open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Orange County (Californië)

**Orange** is e graofsjap in Californië, VS. Opgeriech in 1889. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Santa Ana. Orange vèlt tegewoordig oonder 't metropolis vaan Los Angeles. Dit beteikent dat 't neet oonder 't stadscentrum vèlt, mer tot 't wel oonder dezelfde gemeinte behuurt. 

De graofsjap heet häören naom te daanke aon de appelesiene, dee de graofsjap zoe bekènd heet gemaak. In 1994 ging Orange County failliet, 't waor 't groetst euverheids-baankroet in de VS.

## Geografie
De graofsjap heet 'n totaal oppervlak vaan 2455 km² (948 mijl²) waarvan 2045 km² (789 mijl²) land is en 411 km² (159 mi²) of 16,73% water is.

### Aongrenzende graofsjappe
* Los Angeles County - noorde, weste
* San Bernardino County - noordoost
* Riverside County - ooste
* San Diego County - zuidoost

## Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid  1,392/km² (3,606/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 2.846.289 dat bestoont oet:
* 64,81% blaank
* 1,67% zwart
* 0,70% inheemse Amerikane
* 13,59% Aziate
* 0,31% luj aofkomstig vaan eilande in de Stille Oceaan
* 14,80% aandere
* 4,12% twie of mie rasse
* 30,76% Spaons of Latino

't Gaof 935.287 gezinne en 667.794 femilies in **Los Angeles County**. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog precies 3.

## Plaotse
Bekans alle plaotse vaan de graofsjap valle bestuurlek oonder Los Angeles. Toch is 't e graofsjap op ziech, umtot 't beveurbeeld e eige pelitiebureau heet.

't Gief mer ein plaots die neet oonder LA vèlt:
* Santa Ana

't Gief väöl wieke in 't graofsjap die zjus zoe groet zien es Amerikaanse plaotse, zoe es:
* Lake Forest
* Rancho Santa Margarita
* San Clemente

## Bron
* alles euver de Amerikaanse graofsjappe
Orionide

De **Orionide** is 'n meteorezwerm dee in 2009 zien huugdepunt heet op 21 oktober. De naom is gekoze umtot 't liek of de meteore oet 't starebeeld Orion koume. Tijdes 't huugtepunt gief 't 20-30 meteore te zien.

De meteore zien stöbdeilkes aofkomsteg vaan de komeet Halley. 

## Referenties
Haumea (dwergplaneet)

**(136108) Haumea** (symbool: ) is 'n dwergplaneet in eus zonnestèlsel. De dwergplaneet woort oontdèk in 2003 door de spanjaard José-Luis Ortiz. 't Objek bleek evels al op foto's te zien oet 1955. De dwergplaneet is verneump nao 'n Hawaïaanse vröchbaarheidgodin.

De dwergplaneet is laankgerek mèt 'n diameter vaan woersjienelek 1600 km. Ze heet 2 maone, geneump Hi'iaki en Namaka, mèt resp. 310 km en 160 km doorsnei.
Makemake (dwergplaneet)

**(136427) Makemake** (symbool: ; uitspr. *Ma-ke-ma-ke*) is 'n dwergplaneet in eus zonnestèlsel. De dwergplaneet woordt oontdèk op 31 miert 2005.

De naom waor tijdelek , mer de planeet woort ouch *Paoshaos* geneump, umtot 't bijnao Paose waor wie ze oontdèk woort. De oeteindeleke naom kump oet de mythologie van Rapa Nui, de bewoeners van Paoseiland, boe-in Makemake de sjöpper vaan de minsheid is.
Meuleraad van 't kloaster Redemptoriste

. 
't **Meuleraad van 't Kloaster Redemptoriste** is 'n waterraad dat zich in 'n gebuuwke in de tuin achter 't kloastergeboew bevundj van 't geneumde Redemptoristekloaster in Wittem. Dit waterraad deende veur de aandrieving van 'n waterpómp veur 't völle van watertanks, die (vreuger) woorte gebroek veur de waterveurzening in 't kloaster. Dit gebeurde tot in de jaore 1990 toen ’t kloaster op de waterleiding woort aangesjlaote.

't Kloaster is róndj 1730 geboewd door paters Kapucijnen en geliektiedig is ouch de ziejtak van de Selzerbeek aangelag veur 't ómleije van baekwater. Aanvankelik waas de baek achter 't kloaster nog aope, mèr allewiel is löp dees door 'ne gewelfde gemetselde tunnel dae kort nao of tiedes de boew van de 500 maeter wiejer gelaege Wittemermeule is aangelag. Dees meule is kort nao 1836 geboewd in de tied dat de Redemptoriste zich in 't kloaster vestigde. 
De eigedomsrechte op de Selzerbaek die door de kloastertuin sjtruimp, is in 't begin van de twintigste eëuw betwis door de eigenaer van de Wittemermeule en ’t kloaster. In 1907 kaom ’t dan tot ’n minnelike sjikking.

't Waterraad, aanvankelik 'n houte raad oet 1886, woort in 1939 vervange door 'n iezere raad.

Allewiel besjtaon d'r planne veur 't werve van fondse veur 't geheël restaurere van de insjtallatie, wobie 't raad vervange zal waere.

## Externe links
*De Meule van 't Kloaster Redemptoriste in de Molendatabase
*De Meule van 't Kloaster Redemptoriste op molens.nl
*Meule van 't Kloaster Redemptoriste op waterradmolens.nl

## Brón
* Archivaris van ’t Kloaster Redemptoriste in Wittem.
Satellietflakkering

**Satellietflakkering** is 't versjijnsel woebij de reflecterende oonderdeile vaan 'ne satelliet zonleech op de Eerd reflectere en daobij 'n flakkering vertoene.  Miestal weurt d'n Ingelse term *flare* (Nederlands: *flits*) gebruuk.

## Iridium-flare
Satelliete vaan 't Iridium-communicatienetwerk höbbe 'ne vörm woebij 3 groete gepolieste antennes (zoe groet wie 'n deur) roontelum de satelliet zien gepositioneerd. Soms weurt de zon in dees antennes gereflecteerd riechting de Eerd boedoor verleechte punte oonstoon van zoe'n 10 km doorsnei. Dit zuut vaanaof de Eerd oet wie 'n zier helder flakkering die inkele seconde doort.

De helderheid vaan zoe'n Iridiumflakkering kin oploupe tot 'n magnitude -9. Dit beteikent dat ze soms zelfs euverdaag te zien zien. Veur astronome zien ze soms hiel lesteg umtot ze woernumminge kinne verstore en geveulige aparatuur kinne verinnewere.

Umtot de baone vaan de Iridiumsatelliete bekind zien kinne de flakkeringe perceis berekend weure.

In de loup vaan 2017 en 2018 weurt 'ne nuie serie Iridium-satelliete (Iridium NEXT) gelanceerd die de aw satelliete goon vervaange. Dees nui satelliete reflectere väöl minder leech es de awwe, wat beteikent tot de flakkeringe neet mie ziechbaar goon zien.

## Externe link
* Euverziech vaan Iridiumflakkeringe in de koumende week. (locatie op de groond is Mestreech)
Modoc County

**Modoc** is e in 1874 gestiech graofsjap in Californië. Modoc is aofgeleid vaan moatakni, dat "zuierlinge" beteikent in de taol dee door de vreugere indianestam woort gebruuk, dee leefde in de graofsjap vaan Modoc. Modoc is de graofsjap vaan Californië boe in de historie 't miest is gestumd op de republikeine. De hoofplaots is Alturas.

## Geografie
't Graofsjap heet 'n totaol oppervlak vaan 10.887 km² (4203 mijl²) boevaan 10.215 km² (3944 mijl²) land is en 672 km² (259 mijl²) of 6.17% water is.

### Aongrenzende graofsjappe
* Lassen County - zuie
* Shasta County - zuidwest
* Siskiyou County - weste
* Klamath County in Oregon - noorde
* Lake County in Oregon- noorde
* Washoe County in Nevada - ooste

## Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid 1/km² (2/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 9448 dat bestoont oet:
* 85,94% blaank
* 0,69% zwart
* 4,21% inheimse Amerikane
* 0,61% Aziate
* 0,07% lui aofkomstig vaan eilande in de Stèllen Oceaan
* 5,69% aandere
* 2,78% twie of mie rasse
* 11,51% Spaons of Latins

't Gaof 3784 gezinne en 2550 femilies in **Merced County**. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 2,93.

## Plaotse
Neve Alturas heet gein plaots in de graofsjap mie daan 1000 inwoeners.

## Bron
* alles euver de Amerikaanse graofsjappe
Kesjteël Hoes de Täörekes

|.
|}

**Hoes de Täörekes** ligk op de oasflank van de Sint Pietersberg in 't vreugere dörpke Sint Pieter, allewiel 'n wiek in de gemeinte Mesjtreech.

## Besjrieving
't Hoes, gelaege aan de Lage Kanaaldijk, is 'n laatgotisch complex mèt 'n rechhokig gróndjplan en 't is opgetrokke oet mergel en baksjtein. 't Hoofgeboew haet 'n zadeldaak tösje trapgevele aan de korte kantje, in de rechhook is 'ne oetgeboewde veerkantje traptaore verwirk, dae is veurzeen van 'n helmdaak wo-op 'ne unvörmige sjpits. 't Kesjteël sjteit op 'n terras dat is aafgebakend mèt 'n baksjteine keërmoer.
Biej 't kesjteël ligk aan de achterkantj aan de Ursulinewaeg nog 'n porteersweuning, aevenaens veurzeen van trapgevele en die is geboewd in 't begin van de 20e eëuw, tegeliek mèt 'n oetbreijing mèt de noordvleugel en 'n verhoaging van de traptaore.

## Gesjiedenis en beweuners
't Hoes is geboewd op de reiwenes van 'n middeleëuws hoes oet 1294, bekènd ónger de naam Bevors of Beaufort, nao de toenmalige beweuners. In 't begin van de 15e eëuw woort 't hoes verrinneweert en daonao weer herboewd. In 1525 woort 't te koup aangebaoje door de toenmalige eigenaer Arnold Creusen en kaom 't in bezit van Nicolaes Beyssel, kanunnik van de Sint Servaaskirk. Hae leet 't in 1526 in vreugrenaissance sjtiel verboewe, wovan de zudelike ziejgevel en 'n aantal inwendige deile aafkómstig zint oet de Onze-Lieve-Vrouwekirk en 't veurmalige Sjtaotehoes, allebei in Mesjtreech, nog resterere. Beyssel gebruukde 't kesjteël es boeteverblief, voor de ontvangs van vrunj en kunstenaers en bleef eigenaer pès 1541. 't Kesjteël woort in daen tied en tot wied in de 18e eëuw de Biselstaore geneump.

In 1543 woort 't kesjteël door de erfgenaome van de kanunnik verkoch aan Reijnart Spreeuwart, getrouwd mèt Maria Van Buel. De femilie Spreeuwart bleef eigenaer pès 1684 toen 't in bezit kaom van Antoon Vaes, getrouwd met Anna Maria Spreuwart. Tot daen tied woort 't kesjteël bekend ónger de naam * 't Spreeuwarts Thoorenthien*. Door vererving kaom 't kesjteël achtereinvolges in bezit van de femilies De Vaes, Van der Vekene, De Mée (1750) en Klaessens (1795).
  
't Hoes De Täörekes waas biej 't "beleg van Mestreech" in 1794 danig besjadigd geraak.

'ne Gevelsjtein mèt de teks: *anno/W.K./1810* herinnert aan de tied dat 't kesjteël in bezit waas van Winand Klaessens.
In 1842 kaom 't door vererving in bezit van Nicolaas Rooijmans, herbergier en börgemeister van Sint Pieter en getrouwd mèt Maria Ida Claessens.

## Trivia
* Ónger de Belsje opsjtand, dae begoosj in 1830, verkeërde Mesjtreech 9 jaor langk in sjtaot van beleg (1830-1839). Lutenant-generaal Dibbets waas militair commandant van de vesting Mesjtreech. De Belsj gezinde Mesjtreechtenaere vergaderde regelmaotig in 't geheim op de Täörekes. Völ Mesjtreechtenaere ware Belsj gezind en de meiste Mesjtreechtenaere sjpraoke baeter Frans en Duutsj dan Nederlands.
* Allewiel wirt 't hoes bewoond door de bekènde Mesjtreechsee musicus André Rieu en zien gezin.

## Brón
* Wikipedia NL, Kasteel Huis de Torentjes
Gène Eggen

**Gène Eggen** (gebaore 5 april 1921 in Ulesjtraote, gesjtórve 10 fibberwarie 2000 in Mesjtreech) waas 'ne Nederlands Limburgse beeldend kunstenaer. Hae waas 'ne väölziejige kunstenaer, actief es teikenaer, kunssjilder, monementaal vormgaever, graficus en beeldjhouwer. Veur väöl luuj waas hae primair 'ne beeldjhouwer. Zelf zaog hae zich meë es sjilder zoa-es hae vertèlde in 'ne film van Maurice Nijsten oet 2002uver zien laeve.

Hae sjtudeerde in de aorlogsjaore (1943) aan de Rieksacademie veur beeldende Kunste in Amsterdam. Ziene groate leërmeister waas professor Heinrich Campendonk. Ónger zien jaorgenote ware ónger angere Karel Appel, Corneille en Pieter Defesche.
Grevenbichtermeule

De **Grevenbichtermeule** (of **Kingbaekmeule**) is 'n watermeule biej Beeg in de gemeinte Zittert-Gelaen. 

De meule ligk op de Kingbaek en waas oarsjprónkelik 'n óngersjlaagmeule. 

## Historie
De meule zou in 1660 es kaoremeule zeen geboewd. 't Verhaol geit dat de oarsjprónkelike beweuners van *Horis* zich gevestig hawwe op 'n 5-tal hoaggelaege punte. De luuj die noe 'n gemeinsjap of dörp vörmde hèje de landjboew es 't hoofmiddel van besjtaon. Óm 't noadzakelike mael te verkriege zónger wied te hove loupe, woort besjlaote óm ein meule in 't dörp te boewe. Nao riep beraod vónj me aan de Ratteberg de gesjikte plaatsj, ómdat hiej 't meiste verval waas.
D'r woort 'n coöperatie van 24 leje gesjtich, die 'n nuuj baek groof tot aan de Ratteberg en wiejer nao de Aw Maas.
Toen de meule klaor waas, kroog jeder lid 2 waeke maalrech. De coöperatieve vereniging is meë dan drie eëuwe blieve besjtaon. In 't jaor 1820 is 't maalrech pebliek verkoch en euvergegaon aan de meulenaer Arnoldus Baartz. 

't Óngersjlaagraad van de oarsjprónkelike meule hèj 'ne middellien van 8,20 m en 'n breite van 0,44 m. Mèt dees middellien beheuërde 't waterraad van dees meule tot de groatere rajer in Limburg. In de tweëde hèlf van de 19e eëuw woort dit raad ènnige keëre vernuujd, wobiej de sjoepheuëgde jedes keër woort aangepas. 

In 1887 woort Elisabeth Baken oet Venray de nuuj eigenaresse. Zie koch de meule  veur häöre zoon Frans Roelofs, dae doe meulenaer-pachter waas van de "Armenmolen" in De Nuujsjtadt. Bie 'n verboewing door Roelofs in 1887 is 't waterraad vervange door 'n verticaal Girard-turbine. In 1893 woort ouch door Roelofs 'n tweëde handjs 24 pk Grasso sjtoammachine oet 1877 geplaatsj. De kaetel raakde in 1926 door 'ne hoage watersjtand zoadanig besjadig dat hae door 't Stoomwezen woort aafgekörd. De sjaorsjtein bie 't hujige meulegeboew herinnert nog aan de periood dat d'r op sjtoam woort gemale.

In 1916 kaom de meule in hènj van Henricus Roelofs. Ziene zoon Willem Roelofs zou de lètste meulenaer zeen dae de meule in bedrief heel. Zoa zouw dees femilie de meule meër es 70 jaor in bezit höbbe.

Van de tweë 16-er maalkoppele is d'r nog eine aanwezig. Ein van dees tweë koppele is in 1950 verwiejerd óm plaatsj te make veur 'n klein elektrische hamermeule. 
Hoewaal 't maalbedrief róndj 1960 is gesjtop, is de meule nog ummer maalvaerdig. In 1978 woort de meule verkoch aan 'ne directeur van 'ne groathanjel in vleisjware oet Gelaen. 

## Trivia
* De turbine van dees meule is de awtste nog wirkende turbine van Nederlands fabrikaat.
* De veurmalige machineruumde is ingerich es óntsjpanningsruumde. De baoveverdeping is ingerich es expesitieruumde.
* 't Meulegedeilte is in 2002 volledig gerestereerd.
* Allewiel sjteit de meule te koup aangebaoje.

## Brón
* Wikipedia NL, Grevenbichtermolen
Sjoes

**Sjoes** is ein veural in Limburg en deile van Brabant veurkómmend glaas beer. 't Is ein glaas pils mèt 'n klein rendje (melange) awt broen beer (minder es 25%), ónger de sjoemlaog. In oastelik Zuud-Limburg neump me dat ein vlemke en dao is 'ne sjoes 'n glaas beer dat hauf gevöld is mèt zjwart beer en hauf mèt pils. In westelik Zuud-Limburg en Noord-Limburg neump me dit lètste weer 'ne haufum.

De bedoeling is óm mèt de zeute sjmaak van 't awt broen de wat bittere sjmaak van 't klassiek pilsener te maskere.

De benaming sjoes kump van 't Duutsje *Schuß* wat sjöt(je) beteikent. 

In Noord Limburg (veural te noorde van Venlo) wirt sjoes väöl minder gedrònke. Doa drènke de luuj (veural mit Vastelaovend en de Kirmes) in plaatsj van Sjoes, dèks Halfum of Haalvöm, zoa-es dit plaatsjelik wirt geneump.

## Zuuch ouch
Indirekte taolhandelinge

**Indirekte taolhandelinge** is 'ne term oet de taolweitesjap. De relatie tösse wat de spreker zeet en wat heer daomèt meint in communicatieve zin is in bepaolde gevalle vrij direk, mer kin ouch hiel indirek zien.

## Veurbeeld
In 't ierste geval weurt d'r wieneg ruimte gelaote veur de interpretatie vaan de luustereer, in 't lètste geval mot de luustereer soms hiel get werk verriechte um tot de zjuste interpretatie te koume. Zoe kin 'ne spreker dee wèl bereike tot de luustereer de teleure vaan d'n aonrèk aofhaolt hiel direk tege häöm zègke:

1) 
   a. *Haol 'ns de teleure weg vaan 't aonrèk.*

Mer ouch dinger wie:

2) 
   a. *Iech zou 't bès sjiek vinde es te de teleure weghaols.*
   b. *Iech vin 't nogal rommeleg op 't aonrech.*
   c. *Vins te ouch neet tot 't hei vol is?*

In (2 a - c) zeet de spreker neet direk tot heer wèlt tot de luustereer de teleure weghaolt, mer heer gief mie indirekte 'hinte' in d'n hoop tot de luustereer die zal interpretere es e verzeuk um de teleure weg te hole. Me sprek hei dus euver **indirekte taolhandelinge**. De vraog of 'ne spreker in e gegeve situatie 'n direkte of 'n indirekte taolhandeling zal verriechte is oonder mie aofhenkelek vaan de sociaol relatie tösse spreker en luustereer.
Internationaol Fonetisch Alfabet

't **Internationaol Fonetisch Alfabet** of **IPA** is 't bekinste veurbeeld vaan e fonetisch alfabet. 't Is e systeem wat is geriech op 'n perceis transcriptie vaan alle opeinvolgende spraokklaanke. 't IPA is groetendeils gebaseerd op 't Latiens Alfabet, en bedach door Paul Passy in 1886.
Aeëpkesorchis

D'r **aeëpkesorchis** (*Orchis simia*) is 'n orchidee. In Nederland en Belsj is de plaant wèttelek besjermd. In Nederland sjteet ze daobie ooch óp de Roeëj Lies vermeld es sjtabiel en get toenaemend. De bloom liekt get óp e aeëpke, vandao d'r naam. 

De plaant kan 20-40 cm hoeëg waeëre. De glanzende blajjer zeunt oongevlekt. D'r sjtengel is kaentig. De plaant bleujt haove mei, oeëbie de baovenste blome 't örsjte ópgeunt. De bloom is lichtroze bies lila.

## [[Ecologie]]
D'r aeëpkesorchis keumt vör es sjaemplaant in d'r Euregio Maas-Rien óp kalkhoudende groond en, ömdat de plaant vroosgeveulig is, mèt name in busjrande óp hellinge die nao 't zuide gekieërd zeunt. 't Microklimaat óp die plaatsje keumt euvereen mèt 't subtropisch klimaat, d'r sjtrieëk oeë die plaante normaal vörkaome.
Orchidee

De **Orchidee** (*Orchidaceae*) is de groeëtste plaantefamilie óp de waelt en keumt, behalve in de echte kow sjtrieëke, överaal vör. 't Gèft mieë wie 20.000 versjillende saoërte. De plant wert ooch wal Orchis geneumd, wat d'r naam is van een sjpecifiek gesjlach.

## Naamgaeving
D'r naam 'orchidee' is aafgeleid van *[[Orchis]]*. D'r Griekse filosoof Theophrastus waor in 300 v.Chr. d'r örsjte dae 't gesjlach besjraef. D'r naam *Orchis* (όρχις) haat mäögelek betrèkking óp d'r dubbele wórtelknol: 't Griekse 'orchis' betekent ooch teelbal.

## Modeplaant
In 't örsjte decenium van d'r 21ste ieëw is de plaant in Europa 'n echte modeplaant waoëre die vör e paar Euro överaal te kriege is. Ieëder waor 't 'n plaant die me allèng in speciaal blomezake koes kriege en da mètstens allèng de bloom, die óp 'n speciaal meneer verpakt waor zoedat ze langer good blaef.

## Euregio Maas-Rien
In d'r Euregio kaome in 't weeld zieëker 40 saoërte orchideje vör, zoewie d'r aeëpkesorchis, 't soldäötsje of d'r hieël zeldzame purperorchis. 't Haat evvel gènge anvance öm die plaante oet te plaante en in d'r ège móstem of binne in 'ne pót te zitte. Da geunt ze namelek al flót kapot.
István Sándorfi

**István Sándorfi** (in Frankriek: *Étienne Sandorfi*, gebaoren óp 12 juni, 1948, in Boedapes, Hóngarië, gestórven óp 26 december, 2007, in Paries, Frankrijk) woor 'ne Hóngaarse sjiljer. Hae begós mit teikene wie d'r ach jaor aad woor, óp zien viefdje sjiljerdje d'r al mit aolieverf. In de jaore '70 van de vörge ieëw gebroekdje d'r zichzelf es e model, went hae kós t'r neet taenge det anger luuj nao 'm keken es t'r zie wèrk dij.
Mono County

**Mono** is e in 1861 gestiech graofsjap in Californië. Mono is 't inheims woord veur 't Vleegvolk, de naom vaan de inheimse Amerikane die hei laank geleje hojzde. Mono is de graofsjap boe de meiste Yokut vaan Californië leefde.

## Geografie
't Graofsjap heet 'n oppervlak vaan 8111 km² (3132 mijl²) boevaan 7885 km² (3044 mijl²) land is en 226 km² (87 mijl²) of 2.79% water.

### Aongrenzende graofsjappe
* Inyo County - zuie
* Fresno County - zuidweste
* Madera County - zuidweste
* Tuolumne County- weste
* Alpine County - noordweste
* Douglas County in Nevada - noorde
* Lyon County in Nevada - noordooste
* Mineral County in Nevada- ooste
* Esmeralda County in Nevada- zuidooste

## Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid 2/km² (4/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 12.853 dat bestoont oet:
* 84,17% blaank
* 0,47% zwart
* 2,40% inheimse Amerikane
* 1,11% Aziate
* 0,09% lui aofkomstig vaan eilande in de Stèllen Oceaan
* 9,51% aandere
* 2,25% twie of mie rasse
* 17,69% Spaons of Latins

't Gaof 5137 gezinne en 3143 femilies in **Mono County**. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 2,43.

## Plaotse
* Bridgeport
* Mammoth Lakes
Bridgeport is daan wel de hoofplaots vaan 't graofsjap, mer Bridgeport heet gein inwoeners. Umtot 't evels wel 'n functie heet kin me dit gein spookstad neume. D'r ligk evels neve Bridgeport en Mammoth Lakes ein aander plaots: Lee Vinning. Dit is wel 'n spookstad. Hei door is Mammoth Lakes de insegste plaots boe lui woene.

## Mere
* In Mono County ligk 't bekinde Mono Lake, verneump nao 't graofsjap.

## Bron
* alles euver de Amerikaanse graofsjappe
Geulemerberg

De **Geulemerberg** ies 'n helling die ziech bevingk tösje de Geul mèt de Geulemerwatermeule en 't gehuch Geulem en 't dörp Berg. Aan 't ondersjte deil van de berg liegke ouch nog (mergel)weuninge in lintbeboewing en dao tegeneuver de zgn. grotweuninge. Dat zint ónderkómmes, die oetgehouwe zint in de mergelberg. Tot rónd 1910 zint die bewoond gewaes. De Geulemerberg huèrde tot 1982 tot de gemeinte Berg en Terbliet.

## Blokbreke
Aan de Geulemerberg liek ouch de ingank van de Geulemergroeve. Dit ies 'n grot woa mergel gewonne woort. Es aandinke sjteit aan de vaart (saer 2007) 'n beeld in mergel van 'ne blokbreker es aandinke aan häöm en aan dit bekans neet miè oetgeoefend beroep.  

## Geulemergroeve
In de Geulemergroeve bevingk ziech 'n zgn koepelgrot, 'n óndergróndse kapel, die in de Franse tied (ca 1800) ies ingeriech um katholieke en geistelike de gelegenheid te geve de katholieke godsdeens oet te oefene. Hie woort de Heilige Mès opgedrage, kinger geduip, getrouwd en begrave. De Geulemergroeve en de óndergróndse kapel zint rónd de Kaersjmes en  op aafsjpraok te beziechtige.

## Fietsrenne
De Geulemerberg ies e bekènd trajek in fietsrenwedsjtrieje zoa es de Amstel-Goldrace, Nederlandse- en Waereldkampioensjappe.

## Hellingbösj
Op de Geulemerberg bevingk ziech 'ne hellingbösj, dae doorlöp tot Berg en Vilt.
Colorado

**Colorado** is de *veerkante staot* vaan de VS. De hoofstad is Denver. Colorado is Spaons veur *gekleurd*.

Alle illeminte vaan de vlag höbbe 'n eige symboliek. 't Blauw symboliseert de loch, 't wit de besniede berg vaan Colorado, 't roed de eerd en de gouwe cirkel de zon. De "C" is de ierste lètter vaan de naom vaan de staot.

## Geografie
't Oppervlak vaan de staot bedreug 269.837 km², boevaan 0,4 % water. Colorado tèlt 4.601.403 (16,01/km²) inwoeners. 't Klimaat is druug. De zon sjijnt dreihoonderd daog per jaor, en neerslaag vèlt in de vörm vaan snie. Rege vèlt zelde. Mount Elbert is d'n hoegste berg vaan Colorado. De staot grens aon Utah, Wyoming, Arizona, Nui Mexico en Utah. Die lètste drei staote grenze mèt Colorado bij 't grenspunt Four Corners.

## Counties

Colorado besteit oet 64 counties, boevaan de groetste Las Animas County en dee mèt de mieste bevolking Denver County is.
Geistelike

'ne **Geistelike** binne 't katholiek gelouf, kènt zin:
* 'ne pesjtoar, 'ne kaplaon, 'ne deike
* 'ne biesjop, kardinaal
* 'ne pater, broeder, monnik
Wósberig

D'r **Wósberig** ieëder **Wófsberig** geneumd is 'ne berg tösje Oondersjèj en Ge Kruuts in Norbik in de gemèngde Èèsjde-Mergraote in 't Limburgse Heuvelland. 

## Naamgaeving
'ne Woof is d'r owwe Norbikse naam vör 'ne wolf. 't Is allewiel 'sj nachs nog 'ne hieël duustere waeëg mèt 'ne klènge beusj langs de twieë kaante. Vólges de vólksverhaole zów d'r 'sj nachs 'ne waerwoof hoeze. Ènge van die beuskes heesjt d'r krèjje beusj.

## Amstel Gold race
D'r Wósberig is bekaand es ènge van de cols in de Amstel Gold Race.

## Geologie
Baove an en óp d'r Wósberig vindt me maasgreend; 't geet hie dus öm 'n aod maasterras.
Tuolumne County

**Tuolumne** is 'n in 1850 opgeriech graofsjap in Californië. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Sonora. Tuolumne is aofgeleid vaan *de Tuolomne*, e volk wat veurnaomelek in de grotte leefde in Tuolumne.

## Geografie
't Graofsjap heet 'n totaal oppervlak vaan 5891 km² (2274 mijl²) boevaan 5790 km² (2235 mijl²) land is en 101 km² (39 mijl²) of 1.71% water.

### Aongrenzende graofsjappe
* Alpine County - noorde
* Calaveras County - noordweste
* Stanislaus County - zuidweste
* Mariposa County - zuie
* Madera County - zuidooste
* Mono County - ooste

## Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid  9/km² (24/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 54.501 dat bestoont oet:
* 89,45% blaank
* 2,10% zwarte Amerikane
* 1,82% inheemse Amerikane
* 0,72% Aziate
* 0,17% lui aofkomstig vaan eilande in de Stèllen Oceaan
* 2,89% aandere
* 2,84% twie of mie rasse
* 8,16% Spaons of Latino

't Gaof 21.004 gezinne en 14.240 femilies in **Tuolumne County**. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 2,36.

## Plaotse
In 't graofsjap ligke 14 plaotse, boevaan de volgende twie de veurnaomste zien:
* Phoenix Lake-Cedar Ridge
* Sonora

## Bron
* alles euver de Amerikaanse graofsjappe
Lèjsjtèè

**Lèjsjtèè** (Ingels: slate; Duutsj: Schiefer; Fraans: Ardoise) is 'ne natuursjtèè dae väöl es daakbedèkking wert gebroekd, mèt name vöäl kèrke en kesjtieële haant e lèjsjtènge daak. Lèjstèè is van aodher 'n väölgebroekde daakbedèkking in sjtrieëke oeë dit materiaal van nature väörkeumt, zoewie de Ardenne en d'r Eifel.

## Vorming
Lèjsjtèè oontsjtèèt oet klei dae oonder druk in d'r loop van miljoeéne jaore ömgevörmd wert töt lèjsjtèè.

Dit gesjtèngde besjtèèt oet hieél dun läögskes sjtèèn oeë 'ne aoëlieechtige vloeisjtof in zit.

## Toepassinge
* boewmateriaal vör dakbedèkking 
* sjriefplenkskes
* sjriefsjtif öm mèt te sjrieve óp e sjriefplenkske
* boewmateriaal toegepast bie d'r boew van haarde 

Lèjsjtèè haat de ègensjap dat 't de wermde hieël good geleid en dat d'r sjtèè watertoe is.
Ares I

Ares I woar 'n rakèt die oontwikkeld woort um lui de ruimte in te lancere ('n zoegenaomd *Crew Launch Vehicle*) es oonderdeil vaan 't groetere Constellation program vaan de NASA. Veur vrach te lancere woort de Ares V oontwikkeld. De oontwikkeling vaan 'n nui rakèt is nudeg umtot de Space Shuttle nao 2010 neet mie zal vlege, en de VS gein aander meneer heet um lui in de ruimte te kriege. De bedoeling waor tot de ierste operationeel vlöchte in 2014 zouwe goon plaotsvinde.

Op 1 fibberwarie 2010 stèlde president Barack Obama evels veur um 't program te stoppe in verband mèt bezuiniginge, mer dat moot nog weure goodgekäörd door 't Congres.. De "administrator" vaan de NASA, Charles F. Bolden, heet in zien verklaoring op 't veurstèl evels ouch aongegeve tot 't gestop weurt.
 
## Referenties
San Benito County

**San Benito** is e in 1861 gestiech graofsjap in Californië. De naom vaan 't graofsjap is aofgeleid vaan de gelieknaomege katholieken heilege. De hoofplaots vaan San Benito is Hollister.

## Geografie
't Graofsjap heet 'n oppervlak vaan 3602 km² (1391 mijl²) boevaan 3598 km² (1389 mijl²) land is en 4 km² (2 mijl²) of 0.12% water.

### Aongrenzende graofsjappe
*Santa Clara County - noorde/noordweste
*Merced County - noordooste
*Fresno County - ooste/zuidooste
*Monterey County - zuidwest/weste
*Santa Cruz County - noordweste

## Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid 15/km² (38/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 53.234 dat bestoont oet:
* 84,17% blaank
* 3,75% zwart
* 1,05% inheimse Amerikane
* 6,03% Aziate
* 0,45% lui aofkomstig vaan eilande in de Stèllen Oceaan
* 27,82% aandere
* 4,98% twie of mie rasse
* 46,79% Spaons of Latins

't Gaof 15.885 gezinne en 12.898 femilies in **San Benito County**. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 3,32.

## Plaotse
San Benito heet zès plaotse boevaan de twie bekèndse de volgende zien:
* Aromas
* Hollister

Neve de zès plaotse heet San Benito ouch nog ein spookstad, naomelek New Idria.

## Bron
* alles euver de Amerikaanse graofsjappe
Monterey County

**Monterey** is 'n in 1850 gestiech graofsjap in Californië. Monterey kraog ziene naom daankzij de berg die te zien zien. Monterey is Aajdspaons veur keuning vaan de berg. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Salinas.

## Geografie
't Graofsjap heet 'n oppervlak vaan 9767 km² (3771 mijl²) boevaan 8604 km² (3322 mijl²) land is en 1163 km² (449 mijl²) of 11.91% water.

### Aongrenzende graofsjappe
* San Luis Obispo County - zuie
* Kings County - zuidooste
* Fresno County - zuidooste
* San Benito County - ooste
* Santa Cruz County - noorde

## Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid 47/km² (121/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 401.762 dat bestoont oet:
* 55,92% blaank
* 3,75% zwart
* 1,05% inheimse Amerikane
* 6,03% Aziate
* 0,45% lui aofkomstig vaan eilande in de Stèllen Oceaan
* 27,82% aandere
* 4,98% twie of mie rasse
* 46,79% Spaons of Latins

't Gaof 121.236 gezinne 87.896 femilies in **Monterey County**. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 3,14.

## Plaotse
't Graofsjap heet 27 plaotse, boevaan de volgende twie de bekindste zien:
* Seaside
* Salinas

## Bron
* alles euver de Amerikaanse graofsjappe
Downtown (Los Angeles)

**Downtown** is 't mies noordoostelek gelege distrik in Los Angeles, 'n stad in Californië. Neve Hollywood ('t geziech vaan de Amerikaanse filmindustrie) is Downtown 't mies bekinde geziech vaan Los Angeles.

## Wieke
Alle distrikte in Los Angeles höbbe wieke, zoe ouch Downtown.
* Arts District
* Bunker Hill
* Chinatown
* Civic Center
* Fashion District
* Financial District
* Gallery Row
* Historic Core
* Jewelry District
* Little Tokyo
* Skid Row
* South Park
* Old Bank District
* Toy District
* Wholesale District

## Bezeensweerdeghede
### Chinatown
Chinatown (Limburgs: *Sjinadörp*) is 'n hiel erg bekind gebeed vaan Downtown. In de wiek woene veurnaomelek Sjineze. Toen de mieste Sjineze twiehoonderd jaor geleie emigreerde nao Los Angeles, koze de mieste um same mèt landgenote op ein plaots te hojze. Heidoor oontstoont vaanzelf Chinatown. Dit gebäörde op mierdere plaotse in Californië. Ouch oontstoont dit idee in San Diego, en in San Fransisco ligk zelfs 't groetste Chinatown vaan de wereld. Boete Californië is veural de Chinatown vaan New York City (in New York), Miami (in Florida), Londen (in Ingeland) en Amsterdam (in Nederland) 't bekinst. Väöl Sjineze in Chinatown kinne gaaroet gein Ingels umtot bekans ederein in de umgeving Sjinees kin. Ingels weurt euverbodeg, en zelfs de straotborde zien twietaoleg (Ingels en Sjinees) gesjreve.

### Southpark
Southpark, neet te verwarre mèt de gelieknaomege Amerikaansen tv-serie dee ziech in Colorado aofspäölt, is de snelsgreujende wiek in Downtown. Väöl waor in de historie neet interessant aon de wiek, mer noe begint 't 'n hippe wiek te weure. Dit kump umtot de hoezer hei hiel goodkoup zien, boedoor studente gemekelek e nui bedrief kinne beginne. 't Aontal kaffees en clubs greujt hei mèt de maond. Zoe'n zelfde soort greuj is ouch hei in Europa te zien, naomelek in Berlien, Duutsland.
Eastside (Los Angeles)

**Eastside** of gewoen **Oost-Los Angeles** (mer die benaoming is allein bekind in de volksmoond) is 'n distrik in Los Angeles, Californië. 't Distrik is, zoe es de naom al zeet, 't mies oostelek distrik vaan de stad. 't Steit bekind es 't commercieel gebied vaan Los Angeles. Hei is daan ouch 't groetste deil vaan de *LA-lochlijn* te zien. Ouch ligk hei de Universiteit vaan Californië. Dit is neet de einege universiteit vaan Californië, mer 't is wel de ierste, de groetste en de bekinste universiteit vaan Californië.

## Wieke
Alle distrikte in Los Angeles höbbe wieke, zoe ouch Eastside:
* Atwater Village
* Boyle Heights
* Brooklyn Heights
* Cypress Park
* Eagle Rock
* El Sereno
* Glassell Park
* Hermon
* Highland Park
* Lincoln Heights
* Montecito Heights
* Monterey Hills
* Mt. Washington
* University Hills
Harbor Area (Los Angeles)

De **Harbor Area** besleit de gaanse kös vaan Los Angeles, Californië. 't Is e distrik wat verneump is nao Harbor City, 'n veurmaolege stad die noe 'n wiek is vaan Harbor Area. Harbor Area weurt ouch wel *Port of Los Angeles* geneump (Limburgs: Have vaan Los Angeles), mer dit is neet zjus. De have vaan Los Angeles is mer e deil vaan Harbor Area. 't Groetste deil vaan 't distrik zien gewoen woenwieke.

## Wieke
Alle districte in Los Angeles höbbe wieke, zoe ouch Harbor Area. 't Gief vief wieke, boemèt Harbor Area de minste wieke heet vaan alle LA-distrikte. Dit beteikent neet tot Harbor Area 't kleinste distrik is. De woenwieke (boete Terminal Island, wat veurnaomelek oet natuur besteit) zien gewoen erg groet.
* Harbor City
* Harbor Gateway *(Vreuger waor dit de have vaan Harbor City, allewijl vaan gaans Los Angeles)*
* San Pedro
* Terminal Island
* Wilmington
Los Feliz (Los Angeles)

**Los Feliz** is 'n distrik vaan Los Angeles, Californië. Umtot 't noordwestelek ligk weurt 't ouch wel 's gewoen **Noordwest-Los Angeles** geneump, mer dit is neet officieel. 't *Elysian Park* is 't bekinste geziech vaan 't distrik, en 't groetste stadspark vaan Californië.

## Wieke
Alle districte in Los Angeles höbbe wieke, zoe ouch Los Feliz.
* Angelino Heights 
* Echo Park
* Elysian Park
* Elysian Heights
* Elysian Valley
* Franklin Hills
* Glendale
* Historic Filipinotown
* Los Feliz ''(of Aajd Los Feliz)
* Mission Junction
* Pico-Union
* Silver Lake
* Sunset Junction
* Westlake
San Fernando (Los Angeles)

**Los Feliz** is 'n distrik vaan Los Angeles, Californië. 't Grens in 't ooste aon Los Feliz en in 't zuie aon Downtown. San Fernando is ein vaan de ermste distrikte, en bezit daan ouch väöl achterbuurte. Ouch is 't dudelek 't groetste distrik.

## Wieke
Alle districte in Los Angeles höbbe wieke, zoe ouch San Fernando.

* Arleta
* Canoga Park
* Chatsworth
* Encino
* Granada Hills
* Lake View Terrace
* Lake Balboa
* Mission Hills
* NoHo Arts District *(In dee naom kump 't woord District veur, mer dat is misleidend. Hei mèt weurt gewoen e gebeed aongeduid, en is woersjienelek zoe geneump toen de districte nog neet officieel waore.)*
* North Hills
* Noord-Hollywood *(Wat gek genog neet bij distrik [[Hollywood]] huurt)
* Northridge
* Pacoima
* [[Panorama City (Californië)|Panorama City]] *(tot midde jaore '80 waor dit 'n stad opziech)*
* Porter Ranch
* Reseda
* Shadow Hills
* Sherman Oaks
* [[Studio City (Californië)|Studio City]] *(Zuuch Panorama City)*
* Sun Valley
* Sunland
* Sylmar
* Tarzana
* Toluca Lake
* Tujunga
* [[Valley Village (Californië)|Valley Village]] *(Zuuch Panorama City)*
* Van Nuys
* Ventura Business District *(Zuuch NoHo Arts District)''
* Warner Center
* West Hills
* Winnetka
* Woodland Hills
Zuid-Los Angeles

**Zuid-Los Angeles** (Ingels: *South Los Angeles*) is, zoe wie de naom al zeet, 't mies zuidelek district vaan Los Angeles in Californië. Zuid-Los Angeles steit veural bekind um häör oonderwies. Bekans alle universiteiten vaan LA ligke in dit distrik.

## Wieke

Alle districte in Los Angeles höbbe wieke, zoe ouch Zuid-Los Angeles:

## Rifferenties
Westside (Los Angeles)

**Los Feliz** is 'n distrik vaan Los Angeles, Californië. Aongezeen 't in 't weste vaan Los Angeles ligk weurt 't in de volksmoond ouch wel *West-Los Angeles* geneump. Westside steit bekint es 't distrik veur de rieke lui.

## Wieke
Alle districte in Los Angeles höbbe wieke, zoe ouch Westside.
* Bel Air
* Benedict Canyon
* Beverly Crest
* Beverly Glen
* Beverly Hills Post Office
* Beverlywood
* Brentwood
* Brentwood Circle
* Brentwood Glen
* Century City *(Century City is hiel laank 'n stad op ziech gewees)
* Cheviot Hills
* Crestview
* Del Rey
* Holmby Hills
* [[Kenter Canyon (Californië)|Kenter Canyon) *(Zuuch Century City)*
* Ladera Heights
* [[Mandeville Canyon (Californië)|Mandeville Canyon]] *(Zuuch Century City)*
* Marina Peninsula
* Mar Vista
* Palisades Highlands
* Pacific Palisades
* Palms
* Playa del Rey
* Playa Vista
* Rancho Park
* [[Rustic Canyon (Californië)|Rustic Canyon]] *(Zuuch Century City)*
* Sawtelle
* South Robertson
* Venice
* West Los Angeles *(Of Aajd Westside)*
* Westchester
* Westdale
* [[Westside Village (Californië)|Westside Village]] *(Zuuch Century City)*
* [[Westwood (Californië)|Westwood]] *(Zuuch Century City)*

==Trivia==
* Väöl lui bewere tot hei de [[Rap|Hip-Hop]] oontstande is. Aandere zègke tot 't aon d'n aandere kant vaan de [[VS]] is begonne, naomelek in [[New York City]] (in [[New York]]). En aongezeen New York City aon de Ooskust (Eastside) ligk, weurt dit dèks in de HipHop-wereld de *Eastside-Westside rivaliteit'' geneump.

[{Categorie:Districte in Los Angeles]]
Wilshire (Los Angeles)

*Wilshire* is e distrik vaan Los Angeles, Californië. 't Distrik is erg populair oonder de studente, aongezeen me 't sjiek vind um dao oet te goon.

## Wieke
Alle districte in Los Angeles höbbe wieke, zoe ouch Wilshire.
* Arlington Heights
* Carthay
* Country Club Park
* Fairfax District
* Hancock Park
* Harvard Heights
* Koreatown
* Lafayette Square
* Larchmont
* Little Ethiopia
* Miracle Mile
* Park La Brea 
* Picfair Village
* Wilshire Center
* Wilshire Park
* Windsor Square
Napa County

**Napa** is 'n in 1850 gestiech graofsjap in Californië. *Napo* is Inheims Amerikaans veur *thoes*. Later is de naom vaan 't graofsjap verbasterd tot *Napa*. Napa steit bekind door ziene wien. Zelfs wienkinners in Europa höbbe dèks vaan dit graofsjap gehuurd. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Napa.

## Geografie
't Graofsjap heet 'n oppervlak vaan 2042 km² (788 mijl²) boevaan 1952 km² (754 mijl²) land is en 89 km² (35 mijl²) of 4.38% water.

### Aongrenzende graofsjappe
* Solano County - zuie, zuidooste
* Sonoma County - weste
* Lake County - noorde
* Yolo County - ooste

## Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid 47/km² (121/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 401.762 dat bestoont oet:
* 79,98% blaank
* 1,32% zwart
* 0,84% inheimse Amerikane
* 2,97% Aziate
* 0,34% lui aofkomstig vaan eilande in de Stèllen Oceaan
* 10,95% aandere
* 3,71% twie of mie rasse
* 23,67% Spaons of Latins

't Gaof 121.236 gezinne 87.896 femilies in **Napa County**. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 2,62.

## Plaotse
't Graofsjap heet 7 plaotse, boevaan de volgende twie de bekindste zien:
* American Canyon
* Napa

## Bron
* alles euver de Amerikaanse graofsjappe
Golftheorie

De **golftheorie** is 'n taolkundige theorie die zeet tot taol verandert umtot häör sprekers eigesjappe vaan naobijgelege taole en dialekte euverneume. Dees theorie vörmp 'n alternatief veur de stamboumtheorie vaan August Schleicher, umtot zie neet de proto-taol mer de invlood vaan 't dialekcontinuüm es de primaire basis veur taolveranderinge presumeert. De golftheorie woort in de 19e iew bedach door de Duitse taolkundige Johannes Schmidt en later wijer oetgewèrk door ziene pupil August Schleicher. In de 21e iew weurt zie veural gebruuk in de sociolinguïstiek.
Folly

'ne **Folly** (van 't Èngelsje *folly*: gekheid, idioterie, jolijt) is 'n boewwerk dat opzèttelik nutteloas of bizar is, dit in taengesjtèlling tot de groate nutteloze werke. Völ folly's zouwe es kuns waere besjouwd, es ze door 'ne erkènde kunstenaer geboewd zouwe zeen in plaatsj van door emes dae 't boewwerk gewoon veur zien eige plezeer hèj geboewd. Es Nederlandse vertaling wirt sóms de term *"vermaaksarchitectuur"* gehanteerd.

## Folly in de architectuur
Folly's woorte in 't verleje völ gebruuk veur toevoginge aan landjgojere. Mèt name in de neugetieënde eëuw waas 't de 'mode' óm op 'n landjgood ènnige romantische elemente te laote boewe. Populair ware bieveurbeeld rewienes, grotte, sjienkapelle en verbliefplaatse veur kloezenaers. Dees boewwerke koosjte door 'ne dao-in gesjpecialiseerde aannömer 'kantj en klaor' geleverd waere. Rotspartieje waere hiejbie naogeboots mèt kippegaas en betón. Watervalle waere ouch dèks aangelag, woveur ouch besjtaonde waterluipe verlag woorte. 
Ein nog besjtaond veurbeeld van 'n dergelik aangelagde waterval is te vènje in Park Sonsbeek in Arnhem. 

De meë democratische vörm van 'ne folly is 't resultaat van de combinatie van fantezie en metselvaerdigheje van partekelere. Dit is neet aan tied en plaatsj gebónje. 

Folly's kómme euveral veur, mèr veural in Èngelandj zint d'r völ te vènje, terwiel 't *"Palais idéal"* van Ferdinand Cheval in Frankriek ein van de beroemste is.

In ’t kesjteëlpark van Hoes Awstrao in ’t gelieknamige Limburgse dörp Awstrao sjteit 'ne folly in de vörm van ’n rewien van 'n deils óngergrónjse koepelgrot.


Aafbeilding:Pineapple Dunmore.jpg|De ananas van Dunmore oet de 18de eëuw
Aafbeilding:Lucy the Elephant.jpg|*Lucy the Elephant*, geboew in de vörm van 'ne Olifant. Margate City, New Jersey, VS
Aafbeilding:Artificial waterfall Park Sonsbeek Arnhem.jpg|Kunsmatige waterval in Park Sonsbeek


## Externe links
* De DonderbergGroep, Stichting voor Follies, tuinsieraden en vermaaksarchitectuur
* Cultuurwijs: Follies, stenen grappen en dwaze bouwsels
*  Engelse follies

## Brónvermelding
* Wim Meulenkamp, Follies: Bizarre bouwwerken in Nederland en België, Amsterdam 1995
* Wikipedia NL, Folly
Piron

'ne **Piron** is 'n versering op 't oeteindj van 'n daaknok bie 'n sjilddaak of 'n wolfdaak in de vörm van 'n op 'ne voot sjtaond ornament. Meistal wirt de piron toegepas wo drie of meë daakvlakke biejein kómme.

Meistal woort gekaoze veur 'n bolvörmig of puntvörmig ornament, mèr ouch 'n combenatie van dees tweë oetveuringe woort dèks toegepas. 
't Toegepasde materiaal is vriewaal altied keramisch materiaal, gebakke klei, load of zink.

De piron haet ouch 'n praktisch nut: went de makelaer (de sjteunende sjtiel ónger de nok) door de daakbedèkking sjtuk, kent dae zoa besjermp waere. De piron sjlut good aan op de machinaal vervaardigde vróspanne went dees bie 't nokeindj samekómme in 'n T-sjtök. 'ne Biepassende gebakke piron kent dao dan gewoon opgesjroef waere. 

'n Sjoan veurbeeld van 'ne piron in de kesjteëleboew is te vènje op de taoresjpits van Kesjteël Awstrao in Awstrao.

## Brónvermelding
* UDS Cultuurhistorische documentatie
Vaamsjpèl

't **Vaamsjpèl** is e sjpèl dat me allèng of mèt twieë sjpelt - 't aafnaemsjpèl - mèt 'ne aneengeknuppelde vaam. Dör bepaalde handelinge oet te veure mèt enkele óf dóbbele vaam kriet me versjèjje figure, zoewie de sjtrik, de sjtriekplaank, tas en taelder, de lödder of d'r parasjuut. Oet de name van de figure zów me kènne aafleide dat dit sjpèl neet aod is of in modern tieje wer geïntroduceerd is. Dit sjpèl keumt me, mèt diezelfde figure, in alle kulture óp de waelt taege. In d'r örsjte ieëw besjraef d'r Griek Heraklas vör 't örsj dit sjpèl.
Mienwaeg

De **Mienwaeg** is e nationaal park inne Nederlandsje provincie Limburg, inne gemeindje Roerdale, mit 'nen ómvank ven zoea 16 veerkantje kilomaeter. 't Is óngerdeil ven 't Pruusj-Nederlandsj Grènspark Maas-Swalm-Nette. De Mienwaeg kènmèrk zich es e terrasselandjsjap, óntstange dórchen invlood vè water en bräökvlakke inne aerj, dórchsneie dórch e tal aan baeke.

Oppe Mienwaeg ligk ouch e klei gehuch. Zuuch hieveur: Mienwaeg.

## Gesjiechte
De naam "mienwaeg" haet te make mit "gemèndje". De mienwaeg waar namelik de waeg venne gemeinsjap. Spaeder wè me d'r miene wól aanlègke, góng me de naam associïeëre mit de mienboew, men dit is pure vólksetymologie.

't Gebeed is in 1990 dórche minister aangewezen es e natuurgebeed. 't Waas gemeinsjappelik bezit en in gebroek dórche ómlègkendje dörper. E deil ven 't gebeed waas 'n eike hakhówtbósj. Veure mienboew is t'r 'n groeate aanplantjing ven böim gewaes veur stuthówt. Hiedórch en dórch verdruueging woort de hei en 't aanwaezig hoeagvieën stès mieë verdrónge.

## Flora & Fauna
d'r Zeen diverse saorte biotoop aanwaezig: eike-bèrkebósje, brookbósje, druueg en nate hei en vènne en baekdale. Veral in de nate hei kómme biezönjer saorte veur wie rónje zónnedów, kleine zónnedów, beinbraek, wilje gagel en klökskesgentiaan. Qua fauna kómmen in dit gebeed wilj zwiener veur en allerhenj reptieler wie d'n adder, de glejje slank, de zandjaektes en de hazelwórm, men ouch allerhenj saorte kwekkerte en salamanders.

## Óntwikkelinger
Lanks de vènne kömp hoeagvieën weir toet óntwikkeling. De naoldjbósje en de oetheimsje boumsaorte waere lanksemerhandj eweggehaoldj te góns ven inheimsje saorte.

### Bedreiginger
Uuever de grèns in Pruusjes wuuertj óp groeate sjaol daagmienboew ven broenkaol geplieëg. Veur 't perjèk "Garzweiler II" is 'n óntwateringsvergónning aafgegaove. Dees zal ècher mieër effek höbben es toet noe aan is toegegaove. 

Inkel luuj zeen d'n Iezere Rien, de aaj spaorlien ven Antjwèrpe nao 't Ruhrgebeed, es 'n bedreiging, ouchal laag deze d'r al ruum hóngerdj jaor veurdet 't natuurgebeed woort irkèndj. Bèlsj wil deze zaer 1991 neet mieë gebroekdje goderelien nuuj laeven inblaoze. Nederlandj verzaat zich mit ónger angere e beroop óp 't natuurbehaad in Nationaal Park de Mienwaeg, men 't "Permanent Hof van Arbitrage" haet de Bèlsje regering in 't geliek gestèldj.
Nevada County (Californië)

**Nevada County** (neet te verwarre mèt de Amerikaanse staot Nevada, en daorum ouch noets gewoen *Nevada* geneump) is 'n in 1851 gestiech graofsjap in Californië. *Nevada* is Spaons veur *mèt snie bedèk* (dus de Limbörgse benaoming veur *Nevada County* zou me *mèt snie bedèk graofsjap* kinne neume), aongezeen Sierra Nevada in de buurt ligk. Wel grens de graofsjap aon de gelieknaomege staot. De hoofplaots is Nevada City.

## Geografie
't Graofsjap heet 'n oppervlak vaan 2524 km² (974 mijl²) boevaan 2480 km² (958 mijl²)land is en 44 km² (17 mijl²) of 1.73% water.

### Aongrenzende graofsjappe
* Placer County - zuie
* Yuba County - weste
* Sierra County - noorde
* Washoe County in Nevada - ooste

## Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid 37/km² (96/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 92.033 dat bestoont oet:
* 93,39% blaank
* 0,28% zwart
* 0,88% inheimse Amerikane
* 0,78% Aziate
* 0,09% lui aofkomstig vaan eilande in de Stèllen Oceaan
* 1,94% aandere
* 2,64% twie of mie rasse
* 5,65% Spaons of Latins

't Gaof 36.894 gezinne en 25.936 femilies in **Nevada County**. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 2,47.

## Plaotse
't Graofsjap heet 8 plaotse, boevaan de volgende twie de bekindste zien:
* Nevada City
* Grass Valley

## Bron
* alles euver de Amerikaanse graofsjappe
Chick Weijzen

**Chick Weijzen** (Mesjtreech, 21 jannewarie 1935) is 'ne veurmalige Nederlandse kanovaarder. 

Hae deeg names Nederland mèt aan de Olympische Sjpele van 1960 in Roame en de Olympische Sjpele van 1964 in Tokyo. Zien bèste prestatie leverde hae biej de Sjpele van 1964 toen hae de finale bereikde op 't kayak nummer K4 1000 maeter veur ploge en behaolde dao-in 'n zevende plaatsj. Dees ploog besjtóng naeve häömzelf oet Paul Hoekstra, Theo van Halteren en Jan Wittenberg. 

Ziene zoon Marc Weijzen deeg ouch aan kanovare en dae deeg mèt aan de Olympische Sjpele van 1992 in Barcelona.

## Brón
* Chick Weijzen op de Olympische Sjpele
Placer County

**Placer** is 'n in 1851 opgeriech graofsjap in Californië, VS. De hoofstad vaan 't graofsjap is Auburn. Placer is aofgeleid vaan 't Spaons: *plaza de oro* (Limbörgs: *Plaots vaan 't [[goud]]*.)

## Geografie
't Graofsjap heet 'n totaal oppervlak vaan 3892 km² (1503 mijl²) boevaan 3637 km² (1404 mijl²) land is en 255 km² (98 mijl²) of 6.55% water.

### Aongrenzende graofsjappe
* El Dorado County - zuie
* Sacramento County - zuidwestd
* Sutter County - weste
* Yuba County - noordwestd
* Nevada County - noorde
* Washoe County in Nevada - ooste
* Carson City in Nevada - ooste
* Douglas County in Nevada - zuidoostd

## Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog de bevolkingsdiechheid 1,392/km² (3,606/mijl²) en bedroog 't totaol bevolkingsaontal 248.399 dat bestoont oet:
* 88,59% blaank
* 0,82% zwart
* 0,89% inheemse Amerikane
* 2,95% Aziate
* 0,16% lui aofkomsteg vaan eilande in de Stille Oceaan
* 3,39% aandere
* 3,21% twie of mie rasse
* 9,67% Spaons of Latino

't Gaof 93.382 gezinne en 67.701 femilies in **Placer County**. De gemiddelde gezinsgruutte bedroog 2,63.

## Plaotse
Placer heet 17 plaotse, boevaan 'rs drei stoon geregistreed es spookstad. De twie bekindste plaotse zien:
* Auburn
* Meadow Vista

## Bron
* alles euver de Amerikaanse graofsjappe