In 't nuujs - Naord-Amerika

Opmerking: Veurhaer waor dit arsjief allein veur de Vereinigde Sjtaote. As gevolg daovan vèntj me awwer nuujs euver Mexico nog in 't arsjief veur Midde-Amerika.

## 2020
;23 november
Donald Trump sjtump toe in 't beginne van de machseuverdrach nao Joe Biden.

;3 november
Bie presidentsverkezinge in de Vereinigde Sjtaote wintj d'n Democratische kandidaat Joe Biden van zienen taegesjtenjer, de zittende presidentj Donald Trump. D'n oetsjlaag liet dagelank op zich wachte en Trump weigert zie verlees te erkènne.

;18 september
De Amerikaanse opperrechter Ruth Bader Ginsburg sjtörf op 87-jäörige laeftied aan dermkanker.

;11 augustus
Joe Biden, d'n Democratische kandidaat veur de Presidentsverkezinge, keus zich Kamala Harris es kandidaat-vice-presidentj.

;17 juli
D'n Amerikaanse politicus en börgerrechteactivis John Lewis sjtörf op 80-jäörige laeftied.

;10 juli
Presidentj Donald Trump verlient ziene vertroeweling Roger Stone gratie. Stone waor tot 40 maondj gevangenis veroerdeild ómdet hae in Trump zie veurdeil hauw geloge.

;15 juni
D'n Hoeggerichshaof van de Vereinigde Sjtaote verbeujt discriminatie op gróndj van seksueel geaardheid of gesjlachsidentiteit.

;30 mei
Mit de lancering van 'n Falcon 9-rakèt haet SpaceX de primeur van de ierste bemande ruumdevlöch door e commercieel bedrief. 't Is veur 't iers in neuge jaor det de VS nog ens 'n bemande rakèt de ruumde in sjete.

;27 mei
* 't Aantal bevestigde doeje aan COVID-19 in de Vereinigde Sjtaote geit de 100.000 veurbie.
* De lancering van de ierste commercieel bemande rakèt weurt op 't lèste memènt oetgesjtèld óm sjlech waer.

;25 mei
In de Amerikaanse sjtad Minneapolis kump d'n Afro-Amerikaan George Floyd óm bie 'n helhenjige arrestie. De kómmende daag veurt dit tot zjwaor proteste.

;19 april
Op versjillende plaatsje in Nova Scotia (Canada) sjöt 'ne man 22 willekäörige luuj doed. Hae weurt daonao zelf door de pelitie doedgesjote.

;8 april
Bernie Sanders trèk zich trök oet de verkezing veur de Democratische presidentskandidatuur. Dit beteikentj de facto det Joe Biden in november d'n Democratische presidentskandidaat weurt.

;27 miert
't Amerikaans Hoes van Aafgevaerdigde sjtump in mit e noedpakkèt van 2 biljoen dollar. Dees astronomische som is gemeindj óm de daor de coronacrisis geraakde bedrieve te óngersjteune.

;26 miert
De Vereinigde Sjtaote gaon China veurbie es 't landj mit de mieste COVID-19-besjmettinge.

;11 miert
Filmproducent Harvey Weinstein weurt tot 23 jaor gevangenis veroerdeild óm de aanrenjing en verkrachting van twie vrouwluuj.

;24 fibberwarie
D'n Amerikaanse filmproducent Harvey Weinstein weurt sjöljig bevónge aan sommige van de aanklachte van seksueel misbroek die tege häöm zeen opgesjtèldj.

;5 fibberwarie
De daor Rippeblikeine gedomineerde Senaat sjtump in miejerheid taege aafzètting van presidentj Trump.

;21 jannewarie
De Amerikaanse gezóndjheidsautoriteit CDC maak bekèndj det 'nen inwoener van Seattle de nuuj krenkde 2019-nCoV haet opgeloupe. Dit is 't ierste geval boete Azië.

## 2019
;18 december
't Hoes van Aafgevaerdigde sjtump veur aafzètting van presidentj Donald Trump. Aanleiing waor de Oekraïne-affair.

;1 september
Orkaan Dorian kump bie de Bahama's aan landj. Hae zal dao diverse doeje eise en enorm matterjeel sjaoj aanrichte.

;10 augustus
D'n Amerikaanse financeer Jeffrey Epstein, opgesjlaote op verdènking van seksueel misbroek, hingk zich op 66-jäörige laeftied op in zien cel.

;3 augustus
* Pedro Pierluisi treujt aan es gouvernäör van Puerto Rico. Hae vervèngk Ricardo Rosselló Nevares, dae nao massaal proteste mós opsjtappe.
* In El Paso (TX) sjut 'ne man óm zich haer. Miejer luuj kómme óm of rake gewóndj.

;24 juli
Ricardo Roselló, de gouvernäör van Puerto Rico, kónjig nao massaal proteste aan det hae per 2 augustus zal vertrèkke.

;9 juli
D'n Amerikaanse zakeman en veurmaolige ónaafhenkelike presidentjskandidaat Ross Perot sjtörf op 89-jäörige laeftied.

;5 juli
In Californië vèntj 'nen aerdsjóddel mit 'n krach van 7,1 op de MM-sjaol plaats. Angerhauven daag ieder gaof 't al 'ne veursjóddel van 6,4.

;28 april
Bie 'n sjeetepartie op 'n synagoog in San Diego vilt einen doeje en zeker drie gewónje. D'n daojer haet extreemrechse motieve.

;15 fibberwarie
D'n Amerikaanse president Donald Trump reup de noedtoesjtand oet um zien moer op de grens mit Mexico te kónne realisere.

;2 fibberwarie
Róslandj sjort 't INF-verdraag op, naodet de VS gister aankónjigde 'tzelfde te doon.

## 2018
;30 november
George H.W. Bush, d'n 41e presidentj van de Vereinigde Sjtaote, sjtörf op 94-jäörige laeftied.

;9 november
Bie bósbrenj in Californië kómme 74 luuj óm 't laeve, dewiel zeker doezend luuj es vermis gelle. 't Sjtedje Paradise weurt volledig verweus.

;7 november
Bie 'n sjeetpartie in 'n nachclub inne Amerikaanse sjtad Thousand Oaks valle 12 doeje.

;6 november
Bie tösjetiedse verkezinge veur 't Congres pakke de Democrate de mierderheid in 't Hoes vaan Aafgevaerdigde, dewiel in de Senaat de Rippeblikeinse Partie häör mierderheid zjus oetboewt.

;27 oktober
'ne Man äöpent 't vuur bie 'n synagoog in Pittsburgh. Èlf luuj kómme óm.

;26 oktober
Nao 'n waek van bómme gerich aan democratische kopsjtökker en anger progressief Amerikane arresteert de pelissie 'ne 56-jäörigen inwoener van Florida.

;20 oktober
D'n Amerikaanse presidentj Donald Trump zaet 't nucleair waopevedraag mit Róslandj op, ómdet dit lèste landj 't al jaore zoew sjènne.

;25 september
D'n Amerikaanse kemik Bill Cosby weurt veroerdeild tot teen jaor gevangenissjtraof, wovan zeve jaor veurwaerdelik, óm 't drogere en misbroeke van vrouwluuj.

;17 september
De Sjpaanse golfster Celia Barquín weurt vermaord gevónje in Ames (Iowa).

;25 augustus
D'n Amerikaanse senator en vreugere presindentskandidaat John McCain sjtörf op 81-jäörige laeftied.

;19 juni
De VS trèkke zich truuk oet de VN-minsjerechteraod. 

;17 mei
De Hawaïaanse völkaan Kilauea bers oet, naodet 'r al e paar waeke verhoeg actief waor.

;14 mei
Presidentj Donald Trump verplaatsj de Amerikaanse ambassaad in Israël van Tel Aviv nao Jeruzalem. Dees verplatsjing is henjig controversieel, ómdet Jeruzalem volgens 't internationaal rech neet gans bie Israël huurt. Bie proteste oppe grens tösje de Gazasjtrook en Israël kómme 58 Palestiene óm 't laeve, mier es 2.700 zien gewóndj geraak.

;23 april
Inne Canadese sjtad Toronto riet 'ne 25-jaorige man mèt e böske in op vootgangers. Hiebie kómme teen luuj óm 't laeve, viefteen luuj rake gewóndj. Me geit neet oet van e terroristisch motief. D'n daeder is inmiddels opgepak.

;6 april
In Canada veróngelök 'n bös mèt ieshockeysjpeulers. Viefteen luuj kómme óm 't laeve.

;14 fibberwarie
Bie 'n sjeetpartie op Marjory Stoneman Douglas High School in Parkland, Florida, valle 17 doeje.

## 2017
;28 december
Bie 'nen brandj in 't New Yorkse sjtadsdeil The Bronx kómme twelf luuj óm 't laeve.

;4 december
't Amerikaanse Hoeggerechshof geit völlig akkoord mit 't nuuj inreisverbod van president Donald Trump.

;19 november
D'n Amerikaanse massamaordenaer en sekteleier Charles Manson sjtörf op 83-jäörige laeftied.

;5 november
Bie 'n sjeetpartie in 'n kèrk in 't Texaanse Sutherland valle 26 doeje.

;31 oktober
In de sjtad Nuuj-York in de Vereinigde Sjtaote weurt 'nen terroristischen aansjlaag gepleeg woebie mierder luuj óm 't laeve kómme en nag mier waere verwóndj.

;11 oktober
Bie netuurbrenj innen Amerikaanse sjtaat Californië valle mier es daartig doeje.

;1 oktober
Bie e countryfestival in Las Vegas äöpent 'ne sjerpsjötter 't vuur op 't pebliek. Hiebie valle mie es 50 doeje en hóngerde gewónje; dit maak 't tot de sjlimste sjeetpartie oet de historie van 't landj.

;19 september
In Mexico vèntj, einsele waeke nao de veurige zjwaoren aerdsjóddel, 'ne nujen aerdsjóddel plaats mit 'n krach van 7.1. Zeker ouch Mexico-sjtad weurt hel geraak.

;18 september
Orkaan Maria rich op Dominica enorm verweustinge aan en raos op volle krach aaf op Puerto Rico.

;6 september
Irma, 'nen orkaan van de viefde (zjwaorste) categorie en 'nen drök van mer 914 mB, kump aan landj en veroerzaak ónger mie op Sint Maarten en Anguilla versjrikkelike sjaoj. De daog denao raos ze euver de Maagde-eilenj, Puerto Rico, Cuba en Florida, wo ze aafzjwaak tot 'ne tropische sjtörm.

;25 augustus
Orkaan Harvey kump aan landj in Texas. Hae zörg dao veur teentalle doeje en enorm materieel sjaoj.

;12 augustus
De gouvernäör van d'n Amerikaanse sjtaat Virginia roop de noedtoesjtandj oet nao gewelddadige proteste tösse extreem-rechse en antifascistische demonstrante in Charlottesville. De extreemrechse demonstrante protestere taege 't plan óm 't sjtandbeeldj van 'ne zujelike ginneraal oet d'n börgerkrieg van 1861-'65 eweg te hale. Bie twie incidente kómme drie luuj óm 't laeve. Eine pelissiehelikopter mit twie inzittende crashte en ein 39-jaorige vrouw kwam óm 't laeve toen 'nen auto in de demonstrerende menigte reed. Mier es 38 anger luuj rake gewóndj, waovan vief ernsjtig.

;26 juni
't Amerikaans Hoeggerechshof geit veurluipig esnog akkoord mit 't inreisverbod det president Donald Trump in miert dit jaor verordeneerde.

;14 juni
In de Amerikaanse sjtad Alexandria äöpent 'ne sjutter 't vuur op republikeinse leje van 't Amerikaans congres. Zes luuj rake gewóndj, wao-ónger 't congreslid Steven Scalise. D'n dader woort doedgesjote en zouw radicaal anti-republikeins zien.

;8 juni
James Comey, de vreugeren directeur van de FBI, getuug veur de Senaat euver inminging van Róslandj in de Amerikaanse politiek.

;18 april
Bie 'n sjteetpartie in de Californische plaats Fresno kómme drie luuj óm 't laeve.

;16 april
Neugetien luuj rake gewóndj in 'n sjeetpartie in de Amerikaanse sjtad Columbus. 

;24 miert
De zörgwet van Barack Obama weurt toch neet vervange door de Republikeinse "American Health Care Act". In 't Hoes van Aafgevaardigde goof 't namelik gein mierderheid veur det letste veursjtel.

;29 jannewarie 
Bie 'n sjeetpartie in 'n moskee in de Canadese sjtad Quebec kómme zès luuj óm 't laeve. Ach angere rake gewóndj. De verdachte is 'nen extreemrechse sjtudent.

;27 jannewarie
D'n Amerikaanse president Donald Trump taekent 'n decreet mit es gevólg det veur börgers oet zeve euverwiegend islamitische lenj e inreisverbód nao de VS gèldj.

;21 jannewarie
* In Washington D.C. en nog diverse anger sjtei in de westerse wereld weure protesmarsje georganiseerd ónger de naam *Women's March*, es reactie op de insjtallatie van Donald Trump en dem zien seksistische oetsjpraoke.
* Twintig luuj in de Amerikaanse sjtate Texas, Louisiana, Mississippi, Alabama, Georgia, Florida, en South Carolina sjterve es gevólg van tornado's. De sjade aan geboewe weurt gesjat op 300 miljoen dollar. 

;20 jannewarie
Op 't Capitool in Washington D.C. weurt Donald Trump geïnaugureerd es 45e president van de Vereinigde Sjtaote van Amerika.

;6 jannewarie 
Bie 'n sjeetpartie op de lóchhave Fort Lauderdale in d'n Amerikaanse sjtaat Florida valle vief doeje en ach gewónje. D'n daoder is 'ne 26-jäörigen Irak-veteraan.

## 2016
;8 december
D'n Amerikaansen astronaut en politicus John Glenn sjtörf op 95-jäörige laeftied.

;8 november
De Rippublikeinse kandidaat Donald Trump weurt tot presidentj van de Vereinigde Sjtaote gekoze, baove zien Democratische rivaal Hillary Clinton.

;3 september
China en de Vereinigde Sjtaote ratificere 't Klimaatverdraag van Paries.

;7 juli
Bie e protes taege pelitiegeweld sjut 'ne sjloepsjötter vief agente doed. Hae deeg dit oet protes taege de väöl doeje die de pelitie ónger zjwarte Amerikane maak.

;12 juni
In 'n homoclub in Orlando (FL) vintj 'n sjeetpartie plaats wobie zoe'n vieftig luuj ómkómme, ónger wee de sjötter.

;20 miert
Presidentj Barack Obama begintj aan e driedaags sjtaotsbezeuk in Cuba. Hae is d'n iersten Amerikaanse presidentj dae dat deit saer de revolutie van 1959.

;6 miert
De actries en gewaeze presidentsvrouw Nancy Reagan sjtörf op 94-jäörige laeftied.

;8 jannewarie
Joaquín Guzmán, veurman van 't Mexicaans Sinaloa-drugskartel, weurt zès maond nao zien óntsjnapping gearresteerd.

## 2015
;14 juli
Nao maonjelang óngerhanjelinge sjlut Iran 'n akkaord mit de internationaal gemeinsjap. Dit akkaord mót de óntwikkeling van kernwaopes in 't landj ónmeugelik make; in ruil waere de economische sancties opgeluf.

;26 juni
D'n Hoeggerechshaof van de VS verklaort alle beperkende wètte op 't homohoewelik óngeljig.

;17 juni
'ne Sjutter sjut neuge kirkgengers doed in Charleston, in 'ne racistisch gemotiveerden aansjlaag.

;15 mei
D'n Tsjeteensen terroris Dzjochar Tsarnajev weurt tot d'n doedsjtraaf veroerdeild óm zien betrokkeheid bie d'n aansjlaag op de marathon van Boston in 2013.

;4 mei
Op 'n anti-islambiejeinkóms in Garland (Texas), wo ouch Geert Wilders sjprik, vèntj 'n sjeetpartie plaats wobie 'nen doeje vilt. Islamitische Sjtaot zal d'n aansjlaag later opeise.

;12 april
Hillary Clinton maak formeel häör kandidatuur veur de presidentsverkezinge van 2016 bekèndj.

;11 aprèl
Barack Obama en Raúl Castro óntmote zich op de Pan-Amerikaansen Top. Dit is de ierste formeel recontre tösje de leiers van de Vereinigde Sjtaote en Cuba saer de Cubaanse Rivvolutie van 1959.

;11 fibberwarie
'ne Sjötter sjöt aan de Universiteit van North Carolina drie verwante moslimsjtudente doed. Of d'n daojer 'n ideologisch motief hauw, is neet dudelik.

## 2014
;17 december
De Vereinigde Sjtaote en Cuba kunjige aan hun betrèkkinge te normalisere.

;22 oktober
'nen Terroris sjöt in Ottawa 'ne soldaat doed en dringk 't parlemènt binne, wonao hae zelf weurt denaergesjote.

;6 oktober
D'n Amerikaansen Hoeggerichshaof besjluut alle zakes euver de gróndjwèttelikheid van 't homohoewelik ónbehanjeld te laote. Hiemit blieve oerdeile van lieger tribbenale, die soms 'ne sjtaot verpliechde 't in te veure, euverèndj.

;10 september
D'n Amerikaanse presidentj Barack Obama prizzenteert in 'n kemissie veur de Amerikaanse tv zien aanvalsplan taege IS. Hieveur zal hae ouch baove Syrisch gróndjgebeed bombardemènte oetveure.

;9 augustus
In Ferguson, 'n veursjtad van St. Louis, weurt d'n achteenjäörige zjwarte jóng Michael Brown doedgesjote. Dit maak de waeke dao-op groete en deils gewelddaojige proteste los.

## 2013
;20 mei
'nen Óngewoen sjterken tornado tröf d'n Amerikaanse sjtaot Oklahoma. Dit haet tientalle doeje en enorm materiaal sjaoj tot gevolg.

;15 april
Aan de finish van de Marathon van Boston weurt 'ne bomaansjlaag geplaeg, wobie drie doeje valle.

;1 jannewarie
Ómdat 't Congres gein akkaord kin vènje veur de sjtaotssjöld trök te dringe, trejt in de VS de 'belastingaafgróndj' in wirking: zjwaor besjpaoringe en nuuj belastinge. De Senaat nump aevel dezelfde nach nog e plan aan wat de gevolge beperk kan hawwe. 't Hoes van Aafgevaerdigde sjtump de nach tenao ouch veur.

## 2012
;14 december
Op 'n basissjaol in Newtown, Connecticut, vèntj 'n sjeetpartie plaats. Hiebie valle tientalle doeje, veural kènjer.

;6 november
De zittenden Democratische presidentj Barack Obama wintj de verkezinge van ziene Rippeblikeinse rivaal Mitt Romney.

;29 oktober
De orkaan Sandy raak de Amerikaanse oeskös, woe-ónger de sjtad New York, hel. 't Is oetzunderlik tot 'ne zoe zjwoere sjtörm die regio bereik.

;14 oktober
D'n Oesteriekse parachutesjpringer Felix Baumgartner geit as ierste minsj in vrieje val daor de geluidsmoer door van 39 kilometer huugde baove New Mexico oet 'ne ballón te sjpringe.

;20 juli
In Aurora (bie Denver, Colorado) waere bie de premièr van de nuuj Batmanfilm *The dark knight rises* twelf luuj doedgesjote daor 'ne sjötter mit gaasmaske en kogelvrieje zjilee.

;28 juni
D'n Amerikaansen hoeggerichshaof verklaort de zörgwèt, e paradepaerdje van presindentj Barack Obama, gróndjwèttig.

## 2011
;7 november
De jury ach Conrad Murray, de liefdokter van Michael Jackson, sjöljig aan dem zienen doed twie jaor geleie.

;5 augustus
De kredietsjatter Standard & Poor's verlieg veur 't iers de kredietwaerdigheid van de Vereinigde Sjtaote, van AAA nao AA+. De ummer oploupende sjtaotssjöld, de politiek óneinigheid dao-euver en de ummer dorende economische crisis zouwe de aaflossing ónzaeker make.

;2 augustus
't Amerikaans Congrès käört e besjpaoringsplan en 'n ophoeging van 't zgn. *sjöljeplafóng* good. Hiedoor weurt 'n acute crisis róndj euverheidsbetalinge veurkómme. Zoewel ónger progressief Democrate as ónger conservatief Republikeine gief 't bezjwaore.

;22 mei
In Joplin, Missouri, vèntj 'nen tornado plaats van óngewoene krach en ómvank dae mier as 100 doeje eis en enorm materiaal sjaoj aanrich.

;14 mei
Dominique Strauss-Kahn, veurzitter van 't IMF, weurt in New York gearresteerd op verdènking van aanranjing en poging tot verkrachting.

;8 jannewarie
De Democratische aafgevaerdigde Gabrielle Giffords weurt in Tucson, Arizona, naergesjote. D'n daojer weurt gearresteerd; of 't 'n politieke maord betröf is nog neet dudelek.

## 2010
;18 december
D'n Amerikaanse Senaat sjtump in mit e wètsveursjtil wat 'n èndj zal make aan 't verbod op homoseksuele in 't laeger.

;28 november
Klókkelujerswebsite Wikileaks begèntj mit 't publicere van 250.000 gelaekde diplomatieke telex-berichte.

;2 november
In de VS vènje verkezinge veur 't Congres plaats. De Republikeinse Partiej haolt de mierderheid in 't Hoes van Aafgevaerdigde, meh neet in de Senaat.

;19 augustus
De lèste Amerikaanse militaire op gevechsmissie verlaote Irak.

;25 juli
Op de klokkelujerswebsite Wikileaks versjiene mier as 90.000 documènte van 't Amerikaans laeger mit pienlike details euver d'n oorlog in Afghanistan.

;15 juli
't Olielaek in de Golf van Mexico, wat al drie maond veur irnstige vervoeling zörgde, weurt gedich.

;23 juni
President Barack Obama van de VS óntsjleit generaal Stanley McChrystal, kómmendantj van de tróppe in Afghanistan, naodat dae kritiek op de regering haet gehad.

;20 april
In de Golf vaan Mexico oontplof e booreiland. 't Leek in de bojem zörg de weke dao-op veur ein vaan de groetste olierampe oet de historie.

;23 miert
President Barack Obama óngertaekentj 'n wèt die hervörming van 't gezóndjheidssjtèlsel mót bringe. Dees wèt waor tiejens zien verkezingscampagne e sjtekpaerdje van Obama.

## 2008
;5 november
Barack Obama verkaoze töt presidaent van de VS.