1653

1650 - 1651 - 1652 - **[[1653]]** - 1654 - 1655 - 1656 
## Gebäörtenisse

* 28 fibberwarie - Begin van de Driedaagse Zeësjlaag veur de kus van Kent.
* fibberwarie - Keuning Lodewijk XIV van Frankriek dans mèt in 't "Ballet de La nuit" van Jean Baptiste Lully. Hae haet de rol van "Zónnekeuning", en hae kump dao neet meë vanaaf.
* De Sjtate-Generaal laote 60 nuuj aorlogssjepe boewe van ein verbaeterd model.
* De verbanne Karel II van Èngelandj beejt de Repebliek samewirking aan.
* 't Sjlechte verloup van de aorlog leijt tot ein oplaeving van de róp nao Oranje.
* 14 mieërt - Admiraal van Galen vernetigt ein Èngelsje vloot die ter versjterking van de Èngelsje Levantvloot nao Livorno gesjtuurd wirt.
* Zelfs in de Noordzeë beginne Nederlandjers aeve sjnel Èngelsje sjepe te veraovere es de Èngelsje mèt hun sjepe doon.
* 20 april - In Èngelandj verdrief Oliver Cromwell mèt 30 bewaopende de róndj 100 aafgevaerdigde van 't Rómpparlamènt. 
* 12 juni – 13 juni – Biej de Zeësjlaag biej Nuujpaort versjleit de Èngelsje vloot de Nederlandjse vloot, die 17 sjepe kwietraak.
* 10 augustus - De Nederlandjse vloot verlus de Sjlaag biej Ter Heijde (*Battle of Scheveningen*). Maarten Harpertszoon Tromp kump hiebiej óm. 
* 20 september - Rijcklof van Goens wirt door de VOC beneump tot commissaris en commandeur van Ceylon.
* November - Oliver Cromwell besef dat hae niks mèt deze aorlog zal winne en wilt vreje zónger verlees of wins. Hae is beduch veur eine trukkeër van de Oranjes en -nog meë- hun Stuart-verwante.
* 11 november - Cornelis Tromp wirt beneump tot sjout-biej-nach biej de Admiraliteit van Amsterdam.
* 't Graaf van Childerik I wirt óntdèk.
* 16 december - Oliver Cromwell wirt *Lord Protector* van Èngelandj, Sjotlandj en Ierlandj.
* Nederlandj annexeert 't eilandj Solor in Indonesië.
* Hendrik Hamel óntdèk biej eine sjipbreuk Korea.
* Royal Delft/De Porceleyne Fles in Delft is opgerich.
* D'r volge relle in Dordrecht, Den Haag, Rotterdam en veural Enkhoeze wo 't volk ein aantal daag de sjtad euvernump.
* De Repebliek gebruuk ziene grip op 't Oaszeë- en Middellandjse Zeëgebeed óm de Èngelsje gans oet dees gebeje te waere. 't Verbóndj mèt Denemarke maak 't meugelik de Sont te sjlute.

## Meziek
* Jean-Baptiste Lully compeneert 't ballèt *La nuit*

## Literatuur
* Constantijn Huygens sjrief *Trijntje Cornelis*

## Beeldende kuns
* Rembrandt voltoajt zien sjilderiej * 't Offer van Isaac*. Dit sjilderiej is in 't bezit van de Hermitage in Sint-Petersburg. 
* Rembrandt voltoajt ouch zien sjilderiej Aristoteles pienzend biej ein borsbeeld van Homerus. Dit sjilderiej is in 't bezit van 't Metropolitan Museum of Art in New York. 

Plaetje:Rembrandt Harmensz. van Rijn 013.jpg|*[[Aristoteles pienzend biej ein borsbeeld van Homerus]]* (1653) door Rembrandt van Rijn
Plaetje:Il castello di Bentheim (Jacob Van Ruisdael).jpg|*Kesjteël Bentheim* (1653) Jacob Isaacksz. van Ruisdael
Plaetje:Le Christ et la femme adultère - 1653 - Nicolas Poussin - Louvre - INV 7282 ; MR 2321.jpg|*Le Christ et la femme adultère* (1653) Nicolas Poussin, Louvre


## Gebaore
* 17 fibberwarie - Arcangelo Corelli, Italiaanse violis, compenis en meziekleëraar (gesjtórve 1713)
* 1 juni - Georg Muffat, Duutsje orgelcompenis (gesjtórve 1704)
* 5 juli - Thomas Pitt, gouverneur van Madras (gesjtórve 1726)
* 9 augustus - John Oldham, Èngelsje dichter (gesjtórve 1683)
* 1 september - Johann Pachelbel, Duutsje barokorganis en –compenis (gesjtórve 1706)
* 18 oktober – Abraham van Riebeeck, Gouverneur van de VOC (gesjtórve 1713)
* 16 november – Joan van Hoorn, Gouverneur van de VOC (gesjtórve 1711)

## Gesjtórve

* 23 mieërt – Johann van Galen (ca. 49), Duutsj-Nederlandjse zeëoffeseer
* 10 augustus - Maarten Harpertszoon Tromp (55), admiraal in de Nederlandjse marine.
* 3 oktober – Marcus Zuerius van Boxhorn (41), Nederlandjse geleërde

;datum ónbekènd
* Artemisia Gentileschi , Italiaanse sjilderes