor Euvermaas 'n sjtreek ónder sjterke Brabantse dominantie, wat bestóng oet versjillende ouw hièrlikheide. In d'n oorlog wieselde 't gebied van eigenaer, meh vanaaf 1632 kaom Mestreech definitief in Sjaatse heng en me vóng tot dees sjtad 'n achterland nuèdig houw. Bie de Vrae van Munster, die in 1648 'n ing maakde aan d'n Tachtigjaorigen Oorlog, waore de Nederlandersj en de Spanjaarde 't nog neet eins gewore euver die verdeiling. E verdraag in 1666 ('t *Partagekwartaat*) reigelde wat veur gebied bie de Nederleng kaom en welk gebied deil bleef van de Sjpaanse Nederleng (later Oasteriekse Nederleng). Bie 't Verdraag van Fontainebleau in 1785 sjtóng de Republiek de Waalse dörper aaf aan Frankriek. In 1795, mèt de Franse invasie en de vörming van de Bataafse Republiek, woort Sjtaats-Euvermaas, zoa good wie Sjtaats-Bove-Gelder, bie Frankriek gevoog en ingelief bie 't departement van de Ónder-Maas (*Meuse Inférieure*).

## Geografie
Bie Sjtaats-Euvermaas huèrde de volgende plaatse:

;in 't Land van Valkeberg:
De hoofplaats Valkeberg, mèt Baek, Gäöl, Ulesjtraote, Bung, Ittere, Amie, Hare, Sjömmert, Meersje, Houtem (meh neet 't kloaster Sint-Gerlach), Berg, Terbliet, Klumme mèt Hölsberg, Heële mèt Voelender en Nuienhage, Èèsjde en Se-Gietere (zónder fort Navagne).

;in 't Land van Hertseroa:
De dörper Gulpe, Mergraote en Vols mèt Viele en Hozelt.

;in 't Land van Dalhem:
De hoofplaats Dalhem en de dörper Oêsj, Cadier (meh neet noordelek Keer), Bombelech (Baolbik, Bombaye), Feneur, Trembleur en Olne. Saer 1785 allein nog Oêsj en Cadier.

## Oetwèrking van 't Sjtaats gezag
Euver wat de dominantie van de Republiek in 't hujig Zuud-Limburg veur 't gebied haet beteikend zin ze 't neet gans eins. Vanouds woort in Limburg euver dezen tied negatief gedach: me zaog de Hollendersj es ónderdrökkersj, die 't gebied hoag belastinge oplagte en de katholieke godsdeens verboje. Inderdaad waor Sjtaats-Euvermaas e wingewes, en waor in eder geval officieel 't roams-katholicisme verbao. Aan d'n andere kant waor ouch 't gezag van Spanje in Sjpaans-Euvermaas rechoet dictatoriaal. Daobie koes in de praktijk de katholieke mès euveral doorgoon. Diet woort gereigeld in 't zoegenaamp simulacrum: in alle dörper mèt mer ein kèrk koeste zoawaal de protestante es de katholieke ze gebruke. Veural in d'n achtiende ièw woorte ouch jude godsdeensvrieheid gegeve. Diet alles sjtóng in groat contras mèt de Sjpaanse Nederleng, woa de Inquisitie doadsjtraove oetdeilde aan ederein dae neet katholiek waor.

## Bron
*Dit artikel ies gebaseerd op 't corresponderend Nederlandstaleg artikel, en waal in [http://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Staats-Overmaas&oldid=28137444 dees versie].*
Aerdsjóddel van Remunj (1992)

D'n **[[eerdsjók]] bij [[Remunj|Remund]]** op 13 aprèl 1992 um 03.20 oor 's nachs waor d'n helsten eerdsjók deen oets in Nederland is gemete en eine vaan de groetste bekinde eerdsjókke in de historie vaan Noordwes-Europa.

## Gebäöre
't Epicentrum vaan dezen hellen eerdsjók laog e paar kilometer zuielek vaan de stad Remund. De krach bedroog 5,8 op de Momint-Magnitudesjaol (de herzeen Sjaol vaan Richter) en de maximaol intensiteit waor good VII op de Sjaol vaan Mercalli (dee tot XII geit). De intensiteit waor neet euveral dezelfde, zoetot de sjók op sommege plaotse mie sjaoj deeg es op aandere. De sjók woort gevoolt tot in Tsjecho-Slowakije, Zwitserland, Fraankriek en Ingeland. In 't land tösse Remund, Mezeik en Heinsberg brach 'r sjaoj touw aon (veural awwer) gebouwe en aon oto's die woorte geraak door vallend pojn. De totaol sjaoj woort gesjat op 275 mieljoen gölde, boevaan 170 mieljoen in Nederland.

In 't landsjap traoje eerdversjuivinge, reveerkantverzakkinge en zandfonteine op, die oontstoon wienie de bojem mèt water drin geit trèlle. Umtot d'n eerdsjók evels gebäörde op 'n deepde vaan oongeveer 17 kilometer (hypocentrum), in e deep deil vaan de Pieëlrandbreuk aon de noordkant vaan de Roerdaalslenk, bleef de sjaoj nog beperk. (In Nederland ligk de vaste stein ummer kilometers deep oonder aander groondlaoge.)

De hoofsjók woort veuraofgegaange door 'ne liechtere sjók vaan 4,8 op de sjaol vaan Richter. Nao de groete sjók woorte nog tot 'ne maond later 200 naosjókke gemete, mèt sterkdes tot 3,8 (die riechte normaal gein sjaoj aon meh zien good te veule).

Recinter heet 't nog liechte eerdsjókke in de buurt vaan Remund gegeve, wie op 17 fibberwarie 2001 (2,7), op 28 november 2006 (2,5) en op 2 september 2008 (2).

## Bron
*Dit artikel is vertaold oet 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in [http://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Aardbeving_Roermond_1992&oldid=28164281 dees versie]; zuug dao veur oteurs en awwer versies.*

### Referenties
Redemptiedörper

De **Redemptiedörper** (vaan *redemptio* 'bevrijing', dus 'vrij dörper') waore ach vrij klein en oonbeteikenende dörper in de Zuileke Nederlen die nao de Vrei vaan Munster (1648) woorte geclaimp door zoewel de Rippubliek vaan de Zeve Vereinegde Nederlen es de Habsburgers (in de kwaliteit vaan Hertoge vaan Braobant). De Rippubliek rekende ze, same mèt de Twiehieregheid vaan Mestreech en 't graofsjap Vroenhove, tot Staots-Braobant. De dörper betaolde belastinge aon allebei de hiere, meh hadde praktisch 'n groete otonomie.

De ach dörper waore Fallais (gemeinte Braives), Hermaol (Hermalle-sous-Argenteau, gemeinte Oupeye), Paifve (gemeinte Juprelle), Veule, Hoepertènge, Rutte, Roeëtem, Móppertinge en Nerem.

Pas bij 't Verdraag vaan Fontainebleau in 1785 woorte de dörper gans bij de Nederlen geveug. In 1795, mèt d'n inval vaan de Franse en de stiechting vaan de Bataafse Rippubliek, stoonte de Nederlen ze aof aon de Ierste Franse Rippubliek. Allewijl ligke de dörper in de provincies Luik en Belsj Limbörg.

## Bron
*Dit artikel is vertaold oet 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in [http://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Redemptiedorpen&oldid=29572760 dees versie]*.
Èlf benk vaan Sintervaos

De **Èlf benk vaan Sintervaos** waore in de middeliewe en de Vreugmodernen tied 'n proosdij die oonder gezaag vaan 't kapittel vaan de Sintervaoskèrk in Mestreech stoont. De dörper zien in de vreug middeliewe aon 't kapittel in lien gegeve; de sjinkingsakte moot zien verlore gegaange. In eder geval woort 't bezit vaan 't kapittel in op 31 miert 1139 door paus Innocentius II zelf bevesteg. De proosdij bestoont toen oet:

* Berg bij Toongere
* Bern (Berneau, gemeinte Dalhem)
* Hier-en-Keer (Hier en 't noorde vaan Keer)
* Hees
* Kunsem
* Mechele aon de Maos
* Niel-Sintervaos
* Slauze
* Twieberg
* Vlèètege mèt Laofelt en Èllich
* Zeppere

In 1087 al verklaorde keizer Hendrik IV de Sintervaoskèrk riekshierlek, wat wouw zègke tot ze direk oonder de keizer stoont en neet aofhenkelek waor vaan lieger hiere. Wie in later iewe de feiteleke mach vaan de keizer versjrumpelde, beteikende dat veur zoe'n staote de facto oonaofhenkelekheid. De èlf dörper gónge ziech es hierlekhede of sjepebenk besjouwe; de mach vaan de proos waor beperk.

Wie de Rippubliek vaan de Zeve Vereinegde Nederlen de Twiehieregheid vaan Mestreech in han kraog, rekende ze ouch de Sintervaoskèrk daotouw. Es gevolg daovaan eisde ze de èlf benk ouch op. De dörper zelf verzatte ziech daotege: ze zaoge dit es illegaol. Bij de Vrei vaan Nimwege in 1678 erkóste de Franse de hiersjappij vaan de Rippubliek euver de èlf benk; later mós ze dit herrope meh in de praktijk veranderde dit niks. Bij 't Verdraag vaan Fontainebleau in 1785 bevestegde de Franse de Nederlandse suzereiniteit nog ins. Bij de Fransen inval in 1795 woorte de dörper euver nui Franse departeminte verdeild. Allewijl ligke de dörper in Belsj Limbörg, Nederlands Limbörg en Luik.

## Bron
*Dit artikel is vrij vertaold oet 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in [http://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Elf_banken_van_Sint-Servaas&oldid=26869802 dees versie].*
Staots-Baove-Gelder

**Staots-Baove-Gelder** (Nederlands: *Staats Opper-Gelre*) waas 'n Generaliteitsland van de Rippubliek vaan de Zeve Vereinegde Nederlen wat saer de Vrae van Utrech in 1713 bestónd. 't Ald Kerteer Baove-Gelder, wat wies dan touw van de Habsburgers waas gewaes, kaom toen aan Pruses en de Nederlande, um de euverwinning in de Spaonse Successieoorlog. 't Bestónd oét veer enclaves; mit 't Verdrag van Fontainebleau kaom 'n viefde debeej.

## Umvang
't Generaliteitsland umvatde de volgende plátse:

* De stad Venlo mit 't Fort Sint-Michiel;
* 't Amb Mofert
** De stad Mofert
** De stad Lin
** De Nuujsjtad
** De schepebank Berg ane Roer
** De schepebank Ech
** De schepebank Vlorp
** 't Dörp Belvend
** 't Dörp Postert
** 't Dörp Roostere
* Bezel (inclusief De Ruiver)
* De Laak
* G'n Oea
* Staeveswaert

Nao 1785 huuerde ouk Opbeech en Papenhaove beej Staots-Bove-Gelder.

*Neet* in Staotse hande waore Tegele (mit Steil), Zwame, Remund, Herte, Zöstere, Bor en nog get ander plátse, die tösse de enclave inlaoge.

## Ontbinding
Mit d'n inval van de Franse en de stichting van de Bataafse Rippubliek woort Staots-Baove-Gelder ontbónde en beej de Ierste Franse Rippubliek geveug; 't góng huuere beej 't departement van de Roer. Noe huuert gans 't gebeed beej de provincie Nederlands Limburg.
Poëzie

**Poëzie**, **diechkuns** of (traditioneler) **lyriek** is 'ne vörm vaan literatuur boe-in taol um häör esthetische en kunszinnege kwaliteit weurt gebruuk, in plaots vaan primair um de beteikenis vaan de wäörd (semantiek) wie in proza. 't Is dus *gemaakde taol*; 't woord kump ouch vaan 't Aajdgrieks *poièsis* (ποίησις, '[de] maak'). 'ne Mins dee poëzie sjrijf weurt 'nen *diechter* (of zelde *poëet*) geneump; 't make vaan poëzie hèt *diechte*. De mieste poëtische tradities hantere e (divisief) ritme; versjèllende culture en genres gebruke ouch klaankeuvereinkoms of rijm (indrijm, beginrijm/alliteratief en midderijm/assonantie). Dit verraojt de sterke binding die poëzie mèt muziek heet; in de vocaole muziek koume ze feitelek bijein en neet wieneg gediechter die me noe es leestekste zuut, woorte oersprunkelek zingentere veurgedrage. In versjèllende culture is of waor poëzie d'n einege vörm vaan literatuur - prozatekste weure of woorte allein veur zakeleke communicatie gebruuk - en gief 't 'n bleujende cultuur vaan lang vertèllende (epische) gediechter; in de moderne Westerse kuns evels is poëzie gooddeils beperk tot korte vörm, boebij de prozaïsche roman de plaots vaan 't verhaolend werk innump.

## De drei hoofgenres vaan de literatuur
In de literaire treditie vaan Europa, betaomp me drei hoofgenres bis de literair könsvorm.
* Epiek: proza, veural gebruik in romans (meh allewijl ouch väöl in tiedsjrifte)
* Lyriek: poëzie, veural gebruik in gediechte (meh allewijl, väöl mie es vreuger, ouch in meziek; veural rap)
* Dramatiek: drama, veural gebruik es scripts in toneel: de literatuur die gemeind is um oetgesproke te weure (meh allewijl eigenlek ummertouw väöl mie in film)

't Kömp natuurlek dèks veur tot e literair wèrk behuurt bis mie es ei genre. Zoe is väöl (mèt naome Europese) kinderbeuk vaan nao de oorlog qua opboj verhaolend, dös episch, meh qua sjrijfstijl direk-emotioneel, dös lyrisch. Sommege sjrievers, wie d'n Hollender J.J. Voskuil, staon zjus bekind um hendeg druug, bekans wie e skrip, te sjrieve. In praktiek veult 't veur de lezer dramatisch aon, dewijl 't neet gemeind is um oetgesproke te weure en daomèt in theorie episch is. Wie later ein vaan de weinege succesvolle moderne huurspeule ziech bassierde op e book vaan häöm, *Bureau*, woort 't opins oetgesproke en kos 't weer wel es dramatiek besjojd weure.
Kromme Rijn

De **Kromme Rijn** is 'n revier in de Nederlandse provincie Utrech. 't Is 'n tak vaan de Rijn in zienen oonderluip. De noe vrij oonbelaankrieke revier waor in vreuger tije vaan groete beteikenis.

## Trajek
De Kromme Rijn begint bij 't stedsje Wijk bij Duurstede: dao splits ziech de Nederrijn in de Lek (boe bekans al 't water doorgeit) en de Kromme Rijn. 'ne Stop veurkump dao tot al te väöl water door de Rijn struimp. 't Revierke kump wijer hendeg meanderend in noordwesteleke riechting laanks de dörper Cothen (ouch gemeinte Wijk bij Duurstede), Werkhoven, Odijk en Bunnik (lèste drei allemaol gemeinte Bunnik); touwvalleg ligke al dees dörper aon de linkerkant. Nao Bunnik kump de Kromme Rijn, kort bij De Uithof, de stad Utrech in; bij de wiek Abstede (rechterkant; oets 'n apaart gehuch) raak 'r aon de Stadsboetegrach (singel). In 't centrum vaan Utrech weurt 'r vervolg door de Aw Grach, die weer euvergeit in d'n Utrechse Vecht. Vreuger góng 'r ouch euver in d'n Awwe Rijn, meh deen is bij Utrech in de buurt al iewe geleie verzand.

## Historie
Vaanajds woort de Kromme Rijn gewoen *Rijn* geneump (in de regio is dat nog ummer zoe); in de Romeinsen tied waor 't mèt 'n breidde vaan zoe'n 100 meter ouch de belaankriekste tak vaan dees revier. Hei waor 't tot de *limes*, de grens vaan 't Romeins Riek, leep en tot de stad Utrech es Romeins fort aon e kruuspunt (*Trajectum*) woort gestiech. Ouch in de vreug middeliewe waor 't nog 'n revier vaan groete beteikenis: de waterweeg woort gebruuk veur 't transport vaan Utrech nao Dorestad (de verdwene handelsstad op de plaots vaan 't vreuger Wijk). In de loup vaan de iewe begós de Kromme Rijn evels te verzande; umtot (oonder aandere zjus daodoor) Dorestad verveel, waor 'r ouch neet mie nujeg en bisjop Godebald leet de revier in 1122 aofdamme. De revier bleef toen allein veur kleinsjaoleg lokaol transport in gebruuk. Veur de verbinding mèt de groete Rijn (en de Lek) woort in datzelfde jaor de Vaartse Rijn (nao Vreeswijk) gegraove. De Kromme Rijn, welke naom pas sinds de zestienden iew bekind is, bleef in gebruuk bij klein regionaol verveur. In 1440 snijde me kort veur Werkhoven 'ne meander aof; in 1870 deeg me dat nog ins 'n ind veurbij Cothen en bij Odijk. Door de vreugmodernen tied heer deeg de revier deens es trèkvaart. Allewijl is de economische beteikenis boete 't toerisme nul.

## Aonzien
Aon de Kromme Rijn ligk e pittoresk landsjap mèt väöl keerseboongerde, dèks monumentaol pläötskes en e groet aontal kestiele en landgeujer. Direk aon de Kromme Rijn ligke Beverweerd, Rhijnestijn Aajd en Nui Amelisweerd en Rhijnauwen; boete Rhijnestijn, ligke ze allemaol aon de rechterkant. De lèste drei same vörme 'n aoneingeslote bosechteg park tösse 't dörp Bunnik en de stadsbebouwing vaan Utrech, wat door väöl steidelinge veur recreatie weurt gebruuk. Kort vaan de Rijn aof, aon de Langbroekerdijk (de weeg boe 't weegdörp Langbroek aon is gebouwd) gief 't nog mie kestiele. In de buurt vaan de stad Utrech löp de Kromme Rijn ouch nog tösse twie forte vaan de Nui Hollandse Waterlinie door (Fort Rhijnauwen en Fort bij Vechten).
Biobío (regio)

**** is 'n regio in Chili. Volges de census vaan 2002 heet de  'n inwoeneraontal vaan 2.036.443, en 'n deechde vaan 55/km².  heet 'n oppervlak vaan 37.069 km². De hoofstad is Concepción.

De regio is oonderverdeild in 4 provincie:
* Ñuble
* Concepción
* Biobío
* Arauco

## Extern linke
* Officieel site {es}
Rafael Correa

**Rafael Correa** (Guayaquil, Guayas, 6 april 1963) is 'ne Ecuadoraonse politicus. Heer is de leismaan vaan de Ecuadoronse socialistische partij PAIS en vervölt sinds 15 januari 2007 de functie vaan president vaan Ecuador.
Sjiwa

**Sjiwa** is 't jóngerecentrum in 't centrum van Baolder. De aktiviteite heej weure georganiseerd door de jóngere zelf.

Sjiwa is óntstaon op 28 augustus 1971 toen 'n groep Baolderse jóngere de kelder van 't patronaat betrokke um deze te gebroek es 'n aope toegankelik óntmoetingscentrum. Vaste, trukkierende evenemente zien flessedaag op hiemelvaartsdaag (woebeej jaorliks stil gestaon wuurt beej de euversjakeling van flesse beer op tapbeer), 't kursmisvoetbal op de kestielwei, de tiroleraovend, de binkenaovend en paospop.

't Hoeëgtepunt oeët de historie van Sjiwa is op paosmaondaag 9 april 2012 tieëdens Paaspop treedt de formatie K.P.A. op.

## Externe link
* Website
Aovendmaol

't **Aovendmaol** is in de protestantse kèrke 't ritueel (sacremint) wat 't Lèste Aovendmaol vaan Zjezus mèt de Apostele in d'n Hoof vaan Gethsemane herdink. 't Is, mèt aander wäörd, d'n tegehenger vaan de kathelieke communie. Bij protestantse kèrke is 't ein vaan de mer twie sacreminte; 't aandert is d'n duip.

Bij 't aovendmaol geit 't gans aanders es bij de communie. Um te beginne geluive de protestante neet in de transsubstantiatie ('t katheliek dogma wat beweert tot bij dit sacremint de hostie wèrkelek in 't lief vaan Christus verandert); lutheraone hantere in plaots daovaan de *consubstantiatie* ('t broed blijf broed, meh vervölt tegeliek ouch zien functie vaan lief vaan Christus), calviniste zien 't es zuver symbolisch (Zjezus heet die oetspraok neet lètterlek gemeind). Wijer steit, dewijl bij de kathelieke de mès um de communie drejt, 't protestants aovendmaol neet centraol in d'n deens; 't veurnaomste is de preek.

Bij bevindelek gerifformeerde kèrkgenoetsjappe mage allein de 'kinder vaan God' (de geluivege die de 'bevinding' höbbe oondergaange) aon 't aovendmaol mètdoen en mote de aander leie vaan de gemeinte touwzien. Aander genoetsjappe höbbe dat versjèl neet.
Heëlebaan

D'r **Heëlebaan** (Hollands: *Heerlerbaan*) is zoeëwaal 'ne weëg as 'ne veëdel va Heële. Mit 9.872 inwuënesj in 2008 is 't noa Heëlehei 't kleinsjte sjtadsdeel i de gemingde. In g'ne veëdel vink me 'n kirk, winkele en wuënhoezer. D'r Heëlebaan is i versjillende buurte te verdele, wie Heëlebaan-Oeës, Gieëseveld, De Beitel, Egsjtroat e.o., Heëlebaan-Wes en Imsterao.

D'r *Heëlerbaan* woeëd vanauds *heëbaan* (*heerbaan*) genumt en geet truuk óp 'ne awwe Romeinse weëg. De vörm *Heëlebaan*, begrepe as 'weëg deë noa Heële löp', is dös vólksetymologie.
Besjermde stads- en dörpsgeziechter

**Besjermde stads- en dörpsgeziechter** zien historisch intrèssante buurte in stei of dörper die door de wèt zien aongeweze es cultureel weerdevol en daorum neet zoemer ingriepend kinne weure veranderd. Zoe kin 't gebäöre tot e gebouw, wat op ziech gei (rieks)monumint is, toch door de wèt is besjermp umtot 't deil oetmaak vaan e stads- of dörpsgeziech. Um de geziechter te oonderhawwe kriege gemeintes subsidie. Nederland zoe good wie 't Belsj höbbe dao wètte veur.

## 't Belsj
Op 't Belsj is besjerming vaan e dörps- of stadsgeziech sinds 1976 meugelek; 'n oetbreiing vaan de awwer monumintewèt oet 1931. 't Geit hei daan dèks um de direkte umgeving vaan e belaankriek monumint (kèrkhofmoer, bestraoting, huiskes etc.). Op 31 december 2005 gaof 't in Vlaondere 1139 vaan zoe'n plaotse.

## Nederland
:*Hoofartikel: [[Lies vaan besjermde stads- en dörpsgeziechter in Nederland]]*
In Nederland zien besjermde stads- en dörpsgeziechter euver 't algemein groeter: ze besloon 'n ganse wiek/buurt, miestal (neet ummer) 't centrum vaan 'n stad of e dörp. Daorum gief 't hei ouch minder vaan die stads- en dörpsgeziechter: e paar hoonderd.

## Bron
Dit artikel is gebaseerd op :nl:Beschermd dorpsgezicht.

## Externe link
* Besjerming vaan stads- en dörpsgeziechter in Nederland
Wambule (taal)

't **Wambule** (Nepalees वाम्बुले Vāmbule) is de Sino-Tibetaanse taal van de Wambule Rai, ein van de róndj 30 Kiranti (Nep. किरान्ती)-sjtamme oet 't oostelik deil van Nepal. Wambule wurt gesjpraoke door meer es 5.000 luu die wone róndj de plek wo de Soenkosi (Nep. सुनकोसी) en Doedhkosi (Nep. दूधकोसी) samekómme. 't Gebied wo Wambule gesjpraoke wurt, besjteit oet 't uterste zuje van 't disjtrikt Okhaldhoenga, 't meist westerlik deil van 't disjtrikt Khotang, 't noordelikste deil van et disjtrikt Oedaipur, en 't noordoostelik deil van 't disjtrikt Sindhoeli.
Nettetal

**Nettetal** is 'n gemeinte in de Duitse deilstaot Noordrien-Wesfale, gelaege in het district Kreis Veeëse. 't is de Duitse beurgemeinte van Venlo. De gemeinte haet 42.400 inwoeëners en de hoofplats is Lobberich.

## Platse
De gemeinte Nettetal besteit oét de volgene stadsdeile:
* Breyell
* Hinsbeck
* Kaldekerke
* Leuth
* Lobberik
* Schaag

## Externe links
*www.inter-nettetal.de
O Thiasos

**O Thiasos** of **O Thiassos** (Grieks alfabet: **Ο Θίασος**, Limbörgs: *De Kompenei*) is 'ne Griekse oorlogsfilm vaan de filmrezjiseur Theodoros Angelopoulos, oet 1975. De film is veurnaomelek Nuigrieks gesproke. Ouch gief 't Duits en Ingels. De groetste rolle weure gespäöld door de aktäörs Eva Kotamanidou, Aliki Georgouli en Stratos Pahis.

## Verhaol
't Verhaol geit euver 'n roondreizend theatergróp eiver de Ionische eilen tösse 1939 en 1952. Dewijl zie op hun bestumminge e stök späöle, weurt in de tössetied 't verhaol getuind vaan ein vaan de aktrices die vraak wèl numme op häör mojer, umtot ze dink tot dees de sjöldige is vaan 't hiemele vaan häöre pa. Häöre broor, 'ne verzètsmaan contra de Pruusje, hölp 'r daobeij. Dizze lieg vaan 't verhaol is 'n weergaof vaan 't stök *Orestaia*.
Lies vaan besjermde stads- en dörpsgeziechter in Nederland

Alle besjermde stads- en dörpsgeziechter in Nederland. Cursief die nog neet zien aongeweze. De jaortalle verwieze nao de aonvraog (ierste) en de aonwiezing (lèste).

## [[Drenthe]]

## [[Euverijssel]]

## [[Flevoland]]

## [[Friesland]]

## [[Gelderland]]

## [[Groninge (provincie)|Groninge]]

## [[Nederlands Limburg|Limbörg]]

## [[Noord-Braobant]]

## [[Noord-Holland]]

## [[Utrei (provincie)|Utrech]]

## [[Zieland]]

## [[Zuid-Holland]]

=Bron=
* https://web.archive.org/web/20140301180606/http://www.cultureelerfgoed.nl/sites/default/files/u6/3.2.1%20Overzicht%20van%20aangewezen%20en%20in%20procedure%20zijnde%20stads-%20en%20dorpsgezichten%20def.pdf
Sintruinse VV

**Sintruinse VV** (**STVV**) is 'n voetbalclub oet Sintruin, opgeriech in 1924 en speulend mèt stamnómmer 373. Ze speule in geel shirts mèt blauw breuk en weure um dat tenue wel *de Kanaries* geneump. Ze höbbe jaorelaank in de Ierste Klas (Jupiler Pro League) gespäöld, meh koume in 't seizoen 2012/13 in de Twiede Klas oet. Hun stadion hèt *[[Stayen]]*, feitelek 'ne Sintruinse naom. Trainer is Franky Van der Elst. Traditionele rivaol is KRC Genk.

## Externe link
* Website van de club
Pieter Post

**Pieter Post** (Haarlem, geduip 1 mei 1608 - D'n Haag, begraove 8 mei 1669) waor 'ne Nederlandsen arsjitek en sjèlder, same mèt Philip Vingboons en Arent van 's-Gravesande tot de meisters vaan 't Hollands classicisme gerekend. Inderdaod waore zien mieste opdrachgevers Hollandse stadsbesture, meh heer waor ouch boete dat gewes aon 't werk. In 1645 woort heer d'n hoofarsjitek vaan stadhawwer Frederik Hendrik en Amalia van Solms. 't Raodhoes vaan Mestreech wat heer oontworp gelt es e huugdepunt in zie werk.

## Leve
Post waor de zoon vaan 'ne Leise glaozemeker en begós zien carrièr es kunssjèlder, wie zie jonger broor Frans. Nao 'n aontal jaor werk es sjèlder in Roeme, kaom heer in deens bij Jacob van Campen en deeg 'r mèt aon de projekte vaan 't Mauritshoes, 't hoes vaan Constantijn Huygens en de Sint-Sebastiaansdoele, alledrei in D'n Haag. Nao 't hiemele vaan Van Campen kraog Pieter Post ummer mie eige opdrachte. Zienen invlood op Van Campen zie werk is oonderwerp vaan discussie meh kin aonzeenlek zien.

Post wèrkde mesjiens es bouwopziechter of teikeneer aon 't paleis in Honselersdijk - 't mies ambitieus vaan alle paleize vaan de Oranjes - en 't Huis ter Nieuburch in Rijswijk. Sommege sjrievers stèlle tot Post ouch in Braziel is gewees, wie zie broor Frans. Heer zouw dao 'n oontwerp veur Mauritsstad höbbe gelieverd.

In 1651 brach Post ach gravure oet veur de begraffenis vaan stadhawwer Frederik Hendrik. Cornelis Ryckwaert waor 'ne lierling en mètwèrker vaan häöm. De dochter vaan Post trojde mèt Frederik Ruysch, 'nen Amsterdamse bioloog.

## Werk
*1642 - Hoes Dedel (D'n Haag)
*1643 - Hoes Prinsengracht 4 (D'n Haag)
*1643 - 1649 Boeteplaots Vredenburgh in de Beemster (Noord-Holland)
*1645 - 1650 Huis ten Bosch (D'n Haag)
*1645 - 1648 Hoes Zwanenburg (Halfweg, gemeinte Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Noord-Holland)
*1647 - 1667 De Ooskèrk in Middelburg (**pleetsje**)
*1649 - Bekroening Wittevrouwepoort in Utrech
*1649 - 1653 Hoes De Onbeschaamde (Dordrech)
*1652 - 1657 Staote vaan Holland (D'n Haag), noe vergaderzaol vaan de Ierste Kamer, in opdrach vaan Johan de Witt
*1655 - Johan de Witthoes (D'n Haag)
*1657 - 1658 Waag en Boterhoes (Leiden)
*1659 - 1662 Polferhoes (Delft)
*1659 - 1664 't Raodhoes vaan Mestreech (**pleetsje**)
*1660 - Heufke vaan Nieuwkoop (D'n Haag)
*1661 - 1662  Toriedeil vaan de Lambertuskèrk in Buren (gemeinte Buren, Gelderland) (**pleetsje**)
*1662 - 1665 Kestiel Heeze (Heeze, gemeinte Heeze-Leende, Noord-Braobant)
*1663 - 1666 De Zwanenbörg in Kleef
*1663 - Kèrk vaan Stompetoren (gemeinte Schermer, Noord-Holland)
*1668 - Kieswaag in Gouda (**pleetsje**)

## Bron
*Dit artikel is vertaold oet 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in [http://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pieter_Post_%28architect%29&oldid=27564100 dees versie]. Zuug dao veur ieder versies en oteurs.*
Haore

**Haore** kèn zeen:

;oersjprunkelik (in dees en de kómmende beteikenisse ouch *hore*, *hoeëre*, *hoare*, *hoeare*)
* E deerlik sjtoetwaope, veural bie groete plante-aeters; zuug haore (panser);
;aafgeleid: meziekinstrumènte
* Eigelik: E kopere blaosinstrumènt, zuug haore (instrumènt);
* Óneigelik:
** 'ne Saxhaore (edert van de kopere blaosinstrumènte oetgevónge door Adolphe Sax);
** 'nen Ingelsen haore of althobo;
** In d'n jazz: eder willekäörig blaosinstrumènt (veural in 't Èngels: *horn*);

;wiejer
* 't Miervoud van haor, de hoedbekleiding van zoogdere;
* 't Menneke van de doef (in dees beteikenis ouch ***hore*** en ***häöre***)

*Hore* of *Haore* kèn ouch de Limburgse oetsjpraok zeen van de sjtad Hoorn in Naord-Hollandj en anger Nederlandse plaatsje mit dae naam.
VVV

**VVV** kèn beteikene

* Venlose Voetbal Vereniging ofwel VVV Venlo
* Vereiniging veur Vraemdelingeverkier, VVV (organisatie)
Media in Griekeland

De Media in Griekeland hilt ziech bezeg mèt de tillevisie, radio, gezètdrök en internet vaan de Helleense Rippebliek. Op dit momint heet de Griekse media vaan de EU de A-rang gekrege, op 't gebeed wie corrup de media is. De A-rang is de ein nao hoegste titel die e land kin kriege en steit veur *zier vrij*. Allein AA, de rang die oonder aandere Nederland en Belsj heet, is hoeger en steit veur *volleijeg vrij*.

## Tillevisie
Griekeland heet, zjus wie eder aander Europees land, hendeg väöl commerciële zenders. Daoneve gief 't ouch staotstillevisie in Griekeland, naomelek de ERT. Die steit veur *Elliniki Radiofonia Tileorassi* (Limbörgs: *Griekse Radio Tillevisie*). De ERT heet mierdere categoriën die bepaolde aore kriege op hun drei zenders, zoe-es ammusemènt, polletiek, ikkonomie en kinderpergramma's. Ederein maag ideeje opsjikke nao de studio, boenao edere veer jaor 't volk maag keze door 't zeen vaan *pilots* (proefaofleveringe) op TV wee 'n bepaolde tied per week maag oetzende. Pergramma's die noets vaan de ERT aof gestump kinne weure zien *ERT Efimerida* (*ERT Journaal*), *ERT Athlitismou* (*ERT Sport*), *ERT Oikonomia* (*ERT Ikkonomie*) en *Máti tou méllontos* (*Oug op de touwkoms*, opiniepergramma die deper op 't nuijts in geit). Zjus wie in alle aandere lidstaote vaan de EU mot de staotstillevisie vaan Griekeland ziech hawee aon de 50% norm vaan Europese films. Dit meint dus tot de haaf vaan de films die weure oetgezoonde oet de EU motte kaome, boevaan daan weer minimaol ein kwaart vaan de films neet oet Griekeland maag kaome. Heijin zien veural Duitse, Franse en Italiaonse films populair. Daoneve zien Portugese soaps hendeg populair in Griekeland. Weijer weure d'r väöl Amerikaanse en Zuid-Cypriotische pergramma's oet gezoonde op de Griekse TV. 't Populairste boetelandse TV-kenaar in Griekeland is MTV, 'ne jóngerekenaar oet de VS.

## Radio
Radio is, zjus wie in de res vaan Europa, väöl minder populair in Griekeland es dat 't oets waor. 't Gief in Griekeland neet regels op 't dreije vaan meziek binne de commerciële radiokenare, zoewie dat in Fraankriek 't geval is. Wel gief 't gein boetelandse meziek op de staotszenders. Op de radio heet ERT neet drei kenare, mer 8. De ierste drei zien veural op de maotschappij geriech, dewijl de aander kinne weure verdeild in meziekgenres.

## Gezètte
De Griekse gezètte kin me qua verdeiling vergelieke mèt de situatie in Nederland. De populairste gezèt is de Ta Nea, 'n rechts-conservatieve gezèt die me kin vergelieke mèt de Nederlandse *Telegraaf*. De *Kathimerini* is de ein-nao populairste gezèt, is links op polletiek gebeed en kin me mèt de *Volkskrant* vergelieke. 't Daagblaad vaan Athene en dat vaan Thessaloniki zien in de regio's populair; Athene in Centraol-Griekeland en Attika, Thessaloniki in Wes-Macedonië, Centraol-Macedonië, Oos-Macedonië en Thracië.

## Internet
Volges Eurostat höbbe 60% vaan alle Grieke internet tougaank. Dat lègk oonder 't Europees gemiddelde vaan zoen 73%. De domeinnaom vaan Griekse websites is .gr.
EVV

**EVV**, voloet (Nederlands) **Echter Voetbal Vereniging**, is 'n amateurvoetbalclub oet 't stedsje Ech. Sinds jaore späölt ze bij de amateurs op 't hoegste niveau.

EVV späölt op Sportpark In de Bandert. 't Tenue van de club besteit oet blauw-wit gestriepde shirts, witte breuk en blauw kouse.

## Historie
De historie vaan de club begint in 1908 mèt de opriechting vaan EVV Sparta. Dees club góng evels in 1925 failliet. 't Jaor dao-op beslote ze veur de club obbenuits op te riechte. Dit gebäörde in 't vreuger Oranjehotel aon de Joadesjtraot. Zien ierste wèdstried späölde EVV op 24 oktober 1926. 1926 gelt daomèt es opriechtingsjaor. In dees jaore haolde de club versjèllende klein prieskes, wie de Baron de Vexela Coupe in 1940.

Mèt de wins vaan de Ierste Klas regio zuid in 2004 promoveerde de club nao de Zondag Hoofklas B; daomèt stoont 't veur 't iers in zien historie in de hoegste amateurcompetitie. Ouch in de hoofklas indegde de club miestal hoeg (evels noets es ierste). Bij de opriechting vaan de Topklas in 2010 - twie competities, boe allein de bèste clubs oet de zes hoofklasse mochte speule - kaom EVV in de Topklas zondag. De bèste prestaties waore de viefde plaots in 2013 en 2014. In 2016 haolde de club evels mer 'n tegevallende èlfde plaots. Heidoor kós ze neet promovere nao de semi-professioneel Twiede Devisie, meh kump ze in de Daarde Devisie oet.

## Bron
*Dit artikel is gebaseerd op, en gedeiltelek vrij vertaold oet, 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in [http://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=EVV_%28Echt%29&oldid=29055566 dees versie].*

## Externe link
* Website vaan de club
Jacques Ewalds

**Jacques Ewalds** (Venlo, 28 fibberwarie 1940) is 'ne veurmaolige Nederlandjse volleybalinternational. Hae nóm eine keër deil aan de Olympische Sjpele mèr wón biej die gelaegeheid gein medajje.

Jacques Ewalds beheuërde tot 't eësjte Nederlandjse volleybalteam dat in 1964 woort oetgezónje nao de Olympische Sjpele in Tokio wó volleybal same mèt judo woort geïntroduceerd es Olympische sjport. Nederlandj werd biej dees zomesjpele achtste van de tieën deilnummende lènj.
AFC Ajax

**AFC Ajax** (*Amsterdamsche Football Club Ajax*), miestens kort-eweg **Ajax** geneump, is 'n Nederlandse voetbalclub oet Amsterdam. Ze is opgeriech op 18 miert 1900 en maak sinds mie es 'ne iew deil oet vaan de lendeleke top. Sinds de opriechting in 1957 späölt de club oonaofgebroke in de Ieredevisie, wie allein Feyenoord en PSV, de clubs die mèt Ajax de traditioneel top drei vaan 't Nederlands voetbal oetmake. Sinds 1918 is Ajax 34 kier landskampioen gewees, mie es welke aander club in Nederland daan ouch. Daobij is de club veer kier d'n Europese kampioen gewore. Hiel väöl staarvoetballers, boevaan Johan Cruijff en Marco van Basten de groetste waore, woorte bekind bij Ajax.

## Rizzeltaote in de Ieredivisie
### Manslui

Opmerking: 't Sezoen 2019/20 woort in verband mèt de COVID-19-pandemie aofgebroke. Ajax, wat op 't memint vaan stoppe ierste stoont, woort daorum neet tot kampioen oetgerope.

### Vrouwlui
Tot en mèt 2014/15 späölde 't team in de BeNe League, sindsdeen opereert de Ieredevisie zelfstendeg.

Opmerking: ouch de Ieredevisie Vrouwlui woort in 2020 aofgebroke um de COVID-19-pandemie.

## Extern links
* Toespaasj vaan Ajax
Alessandro Mannarino

**Alessandro Mannarino** (Roeme, 1979) is 'ne Italiaonse zenger, dee ziech kenmèrk door ziene Europeese folklore. Heer weurt dèks vergeleke mèt Europese zengers Rocco, Serge Gainsbourg en Paolo Conte. Zelf numde heer vaan al zien veurbeilde mer eine Amerikaan op, naomelek: Tom Waits.

## Historie
Mannarino greujde op in Roeme en begos dao ouch zienen artisieke carrière in 2001, wie heer ziene band *Kampina* opriechde. In 2009 kraog heer bekèndegheid mèt zien debuutalbum *Bar della rabbia*. De titel is 'n Italiaonstaolege fóf, umtot 't twie dinger kin meine. Aon de eine kant beteikent 't lètterlek op 't Limbörgs *Kaffee vol koleer*, maar me spreek 't oet zjus wie *Bar del Arabbia* en daan beteikent 't *Kaffee vaan [[Midde-Ooste|Arabië]]*. 't Album woort hendeg good oontvaange in Italië. Heer woort twiede bij de groetste Italiaonse meziekawards; de *Premio Tenco* vaan 2009. Ouch op Europees gebeed kraog Mannarino dat jaor al aondach. Heer woort genomineerd veur de categorie *Groetse belofte vaan de [[Middellandse Zie|Mediterraone]]* bij de *European Border Awards 2009*.

In 2010 späölde heer 'ne kleine rol in de populaire Italiaonse film *Tutto l'amore del mondo*. Hei späölde heer de wereldberoemde Italiaonse zenger Rocco op aw leeftied, vlak veurtot 'r nao Amsterdam verhojsde.

In 2011 kaom zien twiede album, *Supersantos* (Spaons veur *Superheilege*), oet. Ouch dit woort good oontvaange in thoesbases Roeme, mer kraog 'n besjeije plaots 38 in de Franse Albumtop 50. Mèt de vaan dit album aofkomstege single *Mary Lou* kraog heer zelfs 'ne nómmer 18 notatie in de Spaonse Top 40. De nómmer geit euver 't Amerikaans meidske Mary Lou, dat ziech neet kin binde aon 'n fijn nuij plaots in Europa. De nómmer weurt gezeen es 't bewijs vaan Mannarino's aofguns tege de VS. In 't refrein zingk heer, vrij vertaold nao 't Limburgs: "Begrieps de 't daan neet? Vrijheid in dien laand is inkel e beeld", riechtend op 't Vrijheidsbeeld vaan New York City.
Annedaol

**Annedaol** is ein buurtsjap in de Nederlands Limburgse gemeinte Roerdale. 

Toet en mit 1994 vool de Annedaol ónger de gemeinte Postert. Vanaaf 1994 toet en mit 2007 vool de Annedaol ónger de gemeinte Amb Mofert en vanaaf 2007 vèlt 't buurtsjap ónger de gemeinte Roerdalen. E klein deil van de Annedaol vèlt ónger D'n Deelgaard (Nederlands: *Maria Hoop*). 

## Ligking
De Annedaol ligk zuudwestelik van Postert róndj de Akersjtraot.
Eukarya

**Eukarya**, ouch waal **Eurkaryote** (oet 't Grieks: εὖ = ech, gans; κάρυον = kern;) zeen alle organisme woavan de celle 'ne celkern en 'n intern membraon höbbe. In de taxonomie waere de eukarya gezeen es ein van de drie domeine woa in 't laeve verdeild kin waere. De twee anger domeine beheure allebei toe aan de prokaryote, namelik de Archaea en de Bacteria. 't Groot versjil tösse de Eukarya en Protiste is det de Protiste 'ne “simplere” celboew höbbe woa in 't DNA neet ómsjlaote waert door de celkern mer vriej in 't cytoplasma ligk. Behalve 'ne celkern höbbe de meiste eurkayotische cellen ouch anger organelle zowie mitochondrië, chloroplasten of 'n golgi-apparaat.