8 jannewarie

**8 jannewarie** is 'nen daag op de Gregoriaanse en Juliaanse kalender. 't Is d'n achsten daag vaan 't jaor; in e gewoen jaor koume daan nog 357 daog, is e sjrikkeljaor nog 358. 8 jannewarie is in de Roems-Kathelieke Kèrk de fiesdaag vaan Gerlachus vaan Houtem.

## Gebäörtenisse
* 307 - Keizer Jin Huidi weurt vergifteg door Jin Huaidi, dee häöm opvolg.
* 387 - De Majaveldhier Siyaj K'ak' vereuvert Waka'.
* 871 - Alfred de Groete versleit de Vikinge in de slaag bij Ashburn.
* 1297 - Francesco Grimaldi vereuvert Monaco.
* 1454 - De pauseleke böl *[[Romanus pontifex]]* gief Portugal 't monopolie op de handel en kolonisatie van Afrika bezuie Kaap Bojador.
* 1499 - Lowie XII slut e verstandshouwelek mèt Anna vaan Bretagne.
* 1547 - 'ne Catechismus dee in Königsberg versjijnt is 't ierste book in 't Litouws.
* 1790 - George Washington hilt de eësjte *[[State of the Union]]*.
* 1800 - In de bosje biej 't Frans Aveyron wirt ein wolfskèndj gevónje dat de naam Victor kriet.
* 1806 - In de Sjlaag biej Blauwberg kortbiej Kaapsjtad wirt 't Bataafs koloniaal laeger versjlage door ein Britse invasiemach.
* 1815 - In de slaag bij New Orleans boke de Amerikane 'n euverwinning op de Britte.
* 1828 - De Democratische Partij vaan de Vereinegde Staote weurt georganiseerd.
* 1830 - Zös leje van de Tweëde Kamer die de tieënjaorlikse begroating biej sjtömming verwórpe, waere óntsjlage.
* 1842 - Oprichting in Delft van de *Keuninklike Akademie veur de opleijing van burgelike ingenieurs zoawaal veur 's landjs deens es veur de nieverheid en van kwekelinge veur de hanjel*, de later Technische Universiteit Delft.
* 1867 - Afro-Amerikaanse manslui kriege stumrech in Washington DC.
* 1868 - De shogun van Japan verklaort de restauratie van de keizer illegaal en begint ein militair campagne taenge Kyoto. Dit is 't begin van de Boshin-aorlog.
* 1877 - De Sioux en Cheyenne oonder Bröl Peerd vechte de slaag bij Wolf Mountain tege de Amerikaanse cavalerie.
* 1889 - Herman Hollerith verkriet patent veur zien elektrische tabuleermachine.
* 1912 - 't Afrikaans Nationaol Congres (ANC) weurt opgeriech.
* 1918 - President Woodrow Wilson van de Vereinigde Sjtaote presenteert in 't congres zien 14-puntjeprogramma veur de vraej.
* 1926 - Nguyễn Phúc Vĩnh Thuỵ, de lèste keizer vaan Vietnam, bestijg d'n troen.
* 1926 - Abdul-Aziz ibn Saud weurt tot keunung vaan Hejaz gekroend.
* 1932 - Keizer Hirohito van Japan óntkump óngedeërd aan eine aansjlag. De dader is 'ne Koreaanse communis.
* 1940 - Twiede Wereldoorlog: 't Vereineg Keuninkriek veurt veujingsdistributie in.
* 1945 - Twiede Wereldoorlog: Filipijnse bevrijingslegers trèkke Ilocos Sur binne, boe Japanse tróppe nog heerse.
* 1958 - Loc 3737 riejt de lètste rit es sjtoumlocomotief in deens van de Nederlandse Sjpaorwaeg. Dit beteikent 't eindj van 't sjtoumtiedperk in Nederlandj.
* 1964 - President Lyndon B. Johnson reup de *[[War on Poverty]]* oet.
* 1971 - De Britse ambassadeur in Uruguay, Geoffrey Jackson, wirt in Montevideo door de Tupamaros-bewaeging óntveurd. Hae zal pes september waere vasgehawwe.
* 1973 - Watergatesjendal: 't Perces tege zeve verdachte vaan inbraok in't Democratisch hoofkerteer begint.
* 1983 - Eine groate opsjtand bruk oet in de beröchte Sing Sing-gevangenis in New York.
* 1996 - E Zaïrees vleegmesjien stort neer op 'ne merret in Kinshasa.
* 2006 - De pelitie maak bekind 'n Beverwijkse vrouw gearresteerd te höbbe die häör veer eige kinder es pasgebaorene heet umgebrach.
* 2007 - De pieplien vanoet Ruslandj nao Pole en Duutsjlandj weurt bie Wit-Ruslandj aafgesjlote; Ruslandj en Wit-Ruslandj besjöldige zich óngerein.

## Gebore
* 1037 - Su Dongpo, Chinesen diechter en kalligraaf (gestorve 1101)
* 1583 - Simon Episcopius, Nederlandsen theoloog (gestorve 1643)
* 1587 - Jan Pieterszoon Coen, Nederlandse marineofficeer en gouverneur vaan Nederlands-Indië (gestorve 1629)
* 1587 - Johannes Fabricius, Duitsen astronoom (gestorve 1616)
* 1763 - Johann Jakob Roemer, Zjwitserse dokter, botanicus, en entomoloog (gesjtorve 1819)
* 1788 - Rudolf vaan Oosteriek, aartshertog, aartsbisjop en mecenas (gestorve 1831)
* 1810 - Jacob Hobein, Nederlandse matroas en óntvanger van de Militair Willems-Orde (gesjtorve 1888)
* 1812 - Sigismond Thalberg, Zwitserse pianis en componis (gestorve 1871)
* 1821 - James Longstreet, veuraansjtaonde Zujelike generaal in de Amerikaanse burgeraorlog (gesjtorve 1904)
* 1823 - Alfred Russel Wallace, Britse bioloog (gesjtorve 1913)
* 1830 - Hans von Bülow, Duitsen dirizjènt en pianis (gestorve 1894)
* 1836 - Lawrence Alma-Tadema, Nederlands-Britse sjèlder (gestorve 1912)
* 1849 - Otto Kahler, Oasteriekse dokter, besjreef multipel myeloom (krenkde van Kahler) (gesjtorve 1893)
* 1851 - Gerard Leman, Belzje generaal (gesjtorve 1920)
* 1867 - Emily Greene Balch, Amerikaanse econoom en socioloog, Nobelpries veur de Vrei 1946 (gestorve 1961)
* 1872 - Ivar Lykke, Noorse politicus (gesjtórve 1949)
* 1885 - Abraham Johannes Muste, Amerikaanse pacifis (gesjtórve 1967)
* 1891 - Walther Bothe, Duutsje natuurkundige, Nobelpries veur de Natuurkunde 1954 (gesjtórve 1957)
* 1894 - Maximiliaan Kolbe, Poolse Franciscaans Conventueel, katholieke preester en martelaer (gesjtórve 1941)
* 1904 - Karl Brandt, Duitsen dokter en SS'er (gestorve 1948)
* 1910 - Galina Oelanova, Sovjet-Russische ballerina en actries (gestorve 1998)
* 1922 - Jan Nieuwenhuys, Nederlandse kunssjilder (gesjtorve 1986)
* 1928 - Jeen van den Berg, Nederlandse sjaatser (gestorve 2014)
* 1934 - Jacques Anquetil, Franse fitserenner (gesjtorve 1987)
* 1935 - Elvis Presley, Amerikaanse zenger (euverleje 1977)
* 1939 - Manfred de Graaf, Nederlandsen acteur (gestorve 2018)
* 1941 - Graham Chapman, Britse acteur en sjriever (gesjtorve 1989)
* 1942 - Stephen Hawking, Britse natuurkundige (gestorve 2018)
* 1946 - Robby Krieger, Amerikaanse gitaris (The Doors)
* 1947 - David Bowie, Britse poparties (gestorve 2016)
* 1947 - Terry Sylvester, Britse gitaris (The Hollies)
* 1950 - Jos Hermens, Nederlandse sportmanager en veurmalige atleet
* 1957 - David Lang, Amerikaanse componis
* 1964 - Ron Sexsmith, Canadese popmuzikant
* 1967 - R. Kelly, Amerikaanse popmuzikant
* 1974 - Pieter Omtzigt, Nederlandse politicus
* 1983 of 1984 - Kim Jong-un, Noord-Koreaanse politicus
* 1986 - David Silva, Spaonse voetballer
* 1992 - Koke, Spaonse voetballer
* 2011 - Prins Vincent en prinses Josephine vaan Denemarke

## Gestorve
* 307 - Keizer Jin Huidi vaan China (ca. 47, vergifteging)
* 1079 - Adela vaan Fraankriek (ca. 69)
* 1107 - Edgard vaan Sjotland (ca. 32)
* 1198 - Paus Celestinus III (ca. 91)
* 1324 - Marco Polo, Venetiaansen oontdèkkingsreizeger (ca. 70)
* 1332 - Andronicus III vaan Trebizonde
* 1337 - Giotto, Italiaanse sjèlder en arsjitek (ca. 69)
* 1570 - Philibert de l'Orme, Fransen arsjitek en oteur (55)
* 1642 - Galileo Galilei, Italiaansen astronoom (77)
* 1642 - Isabella Charlotte van Nassau, dochter van Frederik Hendrik (10)
* 1711 - Philips van Almonde, Nederlandse admiraal (66)
* 1713 - Arcangelo Corelli, Italiaanse violis en componis (59)
* 1794 - Justus Möser, Duitse zjuris en historicus (73)
* 1831 - František Vincenc Kramář, Moravische componis, meziekpedagoog, kapelmeister en organis (31)
* 1878 - Nikolay Nekrasov, Russischen oteur (56)
* 1880 - Joshua Norton, Amerikaanse zelfbeneumde keizer (Norton I) van de Verenigde Sjtate en Besjermheër van Mexico (60)
* 1894 - Pierre-Joseph van Beneden, Belzje paleontoloog en zoöloog (84)
* 1896 - Paul Verlaine, Fransen diechter (51)
* 1934 - Sebastiaan Hoogewerff, Nederlandjse sjeikundige (85)
* 1939 - Charles Eastman, Sioux-Amerikaansen oteur (80)
* 1941 - Robert Baden-Powell, Britse gróndjlègker van de scouting (83)
* 1945 - Jac. P. Thijsse, Nederlandse natuurbesjermer (79)
* 1948 - Kurt Schwitters, Duitsen diechter, sjèlder en graficus (60)
* 1956 - Greenleaf Pickard, Amerikaanse radiopioneer en oetvènjer (78)
* 1976 - Zhou Enlai, Chinese militair en politicus (77)
* 1982 - Daan de Groot, Nederlandse fitserenner (48)
* 1989 - Johnny Jordaan, Nederlandse volkszenger (64, hersebleujing)
* 1996 - François Mitterand, Franse politicus (79)
* 1997 - Melvin Calvin, Amerikaanse biosjemicus, Nobelpries in de Sjemie 1961 (85)
* 1998 - Michael Tippett, Britse componis (93)
* 2002 - Alexander Prochorov, Australisch-Russische natuurkundege, Nobelpries in de Natuurkunde 1964 (85)
* 2012 - Alexis Weissenberg, Bulgaars-Franse pianis (72)
* 2017 - Ali Rafsanjani, Iraanse politicus (82)
* 2017 - Peter Sarstedt, Brits-Indiase zenger (75)