1978

1975 - 1976 - 1977 - 1978 - 1979 - 1980 - 1981 
**1978** (MCMLXXVIII) waor e gewoen jaor dat begós op 'ne zóndag op de Gregoriaanse kalender.

## Gebäörtenisse
;jannewarie
* 4 - Biej ein referendum ónger de bevolking van Chili stömp 75% veur met *jao* womit ze aangaeve achter president Augusto Pinochet te sjtaon veur verdediging van hun landj biej ein internasjenaal militair ingriepe.
* 9 - De universiteit van Amsterdam verleënd ein eredocteraat aan de 67-jaorige Zuidafrikaanse vriejheidssjtiejer Govan Mbeki dae saer 1964 ein laeveslang gevangesjap oetzit op Robbe-eilandj. De pries wirt door zien zoon Moeletsi in óntvangs genómme.
* 16 - Dries van Agt presenteert zien CDA-VVD-kabinet aan de Tweëde Kamer. Joop den Uyl en versjillende van zien mimisters oet 't vurrige kabinet kómme hiejmit in de opositiebanke.
* 24 - De Russische, mèt ein nuclearire krachbrón oetgerösde, sjpionagesateliet Kosmos 954 vilt baove Canada trök in de dampkrink en verbrend deils in de ruumde. De restante sjlaon in in ein vriejwaal ónbewoond gebeed, nauweliks tweë minute naodat de sateliet euver Wes-Europa is gevlaoge.
* 26 - Biej ein oet de handj geloupe sjtaking in Tunesië kómme biej relle meë es 130 luuj óm 't laeve. De sjtaking woort oetgerope door de vakbóndj taenge de regering van Habib Bourgiba van waege de versjlechterde economische situatie in 't landj.
;fibberwarie
* 1 - In Nederlandj waere oet Israel aafkómstige Jaffa-sinaasappele door de Keuringsdeens van Ware óngerzoch op sjpaore van kwik. Oet eine breef aan diverse regeringe bleek de kwik zou zeen ingesjpaote door ein revolutionair Palestiens commando. Ouch in diverse anger lènj duike de besjmette Jaffa's op. In Nederlandj begoosj 't in Mesjtreech wo eindj jannewarie vief kènjer in 't ziekehoes moosjte waere opgenómme.
* 7 - Ein verzeuk veur ein verbliefsvergunning veur de veurmalige CIA-agent Philip Agee wirt door de Tweëde Kamer aafgeweze. Agee, dae in Europa ónthullende beuk sjeef euver de CIA woort, naodat hae door Èngelandj, Frankriek en Duutsjlandj es óngewunsjte vraemdeling woort oetgeweze, vertrok hauf miert nao Roame.
* 4 - Vrouwelike demonsjtrante betuge biej de vrouwegevangenis in Rotterdam hun solidariteit mèt langgesjtraofte vouwluuj die zouwe waere achtergesjtèld biej mannelike gevangene.
* 11 - In Belsj wirt in wetteren biej Gent de 44-jaorige klaosterzuster Godfrieda (Cecile Bombeke) gearresteerd. De aan morfine vesjlaafde zuster zouw es hoofverpleegster drie kranke bejaorde mèt insuline-injecties óm 't laeve höbbe gebrach ómdat ze bang waas dat de awtjes häör 's nachts oet bèd zouwe belle.
* 16 - Leon Spinks ónttroant Mohammed Ali op punte nao ein sjlopend duel in Las Vegas es 's waerelds bèste bókser in 't zjwaorgewich.
* 18 - Eësjte Nederpunk-Festival in Nederlandj in Paradiso in Amsterdam. De punk-golf waad midde 1977 van Èngelandj nao 't continent euvergesjlage.
* 18 - Veer jónges vènje in Wateringen in de vreeskaw eine pasgebaore baby. De baby wirt later geadopteerd door ein van de väöle echpare die zich metein nao de vóns hiejveur hèje aangedeend. 
* 19 - Biej ein dramatisch treffe tösje Egyptische commando's en Grieks-Cypriotische gardiste waere vieftieën Egyptische soldaote gedoad. De Cypriote probeerde te verhinjere dat de Egyptenaere eine DC-8 zouwe besjtörme wo-in Palestiense terroriste gijzelaers vashele.
;miert
* 3 - In Rhodesië wirt ein accoord óngerteikend tösje premier Ian Smith en drie leidjers van gematigde nationalistische bewaeginge, bisjop Moezorewa, sjtamhoof Chirau en dominee sithole. 't Accoord behels de euvergank nao ein zjwart meërderheidsbewèndj per 31 december 1978, mèr wirt aafgeweze door de guerrill-sjtriejers Nkomo en Moegabe.
* 4 - De Nederlandse minister van defensie Roelof Kruisinga treujt aaf ómdat hae neet langer deil wilt oetmake van ein kabinet mèt ein sjtandpuntj inzake de neutronebóm dat in sjtried is mèt de CDA-beginsele.
* 5 - De Nederlandse minister van defensie Roelof Kruisinga treujt aaf oet bezjwaor taenge de neutronegranaat. 
* 5 - Ein óngerzeuk nao 't ónreglementair aansjaffe van koupsompolisse wirt sjtilgelag.
* 13 - Begin van de gijzeling in 't provinciehoes in Assen door drie Zuid-Molukse jóngere.
* 13 - Planoloog Ko de Groot wirt doadgesjaote.
* 14 - Leje van de Bijzondere Bijstands Eenheid (BBE) besjtörme 't provinciehoes in Assen, womit aan de gijzeling ein eindj kump. Gedeputeerde J. Trip raak gewóndj en zal ènnige waeke later aan die verwónjinge euverlieje.
* 16 - De Italiaanse awt-premier Aldo Moro wirt oet ziene auto gesjleurd door ein commando van de Roaj Brigades, dat vervolges de auto mèt keugel doorzeef, wobiej vief luuj óm 't laeve kómme. D'r volge 54 daag van ónzekerheid, totdat op 9 mei ’t stöffelik euversjot van Moro wirt aangetróffe in eine geparkeerde auto, vlakbiej 't hoofketeer van zien democratische partiej.
*19 – De Nederlandj wint 't waereldkampioensjap ieshockey veur C-lènj in Las Palmas en promeveert nao de B-poule.
* 25 - Jan Raas wint veur de tweëde opeinvolgende keër de Amstel Gold Race.
;april
* 2 - In Buenos Aires verlus Nederlandj in de finale van 't WK hockey mèt 3-2 van Pakistan.
* 22 – In Kingston, Jamaica wirt 't One Love Peace Concert gehawwe. 
;mei
* 1 - In Mesjtreech wirt profvoetbalclub MVV opgerich es aafsjplitsing van MVV '02.
* 9 - PSV wint in 't eige sjtadion de UEFA-Cup door 'n 3-0-euverwinning op 't Franse Bastia.
* 10 - In attractiepark De Efteling in Kaatsheuvel wirt 't Sjpoaksjlot geäöpend es eësjte échte groate attractie en is dan 't groatste sjpoaksjlot van Europa.
* 14 - 't Team van de Sovjet-Unie wint 't waereldkampioensjap ieshockey veur A-lènj in Tsjecho-Slowakije.
;juni
* 13 - In de Libanese börgeraorlog waere Tony Franjieh en zien vrouw en kèndj en 30 medesjtanders biej eine bómaansjlag gedoa. Hae waas de zoon van awt-president Suleiman Franjieh. De aansjlaag waas 't werk van de Forces Libanaises, en de börgeraorlog haet zich hiejmit oetgebreijd tot bènne de christelikke gemeinsjap.
* 19 - De eësjte aaflaevering van de sjtrip Garfield kump oet.
* 25 - In de finale van 't WK voetbal verlus 't Nederlands èlftal mèt 3-1 van gastland Argentinië. Biej eine sjtand van 1-1 in de lètste menuut van de reguliere sjpeeltied truf Rob Rensenbrink de paol.
*23 - Veur 't eësj wirt in De Kuip ein pópkónzaer gehawwe. Ruum 50.000 fans zint getuge van 't optraeje van Bob Dylan, dae ziene eësjte Europese tournee maak.
;juli
* 7 - De Salomonseilande verkriege hunne ónaafhankelikheid.
* 10 - Martina Navrátilová los Chris Evert nao 140 waeke aaf es de nummer ein op de waereldranglies biej de proftennissters. De gebaore Tsjechische mót die pesitie nao 26 waeke aevel weer aafsjtaon aan häöre Amerikaanse collega.
* 11 - Op de Sjpaanse camping Los Alfaques in San Carlos de la Rápita raak eine mèt vloeibaar gaas gevölde tankauto van de waeg en óntplof op ein camping mèt es gevolg meë es tweëhónderd doaje, wo-ónger tieën Nederlanders.
* 23 - De Franse fitserenner Bernard Hinault wint de Runj van Frankriek, de Nederlander Gerrie Knetemann de sjlotetappe op de Champs-Elysées.
;augustus
* 6 - In 't pauselik boeteverblief Castel Gandolfo euverliejt Paus Paulus VI aan de gevolge van eine hartaanval
* 26 - Es opvolger van Paus Paulus VI wirt de Italiaan Albino Luciani oetgerope tot paus. Hae nump de naam Johannes Paulus I aan, als eërbetoan aan zin tweë veurgengers.
* 27 - Gerrie Knetemann wirt op de Nürburgring waereldkampioen fitserennen op de waeg.
;september
* 16 - Ein aardbeving mèt ein krach tösje 7,5 en 7,9 op de sjaal van Richter verwoes de sjtad Tabas in Iran. Ruum 15.000 luuj laote 't laeve.
* 16 - Keetie van Oosten-Hage verbaetert in München 't waereldoerrecord fitserenne op de baan.
* 17 - De Camp-David-akkoorde tösje Egypte en Israël waere gesjlaote.
* 25 - Eine Boeing 727-200 van PSA (Pacific Southwest Airlines) vluch 182 bótsj biej ’t lanje taenge eine Cessna 172 (Gibbs Flight Service). 137 passagiers en 7 man perseneel op de gróndj vènje de doad.
* 28 - Paus Johannes Paulus I euverliejt - vermoedelik - aan de gevolge van eine hartaanval. Zien pontificaat haet mèr 33 daag gedoerd.
;oktober
* 11 - Ein woedende Leo Tindemans deilt 't Belsje parlemènt mit 't óntsjlaag van zien regering aan te beje, nao óneinigheid euver 't Egmontpact.
* 11 - Keuningin Juliana äöpent de nuuj Moerdijkbrök.
* 16 - Karol Wojtyla, de aartsbisjhop van Kraków, wirt oetgerope tot nuje paus. Hae nump de naam Paus Johannes Paulus II aan.
* 28 - De veurmalige Kreidler Club Oost (Amsterdam) wirt door de Hells Angels in San Bernardino erkènd es Hells Angels Holland.
;november
* 7 - Willem Aantjes treujt aaf es fractieveurzitter van 't CDA nao ónthullinge euver zien gedraag ónger de Tweëde Waereldaorlog.
* 7 - Johan Cruijff sjpeelt ziene lètste wedsjtried mèt Ajax taenge Bayern München en verlus mèt 8-0.
* 19 - Hónderde leje van de sekte People's Temple vènje de doad in Jonestown nao eine door hunne leijer, Jim Jones, bevaole collectieve zelfmoord.
;december
* 30 - Nederlandj wirt getróffe door zjwaor sneësjtörm die eine óngekènde chaos veroarzake. Veural de provincies Groninge, Drenthe en Frieslandj kriege opgewèjde huip sneë die sóms maeters hoag zint, terwiel 't in Zuid-Nederlandj tegeliekertied raegent biej temperature van +10°C, mèr ouch dao geit 't later snieje. 't Gewone laeve wirt enorm óntvrich. D'r volge tweë maonje mèt óngekènd wèntjers waer, wo-in zjwaore sneëval en iezel waere aafgewisseld door doajperiodes en de waeg zoa glaad waere, dat 't pès eindj fibberwarie neet meugelik is veilig de waeg op te gaon.
* 30 - Ouch Nederlandj is in de ban van de film Grease mèt John Travolta en Olivia Newton-John. De soundtrack sjteit waekelank op nummer ein en "Greasedanse" wirt ein rage ónger de jeug.
* 30 - Generaal en chef-staf van 't leger Mohammed Zia ul-Haq wirt president van Pakistan, nao de bloedeloze coup van 1977 wobiej premier Ali Bhutto wirt aafgezat. Bhutto wirt besjöldig van 't sjmeje van ein moordcomplot en ter doad veroardeild.

### Nobelprieze
* **[[Lies vaan Nobelprieswinners (natuurkunde)|Natuurkunde]]**:
** Pjotr Kapitsa "um zien basaol oetvindinge en oontdèkkinge op 't gebeed vaan liegtemperatuurfysica."
** Arno Allan Penzias en Robert Woodrow Wilson "um hun oontdèkking vaan de kosmische microgolfachtergroondstraoling."
* **[[Lies vaan Nobelprieswinners (sjemie)|Sjemie]]**: Peter D. Mitchell "um zien bijdraag aon 't begri[ vaan biologische energie-euverdrach door de formulering vaan de chemiosmotische theorie."
* **[[Lies vaan Nobelprieswinners (geneeskunde)|Geneeskunde]]**: Werner Arber, Daniel Nathans en Hamilton O. Smith "um de oontdèkking vaan restrictie-enzyme en hun touwpassinge bij probleme vaan moleculair genetica."
* **[[Lies vaan Nobelprieswinners (literatuur)|Literatuur]]**: Isaac Bashevis Singer "veur zien passioneel vertèlkuns die, mèt häör wortele in de Pools-joedse traditie, universeel minseleke gestèldhede tot leve bringk."
* **[[Lies vaan Nobelprieswinners (vrei)|Vrei]]**: Anwar Sadat en Menachem Begin "veur 't Camp Davidakkoord, wat 'n oonderhandelde vrei tösse Egypte en Israël heet voortgebrach."
* **[[Lies vaan Nobelprieswinners (economie)|Economie]]**: Herbert A. Simon "um zie baonbrekend oonderzeuk nao 't beslissingsperces binne economische organisaties."

### [[Persoen vaan 't Jaor|Maan vaan 't Jaor]]
Deng Xiaoping

## Gebore
* 9 januari - AJ McLean, Amerikaanse zenger (o.a. Backstreet Boys)
* 18 januari - Thor Hushovd, Noorse fitserenner
* 25 januari - Denis Mensjov, Russische fitserenner
* 13 februari - Edsilia Rombley, Nederlandse zangeres
* 16 februari - Tia Hellebaut, Belsje atlete
* 8 miert - Mohammed Bouyeri, Nederlands-Marokkaanse moordenaer van Theo van Gogh
* 14 miert - Pieter van den Hoogenband, Nederlandse zjwömmer
* 3 april - Tommy Haas, Duutsje tennisser
* 5 april - Franziska van Almsick, Duutsje zjwömster
* 13 april - Sylvie Meis, Nederlandse tv-presentatrice (o.a. TMF)
* 13 april - Raemon Sluiter, Nederlandse tennisser
* 24 april - Jo Luijten, Nederlands-Limburgse videokunsteneer
* 9 mei - Joscha Sauer, Duitse cartoonis
* 10 mei - Marcelien de Koning, Nederlandse zeilster
* 15 juni - Wilfred Bouma, Nederlandse voetballer
* 18 juni - Kathleen Aerts, Belsje zangeres
* 19 juni - Glennis Grace, Nederlandse zangeres
* 26 juni - Mark Veens, Nederlandse zjwömmer
* 3 juli - Kim Kirchen, Luxemburgse fitserenner
* 4 juli - Fatima Moreira de Melo, Nederlandse hockeyster en zangeres
* 22 juli - Dennis Rommedahl, Deense voetballer
* 28 juli - Gerco Schröder, Nederlandse sjprèngruiter
* 5 augustus - Kim Gevaert, Vlaamse atlete
* 9 augustus - Wesley Sonck, Belsje voetballer
* 23 augustus - Kobe Bryant, Amerikaanse basketter (gestorve 2020)
* 16 september - Carolina Dieckmann, Braziliaanse actries
* 6 oktober - Samara Felippo, Braziliaanse actries
* 27 oktober - Vanessa Mae, Britse violiste
* 31 oktober - Martin Verkerk, Nederlandse tennisser
* 7 november - Jan Vennegoor of Hesselink, Nederlandse voetballer
* 15 december - Christophe Rochus, Belsje tennisser

## Gesjtorve
* 8 miert - Dolf van der Voort van Zijp (85), Nederlandse ruter
* 11 miert - Claude François (39), Franse zenger
* 1 - Aram Chatsjatoerjan (74), Sovjet-Russische componis en cellis van Armeense aafkóms
* 6 mei - Ko van Dijk (61), Nederlandse acteur en regisseur
* 6 mei - Piet Muyselaar (78), Nederlandse revue-artiest
* 9 mei - Aldo Moro (61), Italiaanse premier en politicus
* 5 augustus - Victor Hasselblad (72), Zjweedse oetvènjer van de Hasselblad-fotocamera
* 6 augustus - Paus Paulus VI (80), paus van 1963 pès 1978
* 9 augustus - Johan Daisne (65), Belsje sjriever
* 1 september - Olga de Haas (33), Nederlandse balletdanseres
* 7 september - Keith Moon (32), Èngelsje drummer
* 11 september - Ronnie Peterson (38), Zjweedse autocoureur
* 15 september - Willy Messerschmitt (80), Duutsje vleegtuugboewer
* 28 september - Paus Johannes Paulus I (65), paus in 1978
* 9 oktober - Jacques Brel (49), Belsje zenger
* 19 oktober - Gig Young (64), Amerikaanse acteur
* 20 oktober - Gunnar Nilsson (29), Zjweedse autocoureur
* 10 november - Theo Lingen (75), Duutsje acteur en regisseur
* 27 november - Isaac Julius Tamaela (63), Zuid-Molukse leider
* 4 december - Samuel Goudsmit (76), Nederlands-Amerikaanse natuurkundige
* 8 december - Golda Meïr (80), Israëlische diplomaat, politicus en premier
* 8 december - Grard Sientje (85), Nederlandse kloezenaer
* 13 december - Frits Slomp (80), Nederlandse predikant en verzètssjtriejer
* 27 december - Bob de Lange (62), Nederlandse acteur

## Meziek
Bès verkochde singles in Nederlandj:
#Boney M - *Rivers Of Babylon / Brown Girl In The Ring*
#Yvonne Keeley & Scott Fitzgerald - *If I Had Words*
#Olivia Newton-John & John Travolta - *You're The One That I Want*
#Wings - *Mull Of Kintyre*
#Mighty Sparrow & Byron Lee & The Dragonaires - *Only A Fool*
#Blondie - *Denis*
#Bee Gees - *Stayin' Alive*
#Conquistador - *Argentina*
#Tol Hansse - *Big City*
#Luv' - *U.O. Me (You Owe Me)*

Album top 10 (bron: popdossier.nl)
#Soundtrack - *[[Saturday Night Fever]]*
#Gerry Rafferty - *City To City*
#ABBA - *[[The Album (ABBA)|The Album]]*
#Tol Hansse - *Moet Niet Zeuren!*
#Soundtrack - *[[Grease (film)|Grease]]*
#Kate Bush - *The Kick Inside*
#Santana - *Moonflower*
#Jeff Wayne - *[[Jeff Wayne's Musical Version of The War of the Worlds|Jeff Wayne's Musical Version Of The War Of The Worlds]]*
#Fischer Chöre - *20 Große Erfolge*
#Earth, Wind & Fire - *All 'N All*