open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Näöëge Bètste

De **Näöëge Bètste** zeunt aafkomstig van e bies 1997 mäögelek anoniem middelieëuws manuscript, *Van neghen den besten*, dat gesjraeve waoërt nao 1291 en mäögelek dör Jacob van Maerlant. 't Is 'ne relatief kórte tekst van 585 verze. Hie-in sómt d'r auteur näöëge haelde óp, die es väörbeeld väör de miensjheed kènne dene. 't Waerk deende in gaans Europa ieëwelaank es richlien in de ieërecode van de ridderordes en is ooch in 't Duutsj, Fraans en Ingelsj gekaand.

**Driej heidene**
* Hector van Troje
* Julius Caesar
* Alexander de Groete

**Driej Biebelse jode**
* Jozua
* Koning David
* Judas Maccabeus

**Driej christene**
* Köning Arthur
* Karel de Groete
* Godfried van Bouillon

## Literatuur
*VAN ANROOIJ, W., *Helden van weleer. De Negen Besten in de Nederlanden (1300-1700)*, Amsterdam, Amsterdam University Press, 1997.

## Externe leenk
*De Näöëge Bètste mäögelek gesjraeve dör van Maerlant. Mèt aafbeelding van 'n bladziej oet manuscript
Poupehan

**Poupehan** is e begrip óp 't Belsj en kan verwieze nao:
*Poupehan, e dörp in de gemèngde Bouillon 
*Poupehan, besjlute bie voolmachte tösje 1982 en 1987
*Poupehan, BRT satirisch programma mèt póppe van politici à la *Spitting Image*
Poupehan (satirisch programma)

**Poupehan** waor e satirisch programma van d'r BRT en de reeks waoërt in 1986-87 oetgezonde. 't Oonderwerp waor de Poupehan-affaire en van bekaande Belzje, politici en aander kópsjtukke, waore póppe gemaakt. 't Programma doog inspiratie óp bie 't Ingelsje *Spitting Image*.
Poupehan (affaire)

In d'r Belzje polletiek is 't dörpke Poupehan vöral bekènd waoëre dör de **Poupehan-affaire**. 

Fons Verplaetse (vörmalig gouverneur van de Nationaal Baank va Belsj) how dao e boetenverblief. Vólges journalist Hugo De Ridder zów d'r tösje 1982 en 1987 *en petit comité* oonderhandeld zieë tösje d'r toenmalige örsjte minister Wilfried Martens, ACV-vakboondsleider Jef Houthuys, d'r toenmalige vörzitter van de BAC Hubert Detremmerie en Fons Verplaetse èges över 't te veure hersjtelbeleid nao en tiedens de recessieperiode in 't begin van de jaore 1980. Ooch zów hie de toenmalige likwidaasje van Guy Verhofstadt väörbereid zieë.

De satire Poupehan geet över dis kwestie.

't Poupehan-trauma, dat m.n. de Open VLD saer dae tied tekent, sjtikt in 2008 bie 't aa-sjtèlle van Wilfried Martens es verkenner van d'r köning, wer d'r kóp óp.
Poupehan (plaatsj)

**Poupehan** (Welsj: *Pouphan*) is e dörpke in Bouillon in de provincie Luxemburg óp 't Belsj. 't Dörp is gelaege óp d'r zuideleke helling van de Belsje Ardenne, langs de oevers van de Semois. Poupehan is ömringd dör hövele.

D'r naam betekent "hoes van de fee" (*poupe* = fee, *han* = hoes).

## Externe leenk
*Website van de VVV, ooch in 't Nederlands
Friedrich Spee

**Friedrich Spee von Langenfeld** (Kaiserswerth bie Dusseldörp (allewiel gemeinte Langefääl), 1591 - Trier, 1635) waor 'ne Duutsje jezuïet, moraaltheoloog en professor an de universitèèt va *Alma Ernestina* in Riteln. E sjreef zoonder toesjtèmming van z'r ordesövversjte in 1631 anoniem d'r *Cautio criminalis, Liber de processu contra sagas* oeëmèt-e d'r Heksehamer, mae ooch 'n gesjrift van ziene collegaprofessor Hermann Goehausen (*Processus juridicus contra sages et veneficos*) en d'r nuuj oplaevende heksewaan te lief gong. 

E berispt in zie waerk de vorste, die hön beambte en rechters neet controlere en e how sjerpe waoërd vör de gèselekhèèd, die de verblinde waereldleke mach in de heng wèrkt. D'r gaanse heksewaan typeerde Spee von Langenfeld - dae lang ooch gewèrkd how es beechvader vör veroordeelde hekse en zich vraoge bie de processe begoes te sjtèlle - es 'n meneer van doeë die in taegesjpraok is mèt 't versjtaand, 't natuurlek rech en de christeleke leefde. Anna Spee von Langenfeld (1591-1631), èègenares van 'n wiengood en 'n verwaandte va Friedrich Spee waoërt in 1631 va hekseriej besjöldigd, veroordeeld en öm 't laeve brach. De heksevervolging veerde hoeëgtiejdaag in de 16de en d'r 17de ieëw en dit zoewal in protestaantse es in katholieke leng.
Zuid-Ossetië

**Zuid-Ossetië** (Ossetisch: Хуссар Ирыстон; *Choessar Iryston*, Georgisch: სამხრეთი ოსეთი; *Samchreti Osseti*, Russisch: Южная Осетия; *Joezknaja Ossetia*) is e bergechtig en dunbevolkt gebied tösje 't Georgische kerngebied in 't weste, zuide en ooste en de Russische deelrepubliek Noord-Ossetië-Alanië in 't noorde. Geografisch gezieë liekt 't zjuus ten zuide van d'r kam van d'r Groeëte Kaukasus. 't Gebied is internationaal erkaand es deel va Georgië, meh claimt zaer 1992 oonaafhenkelikheed. Wie de Georgische regering dit in 2008 wol ongedaon make, braok d'r kreeg in Zuid-Ossetië oet, oeë-in Rusland zich mèngde. Nao aafloop van d'r kreeg erkaande Rusland de oonaafhenkelikheed va Zuid-Ossetië en Abchazië. Ee paar leng haant dit veurbeeld gevolgd.
Hydroniem

E **Hydroniem** is 'ne toponiem van e water, zoewie 'n reveer, 'n baeëk of 'n zieë. Väöl hydronieme in de Limburge, de provincie Luuk e.o. haant Keltische wórtels.
** Gelaenbaek: aafkomstig van 't Keltische *Glanis* mèt betekenis *sjtraolende*. Later in Latien *Glana*
** Iezer: wert vermeld in 846 es *Isera* (Is-ara = woelig water)
** Vesder, ooch aafkomstig va *Isara* 
** Jeker, van Keltische *Yakara* dat 'helder water' betekent
** Maas: aafkomstig van 't Keltische *Mus*, dat 'vöchtig' betekent
** Geul, Gäöl, Guuël, Gäölke of Gueulle (Frans), middelned. goele (moeras), middelhd. gülle, zou kènne sjtamme van de waternaam Gulia of van 't Fins kulju (plas). Betekent sjmaal water, watergank, göt, vaargeul 
** Gulp of Galoppe (Frans) betekent golf of flinke sjtruim 
** Leie: in d'r 10de eeuw vermeld es *Legia* (Keltisch vör waterloop)
** Legia kiek Leie
** Dender: aafkomstig van 't Keltische *Tanara* (bruisend, kólkend water)
** Demer: in 908 vermeld es *Tamara* (doonker water)
** Roer van Keltische goddin *Rura*
** Salm van Keltische *Salwa* dat 'zjwart' betekent
** Amel (ooch Amsterdam en Amstel/ Anstel in Kérkrao) van Keltische water
Oblas Kaliningrad

D'r **Oblas(t) Kaliningrad** is 'ne oblas van Rusland. Saer 't oeteenvalle van de Sovjet-Unie is dit gebied 'n exclave va Rusland, ingeklemd tösje Pole en Litouwe en daomèt is 't saer 't toetraeje van dès twieë leng töt de Europese Unie 'n enclave binne de EU. 

## Barnsjtèè

't Schiereiland Samland sjteet vör 90% van d'r waeltwied gewónne barnsjtèè. D'r oblast, mae ooch de hoofsjtad Kaliningrad, werre van aodsher d'r *Barnsjtèè* geneumd.
Assimilatiebeleid

E **Assimilatiebeleid** is e beleid of 'ne polletiek dae es doel haat dat autochtoon bewoners van 'ne sjtrieëk zich cultureel assimilere, m.a.w. hön ege cultuur en taal ópgaeve en die vervange dör de heersende cultuur en taal van d'r regio oeë ze wónne of dör verendering van grenze, zeunt kaome te wónne. 't Kaderverdrag inzake de bescherming van nationale minderheden van d'r Raod van Europa verbeejt akties die expliciet assimilatie naosjtraeve mae ooch e beleid dat de facto assimilatie töt gevólg haat.

## Frieze en Fraanstalige Voerenaere
Vermits de Frieze erkaant zeunt in de kaders van 't baovegeneumd verdrag en de Franstalige Voerenaere neet, kan Vlaandere in Voere e assimilatiebeleid veure dat vör Hollendere in Friesland verbaoje is. De Nederlands Limburgse media deunt in hön berichtgaeving evvel esof in Voere gèng autochtoon Franstalige wónne en drage daomèt bie an d'r Vlamsje assimilatiepolletiek. Ze neume daobie de gemèngde 'n grensgemèngde en neet 'n taalgrensgemèngde of facilitetegemèngde wat óp 't Belsj d'r grondwetteleke sjtatus is. E kwart van de sjtèmgerechtigde bevolking haat de Nederlandse nationaliteit en vólgt de Hollendsje media.

## Referentie
Assimilatie

**Assimilatie** kin beteikene:
* Assimilatie (biochemie) (zuuch ouch Stofwisseling)
* Assimilatie (taolkunde)
* Assimilatie (psychologie)
* Cultureel assimilatie
* Veur assimilatie in Star Trek, zuuch Borg (Star Trek)
Cultureel assimilatie

**Cultureel assimilatie**, vreuger integratie geneumd, dèèt zich väör es 'ne individuele miensj of groepe luuj, dèk immigrante, zich sommige of alle aspecte van de heersende cultuur, zoewie de religie, de taal, de norme en waeërd, ège make. Cultureel assimilatie is e socialisatieproces, dat mètstens vriewillig of "natuurlek" verlöpt. Soms is d'r evvel sjprake van gedwónge assimilatie, vreuger assimilatie geneumd, dat autochtoon bewoners oonder druk van politieke besjlute en e dao óp geënt assimilatiebeleid dwingt te assimilere.
Assimilatie (biochemie)

**Assimilatie** is 'ne term dae wordt gebroekd wert vör e biochemisch proces oeëbie 'n organische verbeending wert ópgeboewd oet eenvoudiger organische componaente en/of oet anorganische sjtoffe zoewie kooldioxide en water. Hieväör is energie nuëdig.

Alle organismes vertuëne assimilatie.
Autotroof organismes veure assimilatie oet mèt energie oet de ömgaeving. Ze kènne dör fotosynthese of chemosynthese zelf energie oet de ömgaeving vaslieken in chemische verbeendinge.
Heterotroof organismes deunt ooch an assimilatie, evvel de energie die daorvör nuëdig is wert gewónne oet de dissimilatie van organische verbeendinge die oxidere.

Dör de activiteet van autotroof organismes nèmt de biomassa toe, dör de activiteet van heterotroof organismes nèmt de biomassa aaf.

E belangriek assimilatieproces is de vorming van glucose of droevesoeker in de fotosynthese:
 6 H2O +  6 CO2 + licht → C6H12O6 + 6 O2

In wäöërd is dit:
(zès) water + (zès) koolstofdioxide + licht(energie) → (één) glucose + (zès) zuurstof
Zentner

**Zentner** is 'n aow Duutsje gewichsmaot en waogt 50 kg. In Oosteriek is 't saer 'n fèrtig jaor 'n vasgesjtèlde gewichsmaot, die 100 kg wègt.
Baltische mythologie

Onger **Baltische Mythologie** weurdj euver 't algemein gesjpraoke es men 't haetj euver de veurchristelikke Mythologie van'ne Balte, dit zeen onger angere de Lette, Litouwers en Pruusse.

Aangezeen d'r beheurlikke versjille zeen tösse de Letse en de Litouwse Mythologie - euver de mythe van'ne Pruusse is bienao nieks bekindj - is dit ein radikaal veralgemeinisering. Baeter waas gewaes om euver Baltische mythologieje te sjpraeke, net zo wie men 't ouch haetj euver Baltische tale. 't Kan zeen det men mit Baltische mythologie bedoeldj det in ein historisch tiedperk wo de Oerbalte nog es ein relatief homogeen volk laefdje ouch de mythologie bienao ein waas. Dao zoew men den ouch in principe ein Oerbaltische taal oet motte haole.

Opvallendste gemeinsjappelik kinmerk is 't Polytheïsme mit ein väölvoud aan mythiese wezes van versjiedene rang en ein sjterke aanwezigheid van euverledene; talrieke euvereinkomste zeen te vinje mit de vorchristelikke mythe van anger Indoeuropese volke, veural mit die van'ne Slave, Germane en Kelte.

Zowaal in Letlandj es ouch in Litouwe geuf 't door de sjtaot erkindje (nuujheidense) religies (lv. Dievturi, li. Romowe), die häör wortels veural in häör eige veurchristelikke euverleveringe zeen, mer zich es verwantje begreipe en aope sjtaon veur de vergeliekbare Baltische en Indoeuropese ongerzeuke van'ner Ethnologe en Etymologe.

### De Gode en Godinne oet de Baltische Mythologie
* lit. Dievas, lett. Dievs, apr. Deiwas - Hemelsgod, god van'ne vrede, der gerechtigheid, vrundsjap, eerlikheid, wiesheid, Besjermer van verdrage, verwandj mit Zeus, Germaans Teiwaz, Romeins Jupiter
* balt. Saule - hoogste godin, vrouwelikke taegehanger van Dievs, is ongeveer 'tzelfdje esSol
* lett. Mara - milkgodin, bewaaktj gebaortes en ging in de christelikke tied same mit de heilige maag Maria
* lit. Perkūnas, lett. *Pērkons*, pr. Perkunos, god van'ne toorn, reiniger en bevruchter van'ne aarde, echgenoot van'ne aerdgodin
* balt. Patrimpas, Potrimpos, god van 't gelök, vruchbaarheid, welsjtandj, 't zaod, 't veurjaor, de ougs, en 't laevesgelök
* aadlitouws Velinas, lit. *velnias*, lett. *velns*, pr. Patolos - vruntjelikke en behulpzame god van 't sjterve, god van dooje; onger Pools-christelikke invloed toet Pikulas = Duvel gemuteerdj
* lit. Žemyna, lett. *Zemes mate*, pr. Semine - de Baltische *Mooder Aerde*, derde dochter van zonnegodin Saule (derde planeet) - vergeliekbaar mit de germaanse Erda.
* lit. Aušrine, pr. Ausca (Morgesjter) / Wakarine (Aovendjsjter) - godin van'ne liefde, dochter van zonnegodin Saule, Geleefdje van Menulis; liektj op Venus
* balt. Menulis - maongod, hemelvors van'ne nach, is de gesjeije man van zonnegodin Saule
* lit. Gabija - godin van 't vuur
* Laima of *Laimė* - baltische lotsbesjtummingsgodin, treujt deils in twee of drie aspecte op, haetj euvereinkomstemit de Griekse Moira.
* balt. Giltine - doodsgodin, zöster van Laima
* pr. Kurkis/ Churche - God van'ne ougs, gaever van voedsel, veur hem waere de letste aore geofferd
* Austėja - Biejegodin
* kur. Bardoaitis - God van'ne schippers en zeeluuj

## Bronne

Dit artikel is aafgeleidj van'ne artikele op'pe Duitse en nederlandse Wikipedia
Germane

Es **Germane** weurdj ein aantal sjtamme in Midde-Europa en in Zuid-Scandinavieje bedoeldj, van waem de cultureel identiteit - vreuger ooch wal ethniese identiteit of ras geneumd - door ongerzeukers traditioneel door de taal weurdj vasgesteldj. 

Vanaaf de naochristellikke tied kwame de Romeine in kontak mit de Germaanse waereld. Wie ouch de ontwikkeling van de Romeinse waereld zich in toenummendje maote mit de germaanse waereld verbonj, ontsjtong tösse de romeinse tied en'ne middeleeuwe oet de väölvoud van Germaanse sjtamme ein paar grote volke die zich dwars door Europa vestigdje. Ein aantal probeerdje ein riek te vorme nao Romeins veurbeeldj. Elemente oet de germaanse religies en religieus gebroeke waere in 't christelikke geluif opgenomme. Zo es biejveurbeeldj de 't Sint Mertesvuur en 't verkleije mit de vastelaovendj.
Integratie (sociologie)

**Integratie** is in de sociologie en in d'r polletiek d'r term öm de samesjmeelting van mieërdere bevolkingsgroepe in de maatschappij aan te duide. 

Belangriekste kenmerk is dat alle groepe aanpassinge maken. Wiennieë d'r sjprake is van eenzijdige aanpassing van d'r ene groep an de cultuur en taal van d'r aandere groep heesjt dit cultureel assimilatie.
Kestiel van Matsue

't **Kestiel va(a)n Matsue** (Japans: 松江城 *Matsue-jō*) is 'n feodaol kestiel in Matsue, Japan. Mèt de bijnaom "zwart kestiel" of "plevier kestiel" is 't ein vaan de einegste originele (dus neet nui gebouwd in beton, meh gedeiltelek origineel in hout) euvergebleve middeliewse kestiele in Japan. Ein reie heivaan is tot 't kestiel gebouwd is tege 't ind vaan de lèste groete binnelandse oorlog in Japan (Sengoku-periood) en daorum amper oorlog, en meugeleke belègkinge, heet gezeen. Toch is meh 'n klein deil vaan 't kestiel nog authentiek.

## Gesjiedenis
De bouw vaan 't kestiel begós in 1607 en indegde in 1611, oonder de lokale kriegshier Horio Yoshiharu. 't Kestiel is 't twieds groetste, 't derds hoegste en 't op vijf nao ajdste oonder de Japanse kestiele.

In 1638 woort 't kestiel euvergedrage aon Naomasa Matsudaira vaan de Matsudaira-clan dee 'ne vazal is vaan de regerende Tokugawa. 't Kestiel bleef heinao veur tien ginneraties in 't bezit vaan dees femilie 'tgeen geit euver 'ne periood vaan 234 jaor. In 1875 woort 't ganse kestiel gesloop mèt es innegste oetzundering de tore dee mog blieve vaanwege inspanninge vaan 'n aontal gróppe. 't Kestiel oonderging evels 'n ganse reconstructie tösse 1950 en 1955.

't Kestiel is 'n complex gebouw, gebouwd in 'ne wachtorestijl. Vaan boete liekent 't te bestoon oet vief verdepinge, dewijl 't zès verdepinge aon de binnekant heet. De mieste muir vaan 't kestiel zien zwart geverf. 't Is 'n steveg gebouw, gebouwd um oorlog te weerstoon dewijl 't toch majestueus en sober is, zoewie de Momoyama stijl dat is.

## Bibliografie

* Schmorleitz, Morton S. Castles in Japan. Charles E. Tuttle Co., Tokio, 1974. ISBN 0-8084-1102-4. 
* Motoo, Hinago. Japanese Castles. Kodansha, Tokio, 200 p., 1986. ISBN 0-87011-766-1.
Landingde

'n **Landingde** of **ismus** is 'ne smalle strook land dee twie groeter landmassa's verbindt. De Grieke introduceerde 't woord ismus (*isthmus*), wat hals beteikent, en gebruukde 't in 't biezunder veur de Landingde vaan Korinthe. Daoneve zien de bekinde landingdes die vaan Panama en Suez, die alletwie twie continente mètein verbinde. Door al dees drei landingdes loupe al eve bekinde kanale.

Dèkser kump veur tot 'n landingde 'n sjiereiland mèt 't vasteland verbindt, of twie deile vaan 'n eiland mètein. 

In väöl definities weurt gestèld tot 'n landingde aon beis kante door zieë begrens moot zien, mer de Karelische Landingde, die de Finse Golf vaan 't Ladogameer sjeit, bewies tot 'n meer die rol ouch kin vervölle.

't Tegeneuvergestèlde vaan 'n landingde is de väöl dèkser veurkoumende ziestraot of zie-ingde.

## Lies vaan landingdes
* Landingde vaan Panama
* Landingde vaan Tehuantepec
* Landingde vaan Suez
* Landingde vaan Korinthe
* Landingde vaan Kra
* Karelische Landingde
* Landingde vaan Perekop
* Landingde tösse Noord- en Ooszie
* Landingde vaan Prasonisi
Vervaeling

**Vervaeling** is e-n ónaangenaam gevuuel van lösteloeasheid, ónversjilligheid, óngeïnterseerdj zeen, hangerigheid, grènzendj aan èrgernis. 

## Oorzake

Vervaeling treudj óp es al dinger die leuk en interessant zeen óm te doon neet kinne óf neet moge en me dóch geine zin haet óm nieks te doon. Vervaeling kin 't gevólg zeen van e gebrek aan stimulasie óf van prikkels die es saai, eintoeanig óf herhaolinksgezindj waere ervare.

Vervaeling is 'n uiting van 't - dèk tiedelek - oonvermoge van 'ne miensj öm èges 'ne innerleke samehang töt sjtaaand te brènge mèt wat 'm ömringt ofwaal 't oonvermoge öm zich vör get te interessere. Wie rieker de innerleke waelt van 'ne miensj is, wie gemekkeker e die verbande kènt liegke en wie rieker die verbande zeunt. Vervaeling is óp de örsjte plaatsj e symptoom va innerleke örmooj.  
## Trivia
Tolstoi sjrief in *Anna Karenina* "*Vervaeling is 't verlange nao verlanges*".
Armeens

**Armeens** (հայերեն լեզու, IPA: [hajɛɹɛn lɛzu] — hayeren lezow) is 'n Indo-Europese taal gekaldj door ge Armene. 't Is 'n offesjeel taal in Armenië. Boetedet wuuertj 't ouch gekaldj in Röslandj, Iran, Frankriek, Törkieë, Libanon, Syrië, Georgië, Canada en de Vereinigdje State. De taal wuuertj meistal in 't Armeens sjrif gesjreve.

De taal wuuertj gekaldj door vief en e-n half miljón luuj en de ISO-taalcodes zeen *hy* en *hye*.

## Historie
D'r oorsjprong van 't Armeens liekt neet in 't gebied tössje d'r Rössische Kaukasus en Turkije, dat noe dizze naam drègt mae in d'r Balkan. 't Is de ènnige nog laevende van de driej verwante tale oet de aodheed; de ander twieë, 't Tracisch en 't Frygisch zeunt oonder druk van 't Grieks en 't Latien verdrónge en besjteunt net mie.

Vanoet Zuidoost-Europa kieëme de Ameniërs, same mèt de de Frygiërs (de Troyane van Homerus) nao Klee-Azië en van doa oet nao Armenië. 't Armeens is gróndig dör 't Iraans beïnvloed en me haat dan ooch lang gemiengd dat 't e aafwiekend Iraans dialekt waor.

## Grammaer
Armeens kintj gei geslach bie zelfstenjig naamwäörd en ouch neet bie veurnaamwäörd. 't Guuef zeve naamvalle, namelik nominatief, accusatief, locatief, genitief, datief, ablatief en instrumentaal.
Geveul

E **geveul** is e fysiek gewaar waeëre van de persoonleke betekenis ofwaal de intuïtie van 'n bepaalde extern of intern oontsjtande ervaring, die me bewust óp 'n bepaalde meneer waardeert of m.a.w. interpreteert. D'r mentale aafsjtaand tösje geveul en gedrag is langer es d'r aafsjtaand tösje emotie en gedrag. 't Gedrag vanoet e geveul is secundair en gereflecteerd; 't gedrag vanoet 'n emotie is primair en oongereflecteert. 

Óch vervaeling is e geveul.
Jimi Hendrix

**James Marshall Hendrix** (gebaoren es **Johnny Allen Hendrix**; 27 november, 1942 – 18 september, 1970) woor 'nen Amerikaanse gitarist, zenger en leedjessjriever waes naolaotesjap ömmer de rockmeziek blief beïnvloje. Nao zien successe in Europa waerdje d'r bekindj in de Vereinigdje Staote nao 'n óptraeje in 1967 bie 't Monterey Pop Festival. Later woor d'r in 't Woodstock Festival van 1969 de hoofmiens.

Hendrix hólp mit aan 't óntwikkele van gitaartechnieke wie overdrive óp ge verstèrker. Hae woor beïnvloodj door bluesartieste wie B. B. King, Muddy Waters, Howlin' Wolf, Albert King en Elmore James, rhythm & blues- en soulgitariste Curtis Mayfield en Steve Cropper en ouch door get moderne jazz. Carlos Santana haet veróngerstèldj det Hendrix ziene meziek waal gooddeils door ziene Indiaanse oorsprónk kós zeen beïnvloodj. Es producer perbeerdje d'r ouch get oet in de studio. Hae woor ein vanne ieëste die mit stereofonische effecte veur rockópnames experimenteerdje.

Hendrix wón väöl rockpriezer tiedes zien laeve, mer ouch d'rnao.

Hendrix is in 'n hotel in Lónje gestórve, wie d'r 'n fataal combinatie van slaoppille en wien ingenómmen hadj. 't Sjientj det Hendrix gein Europese pille, die zwaorder zeen es de Amerikaanse variantj, gewindj woor. Aevel woort lank gedach det t'r gestórve waar aan 'n euverdosis aan heroïen, meh later bleek det t'r naeven alcohol en hemp noeats anger drugs gebroekdje.
Assimilatie (psychologie)

**Assimilatie** is e begrip oet de oontwikkelingspsychologie van d'r Zjwitserse psycholoog Jean Piaget. Assimilatie sjtèèt vör 't incorporere va wat woeërgenaome wert in e besjtaond "handelings" sjemata. 
Väörbeeld: e keend hat gelieërd dat 'ne hoond e deer is. Es 't dan oontdèkt dat ooch katte dere zeunt, wert "kat" oonderbrach in 't sjema "deer". Kat wert dus geassimileerd in 't sjema deer.

Assimilatie en accommodatie zeunt adaptief processe.

## Kiek ooch
*Accommodatie
*cultureel assimilatie
Assimilatie (taolkunde)

**Assimilatie** in de taal is de verendering van 'ne klaank oonder invloed van 'ne aandere klaank. In bepaalde gevalle kan assimilatie töt oetdrukking kaome in de sjpelling of transcriptie va wäöërd, mae dit is neet ömmer 't geval. 

## Progressief en regressief
In 't Limburgs kènt me progressief en regressief assimilatie. 
*Bie progressief assimilatie nèmt 'ne klaank kènmerke över van 'ne dao aan vöraafgaonde klaank. 
**E väörbeeld: in 'dat doa e hoes sjtèèt' wert d'r beginklaank van 'dao' dèk sjtèmloos oetgesjpraoëke (dus es 'n /t/). Dat gebäört oonder invloed van de d'r aan vöraafgaonde sjtèmloos /t/.

*Bie regressief assimilatie nèmt 'ne klaank kènmerke över van 'ne d'r óp volgende klaank.
**E väörbeeld: in 'zakdook' wert de /k/ dèk sjtèmhöbbend gemakd (en dus oetgesjpraoëke es d'r beginklaank van 'garçon'). Dat gebäört oonder invloed van de /d/, die sjtèmhöbbend is.

## Degeminatie
Óp assimilatie kan degeminatie volge: es 'ne geassimileerde klaank identiek is waoëre an d'r daorópvolgende klaank, blieft hievan dèk mer ene klaank över. Dit is in 't örsjte väörbeeld 't geval.

## Veurbeelde op 't Limbörgs
* s > z: reisbureau, *reizbureau*
* f > v: leefde, *leevde*
* p > b: d'n trap op, *d'n trab op*
* t > d: wie laat is 't, *wie laad is 't*
* n > m: tien pekseks, *tiem pekskes*

De veurbeelde illustrere tot de meijklinkers *s, f, p, t en n* veraandere oonder invlood vaan de volgende klinker of medeklinker. Zoe weurt de *s* vaan *reisbureau*, oonder invlood vaan de volgende *b*, oetgesproke es *z*. De spelling hèlt dao gein rekening mèt. In *reisbureau* spelle v'r 'n *s*, meh v'r spreke 'n *z* oet.
## Kiek ooch
* Dissimilatie (taalkunde)
Zvolen

**Zvolen** (Hongaars: *Zólyom*, Pruus: *Altsohl*) is 'n stad in cèntraal Slowakije, gelaenge óp ge plaats wo de Hron enne Slatina bie-einkómme, inne buurt van Banská Bystrica. De plaats haet 'n aad kestieël en e-n historisch cèntrum.

In Zvolen wone 43.147 luuj (31 december, 2005). Vólges die vólkstèlling van 2001 is 95,9% Slowaaks en 1,2% Tsjechisch en is 52,5% katteliek, 26,4% kèrkeloeas en 15% lutheraans.

## Bekindje luuj
* Bálint Balassi, dichter
* Karol Beck, tennisser
* Jozef Cíger-Hronský, sjriever
* Ján Lašák, ieshockeyer
* Vladimír Maňka, politicus
* Vladimír Mečiar, politicus
* František Velecký, aktäör

## Boeteverbinjinger
*Offesjeel website
*Technische Universiteit Zvolen
Barachius

**Barachius** waor 'ne martelaer in de 4e ièw. Hae waor de broor van Jonas. 't Waor in de tied dat 't Christendom ziech in Perzië aan 't oetbreie waor, vanoet 't Romeins riek. De keizer van Perzië zaog dat es 'n bedreiging van de sjtaatsgodsdeens en hae kóndigde  vervolginge aan. Ederein dae 't Christendom oetdroog zou gevange gezat were en zjwoar martelinge  óndergoon. 

Zoa ging Barachius, same mèt ziene broor Jonas, de geloufsgenote truèste in de gevangenis. Dao-op woorte zie zelf gevange gezat en ze woorte verpliech de Perzische zónnegod te aanbaeje. Ze weigerde èvvel allebei en toen woorte ze gemarteld. Naodat Jonas 'ne gruwelike marteldoad waor gesjtorve, waor 't de beurt aan Barachius, dae ummer wir obbenuuts gefolterd woort umdat 'r mer neet doad wol goon. Op 't lèts woort ziene mónd mèt 'n klem opegezat en häöm heite zjwavel ingesjot.  

## Fièsdaag
De fièsdaag vèlt same mèt dae van de heilige Sulpitius op 29 mièrt.
Wijsel

De **Wijsel** (Pools: Wisła; Nederlands: *Wijsel*; Duutsj: *Weichsel*; Latien: *Vistula*) is de groetste reveer va Pole. De reveer oontsjpringt in de Beskide, berg die deel oetmake van de Karpate. De twieë bronrevere zeunt de **Biała Wisełka** en de **Czarna Wisełka** (resp. de Witte en de Zjwarte Klèng Wisła) en mondt nao 1070 km via 't Wisłahaf (*Zalew Wiślany*) oet in de Oostzee. 

Belangrieke sjtaej aan de Wijsel zeunt Krakau, Warschau en Toruń. Ten zuide van Malbork sjplitst de reveer zich in 'ne oosteleke tak, de Nogat, dae nao 't Wislahaf sjtroomt, en 'ne westeleke tak, de Dode Wisła (*[[Martwa Wisła]]*), dae via Gdańsk löpt. 

De reveer is över vriewal de gaanse lengde bevaarbaar, mae allèng vör sjipper mè wènnig deepgaank. Väöral in de buurt van Warschau is de reveer mètstens te oondeep öm te bevare. Daodör is er ooch gene commerciële sjeepvaart mie mäögelek, in taegensjtèlling töt bieväörbeeld de Oder. Belangrieke ziejrevere zeunt de San en de Narew (die ooch 't water van de Bug aanveurt).

## Grensreveer
De Wijsel waor al in d'r iezertied, en volges Plinius d'r Owwere ooch in d'r Romeinse tied 'n grensreveer tössje de Germaanse en de Sarmatische invloedsfeer. De Wijsel makde deel oet van èng van de barnsjtèèroutes die Noord-Europa verboond mèt o.m. Griekeland, Azië en Egypte.
Saer 't jaor 1000 is de Wijsel Slavisch gebied mae in d'r delta besjtóng e Germaans/Slavisch aevewich. Nao d'r Twiede Waeltkreeg veurde Stalin etnische zuveringe oet, die alle Duutsjers oontegende en verdraef. Stalin versjaof de oerow grens nao 't weste: de Oder-Neisse Linie. Nao 't valle van d'r Moeër en de toetraejing va Pole töt de EU versjuuft die grens wer nao 't ooste.
Alpe

De **Alpe**  (Keltisch "alb" = hoog, "alpa" = Gebergte) zeen 't  hoogste gebergte in Middeeuropa. 't Sjtrektj zich in eine 1.200 kilomaeter lange en tösse 150 en 250 kilomaeter  breije baog oet van'ne  Franse Middellandse Zee toet 't Pannonisch Bekke. De Alpe zeen verdeild euver ach lenj: Frankriek, Monaco, Italië, Zjwitserlandj, Oosteriek, Slovenië, Duitslandj en Liechtenstein. In totaal laeve d'r taege de 13 miljoen miense.

## Euverzich

De gezamelikke alperegio besjtriek ein oppervlakte van ongeveer 200.000 veerkantje kilomaeter  't gebied sjtrektj zich ongeveer 750&nbsp;km van oos nao wes oet,en ongeveer 400&nbsp;km van noord nao zuid oet en weurdj door 't Rhônedal, de baoveloup van'ne Donau, de klein Hongaarse leegvlakte,  de Po-vlakte en'ne Golf van Genua begrens.

In 't weste van'ne Alpe ligke berg van meer es 4000 maeter, de oostelikke Alpetuup zeen toet rondj de 3000 maeter hoog. De hoogste top is de Mont Blanc (4811 m) en daonaeve zeen nog 128 tuup hoger es 4000 maeter. De Alpe zeen ein relatief jonk gebergte, gevormpdj tiedes de Alpiene orogenese in 't Tertiair. In'ne Alpe ontsjpringe väöl grote riviere van Europa, zo es de Rhône, de Rien, de Po en'ne Inn.

De Alpe vorme ein belangrieke klimatologiese en geografiese barrière in Europa. Ze vorme de watersjeijing tösse 't noorde en zuide van Europa en sjeije 't mediterraan klimaat van Zuid-Europa van 't door de Atlantische Oceaan beïnvloedje gematigdj klimaat van Noord- en Midde-Europa. Sins de prehistorie vorme de Alpepasse belangrieke verbinjinge tösse Zuid- en Noord-Europa.

## Waordherkoms
"Alpe" is de meervoudsvorm van 't waord "Alp", det oorsjpronkelik in de veurromeinse tied, waarsjienlik eine  "(hoge) berg", en later zoget wie "Bergwei" beteikendje. In dees opvatting is 't waord ''Alb(e)''/''Alp(e)'' toet op vandaag in Alemannischen dialekte laevendig. De vreuger döks aangenomme verbinjing mit 't indogermaanse adjektief **albhos* "wit" is neet waarsjienlik.

Es euvergedrage naam weurdj "Alpe" ouch es beteikenis gebroektj veur anger gebergtes: *[[Australiese Alpe]], [[Nuuj Zeelandse Alpen]], [[Apuaanse Alpe]]*. "Alpin" weurdj ouch es begrip veur ein berglandsjap gebroektj, zo es *alpine* weurdj gebroektj es begrip veur 't hooggebergte of es synonym veur  "Berg-" in 't algemein, wie in alpines klumme, alpine skieje. 

## Referentie
Moeër

**Moeër** of **moor** kènt zieë:
*D'r Moeër (Berlien), väörmalige grens tössje de DDR en de BRD.
*De moeër (greunte) of wórtel.
*D'r moeër (boew).
*Zómp of moeras.
*Moorsjroef of mojersjroef.
Hron

**Hron** (Pruus: *Gran*, Hongaars: *Garam*, Letien: *Granus*) is 'ne 298 kilomaeter lange zietak vanne Donau en de óp ein nao langste reveer van Slowakije. 't Geit vanaaf ziene brón inne Lege Tatra (ónger Kráľova hoľa) door Cèntraal- en Zuud-Slowakije haer óm oetèndelik inne Donau te kómme bie Štúrovo en Esztergom. Groeate stej en dörper die ane reveer ligke zeen Brezno, Banská Bystrica, Sliač, Zvolen, Žiar nad Hronom, Žarnovica, Nová Baňa, Tlmače, Levice, Želiezovce, en Štúrovo.

't Vleujlandj vanne reveer is zoeaget 11% van Slowakije.

## Gesjiedenis
De naam van de reveer is veur 't ieës in 170 vermeld, wen de Romeinse keizer Marcus Aurelius zien *Meditaasjes* sjreef ane Hron. De ieëste naam dae inne Middelieëwe is vasgelag is *Gron* (1075). Vanne 17dje ieëw toet inne jaore dertig vanne vörge ieëw waerdje de reveer veur houttransport gebroek.
Moeër (greunte)

De **moeër** is botanisch dezelfde saoërt wie de inheemse plaant, de wil moeër (*Daucus carota*). Aander familielede zeunt *Chaerophyllum temulum* (dölle kervel), *Anethum graveolens* (dille), *Carum carvi* (karwij), *Pastinaca sativa* (pastinaak) en *Heracleum sphondylium* (baereklauw). Moeëre zeunt riek an bètacaroteen, dat in 't lief wert ömgezat in vitamine A.
## Historie

De oranje moeër is 't resultaat van krusinge. Warsjienglek waoërte de örsjte oranje moeëre geteeld in Vlaandere in d'r 15e ieëw of vreuge 16e ieëw. De oranje moeër waoërt pas in dr 17e ieeëw versjprèjd över de rest van Europa.

## Gebroek
Moeëre werre traditioneel mèt aerte en gekaoëkt gaeëte. Vördat me dis greunte ópdeent dèèt me dao nog get soeker en bótter bie en neet allèng vör d'r lekker. Wèlt me d'r betacaroteen in 't lief kènne ömzètte in vitamine A da haat me dao ooch soeker en botter vör nuëdèg.
In d'r weeter is moeëreoonderèè mèt gebraoje sjpek e traditioneel gerech.
Wórtelerasp is geleefd es biegerech bie d'r barbecue.
Wieër werre moeëre traditioneel gebroekt bie 't trèkke van 'ne hoonderbouillon en in sóppe en gerechte allerhaand.
Moereflaaj is 'ne Limburgse vla belag mèt gesjaafde moeëre.
Allewiel wert moeëresap gepromoot es gezoondhèèdsdraank en is in de supermarkte kriege.

## Moeëreteelt
De moeër kènt al in januari geziejd waeëre mae mètstens bèjt me daomèt bies april. Ze beginne al vreug in 't sezoen te greuje. Wiemieë me de riej moeëre oetdunt wie dieker de resterende kènne waeëre.

## Types en Rasse

Me kan versjèjje types oondersjèjje:
* Bospeen en waspeen
* Nantes
* Weentermoeëre: o.a. Flakkeese en Berlikummer
* Parijse broei (ron moeër)

## Kraenkdes en plaoge
Aantasting dör wórtelvleeg is 'n enorm plaog. In 'ne klènge móstem kan me nètter gebroeke öm de vleegskes bie de plaante e-weg te houwe. Bie oonvoldoende vruchwisseling kènne ooch aaltjes e probleem zieë. 
Belangrieke kraenkdes zeunt kroedverbroening (*Alternaria dauci*), violet wórtelrót (*Helicobasidium brebissonii*) en meeldauw (*Erysiphe heraclei*).


Plaetje:Daucus carota flowers.jpg|Blomesjerm
Plaetje:Daucus carota flowers cropped.jpg‎|Blome
Plaetje:Wortelzaad.jpg|oongewraeve moeërezaod
Plaetje:Wortel_winter_Flakkeese.jpg|Wintermoeër Flakkeese
Plaetje:Wortel_Amsterdamse_Bak.jpg|Bospeen/waspeen Amsterdamse Bak mèt gladde wórtele
Plaetje:Daucus carota Wortel Amsterdamse bak gladheid.jpg|Waspeen Amsterdamse Bak met ruw wórtele
Plaetje:Wortelvlieg_Amsterdamse_Bak.jpg|late aantasting dör wórtelvleeg bie Amsterdamse Bak
Plaetje:Wortel_violet_wortelrot_(Helicobasidium_brebissonii_on_Daucus_carota).jpg|violet wórtelrót


## Kiekt óch
* Wórtel
Moeër (Berlien)

D'r **Moeër** sjèjde van 13 augustus 1961 bies 9 november 1989 West- en Oost-Berlien vanèè. D'r Berliense Moeër waor 45,3 km laank en e oonderdeel van de Duutsj-Duutsje grens. D'r Berliense Moeër waor 't bekèndste symbool van d'r Kouwe Kreeg en de deling van Duutsjland. Tiedens vluchtacties bie d'r Berliense Moeër zeunt oongeveer twieëhoonderd luuj öm 't laeve kaome.
Moeër (boew)

'ne **Moeër** is e leme, sjtènge of briegke boewwaerk dat of lóssjtaond 'n ruumte aaf- of ömsjluut of dèèl oetmakt van e geboew. Vör dit lètste saoërt muur gebroekt me ooch d'r term waand.

## Lóssjtaonde muur
sjtapele, metsele;
sjtadsmuur

### Moeërplaante
kalkspecie

## Muur van e geboew
Vakwaerk; Boete- en binnemoeër; sjpouwmoeër, dragende muur

## Grensmuur
Berlien, Gaza, Mexico, Hadrianus, Chinese moeër

## Ander muur
Klaagmoeër; Gerardsbergen

## Oetdrukkinge
Kalle vör de muur, taege d'r moeër gezat,
Jozua

't Biebelbook **Jozua** (Hebreeuws: יהושע) is 'n deil vaan zoewel de joedse, roems-katholieke es de prottestantse canon. In de joedse indeiling ( (1) de wèt, (2) de profete, (3) de euverege geschrifte of Hagiographa) vörmp 't book Jozua 't ierste deil vaan de Hagiographa.

't Book vertèlt 't verhaol vaan Jozua, opvolger vaan Mozes. Oonder zien leiing trèk 't Israëlitisch volk 't land Kanaän binne.

Indeiling vaan 't book:
* Vereuvering vaan 't land (Hoofstök 1 - 12)
* Verdeiling vaan 't land (Hoofstök 13 - 19)
* Aonwieze vaan de vrijstei (Hoofstök 20)
* Aofsjeidsrede vaan Jozua (Hoofstök 21 - 24)
Neva

De **Neva** (Russisch: **Нева**, sjpraek oet: Njèvwa) is 'n rivier in Ruslandj. De rivier is 74 km lank en variërendj van 200 toet 1200 maeter breid. Hae sjtruimptj van 't Ladogamaer nao de Ooszee (Finse Golf). De Neva is ongerdeil vanne Wolga-Baltische waterwaeg tösse de Ooszee, de Kaspische Zee enne Witte Zee. Ane monjing vanne Neva ligktj de belangrieke sjtad Sint-Petersburg. De gemiddeldje wieväölheid water die door de Neva sjtruimtj is beheurlik groot, d'r sjtuimtj biejveurbeeldj meer water door es door de  Rien en is ongeveer 2.500 m³/s.

's Nachs tösse 2 en 5 oer waere alle brögke euver de Neva aopegeklap, wodoor tösse de versjillendje sjtadsdeile gein verbinjinge meer zeen. Inne witte nachte, van eind juni toet midde juli, kumptj in dae tied ein sjeepskonvooi langs en sjtaon d'r doezendje miense dit sjousjpel te bekieke.

Brögke euver de Neva:
*Blagoweschtschenski-Brögk (vreuger Luitenant-Schmidt-Brücke) 
*Schloss-Brögk
*Troizki-Brögk 
*Litejny-Brögk
*Bolscheochtinski-Brögk
*Alexander-Newski-Brögk
*Wolodarski-Brögk

## Bronne
Dit artikel is gebaseerdj oppe artikele die te vinje zeen oppe Duitse en Nederlandse Wikipedia.
Tatjana Wassiljewa

**Tatjana Wassiljewa** (1927/1928 - ?) is bekènd waoëre es Russische sjriefster dör häöre autobiografische (jeugd)roman, dae in 1995 in 't Nederlands oonder d'r titel *Iedere dag telt* dör Lemniscaat oetgegaeve waoërt. In Rusland waoërt 't book pas in 1990, nao d'r *Glasnost* va Gorbatsjov, oetgegaeve en in datzelfde jaor nog in 't Duutsj vertaald. 

Wassiljewa wónde es keend in de buurt van Sint-Petersburg wie de nazi's dao binnevele in 1941. Ze besjrieft wieëre häöre tócht per trein dör Duutsjlaand, oeë ze o.m. zoog dat Aoke gaans verroeweneerd waor, Belsj en Fraankriek en truuk nao Rusland. Later waoërt ze lieërares en gemènderaodslid van Sint-Petersburg.

Dit book van Tatjana Wassiljewa lieëverde in 1998 d'r Mildred L. Batchelder Award van 't Amerikaans bibliotheekwaeze óp vör d'r Amerikaanse oetgaever, es mètsgelaeze boetelands jeugdbook.

## Externe leenk
* Bol.com
Oblas Leningrad

|
|-
|
|}
**Oblas Leningrad** (Russisch: Ленинградская область; *Leningradskaja Oblast* ) is ein oblas (besjtuurlikke eenheid) in 't noordwestelik deil van Ruslandj. 't Is 't gebied rondj Sint-Petersburg, 't besjtuur is dao ouch gevestigdj, maar de sjtad zelf is ein zelfsjtenjige besjtuurseenheid. In taegesjtelling toet de sjtad haetj de oblast nao ein referendum ziene aje naam gehaje.
De oblast omvat 't gebied rondj Sint-Petersburg en reiktj van'ne Finse en'ne Estische grens toet veurbiej de zudelikke helf van 't Ladogamaer toet 't Onegamaer. De belangriekste riviere zeen de Newa en de Volchov. Besjtuurlik gezeen besjtuitj 't gebied oet 17 Rayons (rus: районы; transl.: *rayons*) en 1 kanton (rus: волость; transl.: *[[volost]]*).
## Historie
't Gebied ligktj aan'ne Finse Golf en 't gebied waas vreuger bekindj es Ingermanlandj, en waerdje door Finoegrische volke bewoondj. De Wepse, Wote, en Ingriërs zeen nog restante van dees volke die nog in dit gebied laeve. Begin 18e eeuw waerdje 't door Ruslandj veroverdj, en mit de sjtichting van Sint-Petersburg begos de ontwikkeling van 't gebied.
## Economie
De economie is divers en de belangriekste activiteite zeen masjieneboew, houtverwerking, chemische industrie en energieopwekking. Veur de economie is de regio sjterk aafhankelik van'ne have van Sint-Petersburg.
Finse Golf

De **Finse Golf** (finn. *Suomenlahti*, estn. *Soome laht*, russ. *Финский залив*, zwe. *Finska viken*) is ein langgesjtrekte baai van'ne Ooszee. De rivier Newa mondj aan'ne ooskantj in'ne Finse Golf oet. De wesgrens van'ne Finse Golf weurdj meistal getrokke tösse de sjiereilenj Hanko in Finlandj en Põõsapea in Eslandj. 't oppervlak van'ne Finse Golf kumptj zo op 29.500 km². De maximaal breidte is 130 km. 

Van'ne eilenj is 't Russische eilandj Hoglandj mit 21 km² 't grootste. Op 't Russisch eiland, Kotlin, is 't referentiepuntj wo heugtemaetinge in Ruslandj en ein groot deil van Oos-Europa aan waere gerelateerdj, is 't peil van Kronsjtadt.

't Zoutgehalte van'ne Finse Golf is nog leger dan die van'ne res van'ne Ooszee: det is in 't weste ongeveer 6 promille en numptj nao 't ooste verder aaf. Det weurdj veroorzaaktj door de toeveur van väöl water door de Newa. 

## Biezonjer
Op 26 juli 2008 waerdje de golf door twee Este veur 't eers officieel overgezjwomme. Bruno Nopponen loog 't 55 km langk trajek van 't Finse Porkkala nao het Estse Suurupi in 19 oer en 13 minute aaf. Priit Vehm deej d'r drie oer langer euver. Veer angeren haoldje de euverkantj neet.
Marinehave

Ein **Marinehave** is ein zeehave die 't leger (de marine) gebroektj om marinesjepe of onderzeebeut te sjtationere. Eeder marinesjeep haetj zo zien eige thoeshave. Dees have weurdj den ouch sjtreng bewaaktj, omdet hiej munitie ligktj veur sjepe, maar ouch veur eine meugelikke aanval of eine terroristische aansjlaag. Meistal höbbe dees haves ouch administratief geboewe, helikopterplatforms of ein biejheurendj vleegveldj.

## Saorte marinehaves
 
*D'r zeen marinehaves wo det ein geweun zeehave gebroektj weurdj en een klein sjtökske  is aafgezatj en gebroektj es marinehave, biejveurbeeldj Zeebrögke (Belsj).
*Ein geweun marinehave, dees weurdj allein gebroektj veur marinesjepe.

## Gesjiedenis
De Romeinse marine besjikdje al uever sjpeciaal marinehaves in Ravenna, Napels und Aquileia, tiedes de middeleeuwe waas Venetië mit 300 oorlogssjepe de grotste bekindje basis.

Mit de ontwikkling van sjnel zeilsjepe en'ne ontdekking van America in'ne 15e eeuw begoste de meiste grote zeevaartnaties mit de inrichting van marines waat ouch weer veurdje toet de ontwikkeling van marinehaves.

## Bekindje marinehave
*Pearl Harbor (Honolulu, Hawaï)

## Anger marinehaves
*Zeebrögke (Belsj)
*Brest (Frankriek)
*Wilhelmshave (Duitslandj)
*NAS Chambers (Norfolk, Virginia, V.S)
*NAS North Island (San Diego, Californië, V.S)
*Den Helder (Nederlandj)
*Hallifax (Nova Scotia, Canada)
*Her Majesty's Naval Base Portsmouth, (Portsmouth, Ingelandj)
*Gadzhievo, (Murmansk, Ruslandj)
*Marinehave Karlskrona, (Karlskrona, Zjwede)

## Kiek ouch
*Keuninklikke Marine (Nederlandj)
*Marinecomponent van'ne Belsje Sjtriedkrachte

## Bronne
Veur dit artikel zeen es bronne gebroektj de Duitse en Nederlandse wikipedia.
Kotlin

**Kotlin** (Russisch: Котлин, Fins: Retusaari) is ein Russisch eilandj veur Sint-Petersburg in'ne Finse Golf. De vestingsjtad Kronsjtadt ligktj op 't eilandj. 't Eilandj weurdj door twee damme mit Sint Petersburg verbonje.

Aan'ne voot van'ne vesting (kronsjtadt) bevindj zich de zogenumpdje Kronstädter Pegel, dae es eikpuntj veur 't vas sjtelle van heugtes gebroektj waerdj in Oos-Europa, toet 1993 waerdje dao ouch in'ne DDR gebroek van gemaaktj. Noe weurdj dao ouch Amsterdams peil gebroektj.
Kronsjtadt

**Kronsjtadt** (*Кронштадт*; Nederlands: *Kroonstad*; Duits: *Kronstadt*) is ein versterkdje Russische havesjtad op 't eilandj Kotlin in'ne Finse Golf. De sjtad ligktj ongeveer 30 kilomaeter ten weste van Sint-Petersburg. 't eilandj Kotlin is via damme verbonje mit Sint Petersburg. Mit häör 42.800 inwoners (Sjtandj 2006) vormtj 't ein sjtadsdeil van Sint Petersburg. 

## Gesjiedenis

Tsaar Peter&nbsp;I sjtichdje de sjtad in 1703 es Marinehave in'ne Ooszee. Kronsjtadt verdeidigdje de toegank nao de hoofsjtad van'ne Ooszee aaf. 't Eilandj waerdje aan'ne noord Wes, en zuidkantj mit batterieje kanonne en versterkinge beboewdj

In 1803 sjtardje vanoet Kronsjtadt de eerste Russische zeiltoch om'me waereld door kapitein Adam Johann von Krusenstern.

Bekindj gewore is de sjtad ouch door matroze opsjtenj in 1905/1906 taege de toesjtenj in'ne tsarische marine.

In Augustus 1919 vele Britse mototorpedobeut de marine aan en daobie zonke meerdere oorlogssjepe.

De ontevrejeheid onger de boere en de industriearbeiders in'ne Sovjet-Unie uudje zich in 1920 en 1921 in ein reeks van boere-opsjtenj, die bekindj waerdje es de Kronsjtadtopsjtandj. Begin meert 1921 brook in Kronjstadt, de marinehave van toenmalig Petrograd, eine opsjtandj oet onger de matroze van'ne Rooj Vloot. Ziej eisdje ein constituerendje (grondjwetgaevendje) vergadering en vrieje hanjel. Kronsjtadt waas ein van'ne oorsjpronkelikke machsbases van'ne bolsjewieke. Zelfs de troew matroze van'ne oorlogsvloot keerdje zich noe taege häör. De matroze-opsjtandj leidje later toet de Nuuje Economische Politiek (1921) onger Lenin.

## Trivia
De Duitse naam Kronstadt is in 't Duits ouch de naam veur de Roemeense sjtad Braşov.

## Bronne
De basis veur dit artikel ligktj in'ne artikele op'pe Duitse en Hollandse Wikipedia.
Kaumer

**Kaumer** (Hollendsj: *Caumer*) is ing ouw noabersjaf in 't zuudoeëste va de geminde Heële, die besjteet oet twieë óngerdele: Ungesj Kaumer (Hollendsj: Onderste Caumer) en Euvesj Kaumer of Boaves Kaumer (Hollendsj: Bovenste Caumer). Dees noabersjaf hat ziene naam gegeëve a de Kaumerbaak. 

Ungesj Kaumer en Euvesj Kaumer woare bis d'r avank van d'r 20e ieëw boeregemeensjappe. Hütsedaags is Kaumer vasgegruid a Heëlebaan. In Euvesj Kaumer ligk de brón va de Kaumerbaak, die *Druëpnaas* of *Droepnaas* heesj. E sjtuksjke wier a gen baak vuurbei Ungesj Kaumer ligk de Kaumermuële, ing Heëlesje watermuële.

## Etymologie

D'r naam *Kaumer* kunt va *kalde born*, dat wil zage 'kouwe brón'.
Lies va toponieme in Norbik

**Lies va [[toponiem]]e in Norbik** in 't Norbiks óp alfabetische volgorde:
*i g'ne lange-n-Akker
*i g'n Asjberig
*a Belsj Barreer
*i g'ne Baeëndel
*in 't Baeëndelsjträötsje
*a g'n Berg (meervoud)'
*'t Bergervaeld
*i g'ne Bessemerwaeëg
*a g'n Beuk
*a g'n Bies
*a g'ne Blaankberig
*a g'n Boomsjoeël
*a g'ne zoeëre Baoën
*a groeët Baoëvehòòt
*a klèè Baoëvehòòt
*de Bójesjtaeg
*óp ge Bùsjelke
*'t Bùsjelkesvótpad
*'t Bikkesjträötsje
*a ge Broeësjaab
*Brookwaeëg
*Burgemeester Brouwersplein
*óp ge Bruunsje
*óp 't Buunderke
*achter g'n Daal
*de Daalwèj
*Dalesjtraot
*a g'n Daeërdel
*d'r Doeëje Maan
*i g'n Dónderkoel
*de Duustersjtraot
*an de Erbelekoel
*de Fesaantekoel
*de Gats
*'t Getske
*d'r Lange Graaf
*de Greunsjtraot
*a g'ne Roeëje Haan
*óp g'n Sjóppemerhèj
*Hermesgrùb
*de hersjtraot
*i g'n Himmeling
*de Haolkoel
*óp g'n Hóf
*de Roeëj Hoon
*'t Hóppemùstemke
*óp 't plat va g'ne Huuëgde
*óp g'n Huuëgde
*i g'n Joeffert
*Katterót
*d'r Kaeëtel
*a g'n Klieësjtraot
*'t Klaozebùsjke
*a g'ne Kloeët
*d'r Kniep
*d'r Koekoek
*óp de Boonte Koo
*d'r Kraojebùsj
*a ge Kruuske/Kruutske (óp Katterót)
*'t Kruutservaeld
*óp Kuuba
*d'r Kuutersjtèè
*i g'n Kwakhaag
*a g'n Lèj
*óp g'n Lemmeshaag
*d'r Liekwaeëg
*'t Martelehäöfke
*de Matsjedèl
*Maerelindsje
*de Mergelskoel
*de Mèt
*de Mèthèj
*d'r Mäöëlewaeëg
*i/a g'n Mólt
*an de pastorie va Naoërebèg
*i g'n Oonder
*d'r Paalt, de Paaltwèj
*d'r Papedreesj
*d'r Papewaeëg
*i g'ne Pleij
*óp Paomewieje
*Paomewiejegrùb
*a g'ne Pùt
*óp g'n Rót
*Rótwaeëg
*de Rùbdèl
*d'r Rùbgaard
*d'r Savelsbaerg
*Sjèjerhèj
*Sjèjerlin
*a g'ne Sjien
*a g'n Tuulje
*óp ge Tuunsje
*i g'n Vaart
*i ge Vaeld
*a g'n Vaeldsjeur
*a g'n Veenkerót
*driejkaant óp Veenkerót
*d'r Visjwaeëg
*d'r Vlasweenkel
*in d'r Voele Kieës
*de Voeresjtraot (de langste sjtraot)
*óp d'r Vószólder
*de vroelenderhaag
*d'r Vuurberg
*'t Huuske va waterloo
*Waterloosbùsj
*'t Watersjträötsje
*Zaandkoel va Bóschke
*i g'n Wesj
*óp d'r Zavel
*'t Zeut Sjtùk
*d'r Zieëgel (in g'n dùrp)
*d'r Zieëgel (óp Gekruuts)
*óp g'ne Zjwart
Mauna Kea

**Mauna Kea** (*[[hawaïaans]]* veur *Witte berg*) is ein sjlaopende vulkaan. Mit ein totaal heugte van 10.203 maeter, gemaete vanaaf 't leegste puntj van ziene voot, in'ne Hawaïtrog op'pe baom van'ne Grote Oceaan, is 't de hoogste berg ter waereld. De vulkaan kumptj 4214 maeter baove de zeesjpegel oet.

In taegesjtelling toet de d'r naeve gelaege Mauna Loa is Mauna Kea neet actief en weurdj besjouwdj es sjlaopendje vulkaan.
De laeftied weurdj gesjatj op 1 miljoen jaor, de aajste gevonje sjtein zeen ongeveer 200.000 jaor aad. De vulkaan waas ongeveer 4000 toet 6000 jaor geleje veur 't lets actief; d'r ware toen minstens zeve oetbarstinge. Hae haetj al eerder ein sjlaopendj besjtaon gehadj det langer doerdje den 4500 jaor, dus 't huidige gebrek aan activiteit is gein teike det de vulkaan definitief is uitgedoufdj.

Op'pe Mauna Kea is ouch 't Mauna-Kea-Observatorium, ein van'ne grootste sjterrewachte ter waereld. Dao sjtaon de noe sjterkste telescope opgesjteldj Omdet telescope heel geveulig zeen veur bewaeginge in'ne ongergrondj, want den kint de telescoop inins gein sjter meer vinje, is det ouch ein meneer om te controlere of de vulkaan nog sjteeds sjleuptj.

Vanaaf 2002 luiptj d'r ein nuuj projek om ongerzeuk te doon nao 't binneste van ein vulkaan, 't zogenumpjde deepbaor project. De sjtein die door de baor nao baove waere geveurdj kinne zo meer informasie versjaffe euever 't ontsjtaon van'ne aarde.

## Extern links
*Mauna Kea is de hoogste berg ter waerel gemaete vanaaf de voot, maar neet vanaaf zeeniveau.
* Mauna Kea op volcano.si
* Mauna Kea
* Antarctische Atlas
* Ring of Fire