Mergraote

**Mergraote**, (Nederlands: **Margraten**) is e dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Èèsjde-Mergraote, in 't Heuvelland (aoch wal *t plateau van Mergraote* geneump).

## Mergraote-plaats

D'r naam Mergraote, oetsjpraok mèt de klemtoen op d'r 1e lèttergreep, zou aafkómstig zeen van *Mariam ad Gradus* (Maria op de berg). De hière van Gulpe zouwe hie ièwe geleje 'n kèrkske höbbe gesjtich. Me neumde dat aoch wal *Gulpe op de berg.* 't Dörp bleef lange tied vrie geïsoleerd vanwege zien situering op 't plateau. Pas in d'r tied van Napoleon woort in 1825 'ne neuje weeg aangelag van Mesjtreech nao Aoke, dae midde door Mergraote kaom te liegke. Nao 1900 woort'r miè gebouwd. Dao ónder vakwerkhoezer, monumentaal häöf en hièrehoezer. Allewiel haet de plaats 4100 inwoenersj. In 1982 woort de gemeinte hendig oetgebreid, en wel mit de aw gemeintes Bieëmele, Keer, Maer, Norbik en Se-Gietere. In 2011 góng Mergraote same mit Èèsjde tot de nuuj gemeinte Èèsjde-Mergraote. Hievan woort Mergraote de hoofplaatsj.

## Historische inweunertalle
Alle getalle zeen van 1982, dus veur 't dörp Mergraote allein.

;Opmerking
* 't Aantal inweunersj van 1971 is aafgerónd op ganse vieftalle. Gelèt op 't klein aantal inweunersj van Mergraote is 't greujciefer daorum neet perciezer es in ganse percente.

;Rillatief óntwikkeling van 1830 bis 1971
                                                
ImageSize  = width:755 height:330                        
PlotArea   = left:40 right:10 top:10 bottom:20            
TimeAxis   = orientation:horizontal                       
AlignBars  = justify                                       
Colors =                                                
  id:gray1 value:gray(0.9)                           
                                                  
DateFormat = yyyy                                 
Period     = from:1830 till:1971                 
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1830
                                    
PlotData =                          
  bar:600 color:gray1 width:1       
  from:start till:end             
  bar:500 color:gray1              
  from:start till:end            
  bar:400 color:gray1           
  from:start till:end         
  bar:300 color:gray1       
  from:start till:end
  bar:200 color:gray1
  from:start till:end
  bar:100 color:gray1
  from:start till:end
  bar:0 color:gray1                   
                    
LineData =       
  layer:front    
  points:(40,70)(90,73) color:blue  width:2 #1830-40 index 100-105,6
  points:(90,73)(135,75)    color:blue  width:1 #1840-49 index 105,6-110,2
  points:(135,75)(185,77)   color:blue  width:1 #1849-59 index 110,2-115,0 (nao bove aofgerund vaan 114,9...)
  points:(185,77)(235,80)   color:blue  width:1 #1859-69 index 115,0-120,2
  points:(235,80)(285,84)   color:blue  width:1 #1869-79 index 120,2-128,7
  points:(285,84)(335,89)   color:blue  width:1 #1879-89 index 128,7-137,1
  points:(335,89)(385,96)   color:blue  width:1 #1889-99 index 137,1-151,1
  points:(385,96)(435,109)  color:blue  width:1 #1899-1909 index 151,1-178,2
  points:(435,109)(490,138) color:blue  width:1 #1909-20 index 178,2-236,4
  points:(490,138)(540,168) color:blue  width:1 #1920-30 index 236,4-295,7
  points:(540,168)(625,204) color:blue  width:1 #1930-47 index 295,7-367,2
  points:(625,204)(670,242) color:blue  width:1 #1947-56 index 367,2-443,0
  points:(670,242)(690,258) color:blue  width:1 #1956-60 index 443,0-475,6
  points:(690,258)(745,291) color:blue  width:1 #1960-71 index 475,6-541,5
  points:(40,70)(90,78) color:green width:1
  points:(90,78)(135,83) color:green width:1
  points:(135,83)(185,78) color:green width:1
  points:(185,78)(235,78) color:green width:1
  points:(235,78)(285,78) color:green width:1
  points:(285,78)(335,74) color:green width:1
  points:(335,74)(385,76) color:green width:1
  points:(385,76)(435,80) color:green width:1
  points:(435,80)(490,86) color:green width:1
  points:(490,86)(540,90) color:green width:1
  points:(540,90)(625,105) color:green width:1
  points:(625,105)(670,121) color:green width:1
  points:(670,121)(690,134) color:green width:1
  points:(690,134)(745,178) color:green width:1


Blauw: Provincie Limburg
Greun: Gemeinte Mergraote

## Gemeinte Mergraote veur de opheffing

In de fusiegemeinte (1982 t/m 2010) laoge de volgende dörper en gehuchte mèt hun buurtsjappe:

Op 1 januari 2004 woende hie 13.551 luuj. 't Oppervlak bedroog 57,67 km². 't Gemeintehoes sjtóng in 't dörp Mergraote.

## Bezeenswaerdig

* De kèrk van de heilige Margaretha waor hièl vreuger 'n zaalkèrk, oe-aan in de Mieddelièwe 'ne tore en 'n koer zeen toegevoog. In de 19e ièw kaom 'n vergruting mèt 'n noord- en zuudbeuk. Bie 'n groete verbouwing rónd 1923 deur architect A. Boosten bleve tore en koer gehandhaaf. Binne sjtoon beelde van de heilige Margaretha oet 1600 en van Sint Sebastianus oet de 18e ièw. 't Örgel is gebouwd door Peerboom/Leyser in 1879.
* Tegeneuver de kèrk sjtaet *d'r Sjötter*, 'n beeldsje van Math Wanders oet 1991, gemaak ter gelegenheid van 't 450 jäörig besjtoon van de sjötterij Sint Sebastianus.
* Op 't kèrkplein sjtaet d'r ouwe dörpspöt: 'n pöthuuske mèt 'n zaaldaak.
* De 4e zaoterdeg in mei weurt in Mergraote de mei-den geplant en op de 3e zóndeg nao Pinkstere is d'r brónk en kèrmes. Kèrmesmaondeg vingk 't sjöttersjgebeure *drie maol om de pöt* plaats. Daonao weurt in 't gaan dörp sjtevig gefeest.
* In de buurt bevingk zich 'n groet kèrkhof mèt 8.301 Amerikaanse graver oet d'r Twiède Waereldoorlog, dit kèrkhof is in 2005 bezoch gewore door d'r Amerikaanse president George W. Bush. De burgemaester van de gemeinte is noe nog Harry van Beers. In april gaet 'r weg. In 'n museum ter plaatsje beveende zich in sjtein gekapde landkaarte, die militair operaties in Europa in beeld bringe.
* De monumentale haof *Dobbelsjtaen* haet 'ne sjleetsjtaen bove de poort mèt 't jaortal 1780. In Mergraote liek wiejer nog 'n groet aantal ouw boerderijje langs de waeg.
* In de Hoondersjtraot (Hoenderstraat) sjtaet 't oud gemeintehoes (1880) annex sjoel en dao lik 'ne ouwe häöf oet de 18e ièw.
* In de umgeving sjtoon tièntalle veld- en weegkruzer. De sjtichting *[[kruus|Kruzer]] en [[Kapel]]le* hèlt o.a. toezich op 't ónderhoud daovan. Op de sjplitsing mèt de waeg nao Hièrewaeg / Iezere en 'ne holle waeg sjtaet 'n mergele Mariakapel in neogotische sjtiel.

## Waope

De gemeinte Mergraote kraog op 13 september 1939 vaan d'n Hoege Raod vaan Adel e waope touwgekind, wat ziech zoe liet umsjrieve:

:In sabel (*zwart*) e getand kruus vaan goud (*geel*), in eder kanton vergezèld vaan 'n merlèt vaan zèlver (*wit*). 't Sjèld gedèk mèt 'n gouwe kroen vaan drei blaajer en twie perele.

Vreuger zegele vaan de sjepebaank droge, wie gebrukelek, de parochieheilege Margaretha, soms zittend op 'nen draak. 't Verliend waope is veural gebaseerd op de hiere vaan Gölpe, boemèt Mergraote vaanajds ein hierlekheid vörmde. De merlètte koume oet 't waope vaan de Van Eynattens, die roond 1600 'n apaarte hierlekheid Mergraote in lien kraoge.

Wie in 1982 de nui gemeinte Mergraote woort gestiech, is die dit aajd waope blieve drage. In 't waope vaan de nui gemeinte Èèsjde-Mergraote kump 't Mergraots waope dudelek trök.

## Dörpsvereiniginge
* Carnavalsvereiniging *de [[Rieste]]*
* Sjötterij Sint Sebastianus
* Harmonie Concordia
* Mergelland Mannenkoer

## Sjrieëver
* Pierre va Welsde, dialekgedichte en verhaole

## Rifferenties


## Externe link
* Gemeinte Mergraote