open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Thomas van Aalten

**Thomas van Alten** (26 september 1978, Huissen) is 'ne Nederlandstaolege sjriever oet Nederland, dee actief is in 't sjrieversjap sinds 2000. De sjriever is bekind um wèrke wie *Zoetermeer*.

## Oeuvre
Hei volg 'n lies vaan beuk vaan de sjriever in de originele Nederlandse taol.
* Sneeuwbeeld (2000)
* Tupelo (2001)
* Sluit deuren en ramen (2003)
* Coyote (2006)
* De onderbreking (2009)
* De schuldigen (2011)
* Leeuwenstrijd (2014)
* Henry! (2016)
* Een vrouw van de wereld (2020)
* Voorstad (2022)

## Zuug ouch
* Lies van Nederlandstalige sjrievers
Jan van Aken

**Jan van Aken** (9 augustus 1961, Herwen-en-Aerdt) is 'ne Nederlandstaolege sjriever oet Nederland, dee actief is in 't sjrieversjap sinds 2000. De sjriever is bekind um wèrke wie *De Ommegang*.

## Oeuvre
Hei volg 'n lies vaan beuk vaan de sjriever in de originele Nederlandse taol.
* *Het oog van de basilisk* (2000)
* *De valse dageraad* (2001)
* *De dwaas van Palmyra* (2003)
* *Het fluwelen labyrint* (2005)
* *Koning voor een dag* (2008)
* *De afvallige* (2013)
* *De ommegang* (2018)

## Zuug ouch
* Lies van Nederlandstalige sjrievers
Rogier van Aerde

**Rogier van Aerde** (4 oktober 1917, Rotterdam - 8 november 2007, Apeldoorn) is 'ne Nederlandstaolege sjriever oet Nederland, dee actief is in 't sjrieversjap sinds 1941. De sjriever is bekind um wèrke wie *Kaïn*.

## Oeuvre
Hei volg 'n lies vaan beuk vaan de sjriever in de originele Nederlandse taol.
* Kaïn (1941)
* Stem in de woestijn (1943).
* Bezet gebied (1946)
* Stenka Razin (1948)
* Nooddorp (1951).
* Marcel Pagnol: Manon van de bronnen (1955)
* De arme bruiloftsgast. Levensroman van Paul-Marie Verlaine, dichter, minnaar, bohémien (1956)
* Vogel zonder nest (1956)
* Fraude (1960)
* Iets beters dan de dood (1964)
* Als je kind je lief is. Opvoeding in de eerste levensjaren (1978)
* Voor wie anders. Roman (1978).

## Zuug ouch
* Lies van Nederlandstalige sjrievers
Seyed Ali Mousavi Noor

**Seyed Ali Mousavi Noor** (Ramhormoz, 7 miert 2006) is 'nen Iranese karateka.

## Extern linke
* World Karate Federation
Özcan Akyol

**Özcan Akyol** (7 april 1984, Deventer) is 'ne Nederlandstaolege sjriever oet Nederland, dee actief is in 't sjrieversjap sinds 2010. De sjriever is bekind um wèrke wie *Eus* en *Turis*.

## Oeuvre
Hei volg 'n lies vaan beuk vaan de sjriever in de originele Nederlandse taol.
* Taakstraf (2010), kortverhaal
* Zero Impact (2011), kortverhaal, ISBN 9789044617849
* Eus (2012), roman, ISBN 9789044626391
* Hé scheids, jij hebt thuis zeker niks te vertellen? (2014), bundel samen met @DuBlanqeBogarde, ISBN 9789044626162
* Wij vieren geen feest (2014), kinderboek, ISBN 9789044627169
* Turis (2016), roman, ISBN 9789044641271
* Dilemma (2017), kortverhaal
* Pessimisme kun je leren (2018), bloemlezing van het werk van dichter Lévi Weemoedt, ISBN 9789038806310
* Generaal zonder leger (2020), Amsterdam, CPNB, Boekenweekessay, ISBN 978 90 5965 5171

## Zuug ouch
* Lies van Nederlandstalige sjrievers
Arnold Aletrino

**Arnold Aletrino** (1 aprèl 1858, Amsterdam - 17 jannewarie 1916, Montreux) waor 'ne Nederlandstaolege sjriever oet Nederland, dee actief waor in 't sjrieversjap sinds 1877. De sjriever is bekind um wèrke wie *Zuster Bertha*.

## Oeuvre
Hei volg 'n lies vaan beuk vaan de sjriever in de originele Nederlandse taol.
* 1877: 'Eene schets naar de natuur'
* 1878: 'Peet Mie' en 'Onze schutterij'
* 1880: 'T' vertrek der mailboot'
* 1882: 'Anti-semietisme'
* 1883: 'Iets over hoofdpijn'
* 1886: 'In 't donker'
* 1886: 'Een dag van regen'
* 1887: 'Uit den dood'
* 1887: 'Een zang'
* 1887: 'Een einde'
* 1888: 'Gasthuisschetsen'
* 1888: 'Een achtermiddag'
* 1889: 'Zuster Bertha, fragmenten van een onuitgegeven roman'
* 1889: Uit den dood, en andere schetsen.
* 1891: Zuster Bertha.
* 1895: Martha. 
* 1895: Novellen.
* 1900: Uit 't leven. Amsterdam : Tierie en Kruyt.[25] 
* 1902: 'Hoe een roman wordt geschreven,' in: De XXe Eeuw, 8e jrg. (juni 1902), p. 702-745.[26]
* 1906: Line. Amsterdam.
* 1906: Stille uren. Amsterdam.
* 1912: 'Verloving,' in: DNG, 27e jrg.

## Zuug ouch
* Lies van Nederlandstalige sjrievers
Han B. Aalberse

**Han B. Aalberse** (20 december 1917, Bruinisse - 12 jannewarie 1983, Bruinisse) waor 'ne Nederlandstaolege sjriever oet Nederland, dee actief waor in 't sjrieversjap sinds 1949. De sjriever is bekind um wèrke wie *Meisjes vragen*.

## Oeuvre
Hei volg 'n lies vaan beuk vaan de sjriever in de originele Nederlandse taol.
* 1955 - De liefde van Bob en Daphne deel I - Cyclus De Wijde Horizon deel I.
* 1957 - De liefde van Bob en Daphne deel II - Cyclus De Wijde Horizon deel II.
* 1959 - De liefde van Bob en Daphne deel III - Liesbeth en de wereld van Bob en Daphne - Cyclus De Wijde Horizon deel III.
* 1968 - De liefde van Bob en Daphne deel IV - Lucie, Liesbeth en Daphne - Cyclus De Wijde Horizon deel IV.
* 1970 - Chico
* 1972 - Raimundo
* 1976 - Dolores
* 1978 - De vurige liefde van Inez
* 1981 - Bob & Daphne: Een prille liefde (oorspronkelijke titel: De liefde van Bob en Daphne; deel 1)
* 1982 - De liefde van Bob & Daphne: Ontluikende driften (oorspronkelijke titel: De liefde van Bob en Daphne; deel 2)
* 1983 - Liesbeth en de wereld van Bob en Daphne
* 1984 - De wereld van Bob & Daphne: Erotische avonturen (oorspronkelijke titel: Lucie, Liesbeth en Daphne)

## Zuug ouch
* Lies van Nederlandstalige sjrievers
Vieftiende iew veur Christus

zèstiende iew veur Christus - **vieftiende iew veur Christus** - veertiende iew veur Christus
De **vieftiende iew veur Christus** leep vaan 1500 v.Chr. tot en mèt 1401 v.Chr. De Hethiete koume tot groete expansie, dewijl Egypte nog in de (vreuge) bleujtied vaan 't Nui Keuninkriek zit. In Griekeland goon de Myceners de Minoërs euvervleugele. De Assyriërs en Babyloniërs hadde ouch nog hun besjavinge, die evels d'n tied neet mèt hadde; Babylon woort geregeerd door 't riek Karduniaš. In China regeerde volgens de euverlievering de Shangdynastie; 't gief evels gein gesjreve bronne oet deen tied. In Midde-Amerika vint me de ierste spore vaan 'n besjaving, naomelek die vaan de Olmeke.

## Groete gebäörtenisse
*Jaortalle zien oonderwerp vaan interpretatie.*
* 1504-1492: Nao campagnes oonder Toetmoses I weure zoewel Neder-Nubië es de Levant bij Egypte ingelief.
* 1479: Toetmoses III kump aon de mach; heer nump ze euver vaan zien tant en stiefmoojer Hatsjepsoet.
* ca. 1460: De Kassiete euverluipe Babylon en stiechte 'n dynastie die iewelaank aon de mach zal blieve.
* 1457: In de Slaag bij Megiddo hojt 't leger vaan Toetmoses de opstandige Kanaäniete neer.
* ca. 1430: begin Riek vaan de Hittiete oonder Tudhaliya I.
* ca. 1420: De Myceners loupe Kreta oonder de voot. Knossos weurt mesjiens gebrandsjat, meh de Mionische cultuur blijf bestoon.

### Zoonder jaortal
* ca. 1500: begin Mumuncultuur in Korea.
* ind vieftienden iew: opkoms Lineair B, boe-in 't Myceens Grieks weurt gesjreve.
* ierste spore vaan de Olmeekse besjaving
* bleujtied graafheuvelcultuur

## Persoene
* Hatsjepsoet
* Toetmoses III
* Tudhaliya I
Votem

**Votem** (oach in ‘t Welsj *Votem*; in ‘t Fraans *Vottem*) ees ‘n dörrep dat noe bie Herstal huët. Et sjtèèt bekaant vör zn frèèze, mè de krijee èès al laang gesjloate.

## Baande met d’r sjtriëk
### D’r weend
Went d’r weend van ‘t oeëste kèam nömde ze dem ee Votem d’r *Vint d'Åbe* (d'r weend va Aobel). Dè is hel kaod en wor sjlèët vör hun frèèze.

### ‘n Wiets
-	Do zèèt d’r jong: “Pa, wet-der dat, oe liek Votem”? 

-	En d’r papp: “Jà, do oavve Luuk örreges…”

-	“Nèè, pappa, teusje *batsem* ee..”

-	“Och toe…”

## Externe leenk
* Votem op d'r Fraanse Wikipedia https://fr.wikipedia.org/wiki/Vottem

## Brónne
Riget

**Riget** of **The Kingdom** ('t *Riek* of 't *Keuninkriek*) is 'ne film oet 1994.

De film weurt euver 't algemein gezeen es 'ne belaangrieke film binne de cinema vaan kemedie, dramafilms, fantasy (*fantasie*), horror, mystery (*mysterie*).

De film woort geregisseerd door Lars von Trier en Tómas Gislason en heet 'nen doer vaan 561 menute.

## Brón
* IMDB.com, informatie euver de film
Caro diario

**Caro diario** (*Leef daagbook*) is 'ne film oet 1993.

De film weurt euver 't algemein gezeen es 'ne belaangrieke film binne de cinema vaan biografiefilms, kemedie, dramafilms.

De film woort geregisseerd door Nanni Moretti en heet 'nen doer vaan 100 menute.

## Brón
* IMDB.com, informatie euver de film
Voeres Alternateef

**Voeres Alternateef** (in et Flamsj: “Voerens Alternatief”, in ‘t Fraans: *Alternative Fouronnaise*) (°2023) èès ‘n lokale partiej ee Voere, de Belsj-Leemburgse gemiengde bekaant veur taalprobléme. De partiej haat Flamsje en Welsje léde, en sommege howwe een partiejkaat va N-VA e van der Défi ee gen tèsj wèn de partiej opgereech weuëd. Der sjlogan va Voeres Alternateef ees in ’t platt: ***Ver kalle mit***.

## Participasje van de luuj
‘t Voeres Alternateef es gèng taalpartiej. Het gèèt euver participasje van de luuj en ékere Voerenèr is welkom, de Flamèndere en de Welsje.
 
‘t Voerens Alternateef respecteert daat de gemiengde Voere bie ’t Flamsj èès, mèè ze haant niks tège de facilitète veur de Welsje. De partiej zèèt dat de luuj va Voere geunt beslisse of de partiej gèèt mittoewe met de sjtemmeriej veur de gemiengde ee 2024.

## Ontsjtoewe va Voeres Alternateef
Voeres Alternateef weuëd ee 2023 opgereech as een twèjtalige politieke partiej ee Voere. De sjtichter zeunt: 
* D'r Reek Tomsè (Rik **Tomsin**), der ICT maan een de provinciale sjoeël ee Voere, vreuger OCMW-leed veur Voerbelange en ooch vörzitter van der gemiengderoad
* D'r Michaël Henne (Michaël **Henen**), ene muzieklierër en vreuger gemiengderaodsleed veur *Retour aux Libertés*. Der Henne is ooch dirizjent bie de Wèlsje harmoniej ee Sëmmèëte en bie de Flamsje sjeutteriej in ’t zelfde dörrep
* D'r Fred Banne (Fred **Banens**), ene toeristische ondernèmer
* D'r Manuel Hàrrio (Manoël **Hariot**), ene zelfsjtandige 
* D'r Gie Borre (Guy **Born**), ene toeristische ondernèmer, vrögere vörzitter va *Toerisme Voerstreek*
* D'r Pool Preense (Paul **Princen**), ene zelfsjstandige ee der horeca

## Reaksjes
Der vreugere burgemèèster va Voere, Hup Bruësj (Huub Broers): "Les extrêmes se touchent" (De extréme koame bieèè, en doamit bedeult-e de N-VA en ‘t Défi).

De N-VA haat der Gie Borre en der Reek Tomsè oet de partiej gezat, dat zeunt twèèj Voerenerre die mit an de weeg sjtonge va **Voeres Alternateef**.

Der Zjeng Lèvvo (Jean Levaux, gemiengderoadsleed veur Retour aux Libertés): "Ee Voere sjtemme de Welsje vör de Welsje partiej en de Flamèndere vör de Flamsje partiej, dus eech deenk dat die driede lies gèng toekoms haat."

## Externe leenk
* Officiële website

## Brónne
Platt va Rimmezjdel

't **Platt va Rimmezjdel** is a Plattduutsj dialek tösje de Uerdinger Seitenlinie en de Benrather Linie en heurt bie 't Oos-Voeres. Allewiel kalle de metste luuj ee Rimmezjdel Fraans, en wènt ze platt kalle haat dat evvel veul *influence* van 't Fraans. Nog mieë dan in aander dörepe in de ''commune'' va Voere is der moderne vocabulair oet 't Fraans övergenaome en neet oet 't Hoeëduutsj of oet 't good Flamsj. Dit gegève kan leje tot 't idee va Hollendere dat 't hie öm 'n Romaans dialek zow goeë, wat 't veu der moderne vocabulair ooch ees. Der grammèr es waal wie in 't Leemburgs. 

#### Eksampele
* Ee Rimmezjdèl zèèt me es me Platt kalt tòch gewon Joyeux Noël en Bonne Année.
* Wie de suppozitware gèng avvans mie howwe, haat de èfirmjèr 'n piekuur gezat. (in 't platt op 't Hollèndsj zow me zage: Toen de zetpille nèèt mie holpe, hat de verpleegster 'n sjpeut gegaeëve.)
* 't Es mich parèj, mae 'ch raon dich aa om mèt die vwatuur de roet neet mie op te goeë: de frenge zeunt op, de battriej is plat, d'r zjwè-de-culas sjtèèt op sjpringe en - has-te dat vu - et rezerve-rad mankeert. 
** *Compare* met 't platt wie zjuust övver de grens op 't Hollèndsj: 't Is mich egaal, mae 'ch raoj dich aan öm mèt dae otto d'r waeëg neet mie op te goeë: de remme wèrke neet mie, d'r accu is laeg, de V-sjnaor left neet mie lang en - has-te dat gezieë - 't rezerve-rad oontbrèkt.
** *Compare* met 't Good Flamsj: 't Is me gelijk maar ik raad u aan om met die auto de weg niet meer op te gaan: de remmen zijn op, de batterij is plat, de joint de culasse staat op het springen en - ge hebt het toch gezien? - er is geen reservewiel.
** *Compare* met 't Hollèndsj: 't Is me om het even maar ik raad je aan om met die wagen de weg niet meer op te gaan: de remmen zijn op, de accu is leeg, de V-snaar staat op het springen en - je zag het toch? - er is geen reservewiel.
** *Compare* met 't Fraans: Moi, ça m'est pareil, mais je te conseille de ne plus aller sur la route avec cette voiture: il n'y a plus de freins, la batterie est à plat, le joint de culasse va sauter et - t'as vu ça? - la roue de réserve manque.
João Vítor Silva

**João Vítor Silva** (Rio de Janeiro, gebore 9 mei 1996) is 'ne Braziliaanse acteur. 

## Extern linke
*João Vítor Silva - IMDb
Menhir

'ne **Menhir** (oet de Britse taole: *men* 'stein' en *hir* 'groet'; in 't Bretons is 't gewoen woord evels *peulvan*) is 'ne losstaonde, ceremoniële stein (monoliet). In 't algemein weure ze geassocieerd mèt 't Treisterbekervolk, zoe tösse 1800 en 2800 veur Christus. Dat is 'n Paleo-Europese cultuur die roond d'n euvergaank vaan steintied nao broonstied in Wes-Europa dominant waor. Me bringk de menhirs daomèt in verband mèt de megalithische cultuur die ouch de hunebèdder (oonder mie in Drenthe, meh ouch wied daoboete) en Stonehenge heet opgelieverd. Aander oonderzeuk zèt ze väöl wijer in 't verleie, tot wel zevedoezend jaor geleie.

## Functie en beteikenis
Euver de functies vaan menhirs is niks bekind; umtot de cultuur die ze bouwde is verdwene en gei sjrif heet naogelaote, moot me dao mer nao raoje. Ze kinne gedeend höbbe es hulp bij de tiedmeting, es zonnewiezer, meh hun plaotsing mèt tientalle biejein in beveurbeeld Carnac (zuug de foto) deit toch dinke tot ze zeker ouch 'n religieus functie hadde. Sommege menhirs drage ingepakde beelder: soms minsfigure, soms werktuige wie ploge, jókke, biele en sjiepersstave. Heimèt kin me dus allebei de veroonderstèllinge (gebruuksveurwerp en relizjie) oondersteune.

In d'n Ieslandse *[[Heimskringla]]* weurt vertèld tot 't oets de gewoente waor veur de doeje te cremere en stein veur ze op te riechte, en tot die geweente laank is aongehawwe. Es dit riechteg is, höbbe de Indo-Europeaone, i.c. de Germaone, dees geweente vaan 't treisterbekervolk euvergenome, en is 't verhaol in de sage 'n euverlievering oet deen tied.

## Verspreiing
Menhirs vint me in e groet gebeed vaan Noorwege tot aon Spaanje en Portugal, meh gans in 't bezunder in Ierland (boe ze veural veur bieste es sjoerpaole gedeend höbbe), in Bretagne en op Sardinië. Spaorzaom koume ze ouch in Midde-Europa veur. In Nederland en 't Belsj zien gein menhirs bekind.

Boeten 't gebeed vaan 't Treisterbekervolk gief 't ouch monoliete die soms menhirs weure geneump. Zoe'n stein vint me oonder mie in Armenië, in Indonesië en in Argentinië.

## In de modern cultuur
De menhir woort in de popcultuur oonsterfelek door zien associatie mèt Obelix, dee in de stripverhaole vaan *[[Asterix]]* menhirhouwer vaan beroop is. De Galliërs leefde evels *nao* d'n tied vaan 't Treisterbekervolk en maakde dus gein menhirs. Allewel tot 't es wits is gemeind, höbbe sommege lui de oteurs dat koelek genome. Väöl witse in de strip drejje um de sjijnbaar nötteloesheid vaan de menhirs, en de oonzekerheid in euzen tied boe ze veur gebruuk woorte.
Paries-Roubaix

**Paries-Roubaix** (Frans: **Paris-Roubaix**) is 'n eindaogse fietsrenkoers die begin aprèl gehawwe weurt. Me fiets euver e parcours vaan zoeget 250 kilometer door Noord-Fraankriek. De start waor vreuger in Paries meh is sinds 1977 ummer in Compiegne; de finish is sinds jaor en daag ummer in 't velodroom vaan Roubaix.

De koers is veural bekind gewore door de väöl stökker straotweeg mèt groof plavejje. Zeker bij slech weer kinne die gevierlek zien en mote de coureurs good hun bès doen veur neet te valle. Bij droeg weer kin me las kriege vaan opwejjende stöb. In de beginjaore waore zoe'n geplavejde weeg normaal; wie ze nao d'n Oorlog evels ummer zeldzaomer woorte, besloot me ze speciaol veur Paries-Roubaix te laote ligke. Door de groete probleme veur de rènners, en de groete kans op slech weer bij de koers, weurt Paries-Roubaix dèks de 'Hèl vaan 't Noorde' (*l'Enfer du Nord*) of kort-eweg 'de Hèl' geneump.

In 1896 al woort de ierste editie gefiets. Mèt alle oonderbrekinge door d'n Iersten en Twiede Wereldoorlog en de COVID-19-pandemie mètgetèld zien v'r in 2023 touw aon de 120e editie. Opvallend is 't disproportioneel aontal Belzje winners. 'ne Pendant veur vrouwlui gief 't sinds 2021.

## Winners
### Manslui

### Vrouwlui
Leo Hendrikx

**Leo Hendrikx** (Remund, 23 september 1923 - Heitse, 2 aprèl 2023) waor 'ne Nederlands-Limburgse veteraon oet d'n Twiede Wereldoorlog. Heer waore eine vaan de Ingelandveurders.

## Leve
Wie Hendrikx zèstien jaor waor, kaome de Pruse ziene woenplaots Häör bezètte. Mèt e paar vrun maakde heer e plan veur nao Ingeland euver te steke. In 1941 kaome ze, euver Spaanje en Curaçao, in Noord-Amerika terech. Dao kraoge ze 'n militair opleiing vaan drei maond. In 1942 woort heer versjeep nao 't Vereineg Keuninkriek, boe 'r tot piloot woort opgeleid.

In 1944 haolde Hendrikx zie brevèt en vloog 'r mèt de Spitfire oet euver bezat Nederland. In miert 1945 woort 'r touwgeveug aon 't 322 Dutch Squadron RAF, gestationeerd in 't al bevrijd Schijndel. Zjus veur de Bevrijing woort heer bij Warnsveld door de Pruse neergehaold. Op 13 mei woort heer bevrijd door de Canadeze.

Nao d'n Oorlog bleef Hendrikx nog drei jaor bij de Lochmach. Daan góng 'r studere aon de Universiteit vaan Wageningen en wèrke bij Heineken. Op daog veur veteraone kaom 'r nog geregeld opdaoge. Nog in 2021, mèt 97 jaor, vloog heer veur de lèste kier in 'ne Spitfire.

Hendrikx storf begin aprèl 2023, koelek 'n haaf jaor veur zienen hoonderste verjaordaag. Heer woort op 8 aprèl in Häör begrave. Bij d'n deens waore oonder mie börgemeisterse Désirée Schmalschläger en drager vaan de Willemsorde Marco Kroon presint.

## Ierbewieze
;Nederlandse
* Kruus vaan Verdeenste
* Draaginsigne Gewonden
* Iereteike veur Orde en Vrei
* Oorlogsherinneringskruus
* Verzatsherdinkingskruus
;Britse
* The 1939 to 1945 Star
* The France and Germany Star

## Bron
*Dit artikel gebaseerd op, en los vertaold oet, 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel.*
Finlandisering

**Finlandisering** is 't fenomeen tot e kleinder land zien politiek aonpas aon de wunse vaan e groeter land, dèks e naoberland. Bijgedachte is tot de agressie vaan dat groeter land dreig en tot 't kleinder land mèt dees politiek de groete naober te vrund wèlt hawwe veur neet aongevalle te weure.

De naom is aofgeleid vaan 't beleid vaan Finland in de Kawwen Oorlog. In dat land had de Sovjet-Unie direk nao d'n Twiede Wereldoorlog groeten invlood. Finland góng neet bij de NAVO, meh kós wel oontkoume aon de installatie vaan 'n communistische regering (in tegestèlling tot väöl len in Midde-Europa). Aon Jozef Stalin mós me belouve neutraol te blieve en censuur te plege op bibliotheke en bioscope. Dit censuurbeleid bleef tientalle jaore laank in stand. 't Beleid steunde veur e groet deil op de Paasikividoctrien vaan 1947, en woort jaorelaank in stand gehawwe door president Kekkonen, dee 't land vaan 1956 tot 1982 regeerde.

't Woord dook ind jaore zèsteg op 't academisch discours in Wes-Duitsland, meh voont al gaw ziene weeg nao de politiek. Veural rechse politici wie Franz Joseph Strauss en d'n Amerikaon Henry Kissinger pikden 't op. Zij gebruukden 't woord veur te waarsjouwe tegen 'n al te vrunteleke politiek nao de Sovjet-Unie: Wes-Duitsland en aander Wes-Europese len móste neet 'gefinlandiseerd' weure. In Finland zelf woort dit woord soms es beleideging opgevat.

Pas naotot oonder Gorbatsjov de glasnost es beleid woort ingeveurd - e gebäöre wat zoeget sameveel mèt 't ind vaan Kekkonen zien regering - góng me in Finland get mie kritiek op de Sovjet-Unie hure. Nao de Val vaan de Moer waor 'finlandisering' verleien tied. Wel perbeerde me ummer nog gooj relaties mèt Rusland te hawwe. Dit beleid veranderde radicaol in 2022, nao de Russischen inval in de Oekraïne. Zoewel bij de politiek es in de peblieke opinie kaom alum de roop um bij de NAVO te goon, boe de regering mèt instumde. In aprèl 2023 kaom Finland es 31e land bij de NAVO en indegde de Finse neutraliteitspolitiek definitief.
Runde vaan Vlaondere

De **Runde vaan Vlaondere** is 'n eindaogse fietsrenkoers, die eder jaor in de ierste week vaan aprèl in Vlaondere weurt gehawwe. 't Is mesjiens wel de groetste vaan alle Vreugjaorsklassiekers. 't Parcours vaan zoeget 250 kilometer wisselt eder jaor, meh löp veural door de provincies Wes- en Oos-Vlaondere en e bitteke door Antwerpe. Sinds kort (2021) alterneert de start tösse Antwerpe en Brugge. De aonkoms is sinds 2012 in Oudenaarde.

De ierste Runde vaan Vlaondere woort in 1913 gehawwe. In d'n tied veur d'n Oorlog waor 't veural 'n plavejjekoers. Umtot 't groetste deil vaan de Vlaomse weeg toen geplavejd waor, waor 't gei probleem gooj stroeke te vinde. Wie nao d'n Oorlog ummer mie weeg geasfalteerd woorte, besloot me 't accint te verlègke nao de Vlaomse Ardenne en woort de Runde mie 'n heuvelkoers. Bekind woort de Moer vaan Geraardsbergen, die vaan 1975 tot en mèt 2011 constant in 't parcours zaot.

De Runde vaan Vlaondere is in Vlaondere hendeg populair. Fietsrenleefhöbbers leve wekelaank denao touw en aon de kant stoon doezende lui te kieke. In de volksmoond weurt de Runde *Vlaanderens Mooiste* geneump, of 'de hoegmès vaan 't vreugjaor'.

'n Koers veur vrouwlui gief 't sinds 2004. Die is mèt 150 kilometer gans get korter.

## Winners
### Manslui

### Vrouwlui
Joshua Bassett

**Joshua Taylor Bassett** (gebore in Californië 22 december 2000) ies 'ne Amerikaanse acteur en zenger.

## Extern linke
*joshuatbassett.com
*Joshua Bassett - IMDb
Lies vaan Limbörgse dictionaire en idiotica

Vaan 't **[[Limbörgs]]** versjeen tösse 1983 en 2008 't *[[Woordenboek van de Limburgse Dialecten]]*. Dit geit veural um vocabulair en neet um klaankversjèlle; de lemma's zien zelfs euveral vernederlands opgesjreve. Lokaol dictionaire gief 't evels volop in zoewel Belsj es Nederlands Limbörg. Hei volg 'n zoe compleet meugeleke lies vaan plaotseleke dictionaire (ganse inventarisaties vaan 't vocabulair, dèks mèt informatie euver 't woordgebruuk en de grammatica debij) en idiotica (woordelieste mèt veural de bezunder wäörd, d.w.z. die in 't Nederlands neet veurkoume, neet gebrukelek zien of aanders weure gebruuk). De lies is inclusief: dictionaire vaan neet-Limbörgse in de Limbörge zien welkom, zoe good wie die vaan Limbörgse dialekte *boete* de Limbörge.

## Plaotseleke dictionaire en woordelieste
Dees tabel umvat ouch monografieë die nog get aanders behandele.

;Opmerkinge
# 't WLD, boe v'r hei de indeiling vaan 't Limbörgs vaan euvernumme, rekent 't Brees tot 't Kleverlands. Me maag hei oetgoon vaan 'n vergissing.
# Ouch 't Maels rekene ze daotouw; umtot dao evels diftongering in veurkump, moot me dat tot 't Braobants rekene en neet tot 't Kleverlands. Daobinne huurt 't neet bij eint vaan de subdialekte die oonderzeukers nao 't Braobants hantere.
# Ouch 't Zaerems vèlt in dees indeiling in 't Kleverlands. Dit dialek is evels in d'n twintegsten iew zoedaoneg verlimbörgs tot me die indeiling es achterhaold moot zien.

### Veur gans (de) Limbörg(e) of e groeter gebeed
Sommege dictionaire concentrere ziech mèt naodrök neet op ein plaots. Noe ins riech me de aondach op allebei de Limbörgse of ein vaan de twie provincies, daan weer op e groeter gebeed daobinne. Ouch heibove vint me al dictionaire die e gans gebeed bestrieke ('t Wiertland, of ein gemeinte), meh daan zien de dialekte gemeinelek nog wel zoe geliekaardeg tot me ze es plaotseleke dictionaire kin zien. Die heinao koume zien dujelek regionaol vaan opzat.

## Idioomdictionaire
Neve gewoen dictionaire en idiotica, die in de ierste plaots 't vocabulair behandele, gief 't beuk die ziech bezeghaewwe mèt 't idioom vaan 'n taol. In 't Limbörgs taolgebeed zien 'rs opvallend väöl vaan versjene; me neump ze gemeinelek 'spreekwoordebeuk'. Daoneve numme sommege gewoen dictionaire ouch gezègkdes op.

## Etymologische dictionaire
De mieste dictionaire beeje gein informatie euver de heerkoms vaan de Limbörgse wäörd. Dat kin evels wel nujeg zien, veural bij de wäörd die in de cultuurtaol neet veurkoume. E Limbörgs woord wat neet in 't Nederlands besteit kin me beveurbeeld neet in 'ne Nederlandsen etymologischen dictionair opzeuke. Daorum gief 't ouch Limbörgse etymologisch dictionaire.

Ouch in 't *Etymologisch dialectwoordenboek* vaan A.A. Weijnen (1996, ²2003) vèlt e.e.a. euver 't Limbörgs te vinde.

## Rijmwoordebeuk

## Online dictionaire

## Bron
* LimburgseDialecten.nl - Overzicht van Limburgse dialectwoordenboeken
Staotssjöld

De **staotssjöld**,  **euverheidssjöld**, **publiek sjöld** of **soeverein sjöld** is de financieel passiva vaan de gouvermenteel sector. Veraanderinge in de staotssjöld reflecteerd in d'n ierste plaots de lieninge es rizzeltaot vaan tekorte vaan de regering. 'n Tekort oontsteit es oetgaove vaan de regering bove de inkomste ligk. Eigeneersjap vaan de staotssjöld kin bij binnelandse residente es-ouch boetelandse residente ligke. Es zie d'n höb vörmp vaan boetelandse residente weurt die kwantiteit deil vaan de extern staotssjöld vaan dee specifieke staot.

Krachtes 't Verdraag vaan Mestreech is de staotssjöld de nominaol weerde vaan alle aon 't ind vaan 'n periood (jaor/trimester) oetstaonde brutoverpliechtinge vaan de euverheid: de exceptie is es 't verpliechtinge gief boevaan de corresponderende financieel activa door de euverheid weure aongehawwe. Dees verpliechtinge höbbe betrèkking op chartaol geld en deposito's, effekte mèt oetzoondering vaan aondeile en lieninge, euvereinkomsteg de definities vaan ESR 95.

In 2021 waor Japan de staot mèt 't hoegste percentaasj staotssjöld vaan 't BNP, mèt 262,5%. Dit weurt gevolg door Venezuela (240,5%) en 't Europees land mèt de hoegste staotssjöld, Griekeland (199,4%). De lidstaot vaan de Europese Unie mèt de liegste staotssjöld waor Esland (17,6%). Nederland had e percentaasj vaan 52,3%, Belsj had 108,4% en Duitsland heet 69,9%.
Tadej Pogačar

**Tadej Pogačar** (Komenda, 21 september 1998) is 'ne Sloveense fietsrenner. Heer begós op negejaorege leeftied mèt fietsrenne bij 'n club in Ljubljana en zat al in de jäög oongekinde prestaties neer. Zoe won 'r in 2018 d'n Tour de l'Avenir en in 2024 de Giro d'Italia. In 2020, 2021 en 2024 won heer de Tour de France.

In 2019 woort heer ingelijf bij Team UAE Emirates, boe heer debuteerde in d'n Tour Down Under en de Runde vaan 't Baskeland en de Runde vaan Californië won. In de Runde vaan Spaanje woort heer dat jaor direk al daarde. Nog groeter opzien baarde heer in 't jaor dao-op, wie heer, einen daag veur zienen 22e verjaordaag, de Runde vaan Fraankriek won. E jaor later herhaolde heer dit. In 2022 woort heer twiede achter Jonas Vingegaard, meh won 'r nog ummer mèt euvermach 't joongereklassemint. Sinds 2021 haolden 'r ouch diverse euverwinninge in vreugjaorsklassiekers wie de Runde vaan Vlaondere en d'n Amstel Gold Race.

Door zien euvermach in zoewel de groete rundes es in de eindaogse koerse, en de jónge leeftied boe-op heer dit allemaol al heet gepresteerd, heet me Pogačar dèks 'nen 'alleskinner' geneump en 'm vergeleke mèt Eddy Merckx.
Artikel 50

**Artikel 50** kin verwieze nao artikele in versjèllende constituties, constitioneel verdrage of aander documinte binne 't rech. Binne de Limbörgstaolege regio riffereert me daan meistes nao: 
*Artikel 50 (Europese Unie) - 'n artikel in 't Verdraag rakende de Europese Unie, wat nao 't Verdraag vaan Lissabon (2007) veurzeet in 't perses um es EU-lidstaot oet de Europese Unie te treie;
* Artikel 50 (Nederland) - wat in de Nederlandse constitutie stèlt tot de Staote-Ginneraol (*Staten-Generaal*) (de Nederlandsen term veur 't Parlemint en 't Senaot) 't gans Nederlands volk reprizzenteert;
* Artikel 50 (Belsj) - wat in de Belzje constitutie stèlt tot e lid vaan 't Parlemint of vaan 't Senaot 't lidmaotsjap moot opgeve es 't lid weurt beneump tot minister;
* Artikel 50 (Duitsland) - wat de functies vaszèt vaan de Boondsraod (*Bundesrat*), dee door sommege es e Senaot weurt gezeen en door aandere es 'n extra Parlemint wat de Länder reprizzenteert.
Hoes veur 't Limburgs

't **Hoes veur 't Limburgs** is 'n organisatie die versjèllende aspekte vaan 't Limbörgs veur 't vootleech bringk en activiteite vaan diverse kleinder organisaties coördineert. 't Hoes weurt deils gesubsidieerd door de provincie Limburg. Anno 2023 is 't nog in de opriechtingsfase. 't Hoes veur 't Limbörgs deit zelf gein nui activiteite, meh zörg wel tot de aongeslote organisaties hun krachte boondele en gei dobbel werk doen. Oetindelek moot dit Hoes ouch ech e fysiek oonderkoume weure, boe me veur dinger dit mèt 't Limbörgs te make höbbe nao touw kin goon.

## Inspiratie en opriechting
't Hoes is geïnspireerd op diverse soortgelieke organisaties in 't Nedersaksisch taolgebeed: 't Huus van de Taol (in Drenthe), 't Hoes van 't Twents en 't Centrum voor Groninger Taal en Cultuur. Die organisaties doen al väöl en höbbe 'n zeker naomsbekindheid. Zoedoende beslote diverse organisaties - Veldeke Limburg, de Raod veur ’t Limburgs, Levende Talen Limburgs (de club veur Limbörgs in 't oonderwies), Cubiss en ’t Hoes veur de Kunste - tot 't in Limbörg ouch zoeget mós geve.

De kerntake vaan 't Hoes zien divers. Me zèt ziech in veur 't behajd vaan 't Limbörgs, meh ouch veur 't oonderzeuk denao. Veur 't ierste meinde me tot 'ne 'professionaliseringsslaag' nujeg waor. Me geit ziech bezeghawwe mèt Limbörgs in 't oonderwies, de kinderopvaank, de wetensjap, de zörg, de media en 't daogeleks leve.

Op 1 aprèl woort Rob Benders oet Tegele beneump tot aonspreekpunt vaan 't centrum.

## Bronne
Berringerlands

't **Berringerlands** is e klei Limbörgs subdialek oet de indeiling vaan 't *[[Woordenboek van de Limburgse Dialecten]]*. 't Weurt gesproke in e hemfelke plaotse in en um Berringe en gerekend tot de groeter gróp vaan Wes-Limbörgse dialekte.

## Verspreiing
Tot 't Berringerlands weure de volgende plaotse daan wel tongvel gerekend:

* Berringe
* Bjêvel
* Eversel
* Heppe (Heppeners)
* Koersel
* Paol
* Tervant

## Kinmerke
Es Wes-Limbörgs dialek is 't Berringerlands sterk oonder Braobantsen invlood. Me zeet beveurbeeld *gij* etc. (in plaots vaan *doe* of *dich*), *schaop* (i.p.v. *sjaop*), *haus* etc. (i.p.v. *hoes*), *ijs* etc. (i.p.v. *ies*), *goed* (i.p.v. *good*) en *bier* (i.p.v. *beer*). Dat heet 't allemaol gemein mèt beveurbeeld 't Demerkempes, 't Limbörgs subdialek boe 't Berringerlands aon de oos- en zuidkant aon grens.

Wat 't evels neet deilt mèt de aander Wes-Limbörgse dialekte is 't oontbreke vaan sleip- en stoettoene, entans vaan e functioneel toensysteem. Me huurt de Berringerlanders al-evel 'zinge' (mèt toene praote), meh nörges is 't toenversjèl vaan belaank veur e versjèl in beteikenis. De Berringerlandse tongvalle misse daomèt eint vaan de belaankriekste kinmerke die 't Limbörgs make tot wat 't is.

Mèt 'n aander kinmerk doen de Berringerlandse dialekte wel mèt. Me zeet hei vaan *ich*. 't Gebeed ligk dus nog zuidoostelek vaan de Uerdinger Linie. Ouch ligk 't gebeed nog oostelek vaan de Getelijn - of beter midde drin, want de Getelijn is feitelek 'ne raofelege boondel klein isoglöskes die hei in de buurt neet allemaol geliek loupe. Tot slot veurt 't Berringerlands ouch nog umlaut door, neet allein in verkleinwäörd meh ouch in miervoudsvörm en in de daarde persoen vaan werkwoordsvörm.

Al bij al liekent de situatie väöl op die vaan 't Truierlands. Dao kint me ouch gei toenversjèl meh wel *ich*, en dat ligk ouch nog oostelek vaan de Getelijn. In aander dinger zien de Berringerlandse dialekte toch get noordeleker vaan aard. Typisch Haspegouwse dinger wie r-oetval of de zwoer *ao* huurt me hei neet of minder. Ouch zeet me hei *gij* of get wat trop liekent, neet *djzieë* wie in 't Truierlands.

Noordelek en westelek vaan 't Berringerlands weure Kempese dialekte gesproke, die mie aonslete bij 't plat vaan de provincie Antwerpe. In Leopoldsbörg sprik me Noorderkempes, in Loei (Tessenderlo) en umgeving Zuierkempes. Vaan die dialekte versjèlt 't Berringerlands nog huurbaar. De frequinte glottissleeg oet 't Loeis zien hei oonbekind, en allewel tot Leopoldsbörg nog wel *vuut* en *hij slöp* kint, moot me in Loei iejer dinke aon *voete* en *haai slopt*.

## Bronne
* Rob Belemans en Ronny Keulen, *Taal in stad en land: Belgisch-Limburgs*. Uitgeverij Lannoo, Tielt, 2004

### Rifferenties
Vesoul

**Vesoul** is de houfstad van 't departemènt Haute-Saône, inne regio Bourgogne-Franche-Comté. De stad haet zoea 15 000 inweuners (2020).
Tóngerlands

't **Tóngerlands** is e Limbörgs subdialek in de indeiling vaan 't *[[Woordenboek van de Limburgse Dialecten]]*. 't Weurt gesproke in Tóngere en umgeving; groof-eweg geit 't um de gemeintes Diepenbik, Hoeiselt, Tongere, Herstap en deile vaan Kotsoeve (Kortessem) en Riems. 't Tóngerlands weurt gerekend tot de Centraol-Limbörgse dialekte, meh westeleke illeminte euverheerse sterk.

## Umvaank
De volgende plaotse daan wel tongvel weure tot 't Tóngerlands gerekend.

## Kinmerke
Oondaanks tot 't Tóngerlands iejer westelek es oostelek vaan karakter is, vèlt de grens nao 't weste touw 't gemekelekste te trèkke. De grens mèt 't weste weurt naomelek gevörmp door de Panninger Zijlinie. Es gevolg daovaan zeet me in Tóngere en umgeving nog vaan *sjaop*, *sjieër* en *sjoeën* en neet vaan *schaop*, *schieër* en *schoeën* wie in 't Wes-Limbörgs. (Opmerking: de *ao* klink in dit gebeed dèks al doonker en mèt naoslaag, zoetot 't de kant vaan *schoëp* opgeit.) Me zuut dat heibove in 'n plaotsnaom wie Sjaakove (Nederlands *Schalkhoven*).

Es v'r 't euver de vocaole (klinkers) höbbe, daan deit 't Tóngerlands gans mèt 't weste mèt. Me zeet hei *haus*, *ais*, *maoke*, *bier* en *goed* tegeneuver oostelek *hoes, ies, make, beer* en *good*. Dit is ouch in 't Bilzerlands nog zoe. Oontrunding kump in 't noorde vaan 't gebeed veur, is evels zeker neet typisch veur 't Tóngerlands en ouch in Tóngere zelf oonbekind.

Typisch Haspegouws is ouch de r-sjouw in e woord wie *pjèd* 'peerd'. De stijgenden diftong in dat woord, die door de oetvallende r weurt opgerope, is al hielemaol typisch veur de regio.

*[[doe|Dich]]* es veurnaomwoord veur de twiede persoen kump in sommege plaotse nog zjus veur, in aandere evels neet. In Tóngere is 't beveurbeeld oonbekind; dao weurt *[[dzjieë]]* gezag. Dit woord is zoeget universeel in d'n Haspegouw; in dialekte die *dich* nog wel gebruke, is *dzjieë* miervoudsvörm of beleefheidsvörm, wie dat örges anders *geer* of *geej/gij* is. 't Wäördsje *dzjieë* is ouch vaan invlood gewees op 't bezittelek veurnaomwoord *zjijn/zjain*, wat weurt gezag in de Tóngerlands dialekte die ouch *dich* kinne. *Zjijnen otto* beteikent dus 'dienen oto' (en neet 'zienen oto'). In dialekte die allein *dzjieë* kinne, gebruuk me dit wäördsje evels neet: dao is 't gewoen *oeren otto*.

### Spelling
In 1985 en 1986 versjene in Tóngere respectievelek 't beukske *Pumpkëskal* en d'n *Túngërsë Dïksjënêer*. Hei-in woort de spelling vaan 't Tungers vasgelag - 'n spelling die hendeg vaan de Veldekespelling en aander systeme aofwiek, mèt väöl opvallende diacritische teikes. Veural de  (veur de sjwa) en  (veur d'n ''i''-klaank in *pit*) valle op. Sommege later dictionaire vaan oet de buurt, wie d'n *Hôessëlsë Diksjenêer* oet 1995, höbbe hun spelling dao-op geènt. Zoedoende is Tóngerlands dèks gemekelek op sjrif te herkinne.

## Bronne
Demerkempes

't **Demerkempes** is e Limbörgs subdialek in de indeiling vaan 't *[[Woordenboek van de Limburgse Dialecten]]*. 't Weurt gesproke in 't weste vaan Belsj Limbörg. 't Demerkempes weurt gerekend tot de Wes-Limbörgse dialekte. 't Groetste en bekindste dialek in dees gróp is 't Hessels, gans in 't zuie vaan 't gebeed, meh dit dialek is in väöl dinger neet typisch veur de ganse Demerkempese gróp.

## Umvaank
Tot 't Demerkempes gebeed weure de volgende plaotse daan wel tongvel gerekend:

## Kinmerke
't Demerkempes huurt tot de Wes-Limbörgse dialekte. Dit hèlt in tot me hei *schaop*, *schoeën* en *schat* zeet in plaots vaan *sjaop*, *sjoen* en *sjat* (wie in beveurbeeld in 't Maoskempes). Ouch beteikent dit tot me hei gein *[[doe]]* of *dich* zeet, mèt oetzundering vaan de vocatief (*doe aoë gek!*). In plaots daovaan zeet me *gi-j* of *dzjieë*. Dat lèste woord huurt me vaan de bovestaonde plaotse allein in Hasselt en umgeving; dit is mie e zuielek woord (beveurbeeld in 't Loeënerlands gezag).

In 't Demerkempes weurt nog wel gezag vaan *ich*. 't Gebeed ligk oostelek vaan de Uerdinger Linie; westelek daovaan zeet me *ik* en höbbe v'r mèt Braobantse dialekte te make. Ouch höbbe dees dialekte 't typisch Limbörg versjèl tösse sleip- en stoettoen (beveurbeeld *gaa.s* 'gaas' - *gaas* 'gajs' (de vogel)). E hemfelke dialekte roond Berringe ('t Berringerlands) gebruuk wel *ich* meh kint gei toenversjèl.

't Demerkempes versjèlt vaan ziene noordeleke naober 't Dommellands doortot 't de Braobantse expansie completer heet doorgeveurd. Boe me in 't Dommellands nog zeet vaan *hoes*, *ies* en *kruus* is dat in 't Demerkempes *haus*, *ijs* en *kruis* (of *kreis*).

Versjèlle mèt 't Loeënerlands, de zuieleke naober, zien de minder zwoer produkte vaan de aw *aa*. In 't Demerkempes zeet me euver 't algemein neet vaan *looëte* of zelfs *loeëte*, meh vaan *laote*. Ouch weurt hei *make* gezag, wat in 't Demerkempes *maoke* is. Ouch de stijgende diftonge in klinkers die veur 'n historische *-r-* stoon huurt me hei euver 't algemein neet. Concreet gezag: me zeet *peerd* en neet *pjèd* of *pjaad*. E wijer kinmerk is tot me *gi-j* zeet in plaots vaan zuieleker *dzjieë*. Wie gezag deit Hasselt dao neet aon mèt.

Oontrunding kump in de minderheid vaan de Demerkempese dialekte veur, um perceis te zien gans in 't zuie. Belsj-Limbörgs oontrundingsgebeed heet bij Hasselt 'nen oetluiper nao 't weste. Daorum zeet me hei *dèrp* en *din* veur *dörp* en *dun*.

## Bronne
Agelenidae

De **Agelenida** (pluraal: **Agelenidae**) of **Trechtersjpèn** is 'ne zeumernaam veur de femieje die deil oetmaak van de orde aranea of araneae, in anger weurd: de orde sjpènne. Binne de sjpènne make ze deil oet van de onjerorde van de araneomorphae: de tangbakkige (van 't Holles: *tangkakigen*). De trechtersjpènne zeen mit mee es 500 saorte en mee es 40 gesjlachte. De naam sjleit op de vórm van 't sjpènneweb (bie de meiste agelenidae is dat web wie 'ne trechter). In Europa zeen 12 agelenidae bekènd.

Agelenidae höbbe e sjlank achterlief mit dónkel benj, sjtraepe en tóppele. Ze höbbe lang, haoretege peut en 8 ouge. 't Lief haet klein, bevaerde häörkes. 't Lief is 0,6-2 cm.

## Taxonomie
De genera (gesjlachte) van de trechtersjpènne zeen:
* *[[Acutipetala]]* Dankittipakul & Zhang, 2008
* *[[Agelena]]* Walckenaer, 1805
* *[[Agelenella]]* Lehtinen, 1967
* *[[Agelenopsis]]* Giebel, 1869
* *[[Ageleradix]]* Xu & Li, 2007
* *[[Agelescape]]* Levy, 1996
* *[[Ahua]]* Forster & Wilton, 1973
* *[[Allagelena]]* Zhang, Zhu & Song, 2006
* *[[Azerithonica]]* Guseinov, Marusik & Koponen, 2005
* *[[Barronopsis]]* Chamberlin & Ivie, 1941
* *[[Benoitia]]* Lehtinen, 1967
* *[[Calilena]]* Chamberlin & Ivie, 1941
* *[[Hadites]]* Keyserling, 1862
* *[[Histopona]]* Thorell, 1869
* *[[Hololena]]* Chamberlin & Gertsch, 1929
* *[[Huangyuania]]* Song & Li, 1990
* *[[Huka (spin)|Huka]]* Forster & Wilton, 1973
* *[[Kidugua]]* Lehtinen, 1967
* *[[Lycosoides]]* Lucas, 1846
* *[[Mahura]]* Forster & Wilton, 1973
* *[[Maimuna (geslacht)|Maimuna]]* Lehtinen, 1967
* *[[Malthonica]]* Simon, 1898
* *[[Melpomene (spider)|Melpomene]]* O. P-Cambridge, 1898
* *[[Mistaria]]* Lehtinen, 1967
* *[[Neoramia]]* Forster & Wilton, 1973
* *[[Neorepukia]]* Forster & Wilton, 1973
* *[[Neotegenaria]]* Roth, 1967
* *[[Novalena]]* Chamberlin & Ivie, 1942
* *[[Olorunia]]* Lehtinen, 1967
* *[[Oramia]]* Forster, 1964
* *[[Oramiella]]* Forster & Wilton, 1973
* *[[Orepukia]]* Forster & Wilton, 1973
* *[[Paramyro]]* Forster & Wilton, 1973
* *[[Porotaka]]* Forster & Wilton, 1973
* *[[Pseudotegenaria]]* Caporiacco, 1934
* *[[Rualena]]* Chamberlin & Ivie, 1942
* *[[Tararua]]* Forster & Wilton, 1973
* *[[Tegenaria]]* Latreille, 1804
* *[[Textrix]]* Sundevall, 1833
* *[[Tikaderia]]* Lehtinen, 1967
* *[[Tortolena]]* Chamberlin & Ivie, 1941
* *[[Tuapoka]]* Forster & Wilton, 1973
Acutipetala

De **Acutipetala** is e genus of gesjlach van de sjpènnefemieje trechtersjpèn (*[[agelenida]]*) oet Thailand.

't Gesjlach is zo genuimp door de biologe Dankittipakul & Zhang in 2008.

De sjpènne in dit gesjlach höbbe e sjlank achterlief mit dónkel benj, sjtraepe en tóppele. Ze höbbe lang, haoretege peut en 8 ouge. 't Lief haet klein, bevaerde häörkes.

De saorte in dit genus zeen:
* Acutipetala donglini
* Acutipetala octoginta
Kempes

:*Neet te verwarre mèt [[Demerkempes]], [[Maoskempes]] of [[Kempelands]]*
----
't **Kempes** is 'n gróp Braobantse dialekte in de indeiling vaan 't *[[Woordenboek van de Brabantse Dialecten]]*. Ze weure gesproke in grof-eweg de oosteleke twie daardes vaan de provincie Antwerpe, en in e rendsje in noordwestelek Belsj-Limbörg. De dialekte zien intern divers en weure veural negatief gedefinieerd: ze höbbe aon väöl vernuiinge vaan 't Antwerps en 't Zuid-Braobants neet mètgedoon. Toch zien de dialekte wel wezelek zuieleker es de aonligkende dialekte in Noord-Braobant (Baronies, Tilburgs, OKempelands).

't Kempes weurt verdeild in Noorderkempes en Zuierkempes, boebij 't zuie wezelek mie invlood vaan 't Zuid-Braobants heet oondergaange.

## Verspreiing
:*Zuug veur de verspreiing op plaotsniveau bij [[Noorderkempes#Umvaank|Noorderkempes – Umvaank]] en [[Zuierkempes#Umvaank|Zuierkempes – Umvaank]]*.
De Antwerpse Kempe numme bekaans gans de provincie in boete de stad Antwerpe. Toch rekent 't WBD väöl dialekte oet de umgeving vaan de stad neet tot 't Kempes. 't Stadsdialek vaan Antwerpe heet zoe'nen invlood op dees plaotse en hun tongvel gehad, tot me die in 'n eige streekdialek indeilt, verwarrend genóg ouch Antwerps geneump.

De stad Mechele ligk in Klein-Braobant. Toch rekent me 't Mechels stadsdialek nog zjus tot 't Kempes en neet tot 't Kleinbraobants. 'tzelfde gelt veur de dialekte vaan Walem en de Wavers.

Diverse noordeleke rendsjes vaan de Antwerpse Kempe weure neet bij 't Kempes gerekend, meh bij dialekgróppe oet Noord-Braobant.

In Belsj-Limbörg umvat 't Kempese gebeed de gemeintes Loei (zuug Loeis) en Ham zoewie de plaotse Leopolsbörch (neet de ganse gemeinte) en Kèrkhove (gemeinte Lommel).

## Kinmerke
V'r zalle hei veural ingoon op de kinmerke die veur gans 't Kempes of 't groetste deil daovaan gelle, of zjus mer e klein verspreidingsgebeed höbbe. Op dinger die typisch veur 't noorde daan wel 't zuie zien zalle v'r wijer ingoon in de artikele *[[Noorderkempes]]* en *[[Zuierkempes]]*. Sommige versjèlle zien neet noord/zuid- meh iejer oos/wes-georiënteerd; die koume hei ouch aon bod.

## Bronne
Eric Snoeck

**Eric Snoeck** (*D'r *'Eriek Sjnook**'), geboare ee 1973 ee Jömelech (Belsj), èès d'r Commissaire général a.i. va de Police fédérale op 't Belsj seens 2023.

## Sjtudies
Va 1985 pies 1991, sjtudeerde-n-e een d'r Collège Notre-Dame ee Jömelech. Ee 1995 behaolde-n-e e Licentiaat ee Geografie an de Universitèèt va Luuk. Ee 2005 behoalde-n-e ene Executive Master ee Public management op de Solvay Business School ee Breuselt. D'r Sjnook kènt voof taale, Hoeëduutsj, Plattduutsj, Fraans, good Flamsj en Engelsj.

## D’r Sjnook z’n carrière
*SEGEFA, Departemèènt  Geografie, Universitèèt va Luuk (1995 - 1997)
*Zjendarmeriej - Bureau central des recherches (1997 - 2000)
*Federale Kriminaalpolies Öpe (2001 – 2006)
*Federale polies ee Luuk (2006 – 2019) 
*Algemene direktör va de Police Judiciaire (2019 - 2023)
*Algemene commissaire va de Police Fédérale ad interim (2023 - )

## Vereniginslève
D’r Sjnook woar secrétaire adjoint va de Société Géographique va Luuk va 1997 pies 1998

## Referencies
Limbörgs in 't oonderwies

De **[[Limbörgs]]e taol** weurt in 't **[[oonderwies]]** miestens neet gebruuk. De cultuurtaole in 't Limbörgs taolgebeed zien Nederlands en Hoegduits. Veural in Nederland evels, boe e belaankriek deil vaan de kinder en joongere nog Limbörgs praot, heet de taol 'n besjeie rol in versjèllende vörm vaan oonderwies. De lèste jaore weurt die rol groeter; me deit meujte um 't Limbörgs in 't oonderwies nog mie ruimte te geve.

Umtot me hei in Nederland väöl mie aon deit es op 't Belsj of in Duitsland, zal dit artikel veural euver de situatie in Nederlands-Limbörg goon.

## Peuteropvaank
Op de peuterspäölzaol en op 't kinderdaagverblief is vaanajds Nederlands de ierste taol. Limbörgs weurt wel gebruuk tösse Limbörgs sprekende begeleiers en kinder, meh de ganse gróp weurt in 't Nederlands touwgesproke. In 'n twietaolege umgeving, wie Limbörg dat allewijl is, beteikent dit tot kinder dèks hei al oetsjeie mèt Limbörgs te praote, umtot de sociaolen umgaank mèt aander kinder in 't Nederlands weurt aongelierd.

Vaanoet de provincie en diverse organisaties weurt daorum drop aongedroonge tot peuterspäölzaole 't gebruuk vaan 't Limbörgs bemeujege. Hei en dao gebäört dat intösse al.

## Basisoonderwies
Twietaoleg oonderwies wie in Friesland mèt 't Fries gief 't in Limbörg neet. Vaanajds had 't Limbörgs op de basissjaol allein tege en mèt de vastelaovend 'n rol.. In 't begin vaan d'n einentwintigsten iew woort evels de liergaank *[[Dien eige taal]]* oontwikkeld, boevaan 't versies veur versjèllende deile vaan de provincie gief. Dit book riech ziech veural op attitudevörming en minder op 't liere vaan de taol zelf.

Veurstanders vaan oonderwies in 't Limbörgs wieze drop tot dit kinder neet allein beter Limbörgs deit liere, meh tot 't ouch hun Nederlands beter maak: door dujelek te make wat Limbörgs is en wat Nederlands zal hun Nederlands ouch minder Limbörgse interferentie höbbe.

## Middelbaar oonderwies
Op middelbaar sjaole weurt neet väöl aon of in 't Limbörgs gedoon. Väöl hingk aof vaan eige initiatief.

'ne Sjoleer oet Broensem had in 2023 de primeur mèt e profielwerkstök in 't plat.

## Hoeger oonderwies
Nederlands Limbörg heet ein universiteit, de Universiteit Mestreech. Colleesj weurt gegeve in 't Nederlands, of ummer dèkser 't Ingels, en väöl studente koume neet oet Limbörg. 'n Studie Limbörgs is (nog) neet besjikbaar; anno 2023 beujt de studie Nederlands ouch gein cursusse aon die dao-euver goon.

In 't jaor 2003/04 woort op de Hogesjool Zitterd 'ne Liergank Limburgs aongeboje.

## Volksoonderwies
Cursusse wie de *Liergank Limburgs* ligke in 't verlèngde vaan aovendcursusse die al jaore in Limbörg weure aongeboje, veural in de stei. Die zien zoewel gemeind veur nuikoumers vaan boete es veur inheimse lui die opgegreujd zien mèt 't Nederlands of meine tot ze 'n te vernederlandsde vörm vaan 't plat praote. They Bovens begós dao beveurbeeld in 1986 in Mestreech al mèt.

In 2023 begós de cursus *Leef Limburgs*, gebaseerd op de dialekte vaan Midde-Limbörg. Deze cursus haolde de provinciaol media, zeker wie gouverneur Emile Roemer ('ne gebore Braobander) de cursus góng volge.

## Bronne