Kreeg Hamas-Israël (2023-2026)

D'r **kreeg tusje Hamas en Israel (2023-2024)** is e gewapend conflik tusje 't Israelisch Leger en versjillende Palestiense terreurgroepe wat plaatsjvingk i g'n Gazasjtrook, Israel en óp g'ne westliche Jordaanoever, mit regelmieësige besjetinge i g'n grensgebeed mit Libanon en Syrië in 't noorde. I g'n Gazasjtrook vinge gevechte plaats mit Hamas, Palestiense Islamitische Jihad en versjillende anger milities en aa g'n noordgrens vuural mit Hezbollah.

Oerzaak van d'r kreeg is 'ne gecoördineerde aanval van Hamas en anger milities oet de Gazasjtrook op nederzettinge aa g'ne Israelische kank van de grens, woebei circa 1200 burgesj woeëde doeëdgemaak en 251 luuj woeëde óntveurd. Van de 251 luuj die óntveurd woeëde hant 85 't geweld neet uueverleëf. De letste leëvende geziezelde woeëde óp d'r 13e oktober 2025 uuevergedrage aan Israel. 't Lichaam van d'r letste gehieëmelde gegiezelde woeëd óp d'r 26e jannewaar 2026 gevónge óp 'n begraafplaatsj in Noard-Gaza. 

D'r Gazakreeg weëd gekinmerk durch d'r sjaal va de Israelische bombardemente, 'n grónkinvasie en groeëte aatalle sjlachoffesj aa Palestiense zijde, mit name bei de burgerbevolking. Wiejer goof 't internationeel kritiek óp de blokkade va Gaza noa de aavalle óp 7 oktober 2023. Volges versjillende miensjerechteorganisaties is doarum sjproake van genocide óp de Gazaanse bevolking. 

## Achtergrónk
D'r Gazakreeg is 'n groeëte escalatie van 't Palestiens-Israelisch conflik, dat geet uuever de soevereiniteet van 't vuurmalig Brits mandaatgebeed Palestina. 't Geweld noom vuural touw noa de óprichting van d'r sjtaat Israel in 1948 en resulteerde i gewelddadige óntheemding va Palestiense nederzettinge in wat noe Israelisch grónkgebeed is (Nakba), gecombineerd mit groeëtsjalige pogroms óp en 'ne exodus va Joede noa d'r nuije sjtaat. Versjillende kiere veurde d'r Joedse sjtaat en versjillende leng i g'n Arabische welt kreeg, woe-ónger in 1967. Tiedes deë kreeg veroverde Israel ónger mieë de Gazasjtrook en de Westliche Jordanoever. Later in de twieëde haofsjeet van d'r 20e ieëw verplaatsjde 't conflikgebeed zich mieë en mieë noa Libanon, woe de basis woeëd gelag vuur terroristische groeperinge wie Hezbollah. 't Ayatollahregime, dat es gevolg va de Iraanse Revolutie (1978-1979) de mach greep in Iran, financeert bis huuj terrorisme i g'n regio ónger d'r naam As va Verzet.

In 1987 begós i Gaza de Ieësjte Intifada en woeëd terreurbeweging Hamas ópgerich, 'ne ópsjtand deë doerde bis 1993, wie de Oslo-Akkoorde gesjloate woeëde. Wie rónk 't milennium dudelich woar dat de akkoorde gee veiligheed en e beëter economisch perspectief hant gebrach vuur de bevolking va Gaza en Palestiene brook 'ne nuije ópsjtand oet deë in 2005 diplomatiek eindigde en ooch resulteerde in de óntmanteling va Joedse nederzettinge i g'n Gazasjtrook. Doa noom Hamas noa e conflik mit de Palestiense regering i 2007 de mach uuever en woeëd Gaza middels 'n Israelische blokkade gans geïsoleerd. Hamas en Israel raakde ónger mieë sjlaags i d'r winter va 2008 en 2009, 't noajoar va 2012, d'r zomer va 2014 en 't vreugjoar va 2021. De aavalle va d'r oktober 2023 en de hudige kreeg vörme qua sjaal wiedoet de groeëtste escalatie in 't conflik.

## Verloop

### Aanval op Israel
D'r kreeg begós óp d'r 7e oktober 2023 mit groeëtsjalige raketaanvalle en 'ne inval va terreurorganisatie Hamas en verwante milities in de Israelische grensgebede róndum de Gazasjtrook. Óngevier 3.000 militante sjtoke óp versjeie manere de grens uuever tusje de Gazasjtrook en Israel, woenoa ze hóngerde burgesj i versjillende dörpkes en kibboetzim langs de grens en óp e festivalterrein kótbei Re'im en Be'ri doeëdmaakde en giezelde. De aavalle op 't festival houw 't leëve gekos va 378 luuj. Israel reageerde mit zjwoar bombardemente óp Gaza, 'n totaal blokkade. 't Israelisch leger kós de mieëtste gebede óp d'r 8e en 9e oktober truukverovere óp de militante. 

### Grónkinvasie i g'n Gazasjtrook
I reaksie óp d'r ival woeëd officieel d'r sjtaat va kreeg oetgeroepe, e kreegskabinet samegesjteld en 300.000 reserviste gemobiliseerd, die de Gazasjtrook umsingelde. Óp d'r 13 oktober hat Israel de bewuuenesj va Gaza ópgeroepe vuur 't noarde va g'n Gazasjtrook te evacuere. Seër deë daag deeg 't Israelische leger 't gebeed regelmieësig binnevalle. Óp d'r 27 oktober veel 't Israelisch leger 't noorde va g'n Gazasjtrook binne en begós 't Gaza-sjtad te umsingele. Tiedes e zesdaags sjtaak't-vure woeëde mieës 100 gegiezelde oetgewisseld teëge zieëker 240 Palestiense gevangene. 

Óp d'r 1e december woeëde de gevechte hervat en seër doe verplaatsjt 't sjtriedtonieël zich almieëlich noa de zudelige sjtad Khan Yunis.

Begin 2024 goof 't plane vuur 'ne aaval óp de sjtad Rafah, aa g'n grens mit Egypte. Versjillende leng, woe-ónger de VS, hant Israel ópgeroepe um dit offensief te sjtake. Momenteel leëve doa ca. 1,4 mieljoeën luuj, hoofzakelig vlöchtelinge oet 't midde en 't noorde van de Gazasjtrook.


Plaetje:CCTV_footage_of_Hamas_gunmen_infiltrating_Kibbutz_Beéri_on_October_7_2023.png|Hamasmilitante in de sjtroate va kibboets Be'eri
Plaetje:An_aerial_view_showing_destruction_in_Rafah_after_Israeli_forces_withdrawal_and_as_the_ceasefire_took_hold,_Gaza_Strip.jpg|Beelde vanoet de zudeliche sjtad Rafah noa Israelische aavalle in 2025


## Noasjleep
### I g'n regio
Dizze kreeg versjilt van anger escalaties durch d'r umvank en de heftigheed van 't geweld. Vuur 't ieësj i joare zint Israelische gebede (kót) i heng gekoame van Hamas en kóste de militante e groeët aantal burgesj boete Gaza doeëdmake. Wiejer woeëd vuur 't ieësj seër de Israelische truuktrekking in 2005 'n totaal blokkaasj aangekóndig, mit versjlechtering van de humanitair situatie tot gevolg.

Durch 't heftige geweld zint vöal burgersjlachoffesj gevalle. 't Gazaans gezóndheedsministerie, wat ónger leijing van Hamas sjteet, sjprik va ruum 38.000 doeëde, woeva wiedoet de mieëtste kink of vrouw zouw zieë. Och Israelische brónne sjpreëke van e groeët aantal burgersjlachoffesj, wiewaal de ciefers va bei partije (nog) neet verifiëre zint. Ónger de kreegssjlachoffesj zint och e aantal gegiezelde. 

Óngervier 60 procent van de hoezer is kepotgesjoate en dus ónbewoeënbaar. Durch de blokkaasj gieëf 't e tekót aan voodsel, verzörgingsprodukte en mediciene i g'n Gazasjtrook. 

Óp g'ne Westliche Jordaanoever gieëf 't 'n touwname va geweld va koloniste teëge Palestiene en angesjum.

### Weltwied
Weltwied gieëf 't 'n touwname aan antisemitisme en ooch zint gevalle bekand va geweld en haat teëge moslims.
Aa versjillende universitete en i versjillende sjteë óp g'n welt weëde pro-Palestiense en pro-Israelische proteste gehaote. Döks gónt oetinge van haat en geweld gepaard mit desinformatie op social media.

## Brónne


## Kiek ooch
* Iraanse aaval óp Israël in 2024
* Israelisch-Palestiens conflik (2021)