open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oostflakkee

**Oostflakkee** is 'n veurmaolege gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, mèt (1 fibberwarie 2012) 10.400 inwoeners en 'n oppervlak vaan 107,44 km² (daovaan 32,75 km² water). De gemeinte umvatde de dörper en naobersjappe Achthuizen, Den Bommel, De Langstraat, Ooltgensplaat, Oude Tonge (raodhoes) en Zuidzijde.

De gemeinte Oostflakkee is in 1966 oontstande oet 'n fusie vaan de aw gemeintes Den Bommel, Ooltgensplaat en Oude Tonge. Per 1 jannewarie 2013 is ze opgegaange in de nui gemeinte Goeree-Overflakkee.

## Externe link
* Website vaan de gemeinte
Oud-Beijerland

**Oud-Beijerland** is 'n plaots in 't noordooste vaan de Nederlandse gemeinte Hoeksche Waard, provincie Zuid-Holland, mèt naoventrint 24.000 inwoeners. Oud-Beijerland is de hoofplaots en groetste plaots vaan d'n Hoeksche Waard en heet neve 'n agrarische functie ouch väöl beteikenis es forenzeplaots veur Rotterdam en es regionaol verzörgingscentrum.

Tot 2019 waor Oud-Beijerland 'n zelfstendege gemeinte. Binne die gemeinte laoge gein aander kerne.

## Historie
De boetediekse plaote boe noe Oud-Beijerland ligk woorte in 1557 door Lamoraal, graof vaan Egmond aongekoch; twie jaor later waor 't gebeed bediek es *Beijerland* (nao de graof zien vrouw Sabine vaan Beiere). Hei oontstoont 'n dörpskern mèt dezelfde naom. Mèt de stiechting vaan 'n nui kern in 1582 woort de naom *Oud-Beijerland* en góng de nui kern Nieuw-Beijerland heite. Sinsdeen greujde 't dörp lankzaamaon oet.

## Gebore in Oud-Beijerland
* Adri van Tiggelen, voetballer
* Ria Visser, sjaatsster
Ouderkerk

**Ouderkerk** is 'n veurmaolege gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland. Ze umvatde de dörper Ouderkerk aan den IJssel en Gouderak en 't gehöch Lageweg.

Ouderkerk oontstoont in 1985 oet 'n fusie vaan de gemeintes Ouderkerk aan den IJssel en Gouderak. In 2015 góng 't zelf op in de nui fusiegemeinte Krimpenerwaard.

## Externe link
* https://web.archive.org/web/20070516052714/http://www.ouderkerk.nl/
Papendrecht

**Papendrecht** is 'n plaots en gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, in d'n Alblasserweerd, mèt op 1 januari 2006 31.531 inwoeners en 'n oppervlak vaan 10,77 km2 (daovaan 1,30 km2 water). Papendrecht deent es veurstad vaan Dordrech en maak deil oet vaan de Drechtsteden.

Papendrecht weurt veur 't iers geneump in 1105. 't Ech dörp sjijnt evels pas nao de bedieking vaan 1277 te zien oontstoon. De plaots bleef laank e klein diekdörp; pas vaanaof de jaore zesteg greujde 't explosief, neet allein es forenzeplaots meh ouch door 't Fokker-febrik.

## Externe link
* http://www.papendrecht.nl
't Räötje

**'t Räötje**, in 't Nederlands **'t Reutje**, is 'n gehuch det oorspronkelek heurt bie Berg (Sint Odiliënberg). Vandaag de daag heurt 't biej de gemeinte Roerdale. 
't Dörp besjteit oet veer sjtraote en haet ongeveer driehóngerd inwoners. Der is 'n klein café 'Bie Tiel' en 'n grote fanfare Sint Wiro die in de eerste divisie spele en in 1993 wereldkampioen zeen gewaore op't Waereld Muziek Concours in Kirkraoj. 

Träötje haet ouch 'n eige volksleed: *Träötje mien Landj*, geschreve door Wiel Janssen en Pièrre Bonné.
Fanfare Sint Wiro

**Fanfare Sint Wiro** oet 't Räötje tilt tachtig sjpelende leje en is in 1993 waereldkampioen gewaore op 't WMC in Kirkraoj in de eerste divisie fanfaar.

Kiek veur meer informatie op: www.fanfaresintwiro.nl
Waterval

**Waterval** kènt zin:
*'n natuurversjiensel, zuug waterval (natuurversjiensel)
*'n buurtsjap van Ulesjtraote in de gemeinte Meersje in Nederlands-Limburg, zuug Waterval (Ulesjtraote)
Waterval (Ulesjtraote)

**Waterval** ies 'n buurtsjap van Ulesjtraote in de gemeinte Meersje in de Nederlandse provincie Limburg. 't Liek ten zuudoaste van Ulesjtraote en ten noorde van Raor, aan de voot van de *[[Wiengaardsberg]]*, woa-op de gelieknamige boerderie de Wiengaardsberghaof mèt ó.m. wiengaard liek. De naam "Waterval" beteikent in diet geval: 'n dal dat van alle kent ies oetgehold door 't vallend water. De buurtsjap besjteit oet ein sjtraot; d'r liegke 27 häöf en hoezer, woavan 'n paar in vakwerk. D'r wone óngevaer 60 luuj.

Waterval liek in de bösj, dae e door Sjtaatsbosbeheer besjermp natuurgebeed ies. In de bösj liek 'n geologisch monument, namelijk de typelocatie *Zand van Waterval*. Ouch sjtruimp hie de Watervalderbeek, 'n ziebeek van de Geul die óntsjprink in de Vliekerbösj. In 1984 haet me in Waterval 'n aantal vuursjteine materiale en gereidsjappe oet de sjteintied gevónge. 

Eder jaor weurt 't Watervalder Weiefiès gehouwte.
Fanfaar

'n **Fanfaar** (ouch: **Famfaar**) ies 'n bloosorkes dat besjteit oet koperbläözersj, saxofone en sjlaagwerk. In 'n harmonie-orkes sjpele daoneve ouch houtbläözersj mèt. Dees vörm van blaosmuziek ies typisch veur Nederland en Belsj. 
'n Brassband ies ouch 'n orkes mèt koperbläözersj en sjlaagwerk.

Bie fièstelike gebeurtenisse, o.m. met de carnaval, trèk de fanfaar door de sjtraote. Ouch trèk ze mèt in de brónk. Allewiel höbbe väöl fanfares ziech ouch óntwiekeld tot concertorkeste. 

In zate hermeniekes make de leje ouch väöl gebruuk van kopere blaosinstrumente.

## Bezètting van 'n fanfaar
*bugels
*trompötte
*trombones
*hoorns
*bastuba's (es- en bes-)
*euphoniums
*saxofone
*sjlaagwerk
Pijnacker-Nootdorp

**Pijnacker-Nootdorp** is 'n fusiegemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, tösse D'n Haog en Rotterdam, mèt 57.932 inwoeners (1 januari 2024) en 'n oppervlak vaan 38,62 km² (daovaan 1,74 km² water). De gemeinte umvat de versteidelekde dörper Delfgauw, Nootdorp en Pijnacker, en de naobersjappe Oude Leede en Vlieland.

De gemeinte Pijnacker-Nootdorp is in 2002 oontstoon oet 'n fusie vaan de aw gemeintes Pijnacker en Nootdorp.
 
## Extern leenke
* Gemeinte Pijnacker-Nootdorp
* Plaatsengids
* AlleCijfers
Reeuwijk

**Reeuwijk** is 'n veurmaolege gemeinte in de provincie Zuid-Holland, tege de grens mèt Utrei. Ouch is 't 'n dörpsnaom; 't gief evels sinds jaor en daag twie kerne mèt de naom Reeuwijk (zuug oonder).

## Historie
Reeuwijk weurt in 1248 veur 't iers geneump, wat relatief laat is. 't Waor in deen tied 'n törfkolonie. Törf steke bleef nog lang zien belaankriekste functie; groete aofnummer waor de stad Gouda. De pole die westelek vaan Reeuwijk-brug ligke (de zoegeneumde Reeuwijkse Plassen) getuige dao nog vaan. In 1855 kaom 't zier landelek Middelburg bij de gemeinte Reeuwijk. In 1989 woort 't groetste deil vaan de gemeinte Driebruggen, boe-oonder de dörpskerne Driebruggen en Waarder, aon Reeuwijk touwgevoog. In 2011 góng 't op in de nui gemeinte Bodegraven-Reeuwijk.

## Ciefers en kerne
De gemeinte Reeuwijk had op 1 januari 2010 13.055 inwoeners en 'n oppervlak vaan 50,11 km2 (daovaan 11,89 km2 water). Ze bestoont oet de kerne Driebruggen, Hogebrug, Reeuwijk-Brug (raodhoes), Reeuwijk-Dorp, Sluipwijk, Tempel en Waarder. Reeuwijk-Brug waor in d'n twintegsten iew door intensieve nuibouw väöl groeter gewore es Reeuwijk-Dorp.
Ridderkerk

**Ridderkerk** is 'n plaots en gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, op IJsselmonde, ten zuie vaan Rotterdam, mèt op 1 januari 2006 44.766 inwoeners en 'n oppervlak vaan 25,32 km2. De gemeinte umvat neve de hoofplaots nog de kerne Bolnes, Oostendam, Rijsoord, Slikkerveer en Strevelshoek, die allemaol wel aonein zien gegreujd. Ridderkerk is 'n veurstad vaan Rotterdam mèt väöl forensisme. Besjèrmheilege is St. Joris.

Ridderkerk weurt veur 't iers geneump in 1446.

### Gebore in Ridderkerk
* Cora van Nieuwenhuizen (1963) - Nederlands minister vaan Waterstaot en Infrastructuur

## Externe link
* https://www.ridderkerk.nl
Rijnwoude

**Rijnwoude** is 'n geweze gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland. De gemeinte had bij häör oplufting good 18.000 inwoeners en 'n oppervlak vaan 57,89 km2 (daovaan 1,20 km2 water). Rijnwoude bestoont oet de kerne Benthuizen, Hazerswoude-Dorp, Hazerswoude-Rijndijk (raodhoes) en Koudekerk aan den Rijn en de naobersjappe Bent, Benthorn, Groenendijk en Hogeveen.

## Vörming en oplufting
Rijnwoude oontstoont in 1991 oet 'n fusie tösse de gemeintes Benthuizen, Hazerswoude en Koudekerk aan den Rijn. Tot 1993 hètde ze *Rijneveld*; de naom *Rijnwoude* is bedach door de plaotseleken historicus C. Kroon. Benthorn (tot 1845) en Hogeveen (tot 1855) waore ouch oets gemeintes, tot ze aon Benthuizen woorte touwgeveug.

Op 1 jannewarie 2014 is de gemeinte gefuseerd mèt Boskoop en Alphen aan den Rijn. Beslote is tot de fusiegemeinte ouch Alphen aan den Rijn geit heite; dit waor tege 't zier bein vaan veural Boskoop. De discussie zal dinkelek ouch nao de fusie doorgoon.

## Waope
Op 18 oktober 1992 kraog Rijnwoude, toen nog Rijneveld, vaan d'n Hoege Raod vaan Adel e waope touwgekind wat ziech wie volg liet umsjrieve:

:Verdeild nao umgekierde gaffelsnei; rechs (*veur de beziener links*) in keel (*roed*) 'n viefpuntege staar vaan goud (*geel*), links (*veur de beziener rechs*) in lazuur (*blauw*) 'nen adeleer vaan zèlver (*wit*), oonder in zèlver drei törve vaan sinopel (*greun*), gezat 1 en 2. 't Sjèld gedèk mèt 'n gouwe kroen vaan drei blajer en twie perele.

Edert vaan de drei deile symboliseert ein vaan de stiechtende gemeintes: de staar vaan Hazerswoude, d'n adeleer vaan Koudekerk en de törve vaan Benthuizen. Geint vaan de aw gemeintewaopes is compleet opgenome.

## Rifferenties


## Externe link
* https://web.archive.org/web/20180809091511/http://rijnwoude.nl/
Rijswijk

**Rijswijk** (Hollands: *Rèswèk*) is 'n plaots en gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, t'n ooste vaan D'n Haog, boe 't 'n veurstad vaan is. 't Aontal inwoeners bedroog per 1 januari 2006 47.217, 't oppervlak is oongeveer 14 km2.

Rijswijk oontstoont oongeveer 800 jaor geleie es dörp. In de achtiende iew oontwikkelde 't amb ziech door forensisme vaan rieke Haogenere die dao e boetehoes gónge vestege. Vaan de minstes 24 vaan die boetehoezer is Drievliet 't bekindste gebleve, umtot op ziene groond later e pretpark gebouwd woort. In later tije naom dat forensisme allein mer touw en in de twintegste iew is Rijswijk gans aon D'n Haog vasgegreujd. Versjèllende planne veur inlieving vaan Rijswijk bij D'n Haog zien verworpe.

## Externe link
* https://www.rijswijk.nl
Schoonhoven

**Schoonhoven** is 'n klein stad in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, aon de reveer de Lek. Mèt zoe'n twelfdoezend inwoeners (Willige Langerak mètgerekend) is 't de groetste plaots (meh neet de hoofplaots) vaan de gemeinte Krimpenerwaard. Neve 't stedsje Schoonhoven weure ouch e deil vaan 't dörp Willige Langerak (allein d'n dörpskern; de lintbebouwing ligk in de gemeinte Lopik) en deile vaan de naobersjappe Zevender (westelek deil; res bij Lopik) en Bovenberg (oostelek deil; res bij Bergambacht) tot de kern gerekend.

## Stadsfuncties en -geziech
Schoonhoven hoesves 'n vaksjaol veur edelsmei en zjuwelere. Veural de zèlverbewèrking is hei vaan groete historische beteikenis. De aw stad is umgeve door zeventienden-iewse walmör, allewijl es beplante prommenaad ingeriech, mèt de bezeensweerdege Veerpoort oet 1601. 't Laat-gotisch raodhoes, boe-aon woort begós in 1452, oetgebouwd in 1776 en gerestaureerd tösse 1927 en 1929, heet e groet oetgebreid kerriljong. De hervörmde kèrk heet e koer oet 1375 en 'nen torie oet de vieftienden iew. In dees kèrk ligk oonder mie 't graaf vaan ziemaan Olivier van Noort.

## Historie
Schoonhoven waor sinds ind daartienden iew 'n hierlekheid die achterein door versjèllende geslachte bestuurd woort. Stadsrechte kraog de plaots in deile, zoetot me neet perceis kin zègke wienie Schoonhoven 'n stad woort. 1280, 1320 en 1322 weure geneump. Later in de veertienden iew kaom de hierlekheid aon de graove vaan Holland. Tijens de Hoekse en Kabeljouwse twiste woort 't e bolwerk vaan de Hoeke. Nao in 1572 door de Watergeuze vereuverd te zien kaom de stad in 1575 weer in han vaan de Spanjole, tot de Pacificatie vaan Gent dao in 1577 'n ind aon maakde. Later in de Tachtegjaoregen Oorlog, tijdens 't Twelfjaoreg Bestand, waor in Schoonhoven 't remonstrantisme good vertegewoordeg.

In 1970 kaom d'n awwen dörpskern vaan Willige Langerak aon Schoonhoven; wijer bleef de gemeinte ummer boete herindeilinge. Dit woort aanders in 2015, wie de gemeinte ziech aonsloot bij de groete fusiegemeinte Krimpenerwaard.

Schoonhoven waor de lèste jaore vaan zie bestoon nao oppervlak de kleinste gemeinte vaan Nederland.

## Gebore in Schoonhoven
* Chantal de Bruijn, hockeyster
* Reinier de Graaf, dokter en anatoom
* Jamai Loman, popzenger

## Externe link
* Website vaan de gemeinte
Sliedrecht

**Sliedrecht** (Hollands: *Slierech*) is 'n plaots en 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, in de Alblasserweerd, aon de reveer de Beneden Merwede, mèt op 1 januari 2006 23.803 inwoeners en 'n oppervlak vaan 13,47 km2. Binne de gemeinte ligke gein ander kerne; 't weste vaan de aw lintbebouwing (in de riechting vaan Papendrecht) steit evels bekind es Baanhoek. Sliedrecht is 'n veurstad vaan Dordrech en huurt bij de Drechtsteden.

Sliedrecht is roond 1277 es bediek stuk land oontstande. In 1421 struimde mèt de Elisabethsvlood 't ajdste deil vaan 't dörp eweg. Vaanajds waor Sliedrecht verdeild euver drei hierlekhede: Oversliedrecht of Lockhorst, Naaldwijk (neet te verwarre mèt Naaldwijk in 't Wesland) en Niemandsvriend. In 1759 woorte Oversliedrecht en Naaldwijk vereineg, in 1819 woort Niemandsvriend (es hierlekheid allaank in personeel unie mèt de res) es gemeinte opgeheve en bij Sliedrecht geveug.

Sliedrecht is laank neet mie es e dörp gewees. Vaanaof de achtiende iew begós me ziech hei mèt baggere bezeg te hawwe en in de negentiende iew woort Sliedrecht hei wereldbereump door. In 1864 woort hei veur 't iers de stoumbaggermeule touwgepas. Aon dit verleie herinnert 't baggermuseum nog. Nao d'n Twiede Wereldoorlog woort Sliedrecht veural 'n forenzeplaots veur Dordrech. D'n aonlègk vaan e groet bedrieveterrein bij 't dörp, boe-op ziech oonder mie 't allerierste Nederlands warehoes vaan IKEA vestegde, brach evels ouch nui wèrkgelegeheid.

## Externe link
* http://www.sliedrecht.nl
Strijen

**Strijen** (Hollands: *Strien*) is e dörp in de Nederlandse gemeinte Hoeksche Waard, provincie Zuid-Holland, aon 't Haringvliet, mèt zoeget 8.000 inwoeners.

't Gief 'n dörpskèrk oet de zèstienden iew. Väöl inwoeners wèrke boete 't dörp, vaan de res wèrk e groet deil in de landbouw. In vreuger daog waor Strijen 'n hierlekheid die ziech oetstrekde tot wat noe 't noordweste vaan Noord-Braobant is (o.m. Zevenbergen en Klundert).

Tot 1 jannewarie 2019 waor Strijen 'n apaarte gemeinte die neve de hoofplaots ouch de klein kerne Mookhoek, Oudendijk en Strijensas en de naobersjappe Cillaarshoek, De Klem en Schenkeldijk umvatde.
Ter Aar

**Ter Aar** (Hollands dèks *Aardam*) is e dörp in de Zuid-Hollandse gemeinte Nieuwkoop. Tot 1 januari 2007 waor Ter Aar 'n zelfstendege gemeinte, mèt (1 januari 2006) 8.996 inwoeners en 'n oppervlak vaan 21,71 km² (daovaan 2,36 km² water). De gemeinte umvatde neve de hoofplaots ouch de kerne Korteraar, Langeraar en Papenveer. Ter Aar góng same mèt Liemeer op in Nieuwkoop.
Teylingen

**Teylingen** is 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, in de Bollestreik, mèt op 1 januari 2006 34.579 inwoeners en 'n oppervlak vaan 33,64 km2 (daovaan 5,00 km2 water). De gemeinte umvat de versteidelekde dörper Sassenheim, Voorhout en Warmond en 't gehöch Teijlingen.

Teylinge is 'n forenzegemeinte veur Leie. De gemeinte is in 2006 oontstoon oet 'n fusie vaan Sassenheim, Voorhout en Warmond. De naom is oontleind aon 't Sloot (kestiel) Teylingen, boe ouch 't gehöch Teijlingen nao verneump is. Deze naom is veurluipeg, euver d'n definitieve naom zal nog door de gemeinteraod beslote weure.

## Externe link
* http://www.teylingen.nl
Vlist (gemeinte)

**Vlist** is 'n veurmaolege gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, in 't ooste vaan de Krimpenerwaard. In de gemeinte laoge de kerne Haastrecht, Stolwijk en Vlist, wat ouch de drei gemeintes waore die in 1985 in de nui gemeinte opgónge. 't Gehuch Vlist waor neet de hoofplaots vaan de gemeinte, dat waor Stolwijk; e verbindend elemint tösse de drei plaotse is 't revierke de Vlist wat door of laanks alledrei löp. De gemeinte waor bezunder greun, lendelek en toeristisch. Op 1 jannewarie 2015 woort ouch de groeter gemeinte Vlist opgeluf; ze góng deil oetmake vaan de fusiegemeinte Krimpenerwaard.

## Externe link
* www.gemvlist.nl
Voorschoten

**Voorschoten** is 'n plaots en gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, te zuidweste vaan Leiden, mèt 22.896 inwoeners per 1 januari 2006 en 'n oppervlak vaan 11,59 km2 (daovaan 0,38 km2 water). Binne de gemeinte ligke gein ander kerne.

Voorschoten oontstoond in de late Middeliewe es lintdörp um 'nen doorgoonde weeg, de huiege Voorstraat. Dees straot deeg ouch deens es merret; Voorschoten kraog in 1282 merretrechte vaan graaf Floris V vaan Holland. Allewijl is dees straot e besjermp dörpsgeziech.

## Externe link
* http://www.voorschoten.nl
Waddinxveen

**Waddinxveen** is 'n plaots en gemeinte in Nederlandse provincie Zuid-Holland, in 't Greun Hart, te noorde vaan Gouda, aon 't reveerke de Gouwe, mèt op 1 januari 2006 26.042 inwoeners en 'n oppervlak vaan 29,39 km2 (daovaan 1,50 km2 water).

Waddinxveen weurt veur 't iers geneump in 1233. De graof vaan Holland verkoup daan e stök veengebeed aon de Gouwe aon eine Nicolaas van Gnepwijk. Vaan eine Waddinc, nao ween 't gebeed oersprunkelek geneump zouw mote zien, is niks euvergelieverd. Mesjiens moot me aon 't woord *[[wad]]* dinke en beteikent Waddinxveen "naat törfgebeed".

## Externe link
* http://www.waddinxveen.nl
Westland (gemeinte)

't **Westland** is 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, mèt op 1 november 2013 103.306 inwoeners en 'n oppervlak vaan 90,59 km2 (daovaan 10,60 km2 water). De gemeinte umvat de kerne De Lier, 's-Gravenzande, Heenweg, Honselerdijk, Kwintsheul, Maasdijk, Monster, Naaldwijk, Poeldijk, Ter Heijde en Wateringen.

De gemeinte umvat neet 't gans Westland; 't ooste vaan dat gebeed bevint ziech in de gemeinte Midden-Delfland. De gemeinte Westland is in 2004 oontstoon oet 'n fusie vaan de aw gemeintes 's-Gravenzande, De Lier, Monster, Naaldwijk en Wateringen. Oondanks 't hoeg aontal inwoeners en e groet percentaasj forenze is de gemeinte nog relatief lendelek, zeker in verglieking mèt de naobers Rotterdam en D'n Haog.

## Externe link
* http://www.gemeentewestland.nl
Westvoorne

**Westvoorne** is 'n veurmaolege gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, op Voorne-Putten, aon de Noordzie, mèt 14.238 inwoeners per 1 januari 2006 en 'n oppervlak vaan 97,53 km2 (daovaan 43,35 km2 water). De gemeinte umvat de kerne Oostvoorne, Rockanje (raodhoes) en De Tinte.

De gemeinte Westvoorne is in 1980 oontstoon oet 'n fusie vaan Oostvoorne, Rockanje en De Tinte. De discrepantie tösse de gemeintenaom *West*voorne en de dörpsnaom *Oost*voorne is op historische grun te verklaore. Inderdaod ligk de gemeinte Westvoorne, en ouch 't dörp Oostvoorne, hielemaol in 't weste vaan 't aajd eiland Voorne. De dörpsnaom herinnert evels aon d'n tied tot Goerree ouch wel *Westvoorne* geneump woort. In 't verleie waore de drei dörper oet Westvoorne en 't eiland Goeree sterk mètein verbonde; zoe spraoke ze 'tzelfde Ziews dialek. Intösse heet de gemeinte Westvoorne ziech mie bij Rotterdam en umgeving aongeslote.

## Externe link
* http://www.westvoorne.nl
Zederik

**Zederik** is 'n geweze gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, in de Alblasserweerd en de Vijfheerenlanden, mèt 13,493 inwoeners per 1 januari 2006 en 'n oppervlak vaan 76,48 km² (daovaan 2,38 km² water). In de gemeinte laoge de kerne Ameide, Hei- en Boeicop, Leerbroek, Lexmond, Meerkerk (raodhoes), Nieuwland en Tienhoven.

Zederik is in 1986 oontstande oet samevoging vaan de klein gemeintes Ameide, Hei- en Boeicop, Leerbroek, Lexmond, Meerkerk, Nieuwland en Tienhoven. De gemeinte is geneump nao 't veertiende-iews kanaal de Oude Zederik, wat door de gemeinte leep. Op 1 jannewarie 2019 góng Zederik mèt Leerdam en Vianen op in de nui gemeinte Vijfheerenlanden, die neet in Zuid-Holland meh in Utrech kaom te ligke.

## Börgemeisters
De gemeinte Zederik heet in de 33 jaor tot ze bestoont de volgende börgemeisters gehad:
Zevenhuizen-Moerkapelle

**** is 'n veurmaolege gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, mèt op 1 januari 2006 10.333 inwoeners en 'n oppervlak vaan 30,99 km2 (daovaan 1,78 km2 water). De gemeinte umvatde de dörper Moerkapelle en Zevenhuizen en de naobersjap Oud Verlaat.

De gemeinte oontstoont in 1991 oet samevoging vaan de aw gemeintes Moerkapelle en Zevenhuizen, en hètde tot 1993 *Moerhuizen*. In 2010 woort ze opgeheve um mèt Moordrecht en Nieuwerkerk aan den IJssel de nui gemeinte Zuidplas te vörme.
Zoeterwoude

**Zoeterwoude** is e dörp en 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, aon d'n Awwe Rien, mèt op 1 januari 2006 8.495 inwoeners en 'n oppervlak vaan 21,68 km² (daovaan 1,07 km² water). 't Dörp umvat versjèllende kerne/naobersjappe, boevaan Zoeterwoude-Dorp en Zoeterwoude-Rijndijk de belangriekste zien.

## Historie
Zoeterwoude is geneump nao Swieten, e verdwene dörp wat ouch Zoetermeer aon ziene naom geholpe heet en roond 750 veur 't iers es *Suetan* opduuk. In 1205 weurt Zoeterwoude veur 't iers indirek, in 'ne persoensnaom, geneump, in 1276 duuk 't op es zelfstendege plaots- of ambsnaom, es Floris V vaan Holland 't in lein gief aon Dirk van Santhorst. 't Ambach is hiel groet, meh de stad Leie annexeert herhaoldelek stökker groondgebeed in 't weste. Nao 't Belag vaan Leie in 1574 weurt Zoeterwoude hielemaol geëvacueerd en platgebrand om 't sjotsveld vaan de kanonne te kinne vergroete. In de decennia daonao bouwt me 't dörp weer op, boenao 't tot 'n zeker welvaart kump. In de twintegste iew zien mieder planne tot annexatie door Leie aofgesloge.

## Externe link
* http://www.zoeterwoude.nl
Sjoppem

**Sjoppem** (Nederlands: **Schoppem**) ies 'n gehuch tösje 's-Gravenvoere en S'n Maeëte (Sint-Martens-Voere) in de gemeinte Voere in Belsj Limburg. De nederzètting ies gelege aan 't reveerke de Voor en besjteit oet gedeiltelik ouw häöf  en hoezer. 't Achtervoogsel *em* in de naam geit truuk op *heim* en dat wies nao Miedelièwse, bewoning. 'n Sjop ies 'ne sumpel opsjlaagplaats, meistal 'n aafdaak op päöl tege 'n geboew,  veur (boere)getuug en karre. Op Sjoppem kruus 'ne veldwaeg de Voor via 'n wad. 

## Bezeenswaerdig

* In de buurt bevingk ziech miedde in 't veld op 'n sjplietsing de Sjteebusjkapel (mèt binne 'n kruus en crucifix). Geboewd van natuursjtein en reste van Romeinse boewmateriale. In 1850 woorte die ter plaatse nao bove gehaold es reste van 'ne Romeinse villa.
* Op 'n krusing van 'ne holle waeg en 'ne veldwaeg tösje de appelgaarde en boewland sjteit de Wiette kapel ouch mèt kruus en crucifix. Bove-n d'n ingank bevinge ziech twiè hertsjes.
* 't Landsjap in de umgeving tuènt zich mèt heuvele, dale en terasse, die eindige bove 'ne graaf (graft). In dees umgeving zouwe ziech ouch de meiste hol waeg van Wes-Europa bevinge. Dat geuf, ouch vanwege de kalkrieke grónd, 'n biezónder flora en fauna. Veural de das ies hie good vertegenwoodigd. Af en toe kump kalksjtein (mergel) bove de grónd. Dae neume ze hie: Gulpener kalk. Dat ies de gróndsjtof veur mès. Um te boewe ies'r neet vas genoeg.
* de Sjoppemer Hèj en bösj en Katterot op de grens mèt Nederland en Norbik.
* Kesjtièl Brook (Hollensj: Altenboek) bevingk ziech bie de Brokerbösj op Brook tösje Norbik en De Vitsje, sjtraot in Voere. 
* Ouw häöf en hoezer
* Kesjtièl Oetegrove, vlak bie 't sjpoor. Róntelum liek 'n grach en op de Voor *'n aod watermasjieng* (machine de Marly).

## Bronvermelding
* *Del Vaux, H. 1851. La Découverte du Steenbosch et l'origine de sa chapelle à Fouron-le-Comte. Liège, Desoer*
* *Nijssen, Jaak   1990  . Die Papiermacherei im Maastricht- Aachener Raum (ca. 1570-1640), insbesondere in Schoppem ('s- Gravenvoeren) in: IPH Yearbook  8, p. 096-116*
* *Nyssen = Nijssen, J. = Jaak   1963 . Schoppem - Een oud stuk weg in: Heem, tweemaandelijks tijdschrift voor Overmaas - Overmaas Jaarboek - Halle (Brabant) Langohr-Veltmans-Vreuschemen Komitee  Band 7 - bedoeld is de Bessemerweg - online in: http://users.skynet.be/fa393867/topony/sgv_Bess/bandh07_1a.html*
Mergel

**Mergel** (Latiens *marga* "kalkhawwende stein" ), ouch wel **melger** geneump, is 'n aofzèttingsstein bestaond oet 25 tot 75% kalk en veur de res oet zand en leim. Daomèt steit 't op 'n glijende sjaol tösse kalkstein en lei. Soms weure ouch steinsoorte mèt e väöl hoeger kalkgehalte *mergel* geneump. Mergel is geelder vaan kleur es kalkstein. Door zien samestèlling seminteert 't neet zoe gemekelek en erodeert 't gawwer.

## Veurkoume

In zoe good wie gans Nederland en Belsj zit mergel in de groond, meh in 't Heuvelland, ouch wel *[[Mergelland]]* geneump, is 't aon de oppervlakde te vinde. Dizze stein is in 't Kriet-tiedvaak aofgezat door wat geologe de Krietzie neume. In de res vaan Nederland en Belsj höbbe in 't Kenozoïcum aonspeulsele vaan reviere deveur gezörg tot de laoge mergel of kalkstein neet mie aon de opppervlakde ligke.

## Mergelwinning
Minstes vaanaof de Romeinsen tied weurt mergel al gewonne in sjachbouw, dat wèlt zègke es grotte in 'nen heuvel. Oonder mie bij Valkeberg en bij Berg (Valkeberg) zien allewijl zoe'n grotte te vinde. Sommege vaan die grotte zien veur publiek touwgenkelek, andere weure gebruuk veur champignonkweek. Allewijl weurt in Sub en  bij 't Rooth nog mergel gewonne in daagbouw, dat wèlt zègke in 'ne kojl dee aon de oppervlakde gans open is. D'n ENCI-daagbouwkojl en awwer grotte in de Sint-Pietersberg bij Mestreech, zien feitelek winplaotse veur kalkstein.

## Touwpassinge
Mergel weurt in Limburg zelf veural es bouwmateriaol gebruuk (Mestreechse en Suber mergel). Aander touwpassinge vint de mergel in kleurstoffe, in oontsólferingsmiddele, es componint vaan mèsstoffe dee de verzoering vaan de bojem moot tegegoon en zelfs in vievojers. 
't Göllepes kriet, dat in de buurt van Göllepe aon de oppervlakde kump is heller en brokkeliger en is neet gesjik um mèt te bouwe. Dizze kalkstein weurt gebruuk um kalk vaan te branne. Kalkoves ligke b.v. aon de Pötberg en in de Suberkojl bij Sub. Van de Göllepese kalk weurt ouch semint gemaak. De 'Eerste Nederlandse Cement Industrie' (ENCI) is begós in Mellesjet bie Viele en in 1925 verplaots nao de Sint-Pietersberg in Mestreech. Vaan belang waor hij 't transportmiddel vaan de Maos um de semint te verveure. In de buurt van Kunder weurt 'n heller soort kalkstein gevónde, de zoegeneumde Kunderstein of Krawbiker stein. Dizze stein kin neet gezeeg weure.

## Lèsbreef Mergel veur de jeug
De wèrkgróp Volkscultuur van Veldeke-Limburg gaof in samewèrking mèt Veldeke-krink-Valkeberg in 2011 'ne lèsbreef oet euver mergel. De beukskes woorte versjpreid onder de lierlinge van de gróp 7 en 8 van de basissjaole in Nederlands Limburg.

## Referentie
Voeres

Ee **[[Voere (gemeinte)|Voere]]** haat 't driej variante van 't Limburgs: èng ee Moelinge, eng ee Voere ('s-Gravenvoeren), en èng in de rest van de gemingde (S'n Maeëte, S'n Pieëter, Teuve en Rimmesjdel).
't Zow good zieë vör die dialekte de name te broeke: *Moelings* (Moelinge), **Voeres** ('s-Gravenvoerens) en *[[Oos-Voeres]]* (of, went 't nuedig ès, Täöves, Rimmezjdels).

Ee Voere broekt me 'ne klaank dae in de algemene  neet vörzieë ès: 
* **äö-èù-eu**
Tùssje "däör" en "zeut" sjtèèt "Tèùve" - mae went 't mót : "Teuve", neet "Täöve", 
*** ao-òò-oo**
Tùssje  "plaog" en "ploog",  "gròòf'" (grove)
*** ae-èè-ee**
Tùssje  "waeg" en "vleeg",  "gèèt'" (geit)

## Zuug òch
* Limburgs in driej trepkes

## Referenties
* Digitale diksjonaer
* Website övver 't Voeres
* *Boileau A. 1971. Enquête dialectale sur la toponymie germano-romane du Nord-Est de la province de Liège - Analyse lexicologique et grammaticale comparative *
* D'r Koeënwòòf nr 17 (1998/2)
* IPA: klinkers (Engels)

## Externe leenk

*Dialektoonderzeuk in Voere dör José Cajot
Rob Brouwers

**Rob Brouwers** (1941-2016) waor 'ne kunssjilder oet Belsj. In 1941 woort 'r gebore in Sintruin in Vlaandere. Hae greujde op in Voere, ièrsj in Luuk en saer 1963 in Belsj Limburg. Van 1958-1962 waor hae fietsrenner. Hae volgde in diezelfde jaore de sjtadsacademie (kunsnieverheidssjoal) in Mestreech. Daonao de Jan van Eyckacademie, ouch in Mestreech. In 1970 trouwde Brouwers mèt Maria Demollin oet Noorbaek. Ze krege 4 kinger. Hae wèrkde in 't ónderwies en woort later directeur van de sjtiechting "Vrije uren". Vanaaf 1977 waor 'r full-time kunssjilder. Hae blief daoneve ouch fietse. Tösje 1985 en 1990 maakde hae tochte op de fiets nao de Alpe, Pyreneeë, Zjwitserland, de Dolomiete, de Apenijne,  de Vogeze, Andalusië en de Sierra Nevada. In 1997 'ne fietstoch nao Santiago de Compostella, in 2000 nao Lourdes, in 2002 nao Berlien, in 2003 vanoet Dresden door Zuud-Pole en WesTsjechië en in 2004 nao Regensburg.

## Sjtiel

Rob Brouwers sjilderde väöl (portrètte van) luuj oet de umgeving, meh ouch oet aafgelege sjtreke en oet de waereldpolitiek. 'n Ander thema, veural in de lètste 20 jaor, waor de groepsexpressie. De sjtiel ies figuratief expressionistisch. Hae góng oet van kleure, impressies en geveules. Hae waor geine fiensjilder, gebruukde väöl kleure. Zien werk waor arbeidsintensief. Hae kretsde zoa lang kleure en laoge weg tot 'ne sjoane óndergrónd waor óntsjtange. Dao-op woort wiejer geteikend en gesjilderd.

## Tentoansjtèllinge

* 1971 solotentoansjtèlling in 't gemeintehoes van Sjlennich (Slenaken).
* 1973 solotentoansjtèlling in Leide
* 1975 solotentoansjtèlling in Heële in de Caumermeule
* 1981 solotentoansjtèlling in Kirchroa in de Hof van Ehrenstein
* 1984 solotentoansjtèlling in Genk en Voere
* 1985 solotentoansjtèlling in Mestreech
* 1991 solotentoansjtèlling in Sintruin, *retrospective Brouwers 50* mèt catalogus
* 1993 solotentoansjtèlling in Heële
* 1994 solotentoansjtèlling in Gulpe
* 1996 solotentoansjtèlling in Uèrmend in t'Terpkèrkske
* 1999 solotentoansjtèlling in Èèsjde (Eysden) in 't gemeintehoes, mèt oetgaaf van 'n book "Uit Eysdens verleden, 40 jaar kunstschilder" 
* 2001 solotentoeënsjtèlling in Voere in 't kader van de fieëstelekhede roond de instalatie van de Vlamsje mieërderheed in d'r gemingderaod.
* 2006 Solo-euverziechstentoansjtèlling in de Piramide in Gulpe t.g.v. zien 65e verjäördaag mèt de oetgaaf van de monografie *Rob Brouwers, grensganger*
* 2006 Pries van de Vlaamse Culturele Raad van Voere.
Theux

**Theux** (Waals: *Teu*) ies 'n plaats en gemeinte in de Belzje provincie Luuk, in 't arrondissement Verviers. De gemeinte haet 'n oppervlak van 83,36 km² en 11.624 inweunersj (1 juli 2005). Behalve de plaats Theux haet de gemeinte de deilgemeintes La Reid en Polleur. De gemeinte liek aan de Hoëgne, in de Ardenne.

## Functies
Theux ies veural 'n woongemeinte. D'r ies ouch metaalverwèrkende en textielindustrie gevestig. Theux en La Reid höbbe 'n toeristische functie. De plaats ies ouch bekènd es Waalse hoofsjtad van de rivierkreef; in de plaatselike bibliotheek ies hie-euver 'n expositie ingeriech.

## Bezeenswaerdighede

In 't centrum van Theux liegke 'n aantal 17e- en 18e-ièwse hoezer. 't Sjtadhoes dateert oet 1770. Op 't centraal plein sjteit de perron oet 1763, 't symbool van de vriehede van Theux. De parochiekèrk ies 'n romaanse hallekèrk mèt e gotisch koar en 'ne massieve tore. 

De rewien van 't kesjtièl van Franchimont dateert oet de 11e ièw. Diet kesjtièl waor de zetel van 't graafsjap Franchimont.

In Polleur liegke ouw hoezer en 'n 15e-ièwse kèrk mèt intersante tore. Bie diet plaetske liek 'n groat viaduk. In La Reid liegke ouw hoezer en 't kesjtièl Hautregard.

## Historie
In de Gallo-Romeinsen tied heesj Theux *Tectis*. In 898 woort Theux aan de biesjop van Luuk gegeve. De plaats bleef ónder Luuk bies 1794. In 1977 woort de gemeinte Theux samegevoog mèt de gemeintes La Reid en Polleur.

## Externe link
*https://www.theux.be/
Werment

**Uermend** (dèk ouch es **Uerment** of **Werment **(volges Veldeke) gesjreve), Nederlands: **Urmond**) is 'n dörp in de gemeinte Stein in Nederlands Limburg. De plaats is gelege aan 't baekske de Ur, 'n ziebaek van de Maas, en langs 't Julianakanaal. Vlakbie lik de Belzje grens. In 't dörp woonde in 2002 4000 luuj. Tot 1982 waor 't ein zelfsjtendige gemeinte.
Munte in de naam zou truukgoon op vlöchheuvel.
Uermend is verdeild in Oud-Uermend en Uermend-oos dat ouch waal Nuuj-Uermend geneump weurt.

## Taal

Opvallend in 't dialek van Uermend (en angere dörpen wie Sjtein en Berg aan de Maas) is de rollende "r".

## Historie
Ouwer name zint: Eurmond, Ouermonte en Overmunte (12e ièw).

In 't verleje sjient 't 'ne belangrieke Maashave te zin gewaes.

## Bezeenswaerdig
* Besjermp dörpsgezich Oud-Uermend
* 't Terpkèrkske ofwaal de ouw Sint Maartens-kèrk, geboewd in 1793 op de plaats van 'n ouwer geboew. In 1995 is 't get hoager gelege einbeukig geboew, nao 'n restauratie, aan de ièredeens ónttrokke en in gebruuk genómme es tentoansjtèllingsruumde ónger de naam 't Terpkèrkske. 
* In 1955 is de nuuj Sint Maartenskèrk geboewd nao óntwerp van architect Peutz. De heilige Leonardus weurt hie verièrd.
* Kèrk van de Heilige Antonius van Padua
* Sjippersjhoes oet 1617, Maaslandse renaissance en Maaslandse barok.
* Ouw häöf en hoezer, geboewd in baksjtein. 'n Paar mèt sjpeklaoge
* Houte sjtanderdmeule, geboewd in 1805.
* Juudse begraafplaats
* 3 Waterpómpe in de hoofsjtraot

## Evenemente
* Sint Leendert (Leonardus)- mert in 'n weekend in juni.
* Urpop - gratis festival gehauwte op Hemelvaartsdaag
Kapel (Henri-Chapelle)

**Kapel** (Duutsje sjpelling: *Kapell*; Fraans: *Henri-Chapelle*; Welsj: *Hinri-Tchapele*) ès 'n dùrp in de gemingde Welkenraedt va Luuk in Belsj.

## Historie
In de 18e ieuw vergaderde-n dao de Staote va Limburg, nemmelig ee g'n Kroeën.

De traditionele taalgrens lùpt ten Zöjde va Kapel.

## Bezeenswaerdighede

*De plaats Henri-Chapelle ies bekènd vanwege e groat Amerikaans militair kèrkh'f. Euveriges liek 't groatste deil van dees begraafplaats op 't gróndgebeed van 't gehuch Vogelsang, dat bie Hommerig (Homburg) huèrt.
*De kèrk van Henri-Chapelle ies gewiejd aan de heilige Joris en haet 'ne romaanse tore en e gotisch koar. 
*'t Opelochmuseum van de weeg tuènt vör De Kroeën weegbedèkkinge oet versjillende periodes in de gesjiedenis.
*Kesjtieël va Ruyff, in Maaslandse renaissancesjtiel mèt 't jaortal 1634 baove de toegangspaoërt.
*Kesjtieël Baelen in Rienlandse sjtiel
*Kapel van 't sjtènge kruuts.
Oos-Voeres

't **Oos-Voeres** is èè van de driej variaante van 't Limburgs die ee Voere gekald waeëde, nameliek in S'n Maeëte, S'n Pieëter, Teuve en Rimmesjtel.
Oeë 't nuedig ès, ka me ooch zage: Teuves en Rimmezjdel.

## Zuug ooch
* Platt va Rimmezjdel
* Voeres
* Ripuarisch-Limbörgs
Hendrik van Gelder

D'r zeen mieër edelluuj gewaes mit de naam *Hendrik van Gelder*:
* Hendrik I van Gelder (*1117 - † 1182) Graaf van Gelder (1131 - 1182)
* Hendrik III van Gelder (*1226 - † 1284)  Hieër van Mofert (1259? - 1284) en Prinsbössjop van Luuk (1247 - 1274). Es me in Mofert kaltj euver Hendrik van Gelder, dan waerd deze miens bedoeld.
Hendrik III van Gelder

**Hendrik III van [[Gelder]]** waas de jóngste zoon van Gerard III van Gelder. Hae wuuertj ouch döks **Hendrik van Mofert** of **Hendrik van Luuk** geneump. In Mofert is hae veural bekindj ónger de naam **[[Hendrik van Gelder]]**. Waarsjienlik is d'r in 1226 in Kloeaster Kamp gebaore. Hae koom in de loup vanne dertieëndje ieëw in 't bezit van inkele Gelderse gebiede. Dees gebiede waerdje de Hieërlikheid Mofert. Róndj 't jaor 1260 boewdje d'r 't Kestieël Mofert. Hae waas van 1247 toet 1274 prins-bisjop van Luuk. Hae waerdje namelik door Paus Gregorius X 'onieërvol' óntslage ómdet d'r zich neet bisjopswaerdig gedroog. Hendrik woor dao neet blie mit, want op dees meneer leep d'r inkómste mis. Hae troch doaróm dökker mit e legerke door 't landj van Luuk óm te klawwe. Op e gegaeve moment hawwe de Luukenieëre dao genóg van, en verklaordjen 'm in 1277 'vogelvrie'. Det woor doe zien raejen óm e testament op te stèlle.

In 1284 leep Hendrik mit zie leger bie Franchimont inne val. Hae kós nag juus ewegkómme, meh de Luukenieëre zoten 'm achternao. Veurdet d'r op 't Kestieël kós komme, waerdjen 'm door zien achtervolgers tusse Lin en Mofert mit 'ne knots ziene kiebes ingehouwe. Bie ajer luuj steit dao landjboewgróndj bekindj es "Prinske-zie-Graaf", verneump nao dit veurval.

Wie d'r doead woor èrfdje ziene naef Reinoud I van Gelder de Hieërlikheid Mofert. Hendrik lèk begrave inne Munsterkirk in Remunj.

## Prins-bisjop van Luuk
Wie in 1246 de prins-bössjop van Luuk stórf, waerdje door Otto II van Gelder alles in `t wèrk gestèldj óm Hendrik bisjop te make van dit mechtige Prinsbisdóm. De Luukse bevolking waas hie totaal neet van gedeendj. Doordet Otto ouch in Roeame väöl invloed haw, waerdje Hendrik toch nag op 10 oktoeaber 1247 gekaoze toet bisjop van Luuk. Pas in 1258 waerdje d'r toet priester gewiedj. Hendrik steit zeker neet bekindj es 'ne vrome priester. In Luuk leet d'r zich neet dök zeen, want hae goof de veurkeur aan oorlog veure. Hae stóng bekindj es 'ne 'vrouwe-sjender' en hae sjientj waal 61 kinjer gadj te höbbe.
Blazoen van Nederlands Limburg

## Heraldische besjrieving
" 'n Geveredeild sjildj; 't ieërste kwarteer in zilver 'ne van goud gekroonde en geklauwde leeuw van kael mit dubbele stert; 't twieëde kwarteer in goud 'ne van kael getóngde en geklauwde ongekroonde leeuw van sabel; 't derde kwarteer in goud drie häöres van kael, geplaats twieë en ein, en veurzeen van benj van zilver; 't veerde kwarteer in lazoer 'ne leeuw van goud mit dubbele stert, getóngd van kael, gekroond en geklauwd van goud; euver alles haen 'n hertsjildj van zilver belaje mit 'n van goud gekroonden en geklauwden leeuw van kael mit dubbele stert. 't Sjildj gedèk mitte Limburgse hertogelikke hood of kroon."

## Verklaoring
't **[[Blazoen]]** of **[[waope]] van [[Hollesj_L%C3%A8mburg|Limburg]]** besteit oet veer kwartere en e hertsjildj. Alle deile van 't waope symbolisere 'n bepaold gebied, waat vreuger in de huidige provincie loog. 't Hertsjildj is 'ne Limburgse leeuw. 't Is 't waope van 't vreugere Hertogdom Limburg mit es hoofdstad de stad Limburg bie Luuk. 't Ieërste kwarteer is 't waope vanne Hieërlikheid Valkeberg. Dit is geliek aan 't waope van 't Hertogdom Limburg, ómdet Valkeberg vreuger 'n lieën van Limburg is gewaes. 't Twieëde kwarteer is 'ne Gulikse leeuw. Versjillende plaatse in 't noorde van Zuid-Limburg en in Midde-Limburg behuuerde vreuger toet 't Hertogdom Gulik. Deze leeuw is auch truuk te vinje in 't waope vanne stad Gulik (Jülich). De poshäöres in 't derde kwarteer kómme oet 't waope vanne Graafsjap Häör. 't Lèste kwarteer leut 'ne Gelderse leeuw zeen. Groeate deile van Noord- en Midde-Limburg behuuerde vreuger toet Gelder. De hertogelikke kroean weurd gebroek, ómdet Limburg van 1839 toet 1866 'n soeverein hertogdom waas.

## Gesjiedenis
Op 27 december 1886 verlieënde Keuning Wullem III bie keuninklik besloet dit waope ane provincie Limburg.
De Plaank

De "nederzetting" **De Plaank** (Frans: *La Planck*) vèlt ónder twèèj leng,  't Belsj (gemingde  Voere) en  't Hóllensj (gemingde  Gùlpe-Wèttem), ónder driej parochies: S'n Maeëte, Tèùve en Sjlennig.

De Plaank liet tùssje de "woonkerne" Nürep, D'r Kónnebèùsj, D'r Krindel, Ùlvend en Òp'e Sjilberg. Ze liet op de "watersjeiing" tùssje-n de Gùlp en de Väöësj. De ow livvej ("steenweg") Kapel (Henri-Chapelle) - Hagelster - Terlienge - Kieër - Mastricht kèùmt dao lans.

## Historie
't Ùsjte loge-n de hoezer va G'n Plaank mer juus tùssje wat huuj de sjoeël ès, en de Èke. Van die "Ow Plaank" ès de boerderiej Royen ee 1964 nao Bokriek braat. - Òp de Ferraris-kaat (ca. 1780) liet nog mer èèn deenk a g'n livvej: dat van de Arnold Lakrò (Delacroix), dat noe nog 'ne datumsjtèè "1771" dreet.

Mae wie in 1839 hie de grens tussje-n 't Belsj  en  't Hòllensj kaam, kraeg de livvej väöl mieë betèkenis. Dao kaam 'n' büro van de kómmieze (douane), en bie dae büro kaam 'n kaffè. De Lakròs boewde-n nog driej boerderieje en 'n kapel. 't Kaam 'ne weenkel. En daomit waor De Plaank e "volwaardig" dùrp. Mae 't waoëd gèng apade gemingde of apade parochie. Die va G'n Plaank hèjje ummer gan "onafhankelijk" gewest.

In de jaore 1930 waoëd  d'r weenkel gehotte dùr de Cerfontain-e en d'r kaffè dùr de Barbay-s. En die Barbay-s rigdde-n 'n sjoeël òp. Die heel 't mer e paar jaor oet, en doe gove de Lakròs groond vör de sjoeël die noe nog besjtèèt.

Saer e paar jaor haat 't gènge büro mieë Op'n Plaank. D'r weenkel ès toe, En noe haat 't och al gèng zoondesmèès mieë.

De luuj Òp 'n Plaank haant zich e-zeu väöl wie mäögelig oet d'r pólletieke sjtried van de lètste jaore gehotte.
Sint Jaokobskroed

**Sint Jaokobskroed** (Nederlands: Jacobskruiskruid, weitesjappelik: Senecio Jacobaea) ies 'n wil plant mèt gael blome oet 't gesjlach Jacobaea (Kruuskroed, Kruusblaad). In de 23e editie van Heukels' flora van Nederland weurt de plant gerekend tot 't geslacht Jacobaea. De hudige weitesjappelike naam van de soort ies *Jacobaea vulgaris* (Pelser et al, 2006). Ze greuit in berme en aan waegkante en in de duine. 't Woord kruus in de Nederlandse naam kump van 't Duutsje Greis, dat grieze ouwe man beteikent. Op 't zaod versjient gries ploes, dat mèt de wind mètgeveurd veur de versjpreiing zörg. Ouch dere, die 't ploes mètnumme zörge veur versjpreiing. Sint Jaokob ies de naam van 'ne heilige (apostel). De plant ies twièjaorig.
## Uterlik

De plant haet gael sjtraolbleumkes mèt 'n gael hart. De blaar zint gedeild. Ze liekent op de Reinevaar of Boerenwormkruid, meh dees plant haet knoepvörmige bleumkes (Hummesknuipkes). De sjtaonplaats ies dezelfde. 
## Vergieftig
Sint Jaokobskroed ies hièl vergieftig veur miensj én deer, doordat 't zeve versjillende alkaloïde (glycosiden) bevat. De blome zint daoneve twiè kièr zoa vergieftig es de blaar. Es de plant opgegete weurt kènt dat de lever aantaste.
't Gevaor besjteit oet 't ete in de vörm van hui en opgekoeld voor. Óngemerk kènne dere dan elemente van diet kroed nao binne kriege. Bie herhaaldelik ete kèn binne 'n paar daag zoan deer dan sjterve. In väöl leng ies me dao toe euvergegange um de plante zoa vreug meugelik, veur de bleui, te verwiedere, zoadat ze ziech neet ónherkènbaar mèt 't hui kènne vermenge.
Ringer (runderen) en paerd ete normaal gezeen neet van diet kroed, meh es se nieks andersj vinge ete ze 't toch.
## Allergie
Nao aanraking mèt 't Sint Jaokobskroed kèn 'n allergische reactie volge, die "Compositae dermatitis" weurt geneump. 't Weurt daorum aangeraoje um heisje te drage bie 't aanrake, plökke e.d. 
## Vijande

't Kroed weurt gaer gegete door de ruupsj van de Sint Jaokobsvlinder (zebraruupsj) (Tyria jacobaea). De ruupsje zint immuun veur de naodeilige gevolge van 't ete van de vergieftige besjtanddeile van de plant: de Pyrrolizidine Alkaloïden. Es de plant kaalgevrete ies, kènt ze waal wir opkómme.
Pinkstere

**Pinksteren** (van ’t Griekse woord: πεντηκοστή [ἡμέρα], pentekostē [hēmera], "de vieftigste daag"), ies 'n religieus fiès dat bie de Christene en bie de Juudde weurt gevierd. Bie de Juudde waor 't oarsjprónkelik 'n Wekefiès, de viering vèlt zeve weke nao de Paosje.
't Ies 'n dankfies, ter ière van Jahwe veur de ougs. Bie de Christene weurt mèt  Pinkstere herdach  dat de Heilige Geis ziech aan de gemeinsjap van Jezus Christus haet geopenbaard.  Die gemeinsjap besjtóng oet de apostele.  Ouch herdinke de katholieke de vieftigste daag nao ’t hoagfiès van Paosje.
## Handelinge 2:1-13 en 2:41-42
In de Handelinge 2 weurt besjreve van de versjiening van ’n vuur, dat ziech verdeild in tónge op ederein neerzat. De aanwezige woorte vervöld van de heilige Geis en begoeste in vraem tale te kalle.

Pinkstere weurt besjouwd es de sjtiechtingsdaag van de Kèrk, die ziech euver de ganse waereld zou versjpreie.

## Trivia
In Landgraaf weurt in 't weekend van Pinkstere 't popfestival Pinkpop gehouwte.
Alphons Boosten

**Alphons Boosten** (Mestreech, 20 januari 1893 - 2 januari 1951) waor 'ne  architek, zoon van 'ne drökker. Boosten ies vertegenwoordiger van 't nuuj boewe en functioneel boewe. Hae sjteit ónder invlood van Frank Lloyd Wright, Le Corbusier en Berlage. Zónder truuk te valle in neo-sjtiele griep 'r toch af en toe truuk op klassiekersj in de historie. Zien ièrsjte opvallende projek ies de boew van de parochiekèrk van de patersj van 't Heilig Hart in Mestreech, miè bekènd es de *Koepelkèrk*. Tege de traditie van de Katholieke kèrkboew maak hae 'n radicaal óntwerp. 't Geboew weurt opgetrokke van beton en iezer en krieg 't uterlik van 'ne moskee. Vanwege kritiek weure de minarette (teurentsjes) op de heuk neet opgetrokke. Later zal Boosten nog 20 kèrke óntwerpe, woavan d'rsj 18 in Limburg liegke. Zien sjpecialiteit liek dèks in 't gebruuk van markante elemente: tores, daakeuversteke, erkersj, daakkapelle en sjouwe.

In de 30 jaor dat 'r es architek wèrk, óntwörp 'r neve kèrke diverse kloastersj, sjoale, winkele, weuninge en villa's. De indeilinge maak hae zoa functioneel, dat ze tot op de daag van vandaag mèt klein aanpassinge te gebruke zint.

Hae veurt restauraties oet o.m. aan de kathedraal van de heilige Christoffel in Remung nao de Twiède Waereldoorlog. Hae óntwörp ouch 't decor van de Passiesjpele in Tegele.

Boosten wèrk same mèt de Limburgse kunstenaersj Charles Eyck, Henri Jonas, Daan Wildschut en Charles Vos en ies in 1948 eine van de mètopriechtersj van de Jan van Eyck-academie in Mestreech. Ziene zoon Theo Boosten ies ouch architect.
## Werk

* Koepelkèrk in Mestreech in samewèrking mèt Jos Ritzen (ca 1920)
* Sint Angelasjoal in Sjaan (Scharn) (1922)
* Villa in Nuienhage (Lankgraaf)
* Sint Joep (Jozef)kèrk in Sjtein
* 1929 Kèrk in Blerhei (Kirchroa)
* Hubertuskèrk in Groat Genhout
* Amanduskèrk in Zwevegem (Belsj)
* Kèrk in Bunnik 
* Kèrk op Hekseberg in Heerle
* Kèrk in Kaereshei in Sjtein
* Kèrk in Baoksem in de gemeinte Heitse (Heythuysen)
* Kèrk in Haors (gemeinte Haors aan de Maas)
* Kèrk in De Melderse (gemeinte Haors aan de Maas)
* Kèrk in Grevors (gemeinte Haors aan de Maas)
* Kèrk in Maasbrach
* Sint Jozefkèrk in Brokem (1933)
* Villa in Sjènne
* Woonwiek Langeberg-Venweg in Broensem (Brunssum)
* Villa van 't sjrieversjechpaar Marie Koenen en Felix Rutten in Gäöl (Geulle)

## Externe link
Kuttinge

**Kuttinge** (Nederlands: Kuttingen) is e gehucht va Ieëpe in de gemingte Gulpe-Wittem in 't heuvelland in Zuid-Limburg.
'ne Ouwe naam is Cottingen. De nederzètting liekt op 'ne berg (cote) tösje 't dal van de Terzieterbaek en 't dal van de Geul. 't Plaatsnaambord *Kuttingen* hingt hieël hoeëg in 'ne lantaarnpaol. In 2003 wone d'r 20 luuj. 
E gehucht van Kuttinge is Kling Kuttinge; dit is de zuidelikste plaatsj van Hollend aan de grens mit 't Belsj. 

## Bezeenswaerdig
* D'r häöf en hoezer bevinge zich an 'ne doeëdlopende waeg in de buurt van d'r waeg va Ieëpe nao Sippenake tösje Terziet en 't dal van de Geul. 
* 'n Aantal vakwerkhoezer.
* An de uvverkant van 'ne bösj bevingt zich de nederzètting Ter Graat. Kutbie sjtrumt de Geul
* 'ne Groëte paere-hoagsjtambóngerd
Kling-Kulle

**Kling-Kulle** (Nederlands: Klein-Kullen) is 'n buurtsjap van Terziet in Ieëpe in de Gemingte Gulpe-Wittem in 't heuvelland in Zuud Limburg.
't Is gelaege tösje Kuttinge en Terziet, in 't dal van de Sielerbaach, die richting Terziet Terzieterbaach genumd wet. De baach sjtrumt 2 kilomaeter liëger, bie de buurtsjap de Plaat (Ieëpe) in de Geul. Dao sjtunt e paar häöëf en hoezer, onder andere d'r hoof *Kling Kulle* aan de Terzieterwaeg. Dao hingt in 'n moernis 'n waegkruuts. In de mitste boerderieje zunt vakantieweuninge en campings gevestigd.

## Bezeenswaerdig
* Aan de uvverkant van de baach liet de nederzètting-hoof: de Helberg in 't heuvelland. 
* Óndersjte bösj en Baoveste bösj, beheerd durch Sjtaatsbosbeheer.
* Kutbie, uvver de grens mit 't Belsj is kesjtièl Beusdal te zieë.