open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dansgarde

Ein **dansgarde** is meistal ein ôngerdeil van ein carnavalsvereniging, en veurtj biej heel väöl activiteite eine zogenaamdje gardedans oet. De huidige vorm van gardedans is trök te veure nao de vrouwegroepe van'ne Revues in'ne jaore 20 en 30 van'ne 20e eeuw. Veural Duitse carnavalsvereniginge höbbe dit idee euvergenomme en sjture tiedes de  carnavalszittinge häör garde of danspaar op'pe bühne. Later is det idee ouch weer euvergenomme door de Limburgse carnavalsvereniginge. 

## Danse en muziek

In Duitslandj waerde in grote groepe marsmuziek in 4/4-maot gedanstj. Taegeliekertied ontwikkeldje zich in Nederlandj en Belsj ein anger danssjtiel. geïnspireerdj door Slavische, Sloveense en Beierse volksmuziek  waerdje hiej op Polka-muziek in 2/4-maot gedanstj. De ontwikkelinge höbbe neet sjtil gesjtange en van dao oet zeen d'r nog twee sjtruiminge ontsjtange. Kiek ouch gardedans.

## Kleijing

De typische kleijing is döks aafgeleidj van uniforme oet de 18e eeuw: pruuk, uniformjas en dao onger ein kort ploojerökske mit petticoat, panty, en kantje ongerboks of ballettbody, laarze of (dans)-laarze.

## Danssjport

Op vandaag waere d'r toernoie geörganiseerdj onger auspicieje van'ne Nederlandse Bondj veur Cultureel Danssjport. De versjillendje sjtiele waere den duudlik van ein gesjeije. 
Zo zeen d'r in principe de volgendje indeilinge:

BAMBINO-KLASSE
Alle disciplines toet en mit 7 jaor

JUNIORE-KLASSE (t/m 11 jaor in'ne A-klasse of in'ne B-Klasse-Beginners)

*Solo-gardedans 8 t/m. 11 jaor
*Solo-gardedans 12 t/m. 15 jaor
*Paar-gardedans 8 t/m 11 jaor
*Paar-gardedans 12 t/m. 15 jaor
*Garde-Dansgroepe 8 t/m. 11 jaor (Polka, Mars, Rheinische)
*Garde-Dansgroepe 12 t/m. 15 jaor (Polka, Mars, Rheinische)
*Solo-Showdans 8 t/m. 11 jaor
*Solo-Showdans 12 t/m. 15 jaor
*Paar-Showdans 8 t/m. 11 jaor
*Paar-Showdans 12 t/m. 15 jaor
*Show-Dansgroepe 8 t/m. 11 jaor
*Show-Dansgroepe 12 t/m. 15 jaor

SENIORE-KLASSE (Vanaaf 16 jaor)
*Solo-Gardedans
*Paar-Gardedans
*Garde-Dansgroepe (Polka, Mars, Rheinische)
*Solo-Showdans
*Paar-Showdans
*Show-Dansgroepe

Taege de meining van väöl miense in is de gardedans biej väöl dansgroepe topsjport gewoore, 't heel jaor weurdj getraind om tiedes 't carnavalsseizoen eine sjpektaculaire dans te kinne laote zeen. Ouch waere d'r door 't jaor nog aan väöl toernoie deilgenomme, dus de dansers en danseresse motte 't heel jaor in topconditie zeen.

## Extern links
Nederlandse Bondj veur Cultureel Danssjporte
Gardedans

Ein **Gardedans** is ein dans dae väöl tiedens de carnaval weurdj gebroek biej optraejes van dansgardes. De oorsjprong ligktj in'ne 20'er en 30'er jaore van'ne 20e eeuw.

## Ongerverdeiling
Gardedans is onger te verdeile in 4 saorte:
**Polka* - Eine op de polka gebaseerde dans mit väöl acrobatische elemente die men ouch oet de diverse folklorische danse kintj. Zowie kozakke, salto's, handsjtandj, raadsjlaeg. De Polka is oetsjtaekendj gesjiktj veur klein groepe, soliste en pare.
**Mars*— De mars is eine op marse, bekindj van soldaote en sjötterieje, gebaseerde dans wo heel weinig acrobatische elemente in veur kômme. De Mars is eine rechlienige, elegante dans mit väöl passe, groepspassages  en sjteeds wisselende figure zowie diagonale, half cirkels, V-vorme of sjtervorme. 't Belangriekste aspek van deze dans ligktj 'm in'ne choreografie en'ne synchroniteit en preciezie van'ne dans. 
**Modern* - Dit is ein kruusing tösse de polkadans en 't moderne *street dance* dae op moderne, heel sjnelle muziek gedans weurdj. Ouch zeen d'r van Jazzdans aafgeleide passe en acrobatiek trök te vinje in'ne moderne gardedans. Door de sjieke kleure van'ne pekskes en de bewaeging op 't podium kriegs se ein sjitterendj showsjpel te zeen det door eederein prachtig weurdj gevonje. 
**Show*- Ouch eine sjnelle dans dae mit ein thema gebrach weurdj. Dao weurdj ein echte show van gemaaktj mit leech- en muziekeffecte. De muziek besjuitj grotendeils oet Techno, Dance of leedjes oet ein bepaaldj thema.

## Extern links
Nederlandse Bondj veur Cultureel Danssjporte
Kleef

**Kleef** (Kleverlands: *Kleff*; Duutsj: **Kleve**, bis 20 juli 1935: *Cleve*; Franzuësisj: *Clèves*; Ingelsj: *Cleves*; Latien: *Clivia*) is 'n sjtad op de Nederriense Heuvelrögk in 't weste van d'r Duutsje deilsjtaat Noordrien-Wesfale, kort bie de Nederlandse grens bie Nimwege. 't Is de hoofsjtad van 't distrik Kleef en op 31 december 2015 wónde d'r 49.729 luuj.

## Geografie
't Sjtadsgebeed is óngevier 98 km² groeët en haat naeëve de sjtad zelf aoch nog ènnige dörper en gehuchte, zoeëwie Bimmen, Brienen, Donsbrüggen, Düffelward, Griethausen, Keeken, Kellen, Materborn, Reichswalde, Rindern, Salmorth, Schenkenschanz, Warbeyen en Wardhausen.

't Gróndgebeed va Kleef sjtrèkt zich oet pès de Nederlandse gemeinte Millingen aan de Rijn in 't noordweste, de sjtad Emmerik in 't noorde, de sjtad Kalkar in 't oeëste, de gemeinte Bedburg-Hau in 't zuudoeëste en de gemeinte Kranenburg in 't weste.

Juus ten noorde van de sjtad sjträömt d'r Rien. De plaatsj likt op 'n eindmorene, 'ne sjtoewwal oet d'r iestied, dae 't dal van d'r Rien begrenst. 'n Deil va Kleef is daodoer zier huëvelechtig.

## Historie
D'r naam *Kleve* kump waorsjienlik van 't woeërd *Kliff* (klif), allewaal in 't waope van de sjtad drie klieës zint aafgebeeld en 't Duutsj woeërd vuur klieë, *Klee*, väöl geliekt op d'r naam.

De sjtad woert gesjtich doer d'r graaf Diederik VI naeëve 'ne 10e-ieëwse börch, dae geboewd waor op 'ne sjteile huëvel. In 'n document oet 't jaor 1092 waert d'r naam 'Cleve' vuur 't ieësj geneumd. In 1242 kreeg Kleef sjtadsrechte. De sjtad woert twieë kier doer 'ne groeëte brand verweus, ieësj in 1368 en later in 1528.

Kleef waor de hoofsjtad van 't historisch graafsjap en 't later hertogdóm Kleef. D'r graaf Rutger I kreeg 't gebeed waorsjienlik rónd 't jaor 1033 es compensatie vuur 't verlees van de gebede in Enamen die haeë en zie broor Gerard bezaeëte.

Vanaaf 1341 vestigde de grave zich in d'r börch va Kleef. Dizze börch woert 't symbool van 't graafsjap. In 1448 woert d'r kinmerkende toeëre geboewd. Sinds d'r 19e ieëw haat 't geboew d'r bienaam 'Zjwanebörch', doer zien verbintenis mit 't verhaol van d'r Zjwaanridder.

In 1741 woert de mineraalwaterbrón aan d'r Springenberg óntdèk. Kleef woert *Bad Cleve* en woert 'n kuuroord, woevan de betaekenis in 't midde van d'r 19e ieëw aazieënlik woert oetgebreid. 't Vreuger kuurhotel is sinds de jaore '90 ómgeboewd tót museum vuur modern en huujsedaagse kuns.

De sjtad trok ènnige fabrieke in d'r 18e en 19e ieëw, zoeëwie Nederlandse wie Bensdorp (sjoekelaat) en Van den Bergh (margarine), en haw ènnige kingersjoonfabrieke. Alle fabrieke zint huuj gesjlaoëte, de margarinefabriek sinds 2006.

De sjtad woert in d'r Twieëde Weltkreeg zier zjwaor gebombardeerd. Op 7 oktober 1944 waor 't groeëtste bombardement, woebie de plaatsj vuur 80% verweus woert. 't Haw gans get jaore gekos óm de sjtad obbenuujts op te boewe.

## Brón
Boeing 777

De **Boeing 777**, ouch waal **Triple Seven** genoemd, ein van de nuujste vleegtuug van Boeing. ‘t Is eine tweemotorige widebody dae gesjiktj is veur (heel)lang vluchte. ‘t Vleegtuug is ontwikkeldj om de greuj van ’t aantal passageers op te vange. De Boeing 767 is dao te klein veur. Daonaeve is ‘t ouch eine concurrent van de Europese Airbus A330 en A340.

## Gesjiedenis

Boeing stardje mit ‘t ontwikkele in december 1989. Naodet United Airlines in oktober 1990 eine order goof veur ‘t vleegtuug, besjloot Boeing door te gaon mit ‘t project. D’r waerdje diverse overeinkomste geteikendj mit leveranceers van ongerdeile. Zo waerdje de Japanse bedrieve Mitsubishi, Kawasaki en Fuji verantjwoordelik veur ’t boewe van 20% van de ongerdeile. Op 9 april 1994 leet Boeing de 777-200 aan ‘t publiek zeen, wonao ze op 12 juni 1994 de eerste vluch maakdje. In mei 1995 waerdje de eerste B777-200 aan United geleverdj. 

## Anger versies

Boeing ontwikkeldje ouch sjnel ein verlengde versie (de Boeing 777-300) die op 16 oktober 1997 de eerste vluch maakdje en op 22 mei 1998 aan Cathay Pacific waerdje geleverdj. Van allebei de versies zeen versies ontwikkeldj mit ein groter vleegbereik. Zo kwaam de B777-200ER in november 2000 besjikbaar en de B777-200LR in meert 2005.  De B777-300ER in december 2002 en in 2005 de B777-300LR. De B777-200’s mooge maximaal 350 passageers verveure en de B777-300’s maximaal 400. Dit is aeveväöl es eine B747-200 wodoor väöl maatschappieje häör aaj vleegtuuge vervange door deze vleeger. Daonaeve is de Triple Seven sjtiller en zuniger es de Boeing 747.

## Technische gegaeves Boeing 777-200
Lengte 63,73 m.
Breidte 60,93 m.
Heugte 18,51 m.
Kruutssjnelheid Mach 0.84 
Vleegbereik 7000 - 14.000 km.
 
## Technische gegaeves Boeing 777-300
Lengte  73,86 m. 
Breidte 60,93 m.  
Heugte 18,49 m.  
Kruutssjnelheid Mach 0.84 
Vleegbereik  6950 - 10.800 km.
KLM

De **Keuninklikke Lochvaart Maatsjappiej KLM** is opgerich op 7 oktober 1919 door Albert Plesman. ‘t Is de aajste lochvaartmaatsjappieje die noe nog besjtaon. De thoesbasis van dees Nederlandse nationale maatsjappiej is Sjiphol. KLM kintj versjillende divisies: KLM, KLM Asia, KLM Cargo en KLM Cityhopper. Noe is dees Maatsjappiej gefuseerd mit de Air France en hétj 't concern *KLM-Air France*.

## Sjlummigheidje

*KLM ASIA* waerdje in 1995 opgerich mer is noe eigelik neet meer neudig. Det deej men om op Taipeh en Taiwan te kinne vleege, want in dae tied goof de volksrepubliek China gein lanjingsrechte aan maatsjappieje die ouch op Taiwan vlooge. Door dees construksie koste waal vluchte nao Taiwan waere oetgeveurdj.

## De vleegtuuge van KLM

A330-200, A330-300, B737-700W, B737-800W, B737-900W, B747-400, B747-400M ('n aantal van KLM ASIA), B747-400ERF (KLM Cargo), B777-200ER, B777-300ER,B787-900ER,
F-16 Fighting Falcon

De **F-16**, NAVO codenaam **Fighting Falcon** is ein jachvleegtuug det deens duit binne de Keuninklikke Lochmach, en diverse anger lochmachte binne de NAVO.

## Gesjiedenis

De F-16 is ein ontwerp van General Dynamics. Al in 1965 waas d’r ein plan om eine lichte jager te ontjwikkelen, maar det waerdje oetgesjteldj toet 1971. Toen waerdje ‘t plan weer opgepaktj en begos men met ‘t ontwerpe van dit lich toesjtel. D’r waare 2 ontwerpe gemaak, De YF-16 en de YF-17, die twee ginge de sjtried aan om winnaar te waere gekaoze en geboewdj te waere. De winnaar waerdje in 1975 bekendj gemaaktj. ‘t Waerdje de YF-16, later omgeduiptj toet F-16. De YF-17 waerdje later doorontwikkeldj toet de F/A-18 Hornet dae vanaaf vleegdeksjeepe deens ging doon.

‘t Toesjtel kreeg eine Pratt en Whitney F-100-PW-220E motor. De F-16 kwaam eers in Amerika in deens maar al sjnel waerdje ‘t toesjtel ouch geëxporteerdj nao anger NAVO lenj, wie Belsj, Nederlandj, Noorwege en Denemarke. In dees lenj waerdje de F-104 Starfighter door de F-16 vervange. 't Waas ouch de bedoeling det de F16 de A10 Thunderbolt zoew gaon vervange, mer det is om priestechnische redene neet doorgegange.

## Versies
Van’ne F-16 zeen väöl versies geboewdj. De belangriekste zeen de F-16A, B, C, D en A/B MLU. Nederlandj vluug mit de A/B versies. Ongertösse zeen väöl F-16’s gemoderniseerdj nao de MLU versie. Dit waerdje gedaon om de laevesdoer van’ne F-16’s mit ein paar doezendj vleegoere te verlenge. De A en C versie zeen versies die plaats beeje aan eine piloot. De B en D versies zeen veurzeen van twee plaatse. In 1993 waerdje de boew van’ne F-16 euvergenomme door Lockheed Martin. Ziej maakdje de ontwikkeling van de E/F versie aaf wo General Dynamics al mit bezig waas. In 2006 roldje de 4300e F-16 oet de fabriek en ze waere nog sjteeds gebouwdj. De F-35 geitj de F-16 vervange es d’r weurdj geproduceerdj. Ouch Nederlandj wiltj det toesjtel gaon koupe es vervanging veur de F-16.

### Technische gegaeves F-16A
Lengte	15,03 m.
Breidte	9,45 m.
Heugte	5,09 m.
Max. sjnelheid	2170 km/u
Vleegbereik	1300 km.

### Technische gegaeves F-16D
Lengte	15,03 m.
Breidte	9,45 m.
Heugte	5,09 m.
Max. sjnelheid	2100 km/u
Vleegbereik	1400 - 3630 km.
F/A-18 Hornet

De **F/A 18**, NAVO codenaam **Hornet**, is eine jachbommewerper dae deens duit biej de Amerikaanse marine, de *US Navy*, op diverse vleegdeksjepe.

## Gesjiedenis

In 1974 sjtelde McDonnell Douglas de Amerikaanse marine ein gewiezigdje versie van ‘t prototype Northrop YF-17 veur. De YF-17 waas in de wedsjtried tösse de YF-16 en YF-17 aafgevalle om de opvolger te waere van’ne F-104 Starfighter. McDonnell Douglas haaj 2 modelle geboewdj. De jachversie F-18 (F veur **Fighter**) en ein aanvalsversie A-18 (A veur **Attack**). Oeteindelik waerdje d’r maar ein versie ontwikkeldj. Dit toesjtel waas ein combinasie van alletwee en kreeg de naam F/A-18. De eerste vluch vonj plaats in november 1978 en nao twee prototypes waerdje d’r elf toesjtelle geboewdj. Toen begos de boew pas ech en al sjnel waerdje dr 400 exemplare afgeleverdj. Sinds 1986 waerdje de sjterkere F/A-18C en de F/A-18D met verbaeterde elektronica en bewaopening aangesjaf door de *US Navy*. 

## Technische gegaeves
Lengte: 17,07 m.
Breidte: 11,43 m.
Heugte: 4,66 m.
Max. sjnelheid: Mach 1.8
Vleegbereik: 3400 km.
F-104 Starfighter

**De Lockheed F-104** Navo codenaam **Starfighter** waas binne Keuninklikke Lochmach de veurgenger van de huidige F16.
## Gesjiedenis

De Lockheed F-104 zorgdje d’rveur det lenj in sjtaot ware om te vleege mit mach 2, d.w.z. 2x sjneller es ‘t geluid. ‘t Belangriekste puntj wo de F-104 aan mos voldoon waas sjnelheid. Daorom kreeg ’t vleegtuug eine sjlanke romp wodoor de sjnelheid toenoom. ‘t Eerste prototype, de XF-104, maakdje de eerste vluch op 4 meert 1954. Kelly Johnson, de ontwerper van’ne F-104, haaj ‘t vleegtuug zo gemaaktj dat ‘t hoog sjnelhede kos haole. Det waas de reeje det de F-104 zo’n dun vleugels haaj. De vleugels waare op ‘t diekste puntj maar 10,15 centimaeter diek. In de vleugels kos dus neet väöl brandjsjtof wodoor ‘t maar een klein vleegbereik haaj.

## Technische gegaeves
Lengte: 16,70 m.
Breidte: 6,69 m.
Heugte: 4,11 m.
Max. sjnelheid: 2100 km/u
Vleegbereik: 800 km.
Air France

**Air France** is de nasionale lochvaartmaatsjappiej van Frankriek. 

## De gesjiedenis

De maatsjappiej waerdje op 30 augustus 1933 opgerich en ontsjtong door ein fusie tösse ein aantal maatsjappieje. Air France haetj ein gevarieerde vloot van bienao 250 vleegtuuge (veur de fusie mit KLM). Dees toesjtelle zeen geplaats biej Air France, Air France Asie, Air France Cargo (13 B747-200F's) en Brit Air (de regionale tak van Air France). In 2000 stapdje Air France in ’t Skyteam, ein samewerking tösse Delta Airlines, KLM, Alitalia en Northwest Airlines. Op 30 september 2003 fuseerde Air France mit de KLM.

De lochvloot besjtuitj oet Airbusse en Boeings. Air France is de enige maatsjappiej die mit de heel Airbus A320-familie vluug. Air France vluug nao ruum 80 lenj in de hele waereld. In ‘t verleeje haetj Air France väöl vleegtuuge verlaore. Zo zeen d’r inkele toesjtelle gecrash wobiej meer es 300 miense zeen omgekomme. De bekindste crash van Air France waas op 25 juli 2000, toen eine Concorde vlak nao de sjtart neerstordje op ein boetewiek van Paries. Hiejbiej kwaame alle inzittendje en veer persone op’pe grondj, om ‘t laeve. Ouch is Air France door väöl kapinge getroffen
## De huidige vloot
A318, A319, A320, A321, A330-200, A340-300, ATR-42, ATR-72, B747-400, B747-400BCF, B747-400F, B777-200, B777-200ER, B777-300, B777-300ER, EMB-120, ERJ-135, ERJ-145, ERJ-190, F70, F100, CRJ-200, CRJ-700.
Anthony Fokker

**Anthony Herman Gerard Fokker**, meistal simpelwaeg afgekortj toet **Anthony Fokker**, waerdje op 6 april 1890 gebaore op Java en waor 'ne vleegtuugboewer. Hae is op 23 december 1939 in New York City (New York) gesjtórve. 

## Biografie
Hae verhoesdje nao Nederlandj in 1894, wie d’r veer jaor aad waas. van kinds af aan was hij geinteresseerd in vliegen en hij bouwde vliegtuigjes van papier en hout. Hij ging later vleegtuug klaor, de Fokker Sjpin. Dit waas ‘t begin van zien succes en in juni 1911 kreeg Fokker zien vleegbrevet maar hae veuldje minder veur vlege den veur vleegtuuge boewe en daorom besjloot hae in Berlien de *firma A.H.G. Aeroplanbau* op te richte. De naam waerdje in 1913 verangerdj nao Fokker Aeroplanbau. 

## Werk
Fokker haaj weinig geldj maar dit verangerdje naodat hae ‘t eerste vleegtuug aan ‘t Duitse leger haaj geleverdj en de Eerste Waereldoorlog waas oetgebraoke. Hae boewdje en ontwikkeldje vleegtuug nao vleegtuug wovan de Fokker DR-1 Triplane ‘t bekendste waas. Dit vleegtuug waerdje in’ne Eerste Waereldoorlog gebroek en de bekenste piloot waas Manfred von Richthofen mit ziene vuurrooje Triplane. Fokker waas de eerste persoon dae ‘t probleem oplosdje van ‘t sjeete door de propeller zônger deze aan gort te sjeete.
Nao de oorlog boewdje hae allein passageersvleegtuuge en hae ontwikkeldje veur Nederlandj de D-XXI en de G-1 Mercury die in de eerste daag van’ne tweede Waereldoorlog waerdje gebroek om de Duitse euvermach einige taegenstandj te beeje. Hae boewdje in’ne oorlog gein vleegtuuge meer en ‘t doerdje lang veurdet hae weer ein vleegtuug ging ontwikkele. Hae ontwikkeldje eine vervanger veur de DC-3 Dakota de F27 Friendship. Dit enorm succes zal Fokker altijd herinnere. Op de F-27 ontwikkeldje hae ein verbaeterdje versie, de F50, en hae boewdje ouch twee sjtraolverkeersvleegtuugen: de F28 Fellowship, gevolg door de langere F100 en de kleinere F70.
F27 Friendship

De **F27 Friendship** waerdje in 1954 door Fokker ontworpe om de aaje DC-3 Dakota te vervange. Ze waerdje oetgerös mit turbopropmotors veur gooj prestaties en ein hoog sjnelheid. Nao ein succesvol eerste vluch op 24 november 1955 waerdje ‘t prototype mit eine maeter verlengdj om ein probleem weg te werke det ontsjtong in de sjtert. Door de romp eine maeter langer te make waerdje dit opgelostj en koste ouch meer passageers waere verveurdj. De F27 booj de passageers en maatsjappieje veiligheid, ein good oetzich, comfort, weinig ongerhaad en gooj prestatie. Fokker boewdje zien vleegtuug mit materiale die sjterk maar toch lich ware. Hae gebroekdje ein liemmethode die toen revolutionair waas maar noe in bienao alle modern vleegtuuge waere toegepastj. Fokker goof ‘t Amerikaanse Fairchild Hiller lisensierechte die ‘t vleegtuug es FH-227 boewdje. Nao teentallen jaoren boewe, waerdje meer es 400 vleegtuuge aafgeleverdj. De verbaeterde variant, de F50, waerdje ouch ein groot succes.

## Technische gegaeves
* Lengte: 23,60 m.
* Breidte: 29,00 m.
* Heugte: 8,60 m.
* Kruutssjnelheid: 485 km/u
* Vleegbereik: 1150 km.
Diafragmagetal

In de optica, is het **diafragmagetal**, ouch wel d'n **f-nómmer** geneump, 'n aonduiding veur d'n diameter vaan d'n ingaank (de pupil) in terme vaan de effectieve brandpuntsaofstand vaan de lens; sumpeler gezag, d'n f-nómmer is de brandpuntsaofstand gedeild door de diafragma diameter. 't Is 'n dimensieloos getal wat 'n kwantitatief weerde gief euver de lenssnelheid, wat 'n belaankriek concep is in de fotografie.

In formulevörm zuut 't dus zoe oet:
:diafragmagetal = f/\# = N = \frac fD \ 
woebij f de brandpuntsaofstand is, en D d'n diameter vaan de pupil. D'n aofspraak is tot # es ein symbool weurt besjouwd, woebij specifieke weerdes vaan # gesjreve weure door 't 'hèkske' te vervaange door de weerde. Es beveurbeeld de brandpuntsaofstand 16 kier d'n diameter is vaan de pupil is 't diafragmagetal 16, of N=16. 'ne 100mm lens mèt 'n diafragmagetal 4, heet 'n pupil diameter van 25mm. 'n 135mm lens mèt 'n diafragmagetal 4, heet 'n pupil vaan 33,8mm. Dewijl de opening vaan de 135mm lens groeter is es die vaan de 100mm lens, is de hoeveelheid leech dee op de film of sensor vèlt eve groet.

Wie groeter 't diafragmagetal, wie minder leech per oppervlakte einheid op 't beeldvörmend materiaol (miestal leechgeveulige film of 'ne sensor) vèlt. Daoneve heet 't ouch invloed op de sjerptedeepte en op 't bokeh.

In de fotografie weurt 't woord *stop* veur mierdere dinger gebruuk. In relatie tot 't diafragmagetal weurt miestal gesproke euver ***f-stops***: edere "stop" weurt gemarkeerd door de bijbehurende f-nómmer, en gief 'n halvering vaan de hoeveelheid leech die op de film of sensor vèlt. 'n Halvering vaan de hoeveelheid leech kump euverein mèt 'n aofname vaan de pupildiameter mèt 'ne factor \sqrt 2 of ongeveer 1,414. Dit leidt tot 't volgende rijke: 1, 1.4, 2, 2.8, 4, 5.6, 8, 11, 16, 22, 32, 45, 64, 90, 128, etc. De getalle zien aofgeroond zoetot ze gemekelek te oonthawwe en te sjrieve zien.

In modern camera's zien ein-derde stops gebrukelek (soms ouch have stops). Es veurbeeld: 't diafragma wat 'ne derde stop kleiner is es 2.8, is 3.2, twie-derde stop kleiner is 3.5, en 'ne gaanse stop kleiner is 4. 't Rijke geit daan wijer is volg: 4.5, 5, 5.6, 6.3, 7.1, 8, etc. 

Um 't nog meujeleker te make make lensfabrikante wie Canon en Nikon veur hun SLR-camera's lenze mèt intern 1/8 stops. Dit beteikent dat de 1/3 stops die op de camera weure aongegeve of ingestèld umgezat weure nao de 1/8 stop dee dao 't kortste bij zit.

't Kleinste diafragegetal wat 'n lens aonkin weurt ouch wel de leechsterkte vaan de lens geneump. 'n Lens mèt 'n diafragma vaan 1.4 heet 'n dobbele leechsterkte wie 'n lens woebij de kleinste weerde 2 is. De constructie vaan leechsterke lenze vreug neet allein mie materiaal, mer 't is ouch ingewikkelder um lensfoute te beperke. Daorum zien leechsterke lenze in 't algemein väöl deurder es minder leechsterke lenze.

### Bronne
Veur d'n teks vaan dit artikel is oondermie gebruuk gemaak vaan de Nederlandse en d'n Ingelse wiki.
Schiphol

**Sjiphol**, de Nederlandse nationale lochhave. De lochthave beheurtj toet de drökste lochhaves in Europa. Sjiphol ligktj in'ne noordoosthook van'ne Haarlemmermaer, kort biej Amsterdam. In ein klein heukske van'ne polder is 't in 1916 allemaol begos, es militair vleegveldje. Op 17 mei 1920 maakdje de KLM de eerste passageersvluch nao Sjiphol, vanaaf Londe.

Taegewoordig is Schiphol de thoesbasis van'ne Nederlandse lochvaartmaatsjappieje KLM, Martinair, Transavia en ArkeFly. Verder zeen d'r ruum hóngerd boetelandse liendeensmaatsjappieje op de lochhave actief. Schiphol verwerktj op dit moment ruum 420.000 sjtarts en lanjinge per jaor en meer es 46 miljoen passageers. D'r zeen vief lang sjtartbane plus ein aaj, korte baan op Sjiphol-Oost.

Sjiphol fungeert veural es euversjtaplochhave veur de KLM, taegewoordig Air France- KLM, en häör partners, wo-ónger Northwest Airlines. Passageers vlege vanaaf ein lochhave urges in Europa nao Amsterdam en sjtappe hiej euver veur ein vluch nao biejveurbeeldj New York, Singapore of Johannesburg. De nationaal lochhave is ouch belangriek veur vrach. In 2006 waerdje d'r ruum 1,5 miljoen ton vrach afgehanjeldj.

Nao Londen Heathrow, Paries Charles de Gaulle, Frankfurt en Madrid Barajas is Sjiphol waat passageersverveur betröf de viefdje lochhave in Europa. Waat betröf vrach sjtuitj Schiphol op de derde plaats nao Frankfurt en Paries Charles de Gaulle. Waat betröf 't aantal sjtarts en lanjinge is Schiphol nummer vief, nao Paries Charles de Gaulle, Frankfurt, London Heathrow en Madrid Barajas.
AWACS

**AWACS** is ein aafkorting veur **A**irborne **W**arning **A**nd **C**ontrol **S**ystem en dao zeen ein heel reeks vleegtuuge oetgerös mit dit systeem, onger angere de Boeing E-3, Boeing B767-200, Saab 340B, Embraer ERJ145, en ouch nog get Russische vleegtuuge wiej de Tupolev Tu-126, Ilyushin Il-76 en de Beriev A-50.
## Techniek
't Systeem is ontworpe en waerdje geboewdj door Boeing, m.p. de *Defense & Space Group*. 't Maaktj gebroek van Westinghouse, nu *Northrop Grumman* radars, gemonteerdj in 't **E-3 Sentry** vleegtuug, dat eine gemodificeerde Boeing B707 is.

## De Boeing E-3

Waat hiej in Limburg versjtange weurdj onger eine AWACS is de in Geilenkirchen gelegerde **Boeing E-3**. De E-3 is eine militaire Boeing B707 mit ein radarsjottel oppe rugk. Dees sjottel weurdj gebroektj om 't lochruim af te sjpeure nao (vijandelikke) vleegtuuge en sjteuntj ouch de jachvleegtuuge wanneer zie dit doel oet motte sjakele (Airborn Warn and Control System, ouch waal afgekortj toet AWACS). De sjottel is gesjik om doele op te kinne sjpaore die bienao 400 km. verder vleege.

### Gesjiedenis Boeing E-3

In juli 1970 waerdje d'r ein euvereinkoms geteikendj mit Boeing veur de boew van twee prototypes (dees waerdje geboewdj onger de naam EC-137). Op 5 februari 1972 koos ze veur 't eerste 't lochruum en in meert 1977 waerdje de eerste E-3 Sentry aafgeleverdj aan'ne Amerikaanse Lochmach.

### Technische gegaeves Boeing E-3
Lengte: 46,61 m.
Breidte: 44,42 m.
Heugte: 12,73 m.
Kruutssjnelheid: 855 km/u
Vleegbereik: 8100 km.

## Beriev / Ilyushin A-50 Mainstay

Om ein vergeliek te kriege volgtj hiej ouch nog ein Russische AWACS vleegtuug: De NAVO codenaam veur dit toesjtel waas Mainstay.
Naodet de Il-76 Candid zich veur väöl maatsjappieje haaj beweze, waerdje d'r ein militair versie ontwikkeldj die 't Russisch lochruim in de gate kos haaje. Ouch kreeg dit toesjtel de meugelikheid om anger vleegtuuge in de loch biej te kinne tanke. De A-50 waerdje op inkele puntje verbaeterdj. Zo kreeg 't toesjtel ein langer naas en ein grote radarsjottel op'pe rugk. Dees toesjtelle waerdje geboewdj om, Westerse rakette op te sjpaore. Omdet d'r ouch ein controlecentrum aan baord van eeder vleegtuug waas, koste de Russe direk jagers de loch in sjtuure om dees rakette te vernietige.

## Technische gegaeves Il A-50 Mainstay

Lengte: 46,59 m.
Breidte: 50,50 m.
Heugte: 14,76 m.
Kruutssjnelheid: 850 km/u
Vleegbereik: 7300 km.
Lochhave

Ein **lochhave** is ein heel groot vleegveldj, det is dus ein plaats wo vleegtuge lanje en opsjtijge, en wo heel väöl miense dus haer gaon es ze mit 't vleegtuug op vakansie gaon.

## Lochhaves in [[Nederlandj]]

Sjiphol, biej Amsterdam. Dit is de nationaal lochhave, de grootste van Nederlandj.

### Regionaal lochhaves
* Mestreech-Aoke, biej Baek.
* Eindhove Airport, biej Eindhove.
* Twente, biej Ensjede.
* Eelde, biej Groninge.
* Zesteenhove, biej Rotterdam

## Burgerlochvaart

Lochhaves veur de burgerlochvaart, zo es Sjiphol, zeen bedoeldj om grote aantalle passageers te verveure en goedere te exportere en importere. Typerendj veur dit saort lochhaves is det d'r meistal vleegtuuge van groot formaat sjtaon. Hiej kins se ouch versjillendje facilieteite vinje: sjtart- en lanjingsbane, hangars, vrachopsjlaagmeugelikhede en bagaasjaafhanjeling. Verder bevinje zich op ein lochhave ouch inkele anger kleiner deensverlenende bedrieve: catering, de-icing, brandjsjtoftoeveur en'ne sjoonmaak. Verder is d'r nog de douane, brandjwaer, politie en medische zorg te vinje. Om 't lochverkeer in gooj bane te leije vinjs se op ein lochhave altied eine verkeerstore. In deze verkeerstore zitte de lochverkeersleiders. Dees miense zorge d'rveur det arriverendje en vertrekkendje vleegtuuge veilig kinne lanje, opsjtijge en taxieje.

Passageers die mit 't vleegtuug vertrekke komme es eerste aan in'ne terminal. Eine terminal is ein verzameling van winkels, deensverleninge en wachruumtes in ein groot geboew. Eine terminal is ongerverdeildj in versjillendje piere (plaatse wo vleegtuuge aankome en passageers kinne insjtappe). Kinmerkendj aan dees piere zit eine sjlurf, de zogenumdje vleegtuugsjlurf. Deze sjlurf bevestigdj zich aan 't vleegtuug wodoor passageers zônger väöl meujtje in en oet 't vleegtuug kinne sjtappe. Ein veurdeil van eine sjlurf is det passageers gein trap motte gebroeke en neet mit de bös hoove te gaon, zowie det vreuger ging. D'r zeen versjillendje verbinjinge mit lochhaves veur de burgerlochvaart. Zo zeen ze te bereike mit de auto, trein, bös en taxi. Veur de auto's kint men biej ein lochhave grote parkeerplaatse vinje en veur de trein en stasie. Veur de bös en'ne taxi is d'r veur de ingangk van'ne terminal meistal ruumtje.

## Vleegbasis

Eine vleegbasis is ein vleegveldj veur de militaire lochvaart, zowie Leeuwarde en Eindhove Airport. Op eine militaire basis vinjs se de sjtandaardfaciliteite, maar ouch ein aantal die uniek zeen vergeleke mit ein lochhave veur de burgerlochvaart. Dit zeen biejveurbeeldj shelters (hangaars), lochtafwaergesjöt en ein lochdoelraketsysteem.

## General Aviation

Ein vleegveldj veur general aviation, de kleiner sjportvleegtuuge en zakenjets, zeen bienao identiek aan die van ein lochhave veur de burgerlochvaart: allein is alles op kleiner sjaol. Zo kintj men d'r gein bagageaafhanjeling vinje en zeen meistal de meugelikheeje veur vrachopsjlaag zeer beperktj of d'r helemaol neet. De-icing is d'r ouch neet te vinje. Van eine terminal is ouch gein sjpraoke. Tanke gebeurtj handjmaotig.
Lochhaves veur general aviation zeen in trek biej bedrieve die rondjvluchte gaeve of bedrieve wo se ein piloteopleiding kins volge.
Martinair

**Martinair** is 'n vleegmaatsjappiej die op 24 mei 1958 is opgerich door John Block en Martin Schröder. Zie vlooge onger de naam Martin's Air Charter maar in 1966 kreeg 't de huidige naam. En mit de recent aangesjafte B747-400BCF's (dees vleegtuuge zeen geleased) is 't ouch eine sjterke sjpeler in 't Nederlandse vrachverveur aan 't waere. Martinair haetj inkele Boeing B767's die ein groot vleegbereik höbbe en hiemit ver besjtömminge aanvleege. Martinair is in 't verleeje eine troewe klantj van Douglas gewaes. Zo haetj de maatsjappiej, naeve de F28 en'ne Havilland Dove, ouch mit de DC-3, DC-8, DC-9 en DC-10 gevlaoge. Vanaaf 31 oktober 2007 veurtj Martinair gein Europese vluchte meer oet. Drie A320's die op Sjiphol waare gestationeerdj zeen oet de vloot gehaoldj, 't veerde toesjtel (deze sjtuitj gestationeerd in Zuud-Amerika) blief vluchte uitveure.

## De huidige vloot

B747-400BCF, B767-300ER, MD-11C (Combi), MD-11F
Douglas DC-3 Dakota

De **Douglas DC-3 Dakota** is ein van'ne succesvolste vleegtuuge ooit geboewdj. D'r waerdje bienao 16.000 masjiener geboewdj wovan 11.000 door Douglas zelf. Zo kreege Nederlandj, Japan en 't Russische Lisunov licentierechte veur de boew van bienao 5000 kiste. Lisunov boewdje de vleegtuuge es Li-2.

## De gesjiedenis

De DC-3 is ein doorontwikkeling van'ne DC-2 (dae weer doorontwikkeldj waas vanoet de DC-1). 't Vleegtuug waerdje op verzeuk van American Airlines ontwikkeldj. Zie wolle ein vleegtuug det baeter presteerde en meer passageers kos verveure dan de DC-2. Donald Douglas vergreudje de romp en plaatsdje krachtiger motors (900 pk per motor). De Dakota booj plaats aan 28 toet 35 passageers die in rieje van drie naeve ein waerdje geplaatsj. Ze maakdje häör eerste vluch op 17 december 1935 en waerdje op 11 juli 1936 aan American Airlines geleverdj. American Airlines richdje häör vleegtuuge in veur 16 passageers (lang vluchte) en 24 passageers (vriej korte vluchte). Binne inkele jaore vloge d'r hongerde Dakota's rondj euver de hele waereld (KLM waas de eerste Europese klantj). Tiedes de Tweede Waereldoorlog weardje 't vliegtuug ouch väöl ingezatj. D'r waerdje zelfs militair versies ontwikkeldj wovan de C-47 Skytrain de succesvolste waas.

## Technische gegevens

Lengte: 19,66 m.
Breidte: 29,98 m.
Heugte: 5,16 m.
Max. sjnelheid: 368 km/u
Vleegbereik: 2160 km.
ArkeFly

**Arkefly** is ein Nederlandse chartermaatsjappiej. Ze haetj heure hoofzetel op Sjiphol. 't Veurdje de eerste vluch oet in september 2005. De basis van Arkefly ligk biej Air Hollandj, toen dees maatsjappiej in'ne financiële probleme kwaam ging 't onger de naam Holland Exel verder. In mei 2005 waerdje Holland Exel failliet verklaordj en de maatsjappiej waerdje verkoch aan'ne de TUI Group. Arkefly beheurtj toet de grotste chartervloot van Europa, saame mit anger maatsjappieje. Dit zeen Corsairfly (Frankriek), Jetairfly (Belsj), TUIfly (Duitslandj), Thomsonfly (Ingelandj) en TUIFly Nordic (Zjwede). Al dees maatschappieje beheure toet de TUI Airlines groep. De TUI Group heatj enige tied geleeje eine grote order geplaatsj veur diverse Boeing B737-800W's en Boeing B787's. Dees vleegtuuge zolle onger alle maatsjappieje, wo onger Arkefly waere verdeild.

## De huidige vloot

5 Boeing 737-800WL(PH-TFA,PH-TFB,PH-TFC,PH-TFD,PH-TFF)

2 Boeing 767-300ER (PH-OYI,PH-OYJ)

2 Boeing 787-8 Dreamliner (PH-TFK, PH-TFL)
Transavia

**Transavia** is ein Nederlandse Low-Budget maatsjappiej en chartermaatsjappiej. De maatsjappiej waerdje eind 1965 opgerich onger de naam Transavia Limburg N.V. en vloog vanaaf thoesbasis Mestreech Aoke Airport. Vanaaf november 1966 haaj Transavia toesjtumming om vanaaf Sjiphol te vleege. De maatsjappiej haetj mit väöl versjillendje vleegtuuge gevlaoge. De grotste vleegtuuge van Transavia waare de Boeing B707's die 't bedrief gekoch haaj en de Airbus A300 dae tiedelik waas geleast. Later waerdje dit toesjtel vervange door inkele Airbus A310’s maar ouch die bleke te groot. Transavia schafdje daorom B737-200’s aan die waal ein kleiner capaciteit haaje, maar baeter pasdjen in de vloot van Transavia. Later waerdje dees B737-200’s door de groter en zuuniger B737-300 en B737-400 vervange. De B737-300 waerdje door Transavia gekoch terwiel de B737-400's waerjde geleast. Al dees vleegtuuge zeen inmiddels vervange door B737-700’s en B737-800’s die ein iets groter capaciteit höbbe maar sjtiller en zuuniger zeen. Daonaeve höbbe ze ouch ein groter vleegbereik.

## De huidige vloot

B737-800, A321neo
Boeing B707

**De Boeing B707** waas 't eerste sjtraolverkeersvleegtuug van'ne Amerikaanse vleegtuugboewer Boeing. De B707 booj maatsjappieje en passageers väöl comfort, betroewbaarheid en leger koste. De boew van 't basismodel (B707-100) waerdje al sjnel gesjtop en euvergenome door de **B707-200** dae euver sjterker en zuuniger motors besjikdje. 

## De gesjiedenis

't Eerste prototype, de B367-80, maakdje de eerste vluch in 1955. De eerste serietoesjtelle waerdje eind 1957 geleverd aan'ne klantje. De eerste klantj waas het inmiddels failliet Pan Am. 't Toesjtel kreeg mit eine gooie concurrent te maake. Dit vleegtuug, de DC-8 van de Amerikaanse boewer Douglas, leek sjterk op'pe B707 maar haaj eine sjmalere romp. De angere concurrent, de De Havilland Comet, waas nao inkele ongevalle geine sjterke concurrent meer.

## De B707-120

De B707-120 waas 't eerste vleegtuug oet de succesvol B707 generatie die in produktie ging. Ze waas door Boeing in eerste insjtantie ontwikkeldj veur 't gebroek op continentale vluchte. Door ein grote brandjsjtofcapaciteit waas ze echter waal in sjtaat om de oceaan euver te vleege mit 't maximaal aantal passageers. Ten opzichte van de B367-80, 't prototype van de B707 haaj ze eine 1,31 maeter langere romp en iets groter vleugels. Veer Pratt & Whitney JT3C-6 turbojet motors leverdje gezamelik ein vermoge van 23.600 kg. Dees motors waare neet de meist effectieve. Door 't gewich van 't vleegtuug (laeg: 51.400 kg) en de relatief zjwakke motors haaj de B707-120 ein sjtartbaan neudig van 3100 maeter! Hiejdoor koste allein de groter lochhaves waere aangevlaoge. Bij häöre opvolger, de B707-120B, waerdje dit mit 400 maeter verkortj nao 2700 m. 't vleegtuug booj plaats aan 121 passageers in'ne eerste klas of 179 passageers in'ne zogenaamde *tourist class*. Op 20 december 1957 vloog 't eerste produktievleegtuug en halverwege september 1958 ontving ze van de FAA häör typecertificaat veur lochwaardigheid. Korte tied hiejnao waerdje 't eerste vleegtuug aafgeleverdj aan *Pan American Airways* ouch waal Pan Am genumpdj.

### Technische gegevens Boeing B707-120B

Lengte: 44,04 m.
Breidte: 39,88 m.
Heugte: 12,70 m.
Kruutssjnelheid: 940 km/u
Vleegbereik: 6000 km.
Boeing

**Boeing** is de grotste vliegtuugboewer oet de Verenigde Sjtaote en same mit 't Europese Airbus de grotste van'ne waereld. 

## Gesjiedenis van 't bedrief
't Bedrief waerdje op 15 juli 1916 door William Boeing opgerich en boewdje destieds watervleegtuuge. Hae richdje in 1927 ein maatsjappiej op die *Boeing Air Transport* haedje en dees ging in 1928 fusere mit *Pacific Air Transport*. Dees maatsjappiej ging *United Aircraft and Transport Corporation* heite. Omdet 't bedrief te groot waerdje, waerdje 't opgedeildj in drieje: *Boeing Airplane Company*, United Airlines en *United Aircraft Corporation*. Boeing sjloot contracte mit lochvaatmaatsjappieje veurdet 't ein vleegtuug ging ontwikkele. Zo ouch mit Pan Am in 1938 veur de B314 Clipper. In'ne Tweede Waereldoorlog boewdje Boeing de bekindje B-17 Flying Fortress en de B-29 Superfortress dae Japan aanveel en ein kernbom d'rop leet valle. Naodet de oorlog waas aafgeloupe en 't sjtraoltiedperk aanbrook waerdje begos mit de ontwikkeling van ein veermotorig verkeersvleegtuug det es *B367-80* de eerste vluch maakdje maar al sjnel de naam Boeing B707 kreeg. Boeing is veural bekindj gewoore mit de Boeing 747 *Jumbojet*, 't grotste passagiersvliegtuig veurdet Airbus mit de A380 op 't toneel versjeen. In augustus 1997 ginge McDonnell Douglas Corporation en Boeing fusere en haaj toen gein concurrentie meer op'pe Amerikaanse mert, waal oppe waereldmert, n.l. Airbus.
Sjtuwkrach

**Sjtuwkrach** is de krach die 'n object dat massa oetsjtuwt, daodör väörtbewaegt. 't Is de reactiekrach die dis oetgesjtuwde massa haat óp 't object. Onder andere raketmotore, sjtraolmotore, propellere en sjeepssjroeve wèrke óp dis meneer.
Airbus

**Airbus** is eine Europese vleegtuugboewer dae in 1970 waerdje opgerich om mit de Amerikaanse gigant Boeing te kinne concurrere. 

## Gesjiedenis van 't bedrief
't Bedrief introduceerdje de tweemotorige A300. Dit waas 't eerste tweemotorige widebody vleegtuug en 't begin van ein reeks hightech vleegtuuge. De A300 waerdje ontwikkeldj es eventuele vervanger veur de Boeing 727. Boeing sjloog echter hel trök mit de Boeing 757, eine narrowbody en'ne Boeing 767, eine widebody. Mit 't introducere van'ne A300 en de A310 kwaam veur de eerste keer 't waord "vleegtuugfemilie" ter sjpraoke. Hiejmit weurdj bedoeldj det dees vleegtuuge vergeliekbaar prestaties levere of op sommige puntje 'tzelfdje zeen. Airbus introduceerde in 1989 de A320-100. Dit waas 't eerste narrowbody vleegtuug det mit ein Fly By Wire systeem waas oetgerös. De Europese vleegtuugboewer haetj ein groot scala aan vleegtuuge om aan'ne vraog van lochvaatmaatsjappieje te kinne voldoon. 't Boewtj veer types narrowbodies mit elk een eige lengte maar verder dezelfdje eigensjappe. Pilote kinne hiejdoor euversjakele op versjillendje types (A318, A319, A320, A321). Daonaeve boewtj Airbus ouch grote vleegtuuge mit twee motors (de A330-200 en de A330-300) maar ouch mit veer motors (A340-300, A340-500, A340-600) en eine tweedekker (A380). 't Is ouch meugelik ein vleegtuug om te laote boewe toet vrachvleegtuug. Dit gebeurtj dan in Duitslandj.
Widebody vleegtuug

'n **Widebody vleegtuug** is ein pasageersvleegtuug dat zo breid is det d'r drie rieje sjteul insjtaon mit dao tösse 2 gaangpaaijer.

De meis gebroekdje opsjtelling van sjteul is 2-3-2 mer dao zeen d'r ouch die 3-3-3 höbbe of 2-4-2. 
De bekindste widebody is verreweg de Boeing 747 oftewaal de jumbojet.
Narrowbodyvleegtuug

**Narrowbody vleegtuug** is ein passageersvleegtuug mit mer twee rieje sjteul mit dao tösse, ein gangpaad. Meistal zeen ze opgesteldj mit drie sjteul aan eedere kantj van de gank. Mer veur 1e klas kintj 't ouch zo zeen det d'r aan iddere kantj mer twee sjteul sjtaon

De Boeing 737 is ein van de bekindste narrowbody's ter waereld. Ouch Airbus boewtj mit de A320 eine narrowbody.
TUIfly

**TUIfly** is ein Duitse lochtvaartmaatsjappiej die is aangesjlaote biej de TUI Group. Mit ein vloot van ruum 50 vleegtuuge is TUIfly, nao Lufthansa en Air Berlin, de grotste lochtvaartmaatsjappiej qua hoeveelheid vleegtuuge in Duitslandj. De maatsjappiej waerdje in januari 2007 opgerich naodet *Hapag-Lloyd Express* fuseerdje mit *Hapag-Lloyd Flug*. TUIfly veurtj zowaal lien- es chartervluchte oet. D'r waere nog sjteeds vluchte uitgeveurdj door *Germania*, ein dochterongdernuming hiejvan. Opmerkelik is det TUIfly gein vleegtuuge haetj veur intercontinentale vluchte. Waat waal 't geval is biej de Nederlandse (ArkeFly) en Belsje (Jetairfly) zöstermaatsjappieje.

De huidige vloot: 
B737-300, B737-700W, B737-800W
Jetairfly

**Jetairfly** is de Belsje tak van'ne TUI Group. De lochvaartmaatsjappiej waerdje in meert 2004 opgerich onger de naam *TUI Airlines Belgium*. De vleegtuuge waare aafkomstig van 't failliette *Sobelair*, net zo wie de besjtumminge. Sinds november 2005 dreugtj de maatsjappiej häöre huidige naam. Vanoet Brussel Airport, de thoesbasis van Jetairfly, waere ruum 70 besjtumminge aangevlaoge. Väöl van dees vluchte zen volges ein vluchplan en'ne eindbesjtumming is meistal 't "zonnige zuude". De maatsjappiej veurtj echter ouch chartervluchte oet.

De huidige vloot:
B737-700, B737-800W, B767-300ER, Embraer E-190
Northwest Airlines

**Northwest Airlines** (NWA) is ein grote Amerikaanse lochvaartmaatsjappiej die in 1926 es Northwest Airways waerdje opgerich. De maatsjappiej is uitgegreujdj toet ein van'ne grotste maatsjappieje van de Vereinigde Sjtaote en wirktj saame mit KLM. Zo waere d'r geregeldj vleegtuuge van NWA ingezatj veur vluchte van KLM. Northwest Airlines haetj, naeve de normaal vluchte, ouch nog ein vrachtdivisie die oetsjloetendj mit B747-200F’s en B747-400F’s vluugtj. Dankzij ein *codesharing programma*, waere dees regionaal vluchte uitgeveurdj door Pinnacle Airlines en Mesaba Airlines mit vleegtuuge die waal in Northwest Airlink kleure zeen gesjpaote. NWA vluugtj mit ein van'ne grotste vlote A330's ter waereld.

De huidige vloot:
A319, A320, A330-200, A330-300, B747-200, B747-200F, B747-400, B757-200, B757-200W, B757-300, CRJ-200ER (Northwest Airlink), CRJ-200LR (Northwest Airlink), CRJ-440 (speciaal voor NWA aangepaste versie) CRJ-900 (Northwest Airlink), DC-9-31, DC-9-32, DC-9-41, DC-9-51, ERJ-175 (Northwest Airlink), SF-340 (Northwest Airlink)
Iljoesjin

**Ilyushin** is opgerich door Sergej Ilyushin. Hae waerdje 82 jaor aad en sjtorf op 9 fibberwarie 1977. In 1910 kreeg hae intresse in'ne lochvaart. Tiedes de Eerste Waereldoorlog kwaam hae in deens biej de Russische lochmach es piloot. Hae zoot in deens toet 1926. Toen begos hae vleegtuuge te ontwerpe veur de Russische striedkrachte. 

## De gesjiedenis

Ilyushin richdje zien bedrief in 1933 op. 't Eerste vleegtuug van Ilyushin waas de Il-1 dae gein succes waerdje. Ilyushin's volgende vleegtuug, de Il-2, waerdje waal ein succes. Dit vleegtuug waerdje saame mit nog ein aantal anger jagers en bommewerpers, väöl ingezatj in'ne Tweede Waereldoorlog. Toen deze oorlog waas afgeloupe begos Sergej zich te richte op'pe civiele lochvaart. Hae boewdje tal van vleegtuuge die ein groot succes waerdje. In'ne jaore '40 kwaam hae mit de Il-12 Coach en'ne Il-14 Crate die gooj verkoupciefers haoldje. In 1946 kwaam d'r mit de Il-18 Coot, ein veermotorig vleegtuug mit intercontinentaal vleegbereik. In 1963 introduceerdje 't bedrief de Il-62 Classic, dae verdach väöl op de VC-10 leek. In taegesjtelling toet de VC-10, is de Classic vandaag de daag nog sjteeds in deens. Ein anger succesvol vleegtuug van hem is de Il-76 Candid.
Il-62 Classic

De **IL-62** is 't eerste Russische vleegtuug mit ein intercontinentaal vleegbereik. 't Vleegtuug liektj sjterk op'pe Britse VC-10 van Vickers. Allebei de toesjtelle höbbe de motors neet aan'ne vleugels hange wodoor 't vleegtuug minder lochweersjtandj haetj en dus sjneller kan vleege. 

## De Gesjiedenis

In januari 1963 waerdje begos mit 't teste en certificere van'ne IL-62 Classic. Veer jaor later, op 10 meert 1967, waas de eerste *Classic* in 't netwerk van Aeroflot opgenomme. D'r waerdje van'ne Il-62 versjillendje versies ontworpe. De belangriekste versie waas de IL-62MK. Dit type haaj nuuj motorgondels en eine extra brandjsjtoftank in'ne sjtert wodoor ein groter vleegbereik waerdje gecreëerdj. 
De cockpit van'ne IL-62 waas destieds vriej modern. De cockpit waerdje meerdere kere verbaeterdj maar bleef plaats beeje aan vief persone: piloot, copiloot, navigator, marconist en baordwerktuigkundige.

## Technische gegaeves Il-62M

Lengte: 53,12 m.

Breidte: 43,2 m.

Heugte: 12,35 m.

Kruutssjnelheid: 900 km/u

Vleegbereik: 8000 km.
KLM Cityhopper

**KLM Cityhopper** is de regionaal dochterongernuming van KLM - Royal Dutch Airlines die bies 29 oktober 2008 binnelandse liendeenste verzörgde.. 

## De gesjiedenis

KLM Cityhopper waerdje in 1966 opgerich en veurdje destieds mit F27 Friendships vluchte oet onger de naam Nederlandse Lochvaart Maatsjappiej (NLM). In 1991 waerdje dae naam verangerdj in KLM Cityhopper en in 2002 waerdje de vluchte van KLM UK in ´t vluchsjema van KLM Cityhopper opgenomme. De maatsjappiej haetj ein vloot van allein Fokker vleegtuuge. Häör vloot besjtuitj oet ruum 50 vleegtuuge (F70's, F100's en F50's). De aajste F100's waere in 2009 vervange door ERJ-190's die door Embraer waere geboewdj. Daonaeve numptj KLM Cityhopper nog eens teen F70's euver van Air France Regional, de regionaal lochvaartmaatsjappiej van Air France, womit KLM inmiddels is gefuseerdj.

## Huidige vloot

F70, Embraer 190

## Referentie
Sjtraolmotor

'ne **Sjtraolmotor** is 'ne motor dae 'n "sjtraol" hète gaas gebroekt öm (mètstens) e vleegmesjieng te bewaege.

D'r basis van de mètste sjtraolmotore is d'r ègeste. Lóch wert ingezaoge an d'r väörkaant en samegepaersjt. Daornao wert d'r braandsjtof toegevoegd en 't resulterende mengsel wert oontsjaoëke. De verbranding produceert groeëte hoeveelhede waermde die 't gaasmengsel mèt de oontsjtande verbrenningsgaze sjterk deunt oetzètte oeënao ze an d'r achterkaant mèt hoeëg sjnelhèèd weree oetgesjtoeëte. De reactiekrach van dis sjtraol gaas lieëvert de väörtsjtuwende kracht väör 't vleegmesjieng, 't "vermoge" van 'ne sjtraolmotor wert da ooch neet in kW (of pk) mae in Newton of kilogram sjtuwkrach oetgedrökd. De stuwkrach kan nog verhuugd werre dör extra braandsjtóf in d'r oetlaot te injectere. Dizze naoverbrenner kan de sjtuwkrach oongeveer verdöbbele mae gèèt ten kooste van 'n extreem hoeëg braandsjtófverbruuk. Daoröm wert 't väörnamelek gebroekd väör militaire toepassinge, oetzoonderinge zeunt de Tupolev Tu-144 en de Concorde passageersvleegtuuge.

'ne Sjtraolmotor is aerg efficiënt bie hoeëg sjnelhede (in 't bezeunder roond of baove de geluidssjnelhèèd) en lieëg loóchdichthèèd (dat wilt zègke op groëte huugde). Väör langzamer vleegmesjienger is 'ne turboprop of turbofan mieeë gebrukelek.
British Airways

**British Airways**, of aafgekortj BA, is de grotste lochvaartmaatsjappiej in 't Vereinigd Keuninkriek en ein van'ne grotste lochvaartmaatsjappieje in'ne waereld mit ein groot aantal vluchte van Europa nao Noord-Amerika. 

## De gesjiedenis

't Bedrief waerdje in 1974 gevormp doordet British Overseas Airways Corporation (BOAC) fuseerdje mit British European Airways (BEA). Hiejdoor ontsjtong British Airways. In december 1987 noom British Airways ein van de grotste Britse lochtvaartmaatsjappieje, British Caledonian, euver. Hiejmit greujdje British Airways oet toet ein van'ne grotste maatsjappieje van Europa. British Caledonian haaj väöl Airbus A320's aangesjaftj. Wie British Airways British Caledonian euvernoo, waare ze heel tevreeje mit dees vleegtuuge en schafdje meer exemplare aan. Langzaamaan waere de B737's oet de vloot gehaoldj en vervange door vleegtuuge oet de A320-familie. British Airways haetj in 2008 Openskies Airlines opgerichtj. Dees maatsjappiej veurtj mit B757-200W's vluchte uit vanoet Europa nao de Verenigde Sjtaote. Twee Do-328's veure vluchte oet in Scandinavië.

## De vleegtuuge van British Airways

A319, A320, A321, BAe-146, B737-300, B737-400, B737-500, B747-400, B757-200, B767-300ER, B777-200(ER), DHC-6 (dees vleegtuuge zeen van Loganair), DHC-8-300, Do-328 (Sun-Air of Scandinavia), Do-328JET (Sun-Air of Scandinavia)
Chartervluch

Ein **chartervluch** is ein vluch die neet in ein vaste deensregeling is opgenomme. 't Kumptj geregeldj veur det ein lochtvaartmaatsjappiej ein vleegtuug inzetj op ein vluch veur ein reisbureau of veur ein anger lochtvaartmaatsjappiej. Sommige maatsjappieje sjtelle häör vleegtuuge besjikbaar veur ein tiedelikke lease. Zo waere extra inkomste gegenereerdj en waere de vleegtuuge optimaal benutj.

Zo huure bedrieve of sjportteams ouch regelmaotig chartervleegtuuge in, zodet dees miense sjnel en mekkelik nao ein besjtumming kinne waere gevlaoge. Om tied te besjpare weurdj dök gevlaoge vanaaf regionaal lochhaves.