open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vorarlberg

**Vorarlberg** (Alemannisch: *Vorarlbearg*) is 'nen deilstaot (*Bundesland*) vaan Oosteriek. 't Ligk in 't uterste weste vaan 't land. De hoofstad is Bregenz (27.193 inwoeners), mer de groetste stad in d'n deilstaot is Dornbirn (43.583 inwoeners). Vorarlberg grens in 't noorde aon Duitsland, in 't ooste aon Tirol, in 't zuie en in 't weste aon Liechtenstein en Zwitserland.

## Indeiling
D'n deilstaot is oonderverdeild in 4 distrikte (*Bezirke*). Stadsdistrikte (*Statutarstädte*) gief 't neet.

### Distrikte
* Bregenz
* Dornbirn
* Feldkirch
* Bludenz
Aargau

**Aargau** (Frans: *Argovie*; Italiaons: *Argovia*; Reto-Roemaans: *Argovia*) is 'n kanton in 't noorde vaan Zwitserland. 't Is ein vaan de vlaakste kantons vaan Zwitserland, zoonder echte hoeg berg. 't Hoegste punt is de Geissflue mèt 908 meter. De naom kump vaan de revier de Aare.

## Plaotse en gebede
't Gief gein groete stei in 't kanton Aargau. De hoofstad Aarau is neet ins de groetste stad in Aargau. De aon-ein gegreujde stei Baden en Wettingen zien 't belaankriekst:
* Wettingen, 18.462 inwoeners (2003)
* Baden, 16.450 inwoeners (2003)
* Aarau, 15.543 inwoeners (2003)
* Wohlen, 13.889 inwoeners (2003)
* Rheinfelden, 10.884 inwoeners (2003)
* Oftringen, 10.378 inwoeners (2003)
* Zofingen, 10.056 inwoeners (2003)

## Distrikte
Aargau is verdeild in 11 distrikte:
* Aarau
* Baden
* Bremgarten
* Brugg
* Kulm
* Laufenburg
* Lenzburg
* Muri
* Rheinfelden
* Zofingen
* Zurzach
Appenzell Ausserrhoden

't Kanton **Appenzell Ausserrhoden** (Duits: *Appenzell Ausserrhoden*; Frans: *Appenzell Rhodes-extérieures*; Italiaons: *Appenzello Esterno*; Reto-Roemaans: *Appenzell Dador*) is 'n haafkanton in 't noordooste vaan Zwitserland. De hoegste berg is de Säntis (2503 m) in Alpstein, 't dreikantonpunt vaan Appenzell Innerrhoden, Appenzell Ausserrhoden en Sankt Gallen.

## Plaotse en gebede
Herisau es hoofdstad vaan 't kanton is ouch de einegste stad mèt 15.000 inwoeners.

## Distrikte
't Kanton heet gein distrikte.
Appenzell Innerrhoden

't Kanton **Appenzell Innerrhoden** (Duits: *Appenzell Innerrhoden*; Frans: *Appenzell Rhodes-Intérieures*; Italiaons: *Appenzello Interno*; Reto-Roemaans: *Appenzell Dadens*) is 'n haafkanton in 't noordooste vaan Zwitserland. De hoegste berg is de Säntis (2503 m) in Alpstein, 't dreikantonpunt vaan Appenzell Innerrhoden, Appenzell Ausserrhoden en Sankt Gallen.

## Plaotse en gebede
Appenzell is de einegste gemeinte mèt mie es 5000 inwoeners.

## Distrikte
De distrikte zien geliek ouch de gemeintes (2002).
* Appenzell, de hoofdstad, 5587 inwoeners
* Rüte, 3036 inwoeners
* Schwende, 2094 inwoeners
* Oberegg, 1831 inwoeners
* Gonten, 1398 inwoeners
* Schlatt-Haslen, 1160 inwoeners
Bazel-Land

**Bazel-Land** (Duits: *Basel-Landschaft*, Frans: *Bâle-Campagne*, Italiaons: *Basilea Campagna*, Reto-Roemaans: *Basilea-Champagna*) is 'n haafkanton in 't noordweste vaan Zwitserland. 't Weurt door de lokaal bevolking korteweg "Baselland" of "Baselbiet" geneump.

## Stei
Stei in kanton Bazel-Land (sep 2004):
* Liestal - (inwoeners: 12.988; hoofstad)
* Reinach - (inwoeners: 18.728)
* Allschwil - (inwoeners: 18.306)
* Muttenz - (inwoeners: 17.013)
* Pratteln - (inwoeners: 14.948)
* Binningen - (inwoeners: 14.396)
* Münchenstein - (inwoeners: 11.725)
* Birsfelden - (inwoeners: 10.376)

## Distrikte
't Gief 5 distrikte in Bazel-Land (sep 2004):
* Arlesheim - (inwoeners: 145.427)
* Laufen - (inwoeners: 18.076)
* Liestal - (inwoeners: 55.792)
* Sissach - (inwoeners: 32.234)
* Waldenburg - (inwoeners: 15.576)
Bazel-Stad

**Bazel-Stad** (Duits: *Basel-Stadt*, Frans: *Bâle-Ville*, Italiaons: *Basilea Città*, Reto-Roemaans: *Basilea-Citad*) is 'n haafkanton in 't noorde vaan Zwitserland. 't Is 't kleinste vaan alle kantons mer qua inwoeners steit 't op de 14e plaots vaan de 26 kantons. Dit kump mèt naome door de hoofstad Bazel.

## Stei en gebede
Sinds de splitsing vaan 't kanton Bazel besteit 't stadkanton oet mer 3 gemeintes:
* Bazel (inwoeners: 168.000)
* Riehen (inwoeners: 20.800)
* Bettingen (inwoeners: 1200)

## Distrikte
't Gief gein distrikte in Bazel-Stad.
Attendorn

Attendorn is e Wesfaals en Sauerlands stedsje in de krink (*[[Kreis]]*) Kreis Olpe, te Noordrien-Wesfale (Duitsland).
Mèt häör 97,95 km² en 24.676 inwoeners (31 dec. 2015) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 252 de veerkante kilometer.

't Op 257 meter hoegte ligkend pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel zèsenviefteg stadsdeile.


Image:Attendorn,_vom_Dach_der_Atta-Höhle.jpg|Blik euver de stad vaan de Atta-Höhle
Bern (kanton)

**Bern** (Duits: *Bern*; Frans: *Berne*; Italiaons: *Berna*; Reto-Roemaans: *Berna*) is 'n kanton in 't midde vaan Zwitserland. De hoofstad is de gelieknaomege stad Bern, dit is ouch de bondsstad vaan Zwitserland.

## Stei en gebede
De belaankriekste plaotse in Bern zien (2002):
* Bern, 122.707 inwoeners
* Biel/Bienne, 50.210 inwoeners
* Thun, 40.597 inwoeners
* Köniz, 36.993 inwoeners
* Ostermundigen, 15.220 inwoeners
* Burgdorf, 14.672 inwoeners
* Steffisburg, 14.667 inwoeners
* Langenthal, 14.443 inwoeners
* Muri bei Bern, 12.394 inwoeners
* Spiez, 12.031 inwoeners
* Worb, 11.033 inwoeners
* Ittigen, 10.817 inwoeners
* Lyss, 10.817 inwoeners
* Münsingen, 10.727 inwoeners
Wintersportplaotse in Bern zien o.a. Wengen, Adelboden en Gstaad

## Distrikte
In 2010 woorte nui distrikte samegestèld, vaan 26 góng me nao 10 distrikte:
* Bern-Mittelland
* Biel/Bienne
* Emmental
* Frutigen-Niedersimmental
* Interlaken-Oberhasli
* Jura bernois
* Oberaargau
* Obersimmental-Saanen
* Seeland
* Thun
Fribourg (kanton)

**Fribourg** (Frans: *Fribourg*, Duits: *Freiburg*, Italiaons: *Friburgo*, Reto-roemaans:*Friburg*) is 'n kanton in 't weste vaan Zwitserland.

## Stei en gebede
't Gief 2 echte stei in Kanton Fribourg:
* Fribourg, 32.549 inwoners (2002)
* Bulle, 11.685 inwoners (2002)

Aander toeristisch intressante plaotse en gebede zien:
* Schwarzsee (mèt 'n klein skigebeed)
* Murten (aon 't Meer vaan Murten), 'n plaots mèt middeliewse gebouwe
* Gruyères, bekind vaan de kies, mer ouch door zien kestiel
* Estavayer-le-Lac aon 't Meer vaan Neuchâtel, intressant door zien centrum en 't kestiel

## Distrikte
't Gief zeve distrikte:
* Broye
* Glâne
* Gruyère (de: Greyerz)
* See (fr: Lac)
* Sarine (de: Saane)
* Sense (fr: Singine)
* Veveyse (de: Vivisbach)
Genève (kanton)

**Genève** (Duits: *Genf*, Frans: *Genève*, Italiaons: *Ginevra*, Reto-Roemaans: *Genevra*, Engels: *Geneva*, officieel: *République et Canton de Genève*) is 'n kanton in 't weste vaan Zwitserland

## Plaotse en gebede
't Kanton heet de volgende stei binnen de grenze (dec. 2003):
* Genève, 184.758 inwoeners
* Vernier, 30.020 inwoeners
* Lancy, 26.788 inwoeners
* Meyrin, 20.491 inwoeners
* Carouge, 18.479 inwoeners
* Onex, 17.170 inwoeners
* Thônex, 13.090 inwoeners
* Versoix, 11.324 inwoeners

## Distrikte
't Gief gein distrikte in 't kantono Genève.
Glarus (kanton)

**Glarus** (Duits: *Glarus*; Frans: *Glaris*; Italiaons: *Glarona*; Reto-Roemaans: *Glaruna*; Ingels: *Glarus*) is een kanton in het midden-oosten van Zwitserland. Het is een Alpenkanton.

## Gemeintes
't Gief drie gemeintes:
* Glarus Nord
* Glarus
* Glarus Süd

## Distrikte
't Gief gein distrikte in 't kanton Glarus.
Graubünden

**Graubünden** (Duits: *Graubünden*; Frans: *Grisons*; Italiaans: *Grigioni*; Reto-Romaans: *Grischun*; Nederlands (verawwerd): *Grauwbunderland*) is 't miest oostelek gelege en groetste kanton vaan Zwitserland. 't Is 't einege officieel drietaolege kanton: Duits, Reto-Roemaans en Italiaons zien de officieel taole.

## Plaotse en gebede
De belaankriekste plaotse zien:
* Arosa 
* Chur
* Davos
* Domat/Ems
* Engadin
* Igis
* Ilanz
* Klosters
* Lenzerheide
* Poschiavo
* Reichenau
* Sankt Moritz
* Samedan - Savognin
* Scuol
* Splügen
* Zernez
* Zuoz

## Distrikte
Graubünden is opgedeild in 11 distrikte:
* Albula
* Bernina
* Hinterrhein
* Imboden
* Inn
* Landquart
* Maloja
* Moësa
* Plessur
* Prättigau/Davos
* Surselva
Jura (kanton)

**Jura** (Duits: *Jura*, Frans: *Jura*, Italiaons: *Giura*, Reto-Roemaans: *Giura*, Engels: *Jura*, officieel *République et Canton du Jura*) is 'n kanton in 't noordweste vaan Zwitserland. 't Is 't jongste kanton vaan Zwitserland, gans Franstaolig, en pas gevörmp in 1979 door 'n aofscheiing vaan 't twietaoleg kanton Bern nao flinken drök vaan Franstaolege kant.

## Plaotse en gebede
De hoofplaots Delémont telt 15.590 inwoeners (2010). Porrentruy volg mèt 6679 inwoeners (2010).

## Distrikte
't Gief 4 distrikte:
* Delémont
* Porrentruy
* Franches-Montagnes
* Moutier
Luzern (kanton)

**Luzern** (Duits: *Luzern*; Frans: *Lucerne*; Italiaons: *Lucerna*; Reto-Roemaans: *Lucerna*; Engels: *Lucerne*) is 'n kanton in 't midden vaan Zwitserland. Het ligk aon de voot vaan de Alpe.

## Plaotse en gebede
* Luzern, 60.400 inwoeners(dec. 2003)
* Emmen, 26.973 inwoeners (2002)
* Kriens, 25.168 inwoeners (2002)
* Littau, 16.154 inwoeners (2002)
* Horw, 12.309 inwoeners (2002)
* Ebikon, 11.315 inwoeners (2002)

## Distrikte
* Luzern
* Hochdorf
* Sursee
* Willisau
* Entlebuch
Obwalden

**Obwalden** (Duits: *Obwalden*, Frans: *Obwald*, Italiaons: *Obvaldo*, Reto-Roemaans: *Sursilvania*, Ingels: *Obwalden* (aajd: *Obwald*); officieel ouch *Unterwalden ob dem Wald*) is 'n haafkanton in 't midde vaan Zwitserland. 't Ligk in de Alpe. Het gebeed vaan 't kanton is verdeild: de exclave Engelberg ligk in 't kanton Nidwalden.

## Plaotse en gebede
Het kanton besteit oet zeve gemeintes:
* Sarnen, de hoofstad, 9342 inwoeners (2002)
* Kerns, 5265 inwoeners (2002)
* Alpnach, 5061 inwoeners (2002)
* Sachseln, 4396 inwoeners (2002)
* Engelberg, 3487 inwoeners (2002)
* Giswil, 3479 inwoeners (2002)
* Lungern, 1969 inwoeners (2002)

## Distrikte
't Gief gein distrikte in 't kanton Obwalden.
Hof vaan Zjustitie vaan de Europese Unie

't **Hof vaan [[Zjustitie]] vaan de Europese Unie** is 'n instèlling vaan de Europese Unie. 't Is de euverkoepelende term (ingeveurd sinds 't Verdraag vaan Lissabon) veur 't Europees Hof vaan Zjustitie, 't Gerech en gespecialiseerde rechbaanke. Op basis vaan artikel 19 vaan 't Verdraag rakende de Europese Unie verzekert 't de eerbiedeging vaan 't rech bij 't verdutse en de touwpassing vaan de Europese verdrage. Sinds de opriechting in 1952 gief 't doezende zake die bij 't Hof aonhengeg gemaak zien. Um dizze stroum te verwèrke en de rechsbesjerming vaan de börgers te verbetere, is in 1989 e Gerech touwgeveug. Dit Gerech sprik ziech in ierste instantie oet in bepaolde categorieë vaan zake, zoewie gesjèlle die verband hawwe mèt Mededinginsrech en hoeger beroep wat door particuliere is ingedeend. Euvereges is 't sinds 't Verdraag vaan Nice meugelek gewore um gespecialiseerde rechbaanke in 't leve te rope. 't In 2004 ingestèld Gerech veur ambtenerezake vaan de Europese Unie is bis allewijl 't einegste. 't Hof vaan Zjustitie vaan de EU is, zjus wie 't Europees Hof, gevesteg in Luxembörg.

## Bron
* Nederlandstaolege versie vaan dit artikel
Sankt Gallen (kanton)

**Sankt Gallen** (Duits: *St. Gallen*, Frans: *Saint-Gall*, Italiaons: * San Gallo*, Reto-Roemaans: *Son Gagl*, Ingels: *St. Gall* of *St. Gallen*) is 'n kanton in 't noordooste vaan Zwitserland. 't Is 'n Alpen-kanton.

## Plaotse en gebede
* Sankt Gallen, de hoofstad (70.628 inwoeners)
* Rapperswil-Jona (25.272 inwoeners (30.11.2006)
* Gossau (17.036 inwoeners)
* Wil (16.745 inwoeners)
* Uzwil (12.085 inwoeners)
* Altstätten (10.515 inwoeners)
* Buchs (10.352 inwoeners)

## Distrikte
't Gief gein distrikte mie in 't kanton St. Gallen, ze zien in 2003 vervaange door kieskringe. Dit zien:
* Sankt Gallen mèt 113.364 inwoeners
* Rorschach mèt 39.583 inwoeners
* Rheintal mèt 62.964 inwoeners
* Werdenberg mèt 33.605 inwoeners
* Sarganserland mèt 35.652 inwoeners
* See-Gaster mèt 58.992 inwoeners
* Toggenburg mèt 45.449 inwoeners
* Wil mèt 67.680 inwoeners
Schaffhausen (kanton)

**Schaffhausen** (Duits: *Schaffhausen*; Frans: *Schaffhouse*; Italiaons: *Sciaffusa*; Reto-Roemaans: *Schaffusa*; Ingels: *Schaffhausen*) is 't mies noordeleke kanton vaan Zwitserland.

## Plaotse en gebede
't Gief twie plaotse met mie es 5000 inwoeners:
* Schaffhausen, de hoofstad, mèt 33.764 inwoeners
* Neuhausen am Rheinfall, mèt 10.046 inwoeners

## Distrikte
't Gief gein distrikte in Schaffhausen, 't kanton is opgedeild in 27 gemeintes:
*Bargen
*Beggingen
*Beringen
*Buch
*Buchberg
*Büttenhardt
*Dörflingen
*Gächlingen
*Guntmadingen
*Hallau
*Hemishofen
*Lohn
*Löhningen
*Merishausen
*Neuhausen am Rheinfall
*Neunkirch
*Oberhallau
*Ramsen (Zwitserland)
*Rüdlingen
*Schaffhausen (stad)
*Schleitheim
*Siblingen
*Stein am Rhein
*Stetten
*Thayngen
*Trasadingen
*Wilchingen
Schwyz (kanton)

**Schwyz** (Franzuësisj: *Schwy(t)z*; Italiaans: *Svitta*; Reto-Roemaans: *Sviz*) is e kanton in 't midde va Zjwitserlank.

## Geografie
Schwyz ligk i g'ne geografische regio Binne-Zjwitserlank (Innerschweiz) tusje d'r Zugersee, 't Meer va Luzern, en 't Meer va Zürich. 't Grens wieër aa de kantons Uri, Glarus, Sankt Gallen, Zürich, Zug en Luzern. De revere de Sihl en de Muota sjtruime durch 't kanton. Schwyz ligk aa g'ne noardelige rank va de Alpe. D'r hoeëgste berg is d'r Ortstock mit 2.716 meter.

### Plaatsj
Schwyz is de hoofsjtad en hat bekans 15.000 lüj. Freienbach is evvel de groeëtste sjtad mit 16.000 iwuënesj. Anger plaatsj mit mieë as 10.000 iwuënesj zint Einsiedeln en Küssnacht am Rigi. 

### Distrikte
't Guëf zès distrikte in 't kanton:
* Schwyz
* Einsiedeln
* Gersau
* Höfe
* Küssnacht
* March

## Gesjichde
't Kanton Schwyz sjpieëlt 'ne wichtige rol i de gesjichde va Zjwitserlank. Dit kin me unger anger zieë aa de Zjwitserse vaan, die va dit kanton kunt. Op 1 augustus 1291 houw 't same mit Unterwalden en Uri 't Pakt van Rütli gesjlöate. Weil Schwyz 't wichtigste kanton woar, woeëd d'r naam van 't kanton vanaaf 1320 vuur de oetgebreide confederatie gebroek. Tusje 1798 en 1803 woar Schwyz ungerdeel va g'n Helvetische Republiek unger leiding va Napoleon Bonaparte. Vanaaf 1803 is evvel *Schweiz* de officiële benaming, meh de ouw benaming, 't wape en de vaan had e behote. 

Schwyz is en woar e semlig katheliek kanton. De Reformatie woeëd hei neet geaccepteerd en i d'r sjlaag um Kappel woeëd e gans leger unger leiding va d'r reformator Huldrych Zwingli versjlage, oeë bei d'r Zwingli zelf sjtorf. De sjpanninge tusje kathelieke en protestante kame obbenüts trük i d'r Sonderbundskreeg in 1847. In 1848 woeëd 't kanton noa de protestantste uëverwinning wier samegeveug bei d'r bond.

## Bevólking
Va de iwuënesj kalt bekans 90% Dütsj en 6,1% 'n anger sjproak. Óch 't Servo-Kroatisch en 't Albanees weëde durch respectievelig 2,1% en 1,9% gekald. 72,2% is katheliek en 11,8% is lid va de Zjwitsers-Zwingliaanse kirk. 4,3% hangk d'r islam aa, dewiel anger religies nor e paar hóngerd lede hant.

## Economie en toerisme
De agrarische sector is van aodsher wichtig vuur de lokale economie. 't Guëf hei óch meubelindustrie en de textielindustrie woar wichtig, meh is verzjwónge. 't Weltbekanke Zjwitserse bedrief Victorinox is gevestig in Ibach, kót bei g'n sjtad Schwyz.
Neuchâtel (kanton)

**Neuchâtel** (Dütsj: *Neuenburg*; Zjwitserdütsj: *Nöieburg*; officieel: *République et Canton de Neuchâtel*) is 'n kanton i Romandië, 't francofone deel van Zjwitserlank. De hoofsjtad is Neuchâtel, meh de groeëtste sjtad is La-Chaux-de-Fonds. 

## Geografie
't Kanton Neuchâtel ligk i g'ne Jura. 't Grens aa Frankriek, 't Meer va Neuchâtel en aa de kantons Bern, Jura en Vaud. 't Kanton weëd opgedeeld i drei regio's: de wieënregio Venoble aan 't meer, Les Valleés en de Neuchâteler Bergregio. I die letste regio ligk óch de sjtad La-Chaux-de-Fonds. Les Valleés sjteet bekank um höare valleie. 

### Plaatsj
De hoofsjtad hat ungeveër 33.700 iwuënesj en La-Chaux-de-Fonds hat bekans 39.000 lüj. Le Locle is de dèrde sjtad mit 10.440 iwuënesj. 

### Distrikte
't Guëf zès distrikte in 't kanton Neuchâtel:
* Neuchâtel 
* Boudry
* Val-de-Ruz
* Val-de-Travers
* La-Chaux-de-Fonds
* Le Locle

## Bevólking
Va de iwuënesj kalt mieë as 85% Franzuësisj, 4,1% Dütsj en 3,2% Italiaans. Anger sjproake weëde durch zoeën 7,4% va de bevólking gekald. Van aodsher ís 't kanton protestants, meh van alle iwuënesj is ungeveër 38% protestants en 31% katheliek. 
 
## Economie en toerisme
't Kanton sjteet unger anger bekank um zinge wieën, oeë va de gaade neëve 't Neuchâteler Meer sjtieë. 't Guëf zuvelproductie, meh de teelt va peëd is wichtiger. Wieër is de sjtad La-Chaux-de-Fonds 'n typisch oermakesjsjtedsje. Toerisme is vöal te vinge aan 't Neuchâteler Meer en 't guëf industrieel irfgood of bezieënswaadighede mit dit thema, wie 'n ouw chocoladefebriek, ungereëdse muëles en e museum gewieëd aa tieëdmeëting.

'n Typische sjtrieëksjpecialiteet is Absint.
Nidwalden

**Nidwalden** (Duits: *Nidwalden*; Frans: *Nidwald*; Italiaons: *Nidvaldo*; Reto-Roemaans: *Sutsilvania*; Ingels: *Nidwalden* (aajd: *Nidwald*); officieel ouch *Unterwalden nid dem Wald*) is 'n haafkanton in 't midde vaan Zwitserland. 't Ligk in de Alpe.

## Plaotse en gebede
Nidwalden is verdeild in 11 gemeintes:
* Stans, de hoofstad, 7319 inwoeners (2002)
* Hergiswil 5244 inwoeners (2002)
* Buochs 5034 inwoeners (2002)
* Stansstad 4566 inwoeners (2002)
* Ennetbürgen 4048 inwoeners (2002)
* Oberdorf 2960 inwoeners (2002)
* Beckenried 2893 inwoeners (2002)
* Wolfenschiessen 1983 inwoeners (2002)
* Ennetmoos 1931 inwoeners (2002)
* Dallenwil 1723 inwoeners (2002)
* Emmetten 1196 inwoeners (2002)

## Distrikte
't Gief gein distrikte in Nidwalden.
Solothurn (kanton)

**Solothurn** (Duits: *Solothurn*, Frans: *Soleure*, Italiaons: *Soletta*, Reto-Roemaans: *Soloturn*) is 'n kanton in 't noordweste vaan Zwitserland. 't Gief gei kanton wat zoe'n grillege verdeiling heet. De exclaves Kleinlützel en Mariastein grenzen aon Fraankriek, de enclave Steinhof ligk in kanton Bern.

## Plaotse en gebede
* Olten, 16.524 inwoeners
* Grenchen, 16.035 inwoeners
* Solothurn, 15.196 inwoeners

## Distrikte
* Bucheggberg 
* Dorneck
* Gäu
* Gösgen
* Lebern
* Olten
* Solothurn
* Thal
* Thierstein
* Wasseramt
Thurgau

**Thurgau** (Duits: *Thurgau*, Frans: *Thurgovie*, Italiaons: *Turgovia*, Reto-Roemaans: *Turgovia*, Ingels: *Thurgau* (oud: *Thurgovia*)) is 'n kanton in 't noordooste vaan Zwitserland. De noordgrens is de Bodensee.

## Plaotse en gebede
* Frauenfeld, de hoofstad, 22.016 inwoeners
* Kreuzlingen, 16.922 inwoeners
* Arbon, 13.124 inwoeners
* Amriswil, 11.272 inwoeners
* Weinfelden, 9408 inwoeners
* Romanshorn, 8979 inwoeners
* Aadorf, 7177 inwoeners
* Sirnach, 6433 inwoeners
* Bischofszell, 5513 inwoeners
* Münchwilen , 4577 inwoeners

## Distrikte
* Arbon
* Frauenfeld
* Kreuzlingen
* Münchwilen
* Weinfelden
Ticino (kanton)

**Ticino** (in 't Nederlands soms ouch: *Tessino*, Duits, Frans en Reto-Romaans: *Tessin*) is 't zuielekste kanton vaan Zwitserland. 't Is geneump nao de gelieknaomege revier en is bijnao volledeg Italiaonstaoleg, boete de Duitstaolige gemeinte vaan Bosco/Gurin.

## Plaotse en gebede
* Bellinzona
* Lugano
* Locarno
* Mendrisio
* Chiasso

## Distrikte
* Bellinzona 
* Blenio
* Leventina
* Locarno
* Lugano
* Mendrisio
* Riviera
* Vallemaggia
Wallis (kanton)

**Wallis** (Frans: *Valais*) is eint vaan de 26 kantons vaan Zwitserland. 't Ligk in 't zuidweste vaan 't land, tege de grens mèt Italië en Fraankriek, en weurt gevörmp door 't dal vaan de Rhône (Duits ouch *Rotten*) vaanaof de Rhônegletsjer tot aon 't Meer vaan Genève. 't Kanton is 5224,64 km² groet; in september 2025 woende hei  	374.461 lui. Taolkundeg-cultureel is Wallis verdeild in e Duitstaoleg deil (*Bove-Wallis*, in 't ooste) en e Franstaoleg deil (*Oonder-Wallis*, in 't weste). In oppervlaakde zien die zoeget geliek, meh 't Frans deil is väöl diechter bevolk. De 'Duitstaolege' bevolking sprik 't Walserduits, e hendeg conservatief en veur aander Zwitsers lesteg verstoonbaar Alemannisch dialek. Aon de Franstaolege kant leef in 'n inkel dörp nog 't Francoprovençaols. Hoofstad is Sion (*Sitten* op z'ch Duits).

Wallis trèk jaorleks väöl toeriste, zoewel veur de wintersport es in de zomer. Me vint me tal vaan natuurmonuminte, wie d'n Aletschgletsjer (de groetste gletsjer vaan Europa) en de Matterhorn. De Dufourspitze is mèt 4634 d'n hoegste berg vaan gans Zwitserland.
Uri (kanton)

**Uri** is een kanton in 't centrum vaan Zwitserland.

## Plaotse en gebede
't Gief 1 plaots mèt mie es 5000 inwoeners. Dit is de hoofstad Altdorf mèt 8648 inwoeners (2002).

## Distrikte
't Gief gein distrikte in 't kanton Uri.
Zürich (kanton)

**Zürich** (Duits: *Zürich*; Frans: *Zurich*; Italiaons: *Zurigo*; Reto-Roemaans: *Turitg*; Ingels: *Zurich*; Latien: *Turicum*; Zwitserduits: *Züri*) is 'n kanton in 't midde vaan Zwitserland.

## Plaotse en gebede
De groetste plaotse in Zürich zien (2002)
* Zürich, de hoofstad vaan 't kanton, 342.518 inwoeners
* Winterthur, 90.152 inwoeners
* Uster, 28.770 inwoeners
* Dübendorf, 22.541 inwoeners
* Dietikon, 21.737 inwoeners
* Wädenswil, 19.326 inwoeners
* Wetzikon, 18.786 inwoeners
* Horgen, 17.671 inwoeners
* Kloten, 17.069 inwoeners
* Thalwil, 15.996 inwoeners
* Adliswil, 15.915 inwoeners
* Regensdorf, 15.254 inwoeners
* Illnau-Effretikon, 14.939 inwoeners
* Volketswil, 14.382 inwoeners
* Bülach, 14.193 inwoeners
* Schlieren, 13.221 inwoeners
* Küsnacht, 12.603 inwoeners
* Opfikon, 12.446 inwoeners
* Wallisellen, 12.064 inwoeners
* Stäfa, 12.026 inwoeners
* Zollikon, 11.937 inwoeners
* Meilen, 11.582 inwoeners
* Rüti, 11.056 inwoeners
* Richterswil, 10.833 inwoeners
* Affoltern am Albis, 10.162 inwoeners

## Distrikte
* Affoltern
* Andelfingen
* Bülach
* Dielsdorf
* Dietikon
* Hinwil
* Horgen
* Meilen
* Pfäffikon
* Uster
* Winterthur
* Zürich
Madrid

**Madrid** kin verwieze nao:
* Madrid (stad), hoofstad van Spanje
* Madrid (regio), 'n otonoom regio in Spanje
Extremadura

**Extremadura** (Extremeens: *Estremaúra*; Portugees: *Estremadura*) is ee va de 17 autonome regio's in 't zuudwestelig deel va Sjpaanje, teënge de grens mit Portugal. Ze grens aa de Sjpaanse regio's Castilië-La Mancha, Castilië en León en Andalusië. De regio hat bekans 1,1 miljoen iwuënesj op 'n oppervlaak van 41.634 km². Doamit is ze mit 26 lüj je kilometer zieër dunbevólk. De hoofsjtad is Mérida, die meh knap 59.000 iwuënesj hat. De groeëtste sjtad is evvel Badajoz, mit mieë as 150.000 lüj. 

D'r naam beteëkent litterlig "aa g'ne uëverziej va g'n reveer d'r Duero".

## Geografie
Extremadura numt 8,3% van 't oppervlaak va Sjpanje in. Doamit is ze get groeëter as beivuurbild Belsj, Nederlank of Zjwitserlank en is ze vunnefgroeëtste regio va Sjpanje. De regio is wieër ungerverdeeld i de Provins Cácares en Provins Badajoz. 't Lank va Extremadura kint me wieër opdele i drei sjtrieëke: de noardelige, bergachtige zone, 't vröchbaar lank róngelum d'r Tajo en 't droeëge zude. In dit gebeed weëde Iberische verkes gehote i de zoeëgeneumde Dehesas, oeë zie gevujerd weëde mit de eikele va d'r sjteeneik. Va hön vleesj weëd lóchgedroeëgde Jamón Ibérico gemak, ing aat va sjink. Óch de körkprouctie is hei wichtig. In Extremadura guëf 't óch nag extreem bedreigde deersoarte, wie d'r pardellós en d'r kroenekraan. 't Nationaal park Monfragüe is 't innig nationaal park va de regio en herberg dees soarte. 

D'r hoeëgsten berg is d'r 2.401 meter hoeëge Calvitero in 't Castilliaans Sjeiingsgebirgde.
Andalusië

**Andalusië** (Spaons: *Andaluciá*) is ein vaan de 17 otonoom regio's vaan Spanje. 't Is qua inwoenertal 't groetste vaan alle regio's. De hoofstad is Sevilla.

## Geografie
Andalusië ligk in 't zuie vaan Spanje. Geografisch gezeen vèlt Andalusië groofeweg te verdeile in drie deile:
* De Sierra Nevada en aongrenzende sierra's in 't zuie en ooste. D'n hoegste berg is de Mulhacén mèt 3482 meter.
* De Sierra Morena in 't noorden op de grens vaan Extremadura en Castilië-La Mancha.
* De imposante vallei vaan de Guadalquivir ligk hijtösse, mèt 't besjermde moerasgebeed "Marismas del Guadalquivir" es de indrökwèkkende delta vaan dizze revier.

### Bestuurlijke indeiling
Andalusië is oonderverdeild in ach provincies:

## Rifferenties
Vaud (kanton)

**Vaud** (Duits: *Waadt*, Frans en Italiaons: *Vaud*; Reto-Roemaans *Vad*; Nederlands ouch wel *Waadland* of *Waadtland*) is een kanton in 't weste vaan Zwitserland.

## Plaotse en gebede
Stei mèt mie es 10.000 inwoeners (2002)
* Lausanne, de hoofstad mèt 116.332 inwoeners.
* Yverdon-les-Bains, 23.479 inwoeners
* Montreux, 22.569 inwoeners
* Renens, 17.507 inwoeners
* Nyon, 16.355 inwoeners
* Pully, 16.156 inwoeners
* Vevey, 15.779 inwoeners
* Morges, 13.824 inwoeners
* Prilly, 10.745 inwoeners
* La Tour-de-Peilz, 10.445 inwoeners
* Gland, 10.183 inwoeners

## Distrikte
* Aigle
* Broye-Vully
* Gros-de-Vaud
* Jura-Nord vaudois
* Lausanne
* Lavaux-Oron
* Morges
* Nyon
* Ouest lausannois
* Riviera-Pays-d'Enhaut
Zug (kanton)

**Zug** (Duits: *Zug*, Frans: *Zoug*, Italiaons: *Zugo*; Reto-Roemaans: *Zug*; Ingels: *Zug*) is 'n kanton in 't midde vaan Zwitserland.

## Plaotse en gebede
't Kanton Zug is opgedeild in 11 gemeintes (2002):
* Zug, de hoofstad, 23.287 inwoeners
* Baar 19.713 inwoeners
* Cham 13.322 inwoeners
* Steinhausen 8817 inwoeners
* Risch 7770 inwoeners
* Hünenberg 7501 inwoeners
* Unterägeri 7127 inwoeners
* Oberägeri 4922 inwoeners
* Menzingen 4513 inwoeners
* Walchwil 3276 inwoeners
* Neuheim 1999 inwoeners

## Distrikte
' Gief gein distrikte in 't kanton Zug.
Aragón

**Aragón** (Nederlands, verawwerd: *Arragon, Arragonië*) is ein vaan de 17 otonoom regio's vaan Spanje mèt mie es 1,3 mieljoen inwoeners in 't noordooste vaan Spanje. De hoofstad vaan Aragón is Zaragoza.

## Geografie
Aragón grens in 't noorde aon Fraankriek, in 't ooste aon Catalonië, in 't zuie aon Valencia en in 't weste aon Castilië-La Mancha, Castilië en León, La Rioja en Navarra. De noordeleke grens mèt Fraankriek weurt gevörmp door de tóppe vaan de Pyreneeë. 't Centraol deil vaan Aragón is vlaker, hei vins te 't struimvlak vaan de Ebro, dee de regio vaan oos nao wes kruus.

## Historie

Alleweil Aragón waor de kern vaan 'n middeliews keuninkriek, wat in de 15en iew 't ganse ooste vaan Spanje umvatte en zienen invlood euver 't weste vaan de Middellandse Zie oetbreidde tot Italië en Griekeland.

## Taole
Aragón heet slechs ein officieel taol, 't Spaons, mer in de praktijk weure op kleinere schaol nog twie aander taole gesproke: 't Aragonees in de bergvalleie in 't noorde en 't Catalaons in 'ne strook in 't ooste vaan de regio, dee ouch bekindsteit es La Franja. Alletwie de taole weure wèttelek beschermp mer höbbe geinen officiële status.

## Bestuurlijke indeiling
Aragón is oonderverdeild in drei provincies:
Drolshagen

Drolshagen is e Wesfaals stedsje in de krink (*[[Kreis]]*) Kreis Olpe, te Noordrien-Wesfale (Duitsland).
Mèt häör 67,11 km² en 11.874 inwoeners (31 dec. 2015) heet 't 'n bevolkingsdeechte vaan 177 de veerkante kilometer.
't Op 353 meter hoegte ligkend pläötske is te klein um stadsdistrikte te höbbe, mer 't gief dao wel twieëndaarteg stadsdeile.
 Image:Burg Waldenburg-2.jpg|Ruïne Burg Walden burg mèt blik op zuidweste
Baleare

De **Baleare** (Spaons: *Islas Baleares* of korteweg *Baleares*, Catalaons: *Illes Balears* of korteweg *Les Illes*) is 'n gróp eilen in de Middellandse Zie, ten ooste vaan 't Spaonse vasteland. 't Is ein vaan de 17 otonoom regio's vaan Spanje en daoneve ouch provincie.

De zès eilen zien:
* Majorca (Spaons: *Mallorca*)
* Menorca
* Ibiza
* Formentera
* Cabrera (neet bewoend, hei bevindt ziech 't Nationaal park Archipiélago de Cabrera)
* Dragonera

## Taol
Op de Baleare weurt door de vaste bewoeners Spaons en Catalaons gemojld. 't Catalaons is evels vaan 'n aander variëteit es dat vaan beveurbeeld Barcelona en steit aonder taolkundege bekind es 't Balearisch. 't Balearisch is zelf evels weer verdeild in versjèllende eilandspecifieke dialekte en de bewoeners vaan de eilen zalle daorum zelf de lokale naom gebruke, zoewie 't "Mallorquí" op Majorca, 't "Eivissenc" op Ibiza en 't "Menorquí" op Minorca. Zoe'n 70% vaan de inwoeners vaan de Baleare zeet Catalaons te kinne mojle, dit is evels inclusief Catalaons zoewie dat op 't vasteland weurt gemojld.

## Rifferenties
Baskeland (otonoom regio)

Het **Baskeland** (Baskisch: *Euskadi*, Spaons: *País Vasco*) of voloet de **Autonoom Gemeinsjap Baskeland** (Baskisch: *Eusko Autonomia Erkidegoa*; Spaons: *Comunidad Autónoma del País Vasco*) is ein vaan de 17 otonoom regio's vaan Spanje. Baskeland ligk aon d'n Atlantischen Oceaon in 't noorde vaan Spanje, ten westen vaan de Pyreneeë en de grens mèt Fraankriek. Het Baskeland heet officieel gein hoofstad. 't Parlemint is gezeteld in Vitoria-Gasteiz, mer de groetste stad is Bilbao.

't Eigeleke Baskeland (*Euskal Herria*) is väöl groeter es de Spaonse regio, en umvat historisch, cultureel, etnisch en taolkundeg gezeen ouch de Spaonse regio Navarra en Frans-Baskeland in 't zuielek deil vaan 't Frans departemint Pyrénées-Atlantiques.

## Bestuurleke indeiling

De otonoom regio Baskeland besteit oet drei provincies:

## Taole
Officieel is de regio twietaoleg, dao weurt Spaons en Baskisch gemojld. Ederein sprik ouch alletwie de taole, boete Spanjaarde die koume oet aander deile vaan 't land. 't Baskisch is 'n taolkundeg raodsel en heet gein inkel relatie mèt aander taole.
Cantabrië

**Cantabrië** (Spaons: *Cantabria*) is 'n otonome regio en provincie in 't noorde vaan Spanje. De regio ligk aon de Cantabrische Zie, ten ooste vaan Asturië, ten weste vaan de Baskische provincie Biskaje (*Vizcaya*) en ten noorde vaan Castilië en León. De hoofdstad van Cantabrië is Santander.

Cantabrië is zoewel 'n otonoom regio es provincie, en is dus neet oonderverdeild in versjèllende provincies, zjus wie de regio's Asturië, La Rioja, Navarra, Murcia en Madrid.

Vanwege relatief väöl regeval is de regio hiel greun. 't Gief väöl graasland boe vieteelt op weurt bedreve. In de regio weure daorum versjèllende mèlkprodukte geproduceerd, zoewie kies en boter.

De regio heet gebergte, woebij ein punt, de Pico de tres Mares (*tóp vaan de drei zieje*) biezunder is, umtot drei reviere hei geveujd weure: de Duero, de Nansa en de Ebro, die in drei versjèllende zieë oetloupe, en wel respectievelek d'n Atlantischen Oceaon, de Golf vaan Biskaje en de Middellandse Zie.
Castilië-La Mancha

**Castilië-La Mancha** (Sjpaans: *Castilla-La Mancha*) is ee va de 17 autonome regio's in 't centraal deel va Sjpaanje. De regio grens aa Castilië en León, Madrid, Aragón, Valencia, Murcia, Andalusië en Extremadura. Castilië-La Mancha hat bekans 2,1 miljoen iwuënesj op 'n oppervlaak va 79.462 km² en is mit 'n deechde va 25,9 lüj je kilometer ee va de duns bevólkte regio's va gans Sjpaanje. De hoofsjtad is Toledo, meh Albacete is de groeëtste sjtad.  

## Bestuurleke indeiling

Castilië-La Mancha heet 5 provincies:

## Volksleed
Artikel 5 vaan 't statuut vaan otonomie zeet tot de regio 'n volksleed moot höbbe, mer nao mie es 25 jaor is nog steeds gein leed verkoze.
Castilië en León

**Castilië en León** (Sjpaans: *Castilla y León*; Leonees: *Castiella y Llión*; Galicisch: *Castela e León*) is ee va de 17 autonome regio's va Sjpaanje. In 't weste grens zie aa Portugal en de regio Galicië; in 't noarde aa Asturië, Cantabrië, Baskelank en La Rioja; in 't oeëste aan Aragón en in 't zude aa Castilië-La Mancha, Madrid en Extremadura. De regio hat bekans 2,5 miljoen iwuënesj en is semlig dunbevólk. Castilië en León hat officieel geë hoofsjtad, meh de groeëtste sjtad is Valladolid. Vanoet hei weëd de regio óch besjtoeëd. 

## Geografie
Castilië en León ligk op de Meseta, e plateau van 700 bis 1.000 meter hoeëg. De grenze mit de noaberregio's zint dök óch gebirgdes, wie 't Castiliaans Sjeiingsgebirgde, 't Cantabrisch Gebirgde en 't Galicisch Massief. D'r Duero is de wichtigste reveer. Zie untsjpringk in 't oeëste va g'n regio en sjtruimt dan 897 kilometer dwasj durch g'n regio i g'n richtóng va Portugal.  

De regio is wieër ungerverdeeld in nuëge provincies: 
* Ávila
* Burgos
* León
* Palencia
* Salamanca
* Segovia
* Soria
* Vallodolid
* Zamora
Asturië (regio)

't **Prinsdom Asturië** (Spaons: *Principado de Asturias*, Asturisch: *Principáu d'Asturies*) is ein vaan de 17 otonoom regio’s vaan Spanje en ligk in 't noordweste vaan 't land, tösse 't Cantabrisch Gebergte en de Cantabrische Zie, tösse de regio's Galicië en Cantabrië. In 't zuie grens Asturië aon Castilië en León.

## Bestuurleke indeiling
Asturië is zoewel 'n otonoom regio es 'n provincie, en is dus in tegestèlling tot beveurbeeld Andalusië neet onderverdeeld in versjèllende provincies.

Asturië is oonderverdeild in ach comarca's (Asturisch: *cotarros*) en 78 gemeintes. Daoneve gief 't ouch landeleke parochies die hure bij 'n gemeinte. Dit zien bestuurleke oonderverdeilinge vaan gemeintes; ze höbbe niks te make mèt kèrkeleke parochies.

## Taol
De einege officieel taol in Asturië is 't Spaons (of Castiliaons). Daoneve weurt Asturisch (Asturisch: *Asturianu* of *Bable*) gemojld, wat weurt beschermp door de Wèt op 't Gebruuk en de Bevordering vaan 't Asturisch (*Ley 1/1998, de 23 de marzo, de uso y promoción del bable/asturiano*). In 't weste vaan Asturië weurt ouch 'n dialek vaan 't Galicisch gemojld, wat ouch wel es 'n euvergaanksdialek tösse 't Galicisch en 't Asturisch weurt gezeen. 't Gebruuk vaan dit dialek is evels minimaal vergeleke mèt 't gebruuk vaan 't Asturisch. 't Gief 'ne tendens um alle Spaonse plaotsnaome door traditioneel Asturische en Galicisch-Asturische plaotsnaome te vervaange.

## Rifferenties
Catalonië

**Catalonië** (Catalaons: *Catalunya*, Spaons: *Cataluña*, Aranees: *Catalonha*) is 'n otonoom regio vaan Spanje mèt es hoofstad Barcelona. Catalonië ligk in 't noordooste vaan Spanje aon de kös vaan de Middellandse Zie en heet 'n köslijn vaan 580 kilometer die besteit oet de Costa Brava, de Costa del Maresme, de Costa del Garraf en de Costa Dorada. De regio grens in 't zuie aon Valencia, in 't weste aon Aragón en in 't noorde aon Fraankriek en Andorra.

Catalonië heet 'n sterk oontwikkelde eige identiteit en 't gebruuk vaan de Catalaonse taol weurt door de deilstaotregering sterk gepromoot. E groet deil vaan de bevolking heet separatistische ideaole. In oktober 2017 leep dit oet op 'n constitutioneel crisis. E rifferendum euver aofsjeiing, georganiseerd door de nationalistische deilstaotsregering, woort door Madrid illegaol verklaord. Op 27 oktober 2017 reup Catalonië einzeideg de oonaofhenkelekheid oet. De Spaonse wètgever stèlt dao-op artikel 155 vaan de Spaonse groondwèt in wèrking boedoor de Catalaonse otonomie tijdelek weurt opgesjort.

## Bestuurleke indeiling
Catalonië besteit oet veer provincies (ciefers 2015)

## Taol

In Catalonië gief 't drei officieel taole: 't Catalaons, 't Spaans en 't Aranees (Occitaons). In de hoofstad Barcelona weurt Spaons en Catalaons gemojld, maar op 't platteland kump 't veur tot de bevolking gei Spaons mojlt. 't Aranees weurt gesproke in de Val d'Aran in 't noordweste vaan Catalonië.

't Catalaons is 'n Romaanse taol taal en liekent ouch väöl op aander Romaanse taole wie Spaons, Frans en Italiaons.

't Catalaons is officieel de ierste taol vaan Catalonië, same mèt 't Spaons is 't dao, volgens de Spaonse groondwèt 'co-officieel'. In Spanje zelf weurt dees lèste taol aongeduid mèt Castiliaans ( *Castellano*): 't is neet de taal vaan gans Spanje en is dus ouch neet "Spaons" te neume (neet allein Catalonië heet officieel 'n aander taol, ouch in 't Baskeland en Galicië weure aander taole gemojld).

## Bekènde Catalaone op dees Wikipedia
* Josep Borrell, EU-politicus 
* Jordi Savall, meziekweitesjapper

## Rifferenties
Galicië (Spanje)

**Galicië** (Sjpaans: *Galicia*; Galicisch en Portugees: *Galiza*) is ee va de 17 autonome regio's va Sjpaanje. Zie ligk in 't noardweste en me kalt hei ing ege sjproak, 't Galicisch. Dees sjproak is mieë verwant aan 't Portugees as aan 't Sjpaans. Zudelig grens de regio aa Portugal en oeëstelig ligke Asturië en Castilië en León. Westelig en noardelig ligk d'r Atlantischen Oceaan. De zieë die noardelig van Galicië ligk, weëd óch de Cantabrische Zieë genumt. Galicië hat ungeveër 2,7 miljoen iwuënesj op 'n oppervlaak va 29.574 km². Höar hoofsjtad is Santiago de Compostella, meh Vigo is de groeëtste sjtad.

## Geografie

E groeët deel van 't Lank va Galicië behoeët tot 't Galicisch Massief en is doarum bergachtig. Ouw en geërodeerde berg tot 1.000 meter boave zieësjpegel bepale 't lanksjapsbild. In 't zuudoeëste kómme de tóppe tot de 2.000 meter. De regio hat óch de mieëts westelige en noardelige punt va Sjpaanje. 't Guëf twieë westeligste punte: d'r Cabo Finisterre en Kaap Touriñán. 't Noardeligste punt is de Punta de Estaca de Bares dat zich oetsjtik i g'n Cantabrische Zieë. De Peña Trevinca is mit 2.127 meter boave zieësjpegel d'r hoeëgsten berg. 

## Klimaat
De laag va Galicië zörg vuur e maritiem klimaat, dat ungewoeën is vuur Sjpaanse sjtandaarde. Dit klimaat kint milde zuëmesj en zachte wingtesj mit vöal consjtante nieërsjlaag. De zudelige sjtrieëk, vuural de provins Ourense, hat doateënge e mediterraan klimaat. 

## Administratieve idelóng
De regio Galicië is ungerverdeeld i veer provincies:
* A Coruña
* Lugo
* Ourense
* Pontevedra
La Rioja (Spanje)

**La Rioja** is ein vaan de 17 otonoom regio's en provincie vaan Spanje. De regio ligk in 't noorde vaan 't land en grens aon Baskeland, Navarra, Aragón en Castilië en León. De hoofstad vaan La Rioja is Logroño, 'n stad mèt oongeveer 145.000 inwoeners.

La Rioja is ein vaan de belaankriekste wienstreke vaan Europa. De riojawien kump oet deze regio.

De Ebro en de Río Oja – boe-aon de streek häöre naom daank – struime door deze regio.

## Bestuurleke indeiling
De provincie La Rioja besteit oet 12 comarca's die op hun beurt oet gemeintes bestoon. De comarca's vaan La Rioja zien:
* Alfaro
* Anguiano
* Arnedo
* Calahorra
* Camero Nuevo
* Camero Viejo
* Cervera
* Ezcaray
* Haro
* Logroño
* Nájera
* Santo Domingo de la Calzada
Madrid (regio)

**Madrid** (Spaons: *Comunidad de Madrid*) of voloet de **Otonoom Gemeinschap Madrid** (Spaons: *Comunidad Autónoma de Madrid*) is ein vaan de 17 otonoom regio's vaan Spanje). 't Is de regio boe-in ziech de Spaonse hoofstad Madrid bevindt. De regio Madrid is zoewel 'n otonoom regio es provincie vaan Spanje, en grens in 't weste aon de otonoom regio Castilië en León en veur de res aon Castilië-La Mancha.

## Bestuurleke indeiling
De provincie Madrid besteit oet 9 comarca's die op hun beurt oet gemeintes bestaan. De comarca's vaan Madrid zien:
* Sierra Norte
* Cuenca del Guadarrama
* Cuenca Alta del Manzanares
* Cuenca del Medio Jarama
* Sierra Oeste
* Área Metropolitana
* Cuenca del Henares
* Comarca Sur
* Las Vegas
Murcia (regio)

**Murcia** (Spaons: *Región de Murcia*) is ein vaan de zevetien otonoom regio's vaan Spanje en vörmp ouch 'n provincie. De regio ligk in 't zuidooste vaan 't land, aon de Middellandse Zie, ten ooste vaan Andalusië en ten zuie vaan de Comunidad Valenciana en Castilië-La Mancha . De hoofstad vaan de regio is de gelieknaomege stad Murcia.

De regio is 'ne belaankrieke producent van fruit, greunte en blomme veur de res vaan Spanje en Europa. 't Is evels 'n druug regio (wieneg neerslaag).

## Bestuurleke indeiling
De provincie Murcia besteit oet 12 comarca's die op hun beurt oet gemeintes bestoon. De comarca's vaan Murcia zien:
* Altiplano
* Alto Guadalentín
* Bajo Guadalentín
* Campo de Cartagena
* Huerta de Murcia
* Mar Menor
* Noroeste
* Región Oriental
* Río Mula
* Valle de Ricote
* Vega Alta del Segura
* Vega Media del Segura
Navarra (regio)

**Navarra** (Spaons: *Navarra*, Baskisch: *Nafarroa*; officieel: *Comunidad Foral de Navarra* of Foraal Gemeinsjap Navarra) is ein vaan de 17 otonoom regio's en provincie vaan Spanje. Het ligk in 't noorde vaan Spanje, ten ooste vaan Baskeland, ten zuie vaan Fraankriek, ten noorde vaan La Rioja en ten weste vaan Aragón.

## Statuut
Navarra neump ziech 'n "Foraal Gemeinsjap" umtot 't zien otonomie baseert op 't *foraal rech*, ofwel 't rech wat kump oet de historische *[[fuero|fueros]]* (vrijhede, gewoentes) vaan de streek. Um die reie hèt 't regionaal parlemint daan ouch *Parlamento Foral*, de regering *Gobierno Foral*, enzoe door.

Navarra heet 'ne eige pelitie, de Policia Foral, en 'n eige fiscaal administratie, die zelf de mieste belastinge in Navarra int en 't aondeil vaan de centraal euverheid in de belastinge doorbetaolt aon de Spaonse sjatkis (in de mieste Spaonse regio's weurt de belasting geind door de centrale euverheid). Ouch 't taolgebruuk weurt door de Navarrese euverheid geregeld.

## Bestuurleke indeiling
De provincie Navarra besteit oet 7 comarca's die op hun beurt oet gemeintes bestoon. De comarca's vaan Navarra zien:
* Navarra Húmeda del Nordeste
* Valles Pirenaicos
* Cuencas Prepirenaicas
* Navarra Media Occidental
* Navarra media Oriental
* Ribera Estellesa
* Ribera Tudelana

 
## Taol
Spaons is same mèt Baskisch de officieel taol in Navarra. Spaons is de officieel taol in de gaanse regio, Baskisch inkel in het noordelek, dunbevolk deil. De lèste jaore wint 't Baskisch evels terrein op 't Spaons in Navarra. 38% vaan de nui studente die aon de UPNA (*Universidad Pública de Navarra*) koume studere kint naomelek Baskisch.

## Rifferenties
Veurhoed

De **veurhoed** of **preputium** is in de miensjelike anatomie d'n dóbbellaogse vaoj van gled spierweefsel, aore, ziène, hoed en sliemvlees dae d'n eikel van de penis bedèk. 't Is redelik bewaegbaart en rèkbaart en deentj es e netuurlik smeermiddel.

De veurhoed kan gemeinelik waere trögkgetróch euver d'n eikel. De maot van bedèkking van d'n eikel in 'ne slappen of erekten toestandj hèngk aaf van de lingdje van de veurhoed. De veurhoed is mit de gebaorte vasgehecg aan d'n eikel en kan gemeinelik neet waere trögkgetróch bie kinjer.

Volges de Werreldgezóndjheidsorganisaasje is 't doel van de veurhoed ónzeker; 't kan zeen veur d'n eikel vöchtig te haoje, d'n óntwikkelendje penis te besjurme of seksueel plezeer te verhuège door de aanwaezigheid van ziènreceptore.

Bie de besniejenis (circumcisie) wuèrtj gemeinelik de veurhoed eweggehaoldj en blief d'n óntbloadjen eikel euver. Zónger de besjurming van de veurhoed kan d'n eikel get óngeveuliger waere.
Aveiro (distrik)

**Distrik Aveiro** ([IPA: aˈvɐjɾu]) is 'n distrik in 't noorde vaan Portugal. 't Distrik grens in 't noorde aon Porto, in 't ooste aon Viseu, in 't zuie aon Coimbra en in 't weste aon d'n Atlantischen Oceaon.

## Bestuurleke indeiling
't Distrik Aveiro is oonderverdeild in 19 gemeintes (*municípios*):
* Águeda
* Albergaria-a-Velha
* Anadia
* Arouca
* Aveiro
* Castelo de Paiva
* Espinho
* Estarreja
* Ílhavo
* Mealhada
* Murtosa
* Oliveirade Azeméis
* Oliveira do Bairro
* Ovar
* Santa Maria da Feira
* São João da Madeira
* Sever do Vouga
* Vagos
* Vale de Cambra

## Fysische geografie
't Zuielek deil vaan 't distrik ligk euver 't algemein oonder de 100 meter bove zieniveau. Mie nao 't noorde en 't ooste weurt 't heuvelechteg, en in 't noordooste zelfs bergechteg, mèt huugdes vaan bijnao 1400 meter.
Prostaat

De **prostaat**, **prostaot**, **prostaatkleer** of **prostaotkleer** is e deil van 't veurtplantjingsstèlsel det veurkump bie mennelik zougdere. Hae ligk óngere urienblaos en tösse de ènjderm, de krinkspier, 'n aantaal slaagaor en inkel ziènbunjele. De functie van de kleer is zoaget ei derdje van de zaodvleujstoffe van de man te perducere. De kleer is aevel neet nuèdzakelik veur de veurtplantjing en kan dus waere betrach es e betrèkkelik ónwichtig orgaan. Sómmige weitesjappers vermeuje aevel det 't houfènj van de prostaatkleer is veur 't veurtplantjingskenaal taenge infeksjes van de urienwaeg te besjurme.
Valencia (otonoom regio)

**Valencia** (Valenciaons: *Comunitat Valenciana*, Spaons: *Comunidad Valenciana*) is ein vaan de otonoom regio's vaan Spanje. De hoofstad is 't gelieknaomege Valencia. In 't noordooste grens de regio aon Catalonië, in 't noordweste aon Aragón, in 't weste aon Castilië-La Mancha en in 't zuie aon Murcia. De regio heet 'n zier lange köslijn aon de Middellandse Zie. D'n invlood vaan de zie zörg veur 'n mild klimaat. Door de lang strande en väöl zon weurt de regio jaorleks door väöl toeriste bezeuk.

## Bestuurleke indeiling
De regio Valencia is oonderverdeild in drei provincies (getalle oet 2012-2015):

## Taol
Spaons is officieel taol in de regio, mer ouch Valenciaons heet 'ne officiele status. Allewel Valenciaons geneump weurt 't door taolkundege gezeen es dezelfde taol es Catalaons, mèt klein regionaol versjèlle.
Bragança (distrik)

**Bragança** (Portugees: *Distrito de Bragança*; Mirandees: *Çtrito de Bérgancia*) is e distrik in 't oetesjte noardoeëste va Portugal. Zing oppervlaak is 6.608 km² en in 't distrik woeëne 139.344 lüj (2014). 't Distrik grens in 't noarde en oeëste aa de Sjpaanse regio's Galicië en Castilië en León. In 't weste, zuudweste en zude grens Bragança aa de Portugese distrikte Vila Real, Viseu en Guarda. Zing hoofsjtad is 't gelieknamige Bragança. Bis 1976 hoeëte 't tot g'n provins Trás-os-Montes e Alto Douro. 

## Administratieve idelóng
Bragança is wieër verdeeld i twelf gemingdes:
* Alfândega da Fé
* Bragança
* Carrazeda de Ansiães
* Freixo de Espada à Cinta
* Macedo de Cavaleiros
* Miranda do Douro
* Mirandela
* Mogadouro
* Torre de Moncorvo
* Villa Flor
* Vimioso
* Vinhais
Darmstadtium

**Darmstadtium** is e sjemisch element mit es symboal **Ds** en 't atoamnómmer 110. 't Is dinkelik e gries of zilverkluèrig euvergangsmetaal.

Darmstadtium kump van netuur neet veur oppe aerd en mót synthetisch waere geperduceerdj. In 1994 is 't metaal veur 't ièrs aangemaak door Duitse weitesjappers. In 2003 woort 't element d'n hujige naam gegaove, nao Darmstadt, de plaats wo 't veur 't ieës woort gesynthetiseerdj; daoveur sting 't bekandj es **ununnilium** (Uun).
Nihonium

**Nihonium** (officieel: **Ununtrium**) is e sjemisch element mit es symboal **Nh**/**Uut** en 't atoamnómmer 113. 't Is dinkelik e gries of zilverkluèrig euvergangsmetaal.

Nihonium kump van netuur neet veur oppe aerd en mót synthetisch waere geperduceerdj. In 2004 is 't metaal veur 't ièrs ónómstoatelik aangemaak door Japanse weitesjappers. In november 2016 wuèrtj 't element in alle wersjienlikheid de nuje naam gegaove, nao Nihon, de plaats wo 't veur 't ieës woort gesynthetiseerdj; daoveur steit 't nag bekandj es **ununtrium** (Uut).
Geloërveld

**Geloërveld** is 'n buurtsjap en industrieterrein van Belvend in de gemeinte Venlo. De buurtsjap ligk get ten naorde van 't dörp, ingeklemp tösse de sjpaorlien Venlo-Remung en de A73. 't Tegelse kèrkdörp Sjteil ligk ten naorde van 't industrieterrein en in 't oeëste grens 't aan Geloeë. Get ten zuje ligk de buurtsjap De Panneberg, wat inmiddels tot 't terrein behuurt.

In Geloërveld woeëne gen minse. 't Is 'n modern bedriefsterrein en de meiste gebouwe höbbe 'n industrie- of winkelfunksie.

## Brón(ne)
Decreolisatie

**Decreolisatie** is 't verdwijne vaan de typische kinmerke oet 'n creooltaol. De creooltaol in kwestie geit daan ummer mie liekene op de taol boe-op ze gebaseerd is, umtot die lèste taol in häör gebeed dèks es acrolek deent. De typische kinmerke vaan de creooltaol weure daan es 'foute' gezeen en 'gecorrigeerd' aon de hand vaan de brontaol.

Decreolisatie is de normale gaank vaan zake in diverse stadia wienie 'n creooltaol gevörmp weurt. In de ierste fase oontsteit e pidgin, wat allein veur communicatie tösse sprekers vaan aander taole is gemeind. Vervolgens weurt dit op kinder doorgegeve en geit me spreke vaan 'n creooltaol. Wienie de sprekersgemeinsjap in contak blijf mèt sprekers vaan de oersprunkeleke brontaol, beveurbeeld wienie slaove 'n creooltaol spreke die op de taol vaan hun meisters is gebaseerd, zal de brontaol es veurbeeld blieve dene en minstens veur de oontliening vaan nui wäörd weure gebruuk. Vaan echte decreolisatie sprik me evels pas wienie de structuur vaan de taol häör typerende kinmerke verluis: es ouch de grammair gecorrigeerd weurt of de fonologie weurt aongepas. Dit gebäört dèks wienie de sprekers nao sjaol goon en in de brontaol weure oonderweze.

Sinds in de negentienden iew de slaovernij woort aofgesjaf, en de inheimse bevolking nao sjaol begós te goon, zien väöl creooltaole aon dit perces oonderworpe. Zoe veraandere allewijl diverse op 't Ingels gebaseerde creooltaole mie en mie in conventioneel dialekte. Op d'n door kin 'n creooltaol zoe gans oplosse. Boe evels 'n aander taol es de brontaol op sjaol en in de media weurt gebruuk, blijf de typische creoolstructuur väöl beter bewoerd. Dit versjèl zuut me gans dudelek es me 't Guyaans Creoolingels en 't Sranantongo (sinds de zeventienden iew aofgesnoje vaan 't Standaardingels) vergeliek.