open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hochsauerlandkreis

De **Hochsauerlandkreis**, **Kreis Hochsauerland** of sömpelweeg **Hochsauerland** (Limbörgs ouch *Hoegsauerland*) is 'ne krink (*[[Kreis]]*) in 't ooste vaan Noordrien-Wesfale (Duutsland), grenzend aon de staot Hesse.
Dit Sauerlands distrik ligk in 't Regierungsbezirk Arnsberg, de hoofplaots (de stad mèt de Verwaltungssitz) is Meschede. Behurende bis eine vaan de 31 kring in Noordrien-Wesfale (de 23 stei zoonder krink weure neet mètgetèld), heet 't 'n oppervlak vaan 1.960,17 km², 'n inwoenertal vaan 260.843 en 'n bevolkingsdeechte vaan 133 de veerkante km (volgens de census vaan 2025). De krink heet te make mèt liechte bevolkingskrimp, groetdeils door vergriezing.
Edere Noordriens-Wesfaalse krink weurt geriegierd door 'ne landraod (*Landrat*) in de hoofplaots. In Hoegsauerland weurt 'n dialek gesproke dat oonder 't Nedersaksisch vilt. De krink ligk in 't dal vaan de Ruhr; in 't ooste vaan de Hochsauerlandkreis hilt de revier op te betstoon.

De Hoegsauerlandse steij zien:
# Arnsberg
# Brilon
# Hallenberg
# Marsberg
# Medebach
# Meschede
# Olsberg
# Schmallenberg
# Sundern
# Winterberg

De Hoegsauerlandse gemeintes zien:
# Bestwig
# Eslohe
Kreis Höxter

Kreis Höxter is 'ne krink (*[[Kreis]]*) in 't ooste vaan Noordrien-Wesfale (Duutsland).
Dit Wesfaals distrik ligk in 't Regierungsbezirk Detmold, de hoofplaots (de stad mèt de Verwaltungssitz) is Höxter. Behurende bis eine vaan de 31 kring in Noordrien-Wesfale (de 23 stei zoonder krink weure neet mètgetèld), heet 't 'n oppervlak vaan 1.201,42 km², 'n inwoenertal vaan 139.252 en 'n bevolkingsdeechte vaan 116 de veerkante km (volgens de census vaan 2025). De krink heet te make mèt forse krimp, door vergriezing.
Edere Noordriens-Wesfaalse krink weurt geriegierd door 'ne landraod (*Landrat*) in de hoofplaots. In Höxter weurt Nedersaksisch gesproke.

De stei die in Höxter ligke zien:
* Bad Driburg
* Beverungen
* Borgentreich
* Brakel
* Höxter
* Marienmünster
* Nieheim
* Steinheim
* Warburg
* Willebadessen
Kreis Kleef

**Kreis Kleve** of **Kreis Kleef** is 'ne krink (*[[Kreis]]*) in 't weste vaan Noordrien-Wesfale (Duutsland).
Dit Rienlands distrik ligk in 't Regierungsbezirk Düsseldorf, de hoofplaots (de stad mèt de Verwaltungssitz) is Kleef (*Kleve*). Behurende bis eine vaan de 31 kring in Noordrien-Wesfale (de 23 stei zoonder krink weure neet mètgetèld), heet 't 'n oppervlak vaan 1.232,99 km², 'n inwoenertal vaan 322.018 en 'n bevolkingsdeechte vaan 261 de veerkante km (volgens de census vaan 2025).
Edere Noordriens-Wesfaalse krink weurt geriegierd door 'ne landraod (*Landrat*) in de hoofplaots. In de Kreis weurt 'n dialek gesproke dat oonder 't Kleverlands vilt, zjus wie Vinloos. De dialectegróp oondersjeijt ziech vaan 't Limbörgs door de *ik* de gebruke in plaots vaan de *i(e)ch*. Zie is verneump nao de Kreis en zien stad umtot hei 't linguïstisch en cultureel centrum vaan 't taolgebeed ligk.

De Kleefse steij zien:
# Emmeriech (Duuts: *Emmerich*, Kleverlands: *Emmerik*)
# Geldere (Duuts: *Geldern*)
# Goch
# Kalkar
# Kevelaer
# Kleef (Duuts: *Kleve*)
# Rees
# Sjtraele (Duuts: *Straelen*, Kleverlands: *Straele*)

De Kleefse gemeintes zien:
# Bedburg-Hau
# Issum
# Kèrke (Duuts: *Kerken*)
# Kraonebörg (Duuts: *Kranenburg*)
# Rheurdt
# Uedem
# Wachtedónk (Duuts: *Wachtendonk*)
# Weeze
Kreis Lippe

Kreis Lippe is 'ne krink (*[[Kreis]]*) in 't ooste vaan Noordrien-Wesfale (Duutsland). Lippe is eigelek d'n innegse krink in Noordrien-Wesfale dee me in 't Rienland noch Wesfale kin plaotse. Aongezeen Lippe 'nen apaarten dwergstaot waor veur de Duutse eintweurdening, goof 't altied 'n apaarte cultuur in Lippe die ziech mie riechde op de Oosfaalse cultuur. 't Distrik ligk in 't Regierungsbezirk Detmold, de hoofplaots (de stad mèt de Verwaltungssitz) is Detmold. Kreis Lippe is daomèt ouch eine vaan de wienege kring in Noordrien-Wesfale dee neet verneump is nao de krinkhoofplaots of überhaup nao 'n stad in de betröffende krink.

Behurende bis eine vaan de 31 kring in Noordrien-Wesfale (de 23 stei zoonder krink weure neet mètgetèld), heet 't 'n oppervlak vaan 1.246,21 km², 'n inwoenertal vaan 347.149 en 'n bevolkingsdeechte vaan 270 de veerkante km (volgens de census vaan 2025). De krink heet door vergriezing te make mèt liechte krimp.

Edere Noordriens-Wesfaalse krink weurt geriegierd door 'ne landraod (*Landrat*) in de hoofplaots. In Lippe weurt 'n Nedersaksisch dialek gesproke dat ziech nimmie zoe erg verstaonbaar maak in Oos-Nederland, hei beginne daan ouch de Oosfaalse taolversjijnsele op te komme die in de Nedersaksische dialekte vaan de oosteleke Nedersakse, Noord-Hesse en Noord-Thüringe gesproke weure.

### Steij
# Bad Salzuflen
# Barntrup
# Blomberg
# Detmold
# Horn-Bad Meinberg
# Lage
# Lemgo
# Lügde
# Oerlinghausen
# Schieder-Schwalenberg

### Gemeintes
# Augustdorf
# Dörentrup
# Extertal
# Kalletal
# Leopoldshöhe
# Schlangen
Märkischer Kreis

De Märkischer Kreis is 'ne krink (*[[Kreis]]*) in 't ooste vaan Noordrien-Wesfale (Duitsland). Dit Wesfaals distrik ligk in 't Regierungsbezirk Arnsberg, neve de stei Hagen en Hamm. De hoofplaots (de stad mèt de Verwaltungssitz) is Lüdenscheid. Behurende bis eine vaan de 31 kring in Noordrien-Wesfale (de 23 stei zoonder krink weure neet mètgetèld), heet de krink 'n oppervlak vaan 1.061,06 km², 'n inwoenerntal vaan 408.046 en 'n bevolkingsdeechte vaan 385 de veerkante km volgens de census vaan 2025). De krink heet te make mèt liechte bevolkingskrimp, oonder mie door vergriezing.

Daoneve maak 'r deil oet vaan 't Sauerland. Edere Noordrien-Wesfaalse krink weurt geregeerd door 'ne landraod (*Landrat*) in de hoofplaots. In de Märkischer Kreis weurt Nedersaksisch gesproke.
Kreis Mettmann

Kreis Mettmann is 'ne krink (*[[Kreis]]*) in 't weste vaan Noordrien-Wesfale (Duutsland).
Dit Rienlands distrik ligk in 't Regierungsbezirk Düsseldorf, in 't historisch Bergisches Land. De hoofplaots (de stad mèt de Verwaltungssitz) is Mettmann. Behurende bis eine vaan de 31 kring in Noordrien-Wesfale (de 23 stei zoonder krink weure neet mètgetèld), heet 't 'n oppervlak vaan 407,22 km², 'n inwoenertal vaan 490.910 en 'n bevolkingsdeechte vaan 1206 de veerkante km (volgens de census vaan 2025).

Edere Noordriens-Wesfaalse krink weurt geriegierd door 'ne landraod (*Landrat*) in de hoofplaots. In Kreis Mettmann weurt 'n dialek gesproke dat päör taolkóndeg gezeen oonder 't Limbörgs vilt, umtot 't "Mettmannisch" gebruuk maak vaan 't Nederfrankisch wèrkwoord *make(n)*, en neet 't Hoegfrankisch *mache(n)*. Dit weurt strik genomme es sjeidslijn gebruuk tösse Limbörgs (make) en Ripuarisch (mache). Neettemin is 't plat vaan dizze krink, en ouch dat vaan Dusseldörp, zoe wiet beïnvloojd door 't Kölsj (wat gezeen weurt es 't cultureel hoofdialek vaan 't Ripuarisch) dat 'ne "Ripuaar" 't plaotslek dialek beter kin verstaon es 'ne Limbörger. Dit euvergensdialek vaan Limbörgs nao Ripuarisch weurt Bergisch geneump. De bekinde Neanderthaler is verneump nao dees regio. 

De steij zien:
* Erkrath
* Haan
* Hillijehuus (Duuts: *Heiligenhaus*)
* Hilde (*Hilden*)
* Langefääl (*Langenfeld*)
* Mettmann
* Monnem (*Monheim am Rhein*)
* Rotinge (*Ratingen*)
* Velbert
* Wülfrath
KNVB-baeker

De **KNVB-baeker** is de naam van twie baekertoernoje in 't Nederlands voetbal:

* De KNVB-baeker veur mansluuj, gesjpaeld saer 't sezón 1898/99;
* De KNVB-baeker veur vrouwluuj, gesjpaeld saer 1980/81.
KNVB-beker (manslui)

De **KNVB-beker veur manslui** is 't groetste bekertoernooj vaan 't Nederlands voetbal. 't Weurt sinds 't sezoen 1898/99 gespäöld. De versjèllende deilnummende teams mete ziech in 'n inkelvajdege, door loting bepaolde confrontatie volges e knock-outsysteem; in 't verleie heet 't ouch 'n grópsfaas gegeve. De finaal is sinds 1989 in De Kuip. De betaoldvoetbalclubs en de bèste amateurclubs plaotse ziech direk; lieger geklasseerde teams kinne via de versjèllende amateurbekers 't toernooj binnekoume. Vreuger höbbe ouch belofteteams mètgedoon aon de KNVB-beker.

Recordbekerhawwer en huiege bekerhawwer (2019) is AFC Ajax, wat de troffee 19 kier pakde (lèste kier in 't sezoen 2018/19). Wee de KNVB-beker wint, is verzekerd vaan 'n plaots in de UEFA Europa League.  Lieg geklasseerde clubs kinne dèks rillatief wied koume. Zoe haolde twie kier 'n amateurclub de haaf finales (IJsselmeervogels in 1974/74, VVSB in 2015/16). Fortuna Zittert haolde in 1998/99 nog de finaal, oondaanks tot 't toen in de Ierste Devisie späölde. De beker is ouch diverse kiere door 'n Limbörgse club gewonne; veur 't iers gebeurde dat in 1937 door RFC Remunj, de lèste kier waor dat in 2000 door Roda JC.

## Edities
De KNVB-beker weurt wie gezag sinds 1898 gespäöld, daan nog oonder de naom *Holdertbeker*. 'n Aontal kier is 't toernooj neet gehawwe, oonder mie in d'n Twiede Wereldoorlog; twie kier is 't gestaak. Hei-oonder zuut me 'n euverziech vaan de finales.
Rhein-Kreis Neuss

Rhein-Kreis Neuss is 'ne krink (*[[Kreis]]*) in 't weste vaan Noordrien-Wesfale (Duutsland).
Dit Rienlands distrik ligk in 't Regierungsbezirk Düsseldorf, de hoofplaots (de stad mèt de Verwaltungssitz) is Neuss. Behurende bis eine vaan de 31 kring in Noordrien-Wesfale (de 23 stei zoonder krink weure neet mètgetèld), heet 't 'n oppervlak vaan 576,52 km², 'n inwoenertal vaan 457.077  en 'n bevolkingsdeechte vaan 793 de veerkante km (volgens de census op 2025).

Edere Noordriens-Wesfaalse krink weurt geriegierd door 'ne landraod (*Landrat*) in de hoofplaots. In 't zuie vaan Rhein-Kreis Neuss weurt 'n dialek gesproke dat päör taolkóndeg gezeen behuurt bis 't Limbörgs umtot 't ziech nog zjus bove de make-mache linie gief, dewijl 't zuie d'r zjus oonder ligk en daomèt linguïstisch gezeen Ripuarisch is. Evels zien de dialekte in dizze krink in zoeväöl maote beïnvloojd door 't Ripuarisch Kölsj (inclusief 't lokaol hoofdialek vaan Dusseldörp), tot 'ne Ripuarischtaolege ziech beter verstaonbaar hei kin make es iemes dee allein Limbörgs praot. Ouch zulle de lui vaan dit distrik hun dialek zelf noets Limbörgs neume, soms Ripuarisch mer meistens gewoen "Platt". De in 1975 opgeriechte Kreis had in de aofgelaope haaf iew 'n steigend demografisch oontwikkeling. Zoe had 't in 1975 399.704 inwoeners, in 1980 412.526, 440.000 in 2013 en gief 't dao allewijl (2025) 457.077 lui.
Oberbergischer Kreis

D'n Oberbergischer Kreis (Ripuarisch: *Boverbärjische Kreiß*; spreek oet *Boverbèrjisje Krais*) is 'ne krink (*[[Kreis]]*) in 't zuie vaan Noordrien-Wesfale (Duutsland).
Dit Rienlands distrik ligk in 't Regierungsbezirk Köln, de hoofplaots (de stad mèt de Verwaltungssitz) is Gummersbach. Behurende bis eine vaan de 31 kring in Noordrien-Wesfale (de 23 stei zoonder krink weure neet mètgetèld), heet 't 'n oppervlak vaan 918,85 km², 'n inwoenertal vaan 274.057 en 'n bevolkingsdeechte vaan 298 de veerkante km (volgens de census op 2025).
Edere Noordriens-Wesfaalse krink weurt geriegierd door 'ne landraod (*Landrat*) in de hoofplaots. In d'n Oberbergischer Kreis weurt 'n dialek gesproke dat Ripuarisch is mer in de Rienlandse volksmoond Bergisch weurt genömp. Dees gróp dialekte ligk al zoewiet vaan 't Limbörgs en de Ripuarische dialekte die nog kortbij euzen taol ligke aof, tot 'ne Limbörger zoonder Duutstaolege kènnis ziech neet verstaonbaar zal make in dees regio. Door de iewer heer heet 't Bergisch ziech ummertouw mie gekierd tege 't Kölsj (boe Limbörgs ouch zien basis heet ligke) en mie geriech op 't Paltisch en 't Elzassisch vaan Straotsburg. De in 1933 opgeriechte Kreis had in de aofgelaope iew 'n steigend demografisch oontwikkeling mer is liech stagnerend in de afgelaope decennia. Zoe had 't in 1933 79.105 inwoeners en in 2000 287.186; in 2013 goof 't  270.290 lui en allewijl (2025) weer 274.057.
Kreis Olpe

Kreis Olpe is 'ne krink (*[[Kreis]]*) in 't zuie vaan Noordrien-Wesfale (Duutsland).
Dit Wesfaals distrik ligk in 't Regierungsbezirk Arnsberg, de hoofplaots (de stad mèt de Verwaltungssitz) is Olpe. Behurende bis eine vaan de 31 kring in Noordrien-Wesfale (de 23 stei zoonder krink weure neet mètgetèld), heet 't 'n oppervlak vaan 712,14 km², 'n inwoenertal vaan 132.346 en 'n bevolkingsdeechte vaan 186 de veerkante km (volgens de census op 2025).

Edere Noordriens-Wesfaalse krink weurt geriegierd door 'ne landraod (*Landrat*) in de hoofplaots. In Olpe weurt 'n dialek gesproke dat Nedersaksisch is mer ouch zekere invlooje oet 't Ripuarisch en Elzassisch geneet (al sprik me meistes vaan Nederalemannisch es 't neet um dialekte binne d'n Elzas geit). De in 1832 opgeriechte Kreis had in de aofgelaope haaf iew 'n steigende demografisch oontwikkeling. Zoe had 't in 1950 85.660 inwoeners, in 2000 141.207. Daonao daolde de bevolking evels, mèt 134.947 inwoeners in 2013 en 132.346 in 2025.
Rheinisch-bergischer Kreis

De Rheinisch-bergischer Kreis is 'ne krink (*[[Kreis]]*) in 't zuie vaan Noordrien-Wesfale (Duutsland).
Dit Rienlands distrik ligk in 't Regierungsbezirk Köln, de hoofplaots (de stad mèt de Verwaltungssitz) is Bergisch Gladbach. Behurende bis eine vaan de 31 kring in Noordrien-Wesfale (de 23 stei zoonder krink weure neet mètgetèld), heet 't 'n oppervlak vaan 437,32 km², 'n inwoenertal vaan 278.440 en 'n bevolkingsdeechte vaan 637 de veerkante km (volgens de census op 13 dec 2013).
Edere Noordriens-Wesfaalse krink weurt geriegierd door 'ne landraod (*Landrat*) in de hoofplaots. In de Rheinisch-bergischer Kreis weurt Ripuarisch gesproke, al praote de Rienlenders lever vaan Bergisch. Dat is umtot 't dialek vaan de *Bergische Kreise* al in zoen groete maote lieket op zuielekere dialekte wie Elzassisch, dat 'ne Limbörgstaolege meuite heet ziech hei verstaonbaar te make mèt ziene mojertaol. Dat kump deils umtot de Bergische dialekte te ooste vaan de Rien weure gesproke en de Kölsje dialekte veural te weste vaan de Rien weure gesproke, wie-ouch 't Limbörgs. De in 1932 opgeriechte Kreis had bis 2005 'n steigend demografisch oontwikkeling, evels daolde toen in bevouking door de forse vergriezing in dees regio. Zoe had 't in 1975 nog 243.578 lui dao woene, goof 't d'r 279.092 in 2005 en zien d'r noe (2013) nog 278.440. De daoling geit hei evels laank neet zoe hel es in de meiste gebeije vaan 't Rienlands achterland.
Kreis Recklinghausen

Kreis Recklinghausen is 'ne krink (*[[Kreis]]*) in 't noordweste vaan Noordrien-Wesfale (Duutsland).
Dit Wesfaals distrik ligk in 't Regierungsbezirk Münster, de hoofplaots (de stad mèt de Verwaltungssitz) is Recklinghausen. Behurende bis eine vaan de 31 kring in Noordrien-Wesfale (de 23 stei zoonder krink weure neet mètgetèld), heet 't 'n oppervlak vaan 760,45 km², 'n inwoenertal vaan 621.305 en 'n bevolkingsdeechte vaan 816 de veerkante km (volgens de census op 2025).
Edere Noordriens-Wesfaalse krink weurt geriegierd door 'ne landraod (*Landrat*) in de hoofplaots. In Recklinghausen weurt 'n dialek gesproke dat oonder 't Nedersaksisch vilt. De in 1832 opgeriechte Kreis had in de aofgelaope iew 'n steigend demografisch oontwikkeling. Zoe had 't in 1910 320.882 inwoeners en in 2000 al bekans 't dubbele, naomelek 657.592. Vaanaof de 21e iew is de daoling evels ingegange door de forse vergriezing. In 2013 goof 't nog meh 613.878 lui. Daonao is de bevolking weer liech gestege, nao 621.305 in 2025.

Dit zien de steij in Recklinghausen

* Castrop-Rauxel
* Datteln
* Dorsten
* Gladbeck
* Haltern am See
* Herten
* Marl
* Oer-Erkenschwick
* Recklinghausen
* Waltrop
Rhein-Sieg-Kreis

Rhein-Sieg-Kreis is 'ne krink (*[[Kreis]]*) in 't zuie vaan Noordrien-Wesfale (Duitsland) en umrink es 't woere de stad Bonn. Zie is weer 'n krinkloos stad en vèlt dus neet oonder dizze krink. Wie me kin hure, heet de krink ziene naom te daanke aon twie reviere die hei door heer struime: de Rien en de Sieg.
't Rienlands distrik vaan Rhein-Sieg ligk in 't Regierungsbezirk Köln, de hoofplaots (de stad mèt de Verwaltungssitz) is Siegburg. Behurende tot eine vaan de 31 kring in Noordrien-Wesfale (de 23 stei zoonder krink weure neet mètgetèld), gief 't hei 'n oppervlak vaan 1.153,2 km², 'n inwoenertal vaan 582.280 en 'n bevolkingsdeechte vaan 505 de veerkante km (volgens de census op 13 dec 2013).

Edere Noordriens-Wesfaalse krink weurt geregeerd door 'ne landraod (*Landrat*) in de hoofplaots. In Rhein-Sieg-Kreis weurt 'n dialek gesproke dat typerend veur de regio is, naomelek in de euvergaank vaan 't Ripuarisch (boe Kèrkraojs en Kölsj ouch oonder valle) en 't Mozelfrankisch (boe 't Luxembörgs 'n gestandaardizeerde versie vaan is). Puur taolkóndeg gezeen geit 't hei nog um e Ripuarisch dialek, umtot in de taolkónde 't versjèl tösse Ripuarisch en Mozelfrankisch weurt gemaak door de dorp(dörp)/dorf(dörf)-linie. De dialekte vaan dizze krink valle nog zjus bove de linie (hei weurt nog vaan "dörp" in plaots vaan "dörf" gesproke), mer wijer is de vocabulair hendeg Mozelfrankisch; zoetot iemes oet 't Mozelfrankische Bonn ziech verstaonbaarder kin make es 'ne Ripuaar oet Kölle. Wel zien zoewel Ripuarisch es Moezelfrankisch Middelfrankische streektaole.

De in 1815 opgeriechte Kreis maak sinds zien opriechting al 'n forse steiging mèt, veural umtot 't zoe kortbij de aw Duuts hoofstad ligk. In 1970 gaof 't hei nog mer 376.800 lui.
Kreis Siegen-Wittgenstein

Kreis Siegen-Wittgenstein is 'ne krink (*[[Kreis]]*) in 't zuidooste vaan Noordrien-Wesfale (Duutsland).
Dit Wesfaals distrik ligk in 't Regierungsbezirk Arnsberg, de hoofplaots (de stad mèt de Verwaltungssitz) is Siegen. Behurende bis eine vaan de 31 kring in Noordrien-Wesfale (de 23 stei zoonder krink weure neet mètgetèld), heet 't 'n oppervlak vaan 1.132,89 km², 'n inwoenertal vaan 274.904 en 'n bevolkingsdeechte vaan 243 de veerkante km (volgens de census op 13 dec 2013).
Edere Noordriens-Wesfaalse krink weurt geriegierd door 'ne landraod (*Landrat*) in de hoofplaots. In Siegen-Wittgenstein weurt 'n Paltisch dialek gesproke. De in 1975 opgeriechte Kreis had in de aofgelaope haaf iew 'n aofwisselende demografisch oontwikkeling, mer euver 't algemein is de bevolking gedaold. In '75 goof 't hei nog 289.100 inwoeners.
Mythos

**Mythos** (Nuigrieks sjrif: Μύθος) is e Grieks-Macedonisch beermerk gebrouwe in Thessaloniki sinds 1997 en allewijl deil vaan Carlsberg. 't Gief lager-beer vaan 't merk, dat väöl deit dinke aon Ingels beer en mèt e percentaasj vaan 5, en 't gief *Mythos Red*, roedkleureg beer mèt 5,5% alcohol en ouch stroep. Veural de lètse is populair in de res vaan de Europese Unie. In sommege plaots boete de EU is 't Grieks beer ouch te koup, zoewie in regio' s vaan de VS en Australië boe väöl Grieke hojze. In Griekeland is Mythos 't poppelairste binnelaands beer.
Kreis Steinfurt

Kreis Steinfurt is 'ne krink (*[[Kreis]]*) in 't uterste noorde vaan Noordrien-Wesfale (Duutsland), tege Nedersakse aon en neet wied vaan de grens mèt Oos-Nederland.
Dit Wesfaals distrik ligk in 't Regierungsbezirk Münster, de hoofplaots (de stad mèt de Verwaltungssitz) is Steinfurt. Behurend bis eine vaan de 31 kring in Noordrien-Wesfale (de 23 stei zoonder krink weure neet mètgetèld), heet 't 'n oppervlak vaan 1.795,76 km², 'n inwoenertal vaan 434.481 en 'n bevolkingsdeechte vaan 242 de veerkante km (volgens de census op 31 dec 2013).
Edere Noordriens-Wesfaalse krink weurt geregeerd door 'ne landraod (*Landrat*) in de hoofplaots. In Steinfurt weurt e Nedersaksisch dialek gesproke. De in 1971 opgeriechte Kreis had in de aofgeloupe haaf iew 'n steigende demografische oontwikkeling (vaan 371.773 in 1975 nao 444.231 in 2005) mer kint noe, zoewie mie Wesfaalse kring weer 'n daoling (434.481, zoewie ieder gezach in 2014).
Kreis Unna

Kreis Unna is 'ne krink (*[[Kreis]]*) inne middel vaan Noordrien-Wesfale (Duutsland).
Dit Wesfaals distrik ligk in 't Regierungsbezirk Arnsberg, de hoofplaots (de stad mèt de Verwaltungssitz) is Unna. Behurende bis eine vaan de 31 kring in Noordrien-Wesfale (de 23 stei zoonder krink weure neet mètgetèld), heet 't 'n oppervlak vaan 543,21 km², 'n inwoenertal vaan 391.622 en 'n bevolkingsdeechte vaan 721 de veerkante km (volgens de census op 31 dec 2013).
Edere Noordriens-Wesfaalse krink weurt geriegierd door 'ne landraod (*Landrat*) in de hoofplaots. In Unna weurt 'n dialek gesproke dat Nedersaksisch is. De in 1975 opgeriechte Kreis had in 't lètse kwaart vaan de 20e iew 'n steigend demografisch oontwikkeling. Zoe had 't in 1975 nog 375.309 inwoeners, dewijl 't in 2000 431.740 inwoeners had. Vaanaof de 21e iew góng 't evels snel achteroet, mèt 391.622 inwoeners in 2014.
Kreis Veeëse

Kreis Veeëse en in sommege gemeintes die deil oetmake vaan dizze krink, wie Niederkrüchten, **Kreis Veersjen** (Duuts: *Kreis Viersen*) is 'ne krink (*[[Kreis]]*) in 't weste vaan Noordrien-Wesfale (Duutsland). De krink ligk tege Limbörg aon mer in tegestèlling tot de zuieleker gelege krink behuurt Kreis Viersen neet mie bis de Euregio Maos-Rien, boe Mestreech de-facto de hoofzetel vaan is. Dit Rienlands distrik ligk in 't Regierungsbezirk Düsseldorf, de hoofplaots (de stad mèt de Verwaltungssitz) is Veeëse. Behurend bis eine vaan de 31 kring in Noordrien-Wesfale (de 23 stei zoonder krink weure neet mètgetèld), heet 't 'n oppervlak vaan 563,28 km², 'n inwoenertal vaan 294.921 en 'n bevolkingsdeechte vaan 524 de veerkante km (volgens de census op 31 dec 2013).
Edere Noordriens-Wesfaalse krink weurt geregeerd door 'ne landraod (*Landrat*) in de hoofplaots. In Veeëse weurt Limbörgs gesproke. De in 1975 opgeriechte Kreis had in de aofgeloupe haaf iew 'n steigende demografische oontwikkeling (262.714 in '75, 304.140 in 2000) mer begós, wie mie kring in 't Rienland, vaanaof 2005 door de vergrijzing te krumpe (300.417 in 2010, 294.921 in 2014).
Kreis Warendorf

**Kreis Warendorf** is 'ne krink (*[[Kreis]]*) in 't noorde vaan Noordrien-Wesfale (Duutsland), tege Nedersakse aon.
Dit Wesfaals distrik ligk in 't Regierungsbezirk Münster, de hoofplaots (de stad mèt de Verwaltungssitz) is Warendorf. Behurende bis eine vaan de 31 kring in Noordrien-Wesfale (de 23 stei zoonder krink weure neet mètgetèld), heet 't 'n oppervlak vaan 1.319,41 km², 'n inwoenertal vaan 272.623 en 'n bevolkingsdeechte vaan 207 de veerkante km (volgens de census op 31 dec 2013).
Edere Noordriens-Wesfaalse krink weurt geriegierd door 'ne landraod (*Landrat*) in de hoofplaots. In Warendorf weurt 'n dialek gesproke dat Nedersaksisch is. De in 1975 opgeriechte Kreis had in de aofgelaope 't lètse kwaart vaan de 20e iew 'n steigend demografisch oontwikkeling, mèt 242.195 in 1975 en 283.395 in 2005, mer 't goof weer 'n daoling, door de vergriezing, in de vreuge 21e iew (278.145 in 2010, 272.623 in 2015).
Kreis Wesel

Kreis Wesel is 'ne krink (*[[Kreis]]*) in 't weste vaan Noordrien-Wesfale (Duutsland).
Dit Rienlands distrik ligk in 't Regierungsbezirk Düsseldorf, de hoofplaots (de stad mèt de Verwaltungssitz) is Wesel. Behurende bis eine vaan de 31 kring in Noordrien-Wesfale (de 23 stei zoonder krink weure neet mètgetèld), heet 't 'n oppervlak vaan 1.042,8 km², 'n inwoenertal vaan 457.033 en 'n bevolkingsdeechte vaan 438 de veerkante km (volgens de census op 31 dec 2013).
Edere Noordriens-Wesfaalse krink weurt geriegierd door 'ne landraod (*Landrat*) in de hoofplaots. In Wesel weurt e Kleverlands dialek gesproke. De in 1975 opgeriechte Kreis had in de aofgelaope veerteg jaor 'n constant steigend demografisch oontwikkeling mètgemaak bis 2002, mèt 408.149 inwoeners in '75 en 477.906 in '02, en kreeg daonao te make mèt de rizzeltaote vaan decennialange vergriezing, mèt 457.033 in 2014 (trök bij 't niveau vaan 1992).
Boochem

**Boochem** (Duuts: *Bochum*, Nedersaksisch: *Baukem*) is 'n krinkloes stad (stad die neet behuurt bis 'ne krink of *[[Kreis]]*, dus *Kreisfrei* is) inne middel vaan Noordrien-Wesfale. De Wesfaalse plaots vilt oonder 't Regierungbezirk Arnsberg en ligk neve de Dortmund (oosweerts), Esse (wesweerts), Gelsenkirchen (noordwesweerts) en Herne (noordweerts) en de kring Kreis Recklinghausen (noordoosweerts) en Ennepe-Ruhr-Kreis (zuidweerts). Boochem ligk op 'n hoegte vaan 100 meter. De stad heet 'n oppervlak vaan 145,66 km², en volgens de census vaan 2014 gief 't dao 361.734 inwoeners. Heimèt heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 2483 de veerkante kilometer. Sinds de nuie stadsraod vaan 2014 is de SPD de groetse polletieke partie mèt 32 zetels. Op de twiede en daarde plaots komme daan CDU (22) en de Grüne (11). In Boochem gief 't 'n universiteit, naomelek Ruhr-Universität Bochum. 't Gief 9 hoegesjaole in de stad. Boochem besteit oet 6 distrikte.

### Brón
* Duutstaolege Wikipedia
Pi

**Pi** kan verwieze nao
* De zèstiende lètter van 't Grieks alfabet, mit as klankwaerde /p/ (Π, π), zuug pi (lètter);
* 'n Irrationaol getal, gebruuk óm versjillende maote van cirkele en ander gekrómde figure te beraekene (3,14...), zuug pi (wiskónde).

De lètter pi is wiejer 't symbool van:
;Hooflètter
* In de genaeskónde: osmotischen drök;
* In de wiskónde: 't produk van oploupende factore tösje twie gegaeve natuurlike getalle;

;Klein lètter
* In de wiskónde: 't geneump getal;
* In de kernfysica: pion, e samegesjtèld subatomair deilke;
* In de sjemie: de pi-binding;
* In de genetica: nucleotidediversiteit
Kreis Paderborn

Kreis Paderborn is 'ne krink (*[[Kreis]]*) in 't ooste vaan Noordrien-Wesfale (Duutsland). Dit Wesfaals distrik ligk in 't Regierungsbezirk Detmold, de hoofplaots (de stad mèt de Verwaltungssitz) is Paderborn. Behurende bis eine vaan de 31 kring in Noordrien-Wesfale (de 23 stei zoonder krink weure neet mètgetèld), gief 't hei 'n oppervlakt vaan 1.246,8 km², 'n inwoenertal vaan 315.912 en 'n bevolkingsdeechte vaan 253 de veerkante km (volgens de census op 2025). Edere Noordriens-Wesfaalse krink weurt geregeerd door 'ne landraod (*Landrat*) in de hoofplaots. In Paderborn weurt 'n Nedersaksisch dialek gesproke. De in 1975 opgeriechte Kreis had in de aofgeloupe haaf iew 'n steigende demografische oontwikkeling, daalde weer sinds 2010 en begos weer get te greuie vaanaof 2015.
Jo Brassée

**Jo Brassée** (Valkeberg, 3 december 1941) is 'ne sjriever oet Gebrook. E sjreef 'n aantal beuker uëver de historie va zien woeënplaatsj Gebrook meh is vuural bekind gewoeëre es vuurzitter van d'r Veldeke-krink *Heële en Umsjtrieëke* tösje 1982 en 1993, es vuurzitter van de wirkgroop *[[Veldeke Literair]]* tösje 1991 en 2003 en es lid va 't hoofbesjtuur va Veldeke Limburg tösje 1993 en 2003.

D'r Jo Brassée is gebaore i Valkeberg es zoeën va 'ne Breuker óngerwiezer. E gruijde op in de wiek Nuuj-Lotbrook, woeë 'r nao zien opleiing tot óngerwiezer ruum 25 jaor lès goof aan de Onze Lieve Vrouweschool. Daonao wirkde 'r nog ruum 15 jaor es coördinator va 'n samewirkingsverband va basissjoeële in Haerle, Nuth en Voelender. Brassée haw al va kleins af aa groeëte interesse en inzèt vuur 't sociaal laeëve en zoeë woert 'r lid va versjeie lokaal organisaties op 't gebeed va cultuur en recreatie. E waor ónger angere vuurzitter van d'r Culturele Raod van de gemeinte Gebrook en vuurzitter van d'r cliënteraod Welzijnswerk Hoensbroek. Va 1982 pès 1993 waor 'r vuurzitter van d'r Veldeke-kring *Heële en Umsjtrieëke* en vanaaf 1991 daonaeëve vuurzitter van de provinciaal wirkgroop *Veldeke Literair*. Vanaaf 1993 waor 'r lid va 't hoofbestuur va Veldeke.

## Bibliografie
Nao zien pensionering sjreef Brassée 'n aantal beuker, woe-ónger:
* 'Hoensbroek een terugblik I* (2006)
* *Maria-Gewanden en Terschuren vroeger…* (2008)
* *De geschiedenis van Heerlense buurten*, deil 4, (vuur Rijckheyt - centrum vuur regionaal historie in Haerle) (2008)
* *Hoensbroek een terugblik II'' (2009)

## Referenties
* Jo Brassée in de dbnl
Bottrop

**Bottrop** is 'n krinkloes stad (stad die neet behuurt bis 'ne krink of *[[Kreis]]*, dus *Kreisfrei* is) in 't weste vaan Noordrien-Wesfale. De Wesfaalse plaots vilt oonder 't Regierungbezirk Münster en ligk neve de steij Esse en Oberhausen en de kring Kreis Recklinghausen en Kreis Wesel. Bottrop ligk op 'n hoegte vaan 55 meter.
De stad heet 'n oppervlak vaan 100,61 km², en volgens de census vaan 2014 gief 't dao 116.055 inwoeners. Heimèt heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 1154 de veerkante kilometer.
Sinds de nuie stadsraod vaan 2014 is de ﻿SPD de groetse polletieke partie mèt 26 zetels. Op de twiede plaots kump daan CDU (15) en de daarde plaots weurt gedeild mèt de Grüne (3) en de ÖDP. Opvallend is tot de DKP (allewijl de groetse kommenistische partie vaan Duutsland) hei veur häör doen groet is, mèt twie zetels.
't Gief ei hoegesjaol in Bottrop, naomelek Hochschule Ruhr West. En daoneve gief 't väöl studènte die op de Fernuniversität in Hagen studere mer woene in Bottrop, väölal bij de awwers.
De stad besteit oet drei distrikte.

### Brón
* Duutstaolege Wikipedia
Dortmund

**Dortmund** (Nedersaksisch: *Düörpm*) is 'n krinkloes stad (stad die neet behuurt bis 'ne krink of *[[Kreis]]*, dus *Kreisfrei* is) in 't midde vaan Noordrien-Wesfale. Dortmund is 't commercieel en intellectueel centrum vaan Wesfale en vilt oonder 't Regierungbezirk Arnsberg. Ze ligk neve de steij Herne, Boochem en Hagen en de kring Kreis Recklinghausen, Kreis Unna en Ennepe-Roer-Kreis. Dortmund ligk op 'n hoegte vaan 86 meter.
De stad heet 'n oppervlak vaan 280,71 km², en volgens de census vaan 2014 gief 't dao 575.944 inwoeners. Heimèt heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 2052 de veerkante kilometer.
Sinds de nuie stadsraod vaan 2014 is de SPD de groetse polletieke partie mèt 36 zetels. Op de twiede en daarde plaots komme daan CDU (26) en de Grüne (15). Opvallend is tot de Neonazi's hei twie zetels höbbe (es samewèrking vaan Die Rechte en NPD). Nationaal-Socialisme en fascisme is normaliter gaaroet neet populair in dizze boondsstaot.
In Dortmund gief 't 'n universiteit, naomelek Technische Universität Dortmund. 't Gief wijer 7 hoegesjaole in de stad. De stad besteit oet 12 distrikte.

### Brón
* Duutstaolege Wikipedia
Gelsenkirchen

**Gelsenkirchen** (Nedersaksisch: *Gelsenkiärken* (DE-spèlling), *Gkelsenkjarken* (NL-spèlling), mer gief in beij Nedersaksische gróppe dezelfde oetspraok) is 'n krinkloes stad (stad die neet behuurt bis 'ne krink of *[[Kreis]]*, dus *Kreisfrei* is) in 't weste vaan Noordrien-Wesfale. De Wesfaalse plaots vilt oonder 't Regierungbezirk Münster en ligk neve de steij Boochem en Esse en de krink Kreis Recklinghausen. Gelsenkirchen ligk op 'n hoegte vaan 48 meter.
De stad heet 'n oppervlak vaan 104,94 km², en volgens de census vaan 2014 gief 't dao 257.850 inwoeners. Heimèt heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 2457 de veerkante kilometer.
Sinds de nuie stadsraod vaan 2014 is de SPD de groetse polletieke partie mèt 34 zetels. Op de twiede en daarde plaots komme daan CDU (14) en de Grüne (4).
In Gelsenkirchen gief 't gein universiteit, wel gaon väöl studènte nao Universität Duisburg-Essen. Wijer gief 't twie hoegesjaole in de stad. De stad besteit oet vief distrikte.

### Brón
* Duutstaolege Wikipedia
Hagen

**Hagen** is 'n krinkloes stad (stad die neet behuurt bis 'ne krink of *[[Kreis]]*, dus *Kreisfrei* is) inne middel vaan Noordrien-Wesfale. De Wesfaalse plaots vilt oonder 't Regierungbezirk Arnsberg en ligk neve Dortmund en de kring Ennepe-Roer-Kreis, Märkischer Kreis en Kreis Unna. Hagen ligk op 'n hoegte vaan 106 meter.
De stad heet 'n oppervlak vaan 160,35 km², en volgens de census vaan 2014 gief 't dao 185.996 inwoeners. Heimèt heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 1160 de veerkante kilometer.
Sinds de nuie stadsraod vaan 2014 is de SPD de groetse polletieke partie mèt 21 zetels. Op de twiede en daarde plaots komme daan zjus CDU (20) en de Grüne (6).
In Hagen gief 't 'n universiteit, naomelek Fernuniversität in Hagen. Dit is de innegste Fernuniversität (universiteit die veural boete 'ne campus ziech aofspäöle, in dit geval geine campus) die oonder d'n Duutse staot vilt 't Gief wijer drei hoegesjaole in de stad. De stad besteit oet vief distrikte.

### Brón
* Duutstaolege Wikipedia
Hamm

**Hamm** is 'n krinkloes stad (stad die neet behuurt bis 'ne krink of *[[Kreis]]*, dus *Kreisfrei* is) in 't noorde vaan Noordrien-Wesfale. De Wesfaalse plaots vilt oonder 't Regierungbezirk Arnsberg en allewel neet metein ligkenterende neve 'n groete stad (Dortmund ligk evels kortbij), is 't wel deil vaan 't meis oosteleke gedeilte vaan 't Ruhrgebeed. Wijer grens 't aon de kring Kreis Coesfeld, Kreis Warendorf, Kreis Soest en de Märkischer Kreis. Hamm ligk op 'n hoegte vaan 63 meter.
De stad heet 'n oppervlak vaan 226,43 km², en volgens de census vaan 2014 gief 't dao 176.048 inwoeners. Heimèt heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 777 de veerkante kilometer.
Sinds de nuie stadsraod vaan 2014 is de CDU de groetse polletieke partie mèt 25 zetels. Dit in tegestèlling bis de meiste Roergebeedse steij, boe normaliter SPD de stadsroad regiert. Op de twiede en daarde plaots komme daan de SPD (20) en de Grüne (4).
In Hamm gief 't gein universiteit, de meiste plaotseleke bewoeners höbbe gestudeerd aon de Westfälischen Wilhelms-Universität in Münster of 'n universiteit in 't Roergebeed. Wel gief 't twie hoegesjaole in de stad, boeveur Hamm veural bekind is um häör ikkenomiestudie. De stad besteit oet 7 distrikte.

### Brón
* Duutstaolege Wikipedia
Herne

**Herne** is 'n krinkloes stad (stad die neet behuurt bis 'ne krink of *[[Kreis]]*, dus *Kreisfrei* is) inne middel vaan Noordrien-Wesfale. De Wesfaalse plaots vilt oonder 't Regierungbezirk Arnsberg en ligk neve de steij Boochem, Dortmund en Gelsenkirchen en de krink Kreis Recklinghausen. Herne ligk op 'n hoegte vaan 65 meter.
De stad heet 'n oppervlak vaan 51,42 km², en volgens de census vaan 2014 gief 't dao 154.417 inwoeners. Heimèt heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 3004 de veerkante kilometer.
Sinds de nuie stadsraod vaan 2014 is de SPD de groetse polletieke partie mèt 27 zetels. Op de twiede en daarde plaots komme daan CDU (15) en de Grüne (6). De Piratenpartei Deutschland deit 't hei veur Wesfaalse relatieve good, mèt twie zetels.
In Herne gief 't gein universiteit, mer de stad is väöl geleenk mèt de Ruhr-Universität Bochum. Ouch gief 't gein hoegesjaol in Herne. De stad besteit oet veer distrikte.

### Brón
* Duutstaolege Wikipedia
Krieewel

**Krieewel** (dütsch: *Krefeld*; limbörjesch, hollängsche Schriewong: **Krieëvel**, Venloos Platt: **Kreifeld**) is en kriesfree Stadt en Noordrhien-Wästfaale möt ronk 230.000 Lüh. Se leed aan de linke Rhienstroam, noordwäst uut Düsseldorf. Seit de 19. Johrhundert hat Krieewel de Johresmaat "Samt- un Seidestadt", well dooe vüel Sie un Sammert jemaak wörde send. Vandaag is et en moderne Meddelstadt möt Fabrike, Logistik on Kultur.

## Verhoal
We eerschmals 1187 erwähnt als "Crevelt", is Krieewel 1794 van de Fransose besatz wääse on 1815 preußesch wääse. En de 2. Weltkriech hat et ville Zerstöörunge jävve, ävver et is flöck opjebout worre.

## Wieertschaft
In de 19. Johrhundert wor de Textilindustrie de Jeldbringer. Vandaag dominiert Maschienbou, Chemie, Logistik un Handel - dozu koumt de Binnenhafen aan Rhien.

## Kultur & Sieehnswaardighede
* Römer-Museum (Villa Borg)
* Kaiser-Wilhelm-Museum
* Botanescher Jaard
* Krieewelsche Pappköpp, Karneval, Seidenstadtfest

## Verkiehr
Krieewel is joot verbunde övver de A44, A57, Regional- on S-Bahn nooe Düsseldorf on Duisburg. De Binnenhafen verknüppelt Stadt met Rhien.

## Belder

File:Im_Brahm_Krefeld.jpg|Großbäckerei *Im Brahm*
Leverkuuse

**Leverkuuse** (Duuts: *Leverkusen*) is 'n krinkloes stad (stad die neet behuurt bis 'ne krink of *[[Kreis]]*, dus *Kreisfrei* is) in 't zuidweste vaan Noordrien-Wesfale. De Rienlandse plaots vilt oonder 't Regierungsbezirk Köln en ligk neve de steij Kölle en Solingen en de kring Rheinisch-bergischer Kreis en Kreis Mettmann. Leverkuuse ligk op 'n hoegte vaan 60 meter.
De stad heet 'n oppervlak vaan 78,87 km², en volgens de census vaan 2014 gief 't dao 160.819 inwoeners. Heimèt heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 2039 de veerkante kilometer.
Sinds de nuie stadsraod vaan 2014 is, in tegestèlling bis de meiste Rienlandse steij, de CDU de groetse polletieke partie mèt 17 zetels. Op de twiede en daarde plaots komme daan SPD (14) en Grüne (5).
In Leverkuuse gief 't gein universiteit, Fernuniversität Hagen wirk evels väöl mèt Leverkuuse mèt. 't Gief ein hoegesjaol, al gaon de meiste studènte studere in Kölle. De stad besteit oet drei distrikte.

### Brón
* Duutstaolege Wikipedia
Jlabbach

**Gelabbach, Jlabbach**, spreek oet *Jelabbach*, (Duuts: *Mönchengladbach*) *Möncheglapbach*  is 'n krinkloes stad (stad die neet behuurt tot 'ne krink of *[[Kreis]]*, dus *Kreisfrei* is) in 't weste vaan Noordrien-Wesfale, in de buurt vaan de  Limbörgse grens, evels neet deil vaan de Euregio Maos-Rien. De Rienlandse plaots vèlt oonder 't Regierungsbezirk Düsseldorf en ligk in de buurt vaan Krieëvel en grens aon de kring Kreis Veeëse, Rhein-Kreis Neuss en Kreis Heinsberg. Jlabbach ligk op 'n hoegte vaan 70 meter. 't Revierke de Niers struimp hei doorheer.
De stad heet 'n oppervlak vaan 170,45 km², en volgens de census vaan 2014 gief 't dao 255.430 inwoeners. Heimèt heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 1499 de veerkante kilometer.
Sinds de nuie stadsraod vaan 2014 is de CDU de groetse polletieke partie mèt 29 zetels. Op de twiede en daarde plaots komme daan SPD (20) en Grüne (7).
Allewel 't gein universiteit gief in de stad, bestaon d'r wel 'n paar faculteiten vaan de provinciaole hoegesjaol Hochschule Niederrhein. De stad besteit oet veer distrikte.

## Zuug ouch
* Schälse

### Brón
* Duitstaolege Wikipedia
Mönster

**Mönster** (Duits: *Münster*; Nedersaksisch: *Mönster*; Nederlands: *Munster*) is 'n krinkloes stad (stad die neet behuurt bis 'ne krink of *[[Kreis]]*, dus *Kreisfrei* is) in 't noordweste vaan Noordrien-Wesfale. De Wesfaalse plaots is de hoofstad vaan Regierungbezirk Münster, ligk neet zoe wiet vaan Hamm en grens aon de kring Kreis Coesfeld, Kreis Steinfurt en Kreis Warendorf. Mönster ligk op 'n hoegte vaan 60 meter.
De stad heet 'n oppervlak vaan 303,28 km², en volgens de census vaan 2014 gief 't dao 299.708 inwoeners. Heimèt heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 988 de veerkante kilometer.
Sinds de nuie stadsraod vaan 2014 is de ﻿CDU de groetse polletieke partie mèt 25 zetels. Op de twiede en daarde plaots komme daan ﻿SPD (19) en de Grüne (14).
Mèt 48.000 studènte in 2014 gief 't hei 'n groete universiteit, de Westfälische Wilhelms-Universität. Zie is, zoewie me al zaw kinne sjatte daankzij de naom, ein vaan de meis gekoze universiteite in Wesfale. 't Gief 'n hendeg sterk samewirkingsverband tösse de universiteit vaan Mönster en de Universiteit vaan Ninmege. De stad besteit oet zès distrikte.

In Latien sprik me vaan *Monasterium*. In de Middeliewe waor zie de hoofstad vaan 't Sauerland.

### Brón
* Duutstaolege Wikipedia
Oberhausen

**Oberhausen** of **Overhuse** (Ripuarisch: *Ovverhouse*) is 'n krinkloes stad (stad die neet behuurt bis 'ne krink of *[[Kreis]]*, dus *Kreisfrei* is) in 't weste vaan Noordrien-Wesfale. De Wesfaalse plaots vèlt oonder 't Regierungbezirk Düsseldorf en ligk neve de stei Bottrop, Esse, Duusbörg en Mölm en de krink Kreis Wesel. Oberhausen ligk op 'n huugde vaan 35 meter.
De stad heet 'n oppervlak vaan 77,1 km², en volgens de census vaan 2014 gief 't dao 209.097 inwoeners. Heimèt heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 2712 de veerkante kilometer.
Sinds de nuie stadsraod vaan 2014 is de SPD de groetste polletieke partij mèt 23 zetels. Op de twiede plaots kump daan CDU (20) en de daarde weurt gedeild mèt alletwie vief zetele: de Grüne en Bündnis Oberhausener Bürger.

Oberhausen is de groetste stad vaan Duutsland zoonder universiteit of hoegesjaol. De stad besteit oet drei distrikte.

### Brón
* Duitstaolege Wikipedia
Remscheid

**Remscheid** is 'n krinkloes stad (stad die neet behuurt bis 'ne krink of *[[Kreis]]*, dus *Kreisfrei* is) inne middel vaan Noordrien-Wesfale. De Rienlandse plaots vilt oonder 't Regierungbezirk Düsseldorf, in 't historisch Bergisches Land en ligk neve de steij Wuppertal en Solingen en de kring Oberbergischer Kreis en Rheinisch-Bergischer Kreis. Remscheid ligk op 'n hoegte vaan 365 meter.
De stad heet 'n oppervlak vaan 74,52 km², en volgens de census vaan 2014 gief 't dao 108.955 inwoeners. Heimèt heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 1462 de veerkante kilometer.
Sinds de nuie stadsraod vaan 2014 is de CDU zjus de groetse polletieke partie mèt 20 zetels. Op de twiede en daarde plaots komme daan SPD (19) en de Grüne (4).
Allewel gein eige universiteit, gief 't sterk ben mèt de naobere Bergische Universität Wuppertal. Ouch gief 't sinds 1919 al 'n hoegesjaol hei. De stad besteit oet veer distrikte.

### Brón
* Duutstaolege Wikipedia
Solich

**Solich** (Limbörgs-Ripuarische naom, mèt de naodrök op o - *Zóóliech*, Duuts: *Solingen*) is 'n krinkloes stad (stad die neet behuurt bis 'ne krink of *[[Kreis]]*, dus *Kreisfrei* is) in 't zuie vaan Noordrien-Wesfale. De Rienlandse plaots vilt oonder 't Regierungbezirk Düsseldorf, in 't historisch Bergisches Land en ligk neve de steij Wuppertal en Remscheid en de kring Kreis Mettmann en Rheinisch-Bergischer Kreis. Solich ligk op 'n hoegte vaan 221.
De stad heet 'n oppervlak vaan 89,54 km², en volgens de census vaan 2014 gief 't dao 155.768 inwoeners. Heimèt heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 1740 de veerkante kilometer.
Sinds de nuie stadsraod vaan 2014 is de CDU de groetse polletieke partie mèt 17 zetels. Op de twiede en daarde plaots komme daan SPD (15) en de Grüne (6).
In Solich gief 't gein universiteit. Evels bestaon d'r versjèllende faculteite die deil oetmake vaan de naobere Bergischen Universität Wuppertal. Ouch de hoegesjaole valle oonder 'tzelfde instituut es dat van naoberstad Wuppertal. Bis 2006 had zie nog väöl inbrink; daonao heet Solich evels al häör autonomie mótte opgeve en is 't gans hoeger oonderwies gecentraoliseerd in Wuppertal. De stad besteit oet vief distrikte.

In Solich weurt 'n dialek gesproke wat me Bergisch neump. In essentie is dat 'ne gróp aon euvergengsdialekte vaan 't Limbörgs nao 't Ripuarisch. In de praktiek weurt evels ummertouw minder Limbörgs gesproke in Solich en heet de taol sinds 't ind vaan de Twiede Wereldoorlog väöl vaan häör positie verlore te opziechte vaan 't Duits, zjus wie in de res vaan 't Rienland. Bij de lui die 't nog spreke begint 't dialek ouch ummertouw mie op 't Duits te lieke, zjus wie 't Limbörgs in Nederlands en Belsj Limbörg ummertouw mie op 't Nederlands is gaon lieke.

### Brón
* Duutstaolege Wikipedia
Kreis Herford

De **Kreis Herford** is 'ne krink (*[[Kreis]]*) in 't noordooste vaan Noordrien-Wesfale (Duutsland).
Dit Wesfaals distrik ligk in 't Regierungsbezirk Detmold, de hoofplaots (de stad mèt de Verwaltungssitz) is Herford. Behurende bis eine vaan de 31 kring in Noordrien-Wesfale (de 23 stei zoonder krink weure neet mètgetèld), heet 't 'n oppervlak vaan 450,41 km², 'n inwoenertal vaan 254.404 en 'n bevolkingsdeechte vaan 565 de veerkante km (volgens de census op 31 december 2024).
Edere Noordriens-Wesfaalse krink weurt geriegierd door 'ne landraod (*Landrat*) in de hoofplaots. In Herford weurt 'n dialek gesproke dat oonder 't Nedersaksisch vilt.
Bielefeld

**Bielefeld** (Nedersaksisch: *Builefeld* (DE-spelling) of *Boeilefeld* (NL-spelling) is 'n krinkloes stad (stad die neet behuurt bis 'ne krink of *[[Kreis]]*, dus *Kreisfrei* is) in 't noordooste vaan Noordrien-Wesfale. De Wesfaalse plaots vilt oonder 't Regierungsbezirk Detmold en is de ouch de groetse vaan. Ze ligk veur Noordrien-Wesfaalse begrippe niet zoe kortbij aandere steij, al ligk Mönster d'r neet zoe wiet vaandan. Ze grens aon de kring Kreis Herford, Kreis Lippe, Kreis Gütersloh en in 't noorde aon 'nen aandere staot: Nedersakse. Bielefeld ligk op 'n hoegte vaan 118 meter.
De stad heet 'n oppervlak vaan 258,82 km², en volgens de census vaan 2014 gief 't dao 328.864 inwoeners. Heimèt heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 1271 de veerkante kilometer.
Sinds de nuie stadsraod vaan 2014 zien de SPD én de CDU de groetse polletieke partieë mèt allebij 20 zetels. Op de daarde plaots kump daan de Grünne (10); zie heet veural häör populariteit in de stad te daanke aon de studènte.
Allewel häör universiteit pas in 1969 woort opgeriech, is Universität Bielefeld allewijl al ein vaan de populairdere universiteite vaan Wes-Duutsland. Zie druug 18.500 studènte. Daoneve gief 't 6.600 studènte op de hoegesjaol. De stad besteit oet 10 distrikte.

Ironisch genóg heet Bielefeld oonder de internetginnerasie bekindheid verworve door häör gebrek aon bekindheid. De internetgrap tot Bielefeld neet zaw bestaon en e leuge zaw zien vaan de Europese en Duutse regieringe, waor veural gemeind um de talloeze verzweringstheorieje veur gek te zètte. Veural in 't ierste decennium vaan de 21e iew waor de grap e succes euver 't gans internet (mer veural in Europa en specifiek de Duutstaolege len). De stad maak d'r ouch hendeg gebruuk vaan door beveurbeeld ironisch reklaam te make veur de universiteit, wie: *Gute Nachricht: Bielefeld gibt es wirklich!* (*Good nuits: Bielefeld besteit wirkelek!*)

### Brón
* Duutstaolege Wikipedia
Mölm

**Mölm** (Duuts: *Mülheim an der Ruhr*, daorum ouch oppe Limbörgs wel *Mülheim aon de [[Ruhr]]*) is 'n krinkloes stad (stad die neet behuurt bis 'ne krink of *[[Kreis]]*, dus *Kreisfrei* is) in 't weste vaan Noordrien-Wesfale. De Rienlandse plaots vilt oonder 't Regierungbezirk Düsseldorf en ligk neve de steij Oberhausen, Esse, Dusseldörp en Duusbörg en de krink Kreis Mettmann. Mölm ligk op 'n hoegte vaan 40 meter.
De stad heet 'n oppervlak vaan 91,28 km², en volgens de census vaan 2014 gief 't dao 166.640 inwoeners. Heimèt heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 1826 de veerkante kilometer.
Sinds de nuie stadsraod vaan 2014 is de SPD de groetse polletieke partie mèt 17 zetels. Op de twiede en daarde plaots komme daan CDU (15) en Grüne (6).
Mölm deilt get faculteite mèt Universität Duisburg-Essen en heet 'n nui hoegesjaol debij in 2008.

### Brón
* Duutstaolege Wikipedia
Penseelkaever

D'r **penseelkever** (*Trichius fasciatus*) is 'n insek oet de familie bladsprietkaevere (Scarabaeidae).

## Saoërte
D'r *Trichius fasciatus* is 't bekènste saoërt. In Nederland en óp 't Belsj keumt evvel d'r *Trichius zonatus* 't mètste väör. 'n Ander saoërt is d'r *T. abdominalis*.
## Besjrieving
Penseelkaevere zeunt 12 à 15 mm laank en haant e hieël sjterk behaord lief. 't Sjeeld is neet behaord en beige van kleur mèt zès lenglige zjwarte sjtippe bie d'r zonatus. Bie d'r fasciatus lope de baoveste twieë sjtippe deur en vörme 'n zjwarte baand onder d'r kóp.
D'r behaoring van d'r kaever zörgt väör överdrach van sjtuufmael. E sjpelt dus 'n ról in de besjtuving va blome. 
## Laeveswies
D'r penseelkaever èt de zachter dele van plante, lèfst dele van witte blomme, en de väörkeur geet oet nao sjermblommige, mae ooch aander plaante werre gaeëte, zoewie els, meidoorn, margriete en liguster. De larve laeft in en van róttend hoot.  D'r vólwasse kaever is van juni bies augustus te zieë.
Opole

**Opole** (oetspraok: , , Duits: *Oppeln*, Silezisch Duits: *Uppeln*, Silezisch: *Uopole*, Tsjechisch: *Opolí*) is de hoofstad vaan de Poolse wojwodsjap Opole. De stad had per 2009 125,992 inwoeners.
Wuppertal

**Wuppertal** is 'n krinkloes stad (stad die neet behuurt bis 'ne krink of *[[Kreis]]*, dus *Kreisfrei* is) inne middel vaan Noordrien-Wesfale. De Bergse plaots vilt oonder 't Regierungbezirk en ligk neve de steij Remscheid en Solingen en de kring Ennepe-Roer-Kreis en Kreis Mettmann. Wuppertal ligk op 'n hoegte vaan 160 meter.
De stad heet 'n oppervlak vaan 168,39 km², en volgens de census vaan 2014 gief 't dao 343.488 inwoeners. Heimèt heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 2040 de veerkante kilometer.
Sinds de nuie stadsraod vaan 2014 zien de SPD en CDU de groetse polletieke partieë mèt 19 zetels per partie. Op de daarde plaots kump daan de Grüne (10).
In Wuppertal ligk de Bergische Universität Wuppertal. 't Gief nog veer hoegesjaole in de stad. Wuppertal is 't cultureel centrum vaan de Bergse len. De stad besteit oet 10 distrikte.

Op 3 augustus 1965 hiemelde de Chinees-Limbörgse sjacheleer Tsen Koa Pai in Elberfeld, inmiddels e stadsdeil vaan Wuppertal. In Vinlo stoond de stadsfiguur bekènd es *Pinda Wullem*.

### Brón
* Duutstaolege Wikipedia
Elsdörp

Elsdörp (Duuts: *Alsdorf*), neet te verwarre mèt Elsdorf, is e Rienlands stedsje in de krink (*[[Kreis]]*) Aoke (kreis), te Noordrien-Wesfale (Duutsland).
Mèt häör 31,68 km² en 46.313 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 1462 de veerkante kilometer.

't Op 163 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel 16 oortsdeile.


Image:Die_Burg_Alsdorf_in_Alsdorf.jpg|Börg Elsdörp
Ruutsje

Ruutsje (ouch op 't Ripuarisch zoe, al weurt 't hei meistens in de Duutse spelling gesjreve: *Rütsche*, Duuts: *Roetgen*, spreek oet es *Reutgk'n*) is 'n Rienlandse gemeinte in de krink (*[[Kreis]]*) Aoke (kreis), te Noordrien-Wesfale (Duutsland).
Mèt häör 39,03 km² en 8238 inwoeners (2014) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 211 de veerkante kilometer.

't Op 410 meter hoegte ligkende pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel drei oortsdeile.


Image:Marienkapelle (Roetgen) 07.jpg|e Slevrouwekapelke bij Ruutsje