open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kóffe

**Kóffe** (ouch: *kóffie* of (op anger dialekte) *kaffee*, mitte naodrök op wusselendje littergrepe; Wès-Limbörgs döks *kafféé*, Oeas-Limbörgs meistes *káffee*) is e drinkes det meistes werm gedrónke wuuertj en ónger anger 't oppeppendj middel cafeïne bevatj. Kóffe wuuertj gemaak vanne óntveldje, gemaole, gedruuegdje en geruuesterdje zaoje vanne kóffeplantj. Dees zaoje waere kóffeboeane geneump. Botanisch gezeen is de vröch vanne kóffeplantj echter gein boean, mer 'n steinvröch, en 't zaod dus 'n kaer. Boeanen inne plantjkóndige meining van 't waord zeen vröchten en gein zaoje. Tiejes 't ruuestere vanne kóffeboeane - ouch waal brenje geneump - óntstaon zón 700 versjillige chemische stóffe. De gebrendje kóffeboeane waere zowaal gemaolen es óngemaole verkóch.

De kóffe dae wuuertj verkóch is meistes e mingsel van gebrendje zaoje van twieë (botanische) kóffesaorte: *Coffea arabica* en *Coffea canephora* (synoniem: *Coffea robusta*). Sommige Nederlandjse fabrikantje gaeve häör versjillige mingsels de name góldmerk, zilvermerk en roeadmerk, wobie góldmerkkóffe meistes veur 100% oet arabicaboeane besteit, zilvermerk oet 80% arabicaboeanen en 20% robustaboeane, en roeadmerk oet 70% arabicaboeanen en 30% robustaboeanen. 't Versjil tösse de twiea saorten aan kóffeboeane zitj mit name inne smaak en 't cafeïnegehaltje: arabicaboeanen höbben 'ne mildere smaak en bevatten intrintj 70% minder cafeïne es de robustaboeane, die veur 'ne pittigere smaak kinne zurge.

Kóffe wuuertj es smaakmaeker gebroek in baksels, taart en ies. Hieveur wuuertj strange kóffe gezatj, mokka, dae daonao verwirk wuuertj in beveurbild ies, crème, cakebeslaag of tiramisu.

## Zuuch ouch

* Tieë
* Matte
Coritiba Foot Ball Club

**Coritiba Foot Ball Club**, miestens kort-eweg **Coxa** geneump, is 'n Brazilië voetbalclub oet Curitiba. Ze is opgeriech op 12 oktober 1909 en maak sinds 'ne kleinen iew deil oet vaan de lendeleke top. Coritiba speelt in 't Couto Pereira stadion dat 'n capaciteit haet van 37.182 plaatsje. 

Coritiba wón eine kier de Brasileirão, 37x de Campeonato Paranaense en 1x de Torneio do Povo.

## Clubcultuur
### Clubleed
't Clubleed van Coritiba is sins 1999:
*Lá no alto de tantas glórias<br/>
*Brilhou, Brilhou um novo sol
*Clareando com seus raios verde e branco<br/>
*Encantando o país do futebol
*Palco de artistas, jogadores, de um passado sem igual<br/>
*Da arte dos teus grandes valores
*O seu nome pelo mundo vai brilhar<br/>
*Coritiba, Coritiba campeão do Paraná
*Tua camisa alviverde<br/>
*Com orgulho para sempre hei de amar
*Jogando pelos campos brasileiros<br/>
*Despertando na torcida emoção
*Coritiba Campeão do Povo<br/>
*Alegria do meu coração
*Coxa, Coxa, é garra, é força, é tradição<br/>
*Coxa, Coxa, explode coração.*<br/>

De melodie heivaan woort in de negetiende iew gesjreve door Cláudio Ribeiro / Homero Réboli.

=== Mascotte ===
De offisjeel mascotte van Coritiba is *Vovô''.

### Rivaliteite
De grootste rivaliteit besteit mit Atlético-PR.

## Bekinde spelers
* Fritz Essenfelder
* Pizzato
* Pizzattinho
* Moacyr Gonçalves
* Neno
* Dirceu Krüger
* Fedato
* Duílio Dias
* Miltinho
* Jairo
* Rafael
* Tostão
* Alex
* Pachequinho
* Cléber Arado
* Keirrison
* Tcheco 
* Adriano
* Leandro Donizete
* Edson Bastos
* Rafinha
* Emerson
* Geraldo

## Extern links
* Toespaasj vaan Coritiba
Hazebroek-Zuid

**Hazebroek-Zuid** (Frans: **Hazebrouck-Sud**) is e kanton in 't Frans Noorderdepartemint, deil vaan 't arrondissemint Duinkerke.

## Gemeintes
't Kanton besteit oet de volgende gemeintes:

* Boezegem (*Boëseghem*)
* Borre
* Hazebroek (*Hazebrouck*) (deils; residentie)
* Moerbeke (*Morbecque*)
* Pradeels (*Pradelles*)
* Steenbeke (*Steenbecque*)
* Strazele (*Strazeele*)
* Tienen (*Thiennes*)
Duinkerke (arrondissemint)

**Duinkerke** (Frans: **Dunkerque**) is eint vaan de arrondisseminte vaan 't Frans Noorderdepartemint. 't Kump euverein mèt de historische regio Frans-Vlaondere. 't Huieg arrondissemint is bij decreet vaan 10 september 1926 oontstande oet de sameveuging vaan de ieder arrondisseminte Duinkerke en Hazebroek

## Kantons
't Arrondissemint umvat de volgende kantons:

* Belle-Noordoos (*Bailleul-Nord-est*)
* Belle-Zuidwes (*Bailleul-Sud-ouest*)
* Bourbourg (Nederlands 'Broekburg')
* Groot-Sinten (*Grande-Synthe*)
* Duinkerke-Oos (*Dunkerque-Est*)
* Duinkerke-Wes (*Dunkerque-Ouest*)
* Grevelingen (*Gravelines*)
* Hazebroek-Noord (*Hazebrouck-Nord*)
* Hazebroek-Zuid (*Hazebrouck-Sud*)
* Hondschote (*Hondschoote*)
* Kassel (*Cassel*)
* Meregem (*Merville*)
* Nieuw-Koudekerke (*Coudekerque-Branche*)
* Sint-Winoksbergen (*Bergues*)
* Steenvoorde
* Wormhout
Borre (Fraankriek)

**Borre** (oetspraok (Nederlands/Wes-Vlaoms) [bɔrə]; (Frans) [boʁ]) is e dörp en 'n gemeinte in Frans-Vlaondere, arrondissemint Duinkerke, kanton Hazebroek-Zuid, gelege aon de D642. 't Ligk e paar kilometer oostelek vaan Hazebroek en eine kilometer westelek vaan naoberdörp Pradeels. De ganse gemeinte kint oongeveer 550 inwoeners.

Bezeensweerdeghede in de gemeinte zien de gooddeils romaanse Janskèrk (foto) en 'n Britse militair begraofplaots oet d'n Ierste Wereldoorlog mèt zoe'n 300 graove. Ouch op de kèrkef ligke nog zoe'n 10 Britse soldaote. 't Dörp heet es veurzieninge 'nen daagwinkel, 'ne kaffee en e restaurant. Boete d'n dörpskómp ligk 'ne camping.

## Historie
Borre weurt in 806 veur 't iers geneump es *Berbona*; in 1174 hèt 't al *Borre*. Vaanaof d'n twelfden iew liet ziech 'n femilie oontdèkke die 'n hierlekheid Borre bestuurt. Later kump dees hierlekheid aon de hiere vaan Sint-Omaars-Pienne, Halewijn en tot slot Sint-Omaars-Moerbeke. In 1940 weurt bij Borre e Duits vleegmesjien neergehaold.

## Waope
't Waope vaan Borre liet ziech zoe umsjrieve:

:Vaan lazuur (*blauw*) mèt 'nen dweersbalk vaan goud.

Dit is 't femiliewaope vaan de hiere vaan Sint-Omaars-Moerbeke, geneump nao 't kortbij dörp Moerbeke. Dit dörp dreug um die rei 'tzelfde waope wie Borre.
Wormhout (kanton)

**Wormhout** is e kanton vaan 't arrondissemint Duinkerke, in 't Frans Noorderdepartemint. 't Had in 2009 15.372 inwoeners.

## Gemeintes
't Kanton umvat de volgende gemeintes:

* Bollezele (*Bollezeele*)
* Broksele (*Broxeele*)
* Ekelsbeke (*Esquelbecq*)
* Herzele (*Herzeele*)
* Lederzele (*Lederzeele*)
* Ledringem (*Ledringhem*)
* Merkegem (*Merckeghem*)
* Nieuwerleet (*Nieurlet*)
* Volkerinkhove (*Volckerinckhove*)
* Wormhout (hoofplaots)
* Zegerskappel (*Zegerscappel*)
Broksele

**Broksele** (officieel **Broxeele**, in 't Nederlands soms ouch *Brokzele* gesjreve) is e dörp en 'n gemeinte in 't Frans Noorderdepartemint, in Frans Vlaondere, arrondissemint Duinkerke, kanton Wormhout, mèt 399 inwoeners in 2019.

## Geografie en infrastructuur
Broksele ligk nog zjus in 't Bloetland, 't noordelek polderland vaan Frans-Vlaondere. De gemeinte grens mèt de klok mèt aon Bollezele, Rubroek, Buisscheure, Lederzele en Volkerinkhove. Broksele is e klei kèrkdörp wat direk aon d'n departementaole weeg D211 ligk. Kortbij 't dörp ligke de bronne vaan d'n IJzer, die me es e klei beekske euverstik es me nao Rubroek geit.

## Historie
Broksele is in 1072 veur 't iers vermeld, es *Brocsela*, en liet ziech gemekelek verklaore es 'zaolboerderij in 't moeras (*brook*)'. Heimèt is de naom etymologisch identiek aon dee vaan Breusel (*Bruocsella* in de vreug middeliewe); um die rei zien de twie gemeintes in d'n twintegsten iew gezjumeleerd.

### Historische inwoenertalle

## Cultuur
### Beziensweerdeghede
't Veurnaomste monumint in 't dörp is de gotische Sint-Kwintenskèrk. Op de kèrkef is e Brits oorlogsgraaf te vinde. 'n Aander monumint is 't raodhoes. 't Bezunderste punt vaan 't dörp is evels 't Menneke Pis. Dit is 'ne replica vaan 't bereump Breusels beeldsje, in 1979 door de stad Breusel aon häör klein zöstergemeinte gegeve en ei jaor later geïnstalleerd. Vreuger stoont 't Menneke aon de 'groete' weeg, sinds 2011 evels veur 't raodhoes. 't Menneke kin pisse, al heet me daoveur wel zie gemech mote doorbaore.

### Taol
Traditioneel weurt in Broksele Frans-Vlaoms gesproke. Door zien westeleke ligking liekent 't plat vaan Broksele relatief wieneg op 't Wes-Vlaoms oet 't Belsj. E kinmerk vaan Broksele en 'n aontal aander dörper in de umgeving is de infinitief op *-e* (in plaots vaan *-en*), wat rappeleert aon 't Fries, Wes-Fries en Ziews.

## Waope
Broksele dreug 't volgend waope:

:In keel (*roed*) 'ne liew vaan zèlver (*wit*), geklaajd en getóngk vaan goud.

## Bronne

*Dit artikel is gebaseerd op de Nederlandstaolege en Franstaolege versies.*
* Zuuch ouch: de ganse lies vaan gemeintes in Nord

### Rifferenties
Steenbeke

**Steenbeke** (Frans: **Steenbecque**) is e dörp en 'n gemeinte in 't Frans Noorderdepartemint, in Frans-Vlaondere, arrondissemint Duinkerke, kanton Hazebroek-Zuid, op zès kilometer vaan 't stedsje Hazebroek. De gemeinte tèlt good 1700 inwoeners.

Steenbeke weurt oonder mie aongedoon door d'n departemintaole weeg D55. Kort boete 't dörp laog tot veur kort de statie Steenbeke (ind 2011 touwgedoon). In 't ooste vaan 't dörp vint me get industrie.

## Historie
Steenbeke weurt in 1184 veur 't iers geneump, es *Steinbeke*, welke naom ziech sumpel-eweg liet verklaore wie *beek mèt stein*. In 1236 vinde v'r de geromaniseerde vörm *Estainbeche*. In d'n èlfden iew is Steenbeke mèt Blaringem, Ebblingem, Pradeels en Tienen oonder einen hier vereineg. 't Geslach Vaan Steenbeke bleef bestoon tot 1582, wie de dame vaan Steenbeke trojde mèt d'n hier vaan Mailly-Mametz.

In 2008 kaom 't dörp eve landelek in 't nuits wie 'ne vreugeren amteneer de börgemeister in zie raodhoes gijzelde, en de GIGN mós ingriepe.

### Historische inwoenertalle

## Cultuur
### Beziensweerdeghede
't Belaankriekste monumint in de stad is de laatgotische Pieterskèrk oet de zèstienden iew, mèt calvarie (zuug de foto) en oorlogsmonumint. Ouch vint me hei nog e beziensweerdeg gashoes.

### Taol
In Steenbeke weurt vaanajds Vlaoms gesproke, meh umtot dit dörp in d'n hook vaan 't taolgebeed ligk - mèt zoewel westelek es zuielek Franstaolege naobers - leef hei 't dialek nog minder es in aander dörper. Typerend veur dit dörp is de oetspraok vaan de  es *ae* veur neet-dentaol klaanke (wie in Moerbeke) en vaan de korte  es *e* (wie ouch in Linde).

## Waope
't Waope vaan Steenbeke liet ziech zoe umsjrieve:

:Vaan lazuur (*blauw*) mèt drei sjölpe vaan zèlver (*wit*), gezat 2-1.

## Bronne
*Veur dit artikel is gebruuk gemaak vaan de corresponderende Nederlandstaolege en Franstaolege artikele.*

### Rifferenties


## Externe link

* Officieel website vaan de gemeinte
Kaffee

**Kaffee** kènt zin:

* 'n plaats wo luuj biejein kómmen en döks get drinke, Kaffee (etablissement)
* Kóffie.
Kassel (kanton)

**Kassel** is e kanton in 't Frans Noorderdepartemint, deil vaan 't arrondissemint Duinkerke. 't Had in 2009 10.094 inwoeners.

## Gemeintes
't Kanton umvat de volgende gemeintes:

* Arneke (*Arnèke*)
* Bavinkhove (*Bavinchove*)
* Buisscheure (*Buysscheure*)
* Hardefoort (*Hardifort*)
* Kassel (*Cassel*) (hoofplaots)
* Noordpene (*Noordpeene*)
* Ochtezele (*Ochtezeele*)
* Okselare (*Oxelaëre*)
* Rubroek (*Rubrouck*)
* Sint-Mariakappel (*Sainte-Marie-Cappel*)
* Wemaarskappel (*Wemaers-Cappel*)
* Zermezele (*Zermezeele*)
* Zuidpene (*Zuytpeene*)
Düsseldörper Platt

**Düsseldörper Platt** eßß dä Limbörgse Dialäkk wat mer en Düsseldörp schwaadt. 

Orijinaal eßß et eijentlich Süd-Niederfränkisch, dös Limbörgs, nät Ripuarisch, wie Kölsch. Dä Sproochwesseschaftler Schorsch (Georg) Wenker hät de Jrenze em 19. Johrhundert zwesche Ripuarisch Kölsch on Platt (Düsseldorfer Platt) jetrocke, unn zwar entlang dä „Benrodher Leenje“ lüppt die Jrenze.

Ever enzwesche hant sech de Dialekte ziemlich anjenähert, so dat mr en Düsseldörp zo 80% dat kölsche övernomme hann unn och en Aat Ripoarisch schwaade. 

Manch eine nennt och dat, wat hück jeschwaadt wet, et *Düsseldorfer Rheinisch* un lößt dä Bejrefff *Düsseldorfer Platt* für dat aahle Platt, wat nööter am Nidderberjesch es.

## För noh ze lese
* Heinrich Spohr: „*Das Düsseldorfer Rheinisch*“, Grupello Verlag, Düsseldorf, 2006, ISBN 3-89978-058-2
* Alfons Houben: „Do beste platt - *Düsseldorfer Mundartbrevier*“, Triltsch Verlag, Düsseldorf, 1988, ISBN 3-7998-0052-2

## Websigge

*  Heinrich Spohr: Das Düsseldorfer Rheinisch
* Düsseldorfer Platt
* Mundartfreunde Düsseldorf 1969 e.V.
Kassel

**Kassel** is de naam van versjillende geografische locaties:

; in Duutsjlandj:
* Kassel (Duutsjlandj), 'n sjtad in Hesse;
* Kassel (kreits), 'ne kreits (distrik) óm die sjtad haer;
* Kassel (regeringsdistrik), e distrik van Hesse, geneump nao zien hoofsjtad;
* Landjgraafsjap Hesse-Kassel, e historisch landjgraafsjap in Hesse.

; in Frankriek:
* Kassel (Fraankriek), e sjtedje in 't Naorderdepartemènt, officieel *Cassel*;
* Kassel (kanton), e kanton mit 't sjtedje as hoofplaatsj.

;zuug ouch
* Kâssele (Castenray), e dörpke in de gemeinte Venroj.
Hare (Vöch)

**Hare** (Pruus: *Haaren*) is e dörp in Pruses det behuuertj toete gemèndje Vöch in 't Kreis Hinsberg, Naordrien-Wesfale. De plaats haet óngevieër 4.100 inwoners en ligke van aadshaer tösse de grens mit Nederlandj en de baekskes Waldfeuchterbach en Kitschbach. Taengewuuerdig ligke aevel e groeat deil ouch ane euverziej vanne baekskes (Nuujhare), richting Kirkevin (*Kirchhoven*).

Vanoet Nederlandj is Haren 't biste te bereike via D'n Echterbós en Vöch, Pötbrook of via Postert en De Varsj.
Brónsraoj

**Brónsraoj** (Pruus: *Braunsrath*) is e dörp in Pruses det behuuertj toete gemèndje Vöch in 't Kreis Hinsberg, Naordrien-Wesfale. 't Ligk óngevieër halverwaeges tösse Vöch en Hinsberg in. De plaats haet óngevieër 1.500 inwoners en is óntstangen es e lintjdörp. Toet 1972 woor Brónsraoj 'n apaarte gemèndje, wo ouch 't dörp Opspringen en de gehuchte Hóntem, Löcke,  Sjoeandörp en Zaelste biehuuerdje.
Sziget-festival

't **Sziget-festival** is e meziek- en cultureel festival, wat jaorliks in d'r maond augustus op 't Óbuda-eiland, 'n eiland in de Donau in de Hongaarse hoofsjtad Boedapes, plaatsjvingt. 't Is ae van de groeëtste festivalle van Europa; op mieë es zestig bune vinge mieë es doezend optraeës plaatsj. 't Festival doert zieëve daag lank en trèkt jaorliks zoeën 400.000 bezeukesj.

## Historie
't Festival woert vuur 't ieësj gehawte in 1993 ónger d'r naam "Diáksziget" (Sjtudente-eiland) es ónbedudend sjtudente-gebure. Mit dank aa sjpónsoring doer groeëte bedrieve zoewie Pepsi is 't festival oetgegruijd tot de gruuëtde van huuj mit óngevier de haofsjeit van de bezeukesj va boetelendsje kómaaf, groeëtendaels oet Nederland en 't Vereinig Kuëninkriek. Pepsi waor van 1996 pès 2001 d'r hoofsjpónsor van 't festival en in dae tied woert 't officieel "Pepsi Sziget" geneumd. Begin 2012 woert 't festival van 2011 oetgerope tot bèste festival van Europa.

## Locatie
't Festivalterrein sjtrèkt zich oet uëver de haofsjeit van 't Óbuda-eiland, e parkechtig eiland mit 'n golfbaan taegenuëver 't sjtadsdael Óbuda. "Sziget" is 't Hongaars woerd vuur eiland. 't Eiland haat zich in de lètste jaore tot e belangriek oetgaoënscentrum va Boedapes óntwikkeld. Naeëve 't festival herbergt 't e groeët aantal nachclubs, zoewie "Bed Beach", "Dokk Beach" en "Dokk Club".

## Programma
't Gebure vingt op mieë es zestig locaties plaatsj en waert oetgeveurd doer mieë es doezend artieste. 't Programma reikt va meziekoptraeës va jieëker saort pès dans-, film- en theatervuursjtèllinge pès sjpas vuur kinger. Bezeukesj zint vrie 't eiland te verlaote en truuk te kómme wienieë me dat wilt en daomit in dees waeëk aoch de sjtad Boedapes en häör attracties te kinne bekieke. 't Gieëft aoch ènnige sjportgelaegenheide zoewie volleybalvelder en tennisbane. Sjpeciaal vuur 't festival waert jaorliks op 't eiland 'n klein "sjtad" mit ónger angere 'n aptieëk, bank, poslokèt en gesjef opgeboewd. Aoch gieëf 't mènnige kaffees, restaurante en snackbars.
Balatonmeer

't **Balatonmeer** is e meer in 't weste va Hongarieë. 't Is 't groeëtste meer en naeëve 't Neusiedler Meer aoch 't mieës betaekenende sjteppemeer va Midde-Europa. Dit zeutwatermeer haat 'n lankgerèkde vorm, gezamelik 79 kilometer lank en gemiddeld 7,8 kilometer breid. 't Oppervlak bedrieëgt op dit moment 594 km², daomit is 't 14 km² groeëter es 't Meer va Genève en 58 km² groeëter es 't Bodenmeer.

De Romeine neumde 't Balatonmeer "Pelso". D'r Hongaarse naam stamt van 't Sjlavisch woerd "blatna", wat vrie vertaald "zómpig brook" betaekent. In 't Duutsj waert 't meer aoch waal "Plattensee" geneumd.

## Geografie
Doer 't Tihany-sjiereiland waert 't meer in 't oeëstelik dael uëver 'n korte lengde versjmaald en daodoer feitelik i twieë daele gesjplits. De gemiddelde deepde bedrieëgt 3,25 meter, de maximaal deepde 2,5 meter. Dees klein deepde zörgt d'rvuur dat 't meer naovenant vlot verwermt, in d'r zoeëmer sjtiegt d'r watertemperatuur pès 30 °C. D'r zuudkant van 't meer is plat, d'r noordkant waert doer de wiengaardes op de berg van d'r Badacsony en de Bakony-huëvele begrens.

't Meer is va oersjprunk 'n endoreïsch bekke, wat wilt zègke dat hie allaen water isjträömt en neet d'roet. De groeëtste revier wat hie oetmungt is de Zala. D'r aalèk van 't kanaal Sió nao de Donau zörgt huuj vuur de regeling van d'r watersjtand.

## Toerisme
De sjtrande, genaeskrechtige bader en wermwaterbrónne rónd 't meer trèkke väöl toerisme aa. Nao de hoofsjtad Boedapes is 't Balatonmeer 't belangriekste toeristisch centrum va Hongarieë. Siófok aan d'r zuudkant is de groeëtste badplaatsj aan 't meer. Anger bekinde badplaatsje zint Balatonfüred mit zien koeëlzoerhawtende brónne en 't historisch sjtedje Keszthely mit kort daonaeëve 't kuuroord Hévíz.

Economische betaekenis höbbe wiejer d'r wienboew en de vösjerie.
Neusiedler Meer

't **Neusiedler Meer** (Duutsj: *Neusiedler See*, Hongaars: *Fertő-tó*) is e meer in 't grensgebeed va Oeësteriek en Hongarije. D'r naam kump van 't plaetsjke Neusiedl am See, wat ten noorde van 't meer likt. 't Is e zier óndeep sjteppemeer, mit 'n maximaal deepde va 1,8 meter. Daomit is 't meer 't óndeepste en nao 't Balatonmeer 't groeëtste sjteppemeer va Midde-Europa.

## Geografie
't Neusiedler Meer likt zoeëwaal op Oeësterieks es aoch op Hongaars sjtaatsgebeed. 't Groeëtste gedaelte likt binne Oeësteriek en daomit is 't 't groeëtste meer van dat land. Allewaal 't Bodenmeer groeëter is, is 't Oeësterieks aandael daova aevel väöl kleiner. Daonaeëve is 't aoch 't lieëgste punt van dat land.

De langwerpige vorm van 't meer daet dinke aan dat va 'ne sjoonlaepel. Va noord nao zuud is 't meer óngevier 36 kilometer lank en va oeëst nao wes tösje de zös en twelf kilometer breid. Gemiddeld is 't ongeveer eine meter deep, en op 't deepste punt sjlechs 1,8 meter. Aafhenkelik van d'r raeëge kint d'r watersjtand fosj sjtiege of zakke. 't Meer haat sjlechs ein revier die water aaveurt, de Wulka. Wiejer haat 't gein natuurlike aafveure en daomit is 't va oersjprunk 'n endoreïsch bekke. 't Gebuurt geweunlik neet dat 't meer druuëgvilt, aevel is dit vreuger waal ins vuurgekómme, vuur het lèts va 1864 pès 1870. Sinds 1895 waert d'r watersjtand geregeld doer 't Einserkanaal, wat via de Rabnitz oetmungt in de Donau. D'r watersjtand is 't hoeëgs i mieërt, èng augustus 't lieëgs.

Juus ten oeëste van 't Neusiedler Meer likt 'n anger meregebeed, d'r Seewinkel. Dit gebeed besjtaet oet tieëntalle óndepe meerkes die in d'r zoeëmer oetdruëge.

## Kinmerke
't Neusiedler Meer waert naeëve zien gering deepde gekinmirk doer zien mild en winderig klimaat en doer zien reetvelder. Brei reetkraeg ómgaeve 't meer aan alle kante. Bie 't plaetsjke Donnerskirchen is d'r reetkraag pès vief kilometer breid. Nao de Donaudelta is 't Neusiedler Meer 't groeëtste samehangende reetgebeed i Europa. Bie Podersdorf likt e reetvrie sjtrandgedaelte va twieë kilometer lengde. 't Neusiedler Meer is zier vösjriek. De unieke flora en fauna waere ónderstriep doer de beneuming van 't Neusiedler Meer tot UNESCO-Welterfgood.
Dobos-toert

**Dobos-toert** (Hongaars: *dobostorta*) is e saort gebak va Hongaarse aafkóms. Dees toert is geneumd nao d'r bedinker, d'r bekinde Hongaarse bankètbekker József Dobos (1847-1924). 't Besjtaet oet vief of zös laoge biscuitdaeg mit tösje jieëker laog 'n laog sjoekelaatcrème en baovenop 'n glazuurlaog va karamel.

## Historie
József Dobos waor ènne van de mieës gerenommeerde bankètbekkesj va Hongarieë. E waor aegenaer va 'n delicatessegesjef i Boedapes, woeë vuural de rieke en d'r adel kaome. De bedoeling va Dobos waor 't bedinke va 'n toert die langer bewaard kós blieve es anger gebak, i 'ne tied woe-i keultechnieke nog neet algemein waore. 't Karamelglazuur hölpt oetdruëging van de toert te vuurkómme. De ziekante van de toert waere sóms bedèk mit gehakde hazelnuuët, kastanjele, walnuuët of amandele meh i zien oersjprunkelike vorm is 'r neet bedèk.

Dobos-toert woert vuur het ieësj gepresenteerd tiedes de Nationaal Algemein Tentoeënsjtèlling va Boedapes i 1885; keizer Frans Jozef I en zien keizerin Elisabeth waore ein van de ieësjte luuj die 't mochte preuve. I 1906 makde Dobos zie recep bekind, wie 'r zie gesjef vergol. De toert woert al vlot populair doer gans Europa ómdat het versjillend waor va al 't anger gebak en einvoudig meh chic waor. 't Anger geheim waor 't gebroek va bóttercrème, wat in dae tied nog vrie ónbekind waor; toertvöllingen woerte geweunlik gemak va custard of sjlaagraom.

Uëver de aafkóms van d'r naam van de toert waert sóms gejoeks dat 't zoeë geneumd zou zin ómdat 't glazuur zoeë hel zou zin dat 't es 'n troem gebroek kint waeëre, aagezieën "dobos" in 't Hongaars "drummer" betaekent.

Dobos-toert is uëver de ganse welt bekind en 't gieëft mieë es hónderd variaties op 't recept. 't Waert väöl gemak in de luxere hotelle, restaurante en bankètbekkerieë op de welt. 'n Anger bereumd Hongaars dessert oet dezelfde periode is Rigó Jancsi.
Nafta

**Nafta** (vaan Aajdgrieks νάφθα *naphtha* 'eerdolie'; oersprunkelek oet 't Perzisch) is e mingsel vaan relatief liechte koolwaterstoffe, die bij 't destillere vaan rouw olie es ierste verdaampe. Me oondersjeit *liechte nafta* (gecondenseerd bij temperature oonder de 80°C, koolstofgehalte vaan de bestanddeile C≤5) en *zwoere nafta* (gecondenseerd tot 170°C; C tösse 5 en 10; sommege definties goon tot 200°C en C=12). Liechte nafta besteit, oonder standaardumstendeghede, veural oet gaas, zwoere nafta is 'ne vleujstof. Vaan de gemiddelde eerdolie besteit zoe'n 20% oet nafta.

Nafta weurt nao de ierste destillatie wijer gekraak tot de versjèllende bestanddeile vrijkoume. Dit hoof neet per se in situ (in de have boe ouch de destilleerderij steit) te gebäöre. Zoe löp vaanoet de have vaan Rotterdam'n pieplijn nao Chemelot in Geleen, zoetot me de nafta dao nao wuns kin oetsplitse. 't Mingsel weurt väöl gebruuk bij de productie vaan polymere (plastics), 't geit daan um de bestanddeile etheen, propeen en benzeen, meh zwoere nafta is dèks ouch betrokke bij de productie vaan benzine.
Sjibbolet

E **sjibbolet** is e woord wat of 'n fraas die kin weure gebruuk um de taolkundegen achtergroond vaan iemes aanders te controlere. Lui die 'n bepaolde taol of e bepaold dialek vaan hoes oet neet spreke, laote dat miestens in hun spraok hure; 't sjibbolet is gemaak um perceis datginnege te hure boe-in de eige taol vaan aandere versjèlt. Miestens geit 't um de oetspraok, al kin 't ouch grammair of woordkeus teste.

Bij oetbreiing weure ouch wäörd en zinnekes, gemeind um sprekers vaan aander taole/dialekte te bespotte, sjibbolette geneump.

## Oersprunk
't Woord sjibbolet is oontliend aon 't Hebreeuws en kump oet 't book Riechters (Richteren) 12. Hei-in weurt 'ne börgeroorlog tösse de versjèllende Joedse stamme besjreve. De Gileadiete die de vere (of voorde) euver de Jordaan controlere, zien in oorlog mèt de Efraïmiete. Die lèste höbbe in hun dialek geinen *sj*-klaank /ʃ/. 't Woord *sjibboleth* 'korenaor' klink bij hun dus aanders:

## Bekinde veurbeelder
:*Hoofartikel: [[Lies vaan sjibbolette]]*
De bekindste sjibbolette zien die, wie 't oersprunkelek veurbeeld, in d'n oorlog zien gebruuk. In Nederland gebruukde me zoe *Scheveningen* um Pruse infiltrante droet te hole: de cluster [sx] (de Hollandse *sch*) kump in 't Duits neet veur en 'ne Pruus zouw *Sjeveningen* (/ʃe:vəniŋən/) zègke.

Evezoe gebruukde me in oktober 1937 in de Dominicaonse Rippubliek 't sjibbolet *perejil* (lètterlek 'pitterselie') um Haïtiaone te pakke. Sprekers vaan 't Frans of Haïtiaons Creool kinne de r neet rolle en ouch geine keelklaank make (wat de *j* in 't Spaons is) en woorte en masse vermaord in wat de *Pitterselieslachting* is goon heite.

Wijer bestoon euver sjibolette versjèllende legendes die neet woer kinne zien, umtot taolkundeg oonderzeuk dat tegesprik. Zoe weurt gezag tot de Vlaominge in d'n tied vaan de Gouwespaoreslaag (1302) lui de wäörd *schild en vriend* dege zègke um te kieke of 't 'ne Fransoos waor. 't Oonvermoge um de *sch* te zègke en de *r* te rolle zouw die daan oontmaksekere. 't Frans had evels in deen tied nog gewoen 'n rollende r, en de *sch* kaom (en kump)  in väöl Vlaomse dialekte ouch neet veur (*scilt*). Evezoe is 't verhaol zier twievelechteg tot de Frieze in d'n tied vaan de Friesen opstand (begin zèstienden iew) oonder leiing vaan Grutte Pier de Hollenders 't zinneke *Bûter brea en griene tsiis* dege zègke. Allewijl weurt dit evels wel dèks es sjibbolet gebruuk.

## Rifferenties
Chemelot

**Chemelot** (woordspeul op *chemie* en Camelot, de legendarische residentie vaan keuning Arthur) is e groet sjemisch industirecomplex tösse Stein en Geleen, bij 't knouppunt Kierenshei (A2 - A76). 't Terrein löp in 't weste door tot aon 't Julianakenaal en besleit dao ouch de have vaan Stein. Sinds 2007 besleit 't ouch 't terrein vaan de vreugere staotskojl Maurits. Alles bijein mit 't complex zoe'n 800 ha. Vaanoet Geleen zelf bereik me 't oonder mie via de Julianatunnel.

Chemelot is in de jaore 1970 oontwikkeld um de werkeloesheid die 't slete vaan de kojle in Zuid-Limbörg achterleet op te vaange. DSM (lètterlek niks aanders es *De Staatsmijnen*) waor de oersprunkeleke bouwer; noe nog is dit bedrief eine vaan de groeter exploitante vaan 't terrein, neve SABIC. Kleinder gebrukers zien oonder mie EdeA, Polyscope Polymers, LVM, Nano Specials, Basic Pharma, Intertek en S-lec. Tot slot vint me ouch touwlieveringsbedrieve op 't terrein, die neet direk sjemisch vaan aard zien, wie Wim Bosman Logistics, Laudy Bouw en Ontwikkeling, Océ Business Services en Profcore Product Handling. 't Complex profileert ziech gere es e centrum vaan sjemische innovatie, wat moot gebäöre in de zoegeheite *Research en Business Campus*.

## Bron
''Dit artikel is gebaseerd op 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in dees versie.

## Externe link
* Officieel site
Cypriotische cuisine

De **Cypriotische cuisine** is de keuke vaan Cyprus en zal op 't ierse geziech weure gezeen es 'ne cuisine zoegood wie iddentiek vaan de Griekse cuisine, al heet 't get mie invlooj vaan Italië, Fraankriek, Catalonië (Spaanje), Törkije en (sins de keloniaolen tied) ouch 't Vereineg Keuninkriek. Ouch 't veujsel oet de Vereinegde Staote (en daan eigelek veural bis allein meh de *fastfood*) heet, zjus wie in de res vaan de EU, invlooj op de keuke, allewel dat 't minder heet es Griekeland. Heidoor weurt wel 's gezach tot de Cypriotische cuisine bekind steit es de riechteg bewaorde Griekse cuisine mèt minder invlooj vaan de VS en 't toerisme. Echte rezjionaole keuke gief 't in eder geval neet in 't zuie vaan Cyprus (vas en zeker wel in 't noorde, 't neet-erkinde Noord-Cyprus). In prinsiep weurt de Cypriotische cuisine opziech al gezeen es 'n rezjionaole vörm vaan de Griekse cuisine. Zoewel Grieke wie Cypriote numme de Cypriotische variánt vaan de Griekse keuke (typereterend mèt minder vèt en mie vös es de Griekse) *Kypriatiki*.
Dimitris Christofias

**Dimitris Christofias** (Nuigrieks alfabèt: *Δημήτρης Χριστόφιας*) (Girne, 29 augustus 1946 - 21 juni 2019) waor 'ne Cypriotische politikus en Aajd-prizzedènt vaan Cyprus. Heer waor d'n ierste prizzedènt vaan 't eilaand mèt 'ne kommenistischen achtergroond. Heer won mèt de AKEL in 2008 de verkezinge. Heer stoond, in tegestèlling bis de awwere prizzedènte vaan 't eilaand, in de polletiek bekind es anti-Britse milletaire bases en pro-Federaole Staot mèt 't door bei Limbörge (en euvereges gaanse EU) neet erkènde Noord-Cyprus, boe heer euvereges ouch gebore is. Nao vief jaor te höbbe regierd (de normaal termien op Cyprus) besloot heer ziech nimmie intesjrieve veur 'ne volgende verkezinge, mèt es rizzeltaot tot de AKEL väöl zetels verloor. Oondaanks de crisis waor Christofias door zien vreilevende speeches nog ummertouw bes poppelair op 't eilaand. Seer 2013, bis allewijl, is Nicos Anastasiades de prizzedent vaan Cyprus. Heer steit bekind es conservatiever en anti-Noord.
Karpathos

**Karpathos** (Nuigrieks alfabet: *Κάρπαθος*) is e Grieks eiland wat behuurt tot de Zuid-Egeïsche Eilen  en daomèt ziech ouch bevind in de Egeïsche Zie, tösse Rodos en Kreta in, gaar neet wiet weg vaan 't kleiner eilendsje Kasos, wat in 't zuidweste ligk, vaanoet Karpathos gezeen. 't Eiland steit bekind um zien vreemp dialek, dat ziech neet liet kinmerke es 'n euvergaank vaan twie taole (zoewie dat bij de meiste Egeïsche eilen wel 't geval is, ten opziechte vaan Grieks en Törks), meh es 'n mingsel vaan Nuigrieks en 't aajd Hellinistisch Egeïsch dialek dat hei veur de lèste kier zoen doezend jaor geleie woort gesproke. Nörges aanders es op Karpathos en naobereilaand Kasos kin me nog zoe klaor de spore vaan de Aw Egeïsche spraok hure.

## Geografie en demografie
't Eiland heet 't oppervlaak vaan 324,1 veerkante kilometer en heet 'n inwoenertal vaan 5.670, al gief 't in de winter meh 2.788 umtot väöl lui hei e zomerhuiske höbbe (neet allein kóntinentaole Grieke, meh ouch Kretenzers, Cypriote en Wes-Europeaone). In de zomer gief 't 'n inwoenersdeechde vaan zoen 19 lui de veerkante kilometer.
Lies vaan sjibbolette

E **[[sjibbolet]]** is e woord of get soortgelieks wat 'n eigenaardegheid vaan 'n taol kinmerk en de competentie (en achtergroond) vaan sprekers tes. Bij oetbreiding geit 't ouch um karakteristieke zinnekes boemèt aander taole weure bespot. Neet in 't minste doen sprekers vaan versjèllende dialekte oonderein dat. Heioonder stoon versjèllende sjibbolette, opgesomp nao taol.

## [[Germaanse taole]]

## [[Roemaanse tale|Romaanse taole]]

## Rifferenties
.cy

**.cy** is 't tópleveldomein vaan Cyprus. Dees code woort geïntroduceerd in 1994 en is zier populair op Cyprus.

Registraties zien oonder aandere meugelek in dees categorieë:
* ac.cy
* net.cy
* gov.cy
* org.cy
* com.cy

## Externe link
* Website vaan NIC, de Cypriotische registrar
Kasos

**Kasos** (Nuigrieks alfabèt: *Κάσος*) is e Grieks eiland en 't mies zuielek vaan de Zuid-Egeïsche Eilen. Zjus wie 't get noordoosteleker en groeter eiland Karpathos steit 't bekind um e vreemp en vrij uniek dialek dat dao weurt gemojld. 't Dialek liet ziech neet kinmerke es 'n euvergaank vaan twie taole (zoewie dat bij de meiste Egeïsche eilen wel 't geval is, ten opziechte vaan Grieks en Törks), meh es 'n mingsel tösse Nuigrieks en 't aajd Hellinistisch Egeïsch dialek dat hei veur de lèste kier zoe'n doezend jaor geleie woort gesproke. Nörges aanders es op Karpathos en naobereilaand Kasos kin me nog zoe klaor de spore vaan d'n Aw Egeïsche spraok hure. Neet wied vaan Kasos ligk Kreta. In d'n Arabischen tied, wied veurtot 't 'n Grieks kultuur kraog, woort Kasos *Amphie*, *Astrabe* en later, vergrieks, *Achnis* geneump.

## Geografie en demografie
't Gief 1.084 lui op Kasos en 't heet 'n groette vaan 69,464 veerkante kilometer. Daomèt heet 't 'n bevolkingsdeechde vaan zoen zestien lui de veerkante kilometer.
Agios Nikolaos

**Agios Nikolaos** (Nuigrieks alfabet: *Άγιος Νικόλαος*) is de veerde stad vaan 't Grieks eilaand Kreta, kleiner es Iraklion, Rethimnon en Chania, meh groeter es Kastelli. 't Ligk aon de noordooskös es einegste stad (en daomèt belaankrieke handelspos) aon dizze kant vaan de kös. De naom Agios Nikolaos kump hendeg dèks veur in Griekstaoleg Europa, aongezeen Agios Nikolaos Grieks is veur Sinterklaos: 'ne maan dee in de Grieks-Orthodoxie bekind steit es d'n heilege dee euver de matroeze waak en daomèt populair is oonder 't volk vaan havestei. In totaol gief 't zoen 12 plaotse in Griekeland en op Cyprus mèt dizze naom, boevaan dees stad de groetste vaan alle is. Agios Nikolaos behuurt bis de Grieks-antieke stei vaan Europa. In de middel vaan Agios Nikolaos ligk de antieke stad Lato pros Kamara, dèks gewoen *Kamara* (Aajdgrieks: *Καμάρα*) geneump. Kamara is de toeristische trèkpleister vaan de stad en de res vaan Oos-Kreta.

## Geografie en demografie
Agios Nikolaos heet 'n oppervlak vaan 512 veerkante kilometer en 't gaof in 2011 27.024 lui in de stad. Heimèt heet 't 'n bevolkingsdeechde vaan 53 lui de veerkante kilometer.
Alemannisch

Mèt Alemannisch kin drei dinger gemeind weure:
* Mies veurkommende diffenitie, de korte (meh neet-riechtege) benaoming vaan Hoegalemannisch
* De officiële taolköndege diffenitie: de taolfemilie boe Hoegalemannisch en Nederalemannisch (ouch wel Elzassisch genump) oet zien veurtgekomme
* De benaoming veur Pruusje door Limbörgstaolege lui oet de provincie Liège (kump vaan 't Frans woord veur Duitsland: *Allemagne*)
Benedicta Boccoli

**Benedicta Boccoli**, ouch wel *Benny* geneump, (Mailand, gebore 11 november 1966) is 'n Italiaanse actrice. .

## Filmografie

**Gli angeli di Borsellino*, regia de Rocco Cesareo - 2003
**Valzer*, regia de Salvatore Maira - 2007
**Pietralata*, regia de Gianni Leacche - 2008

## Theater

**Blithe Spirit* of Noël Coward - 1992/1993 -
**Cantando Cantando* of Maurizio Micheli - 1994/1995 -
**Buonanotte Bettina*, of Pietro Garinei & Sandro Giovannini  1995/1996/1997 -
**Can Can* - Musical of Abe Burrows, 1998/1999 -
**Orfeo all'inferno* - Opera of Jacques Offenbach - 1999 - Tersicore
**Polvere di stelle*, 2000/2001/2002
**Le Pillole d'Ercole* 2002/2003/2004
**Anfitrione*, of Plautus, 2004
**Stalker* of Rebecca Gillmann, 2004
**Plutus* of Aristofanes, 2004
**Fiore di cactus* 2004/2005/2006
**Prova a farmi ridere* of Alan Aykbourn, 2006
**The Tempest* of William Shakespeare, - 2006 - Ariel
**Sunshine* of William Mastrosimone, directed by Giorgio Albertazzi, 2007/2008 -
**L'Appartamento*, of Billy Wilder, 2009–2010
*'Vite private'', di Noël Coward, with Corrado Tedeschi - 2012-2013

## Rifferenties


## Extern linke
* Benedicta Boccoli Official Web Site
* Benedicta Boccoli IMDB
Johann Wolfgang von Goethe

**Johann Wolfgang von Goethe** (28 augustus 1749, Frankfurt am Main – 22 miert 1832, Weimar), geadeld in 1782, waor 'nen Duitsen diechter. Heer publiceerde stökker in diverse genres, inclusief wetensjappelek werk.

Goethe zie literair werk umvat lyriek, drama, verhaolend äövre (in veers en proza), oto-biografische, esthetische, köns- en literairtheorietische zoegood wie natuurkundege gesjrifte.

Goethe waor in zien jóng jaore de veurnaomste vertreijer vaan de *[[Sturm und Drang]]*. Ziene roman * 't Leid vaan de jonge Werther * (*[[Die Leiden des jungen Werthers]]*) in 1774 maakde häöm bekind in gans Europa. Later drejde heer in vörm en inhajd nao de ideaole vaan de aajdheid en waor vaanaof de jaore 1790, same mèt Friedrich Schiller, de belaangriekste vertreijer vaan 't Weimars classicisme. In de res vaan Europa stoont heer bekind es typisch Duitsen intellectueel. In Fraankriek waor heer eine vaan de innegste Pruse boe lezinge euver woorte gehawwe op de universiteite. Nog ummertouw weurt heer gebruuk es symbool vaan Duits nationalisme.

Heer weurt gerekend tot de groetse Europese sjrievers en zelfs tot de hoegtepunte vaan de literair wereldhistorie.
Tim Krabbé

**Tim Krabbé** (13 april 1943, Amsterdam) is 'ne Noord-Hollandse sjriever en sjaker. Heer heet bis allewijl meh leefs 27 beuk gesjreve, boevaan de bekinsde *De Renner* oet 1978, *Het Gouden Ei* oet 1984, *De Grot* oet 1997 en *Een Tafel Vol Vlinders* oet 2009 zien. Zien beuk höbbe altied bekind gestande bij zoewie 't publiek veur literatuur en 't publiek veur lectuur. Zie book *Het Gouden Ei* is beveurbeeld 't mies gekoze beuk door sjaoliere veur 't vak Nederlands in Europa. Mèt 't oonderzeuk deje Bènelux, departemènt Nord en Noordrien-Wesfale mèt. Vaan 1967 bis 1972 betaomde heer, naotot heer 't wèrk es journalis had opgegeve, bis de tweenteg groetse sjakers vaan Nederland. Op 't ind vaan ziene carrière es professionele sjaker had heer al drei beuk gesjreve. Evels zaw 't nog zès jaor däöre (bis 1978) bistot heer 'ne bekènde sjriever in Nederlandstaoleg Europa zaw weure mèt zie book *De Renner*. Zien femilie steit bekènd es hendeg creatief. Ziene pa en ziene bompa ,Maarten Krabbé en Hendrik Maarten Krabbé, waore bekènde könsteneers, ziene broor Jeroen Krabbé is aktäör en rezjissäör, ziene haafbroor Mirko Krabbé is 'ne bekènden oontwerper en ziene neef (Jeroens zoon) Martijn Krabbé is 'nen hendege bekènde tv-persoenlekheid en prèsentator vaan versjèllende Belzje en Nederlandse pergramma's.
De Geusselt

**De Geusselt** is 't voetbalstadion vaan MVV. 't Steit in de Mestreechse wiek Wittevrouweveld, in 't Geusseltpark, en daank ziene naom aon 't kortbij Kestiel De Geusselt. 't Ligk aon 't Stadionplein en oostelek vaan de A2.

MVV späölde vaanajds in De Boschpoort, meh verhuisde in 1961 nao 't huideg stadion. Aonvenkelek pasde dao 18.000 lui in. Al in de vreug jaore tachteg voldeeg 't stadion neet mie aon de tiedseise. Me wouw e nui stadion in Randwiek bouwe - 'n ambitieus plan wat oonder mie veurzaog in 't ierste euverdèk veld op de wereld - meh oetindelek zaog me daovaan aof. In plaots daovaan woort 't stadion gróndeg gerinnoveerd: de sintelbaon woort eweggehaold, 't veld woort 'ne kwartslaag gedrejd en 't aontal plaotse woort verkleind tot 10.000.

't Stadion kint veer tribunes. De *Hooftribuun* ligk aon de weskant, aon de zuidkant vint me de *Angelside*, aon d'n ooskant de *Q-Parktribuun* en de veerde hèt gewoen *Noordtribuun*.

Neve 't voetballe weurt De Geusselt ouch wel gebruuk veur aander eveneminte, zoewie de introductie vaan de sportvereineginge mèt d'n INKOM, en 't festival Geusseltrock. In de heuk vaan 't stadion vint me drei verdepinge kentoere.

Naotot MVV in 2000 degradeerde oet de Ieredevisie, is 't gemiddeld aontal bezeukers sterk trökgeloupe, um de lèste jaore get te herstèlle. Belaoje wedstrije wie d'n derby tege Fortuna weure evels miestal wel oetverkoch.

## Bron
*Dit artikel is gebaseerd op 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Geusselt_%28stadion%29&oldid=38337665 dees versie].*
Zaolkèrk

'n **Zaolkèrk** is e typ kèrk die einsjepeg is (de hoofruimte is neet door zuilerije verdeild) en gein transepte heet. Normaliter (in eder geval bij kathelieke kèrke) is wel 'nen apsis presint. De zaolkèrk is daomèt 't sumpelste kèrktyp, tegeneuver de basiliek (miestal kruusvörmeg, mèt drei of vief sjeper, boevaan 't middesjeep hoeger is), de hallekèrk (drei sjeper vaan gelieke huugde) en de centraolbouw (neet laankwerpeg meh drejsymmetrisch, dèks mèt 'n kóppel).

Zaolkèrke zien veurhan oet alle tije en in bouwstijle boe-in kèrke zien gebouwd, meh ze waore relatief gebrukelek roond 't midde vaan de middeliewe. Toen woorte in väöl klein plaotse sumpel en wieneg verseerde kèrkskes gebouwd. Oeraw veurbeelder in Nederland zien de kèrkskes vaan Aajd-Lemiers (foto) en Oosterbeek (gemeinte Renkum). In de late middeliewe, d'n tied vaan de gotiek, woorte väöl vaan die kèrkskes evels al aofgebroke um plaots te make veur groeter en moderner kèrke, dèks trouwens ouch weer zaolbouw.

'n Nui opleving kraog de zaolkèrk bij de rifformatie in Nederland. In 'n calvinistische kèrk moot veural de gemeinte d'n dominee (op de kanzel) kinne zien en hure; me heet dao niks aon zijsjeper. In de paar gevalle tot calvinistische kèrke nui woorte gebouwd, koos me soms veur zaolbouw (beveurbeeld in IJzendijke, gemeinte Sluis). Ouch in de negentienden iew, bij de zoegeneumde Waterstaotkèrke, koume zaolkèrke väöl veur.
Duutsj Riek

't ***Duutsj Riek*** is de historische naam van Duutsjlandj, en mie bezunger van de volgende sjtaote:

* 't Heilig Roems Riek of Ierste Riek (843-1806);
* 't Duutsj Keizerriek of Twiede Riek (1871-1918);
* De Weimarer Rippubliek (1918-1933);
* Nazi-Duutsjlandj of 't Driede Riek (1933-1945).

Saer 1945 weurt deze naam vermeje.
Parksjtad Limburg Sjtadion

't **Parkstad Limburg Stadion** is e voetbalstadion in Kèrkraoj, in De Locht (weste vaan de gemeinte). 't Is sinds zien oplievering in 2000 't toesstadion vaan Roda JC, wat daoveur op Sportpark Kaalhei had gespäöld. In 't stadion goon 'n klein 20.000 lui. De veer tribunes höbbe allemaol 'nen aonbouw, boe-in oonder mie vergaorzaole, winkele en e hotel zien gevesteg.

## Historie
Al in 't sezoen 1993/94 leep me bij Roda mèt 't idee roond um e nui stadion te bouwe. Oersprunkelek zouw dit in 1996 mote veerdeg koume. Bij de planne waor neet allein de gemeinte Kèrkraoj betrokke, meh ouch de gemeinte Heerle. Roda mós dus 'n club veur de ganse Parkstad Limburg weure; vaandao ouch de naom. Heerle eisde evels tot 't stadion binne zien gemeintegrenze zouw goon ligke, zoetot de planne neet woorte oetgeveurd. Pas in 1998 woort beslote 't nui stadion toch aon De Locht te bouwe. Nao nog get klein probleme krijg Roda dao in 1999 touwstumming veur.

In september begint me mèt 't ramme vaan de paole, wat 'ne maond doort. De naam weurt in fibberwarie 2000 bekind gemaak. De bouw verlöp good en op 15 augustus 2000 kin 't stadion weure geopend mèt 'n optrejje vaan Rowwen Hèze en 'ne match tege Real Zaragoza (2-2).

Op 17 aprèl 2002 woort hei de vrundsjappeleken interland tösse Chili en Turkije gespäöld (0-2). Bij 't WK Voetbal oonder 20 vaan 2005 is Kèrkraoj speulstad veur oonder mie d'n openingsmatch (Benin-Australië, 1-1).

## Externe link
* Officieel website
Fortuna Sittard Stadion

't **Fortuna Sittard Stadion** is e stadion in Zittert. 't In 1999 opgelieverd stadion is d'n toesbasis vaan voetbalclub Fortuna Sittard, wat tot daan touw ummer in De Baandert had gespäöld.

In 't stadion, wat 12.000 zitplaotse kint, zien de tribunes vaan 't veld gesjeie door 'ne grach. In de catacombes vint me bovenein vergaorzaole, 'n verdeping veur de sponsors en ein veur *business units*. In de kelder is 'n parkeergraasj.

't Stadion woort in november 1999 mèt 'ne match tege FC Schalke '04 geopend oonder de naom *Wagner & Partners Stadion*. In 2005 mós Fortuna 't verkoupe aon 'ne projekoontwikkeleer. Wie de financieel probleme aonhele, trok ziech de sponsor trök, zoetot vaan 2008 tot 2009 't stadion gewoen *Fortuna Stadion* hètde. Sinds 2009 hètde 't evels *Trendwork Arena, nao de nuie sponsor Trendwork Oetzendgróp. Trendwork góng in 2013 zelf failliet; mèt de nuie hoofsponsor Offermans Joosten Groep woort de naom *Offermans Joosten Stadion*. Nog in december vaan datzelfde jaor wisselde Fortuna weer vaan hoofsponsor; de nuie sponsor Fitland koch 't stadion ouch op, meh besloot ziene naom neet draon te verbinde.

In 't stadion is twie kier 'ne vrundsjappeleken [[interland]] gespäöld: Op 11 mei 2006 Saoedi-Arabië tege 't Belsj (1-2), op 2 juni vaan datzelfde jaor Angola tege Turkije (2-3).

==Bron==
*Dees paasj is gebaseerd op 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel.''

## Extern links
* Website vaan d'n Trendwork Arena
Anne Brontë

**Anne Brontë** (oetspraok ['æn 'bɹɒnti]; Thornton (West Yorkshire), 17 jannewarie 1820 - Scarborough, 19 december 1849) waor 'n Britse Ingelstaolege sjrijfster en diechteres; de joonkste vaan de drei zösters Brontë. Ze publiceerde oonder 't pseudoniem **Acton Bell**. Ze is de mins bekinde vaan de zösters; häöre realistische stijl stik aof tege de romantiek vaan de aander zösters.

## Werk
### Romans
* 1847 *[[Agnes Grey]]*
* 1848 *[[The Tenant of Wildfell Hall]]*

### Poëzie
* 1846 *Poems by Currer, Ellis, and Acton Bell* (mèt häör zösters)

## Externe link
* ****
De Koel

**De Koel** (officieel: **Covebo Stadion - De Koel -**) is 'n vootbalstadion in Venlo, aan de Kaldekerkerwaeg, det deensdeit es thoesstadion van VVV-Venlo. De club speult heej saer 1972, naodet ze 't ald stadion De Kraal, aeve wiejerop, had verlaote. De Koel dank ziene naam aan de lieëg ligging van 't terrein. 't Stadion wuurt, ouk door supporters van ander clubs, vuuel gepreze um de voetbalsfeer en de alderwetse, karakteristieke oetstraoling, in 't bezónder de trep die de speulers oet de kleidkamer nao 't veld mótte aafloupe. Dees trep stónd centraal in 'n mini-documentair van 't tv-program Holland Sport.

In de jaore zevetig, wie staonplaatse nog gewoeën ware, kós 't stadion 'n groeët aantal luuj bevatte; beej de match taege Ajax in 1977 gaof 't 24.500 supporters. Umdet de eise in 't betaald vootbal strenger woorte - zeker in de Iëredevisie, wao VVV van tied tot tied in speulde - mós me De Koel verbouwe. Nao renovaties in 2003 en 2008 kós De Koel nog maar 8.000 luuj berge. Daorum ouk haet me saer 'n paar jaor planne veur 'n niej stadion; dit zoel dan in Blierik, in 't Kazernekerteer, mótte kómme. Veurluipig hebbe die planne nog gein vaste vörm. Tösse 2013 en 2020 speulde me op kunsgraas. Dees beslissing waas gevalle naodet in 't seizoen 2012/13 de graasmat ermelik debeej loog, maar woort weer truukgereid naodet vuuel ander clubs in Nederland ouk weer nao ech graas waore truukgegaon.

Saer 2005 haet 't stadion officieel nao d'n haofsponsor; iers Seacon, allewiel (2020/21) Covebo. D'n alde naam is aevel in de volksmónd blieve hange.
Getuug

**Getuug** kan zeen:

* 't Tuug- en touwwerk womit e paerd aan 'n kaar weurt gesjpanne; zuug aangesjpanne rieje;
* Gereidsjap.
Joharivinster

De **Joharivinster** (Ingels: *Johari Window*) is e model gemaak door de Amerikane Joseph Luft en Harry Ingman (*Johari* is e misjmasj vaan dees twie naome) oet 1955, um communicatie beter te verstoon. 't Gief veer kwadrante in dees vènster. 't Model weurt dèks gebruuk bij bedriefuitsjes.

* De ope ruimte (*open space*) is aon allebei bekènd, hei kin euver gecommuniceerd weure.
* De blin plak (*blind spot*) is wel bekind bij aandere, evels neet bij diechzelf. Veurbeilde heivaan zien wie iemes dèks e bepaold stopwäördsje gebruuk, of wie iemes 'ne slechten aosem heet.
* 't Verstoompeld gebeed hawwe lui bewös verstoompeld veur aandere.
* 't Duuster gebeed is zoewel veur diech es veur d'n aander oonbekind en daomèt gein oonderwerp vaan communicatie.
Marjorie Estiano

**Marjorie Dias de Oliveira** (Curitiba, gebore 8 miert 1982) is 'n Braziliaanse actrice.

## Actrice
* 2003: *Malhação* ... *Fabiana*
* 2004: *Malhação* ... *Natasha Ferreira*
* 2006: *Páginas da Vida* ... *Marina Andrade Rangel* 
* 2006: *Sob Nova Direção* ... *Nely Li* 
* 2007: *Duas Caras* ... *Maria Paula Fonseca do Nascimento*
* 2009: *Caminho das Índias* ... *Tônia (Antônia Cavinato)* 
* 2010: *S.O.S. Emergência* ... *Flávia Menezes*
* 2011: *Amor em Quatro Atos* ... *Letícia*
* 2011: *Malu de Bicicleta* ... *Sueli*
* 2011: *Cine Conhecimento* ... -
* 2011: *A Vida da Gente* ... *Manuela Fonseca*
* 2012: *Lado a Lado* ... *Laura Assunção*
* 2013: *O Tempo e o Vento* ... *Bibiana*

## CD
* 2005: Marjorie Estiano
* 2007: Flores, Amores e Bla, blá, blá
* 2013: TBA

### DVD
* 2005: Marjorie Estiano e Banda ao Vivo

## Externe links
* http://www.imdb.com/name/nm1597010 
* Marjorie Estiano official website 
* Marjorie Estiano on Universal Music website
* http://www.youtube.com/user/marjorieoficial/videos?view=0
Time Bandits

De **Time Bandits** zint 'ne Nederlandse band ónder leiding van Allides Hidding, die furore makde in de jaore 80 van d'n twintigsten iew. De groeëtste hit waas *Specialized*, mer ouch *Listen to the man with the golden voice* en *Live it up* zint bekinde nómmers. Hunne meziekstiel weurt waal ómsjreve es electro-disco-funk.

Åke Danielson, 'nen toetsenis, duit ouch mit mit de band.

## Discografie
* Time Bandits (1982)
* Tracks (1983)
* Time Bandits (1984)
* Fiction (1985)
* Can't Wait for Another World (1987)
* Greatest Hits (1990)
* As Life (2003)
* Out of the Blue (2012)
Queen

**Queen** is 'ne rockband oet Londe.

De klassieke bezetting vaan de Queen bestoont oet Freddie Mercury (gitaar, zaank), John Deacon (bas), Brian Harold May (gitaar) en Roger Meddows Taylor (drums).

## Discografie
### Albums
*Queen (1973)
*Queen II (1974)
*Sheer Heart Attack (1974)
*A Night at the Opera (1975)
*A Day at the Races (1976)
*News of the World (1977)
*Jazz (1978)
*The Game (1980)
*Flash Gordon (1980)
*Hot Space (1982)
*The Works (1984)
*A Kind of Magic (1986)
*The Miracle (1989)
*Innuendo (1991)
*Made in Heaven (1995)