Literatuur euver 't Limburgs

**Literatuur euver 't Limburgs** (de Limburgse taol, of euver ein vaan de Limburgse dialekte), begint te versjijne in de twiede hèlf vaan de 19e iew. D'n ierste dee e weitensjappelijke besjrijving gaof vaan e Limburgs dialek, waor Guillaume Franquinet, dee in 1851 zien 'Proeve over 't taaleigen der stad Maastricht' publiceerde. In 1884 publiceert Jakob Jongeneel oet Heerle *Een Zuid-Limburgsch taaleigen, Proeve van vormenleer en woordenboek der dorpsspraak Heerle*, wat me kin zien es 't ierste woordebook vaan e Limburgs dialek. 

Zuug hie veur  'n euverziech van de Limburgse literatuur (Literatuur in 't Limburgs).

## Gesjiedenis
**Literatuur euver 't Limburgs** (de Limburgse taol, of euver ein vaan de Limburgse dialekte), begint te versjijne in de twiede hèlf vaan de 19e iew. D'n ierste dee e weitensjappelijke besjrijving gaof vaan e Limburgs dialek, waor Guillaume Franquinet, dee in 1851 zien 'Proeve over 't taaleigen der stad Maastricht' publiceerde. Heer waor ouch ein vaan de opriechters vaan 't weekblaad *[[De Maasgouw]]*, boe-in vaanaof 1879 regelmaoteg bijdrages versjene euver mèt naome 't Mestreechs. In 1884 publiceert Jakob Jongeneel oet Heerle *Een Zuid-Limburgsch taaleigen, Proeve van vormenleer en woordenboek der dorpsspraak Heerle*, wat me kin zien es 't ierste woordebook vaan e Limburgs dialek. 'n Ierste publicatie euver 't Remunjs versjijnt in 1889. Ouch de ierste twinteg jaor vaan de 20e iew kinne nog gerekend weure tot de heibaove besproke pioneersfase. Hei en dao zien 't inkelinge die ziech mèt de bestudering vaan de Limburgse dialekte bezeg hawwe: C. Breuls (Mestreechs), Th. Timmers (Zittesj), J. Schrijnen (Limburgse dialekte).

Vaanaof de opriechting vaan de vereiniging Veldeke in 1926, beujt 't gelieknaomeg tiedsjrif e platform veur publicaties in en euver de Limburgse dialekte. Daomèt zien v'r in de daarteger jaore 't aontal publicaties touwnumme. Belaankrieke vertegewoordegers vaan dees generatie zien: J.C.P. Kats (Remunjs), W. Dols (Zittesj), E. Jaspar en H.J.E. Endepols (Mestreechs), en euver de Limburgse dialekte in 't algemein: W. Roukens en J.van Ginneken.

'n Volgende opleving in de belangstèlling veur de dialekte gief 't vaanaof de jaore zesteg. De belangriekste vertegewoordeger vaan dees periode is A. Weijnen, dee in 1982 same met P.Goossens 't Woordebook van de Limburgse Dialekte (WLD) begint. Vaanaof de jaore zeventeg kriege ouch mie en mie plaotse hun eige woordebook. In 1997 weurt 't Limburgs 'n officieel erkinde streektaol, 'n Europese minderheidstaol. Dao kump 'ne raod veur 't Limburgs en 'ne streektaalfunctionaris. Dat zörg opnui veur 'n touwnaome vaan 't aontal publicaties euver de Limburgse dialekte. Daoneve oontstoon diverse websites mèt es oonderwerp plaatseleke taol en dialek.

## Euverziech publikaties
:*Zuug ouch: [[Lies vaan Limbörgse dictionaire en idiotica]]*
't Volgende euverziech vaan publicaties euver de Limburgse taol pretendeert neet volledeg te zien:

### 19e iew
* 1884 Jakob Jongeneel oet Heerle publiceert *Een Zuid-Limburgsch taaleigen* (Proeve van vormenleer en woordenboek der dorpsspraak Heerle.)

### 20e iew
* 1905 *Het dialect der stad Maastricht* van J. Houben
* 1914 *Vademecum handelt over Maastrichtsch dialect* door C. Breuls
* 1917 Theodoor Dorren oet Valkeberg publiceert *de Woordenlijst uit het Valkenburgsch plat met etymologische en andere aanteekeningen.*
* 1926 tot 2006 tiedsjrif van Veldeke mèt artikele euver dialek, volkscultuur en literatuur.
* 1955 *Diksjenaer van 't Mestreechs* door H.J.E. Endepols
* 1974 *De Chinezen van Nederland*, opstellen over Limburgse dialekten en een bibliografie door Jan Notten. Herzene drök in 1988.
* 1985 *Remunjs waordebook* van J.C.P. Kats
* 1986 *Sjöd miech nog eint in: Het dialect van Maastricht* door Phil Dumoulin en Jan Coumans
* 1996 *Een eeuw Limburgse Dialectologie*, Veldeke taalstudie nr. 1 i.s.m. de Vereniging voor Dialect en Naamkunde, div, sjrijvers
* 1982 - 2008 *Woordenboek van de Limburgse dialecten* (WLD) opgezat door A. Weijnen en wijer door J. Goossens en A. Hagen.
* 1983 *Aanwijzingen voor de spelling van de Limburgse dialecten* door Jan Notten
* 1998 *Iech kal ooch Limburgs* door (lèspakket veur secundair ónderwies) Rob Belemans
* 1999  Praote euver 't Mestreechs door Ton van de Wijngaard

### 21e iew
* 2000 *Geere gesproke? Taalattitudes van Maastrichtenaren ten opzichte van het Maastrichts*, doctoraalscriptie van T. Paanakker
* 2002 *Maastrichts*. serie *Taal in stad en land*, door Ben Salemans en Flor Aarts
* 2002 *Lies van Limburgse plaats- en gemeintename* (plaatsname) i.o.v. Veldeke-Limburg door Frens Bakker
* 2002 Eindrapport euver de *Limburg Enquête* 2001-2003 (Raod veur 't Limburgs en Bureau streektaol) door Rob Belemans
* 2002 *Maastricht, Maestricht, Mestreech. De taalverhoudingen tussen [[Nederlands]], [[Frans]] en [[Mestreechs]] in de 19e ièw* door M. Kessels van der heijde.
* 2003 *Venlo, Zittert en Remunj* in de serie *Taal in stad en land* door Pierre Bakkes
* 2003 *Heerlens Nederlands* in de serie *Taal in stad en land* door Leonie Cornips
* 2003 *Sjpelling van de Limburgse dialekten* (de Veldekesjpelling) (i.s.m. de raod veur 't Limburgs en Bureau sjtreektaal)
* 2004 *Dialect en school in Limburg* door Sjaak Kroon en Ton Vallen
* 2004 *Je eigen Taal*, bureau voor de sjtreektaal door Pierre Bakkes
* 2004 *Belgisch-Limburgs* in de serie *Taal in stad en land* door Rob Belemans en Ronny Keulen.
* 2005 'n *Limburgs etymologisch woordebook* (dialek: Valkebergs) van Henk Thewissen
* 2006 T.g.v. 80 jaor Veldeke-Limburg: Publikatie vaan 't book mèt cd van SGV-enquête: *100 jaor Limburgs*, door (Schrijnen, Van Ginneken en Verbeeten), dat 'n representatief beeld gief vaan 't dialekgebroek in die periode.
* 2007. Veldeke gief 'n populair wetensjappeleke studie oet, *Riek van Klank*. 't Book behandelt de streektaal Limburgs en heibij weure alle Nederlands Limburgse en Belsj Limburgse dialekte besjreve mèt hun gemeinsjappeleke en speciaal kènmerke.
* 2009 Stichting Historie Geuldal, jaorbook: Nederlandse vertaling van *Göhltal-Karolingisch-Fränkisch-artikel* oet 2006.