3 jannewarie

**3 [[jannewarie]]** is d'n daarden daag vaan 't jaor. In e gewoen jaor koume daan nog 362 daog, in e sjrikkeljaor nog 363. In de Roems-Kathelieke Kèrk is dit d'n heilegedaog vaan Genoveva.

## Gebäörtenisse
* 1602 - Eine aerdsjok wirt waorgenómme biej Enkhuizen.
* 1638 - Äöpening van de Amsterdamse Sjouwburg mèt de opveuring van de *Ghijsbrecht* van Joost van den Vondel.
* 1865 - Aafsjaffing van de sjlaverniej in de Vereinigde Sjtaote.
* 1868 - In Japan vundj de Meiji-restauratie plaatsj. 't Shogunaat wirt beëindig, de keizer kump weer aan de mach, en ein periode van vernujing wirt ingeluujd.
* 1874 - Sjtaatsgreep in Sjpanje door generaal Pavia brink Serrano weer aan de mach. Eindj van de Eësjte Sjpaanse Repebliek.
* 1876 - Klaas Kater rich 't Nederlandsch Werkliedenverbond Patrimonium op, de veurluiper van 't Christelijk Nationaal Vakverbond.
* 1919 - Ernest Rutherford sjlaag d'r in ein atoom te sjplitse.
* 1934 - Ein óntploffing in eine koel in Brüx kos 142 kómpele 't laeve.
* 1942 - Oprichting van 't ABDA-commando in de Sjtille Oceaan: de Amerikaanse, Britse, Nederlandjse en Australische sjtriedkrachte kómme ónger bevel van de Èngelsje generaal Wavell.
* 1957 - 't Eësjte elektronisch horloge, de *Hamilton Electric*, kump op de mert.
* 1959 - 't Territorium Alaska weurt es 49 staot tot de Vereinegde Staote touwgelaote.
* 1961 - De Vereinegde Staote verbreke alle diplomatieke ban mèt Cuba.
* 1966 - Nao ènnige daag van sjtakinge en betoginge griep in Opper-Volta 't leger de mach.
* 1991 - Corsicaanse terroriste make mèt drei bomaonsleeg 'n ind aon 't bestand vaan 1988.
* 1999 - Paul van Buitenen, ambteneer bij de Europees financiëel controledeens, weurt door de Europees Commissie gesjors. Heer bringk de Europees commissarisse Édith Cresson en Manuel Marin in opspraok.
* 2008 - Barack Obama wint es ierste zwarte de veurverkezinge in Iowa.
* 2019 - 't Chinees ruumdetuug *[[Chang'e 4]]* lantj es ierste minsjelik tuug op d'n achterkantj van de Maon.

## Gebore
* 106 v.Chr. - Cicero, Romeinse politicus en spreker (gestorve 43 v.Chr.)
* 1730 - Charles Palissot de Montenoy, Franse sjriever (gesjtórve 1814)
* 1741 - Marie Geneviève Poulain de la Forestrie, Franse zeëlige (gesjtórve 1794)
* 1757 - Johann Abraham Sixt, Duutsje componis (gesjtórve 1797)
* 1777 - Elisa Bonaparte, jónger zöster van Napoleon Bonaparte (gesjtorve 1820)
* 1801 - Gijsbert Haan, Nederlands-Amerikaanse religieuze leijer (gesjtorve in 1874)
* 1823 - Jacques-Nicolas Lemmens, Belzje organist en componist (gesjtorve 1881)
* 1840 - Pater Damiaan, Belzje missionair en heileg (gestorve 1889)
* 1861 - William Renshaw, Britse tennisser (gesjtórve 1904)
* 1870 - Genoveva Torres Morales, Sjpaanse ordesjtichtster (gesjtórve 1956)
* 1887 - August Macke, Duutsje kunssjilder (gesjtórve 1914)
* 1892 - J.R.R. Tolkien, Britse sjriever, gebore in Zuid-Afrika (gestorve 1973)
* 1919 - Henk Sprenger, Nederlandse sjtripteikenaer (gesjtorve 2005)
* 1924 - André Franquin, Belzje sjtripteikenaer (Robbedoes, Guust Flater) (gesjtorve 1997)
* 1929 - Gordon E. Moore, Amerikaanse zakeman en natuurkundige
* 1930 - Sheng-yen, Taiwanese boeddhistische zenmeester (gesjtorve 2009)
* 1936 - Bruno Majcherek, Nederlands-Limbörgse zenger (gesjtorve 2020)
* 1946 - John Paul Jones, Britse bassis en tósjenis (Led Zeppelin)
* 1946 - Victoria Principal, Amerikaanse actrice
* 1947 - Jan Kamminga, Nederlandse besjtuurder
* 1956 - Mel Gibson, Amerikaanse acteur, filmregisseur en -producent
* 1967 - Magnus Gustafsson, Zjweedse tennisser
* 1969 - Michael Schumacher, Duutsje autocoureur
* 1974 - Robert-Jan Derksen, Nederlandse golfer
* 2003 - Greta Thunberg, Zweedse activiste

## Gestorve
* 1543 - Juan Rodríguez Cabrillo, Portugesen oontdèkkingsreizeger in Spaonsen deens (43)
* 1631 - Michelagnolo Galilei, Italiaanse compenis en luutsjpeler, jóngere broor van Galileo Galilei (55)
* 1795 - Josiah Wedgwood, Britse pottebekker (64)
* 1826 - Louis Gabriel Suchet, vanaaf 1813 hertog van Albufera (55)
* 1868 - Moritz Hauptmann, Duutsje componis (75)
* 1903 - Alois Hitler sr., pa vaan Adolf Hitler (65)
* 1903 - James Wimshurst, Britse oetvènjer, technicus en sjeepsboewmeister (70)
* 1956 - Joseph Wirth, Duutsje riekskanseleer (76)
* 1967 - Jack Ruby, Amerikaanse maordenaer van Lee Harvey Oswald (55)
* 1970 - Gladys Aylward, Britse protesjtantse zenjeling (67)
* 1972 - Frans Masereel, Belzje houtsjniejkunstenaer (82)
* 1980 - Lucien Buysse, Belzje fitserenner (87)
* 2002 - Freddy Heineken, Nederlandsen oondernummer (80)
* 2014 - Phil Everly, Amerikaanse rockabillymuzikant (74)
* 2020 - Qasem Soleimani, Iranese generaal (62)