open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bulgarije

**Bulgarije** (*България*) is e land op de Balkan. 't Grens aon Roemenië, Servië, Macedonië, Griekeland en Turkije en ligk ten weste vaan de Zwarte Zie. Hoofstad is Sofia, aander veurnaom stei zien Varna, Plovdiv en Sliven.

## Bestuurleke indeiling

Bulgarije heet zien indeiling in oblaste oet de Warschaupak-tied behawwe. 't Land telt 28 vaan die oblaste. Allemaol zien ze nao hun hoofstad verneump. 't Gief twie oblaste mèt de naom Sofia: Sofia-stad en Sofia-regio. Ouch gief 't sinds 2007 zès Bulgaarse regio's, oontworpe door de EU.

## Taole
Oongeveer 84% vaan de inwoeners is en sprik Bulgaars. De res weurt veural door Turke en zigeunders oetgemaak, die daan ouch Turks en Romani spreke.

## Historie
In de late zevende ieuw kaom 'n stam Bulgare oonder Asparuch Chan de noordeleke Balkan binne, boe ze ziech mingde mèt de lokaal Slave en Thraciërs en in 681 d'n ierste Bulgaarse staot vörmde. In de negende en tiende iew waor Bulgarije, wat dèks mèt 't Byzantijns Riek um de hiersjappij euver de Balkan voch, 'n veuraonstaonde Europese mach. In 969 woort de Bulgaarse mach evels gebroke door 'nen aonval vaan Rusland, um in 1018 door de Byzantijne oonder Basilius II van Constantinopel gaans oonderworpe te weure. 

In 1185 woort 't riek heropgeriech en bleef twie iewe laank 'n toenaongevende mach in Zuidoos-Europa. Boete mèt 't Byzantijns Riek mós de staot noe ouch strije mèt 't Latiens Keizerriek dat nao de Veerde Kruustoch oontstande waor, Hongarije en tenslotte mèt 't Osmaans Riek, dat 't land ind veertiende iew inlijfde. 

Bölgarije herwon get vaan zien oonaofhenkelekheid in 1878 es otonoom prinsdom en verklaorde ziech tot gaans oonafhenkelek keuninkriek in 1908. 

In 1912 en 1913 raakde 't land verwikkeld in de Balkanoorloge, 'ne serie conflikte mèt de naoberlen, boe-in 't groondgebeed vaan Bulgarije neet ummer dezelfde vörm aonheel. Zoewel in d'n Ierste es in d'n Twiede Wereldoorlog sloot 't land ziech bij de centrale aon, dus twie kier bij de verlerende partij. 

Nao WO II kaom Bulgarije in de Sovjetrussische invloodssfeer en vaan 1946 tot 1990, wie veur 't iers miepartijeverkezinge gehawwe woorte, waor 't 'n communistische rippubliek. 

Bulgarije sloot ziech aon bij de NATO op 29 miert 2004 en trooj op 1 januari 2007 touw tot de EU.

## Externe link
*
Vlaondere (gewes)

**Vlaondere** (officieel **Vlaanderen**) is ein vaan de drei geweste vaan 't Bèlsj, en wel 't noordeleke, boe-in Nederlands de veurtaol is. Vlaondere heet 6.864.766 inwoeners (2025). Sins 1993 heet 't de status vaan gewes. Vlaandere claimp min of mie Brössel es hoofstad, allewel tot dat 'n eige gewes vörmp. Groete stei zien Antwerpe, Brögke, Gent, Hasselt en Leuve. 't Gewes is in vief provincies opgedeild: Wes-Vlaondere, Oos-Vlaondere, Antwerpe, Vlaoms-Braobant en Limburg. De regiering erkint, anders es die vaan Wallonië gei Limburgs of aander autochtoon minderheidstaole. Volksleed is *[[De Vlaamse leeuw]]*. Minister-president is anno 2025 Matthias Diependaele vaan de N-VA.

## Aongrenzende regio's
* Wallonië, Belsj - *zuie*
* Nord-Pas-de-Calais, Fraankriek - *zuidweste*
* Zuid-Nederland, Nederland - *noorde, ooste*
* Wes-Nederland, Nederland - *noordweste*

## Externe link
* Site vaan de Vlaomsen euverheid
Denemarke

**Denemarke** (*Kongriget Danmark*) is e land in Noord-Europa. Fysiek gezeen huurt 't neet tot Scandinavië, cultureel (nao taol en historie) evels wel. Denemarke grens inkel aon Duitsland, allewel tot 't hiel kortbij Zwede ligk. De grens is mer 67 kilometer laank; de kös wel 7.314 kilometer, vaanwege de väöl eilen die 't land kint. Westelek ligk de Noordzie, oostelek 't Kattegat en de Ooszie en ten noorde 't Skagerrak. Autonoom gebeje boete 't land oonder de Deense kroen zien de Faeröer en Greunland. De veurnaomste landstreke in Denemarke zien 't sjiereiland Jutland en de eilen Fune, Seeland, Lolland en Bornholm, dat neet direk vaanaof Deens territorium te bereike is meh mèt e veer oet Duitsland of Zwede moot weure aongereis.

De inwoeners vaan Denemarke zien de Dene.

## Varia
't Wereldwied bekinde plastikke keenderspeulgood Lego is 'n Deense oetvinding. Op 't sjiereiland Jutlaand kin me in Billund Lego-land bezeuke.

Op 't sjiereiland Jutlaand weurt in Silkeborg in 'n museum 'n good geconserveerd, iewe-aajd  veenliek bewaord, de maan van Tollund. 't Liek is gemummificeerd in 't veen en zwart-doonkerbroen van kleur.
Esland

**Esland** is e land in Noordoos-Europa en eine vaan de Baltische staote. 't Land grens aon Rusland en Letland en ligk ten ooste vaan de Ooszie en zuidelek vaan de Finse Golf. Hoofstad is Tallinn; dit is mèt aofstand de groetste stad vaan 't land. Aander stei zien Tartu, Narva, Pärnu en Viljandi. Veur de kös ligke twie groete eilen, Hiiumaa en Saaremaa, en väöl kleiner eilendsjes.

De inwoeners vaan Esland heite Eslenders of Este.

## Bestuurleke indeiling
Esland is in 15 "staote" (*maakonnad*, inkelvoud *maakond*) verdeild. Die höbbe evels neet zoeväöl otonomie es häöre naom deit vermoede; 't zien mie districte.

## Taole
Estisch is de officieel taol en de taol vaan de mierderheid (ca. 63%); vief procent vaan de bevölking sprik 't verwant Võro. Bei taole zien aon 't Fins verwant. E kwart vaan de bevolking is vaan Russische geboorte en sprik Russisch. Nao 1990 is 't belaank vaan 't Russisch sterk aofgenome en weure de etnische Russe gedwonge Estisch te liere, al zien de probleme hei nog neet zoe delicaat wie in Letland.

## Historie
Esland weurt al sinds de prehistorie door Finoegriërs bewoend. Pas in 1227, wie de Duitse Zweerdbreurs en de Dene 't land vereuverde, woort 't land gekèrstend. Achterein woort Esland door versjèllende len beheers, wie Denemarke, Zwede, Pole en Rusland. De bovelaog vaan de bevolking bleef evels tot 1918 veurnaomelek Duits. 

Nao de ineinstorting vaan 't Russisch Keizerriek in 1917 verklaorde Esland ziech op 24 fibberwarie 1918 oonaofhenkelek. In 1940 annexeerde de USSR oonder Stalin 't land en vaan 1941 tot 1944 woort 't door Nazi-Duitsland bezat. Esland kraog zien vrijheid trök op 20 augustus 1991, mèt de Fluweel Revolutie en 't oetereinvalle vaan de USSR. Sins op 31 augustus 1994 de lèste Rössische garnizoene vertrokke zien heet Esland zien economische en politieke ban mèt Wes-Europa versteveg. Op 29 miert 2004 woort 't land lid vaan de NAVO; op 1 mei vaan 'tzelfde jaor ouch vaan de EU. Op 1 januari 2011 veurden 't land d'n euro in es munteinheid.
Finland

**Finland** (*Suomen tasavalta*, *Republiken Finland*) is 'n rippubliek in Noord-Europa en maak deil oet vaan Scandinavië. 't Land grens aon Zwede, Noorwege en Rusland, en ligk aon de Botnische Golf en de Finse Golf. De hoofstad is Helsinki; aander belangrieke stei zien Oulu, Tampere en Turku.

## Bestuurleke indeiling
Allewijl is Finland ingedeild in 19 regio's (*maakunta*) en 313 gemeintes.

De Zweedstaolege Åland-archipel heet otonomie.

Finland waor vreuger ingedeild in zes provincies (*lääni*). Dees gebede waore in 2010:

* Zuid-Finland
* Oos-Finland
* Wes-Finland
* Oulu
* Lapland
* Åland

In 2010 woorte dees provincies aofgesjaf, naotot in 1997 al 'n wiedgaonde vereinvoudeging waor doorgeveurd, boebij de oersprunkeleke 12 provincies woorte samegeveug tot 6 provincies.

## Taole
Neve Fins is ouch Zweeds 'n officieel taol. Zweedstaolege make zoe 5,5% vaan de bevolking oet. Ze zien veural geconcentreerd aon de kös; Åland is eintaoleg Zweeds. Euver 't algemein vörme de Finne en de Zwede 'n einheid in cultuur. In 't noorde leve 'n klein 7.000 Saami die hun land Sapmi neume en die Samisch spreke, 'n taol die aon 't Fins verwant is.
Michelangelo Buonarroti

**Michelangelo Buonarroti** (6 mièrt 1475 - 18 februari 1564) waor 'ne Italiaanse sjilder, beeldhouwer, arsjitek en diechter oet de tied van de Renaissance. 

## Leve

Michelangelo woort gebore es Michelangelo di Lodovice Buonarroti Simoni in Caprese, vlak bie Arezzo in Toscane. Hae besjliesde tege de zin van ziene pap dat hae kunstenaer wol were. Vanaaf 1488 góng hae in de lièr bie Domenico Ghirlandaio. Via häöm kaom 'r in contak mèt Lorenzo de' Medici, de heersjer euver Florence in daen tied. Hae ging tösje 1490 en 1492 nao de sjoal die door Lorenzo waor gesjtiech en lièrde dao versjillende belangrieke kunstenaersj kènne.

Wie Lorenzo sjtorf, wol ziene zoon Piero de' Medici neet de rol van mecenas euvernumme. Michelangelo ging weg oet Florence en vestigde ziech in Bologna. In 1496 woort 'r door kardinaal San Giorgio nao Roame gehaold. Hie maakde hae ónder invlood van de beelde oet de Romeinse oudheid de *Bacchus* en zien beroemde *Pietà*.

Veer jaor later ging Michelangelo weer truuk nao Florence, woa hae zien bekèndste werk maakde, de marmere *David*. 

In 1505 woort Michelangelo weer nao Roame gehaold, deze kièr door paus Julius II, dae wol dat 'r zien graafmonument zou óntwerpe. Hae begoes hiemèt, meh zie werk woort ummer onderbroke door nuuj opdrachte, woa-ónder die veur 't besjildere van 't plafón van de Sixtijnse Kapel. Aan dees sjilderinge wèrkde hae van 1508 tot 1512. 

In 1513 sjtorf Julius II en ziene opvolger, paus Leo X, vroog Michelangelo um 't exterieur van de San Lorenzo-kèrk in Florence te vernuje en te versere mèt beelde. Hae accepteerde de opdrach, meh oeteindelik zou diet projek noats aafkómme. 

Tussje 1522 en 1534 woonde Michelangelo in Florence en wèrkde hae veur 't groatste deil in opdrach van de familie de' Medici.

Vanaaf 1534 begoes 'r te wèrke aan 't fresco van 't Lètste Oordeil, achter 't altaor van de Sixtijnse Kapel. Michelangelo wèrkde hie-aan tot 1541. In 1546 woort Michelangelo beneump tot hoofarchitek van de Sint-Pieter in Roame. 

Op 18 februari 1564 sjtorf Michelangelo in Roame.

## Bekèndste werke

### Sjilderieje
*Plafon van de Sixtijnse Kapel, mèt scènes oet 't Biebelbook Genesis
*Lètste Oordeil in de Sixtijnse Kapel

### Beeldhouwwerke
**Pietà*
**David*
**Sjtervende sjlaaf*
*Graafmonumente veur Giovanni en Lorenzo de' Medici in Florence

### Architectuur
*Óntwerp van 't Campidoglio (Capitool) in Roame
*Óntwerp van de koepel van de Sint-Pieter in Roame, voltoajd door Giacomo della Porta

File:Michelangelo Bacchus.jpg|
File:Firenze.Palvecchio.500.Michelangelo2.JPG|
File:Autori vari, arca di san domenico, angelo reggicandelabro di michelangelo, 1494, 01.jpg|
File:Madonna michelangelo1.jpg|Madonna
File:Leda and the Swan, After Michelangelo.jpg|Leda 
File:Michelangelo pietà rondanini.jpg|*Pietà Rondanini*

File:StPetersDomePD.jpg|
File:Dying slave Louvre MR 1590.jpg| 
File:Andr37.jpg| Ganymede, copia de 1532.
File:Buonarotti-scala.jpg|Madonna
File:Michelangelo's Pieta 5450 cut out black.jpg|
Paul Cézanne

**Paul Cézanne** (19 januari 1839 - 22 oktober 1906) waor 'ne Franse kunssjilder. Zien vreug werke zint erg perseunlik en roew; daonao sjilderde hae in de sjtiel van 't impressionisme en weer later óntwiekkelde hae ein eige sjtiel die veuroetleep op 't kubisme.

## Leve
Cézanne woort gebore in Aix-en-Provence, woa hae ouch nao sjoal ging. Dao raakde hae bevrund mèt Émile Zola. Hae begoes mèt ein sjtudie rechte, meh heel dao, tege de zin van ziene pap,  mèt op um sjilder te were. In 1862 ging hae same mèt Zola nao Paries. In Paries kaom hae in kontak mèt de impressioniste. In 1863 exposeerde hae op de *[[Salon des Refusés]]* in Paries, ein tentoansjtèlling mèt werke die neet tot de officieel Salon woorte toegelaote.

In 1869 lièrde hae Hortense Fiquet kènne, die ouch es sjildersmodel wèrkde. Mèt häör woonde hae in de tied van de Frans-Duutsje oorlog in 't dörpke l'Estaque bie Marseille. Hunne zoon Paul woort in 1872 gebore in Paries. In datzelfde jaor sjilderde hae same mèt Camille Pissarro in Auvers-sur-Oise. Hie lièrde hae ouch Vincent van Gogh kènne. Wie in 1874 de ièrsjte expositie van de impressioniste woort georganiseerd, zörgde Pissarro deveur dat dao ouch werk van Cézanne kaom te hange. 

Cézanne trouwde in 1886 mèt Hortense. Neet lang daonao sjtorf ziene pap en kreeg hae ein groate erfenis, woadoor hae financieel onafhenkelik woort. 't Jaor daonao deeg Cézanne mèt aan de expositie van Les XX in Brussel. 

Vanaaf 1897 góng Cézanne weer permanent in Aix-en-Provence wone. Op de waereldtentoansjtèlling van 1900 in Paries woorte drie sjilderieje van häöm tentoangesjtèld. In deze tied sjilderde hae väöl geziechte op de Montagne Sainte-Victoire, ein gebergde vlak bie Aix. Op 22 oktober 1906 sjtorf Paul Cézanne in Aix.
Claude Monet

**Claude Monet** (14 november 1840 - 5 december 1926) waor 'ne Franse kunssjilder. Hae waor ein van de belangriekste impressioniste.

## Leve
Monet woort gebore in Paries. Wie 'r ongevaer vief jaor waor, verhuusde hae mèt zien familie nao Le Havre. Monet waor in de jaore 1861-1862 in militair deens in Afrika, wat mesjiens zien later keus um veural landsjappe te sjildere beïnvlood kènt höbbe. 

Vanaaf ongevaer 1865 houw Monet 'n relatie mèt Camille Doncieux. In 1867 woort hunne ièrsjte zoon, Jean, gebore in Paries. Zie trouwde in de zomer van 1870. Ze ginge op huweliksreis nao Trouville, meh vanwege d'n oorlog tösje Frankriek en de Pruusje vluchde ze nao Londe. Via Nederland kaome ze weer in Frankriek truuk, woa ze in Argenteuil ginge wone. Argenteuil waor vanoet de Pariese sjtasie *[[Gare Saint-Lazare]]*, woavan Monet versjillende sjilderiekje gemaak haet, gemekkelik te bereike. Financieel ging 't Monet good in daen tied: zien sjilderieje verkochte good.

In 1878 woort de twiède zoon, Michel, gebore, kort veurdat 't gezin Monet nao Vétheuil zou verhuze. In 1879 sjtorf Camille. Monet woonde doe al bie Alice Hoschedé en häöre man Ernest. Dees óngebrukelike verhouding waor de aanleijing tot 'ne houp geruchte en Monets relatie mèt collega-sjilders kaom onder druk te sjtoon. In 1891 sjtorf Ernest, woadoor Monet mèt Alice koes trouwe. Veur de familie Monet brook eine rieke tied aan.

Alice sjtorf in 1911, en in 1914 sjtorf ouch Monets oudste zoon Jean. Jean waor getrouwd mèt de twiède dochter van Alice, Blanche. Blanche zörgde es weduwe veur de bejaarde sjilder. Monet ies 86 jaor gewore.

## Werk

Naodat 'r ièrsj veural karikature maakde, begoes Monet op zien 24ste mèt 't sjildere van landsjappe in de ope loch. Dit waor häöm aangeraoje door de Normandische sjilder Eugène Boudin. Monet sjilderde veural de landsjappe in zien eige laefumgeving: in Argenteuil 't bekènd veld mèt klaproaze en in Giverny sjtökker van ziene eige tuin dae tegewoordig veur toeriste ies opegesjtèld. Zien sjilderie *Impression, soleil levant* oet 1874 waor de aanleijing veur de naam *impressionisme*.

## Extern links
* http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/monet/
* Claude Monet
Bosnië en Herzegovina

**Bosnië en Herzegovina** (*Bosna i Hercegovina*, *Босна и Херцеговина*) is 'ne federaole staot in Zuidoos-Europa. 't Grens aon Servië, Montenegro en Kroatië en ligk aon de Adriatische Zie. Hoofstad is Sarajevo, aander stei zien Banja Luka, Mostar en Goražde. 't Land is in 1992 oontstande oet 't oetereingevalle Joegoslavië en bekind gewore door 'ne börgeroorlog dee weujde vaan 1992 tot 1995 (zuug Oorlog in veurmaoleg Joegoslavië). Sinds 't Daytonakkoord weurt 't door 'n zörgvöldeg aofgewoge presidium bestuurd boe-in Bosnische moslims, Serviërs en Kroate permanent in vertrooje zien.
Frédéric Chopin

**Frédéric-François Chopin** (gebore es *Fryderyk Franciszek Chopin*; Żelazowa Wola, Pole, 1 miert 1810 - Paries, 17 oktober 1849) waor 'ne Poolse componis vaan veurnaomelek werke veur piano solo. Same mèt Franz Liszt weurt heer es eine vaan de groondlègkers vaan de romantische pianistiek en eine vaan de groetste pianiste vaan alle tije gezeen.

## Leve
Chopin woort gebore es zoon vaan 'ne Franse vajer en 'n Poolse mojer. Al mèt 7 jaor begós heer te componere. In 1826 góng heer nao 't conservatorium in Warschau veur piano te studere. In 1831 vestigde heer ziech iers in Wene, later in Paries, boe heer naom maakde es componis en pianis vaan veural zien eige werk. Heer späölde väöl in salons en gaof veer oor per daag pianolès.

In de jaore daarteg begós heer aon tuberculose te lije, boeveur heer in de winter vaan 1838 tot 1839 op Mallorca verbleef same mèt de sjrijfster George Sand (pseudoniem vaan Amandine-Aurore-Lucile Dupin), die dao, op doktersadvies verbleef mèt häör twie kinder, boevan zoon Maurice reumatisch waor. Sinds 1836 had Chopin 'n relatie mèt häör. In de zomer woende ze in alle rös op 't landgood van Sand in Nohant in de Creuse.

Oondanks zien slechte gezoondheid bleef heer componere tot zienen doed op 17 oktober 1849. Heer ligk begraove op 't fameus Père Lachaise-kèrrekhof in Paries, meh zie hart woort op zien verzeuk ingemetseld in 'ne pileer vaan de kèrk vaan 't Heilig Kruus in Warschau.

## Werke
### Piano solo
* 4 ballades
* 1 barcarolle
* 1 berceuse
* 1 bolero
* 2 bourrées
* 3 écossaises
* 27 études
* 3 fantasieë (mèt *Fantaisie-Impromptu* en *Polonaise-Fantaisie*)
* 1 fuga
* 3 impromptus (zoonder *Fantaisie-Impromptu*)
* 58 mazurka's
* 21 nocturnes
* 1 polonaises (zoonder *Polonaise-Fantaisie*)
* 28 preludes
* 4 scherzi
* 3 sonates
* 19 walse

### Piano en [[orkes]]
* 2 pianoconcerte
* Variaties op *La ci darèm la mano* vaan Wolfgang Amadeus Mozart
* *Krakowiak* (fantasie euver Poolse melodieë)
* *Andante spianato*
* *Grande polonaise brillante*

### Aander werke
* 20 Poolstaolege leder, veur stum en piano
* Trio veur piano, cello en viool
* Sonate veur cello en piano
* 2 aander werke veur cello en piano
Ierland

**Ierland** (Iers: *Éire* of *Poblacht na hÉireann*, Ingels: *Ireland* of *Republic of Ireland*) is e land in Wes-Europa wat zoe'n vief-zèsde besleit vaan 't gelieknaomeg Iers eiland wat te weste ligk vaan 't groeter eiland Groet-Brittannië. De res vaan 't Iers eiland, Noord-Ierland genaomp, behuurt tot 't Vereineg Keuninkriek (VK), zjus wie 't gaans Groet-Brittannië. Same vörme Ierland en Groet-Brittannië de Britse Eilen. In tegendeil tot 't VK, behuurt de Ierse Rippebliek wel tot de Europese Unie.

Hoofstad en groetste stad is Dublin, aander stei zien Cork, Galway, Limerick en Waterford.

De inwoeners vaan Ierland heite Iere.

D'n Ierse Vrije Staot woort gecreëerd in 1922 op force vaan 't Anglo-Iers Verdraag. In 1937 woort 'n nui constitutie geadopteerd boe-in de staot in de praktiek 'n rippebliek woort oonaofhaankelek vaan 't VK mèt 'nen direkverkoze non-executieve president. Ierland woort in 1949 officieel 'n oonaofhaankeleke rippebliek mer gedroog ziech al zoe sinds de constitutie. In 1955 woort Ierland e lid vaan de Vereinegde Naties. In 1973 woort Ierland, tegeliekertied mèt 't VK, 'ne lidstaot vaan de Europese Gemeinsjappe die later euver zawwe gaon in de Europese Unie (EU). D'n Ierse staot (dee 'n mierderheid aon Roems-Kathelieke börgers reprizzentiert) had gein formeel rilalties mèt Noord-Ierland (wat in mierderheid prottestant is) bis de laten 20ste iew, mer gedäörende de tachteger en negeteger jaore goof 't heropgepakde rillaties tösse de Britse en Ierse regeringe, wat o.a. meugelek woort daankzij drök vaanoet de EU.

Daankzij 't Good Vriedeg Akkoord in 1998 kroge de Ierse Rippebliek en 't door 't VK-geregeerde Noord-Ierland gezameleke beleidsvlaaktes oonder de Noord/Zuid Ministeriële Raod. Die rillaties leke oonder drök te komme naotot 't VK in 2021 oet de EU trooj door moyen vaan 't Brexit-rifferendum (e rifferendum boe-in de Noord-Iere evels veur 't blieve in de EU stömde). Oetindelek is in 't akkoord tösse de EU en 't VK aofgesproke tot Noord-Ierland deil blijf vaan de Europese Ikkenomische Ruimte, boedoor veur de handel tösse de twie deile vaan 't Ierse eiland in de praktiek niks veraandert. Heidoor zien de handelsbarrières tösse Noord-Ierland en de res vaan 't VK (Groet-Brittannië) wel hendeg touwgenomme. In de praktiek sprik me allewijl dus vaan 'n "pan-Ierse" integratie door moyen vaan Europese integratie en 'n touwnömmend oonaofhaankelekheid vaan de VK-ikkenomie.
Bombay

**Mumbai** (sinds 1995, vreuger **Bombay**) is de hoofstad vaan Maharashtra, India, en de groetste stad vaan dat land (17 miljoen einwoeners in 2005). Daomèt is de stad ein vaan de groetste stei op de wereld. De conurbatie is zelfs groeter es die vaan Tokio en daomèt 't groetste urbaan gebeed op de gaanse Eerd.

## Stadsfuncties
Mumbai ligk aon de Indische Oceaan en is de groetste ziehave vaan Wes-India. Veur 't personevervoer is 't zelfs d'n ierste have. Mumbai is ouch commercieel centrum vaan India: de effektebeurs en de reservebaank vaan 't land zien hei gevesteg. In Mumbai zit ouch 't centrum vaan de (bleujende en immense) Indiase filmindustrie: Bollywood. Wijer ligk binne de grenze 't Borivali National Park, wat wel 't eineg Nationaal Park op Eerd is wat in 'ne metropool ligk.

## Historie
Al sinds de steintied moot 't gebeed boe noe Mumbai ligk bewoend zien. De stad waor vaanaof de derde iew veur Christus deil vaan 't riek vaan Asjoka; later veel 't oonder de Silhara-dynastie en oonder Gujarat. Oet de late Middelieuwe stamme de ajdste gebawwe die noe nog stoon. De naom beteikent *Mojer Mumba*, nao de Hindoe-godin Mumbadevi.

In 1534 vereuverde Portugal de plaots. In 1661 kaom zie in Ingelse han; aonvenkelek aon de keuning persoenlik, later aon de Ingelse Oosindische Compagnie.
In deen tied steeg 't aontal inwoeners enorm: vaan 10.000 nao 60.000 in vieftien jaor.

Tösse 1817 en 1845 woort de stad oonderworpe aon 'n ingriepend inzjenieursprojek, boebij de zeve eilen tot ei stök vasteland gemaak woorte. Wie in 1869 't Suezkenaal geëupend woort kraog de stad inins touwgang tot de haves aon de Middellandse zie en greujde ze nog sneller, tot ein miljoen in 1906. Later woort 't 't brandpunt vaan de Indiase oonaofhenkelekheidsbeweging oonder Mahatma Ghandi. In 1960 woort ze tot hoofstad vaan Maharashtra. Sins 1986 is de stad groeter es Calcutta en daomèt nómmer ein in India. 

## Geweld
### '92/'93
Tösse december 1992 en jannewarie 1993 gaof 't relle tösse Hindoes en moslims, gevolg door 'ne reeks van 13 gecoördineerde bomaonsleeg op 13 miert. Daobij vele mie es 1300 doeje.

### 2006
Op 11 juli 2006 oontploffe 7 bomme in euvervol forensetreine. Daobij vinde zeker 200 maan d'n doed en gief 't mie es 700 gewonde.

### 2008
:Zuuch Aonsleeg in Bombay vaan november 2008
Op 26 november 2008 gief 't versjèllende aonsleeg in de stad mèt sjeetpartije, aonvalle op hotèls en gijzelinge. Zeker 175 doeje en 245 gewonde zien 't gevolg.
Letland

**Letland** (*Latvija*) is e land in Midde-Europa en ein vaan de drei Baltische staote. 't Land grens aon Esland, Rusland en Litauwe en ligk aon de Ooszie. Hoofstad is Riga, 'n aander belangrieke stad is Daugavpils.

## Bestuurleke indeiling
Letland is in 26 distrikte (*rajons*) eingedeild. Zeve stei höbbe 'nen apaarte status.

## Taole
't Lets is de eineg officieel taol vaan 't land en weurt door zoe 'n 55-60% van de bevolking gesproke. 'n Hiel groete minderheid sprik Rössisch; in väöl stei vörme de Rösse zelfs een twiedaarde-mierderheid. Sins de ónafhaankelekheid vaan Letland woort dees minderheid gediscrimineerd. Oonder drök vaan de EU, boetouw Letland hiel gere wouw touwtrejje, zien de wètte get aofgezwak. 't Oets aon de kös väöl gesproke Liefs is op daarteg sprekers nao oetgestorve.

## Historie
Vaanaof de dertiende iew kaom 't gebeed, vreuger veur e groet deil es *[[Liefland]]* bekind, oonder invlood vaan de Duitse Zweerdbreurs. In de achtiende en negentiende iew evels verkraog Rusland kóntrol euver 't gebeed, wie euver de aander Baltische len. Wie Rusland door d'n Ierste Wereldoorlog en de Oktoberrevolutie in puin laog verklaorde 't ziech op 18 november 1918 ónafhaankelek. Vaanaof 1934 waor Letland 'n dictatuur en op 17 juni 1940 woort 't bezat es gevolg vaan 't Von Ribbentrop-Molotov-akkoord. 

Boete 'n korte periode vaan Duitse bezètting in d'n Twieden Wereldoorlog bleef Letland ónderdeil vaan de USSR tot de perestrojka en glasnost in de jaore tachteg 't land stimuleerde ziech ónafhaankelek te verklaore, wat op 21 augustus 1991 gebäörde. Sinsdeen heet 't land zien ben mèt 't weste aongehaold en 't woort in 2004 lid vaan de NATO en de Europese Unie.
Kroatië

**Kroatië**  (Kroatisch: *Hrvatska* ) officieel de **Rippebliek Kroatië** (*Republika Hrvatska*) is e land op de westeleke Balkan. 't Grens aon Hongarije, Slovenië, Servië, Bosnië-Hercegovina en Montenegro en ligk aon de Adriatische Zie. Hoofstad is Zagreb; aander veurnaom stei zien Rijeka, Split, Dubrovnik en Vukovar.

## Gesjiedenis
De Kroate vestegde ziech in de 7e iew aon de kös vaan de Adriatische Zie en vörmde twie prinsdomme naomelek Dalmatië en Pannonië. De vesteging vaan de Trpimirović dynastie roond 850 gaof viel force aon Dalmatië 'tgeen ziech in 925 transformeerde in 'n keuninkriek tot strèkte vaan Oos-Europa tot Wes-Europa. In 1102 veugde Kroatië ziech samen met Hongarieë. Dit doorde tot 1527 wienie Kroatië oonderdeil woort vaan de Oostenriekse Habsburg-monarchie. 

De volgende fase vaan groetsjaolege veranderinge doen ziech veur in d'n 20e iew wienie Kroatië lid weurt vaan 't Keuninkriek Joegoslavië (tot in häör ierste 11 jäör 't Keuninkriek vaan de Serve, Kroate en Slovene hètde). Tösse 1941 en 1945 maak 't land e periood vaan oonafhankelekheid mèt wienie 't bekind is es de Oonafhankeleke Staot vaan Kroatië. Nao 1945 weurt 't land evels weer ingelief bij 'n groeter gehiel naomelek de Sociaolistische Rippebliek vaan Joegoslavië boe-in 't de Sociaolistische Rippebliek vaan Kroatië vörmp. 

In 1991 annonceert Kroatië vlaak nao Slovenië de oonafhankelekheid. Boe Slovenië nao tien daoge 't Joegoslavische leger wèt te verdrieve, oonder aandere door de relatieve homogene Sloveens-etnische bevolking, en rap internationaole erkinning kroag kump Kroatië in 'n aandere situatie terech. 't Land weurt waal erkind, op 15 jannewarie 1992, meh krieg 'n laankdoerige oorlog (tot in 1995) mèt 't Joegoslavische leger oonderwijl 't ouch 'n börgeroorlog krieg tösse etnische versjeie etnische groepe. 

Sinds 1995 is Kroatië begonne mèt 'n perces vaan herstèl, boebij 't ziech naodrökkelek op 't weste riechde. Op 1 juli 2013 woort 't land lid vaan de EU, op 1 jannewarie 2023 veurde 't land d'n euro in en góng 't bij 't Schengengebeed.

## Geografie

## Administratieve deile

Kroatië is verdeild in twinteg *županija* ('n soortemint vaan provincie) en 't stadsdistricts vaan Zagreb.

## Perciele op de Werelderfgoodlies vaan UNESCO

### Cultureel
* Aajd centrum vaan Dubrovnik. (sinds 1979)
* Historisch complex vaan Split mèt 't Pelies vaan Diocletian. (sinds 1979)
* Bisjoppelek complex vaan de Eufrasiusbasiliek ((HR) *Eufrazijeva bazilika*, (IT) *Basilica Eufrasiana*) in 't aajde centrum vaan Poreč (*Parenzo*), Istrië. (sinds 1997)
* Historische stei vaan Trogir. (sinds 1997)
* D'n Sint-Jakobskathedraol (*Katedrala sv. Jakova*) in Šibenik. (sinds 2000)
* Stari Grad, 'n plaots op 't eiland Hvar. (vaanaof 2008)
Leivere

**Leivere** (Hollesj: **Leveroy**) is 'n dörpke det heurtj bie de gemintje Ni-jwieërt.
't Heet 1100 inwoeaners.

## Extern links
*http://www.leivere.nl
Liechtenstein

**Liechtenstein** is e klein prinsdom in de Alpe. 't Ligk ingeslote tösse Zwitserland aon de eine kant en Oosteriek aon de aandere. Es hoeggebergde-gebeed is 't sterk in opkoms es wintersportoord; ouch es belastingparadies heet 't faam. Hoofstad is Vaduz. Liechtenstein is nog twie kier zoe klein es Andorra en eint vaan de kleinste len op Eerd. Liechtenstein is zjus wie Zwitserlang gei lid vaan Europese Unie, mer wel vaan de Europese Economische Ruimte. Sinds 19 december 2011 is 't e Schengenland.

## Gesjiedenis
De Boheemse voors Johan Adam Andrea van Liechtenstein koch in 1699 't graofsjap Vaduz en de heerlekheid Schellenberg. Op 23 januari 1719 vereinegde keizer Karel VI de heerlekhede Vaduz en Schellenberg tot 'n voorstedom, geneump Liechtenstein. In 1723 kraog 't voorstedom 'n zedel en 'n stum in de Rieksdaag.

In 1806 maakde Liechtenstein ziech los vaan 't Heilig Rooms Riek door lid te weure vaan de Rienboond. 't Congres vaan Wene stèlde in 1815 vas tot 't voorstedom deil góng oetmake vaan de Duitse Boond. Dees situatie doorde tot de opheffing vaan de Duitse Boond in 1866. Tot d'n Ierste Wereldoorlog had 't land nej ben mèt Oosteriek, mer umtot 't in deen oorlog economisch slech góng, góng Liechtenstein 'n douane- en monetair unie aon mèt Zwitserland. Vanaof d'n Twiede Wereldoorlog, boe-in Liechtenstein neutraol waor, höbbe lieg belastingtarieve gezörg veur groeten economische greuj.

Liechtenstein waor 't ierste land ter wereld dat de doedstraof in praktiek aofsjafde. In 1798 woort de lèste doedstraof voltrokke. De wetteleke oetbanning vaan dees straof volgde pas in 1985.

## Bestuurleke indeiling
Liechtenstein besteit oet èlf gemeintes, die gemeinlek mer ei stedsje of dörp umvatte. 't Zien:

Umtot de gemeintes oet de feodaolen tied stamme, höbbe ze dèks e gans systeem vaan exclaves binne 't gebeed vaan de aander.

## Taole
Officieel taol is 't Duits. Volkstaol is 't Hoegalemannisch. In väöl topomie vint me spore trök vaan e Reto-Romaans substraat, wie de hoofstad *Vaduz*.
Noord-Macedonië

**Noord-Macedonië** is e land op de Balkan en deil vaan 't aajd Joegoslavië. 't Grens aon Servië, Bulgarije, Griekeland en Albanië. Tot 2019 stoont 't land bekind es de "Rippubliek Macedonië"; 'ne naom boe Griekeland bezwoer tege maakde umtot 't zelf 'n regio Macedonië heet.

## Bestuurleke indeiling
Noord-Macedonië is sinds 2004 in 34 distrikte en 84 gemeintes verdeild.

## Taole
't Macedonisch, volges sommege e Bulgaars dialek, is de officieel landstaol. Taole vaan etnische minderhede kriege plaotselek 'ne co-officiële status wienie in 'n gemeinte dees minderheid de 20% euverstijg. Op versjèllende plaotse vaan 't land koume Albanees, Grieks, Turks, Servisch en Romani heiveur in aonmerking.

## Historie
't Land had in 't verleije väöl versjèllende hiersers. In de veertiende iew kaom 't in 't Osmaans Riek te ligke. In 1913 kaom 't in Servië, dat 't *Zuid-Servië* däöpde. Nao d'n Ierste Wereldoorlog kaom 't in 't keuninkriek Joegoslavië, boe Macedonië es deilstaot veur 't iers 'n polletieke identiteit kraog, iers es *Vardar*, nao d'n Twiede Wereldoorlog es *Macedonië*. In 1992 verklaorde de deilstaot ziech ónaofhenkelek vaan Joegoslavië en bleef es eineg nuij land boete de Oorloge in Joegoslavië. In 1999 braoke relle oet in 't weste vaan 't land, boe väöl etnische Albaneze woene; tot 'nen echten oorlog kaom 't evels neet.

't Geneump dispuut mèt Griekeland belètde 't land um lid te weure vaan de NAVO of um integratie bij de EU te zeuke. In 2018 woort dat opgelos: de twie len kaome euverein um 't land um te duipe in de *Rippubliek Noord-Macedonië*. In zoewel Griekeland es Macedonië waor dao groet verzat tege; oetindelek woort de veraandering op 12 fibberwarie 2019 doorgeveurd.
Malta

**Malta** is e lendsje bestaond oet 2 bewoende eilen in de Middellandse Zie, ten zuie vaan Italië. Boete 't eiland Malta inclusief 't Manoëleiland besteit 't land oet 't eiland Gozo (Ghawdex). De hoofstad is Valletta; Birkirkara is evels groeter. De oonbewoende eilen zint Comino (Kemmuna), Cominotto (Kemmunett), Filfla (Filfola), St. Paulseiland en Fungus Rock. 't Is 'ne lidstaot vaan de Europese Unie (EU) en daovaan de kleinste qua inwoenersaontal en qua oppervlaakte. 

't Land is kleiner es Andorra meh väöl diechter bevolk.

## Bestuurleke indeiling
Op Malta heet eder dörp zien eige bestuur. 't Gief 68 gemeintes.

## Taole
't Maltees en 't Ingels zien de twie officieel taole; 't Ingels is nog altied vrij prestizjeus, meh 't Maltees, vaan orizjien 'n Arabisch dialek mèt depe Roemaanse invloede, is de mojertaol vaan de mieste lui en wint aon beteikenis, al nump 't aontal mojertaolsprekers vaan 't Ingels de lèste jaore touw. Wijer weurt väöl Italiaans gesproke.

## Historie
Wie de Feniciërs Malta innaome gaof 't al 'n good óntwikkelde civilisatie. Tijdes de Punische Oorloge vereuverde de Romeine de eilen; in 870 kaome de Arabiere, boevaan d'n invlood allewijl nog veural in de taol trök te vinde is. In 1090 vereuverde de (christeleke) Noormanne 't eiland; in dat jaor woort de Maltese adel in 't zaol gezat. Noe nog leve dao geslachte die in dat jaor zien gestiech.

In 1530 droog de Spaonse keuning 't eiland euver aon de Ridderorde van 't Hospitaol van Sint-Jan van Jeruzalem, die bekind woorte es de *Maltezers*. Die verdedegde in 1565 't eiland tege 'nen aonval vaan de Osmaanse Turke. In 1798 vereuverde Napoleon 't, boe-op in 1800 de Britte 't eiland bezatte. In 1814 krege ze de eilen officieel touwbedeild bij 't Verdraag vaan Paries.

Op 21 september 1964 woort 't land oonaofhenkelek vaan 't Vereineg Keuninkriek. Daonao kaom 't oonder e twiepartijestèlsel, boe-in de partije al dege um ziech oonderein dweers te zitte. In 2004 kaom Malta bij de EU.
Moldavië

**Moldavië** is 'n rippubliek in Oos-Europa tösse Roemenië en de Oekraïne, aon de Prut en de Dnjestr. 't Groetste deil vaan de bevolking is Roemeenssprekend, meh in 't noordoostelek deil, Transnistrië, leef 'n groete Slavische gemeinsjap. Dit deil heet ziech in de jaore negenteg aofgesjeie en is de facto oonaofhaankelek. Hoofstad is Chisinau, aander belaankrieke stei zien Briceni, Balti, Comrat, Cahul, Bender, Vulcanesti en Tiraspol.

## Bestuurleke indeiling
Moldavië is in 32 *raioane* (ink. *raion*) verdeild. Tot 2003 gaof 't 'n aander indeiling, namelek in nege provincies.

## Historie
In aw tije weurt Moldavië bevolk door de Daciërs. Umtot 't op 'n strategische plaots op de route vaan Azië nao Europa laog, woort 't mierder kiere binnegevalle, boe-oonder door 't Riek vaan Kiëv en 't Riek vaan de Gouwe Horde. 

In de Middelieuwe waor Moldavië 'n groet prinsdom, wat boete 't huideg Moldavië ouch e deil vaan Roemenië umvatde. In de zestiende iew woort 't prinsdom sjatpliechteg aon 't Osmaans Riek, en vaanaof 1812 woort 't es gevolg vaan 't Tractaat vaan Boekarest Rössisch oonder de naom *Bessarabië*. 't Westelek deil góng later in Roemenië op. 

Nao d'n Ierste Wereldoorlog verklaorde Bessarabië ziech oonaofhaankelek vaan Rusland en vereinegde ziech mèt Roemenië. In 1940 bezat de USSR 't land es gevolg vaan 't Molotov-Von Ribbentropakkoord. 't Vörmde daan de *Moldavische SSR*. Nao 't oetereinvalle vaan de USSR perbeerde 't land ziech weer bij Roemenië aon te slete, meh e referendum in 1994 blokkeerde dat. Wijer kamp 't land mit separatisme, mèt name in de oesteleke regio Transnistrië, dee feitelek bezat weurt door Rösland. Ouch in Gagaoezië, boe 'n etnische minderheid woent, is de bevolking euver 't algemein ierder Rösland-gezind.

## Referenties
Noorwege

**Noorwege** ("Noorweegs": *Norge* (Bokmål); *Noreg* (Nynorsk)) is e land in Noord-Europa en huurt tot Scandinavië. 't Grens aon Rusland, Finland en Zwede en ligk aon de Noordzie en de Noordeleke Ieszie. Groetste stad is hoofstad Oslo; wijer zien Bergen, Stavanger, Trondheim, Narvik en Hammerfest vaan belaank.

Noorwege is 385.207 veerkante kilometer groet es me Spitsberge mèttèlt en aander Arctische eilen (wie Bouvet) die wel valle oonder 't Noors bestèl, mer neet hure bij 't Noors Keuninkriek. Same mèt dees gebede is de Noorse köslijn zoen 25.000 kilometer laank. 't Gief evels meh get mie es vief mieljoen lui in Noorwege. De bevolkingsdeechde is daodoor lieg: 't gief daartien Nore de veerkante kilometer es me Spitsberge mèttèlt (aanders zèstien de veerkante kilometer). Noorwege is daomèt nao Iesland en Kazachstan 't dunsbevolkde land vaan Europa. Noorwege weurt daoveur groetendeils gedomineerd door oonbewoende netuur: bosse, fjorde, gletsjers en mere zien kinmerkend veur 't Noors landsjap. 

De inwoeners vaan Noorwege zien de Nore.

## Bestuurleke indeiling
't Land is in 15 *[[fylke]]r* verdeild, en dees wier in 357 gemeintes (*kommuner*).



## Rifferenties
Litouwe

**Litouwe** (Litouws: *Lietuva*) is e land in Middel-Europa en de zuidelekste vaan de Baltische staote. 't Laand grens aon Letland, Wit-Rusland, Pole en aon de Rössische anclaaf Kaliningrad. 't Land ligk aon de Ooszie. Hoofstad is Vilnius; ander veurnaom stei zien Kaunas, Klaipeda en Panevezys.

## Admnistratief indeiling
Litouwe is ingedeild in 10 *apskritys* (inkelvoud *apskritis*), die eder 'n groete stad en hoofplaots höbbe en daonao verneump zien. Dees distrikte zien in meh 56 gemeintes verdeild.

## Taole
Officieel taol is 't Litouws. Dao is 'n groete Rössische minderheid, die sinds de ónafhaankelekheid gedwonge is Litouws te liere. Evels zien de probleme in Litouwe neet zoe groet wie in naoberland Letland.

## Historie
In 1996 weurt Litouwe veur 't iers geneump. In 1253 laot hertog Mindaugas ziech officieel tot keuning kroene. Daonao greujde 't tot in de vieftiende iew hel door, vaanaof 1385 in personeel unie mèt Pole. In 1569 vörmde dees twie len officieel 't Pools-Litauws Gemenebes. Dit bleef bestoon tot de drei Poolse deilinge eind achtiende iew 't land gans opdeilde en Litouwe in 1795 oonder Rössisch bestuur kaom.

Nao d'n Ierste Wereldoorlog en de Oktoberrevolutie verklaorde 't land ziech in 1918 ónafhaankelek; in 1940 woort 't land weer door Stalin veroverd. In 1990 stapde 't land weer oet de USSR. De lèste troepe verlaote Litouwe in 1993. In 2004 trooj 't tow tot de NATO en de EU.

## Polletiek
De Litouwse nationaole polletiek bevint ziech in de Seimas. Zie is 't parlemint meh ouch 't senaot vaan Litouwe. 't Gief in Litouwe dus gei versjèl tösse, beveurbeeld, 'nen Ierste en Twiede Kamer. Parlemintariërs vaan de Seimas zien tegeliekertied Senaotäörs: zie reprizzentiere allemaol e bepaold distrik vaan Litouwe. Dèks zien dat ganse gemeintes. Sommmege distrikte zien zelfs groeter es gemeintes, zoewie in zier landelek en dunbevolk gebeed. Veur 't diechbevolk Vilnius gief 't evels distrikte veur edere wiek.

In contras tot de premiers vaan Belsj en Nederland, maag de Litouwse premier oetsletend spreke naomes 't parlemint - en mèt naome de käözes gemaak door de mierderheid vaan 't parlemint. Staotsköndeg gezeen is de prizzedent vaan Litouwe, in tegedeil vaan beveurbeeld de Duitse prizzedent en de Belsje en Nederlandse keuninge, gaaroet neet allein meh 'ne reprizzentatieve polletieker. Väöl mie is de prizzedent de Boeteminister (minister vaan Boetelandse Affaires) vaan 't land. 't Is daan ouch de prizzedent vaan Litouwe dee 't land reprizzentiert in d'n Europese Raod vaan de Europese Unie. Meh e bepaold aontal lidstaote vaan de Europese Unie sjikke hu staotshoof, in plaots vaan hu regeringshoof, nao Breusel. Litouwe zit daomèt bij de oetzoonderleke len vaan de Raod, zjus wie Fraankriek.

Sinds 2019 is Gitanas Nausėda de prizzedent vaan Litouwe.
Middelburg

**Middelburg** is de hoofstad vaan de Nederlandse provincie Zieland. Sins de gemeinteleke hereindeiling vaan 1997 heet Middelburg 'n oppervlak vaan 49 km2 en besteit 't oet de kèrne Middelburg, Arnemuiden, Nieuw- en Sint-Joostland en Sint-Laurens. De gemeinte heet 50.004 einwoeners (1 januari 2024).

## Stadsgeziech
Middelburg besteit oet e centrum dat in 'n staarvörmege ves ligk, dee euver 't algemein good bewoerd is gebleve, boete bij 't negentiende-ieuws Kenaal door Walchere. De binnestad is in d'n Twiede Wereldoorlog twie kier gebombeerd; de veurnaomste gebawwe zien evels nui gebouwd, boe-oonder 't Veurmaoleg Stadhoes en 't Abdijcomplex. Wijer belangrieke gebawwe zien de Ooskèrk, de Sint-Jorisdoele en de Kloveniersdoele. Neve 't kenaal stoon twie nui bestoorsgebawwe: 't Nui Stadhoes en 't Watersjapsketoer.

## Externe link
* Website vaan de gemeinte
Oosteriek

**Oosteriek** (*Österreich*) is e land in Midde-Europa, in de Alpe en gans umringk door land. 't Grens aon Duitsland, Liechtenstein, Zwitserland, Italië, Slovenië, Kroatië, Tsjechië, Slowakije en Hongarije. De revier de Donau struimp door dit land. Hoofstad is Wene; aander stei zien Graz, Insbruck, Klagenfurt, Linz en Salzburg.

De inweuners vaan 't land heite de Oesteriekers.

## Bestuurleke indeiling
Wie Duitsland is Oosteriek opgedeild in *Bundesländer*, die 'nen historische basis höbbe en otonomie bezitte.

* Burgenland
* Karinthië
* Neder-Oosteriek
* Opper-Oosteriek
* Stiermarke
* Salzburg
* Tirol
* Vorarlberg
* Wene

## Taole
De officieel taol is 't Duits. Volkstaol veur 't groetste deil vaan de bevolking is Beiers-Oosterieks; 'ne gróp Hoegduitse dialekte. In Vorarlberg is de volkstaol neet Beiers, meh Hoegalemannisch. In de grensgebejer zien soms aander taole ouch offesjeel, naomelek Sloveens, Kroatisch (Burgenlandkroatisch) en Hongaars. De minderhede in dees gebejer stoon oonder drök.

## Historie
Nao achterein door de Roemeine, de Hunne, de Lombardiërs, de Oosgote, de Beiere en de Franke te zien veroverd kaom Oosteriek vaan 976 tot 1248 oonder 't geslach Babenberg. Daonao woorte de Babenberge door de Habsburgers opgevolg, die Oosteriek tot in de twintegste iew zouwe blieve regere. 

Nao de opheffing vaan 't Heileg Roems Riek in 1806 woort 't Oosterieks Keizerriek gestiech, wat in 1867 getransformeerd woort tot de *[[Donaumonarchie]]*. Nao 't verleus in d'n Ierste Wereldoorlog, woort 't land opgeplits in 'n aontal kleiner oonaofhenkeleke staote, boebij Oosteriek achterbleef wie 't noe is. 

In 1918 woort Oosteriek 'n rippebliek, die bleef bestoon tot 1933 wie kanselier Engelbert Dollfuß 'n dictatuur vestegde. In 1938 woort Oosteriek geannexeerd door Nazi-Duitsland (dit is bekind gewore es de *[[Anschluss]]*). Nao de euvergaaf vaan de nazi's aon 't eind vaan de Twiede Wereldoorlog bezètde de geallieerde Oosteriek krachtes de Conferentie vaan Potsdam. 

In 1955 verlete de geallieerde 't land dat weer volledeg oonaofhenkelek woort en ouch tot de Vereinegde Naties touwtrooj, oonder de veurwaarde tot 't land neutraal zouw blieve. Nao 't valle vaan 't Iezere Gordijn raakde 't land mie en mie betrokke bij de EU, boe 't in 1995 bij kaom. In 1999 kaom 't land in opspraok wienie de rechs-populistische FPÖ in de regering kaom. Ouch in de jaore 2010 späölde rechse sentiminte in 't land sterk op.
Pole

**Pole** (*Polska*) is e land in Midde-Europa ten zuije vaan de Ooszie. 't Grens aon Duitsland, Tsjechië, Slowakije, Oekraïne, Wit-Rusland en Rusland. Hoofstad is Warschau; aander stei zien Łódź, Kraków, Wrocław, Poznań, Gdańsk, Szczecin, Bydgoszcz en Lublin. Pole is 'ne lidstaot vaan de Europese Unie (EU) en e lid vaan NAVO.

De inwoeners vaan 't laand heite ouch de Pole.

## Bestuurleke indeiling
Pole is in 16 provincies eingedeild die, *województwa* (inkelvoud *województwo*) geneump weure.

* Województwo Groet-Pole 
* Województwo Koejavië-Pommere
* Województwo Klein-Pole
* Województwo Lodz
* Województwo Neder-Silezië
* Województwo Lublin
* Województwo Lubusz
* Województwo Masovië
* Województwo Opole
* Województwo Podlasie
* Województwo Pommere
* Województwo Silezië
* Województwo Nederkarpate
* Województwo Swietokrzyskie
* Województwo Warmisch-Mazurië
* Województwo Wes-Pommere

## Taole
Bekans de ganse bevolking sprik Pools. In 't weste vaan 't land woort vaanaajds väöl Nedersaksisch gesproke, meh door deportaties nao d'n Twiede Wereldoorlog zien nog meh wieneg sprekers euver. In 't noorde kump 't Kasjoebisch veur, dat evels ouch in de probleme is.

## Referenties
Portugal

**Portugal** is 'n rippebliek op 't Iberisch sjiereiland, ten weste vaan Spaanje. 't Land grens aon gein aander land es Spaanje en ligk oostelek vaan de Atlantische Oceaan. De naom kump vaan 't hybride *Portus Kale* ("sjoene have"), 'ne Latiens-Griekse naom veur de stad Porto. Hoofstad en groetste stad is Lissabon; aander stei zien Coimbra, Faro en Porto.

De inwoeners vaan Portugal neump me Portugeze.

## Besjtuurlikke indeiling

Portugal is besjtuurlik ingedeildj in achtieën districte (*distritos*) op 't vastelandj en twee autonoom regio's (*regiões autónomas*) mit eine gouverneur, de Azore en Madeira. De districte zeen ongerverdeildj in 309 gemeintes, die op häör beurt weer zeen ongerverdeildj in 4.261 *[[deilgemeinte|freguesias]]* (deilgemeintes mit ein eige besjtuur). 

Vreuger waas Portugal verdeildj in elf provincies (van noord nao zuid):
Minho, Trás-os-Montes, Alto Douro, Douro Litoral, Beira Alta, Beira Baixa, Estremadura, Ribatejo, Alto Alentejo, Baixo Alentejo en Algarve.

### Distrikte
# Aveiro
# Beja
# Braga
# Bragança 
# Castelo Branco
# Coimbra
# Évora
# Faro
# Guarda
# Leiria
# Lissabon
# Portalegre
# Porto
# Santerém
# Setúbal
# Viana do Castelo
# Vila Real
# Viseu

## Taal

In Portugal weurdj Portugees gesjpraoke. In'ne sjtreek rondj Miranda do Douro, ein plaats en gemeinte in 't noordooste van Portugal is 't Mirandees erkindj es minderheidstaal. Miranda do Ouro ligk aan'ne rivier de Ouro, ein van'ne grotere riviere in Portugal.

## Religie
Ongeveer 81% van'ne Portugeze is katholiek, wobie in Portugal aevegood de vrieheid van geluif geldj. 't Belangriekste plaetske veur pelgrims is 't bedevaartsoort Fátima. Dao zoew de heilige maag Maria in 1917 veur drie Herderskienjer zeen versjene.
Eindhove

**Eindhove** (Nederlands: *Eindhoven*; in noordeleker Limburgse dialekte ouch wel: *Intjhaove*) is 'n stad in 't zuidooste vaan de Nederlandse provincie Noord-Braobant. De gemeinte Eindhove besleit 88,92 km2; mèt op 1 jannewarie 2024 246.000 inwoeners is de stad de vijfde vaan Nederland en mèt veursproonk de ierste vaan Noord-Braobant en Zuid-Nederland. Börgemeister is Jeroen Dijsselbloem vaan de PvdA. De stad is 't technologisch centrum vaan Nederland en weurt wel de *Hollandse Leechstad* geneump. Voetbalclub PSV speelt thoeswedstriede in de stad.

## Stadsgeziech

Eindhove zie centrum kint wieneg historisch gebouwe, umtot de stad pas laat tot oontwikkeling kaom. Monuminte zien veural vaan nao 1900, wie 't Van-Abbemuseum, de statie (mèt e front in de vörm vaan 'ne radio), 't Evoluon en de leechtorie vaan Philips NV.

## Stadsfuncties
De elektronica-industrie, mèt es centrum Philips NV, beujt wèrk aon väöl lui en heet in 't verleie veur väöl arbeidsmigratie nao Eindhove gezörg. Roontelum die industrie is ouch 'n educatief infrastructuur oontstande, mèt es veurnaomste vertegewoordeger de TU Eindhove, die de stad 'n rilletief jóng bevolking gief. Wijer is de stad verzörgingscentrum veur hiel Zuidoos-Braobant, en in minder mate hiel Oos-Braobant en Noord-Limburg.

## Historie
Eindhove oontstoont es nederzètting aon de Dommel, en kraog in 1232 stadsrechte vaan graof Hendrik I van Braobant. De stad greujde evels oonder de rouk vaan Weert en D'n Bosch neet oet tot e veurnaom centrum en in 1583 woorte de walmör zelfs aofgebroke, boemèt 't stedsje e dörps karakter zouw hawwe tot wied in de negentiende iew.

Mèt de Industrieel Revolutie kierde 't tij. 't Bekinds en veurnaoms waor de eupening vaan 't Philips-lampefebrik in 1891, meh ouch textiel- en later oto-industrie (DAF) vestegde ziech dao. In 1920 woort de gemeinte oetgebreid mèt de aon Eindhove vasgegreujde aw kèrkdörper, boemèt 't in eine kier 'n stad vaan beteikenis woort. Nao d'n Twiede Wereldoorlog is Eindhove 'n industriestad gebleve, al kaom de IT-sector mie en mie op.

## Externe link
* Website vaan de gemeinte
* Gesjiedenis in foto's
Zwolle

**Zwolle** is de hoofstad vaan de provincie Euverijssel. De gemeinte heet 'n oppervlak vaan 111,33 km2 en op 1 april 2016 had de stad 125.097 einwoeners. De stad ligk aon de noordooskant vaan d'n IJssel.

## Historie
Zwolle weurt veur 't iers geneump in 1040. In 1230 kraog 't vaan d'n Utreise bisjop stadsrechte. In de late middeliewe trooj 't touw tot de Hanze en woort mèt Deventer en Kampen e belangriek handelscentrum. In de vieftienden iew leide Geert Groote hei de Modern Devotie.

## Externe link
* Gemeinte Zwolle