Katendrecht

**Katendrecht** (in de volksmoond ouch *De Kaap*) is 'n stadswiek vaan de Nederlandse stad Rotterdam. De wiek maak deil oet vaan 't stadsdeil Feijenoord en ligk, wie de res vaan dat stadsdeil, in Rotterdam-Zuid, op 't eiland IJsselmonde. Veurheer waor 't 'n agrarisch dörp, wat 't groetste deil vaan d'n tied e zelfstendeg ambach, later gemeinte waor. Tege 't ind vaan de negentienden iew woort 't dörp evels gesloop veur de oetbreiing vaan de Rotterdamse have; 't nui Katendrecht woort 'n typisch arbeierswiek veur de bootwèrkers. E groet deil vaan d'n twintegsten iew had Katendrecht 'ne slechte naom es verloupe havekerteer mèt väöl prostitutie; allewijl heet de wiek evels e väöl beter imago.

## Historie
### Etymologie
Katendrecht is ein vaan de väöl toponieme in de umgeving die op *-drecht* indege. Dit woord beteikent zoe väöl wie 'voord', 'plaots boe me 't water kin doorwaoje (te voot euversteke)'. 't Ierste deil is minder dudelek. Me heet gedach aon e Ziews geslach wat hei in de buurt bezit zou höbbe gehad, zoewie aon 'ne bijvörm vaan *koter* (mv. vaan *kot* 'hötsje'). Nog 'n verklaoring geit oet vaan 't Germaans geslach de Catte; dit is gezeen d'n awwerdóm vaan de plaots (hoeg middeliewe) neet woersjijnelek.

### Dörp
Katendrecht weurt veur 't iers in 1199 geneump es amb wat huurt aon d'n hier vaan Putten. In 1375 leet Albrech vaan Beiere (ouch graof vaan Holland) de polder obbenuits bedieke naotot 'r de twie jaore teveure bij diekdoorbraoke waor euverstruimp. In 1410 en 1463 krijg Katendrecht mèt twie polder de vörm dee 't veer iewe laank zal hawwe.

Katendrecht bestoont iewelaank es e lendelek ambach. 't Liewedeil vörmde de Katendrechtse polder, mèt e klei stökske bediekde boetegorze. De dörpsbebouwing concentreerde ziech aon d'n ooskant, boe 't rechhoes en de kèrk stoonte, meh strekde ziech ouch euver de ganse zuidkant oet, tot kortbij 't dörp Charlois. 't Ambach Katendrecht waor aon drei kante umgeve door Charlois groondgebeed; in 't noorde grensden 't aon de Nui Maos. Hei gaof 't e poontveer nao Rotterdam (perceizer: nao Cool), wat noe nog besteit (al höbbe de Maostunnel en -brögke de groete verkierskundege functie wel euvergenome).

In 1811, wie Nederland deil oetmaakde vaan 't Frans Keizerriek, woort Katendrecht bij Charlois geveug. In 1816 maakde me dat weer oongedoon. De nui gemeinte Katendrecht kós evels mer 58 jaor bestoon, boenao ze obbenuits oonder Charlois góng valle. In de negentienden iew waor 't dörp in trèk bij rieke Rotterdammers, die hei 'n boeteplaots hadde.

### Koms vaan de have
De ierste haves kaome in de jaore 1880, wie 't dörp nog op Charloise groond laog. De Ierste en Twiede Katendrechtse have (de ierste is intösse gedemp) woorte gegrave veur d'n daan sterk aontrèkkende petroleumhandel. Dit waor allemaol evels zier besjeie bij wat Katendrecht nog te wachte stoont. In 1895 annexeerde Rotterdam de ganse gemeinte Charlois (dus inclusief Katendrecht). Nog datzelfde jaor begós ze mèt 't graove vaan de Rijnhave, noordoostelek vaan Katendrecht, en de Maoshave. Die lèste slokde 't groetste deil vaan de polder op, meh braok ouch door d'n diek. Wat vaan 't dörp euverbleef woort gesloop veur arbeierswoeninge, spoorweegemplaceminte en havenopslaag. 't Restant vaan Katendrecht kaom op e sjiereiland te ligke (dit verklaort de bijnaom *De Kaap*).

Vaan de straote is nog wel get euvergebleve. De Katendrechtse Lagedijk, dee aon de Zuid- en Weskant um de polder heer leep, ligk noe binne de bebouwing vaan 't stadsdeil Charlois (weurt dus neet tot Katendrecht gerekend). Me rijt de Katendrechtse landtong op euver de Brede Hilledijk, dee vreuger in Charlois groondgebeed laog (meh noe zjus wel tot Katendrecht weurt gerekend, umtot heer euver dat sjiereiland löp). In de wiekbebouwing vint me nog de Katendrechtse weg (veurheer straotweeg aon de noordkant vaan de polder), de Rechthuislaan en -straat en de Tolhuislaan en -straat.

### Arbeierswiek

In 1911 waor de ganse nuibouw veerdeg. Katendrecht waor noe e havekerteer, boe euverdaag woort gewèrk en 's nachs ummer mie de prostitutie bleujde. Ouch woort hei väöl gewèd en geheeld. Neve de arbeiers oet Rotterdam zelf zaote hei ouch hiel väöl sjeepslui in boardinghoezer, boe ze wachde tot hunne boot weer voor. In 1911 kaome ouch de ierste Chineze ziech hei vestege. De ierste jaore integreerde ze totaol neet en zörgde ze veur väöl criminaliteit en euverlas (oonder mie door hun opiumgebruuk). Oetzètting bleek evels neet meugelek en väöl reders in de have priffereerde dees gojekoupe arbeiers bove de Nederlandse. Later gónge ze ziech riechte op de verkoup vaan olieneutekeukskes en riechde ze Chinese restaurants in. Nao d'n Twiede Wereldoorlog verplaotse de Rotterdamse 'Chinatown' ziech nao de West-Kruiskade (in 't Aajd Weste).

Probleme mèt criminaliteit, in 't bezunder prostitutie, begóste oet de hand te loupe; 't góng de bewoeners zelf ummer mie dweerszitte. Wie in de jaore 1970 planne kaome veur e groet gereguleerd prostitutiecentrum op Katendrecht, spraok ziech de bevolking daotege oet. Hei-op begós de gemeinte de bordele zjus oet te banne; roond 1980 waor de ganse seksindustrie vaan Katendrecht eweg. Ouch de havearbeid waor intösse zoe good wie verdwene. In de decennia dao-op góng de sanering wijer. De arbeiershoezer woorte neet gesloop meh gerenoveerd, zoetot de wiek zien othentiek aongeziech beheel. D'n aonlègk vaan opebaar greun en 'n wandelprommenaad maakde häör get aontrèkkeleker veur in te woene.

### Börgemeisters
Katendrecht heet in zie kort bestoon es zelfstendege gemeinte e paar börgemeisters gehad. Miestentieds mós 't ziene börgemeister deile mèt Charlois.

### Historische inwoenertalle

;Opmerking
* Genormaliseerd nao 'nen tied vaan tien jaor kump de greuj tösse 1795 en 1830 oet op +18,5%.

;Rillatief oontwikkeling vaan 1830 tot 1869
(*v*1830=100)

                                                
ImageSize  = width:450 height:330                        
PlotArea   = left:40 right:10 top:10 bottom:20            
TimeAxis   = orientation:horizontal                       
AlignBars  = justify                                       
Colors =                                                
  id:gray1 value:gray(0.9)                           
                                                  
DateFormat = yyyy                                 
Period     = from:1830 till:1870                 
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1830
                                    
PlotData =                          
  bar:300 color:gray1 width:1
  from:start till:end
  bar:200 color:gray1
  from:start till:end
  bar:100 color:gray1
  from:start till:end
  bar:0 color:gray1                   
                    
LineData =       
  layer:front   
  points:(40,120)(140,130) color:blue width:1
  points:(140,130)(230,137) color:blue width:1
  points:(230,137)(330,149) color:blue width:1
  points:(330,149)(430,163) color:blue width:1
  points:(40,120)(140,124) color:green width:1
  points:(140,124)(230,157) color:green width:1
  points:(230,157)(330,192) color:green width:1
  points:(330,192)(430,251) color:green width:1


## Waope
De gemeinte Katendrecht woort op 24 december 1817 door d'n Hoege Raod vaan Adel 't volgend waope verliend:

:In zèlver drei dweersbelk vaan lazuur (*blauw*).

Of de awwer hierlekheid Katendrecht dit waope ouch droog, is neet bekind.

## Bronne
*Dit artikel is gooddeils gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Katendrecht&oldid=43044964 dees versie]; wijer informatie kump vaan [[:nl:De Katendrechtsehavens, de St. Janshaven en de Robbenoordse haven]] en [[:nl:Lijst van burgemeesters van Katendrecht]].*

### Rifferenties