open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Europees kampioensjap hierevoetbal

't **Europees kampioensjap [[voetbal|hierevoetbal]]** weurt sinds 1960 alle veer jaor gespäöld door de nationaol voetbalteams aongeslote bij de UEFA. De ierste edities hadde wieneg succes, umtot diverse groete voetballen 't toernooj links lete ligke. De indrunde bestoont toen oet mer veer len. In de jaore 1970 won 't toernooj aon prestiesj en gónge de boonde vaan de UEFA ziech standaard insjrieve. In 1980 woort 't aontal teams vergroet nao ach, in 1996 nao zèstien en in 2016 nao 24. 

De winner vaan 't EK hierevoetbal plaotsde ziech veurheer veur de Confederations Cup, e toernooj wat tösse 1992 en 2017 woort gehawwe.

## Edities
Saint-Denis

**Saint-Denis** is 'n stad in Fraankriek, regio Île-de-France, departemint Seine-Saint-Denis, mèt in 2013 109.343 inwoeners. De stad ligk e paar kilometers noordelek vaan Paries, boe 't 'n echte veurstad (*banlieue*) vaan is, aon 'nen drej in de Seine. Nao Paries zelf en Boulogne-Billancourt is 't de daarde stad vaan de regio.

Saint-Denis zouw in d'n daarden iew zien gestiech door d'n H. Dyonisius dee ziech um aon christenvervolginge te oontkoume in de buurt vaan Lutetia (Paries) vèstegde. Nao häöm is de stad geneump. Sinds zien stiechting bleujde 't ummer in de sjeem vaan Paries. Door zien ligking aon de weeg nao 't noorde woort 't 'n belaankrieke handelsplaots. De kèrk vaan Saint-Denis waor ouch de plaots boe ziech de Frankische keuninge, en later de Franse lete kroene en begraove. Tösse 1793 en 1800 hètde de stad *Franciade*, umtot de naom vaan 'nen heilege neet acceptabel waor veur 't nui regime. Napoleon evels bepaolde in 1806 tot ouch heer en zien opvolgers dao móste weure begrave. In de negentienden iew raakde de plaots zwoer geïndustrialiseerd en greujde ze vas in de stadsbebouwing vaan Paries. In dezen tied verlinksde de stad ouch zier, e perces wat in de jaore 1930 zelfs zouw veure tot de verkezing vaan communistische börgemeisters. Nao d'n Twiede Wereldoorlog kraog de stad 'n multicultureel bevolking, die gooddeils in genegligeerde krottewieke kaom te woene. Dit lieverde de stad gein gooj reputatie op.

Twie gebouwe bepaolde 't aonzien vaan de stad. 't Ierste is de kathedraol vaan Saint-Denis. Neet allein is dit de plaots boe me, wie gezag, de Franse keuninge kroende en begroof, ouch woort 't huieg kèrkgebouw, wat oet d'n twelfden en daartienden iew stamp, gezeen es d'n ierste gotische kèrk op de wereld. Allewijl steit de stad ouch bekind um 't voetbal- en rugbystadion Stade de France, 't groetste vaan Fraankriek. Dit stadion is speciaol gebouwd veur 't WK voetbal vaan 1998 en geit ouch gebruuk weure op 't EK voetbal vaan 2016.
Bordeaux

**Bordeaux** (Occitaans: *Bordèu*) is 'n stad in Fraankriek, regio Aquitaine-Limousin-Poitou-Charentes (kort-eweg Aquitanië), departemint Gironde, aronddissemint Bordeaux, mèt in 2013 243.626 inwoeners. Bordeaux is 't middelpunt vaan 'n vrij groete agglomeratie vaan mie es 870.000 inwoeners, in 't wijer vrij dunbevolk zuidweste vaan Fraankriek. Bordeaux ligk aon de revier de Garonne. In de buurt vint me bosse en moerasse ('t forêt Landaise), meh ouch oetgestrekde wiegerde boe me de wereldbekinde Bordeauxwiene maak. De stad heet Gallische wortele en stoont in de Romeinsen tied bekind es *Burdigala*. In de middeliewe veranderde de naom door volksetymologie in *Bordeu* (Gasconisch)/*Bordelh* (Provençaals)/*Bordeaux* (Frans), mèt de lètterleke beteikenis 'huiske' (cognaot mèt 'bordeel'). 't Waor in dezen tied de hoofstad vaan 't hertogdom Aquitanië, wat langen tied (soms oonder de naom Guyenne, wat gelieksteit aon *Gascogne*) Ingels bezit waor. Sinds 1453 waor 't Frans, meh 't wiedaof gelege Bordeaux leet ziech neet gemekelek in Fraankriek integrere. De stad bleujde op in d'n achtienden iew wie ze 't centrum vaan de koloniaolen handel woort. In en nao de revolutie woort Bordeaux e centrum vaan reactionair verzèt. Twie Franse premiers, Jacques Chaban-Delmas en Alain Juppé, waore nao d'n oorlog börgemeister vaan Bordeaux; Chaban (in naom) zelfs 48 jaor (vaan 1947 tot 1995).
São Paulo

**São Paulo** is de groetste stad vaan Brazilië en de hoofstad vaan de gelieknaomege staot. De bevolking woort in 2014 gesjat (geplot) op 11.967.893; mèt de ganse agglomeratie kump de bevolking op 21 mieljoen oet. Heimèt is 't neet allein de groetste stad vaan Brazilië, meh ouch ein vaan de groetste op de wereld. Veural de economische beteikenis vaan São Paulo is zier groet. De vesteging vaan väöl multinationals vertaolt ziech in 't groet aontal wolkekretsers (oonder mie aon de Avenida Paulista) wat 't stadsgeziech domineert (zuug heineve). Daotössedoor kin me evels nog väöl aw barokgebouwe vinde.

São Paulo geit trök op 't Colégio de São Paulo de Piratininga, e jezuïetecolleesj wat hei in 1554 gestiech woort en aon d'n H. Paulus woort gewijd. Um dat colleesj heer oonstoont e dörpke, São Paulo dos Campos de Piratininga, later aofgekort tot São Paulo. De stiechting vaan 'n Europees dörp tientalle kilometers landinwaarts waor 'n unicum, umtot alle Europese nederzèttinge vaan beteikenis aon zie laoge. Daobij waor Zuid-Brazilië ouch väöl dunner bevolk en minder welvaorend es 't noorde. Pas tegen 't ind vaan de zeventienden iew kaom 't oet zien isolemint. In 1690 woort in 't binneland goud oontdèk, en de koms vaan massa's goudzeukers (*[[bandeirantes]]*) maakde São Paulo, wat op de weeg vaan havestad Santos nao 't binneland laog, intrèssant es woenplaots. Wie later de goudzeukers euvergónge op landbouw, woort de stad 'n belaankrieke merretplaots. Tegen 't ind vaan de negentienden iew kaom de industrie op. Dit trok immigrante vaan euver de ganse wereld aon; hei-aon daank de stad häör diverse populatie mèt oonder aandere Japaneze, Italiaone, Arabere en joede. De industrie en later deenste bleve immigratie aontrèkke, wat rizzelteerde in e groet aontal sloppewieke (*favelas*). De groete economische oongeliekheid heet gezörg veur e zier umvaankriek misdaodprobleem.
Kinetiek

De **kinetiek** is de studie van 't verloup van sjemische reacties innen tied (reactiekinetiek) of van verveursversjiensele (wie diffusie, aafzètting op oppervlakken en katalyse). De kinetiek óngerzeuk zowaal 't macroscopisch verloup van 'n reactie (macrokinetiek) es 't gedetailleerdj verloup vanne aafzunjerlike deilreacties (microkinetiek). In anger wäörd besjeftig de kinetiek zich mitte besjrieving vanne snelheid womit 'n sjemische reactie löp. De kinetiek is 'n óngerdeil vanne fysiosjemie.

De reactiesnelheid hèngk aaf van e groeat aantaal aan factore, wie de concentratie (of activiteit) vanne reactante, de temperatuur, de drök, de ionsterkdje, de verdeilingsgraod, de aanwaezigheid van 'ne katalysator, d'n aanwaezigheid van straoling (wie fotokatalyse en fotosjemie) enne vraog wie wied de reactie oet aevewich is.

Bieje dynamica wuuertj 't begrip kinetiek ouch gebroek. Hiebie besjrief 't de samenhank tösse bewaegingen en krafte, dewiel de kinematica zich besjeftig mitte bewaeging van e lichaam zónger daobie de krafte te betrachte.
Martin van Dijk

**Martin van Dijk** (Emmen, 17 oktoeaber 1946 - Amsterdam, 5 juni 2016) waas 'n Nederlandjse pianis en kómpenis. Hae wón twieë kieër d'n Annie M.G. Schmidt-pries en waas ónger anger de begeleier van cabaretier Hans Dorrestijn.

Nao 'n lang muzikaal karrejaer, die 'm ónger anger veurdje nao de Muskee Band van Harry Muskee ("Cuby" van Cuby and the Blizzards), wirkdje Van Dijk ónger anger mit Purper, Jenny Arean en Adèle Bloemendaal, ieër d'r mit Hans Dorrestijn de pergramma's *Cirkels* (2000), *Het naakte bestaan* (2005) en *Ruïnes* (2007) inne Nederlandjse theaters dieëj.

In 1992 en 1996 woort Van Dijk óngersjeie mitte Annie M.G. Schmidt-pries veur 't bèste theaterleed van 't jaor.

Van Dijk genaot wiejer bekandjheid es de pianis inne tilleviesquiz *[[Met het mes op tafel]]*. In mieërt 2016 woort t'r krank en leet t'r al zien wirkzaamheje ligke. Op 5 juni 2016 stórf t'r op 69-jäörige laeftied.
Orthografie

De **orthografie** van 'n spraok is de algemein vasgelagdje meneer worop me de wäörd van die spraok in sjrif mót stèlle. Ze specificeertj de krekke waeg worop e specifiek sjriefstèlsel wuuertj gebroek veur 'n spraok te sjrieve; wen me mieër es ei sjriefstèlsel veur 'n spraok kèntj, wie bie 't Koerdisch, kónnen 't 's ouch mieëder orthografieje zeen. 't Waord "orthografie" is aafgelèdj gewaore van 't Aadgrieks: ὀρθός *orthós* ("krek") en γράφειν *gráphein* ("wie te sjrieve"). Orthografie is get anges es typografie. Bie 't litste geit 't euvere vórmgaeving (littertyp, zètting), dewiel orthografie euvere spèlling en interpunksje geit.

Orthografie besjrief of definieertj 't stèl aan symbole (grafeme of diakritische teikes) die waere gebroek enne regelen euver wie me die symbole mót sjrieve. Aafhengendj vanne aerd van 't sjriefstèlsel kónne dees regele laesteikes, spèlwies en houflitterbroek ómsloete. 

In inkel vel kan 'n spraok mit ei sjriefstèlsel toch twieë orthografieje höbbe. E veurbild hievan is 't Ingels. 't Amerikaans en 't Brits Ingels höbbe namelik bei häör eige sjrifwies, meh broeke waal bei 't Letiens alfabèt. Dink hiebie aan versjille wie *harbor* (Amerikaans) en *harbour* (Brits).
Lille

**Lille**, in Vlaondere gemeinelek **Rijsel** geneump, is 'n groete stad in 't noorde vaan Fraankriek, in de regio Nord-Pas de Calais, 't departemint Nord en 't arrondissemint Lille. Bij de volkstèlling vaan 2013 had de stad 231.491 inwoeners; mèt de veurstei debij (Roubaix, Toerkonje, Villeneuve-d'Ascq) is 't zelfs de veerde stad vaan Fraankriek. Me kin nao gelaank me rekent de agglomeratie vaan Lille tot in 't Belsj laote doorloupe. De stad heet 'n groete beteikenis es industrieel, meh ouch es cultureel centrum.

Lille daank zoewel ziene Franse en ziene Nederlandse naom aon 'n eiland in de Deule (Aajdfrans: *L'Isle*, Middeliews Vlaoms: *Ter Isel* > *Rysel*). de stad weurt in d'n èlfden iew veur 't iers geneump. Mesjiens daank ze häör bestoon aon graof Boudewijn V vaan Vlaondere, dee ziech hei vestegde. In deen tied laog de taolgrens oongeveer hei; de stad zal in 't begin twietaoleg zien gewees. Later evels weurt hei veural Frans gesproke, allewel tot de stad wel bij 't graofsjap Vlaondere huurt; 't is feitelek de hoofplaots vaan Waals-Vlaondere. Es zoedaoneg góng 't later euver in Bourgondische, Habsbörgse en Spaonse han. Es Lowie XIV vaan Fraankriek perbeert Vlaondere in te lieve, lök 't häöm allein 't zuie te pakke, wat häöm in 't Verdraag vaan Aoke weurt touwgekind. Sindsdeen is ouch Lille Frans bezit. In de negentienden iew kump hei de textielindustrie op. De prizzedent en groondlègker vaan 't allewijl, nao-oorlogs Fraankriek - Charles de Gaulle - waor hei gebore in 1890.

In Lille vint me e groet aontal proonkvol gebouwe, boe-oonder väöl Vlaamse gotiek en renaissance, meh veural ouch väöl negentienden-iewse gebouwe. Lille heet ouch häör stömpel gedrök op aander belaangrieke oontwikkelinge in de renaissance, wie de renaissancemeziek. Väöl belaangrieke Vlaomse kompeniste koume hei vaandan of höbbe hei gehojs, wie de zèstienden iewer Nicolas Gombert. Wijer kint de stad 'n aontal musea.
Biodiversiteit

**Biodiversiteit**, **biologische diversiteit** of **saortriekdóm** is de versjeienheid van laevesvörm oppe aerd en 't gans spectrum van gene, saorte, ecosysteme en landjsjappe. Hie-ónger valle dus hièl väöl saorte aan plantje, dere en anger organisme. Biodiversiteit is aevel väöl mièr es det. Ouch ómvatj 't de genetische wusjelwirking tösse saorte, versjeienheje binne saorte, diversiteit van verwantje saorte en de interaksjes daotösse, en ouch ecologische procèsse. Biodiversiteit kump de netuur te gooj wen versteuringe optraeje in ecosysteme. Door 'n groate geenpool kinne dees opgevange waere. Ouch speeltj ze 'n ónmisbaar rol in de vörming, besjurming en instandjhaojing van gróndj, de regulering van 't klimaat en de instandjhaojing van ecologische procèsse en laevesóngerhaojendje stèlsele. 

## Zuuch ouch
* Populatie (biologie)
Ecostèlsel

'n **Ecostèlsel** of **ecosysteem** besteit oet alle organisme inne bestump gebeed en de laefómgaeving van die organisme. Hiemit kan me doele op 'ne bósj, mer ouch op de aerd in zie gehièl. 'n Houftuup ecostèlsel neump me e bioam. Dit kan me den wiejer óngerverdeile in bitoape. Veurbiljer van bioame zint d'n oceaan, 't troapisch raengerwaad en de weusdje. De studie worónger ecostèlsele valle hètj de ecologie.

Ecostèlsel hèltj in det e dynamisch complex van laevesgemeinsjappe, gevörmp oet plantje, dere en micro-organisme, same mit häör neet-laevendje ómgaeving 'n óngerling wusjelwirking höbbe en 'n functioneel einheid vörme.

't Begrip "ecostèlsel" is nej-verwantj aan anger begrippe oet de biologie en ecologie, worónger biodiversiteit en populatie.
Nice

**Nice** (Occitaans: *Nissa*, Italiaans: *Nizza*) is 'n stad in Fraankriek, in de regio Provence-Alpes-Côte-d'Azur, 't departemint Alpes-Maritimes en 't arrondissemint Nice. Vaan de lèste twie is 't de hoofplaots. De gemeinte mit 71,92 km² en had in 2013 342.295 inwoeners. De stad ligk aon de Azuurkös (Côte d'Azur) op inkel kilometers vaan Monaco en zoe'n twinteg kilometer vaan d'n Italiaanse grens. 't Klimaot trèk sinds jaor en daag väöl strandtoerisme nao de stad. Taol en cultuur doen zier Italiaons aon; 't Occitaans dialek vaan de stad steit kort bij 't Ligurisch en de aw binnestad kint väöl ing getskes mèt witte hoezer en sjoen renaissancearsjitectuur. De stad weurt evels veural gedomineerd door gebouwe oet 't fin de siècle en d'n twintegsten iew, die hei nao de koms vaan 't massatoerisme zien gebouwd.

Nice woort in de vierden iew veur Christus es Griekse kolonie gestiech oonder de naom *Nikaia*, nao de Griekse godin Nikè. In 154 veur Christus vele de Romeine Nicaea binne, die 't bij hun riek veugde. Nicaea en umgeving woorte, aanders es vaandaog d'n daag, geografisch tot Italië gerekend. Ouch in de middeliewe en laank daonao bleef dat zoe. In de vreug middeliewe vèlt de stad achterein oonder 't riek vaan de Oosgote, 't Oosromeins Riek, 't riek vaan de Longobarde, 't Frankisch Riek en 't Heileg Roems Riek, um ziech in 1108 es rippubliek oonaofhenkelek te verklaore. Nao zwoer gevechte kump Nice dezelfden iew nog oonder Provençaals bewind, welk gebeed later euvergeit in 't hertogdom Savoye. Deze staot geit in 1820 op in 't keuninkriek Sardinië. Nao 't korte oonderbreking oonder Napoleon blijf Nice in Sardijnse han, tot 't in 1860 door Fraankriek weurt geannexeerd. Oonder Frans bewind kump 't massatoerisme op gaank. In d'n Twiede Wereldoorlog weurt Nice door fascistisch Italië bezat. In augustus 1944 maak de stad 'n Amerikaans bombardemint door.

De stad woort op 14 juli 2016 getroffe door 'nen terroristischen aonslaag mèt 'n vrachwage, boebij 86 lui storve.
Populatie (biologie)

'n **Populatie** is 'n groep organisme van dezelfdje saort die neet in tied of plaats vanein zint gesjeie en dus (theoretisch) mit einanger kinne veurtplantje.

De gruèdje van 'n populatie varieertj in de loup van d'n tied, mer liek op de langen doer rónjelóm e bestump aevewich te sjoegkele. De populatiegruèdje hèngk aaf van:
* de vröchbaarheid en gebaortes: 't aantal naokómmelinge of eier de vrouwelik individu;
* de mortaliteit: de aafnaam van 't aantal individue in 'n tiedseinheid door sturfdje;
* de migratie: de oetwusjeling van individue tösse populaties van 'n saort; ónger te verdeilen in:
** immigratie: 't zich vestige in 'n populatie in 'n anger gebeed;
** emigratie: 't zich vestige oet 'n populatie in 'n anger gebeed.

Väöl van dees factore zint aafhenkelik van de populatiedichheid en waere gereguleerdj door biotische factore, wie 't dao-zeen van aete, jagendje dere en 't veurkómme van krenkdjes en van abiotische factore, wie de minimum- en maximumtemperatuur, raengerval en doer van de snieëbedèkking.

## Zuuch ouch
* Bevölking
Landjsjap

E **landjsjap** is e gebied det 'ne culturelen of ecologische samenhank haet en 'n eige gehieël vörmp det zich óngersjèdj vanne ómligkendje gebiede. E landjsjap kan mit naam cultureel apaart zeen, wie 't Baskelandj in Spanje, of juus op netuurlik gebied apaart zeen, wie 't Sahara-landjsjap of de Himalaya. Inne meiste vel zal aevel 'n kómbinaasje van bei 't landjsjap vörme. Den is 't e rizzeltaot vanne kónstante wusselwirking tösse miensjelike activiteiten en ecologische percèsse. Miense maken 't landjsjap zoea det 't aan häör laevesbeheufdje, die waere bepaoldj door laefwies en technologie, vóldeit. Dit is ouch aafhenkelik vanne eigesjap van 't betróffe gebied. Daodoor guuef 't väöl versjillige saorten aan landjsjappe die edert häör eigen identiteit drage. Hiedoor haet e landjsjap ouch beteikenis es e gemeinsjappelik, cultureel irfgood. Landjsjappe óntwikkele zich en verangere mitte cultuur mit.

Landjsjappe guuef 't in versjillige gruuedjes. Sómmige gebiede zeen euver lang aafstenj betrèkkelik monotoom en kónne waere gezeen es ei landjsjap, wie Antarctica, de Siberischen toendra of de oetgestrèkdje weusdjes (Sahara, steppelandjsjap in Mongolië en zo wiejer).

Saere kóms vanne ruumdjevaart sprèk me ouch euver landjsjappe boete de aerd óm, wie 't maonlandjsjap of 't Marslandjsjap.

Landjsjappe spelen ouch döks 'n wichtige rol inne sjiljerkóns.
Toulouse

**Toulouse** (Occitaans: *Tolosa*) is 'n stad in 't zuie vaan Fraankriek, in de regio Languedoc-Roussillon-Midi-Pyrénées, 't departemint Haute-Garonne en 't arrondissemint Toulouse. Vaan de lèste twie is 't de hoofplaots. De gemeinte Toulouse mit 118,30 km² en had in 2013 458.298 inwoeners. Toulouse ligk aon de Garonne en aon 't Canal du Midi (sinds 1996 Wereldèrfgood). De arsjitectuur is typisch veur 't binneland vaan Zuid-Fraankriek; de väöl gebouwe mèt brikke vaan terracotta gaove de stad de bijnaom *ville rose*.

Toulouse oontstoont in de Gallischen tied es *Tolosa*. Oonder Romeins bewind woort de stad e belaankriek centrum vaan handel en bestuur (prefectuur vaan Narbona). In 250 störf hei d'n H. Saturninus, d'n ierste bisjop vaan Toulouse, de marteldoed; heer is allewijl petroenheilege vaan de stad. In 721 weurt de stad zoonder succes belegerd door de moslims, die ziech daonao achter de Pyreneeë tröktrèkke. Toulouse weurt dezelfden iew de hoofplaots vaan 't graofsjap vaan Toulouse, 'ne vazalstaot dee de koumende iewe 'n groete maot vaan oonaofhenkelekheid wèt te bewoere. Pas in d'n daartienden iew kump dao 'n ind aon es de Franse keuning 't gebeed oonder de naom Languedoc direk oonder zie bewind krijg. In deen iew kump ouch 't katharisme op (wat weer hel weurt neergeslage) en kump hei 'n universiteit. In d'n twintegsten iew woort de stad veural bekind es centrum veur loch- en ruimtevaartindustrie.
Lens (Fraankriek)

**Lens** (Picardisch: *Linse*) is 'n stad in Fraankriek, in de regio Nord-Pas de Calais-Picardie, 't departemint Pas-de-Calais en 't arrondissemint Lens, boevaan 't de hoofplaots is. De gemeinte heet 'n oppervlaakde vaan 11,70 km² en had in 2013 31.647 inwoeners. De stad vörmp 'n agglomeratie mèt Douai (Dowaai) en ligk ouch neet wied vaan Arras (Atrecht). Lens, vaanajds gelege in 't graofsjap Vlaondere (en wel in Waals-Vlaondere, wat vaanajds al Frans/Picardischtaoleg waor), kraog in d'n daartienden iew stadsrechte meh woort in 1303 door de Vlaomse legers verweus. Wie de res vaan Frans Vlaondere zouw Lens in 1659 oonder de Franse kroen koume. De stad bleef e besjeie bestoon hawwe tot in 1849 kole woorte oontdèk. Heidoor zouw de stad vaan nog gein dreidoezend nao mie es 30.000 inwoeners greuje. Me kin in de umgeving nog väöl typische huip vinde vaan losgekapde stein oet de kojle.
Saint-Étienne

**Saint-Étienne** (Francoprovençaals: *Sant-Etiève*) is 'n stad in Fraankriek, in de regio Auvergne-Rhône-Alpes, 't departemint Loire en 't arrondissemint Saint-Étienne. Vaan de lèste twie is 't de hoofplaots. De gemeinte Saint-Étienne mit 79,97 km² en had in 2013 172.023 inwoeners. Saint-Étienne ligk aon de rand vaan 't Centraol Massief op 'n oetgebreid kolebèd, hei aofgezat in 't nao de stad geneump stephanien, de lèste etage in 't Carboon. De stad heet 'n belaankrieke regionaol functie meh steit in de sjeem vaan Lyon, wat hei op 50 kilometer noordoostelek vaan ligk. Oondaanks zien lang historie heet de stad rillatief wieneg gebouwe awwer es de negentienden iew. Wijer is Saint-Étienne bekind um zien voetbalclub AS Saint-Étienne.

Saint-Étienne sjijnt te zien gestiech in de vreug middeliewe en hètde vaanajds *Saint-Étienne-de-Furan*, nao 't revierke de Furan ('n zijtak vaan de Loire) boe de plaots aon ligk. De plaots veel bestuurlek iewelaank oonder Saint-Priest-en-Jarez. 't Hoort achterein bij 't aartsbisdom Jarez en 't graofsjap Forez. In de periferie vaan zoewel Fraankriek es 't Heileg Roems Riek kós ze ziech good oontwikkele. Nao 'nen trökval in d'n Hoonderdjaoregen Oorlog bleujde de stad weer besjeie op. In 1793 woort de stad losgemaak vaan Saint-Pierre-en0Jarez, en um ideologische reies umgeduip tot *Armes* (dit lèste woort in 1801 weer oongedoon gemaak). D'n echte greuj kaom pas in de negentienden iew, wie de winning vaan kole industrieel woort aongepak. Wie in de jaore zèsteg en zeventeg de kjole touwgonge en de industrie in de probleme kaom, verermde de stad en leep ze leeg. De politiek heet dao tot op d'n daag vaan vaandaog nog gei good antwoord op kinne vinde, al is de krimp intösse wel droet.
Meuleveld (Venlo)

**Meuleveld** is 'n villawiek det behuurt tót 't dörp Houblierik in de Naord-Limburgse gemeinte Venlo. De wiek haet 740 inwoeëners en 'n oppervlekde va 47ha, waovan 43ha lank. 42% van de inwoeëners is alder es 65 jäöre. De wiek wuurt in wiezerszin begrens door de Baarlosestraot in 't naordwèste, d'n A73 in 't naordoëste, de baemde van de Maas in 't zuudoëste en de Meulekampwaeg in 't zuudwèste.

## Geschiedenis
De naam geit truuk nao 'n meule, dae in 'n veld stóng beej de Springbaek, kórt beej wao zie oetkam in de Maas. Lang waar Meuleveld ouk 'n agrarisch gebeed, mit vuuel landboewgrónk en glastuinboew. Me kint 't agrarische verlede ouk zeen aan de alder hoezer (dök kleine häöf) die me tösse de nuuj in zeet. Die hoezer kint me veural vinge aan de Caeserlaan, de Meuleveldlaan en ein deil van de Zalzerskampwaeg. In 1975 begós de aanboew van de villawiek. 't Ierste deil woort opgelaeverd in detzèlfde jaor, en 't twieëde deil waar tösse 1978 en 1980 vaerdig. Rónk 2005 woorte op 'n veurmalig terrein van 't transportbedrief Beeren nog 22 hoezer debeej geboewd. De straote in Meuleveld zeen dök verneump Romeinse schrievers en dichters. Óngevaer op de plek wao Houblierik laog, laog ouk de Romeinse nederzetting Blariacum, wao zoeëwèl Blierik es Houblierik nao zeen verneump.

## Ruumtelike inrichting
De wiek is ruum opgezet, mit rume hoezer, veural van twië-ónger-ein-kap type. De hoezer aan de Maas zeen get groeëter es in de res van de wiek. Wiejer zeen dao dreej saorte straote. De brei straote mit aan bei ziej eike of lindebuim, de ziejstraote mit klinkers mit aan ein ziej buim en de *woeënerve*. Centraal in de wiek leejt ein park. Wiejer zeen d'r gein veurzieninge. 

## Externe link
*Gedetailleerde gegaeves euver de wiek
*Informatie euver de watermeule
Eige gool

'nen **Eige goal** is bij teamsporte wie voetbal, handbal of hockey 'ne goal dee door de verdeidegende partij in 't eige doel weurt gewèrk. Normaal gezeen geit dit bij oongelök. 'ne Goal weurt es eige goal gerekend es de bal door de actie vaan de verdeideger in 't doel kump, en dus zoonder wijer ingriepe neet zouw zien gevalle.

Eige gole kinne op versjèllende menere valle. 'ne Speuler kin de bal verkierd rake es 'r de bedoeling heet 'm neve te wèrke, 't kin um 'ne mislökde trökspäölbal goon (d.w.z. eine dee door de keeper weurt gemis) of de verdeideger kin de bal gans bij oongelök rake (dèks zoonder 'm te zien koume).

Es gevolg vaan de veurdeilregel kinne eige gole ouch weure gemaak door 'ne speuler dee de regele euvertrejt. In 't voetbal kin 'nen eige goal beveurbeeld weure gemaak mèt de han: zouw 'ne sjeidsrechter dat doelpunt aofkäöre en 'ne vrijen trap of 'n penantie geve, daan zouw heer de aonvallende partij benaodeile.
Kobe

**Kobe** (神戸市, *Kōbe-shi*) is ing sjtad i Japan en geliek óch de hoofsjtad va de prefectuur Hyogo. 't Is doaneëve de wichtigste havesjtad va de regio Kansai, zuudwestelig op 't eilank Honshu en de sjtad maak deel oet va de agglomeratie Osaka-Kobe-Kyoto. Op 1 februari 2016 telde de sjtad 1.537.418 lüj op e oppervlaak va 552,23 km², wat 'n gemiddelde deechde guëf van 2.784 lüj je kilometer. I g'n sjtad wuëne mieë as 45.000 boetelengesj oet mieë as hóngerd leng. De sjtad sjteet óch bekank um de eëdssjok va Kobe in 1995. E Bekank boewwirk is de Akashi-Kaikyobruk. Dees hangbruk die ge-öapend woeëd in 1998, hat mit 1.990 meter de langste uëversjpanning van alle brukke op d'r eëd.

## Ligging

De sjtad Kobe litt aa d'r Bóch van Osaka, 't oeëstelige deel va de Japanse Binnezieë. Kobe litt same mit de sjteëj Akashi in 't weste en Ashiya in 't oeëste op e sjmal sjtök lank van ungeveër twieë bis zeëve kilometer breë. Hei wuënt bekans jieëker minsj. Drèk t'n noarde litt 't Rokkō-gebirgde mit toppe va bis 931 meter hoeëg. Vaweënge tekót aa ruumte, woeëde óch mieërdere eilang opgesjpoate. De lóchhave va Kobe litt beivuurbild op zoeën kunsmieësig eilank.

## Gesjichde
De gesjichde va Kobe geet truuk bis i de achste ieëw, toen 't is untsjtange as have. De have hat zich durch zinge gunstige ligging sjnel untwikkeld en woeëd inne va de wichtigste haves va Japan. Óch handelssjeper oet Sjina vore hei riggelmieësig op aaf. In 1180 woar de sjtad vuur vieëf maande de hoofsjtad va Japan. Generaal Taira no Kiyomori sjtuëde zinge klingzoeën, d'r keizer Antoku, noa Fukuhara. 't Gaf toen óch dök militaire conflicte tusje versjillige ivlódrieke clans, wie de Taira en Minamoto.

Unger drök va de VS hat Kobe zinge haves in 1868 ge-öapend vuur de internationale handel. Heidurch woeëd Kobe internationaal gezieë 'n wichtige have. In dees tieëd untsjtange óch de boetelengse gemeensjappe, mitnaam Amerikane en Europeane, die zich vuurnamelig vestigde in 't distrik Kitano. In 1889 woeëd de moderne sjtad gesjtich. I d'r Twieëde Weltkreeg góng 't aatal iwuënesj hel truuk: noa zoeën 300.000. Mieë as 6.300 lüj kame um, 15.300 rakde gewond en mieë as 450.000 rakde daakloeës bei de Amerikaanse bombardemente en 57% van 't sjtadsgebeed woeëd verweus. Noa d'r kreeg greujde de sjtad obbenüts hel, óch in iwuënertal. 

## Culinair
De sjtad sjteet óch bekank um 't zieër exclusieve Kobe-beef. Óch kint de sjtad 'n traditie van 't broewe va sake, ing aat va rieëswien.

## Extern link

*www.city.kobe.lg.jp, op Japans (me kint op de site óch op Ingelsj umsjakele)

## Brón
*Dit attikel baseert zich op 't corresponderend Nederlandssjproakig attikel, [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kobe&oldid=45458596 en waal i dees versie]. E deel oet de teks is va de [https://de.wikipedia.org/wiki/K%C5%8Dbe#Geschichte Dütsje Wikipedia (köpke: *Geschichte*)].*
Gyros

**Gyros** (Greeksj: *γύρος*, *jíros*) is van oersjprung e Greeksj vleesjgerech, dat noe dökker as fastfoodgerech gegeëte weëd. 't Besjteet oet dunne sjtaafkes gemarineerd verkesvleesj dat langzaam gegrild weëd aan 'n groeëte sjpies. Sóms weëd gyros óch gemaak va rindvleesj, kalf, lam of kip. 't Gerech hat vöal voet va shoarma en 't Mexicaanse gerech taco al pastor. Alle drei de gerechte sjtamme aaf van 't Turkse döner kebab, dat in de negetieënde ieëw i de sjtad Bursa oetgevonge woeëd. 

I Grekelank eët me gyros in e pitabruëdsje mit pleksjkes tomate, kumkommer, krumpere, öllich en get yoghurt of tzatziki. I Wes-Europa weëd 't gerech dökker gecombineerd mit friete. 


Plaetje:Plate_with_Gyros_Vegetables.jpg|Gyros mit friete en salade
Plaetje:Gyros.jpg|E pitabruëdsje mit gyros
Confederations Cup

De **FIFA Confederations Cup** waor e voetbaltoernooj wat miestens um de veer jaor, in juni/juli ei jaor veur 't WK voetbal, door de FIFA woort georganiseerd in 't land boe dat WK zouw goon plaotsvinde. Deilnummers waore de kampioene vaan alle zès de continentaol voetbalfederaties (d'n UEFA veur Europa, de AFC veur Azië, de CAF veur Afrika, de CONCACAF veur Noord-Amerika, de CONMEBOL veur Zuid-Amerika en de OCF veur Oceanië; vaandao de naom), plus de regerende wereldkampioen en 't gasland. Wienie de lèste twie mètein en/of mèt ein vaan de continentaol kampioene samevele, kaome de verlerend finaliste in aonmerking. 't Toernooj deende boete commercieel en sportief doele zeker ouch es tes veur 't aonkoumend Wereldkampioensjap, um eventueel praktische probleme mèt de stadions of aander zakes mer op tied te kinne oontdèkke.

De Confederations Cup kaom voort oet de Keuning Fahd-beker, in 1992 door keuning Fahd vaan Saoedi-Arabië georganiseerd. De naom *Confederations Cup* woort in 1997 veur 't iers gebruuk. Mèt de editie vaan 2001, wie Japan en Zuid-Korea gaslen waore, woort veur 't iers d'n opzat vaan veurbereiingstoernooj op eige bojem. Nao 2005 deeg me dat neet aanders mie. D'n huiege kampioen is Brazilië, wat in 2013 in eige land de veerden titel pakde. Dit land is mèt veer titels ouch recordhawwer.

Veur 't WK vaan 2022, te hawwe in Qatar, besloot me gein Confederations Cup te organisere. Dit heel verband mèt e groet aontal praktische probleme. Oetindelek woort beslote 't toernooj definitief te stoppe. In ziene plaots kump vaanaof 2021 't Wereldkampioensjap hierevoetbal veur clubteams.

## Edities
*N.B.: De ierste twie edities stoonte bekind es de 'Keuning Fahd-beker.' *

## Rifferenties
Neet-erkinde staot

'ne **Neet-erkinde staot** is 'ne staot oetgerope door 'n regering die de soevereiniteit euver e bepaold gebeed opeis meh in dee claim neet weurt gesteund door de regeringe vaan aander len. Me sprik in 't bezunder vaan neet-erkinde staote wienie de regering de facto wel de mach heet euver häör land, of e groet deil daovaan.

Erkinning vaan staote is e kernbegrip in 't internationaol rech. Euver 't algemein erkinne len oonderein hun territoriaol integriteit, aofgezeen vaan sommege grensdispute. Intösse zien ouch alle erkinde len aongeslote bij de Vereinegde Naties; me kin zègke lidmaotsjap vaan de VN gelt es maotstaaf of e land al of neet algemein erkind is. (Oetzundering is Vaticaanstad, wat allein woernummersstatus heet.) Wienie e landsdeil ziech, miestal mèt geweld, aofsjeit, zal de internationaol gemeinsjap dat neet erkinne. Geit e land wel tot erkinning euver, daan is dat dèks um ideologische of geopolitieke rejes.

Sommege len oonderhawwe informeel diplomatieke ban mèt len die ze neet officieel erkinne. Zoe höbbe väöl len 'n missie op Taiwan, meh gein ambassade, umtot me daoveur de Rippubliek China moot erkinne en de Volksrippubliek China es illegitiem moot aofdoen.

## VN-staote die neet door edereine weure erkind
De volgende len weure door de mieste aander len erkind, meh laank neet allemaol.

## Neet-VN-staote die door sommege VN-leie weure erkind

## Neet-VN-staote die ziech allein oonderein erkinne
Ali Raymi

**Ali Raymi** (Mekka, 7 december 1973 - Sana'a, Jemen 23 Mei 2015), woar 'ne Jemenitischen bokser. 'r Is vermeudelig gesjtorve bei e bombardement durch Saoedische gevechsvleegtoeger i d'r Jemenitischen burgerkreeg. Nag e joar devuur won 'r 'n gole medaille en woeëd doamit weltkampioen bokse. 


Plaetje:Colonel-Ali-Raymi.jpg|Kolonel Ali Raymi (2015)


## Externe links

* www.yemenboxingfederation.com
* www.fightnews.com

## Referenties
Björn Kuipers

**Björn Kuipers** (Oldenzaal, 28 miert 1973) is 'ne veurmaolege Nederlandse voetbalsjeidsrechter. In 't daogeleks leve is heer filiaolmanager bij 'ne supermerret. Heer floot zoewel wedstrije in 't Nederlands profvoetbal es groete internationaol toernoje.

## Carrièr
Kuipers woort in 2009 gepromoveerd nao de hoegste klas in de UEFA. Heer had toen al vrundsjappeleke wèdstrije en kwalificatiematches geflote. Zie debuut op e groet toernooj waor in 2012 bij 't Europees kampioensjap in Pole en Oekraïne. Heer floot dao-in twie duels in de grópsfaas. In 2013 stèlde me häöm aon es hoofsjeidsrechter in finaal vaan de Europa League. 't Jaor dao-op mós heer ouch de finaal vaan de Champions League fluite, en woort heer aon 't werk gezat op 't Wereldkampioensjap, boe heer drei grópsduels leide. Ouch op 't EK vaan 2016 waor heer presint, zoe good wie op 't WK vaan 2018. Op dat lèste toernooj maakde heer indrök en woort heer veur diverse belaankrieke knock-outmatche ingezat. De finaal flötde heer evels neet; dao waor heer mer veerden official.

Ouch op 't EK vaan 2021 maakden 'r indrök; hei had 'r wel de ier 't finaal te leie. Vaan te väöre had 'r al gezag tot 'r dat jaor zouw oetsjeie es sjeidsrechter veur profmatche. De lèste match deen 'r floot waor dee um de Johan Cruijfsjaol op 7 augustus vaan dat jaor.

## Bron
*Dit artikel is gebaseerd op, meh neet vertaold oet, 't corresponderend Nederlandstaoleg artikel, en wel in [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Bj%C3%B6rn_Kuipers&oldid=46931192 dees versie].*
Boleberg

**Boleberg** (Nederlands: *Bolenberg*) is 'n wiek in Belvend in de gemeinte Venlo. De relatief nuuj wiek ligk ingeklemp tösse 't dörp en de A73. 't Is e greun en landelik gebeed. De wiek haet tieën inwoeëners.

## Naamgaeving
De naam *Boleberg* geit truuk op e landgood det vanaaf 1726 gedocumenteerd waar es *Aen den Bollenbergh*. Dinkelik haet de topografische naam get te make mit 'nen heuvel (*< bol*). Det is good meugelik, want aan de Maas, neet wied van 't landgood, ligke reveerdune. De naam *Bolleberg* kump ouch veur beej Pötbrook.

## Gesjiedenis
Landgood Boleberg woort in de achtieënde ieëw versjillende kiere verkoch. In 1726, wie de naam veur 't iers in e officieel document woort vermeld, woort 't grónksjtök door 'n zekere familie Janssen te koup aangebaoje, veur de *mater familias* (de aadste moder van 't gezin) te verzörge. In 1740 woort 't nog ens verkoch door de eigenaresse aan eure zjwaoger. In dees verkoupakte sjtóng det 't landgood dreej Gelderse mörge groeët waar en beej *Belfelt* huurde.

## Extern linke
*Toponieme van Belfeld

## Brón(ne)
Lies vaan hiere en prinse vaan Monaco

De stadsstaot Monaco is 'n monarchie mèt 'ne prins aon 't hoof. Dit is al zoe sinds 1612; daoveur waor 't 'n hierlekheid. Sinds mier es 700 jaor weurt 't stäötsje bestuur door 't hoes Grimaldi, 'n tak vaan de Welfe. Tösse door heet 't e paar oonderbrekinge gegeve mèt rippublikeins bewind of annexatie door 'nen aandere staot.

## Bron
*Dees lies is euvergenome vaan 't corresponderend Ingelstaoleg artikel, en wel in [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_rulers_of_Monaco&oldid=720532611 dees versie].*
UEFA

De **UEFA** (Ingels: *Union of European Football Associations*) is 't verband vaan lendeleke voetbalboonde oet Europa. Heibij hure beveurbeeld de Nederlandse (KNVB) en Belzje boond (KBVB). Ouch len die historisch-cultureel mèt Europa verboonde zien meh eigelek in Azië ligke, hure debij. De UEFA reguleert Europees clubvoetbal (Champions League, Europa League en Europees vrouwluivoetbal) en 't Europees kampioensjap hiere- en damesvoetbal (zoewie diverse jäög- en aspirantetoernoje). Sinds 't sezoen 2018/19 organiseert de UEFA ouch de UEFA Nations League.

De UEFA woort op 15 juni 1954 opgeriech in Basel en had aonvenkelek 25 leie. Dat aontal is door de jaore heer gestege tot 55 anno 2016.

## Leie
Bij de UEFA zien aongeslote:
* Alle len vaan Europa, boete de allerkleinste;
* De veer deilstaote vaan 't Vereineg Keuninkriek;
* Bepaolde euverziese gebeedsdeile mèt väöl otonomie;
* Len in Azië die politiek, cultureel of historisch zijlings bij Europa zien betrokke;
* Kosovo, e betwis land.

;Opmerkinge
* De Russische boond woort in 1954 lid es de boond vaan de Sovjet-Unie. D'n Tsjechische boond kump voort oet de Tsjecho-Slowaakse boond; dit verklaort 't jaor vaan touwtrejjing.

Neet aongeslote zien Monaco en Vaticaanstad. In dees stadsstaote is gein plaots veur genóg clubs um 'n nationaol competitie op te zètte. Wel höbbe bei len oonofficieel hierenèlftalle, en kint Monaco 'n voetbalclub, AS Monaco, die (hoeg) in de Franse competitie späölt.
Frans hierevoetbalèlftal

't **Frans hierevoetbalèltal**, bijgenaomp *Les Bleus* ('de blauwe') is e voetbalteam wat Fraankriek vertrejt op internationaol wèdstrije. 't Weurt gereguleerd door de Féderation française de football (FFF). In juni 2016 steit 't team 17e op de wereldraanklies; 't heet ouch ierste gestande. Fraankriek is e groet voetballand, meh de groetste successe heet 't land rillatief recint behaold.

## Historie
't Frans voetbalèlftal woort in 1904 geformeerd, roond d'n tied tot de FIFA woort opgeriech. D'n ierste wèdstrijd waor 1 mei dat jaor tegen 't Belsj en indegde in 3-3. De sport kaom mer laankzaam op, umtot 't fietsrenne alle aondach nao ziech touwtrok en ouch de twie soorte rugby geduchte concurrente zouwe weure. Toch deeg 't èlftal mèt aon 't ierste WK voetbal, in Uruguay, boe 't oonder mie wis te winne vaan Mexico. In 1938 organiseerde 't land zelf 't WK.

In de jaore 1950 späölde de ierste *gouwe generatie* vaan Franse voetballers. 't Land orginaseerde in 1960 ouch 't ierste Europees kampioensjap. Toch góng 't voetbal in 't land achteroet. 't Nationaol èlftal wis ziech dèks neet te plaotse veur EK's en WK's en als ze die wel haolde, kaome ze neet door de grópsfaas. 'n Opleving kaom begin jaore 1980, mèt de wins vaan 't EK in 1984 (op eige bojem) en twie kier de haaf finaol op 't WK vaan 1982 en 1986.

Nao 'ne nuien trökval - op de WK's vaan 1990 en 1994 oontbraoke Les Bleus weer - kaom in 1998 gans oonverwach e groet succes: in eige land woorte ze wereldkampioen. Dit succes heel Fraankriek vas: 't land woort twie jaor later ouch Europees kampioen. Sindsdeen is 't succes wisselend gewees; in 2006 waore ze nog verlerend finalis. Op naovolgende toernoje maakde ze minder indrök. Op 't EK vaan 2016, gehawwe in eige land, woorte ze oonverwach twiede. Dees prestatie kraog e vervolg op 't WK vaan 2018, boe 't land zienen twiede wereldtitel pakde. Nao e minder optrejje op 't EK vaan 2021, boe-in 't team al in de achste finaol woort oetgesjakeld, haolde Fraankriek op 't WK vaan 2022 in Qatar de twiede plaots. Oetindelek waor Argentinië in de finaol te sterk. Groete staar vaan de Franse op dit WK waor Kylian Mbappé. Ouch in de kwalificatie veur 't EK vaan 2024 maakde Fraankriek indrök, zeker wie 't in november 2023 Gibraltar mèt 'nen historische 14-0 versloog.
Rugby

**Rugby** is de naom vaan twie ing verwante balsporte:

* rugby union, mèt 15 speulers, in Nederland en 't Belsj wiedoet de mies gespäölde variant;
** rugby sevens, mèt dezelfde spelregele meh 7 speulers;
* rugby league, mèt 13 speulers

Wijers is 't de naom vaan de volgende plaotse:
* Rugby (Ingeland), 'n plaots in Warwickshire, Ingeland
* Rugby (Australië), 'n plaots in New South Wales, Australië
* Rugby (Indiana)
* Rugby (North Dakota)
* Rugby (Tennessee)
* Rugby (Virginia)
* Rugby Junction in Wisconsin

En vaan e meziekstök:
* *[[Rugby (Honegger)|Rugby]]*, 'n eindeileg orkeswerk vaan Arthur Honegger
Spaons hierevoetbalèlftal

't **Spaons hierevoetbalèlftal** (bijgeneump *La (Furia) Roja*, 'De roej (furie)') huurt tot de bèste voetbalploge vaan de wereld, meh neet pas vrij recint dees veuraonstoonde positie bereik. Clubvoetbal waor in Spaanje langen tied belaankrieker es interlandvoetbal. Deils kaom dit door de intern verdeildheid die land teikent, mèt väöl regionaol chauvinisme en wantrouwe tege de centroal regering. 't Èlftal weurt gereguleerd door de Keuninkleke Spaonse Voetbalboond (RFEF). Spaanje steit momenteel (juni 2006) op de zèsde plaots vaan de FIFA-Wereldraanklies; ze höbbe ouch ierste gestande, vaan oktober 2011 tot juli 2014 zelf oonaofgebroke.

## Historie
De RFEF woort in 1909 opgeriech, meh e nationaol èlftal woort pas in 1920 opgestèld. Bij zie debuut wis 't direk te winne, en wel vaan Denemarke. In 1934 dege ze veur 't iers aon e wereldkampioensjap mèt; ze wiste dao vaan Brazilië te winne meh verlore vaan gashier en oetindeleke kampioen Italië. De dao-opvolgende Spaonse börgeroorlog maakde e veurluipeg ind aon alle Spaonse competities, zoetot 't niveau daolde. Wel pakde ze op 't WK vaan 1950 nog de veerde plaots.

Heinao braok evels 'ne langen tied aon boe-in 't Spaons èlftal ummer weer oondermaots presteerde, ziech soms gaaroet neet veur 't WK plaotsde en dèks neet wijer es de poulefaas kaom, dewijl de clubs vaan 't land in Europees verband zier succesvol waore. Ouch wie 't team in 1982 in eige land 't WK heel, wis 't dao neet wied te koume. Wel wiste ze in 1964 't Europees kampioensjap, ouch in eige land te winne (dit waor toen nog mer e klei toernooj mèt veer deilnummers, boe de mieste len ziech neet veur insjreve). In de jaore tachteg en negeteg haolde Spaanje dèks wel de kwartfinales vaan 't WK.

De groeten ummekier kaom in de jaore nul. In dat decennium oontwikkelde veural FC Barcelona 'n oongekind hoeg niveau, mèt attractief, sterk op balbezit en op d'n aonval geriech voetbal, bekind es 't tiki-takavoetbal. 't Lökde de trainers Luis Aragonés en Vicente del Bosque dit speul ouch in 't nationaol èlftal touw te passe. Ouch lökden 't noe Castiliaone, Catalaone en Baske in ein èlftal good te doen samewèrke. Spaanje pakde achterein 't EK vaan 2008, 't WK vaan 2010 en 't EK vaan 2012. De prestaties op 't volgend WK en EK waore evels oondermaots. Nao 't ouch al tegevallend WK vaan 2018 spraok de peers vaan 't 'ind vaan e tiedperk'. Ouch op 't EK vaan 2021 en 't WK vaan 2022 woort 't team iejer es verwach oetgesjakeld. In zoewel 2018 es 2021 en 2022 góng Spaanje in de knock-outfase nao penanties droet.
Wereldkampioensjap hierevoetbal

't **Wereldkampioensjap** (WK) **[[voetbal|hierevoetbal]]** weurt sinds 1930 alle veer jaor (mèt oetzundering vaan 1942 en 1946) door de FIFA georganiseerd in e wisselend gasland. In 'ne opzat mèt poules, gevolg door 'n knock-outfaas, weurt de winner oetgemaak. Op 't WK is plaots veur e beperk aontal deilnummende len (de lèste jaore 32); de diverse continentaol federaties (UEFA, AFC, CFA, CONCACAF, CONMEBOL en OFC) organisere veurrundes um oet te make wee ziech veur 't WK plaots. 't Toernooj trèk eder editie mieljoene kiekers en hiel väöl sponsorgeld. Sinds e paar jaor besteit de regel tot 't WK tösse de continente moot roulere.

Brazilië heet tot nog touw es insegste land op alle WK's gestande. Nederland deeg tien kier mèt en woort drei kier twiede; 't Belsj naom twelf kier deil en heet es bèste prestatie de veerde plaots.

De winner vaan 't WK plaotsde ziech veurheer veur de Confederations Cup, e (miestens) veerjaoreg toernooj wat veuraofgoond aon e volgend WK in 't gasland vaan dat kampioensjap woort gehawwe. Nao de editie vaan 2017 besloot me dit toernooj aof te sjaffe.

## Edities

* 1: mèt grópsmatche in Argentinië, Paraguay en Uruguay veur 't hoonderjaoreg bestoon vaan 't toernooj te vere.
Portugees hierevoetbalèlftal

't **Portugees voetbalèlftal**, bijgenaomp *A Sele(c)ção*, vertrejt Portugal op internationaol voetbalwèdstrije. 't Weurt gereguleerd door de Portugees voetbalfidderatie (FPF). 't Land späölde langen tied 'n besjeie rol in 't interlandvoetbal, meh heet ziech vaanaof 2000 oontwikkeld tot ein vaan de bèste teams vaan de wereld of in eder geval vaan Europa. Per juni 2016 steit 't land op de achste plaots vaan de FIFA-Wereldraanklies; de hoegste positie die 't land gehaold heet is de daarde.

## Historie
't Portugees èlftal woort betrèkkelek laat geformeerd, in 1921. D'n iersten interland waor tege Spaanje, boetege ze mèt 3-1 verlore. 't Land sjreef ziech in veur 't WK vaan 1934, meh woort in de veurrundes kansloes door Spaanje oetgesjakeld. Ouch 't WK vaan 1938 haolde ze neet. Nao d'n Twiede Wereldoorlog stoont 't Portugees voetbal zoe meugelek nog slechter deveur: 'nen oefematch tegen Ingeland in 1947 woort mèt 0-10 verlore.

De ierste successe kaome in 1966, wie 't team ziech veur 't iers veur e WK plaotsde en zelf daarde woort. 't Succes waor veur e groet deil te daanke aon staarspeuler Eusébio. Oondaanks tot dee bij de selectie bleef, kós Portugal ziech de jaore dao-op neet kwalificere. Witte raof waor 't bereike vaan de haaf finaal in 't EK vaan 1984, wat direk gevolg woort door 'n oondermaots optrejje op 't WK vaan 1986.

Pas in 1996 wis Portugal ziech weer veur 'n indtoernooj te plaotse, 't EK in Ingeland. 't Doa-opvolgend WK in Fraankriek vaan 1998 woort zjus neet gehaold. Groeten indrök maakde 't land op 't EK vaan 2000. Intösse waor 'n ganse generatie vaan staarspeulers opgestande, gans in 't bezunder Luís Figo. Op 't EK vaan 2004, gespäöld in eige land, waor 't team de topfavoriet, meh in de finaal lag de ploog 't aof tege Griekeland. In 2006 wis 't land de veerde plaots op 't WK te hole. Zjus wie de generatie vaan Figo laankzaamaon op leeftied raakde, stoonte ouch weer nui stare op. De bekindste oonder hun is Cristiano Ronaldo, dee Figo in 2016 zouw euvertrèffe es recordinternational. De prestaties waore wisselend tot 't aontrejje vaan Fernando Santos in 2014. Mèt 'n sterk verdeidegende späölstijl maakde heer Portugal in 2016 Europees kampioen. Op 't WK vaan 2018 kaom heer evels neet wijer es de achste finaal, oondaanks diverse gole vaan wereldstaar Cristiano Ronaldo. In 2019 woort Portugal d'n ierste kampioen vaan de UEFA Nations League. Op 't EK vaan 2018 waor Ronaldo in vörm, meh kaom Portugal weer neet wijer es de achste finaal, boe-in 't vaan 't Belsj verloor.
Ingels hierevoetbalèlftal

**[[Ingeland]]** heet es eine vaan de veer Britse deilstaote vaanajds e nationaol **[[voetbal]]team**. Same mèt 't Sjots voetbalteam, boe Ingeland in 1872 d'n alleriersten interland tege späölde, is 't 't ajdste nationaol èlftal vaan de wereld. 't Weurt, wie de res vaan de 't Ingels voetbal, gereguleerd door de Football Association (FA). De bèste prestatie vaan 't Ingels èlftal is 't behole vaan de Wereldbeker in 1966. Op de Olympische Speule maag Ingeland neet apaart deilnumme; veur zoe'n toernoje besteit e Brits hierevoetbalèlftal.

## Historie
Al in 1870 woorte wèdstrije tösse selecties vaan Ingelse en Sjotse speulers gespäöld, oonder ospicië vaan de FA. Die rekent me evels nog neet es interland, umtot bei teams door dezelfde boond waore geformeerd. De match Sjotland-Ingeland op 30 november 1872 in 't Sjots Partick waor d'n ierste mèt teams oet twie versjèllende boonde. Dit duel indegde in 0-0. De jaore dao-op späölde ze diverse wèdstrije tege de aander landsdeile vaan 't Vereineg Keuninkriek. In 1906 kaome ze bij de FIFA, en in 1908 oondernaome ze 'ne tournee op 't continent, boe ze de ierste interlands tege neet-Britse teams späölde. Oondertösse waor ouch 'n apaart Ingels amateurèlftal oontstande. E conflik mèt de FIFA, oonder mie euver 't betaole vaan speulers, leide detouw tot Ingeland in 1928 droetstapde en pas in 1946 weer debij kaom. Heidoor misde Ingeland de ierste drei WK's.

Eine kier trök op 't internationaol podium bleek tot de Ingelse neet mie zoe superieur waore wie ieder. In de ierste runde vaan 't WK vaan 1950 verlore ze vaan de Vereinegde Staote, wat hel aonkaom, en in 1953 goonge ze mèt 3-6 (toes) en 7-1 (oet) twie kier oonderoet tege 't Hongarije vaan Puskás. In de jaore zèsteg góng 't beter en in 1966, op 't WK in eige land, lökden 't zelfs um wereldkampioen te weure door in de finaal Wes-Duitsland mèt 4-2 te versloon. Geoff Hurst scoorde heibij 'nen hattrick.

't Succes doort neet laank; in 1974 en 1978 oontbraoke ze weer op 't WK. Get beter góng 't in de jaore tachteg; in 1990, bij 't WK in Italië, haolde ze zelfs de veerde plaots. In sjrèl contras stoont daomèt hun oontbreke op 't volgend WK. In 1996 organiseerde Ingeland 't EK; in de haaf finales lagte ze 't aof tege de latere kampioen Duitsland. Op de WK's vaan 2002 en 2006 haolde ze nog de kwartfinales. Sindsdeen waor 't Ingels team langen tied neet bezunder succesvol, oondaanks tot hun clubcompetitie in dezen tied tot de bèste vaan de wereld oetgreujde. Hoopvol waor me in Ingeland bij 't WK vaan 2018; 't team bereikde oetindelek de haaf finaal. Sommege meinde tot de gloriedaog vaan 't Ingels voetbal noe trök waore, aandere weze trop tot 't team veural gelök had gehad en bij tegestanders vaan formaot niks leet zien. Op 't EK vaan 2021 haolde Ingeland zelfs de finaal. Väöl lui rekende drop tot Ingeland 't toernooj zouw winne (*football's coming home*); oetindelek woort Ingeland nao penanties door Italië geklop.