open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jan Mans

**Jan Mans** (Heerle, 9 aprèl 1940 - Meerse, 18 fibberwarie 2021) waor 'ne Nederlands-Limbörgse politicus veur de PvdA. Heer heet versjèllende börgemeistersposte in en boete Limbörg bekleid.

Mans studeerde sociologie in Nimwege. Nao zien studie wèrkde heer iers es docent aon de KMA. Heer woort lid vaan de PPR, later vaan de PvdA. In 1982 woort heer beneump tot börgemeister vaan Meerse, wat heer zes jaor laank bleef. Vaan 1989 tot 1994 had heer dezelfde functie in Kèrkraoj, daonao deende heer in Enschede (provincie Overijssel) twie ambstermijne. In die functie maakden heer in 2000 de vuurwerkramp mèt. Heer woort geprijs veur zien actie nao de ramp, meh kraog later ouch kritiek veur de vergönninge die heer 't febrik rösteg had gegeve.

Door zien optrejje in Enschede woort heer de lèste jaore vaan ziene loupbaon dèks es crisismanager gevraog, um örges ad interim te bestudere of probleme op te losse. In mei 2005 woort heer woernummend börgemeister in Venlo, in oktober vaan datzelfde jaor in Zaanstad (provincie Noord-Holland). Vaanaof aprèl 2006 waor heer e paar jaor inactief es politicus; in deen tied vervölde heer wel de functie vaan veurzitter vaan de Kamer vaan Kouphandel in Noord- en Zuid-Limbörg. Ouch waor heer d'n opriechter vaan de stiechting Bestuurlek Nètwerk Crisisbehiersing, wat in 2007 opgóng in 't Nederlands Genootsjap veur Börgemeisters.

Op 15 januari 2010 kierden 'r in de gemeintepolitiek trök wie gouverneur Léon Frissen häöm beneumde tot woernummend börgemeister vaan Mestreech. Heer volgde dao ad interim Gerd Leers op, dee einen daag ieder um e sjendaol waor trökgetrooje. Vaanaof 1 fibberwarie 2011 is heer obbenuits interim-börgemeister, noe in Moerdijk. Dao volg 'r Wim Denie op, dee aoftrooj nao de giframp in zien gemeinte. In 2012 bekleide heer zoe'ne zelfde pos in Gouda. 't Jaor dao-op waor heer nog informateur in Meerse naotot dao 't colleesj waor gevalle.

Mans storf begin 2021 aon 'n neet wijer geneumde krenkde.

## Referenties
Loemmel

'ne **Loemmel** of **lómmel** ies e sjtök waardeloos textiel. Zoane lap sjtof weurt waal dèks wir gebruuk es poetsloemmel, sjotelsplak, dweil of sjtöbdook.
't Wèrkwoord *lempe*, wat oetrekke beteikent, en  't volt. deilwoord *oetgelemmeld* zint verwante weurd. Veurbeelde: 'ne oetgelemmelde trui, 'ne Lemmel van e kleid.

## Loemmelekrièmer
Tot in de jaore 50 van de 20e ièw, woorte ouw versjlete kleier, gerdiene, taofellakes, bèddegood of ander aafgedank sjtof, opgehaold en verzameld door  'ne loemmelekrièmer. Es hae in de buurt waor dan klonk ziene lokroop: "Loemmelae, loemmelae...". Sóms krege luuj e paar cent, per kilo, veur de loemmele. Waoge woort in zoan geval gedoon mèt de hölp van 'n draagbaar wäögske: de unster. 

Allewiel were aafgedankde meh bruukbaar kleier nao de kleiercontainer of nao de kringloupwinkel gebrach. Loemmele goon nao 't milieupark.

## Toepassing
Sómmige loemmele were ouch gebruuk veur 't fabricere van papier.

## Gezèkdes
* "Dae ies de loemmelekrièmer van de kar gesjprónge" of "Wat 'ne loemmel". (beteikene: Dae zuut 'r oet es 'ne landluiper).

## Trivia
* De buurt De Emmaberg bie Valkeberg weurt bie 't volk ouch waal *Lómmeleberg* of *Loemmeleberg* geneump umdat in de 18e ièw op dees plaats ca 70 bokkeriejersj zint opgehange aan 'n elk of galg. De kleier (lómmele) woorte op 'ne houp gesjmete of te kiek gehange es aafsjrikmiddel. In de tuin van 'n hoes bevinge zich nog reste van de doaje en van de galg.
* In Valkeberg op Sint-Pièter functioneerde begin 20e ièw de ouw watermeule 'ne tiedlank es loemmelemeule.
* Paul en Leo, 'n zankduo oet Heerle, sjreve veur 't LVK van 2001 't bekènde dialekleed "d'r Loemmelekrieëmer".
Plak

'ne **Plak** is 'ne veerkentige dook, dae va fie materiaal wie ziej gemakd is en es accesoir aa-gesjaft wert bie 'ne vrówwejas. Bies in de jaore 70 waoërt d'r plak in d'r Euregio Maas-Rien ooch öm d'r kóp gedrage; allewiel allèng nog es haosdook went e nog gebroekd wert. In Fraankriek drage jóng vrówwe nog ömmer d'r plak es bedèkking van d'r kóp.

D'r term plak wert ooch gebroekd is de samesjtèlling sjóttelsplak.
Papiermäöle

|
|-
|
|-
| 
|-
|
|-
| 
|}

In 'n **papiermäöle** waoërt vreuger van lómmele papier gemakd.

In Voere haat 't in 't verlaeje mieërdere papiermäöles gehad, èng in d'r Baerg en èng óp Sjoppem.
## Proces
De aangeveurd lómmele van d'r lómmelekrieëmer werre in klèng sjtökskes gesjäörd en mèt hamere en metser (bewaoge dör 't mechaniek van de mäöle) zoe fie wie mäögelek gehakt of gepletterd.

Daonao geet 't fiegehakt materiaal vör de lètste bewèrking in 'ne maalbak, oeëin de textieldräödsjes bies vessele werre vermale.

De vezzelepap wert daonao övergesjud in 'ne sjubbadsj, oeë oet d'r papiersjupper mèt de hulp van e raam mèt fie gaas get papierpap oet d'r badsj sjubt en oonderwiel 't water eweg lèt lope.

Óp d'r gaas blieft dan e läögske nat papier achter, wat nao paeërsje en druëge e velke gesjubd papier wert.
## Wieër laeze
* *Nyssen, Jaak 1959/60 . De Berg te Sint-Martensvoeren in:  De Limburgse Leeuw,   8’ p.69-76.*
* *Nijssen, Jaak   1990  . Die Papiermacherei im Maastricht- Aachener Raum (ca. 1570-1640), insbesondere in Schoppem ('s- Gravenvoeren) in: IPH Yearbook  8, p. 096-116*
* *Ryckel, A. de   1895 . La cour féodale de l'ancien duché de Limbourg in:Bulletin de la Société d' art et d' histoire du duché de Limbourg   9’ 1895 p. 250*
* *Voss, Paulus   1866, Registrum parociale continens nomina parochianorum S’ti martini ad Furam - bijgehouden tot 1892 (manuscript, p. yy: “papiermolen, olim”) *
Rovinj

**Rovinj** [] (Istrisch *Ruvèigno*, Italiaans *Rovigno*, Aadduits *Ruwein*) is ein sjtedje in Kroatië aanne westkus van 't sjiereilandj Istrië. 't Stedje haetj 14.234 inwoners (stand: 2001), en daovan heurtj 16,74 % toet de Italiaanse minderheid.

In 't weste und zuidweste is 't sjtedje door de Adriatische Zee omgaeve, in 't noorde ligktj 't  Limfjord es natuurlikke begrenzing. Nao 't ooste ligktj 't veuraord Rovinjsko Selo, en ongeveer 25 Kilometer verder de sjtad Kanfanar. 

't Beeld van 't sjtedje weurdj gevormdj door de op de hoogste heuvel van 't sjiereilandj gelaege kirk. Dees kirk oet de 18e eeuw, de Sveta Eufemija,  haetj eine tore dae is naogeboewtj volges veurbeeldj van'ne Campanile in Venetië.

De kirk is vernumpdj nao de heilige Euphemia, die volges de legende veur de wilj dere waerdje gegooidj, mer die beeste deje häör nieks. Ze mos door eine dolksjtoot waere vermaordj. De sarkofaag mit häör gebeinte loog in Konstantinopel, verdween in 't jaor van de beeldjesjtorm, toet d'r in 't jaor 800 inins opdook in Rovinj. De reste waere sinds dae tied in ein sjteine sarkofaag achter de kirk van Rovinj bewaardj. De heilige Euphemia waerdje de patroonheilige van Rovinj en zelfs van gans Istrië sinds dae tied. 

## Weblinks

*Website van'ne sjtad Rovinj
Jeugprins

De **jeugprins** is de baas euver alle jeugdige carnavalsvierders in ein bepaalde plaats. Die plaats weurtj döks `t riek van de desbetreffendje caranavalsvereniging genumpdj. Hae sjtuitj döks net wiej ziene collega biej de volwassene boave de 'jeug'raod van ellef en haetj ouch net wiej de grote prins ziene eige sjpreuk. 

't Moment wo de jeugprins weurtj oetgerope varieertj per plaats en vindj urges plaats tösse de äöpening van 't sezoen (11e vanne 11e) en aswoonsdig.
Sjravele

**Sjravele** is ein Limburgs woord veur ónröstig, óngedurig bewaege van emes dae neet sjtil kènt zitte of ligke. Sóms haet 't woord ouch de beteikenis van *ein sjufelechtige meneer van zich veurtbewaege*, biejveurbeeld es me in ein lang riej sjteit of es me mèt de auto of de fits euver allerlei bènnewaeg mót ómrieje, biejveurbeeld óm ein file te ómzeile. 
Verwante Limburgse weurd zint **wiemele** (Nederlands *wemelen*), **vreutele** (Nederlands *wroeten*) en **sjarre** (Nederlands *schrapen* of *krabben*).

## Etymologie
't Woord sjravele is aafgeleid van 't woord *sjarre* dat weer aafgeleid is van 't Middenederlandse *scrâpen* (de hujige Nederlandse weurd schrapen en krabben). 

Es emes neet good sjtil kènt zitte wirt waal gesjpraoke van eine *sjravelaer* of ouch waal van eine **wiemelaer**.
De bezigheid van sjravele wirt *gesjravel* of *gewiemel* geneump. 

## Gezègkdes
* *Wat bès dich toch veur eine sjravelaer*  – Nederlands: Wat ben je toch een wemelaar.
* *Haw èns op mèt dat gesjravel* - Nederlands: Hou eens op met dat gewemel.

## Trivia
* In 't Limburgse Genhout geuf 't ein vastelaovesvereiniging De Sjravelaire. Zuug hiejveur hunne website.
* In Heër-Mesjtreech geuf 't ein vastelaovesvereiniging De Sjraveleirs. Zuug hiejveur hunne website.
* De carnavalsvereniging va Maer heisj de Sjravelaere.
Valentine's Day

**Valentine's Day** is 'ne komediefilm oet 2010. Heer woort geregisseerd door Garry Marshall, en d'r zitte hiel väöl aktäörs in. Bekinste aktäörs zien Bradley Cooper, Jessica Alba, Topher Grace en Julia Roberts.

't Verhaol geit euver 'n hieleboel lui woenend in Los Angeles op Valentiensdaag. Ze höbbe allemaol hun verhaol in de leefde, of 't noe euver oetmake, trouwe of verleef weure geit. Umtot de cast oet väöl bekinde aktäörs besteit, is de film al populair, terwijl heer nog moot oetkoume.

## Aktäörs
18 jannewarie

## Gebeurtenisse
* 1788 - De Ierste Vloot mèt koloniste oet Groet-Brittannië kump aon in Botany Bay, Australië.
* 1871 – Wilhelm I wirt de eësjte keizer van 't Duutsje Keizerriek.
* 1963 - De èlfsjtedetoch van deze wèntjer is verreje ónger barre ómsjtendigheje en wirt gewónne door Reinier Paping.
* 1989 - De Poolse communistische partij legaliseert de vakboond Solidariność vaan Lech Walęsa.
* 2019 - Inne Mexicaanse deilsjtaot Hidalgo explodeert 'n benzienleijing es gevólg van deefsjtal. Mie es neugetig luuj kómme hiebie óm 't laeve.

## Gebore

* 1689 - Charles de Montesquieu, Franse filosoof (euverleje 1755)
* 1892 - Oliver Hardy, Amerikaanse komiek (euverleje 1957)
* 1904 - Cary Grant, Èngelsje filmacteur (euverleje 1986)
* 1911 - Danny Kaye, Amerikaanse filmacteur en komiek (euverleje 1987)
* 1923 - Gerrit Voorting, Nederlandse fitserenner
* 1926 - Hannie van Leeuwen, Nederlandse politica
* 1955 - Kevin Costner, Amerikaanse acteur
* 1970 - Peter Van Petegem, Belsje fitserenner
* 1974 - Arie Boomsma, Nederlandse presentator
* 1978 - Thor Hushovd, Noorse fitserenner

## Gestorve

* 474 - Leo I van Byzantium, keizer van 't Oas-Remeinse Riek (ca. 73)
* 1586 - Margaretha van Parma, landjvoogdes veur Filips II euver de Nederlande (63)
* 1677 - Jan van Riebeeck, sjtichter van de eësjte Europese kolonie in Zuid-Afrika (57)
* 2019 - Etienne Vermeersch, Belzje filosoof (84, euthanasie)
Draod

***'ne Draod** kènt zin:
oetgesjponne of getrokke gehièl van ineingedrièjde vezele of van ander materiaal: 
* 'ne vaam (gaan), draod van textiele vezele, gare (breigare, haokgare).
* 'ne tankeldraod, van metaal

* 'ne sjroefdraod 
* vezel van vleisj, hout, mergel, sjtein (op of tege de draod sjnieje, kappe en zaege)
* e verband tösje gebeurtenisse (de roaje draod)
19 jannewarie

**19 jannewarie** is de 19de daag van 't jaor in de Gregoriaanse kalender. 

## Gebeurtenisse
* 1626 - Paus Urbanus VIII creëert vieftieën nuuj kardinale.
* 1846 - Paus Gregorius XVI creëert drie nuuj kardinale.
* 1795 - De Bataafse Republiek oetgerope
* 1853 - Giuseppe Verdi's opera "Il Trovatore" belaef zien première in Roame.
* 1904 - Thomas Alva Edison vundj de eësjte elektrische auto oet.
* 1962 - Zeëzenders DCR en Radio Mercur fusere.
* 1981 - Iran en de VS bereike door bemiddeling van Algerije ein akkaord euver de vriejlaoting van de 52 gijzelaars in de Amerikaanse ambassade in Teheran
* 1993 - 't Israëlische parlemènt höf de wèt op die contacte mèt de PLO verbeejt.
* 2002 - Prins Willem-Alexander zaet dat 't rapport van professor Baud euver de vader van Máxima mèr 'ein meining' is.
* 2006 - In ein drökke winkelsjtraot in Tel Aviv eis eine zelfmoordaansjlaag 't laeve van de dader en valle d'r tieëntalle gewónje.

## Gebore

* 1736 - James Watt, Sjotse oettvènjer (euverleje 1819)
* 1791 - James Blundell, Brits medicus (euverleje 1878)
* 1809 - Edgar Allan Poe, Amerikaanse sjriever (euverleje 1849)
* 1839 - Paul Cézanne, Franse impressionistische sjilder (euverleje 1906)
* 1879 - Marie Koenen, Nederlandse sjriefster (euverleje 1959)
* 1912 - Sjeng Tans, Nederlandse politicus (euverleje 1993)
* 1913 - Jan Linssen, Nederlandse voetballer (euverleje 1995)
* 1934 - Klaas Gubbels, Nederlandse kunstenaar
* 1943 - Janis Joplin, Amerikaanse zangeres (euverleje 1970)
* 1943 - Prinses Margriet, zöster van keuningin Beatrix
* 1946 - Dolly Parton, Amerikaanse countryzangeres en actrice
* 1948 - Frits Spits (Frits Ritmeester), Nederlandse radio- en televisiepresentator
* 1949 - Robert Palmer, Èngelsje zenger (euverleje 2003)
* 1980 - Jenson Button, Èngelsje autocoureur
* 1980 - Matic Osovnikar, Sloveens atleet
* 1982 - Pete Buttigieg, Amerikaanse politicus

## Gestorve
* 1479 - Johan II van Aragón, keuning van Aragón en Navarra (81)
* 1483 - Willem IV van Egmont, sjtadhawwer van Gelder (70)
* 1894 - Piet Paaltjens, Nederlandse dichter en predikant (58)
* 1964 - Firmin Lambot, Belsje fitserenner (77)
* 1998 - Carl Perkins, Amerikaanse zenger en gitaris (56)
* 2017 - Loalwa Braz, Braziliaanse zengeres (63, oto-oongelök)
* 2017 - Jan Kruis, Nederlandse stripteikeneer (83)
* 2018 - Dorothy Malone, Amerikaanse actries (92)
* 2020 - Jimmy Heath, Amerikaanse jazzsaxofonis (93)
* 2020 - Chris de Wagt, Nederlandse voetballer (34, kaanker)
20 jannewarie

**20 jannewarie** is de 20e daag van 't jaor in de Gregoriaanse kalender. 

## Gebeurtenisse
* 1265 - Eësjte zitting van 't Èngelsje parlemènt in 't Palace of Westminster.
* 1834 - Paus Gregorius XVI creëert tweë nuuj kardinale.
* 1840 - Willem II wirt keuning van Nederlandj.
* 1896 - Eësjte gebruuk van röntgensjtraoling in de genaeskunde, zoawaal in Duutsjlandj es in de Verenigde Sjtate.
* 1941 - Franklin Delano Roosevelt wirt veur de derde keër es president geïnaugureerd, ein unicum in de Amerikaanse gesjiedenis.
* 1942 - De nazi's besjlisse op de Wannseeconferentie euver de 'Endlösung der Judenfrage' ('oplossing van 't Joadevraogsjtök').
* 1982 - Ozzy Osbourne, veurmalig leadzenger van Black Sabbath, bit de kop aaf van ein laevende vlaermoes die nao häöm wirt gegoajd biej ein optraeje.
* 2009 - Barack Obama wirt es eësjte Afro-Amerikaanse president van de Verenigde Sjtate geïnaugureerd.

## Gebore
* 1654 - Michiel de Swaen, chirurgijn en ein van de belangriekste Zuid-Nederlandse/Vlaamse rederiekers (gesjtorve 1707)
* 1716 - Karel III, keuning van Sjpanje (gesjtorve 1788)
* 1751 - Ferdinand van Parma, hertog van Parma (gesjtorve 1802)
* 1893 - Alphons Boosten, Limburgse architek (gesjtorve 1951)
* 1946 - David Lynch, Amerikaanse filmregisseur.
* 1967 - Agnes Kant, Nederlandse politica
* 1976 - Gretha Smit, Nederlandse sjaatsster

## Gestorve

* 1666 - Anna van Oasteriek (64), keuningin van Frankriek
* 1819 - Karel IV (70), keuning van Sjpanje
* 1936 - George V (70), keuning van het Verenigd Keuninkriek
* 1949 - Joseph Cuypers (87), Nederlandse architect
* 1983 - Garrincha (49), Braziliaanse voetballer
* 1984 - Johnny Weissmuller (79), Amerikaanse zjwömmer en filmacteur
* 1990 - Barbara Stanwyck (82), Amerikaanse actrice
* 1993 - Audrey Hepburn (63), Belsj-Amerikaanse actrice
* 1994 - Matt Busby (84), Sjotse voetballer, manager en trainer
* 1996 - Jef Mermans (73), Belsje voetballer
* 2007 - Yvonne Habets (58), Nederlandse journalis en tv-presentatrice
* 2009 - Gerrit van der Valk (80), Nederlandse óngernummer (van der Valk)
* 2018 - Paul Bocuse (91), Franse kok
* 2018 - Jim Rodford (76), Britse popmuzikant
Clackamas County

**Clackamas** is 'n in 1843 gestiech graofsjap in Oregon, VS. Clackamas heet ziene naom te daanke aon de gelieknaomege indianestam. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Oregon City.

## Geografie
't Graofsjap heet 'n totaal oppervlak vaan 4.867 km² boevaan 4.839 km² land is en 28 km² water.

### Aongrenzende graofsjappe
* Multnomah County - noorde
* Hood River County - noordooste
* Wasco County - ooste
* Marion County - zuie
* Yamhill County - weste
* Washington County - noordweste

## Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog 't totaol bevolkingsaontal in **Clackamas County** 338.391.

## Plaotse
De twie belaankriekste plaotse vaan 't graofsjap zien:
* Oregon City
* West Linn

## Bron
* alles euver de Amerikaans graofsjappe
Middelfrans

**Middelfrans** is 'n veurluiper vaan 't gewoen Frans, en oontstond roond 1340. 't Waor 'n dialek vaan 't e groet deil vaan 't volk, en is gekoume oet 't Aajdfrans. Frans I vaan Fraankriek besloot in 1539 tot Fraankriek mer ein taol moch höbbe. Wie bleek tot 't Middelfrans de mies gesproke taol waor op dat momint, woort dit de algemein taol. Aon 't begin vaan de zeventienden iew, zoe roond 1611, woort 't Middelfrans vervaange door 't Modern Frans.

## Verandering vaan Aajd- nao Middelfrans
Bij 't Middelfrans verloor de taol gaans de declinatie. Daomèt meint me 't verandere vaan de vörm vaan e naomwoord um de grammatikaol functies vaan dat woord in 't zinsverband aon te duie. In 't Limburgs gebruuk me dit nog altied zoe. Dit nump me 'n gehiel analytische taol. 't Aajdfrans had ouch nog väöl mie wäörd oet 't Gallisch, dewijl 't Middelfrans väöl Latiense wäörd gebruukde. Hiel väöl Italiaanse wäörd vervónge wäörd in 't Frans op gebiede wie 't leger, de literatuur en architectuur.

## Verandering vaan Middel- nao Modernfrans
't Frans vaan allewijl is bekans neet mie *fonetisch*. Tege *filles* (meidskes), zeet me *fiej* en neet *fieles* (zoe es me es ierste zou dinke es me 't woord veur zouw leze). Evels woort in 't Middelfrans wel bekans ummertouw fonetisch gepraot. Al zag me sinds 't gewoen Frans get aanders tege *filles*, de spelling is bekans 't zelfde gebleve. De Franse spelling is daodoor veural gebaseerd op historie.

Aander versjèlle in 't Middelfrans is de oetspraok veur *ou*, *oi* en *ai*. Tege *ou* zeet me (in Limburgse spelling) allewijl *oe*, terwijl vreuger zjus *oow* woort gezag (zjus wie dat in 't Ingels nog altied gebäört). Tege *oi* zeet me allewijl *oewa*, dewijl me vreuger zjus *oewai* zag. De *i* bleef toen in stand. Tege *ai* zeet me allewijl *ae* (zoewie me in väöl Limburgse dialecte *maetje* en *plaetje* zeet. Ouch hei zien v'r weer de *i* wegvalle.
Pieter Defesche

**Pieter Defesche** (Mesjtreech, 1921 – Ulesjtraote, 13 juli, 1998) waas 'ne Nederlandse beeldend kunstenaer.

## Biografie
Defesche vervaardigde sjilderieje, gouaches en grafieke. Hae sjilderde meistal landjsjappe, sjtillaeves en biebelse taferele in expressionistische, bienao absjtrakte sjtiel. Hae maakde ouch collages, wandjsjilderinge, decors en kesjtume (ónger meë veur 't Scapinoballet).

Defesche volgde zien opleijinge aan de Middelbare Kunsnieverheidssjoal in Mesjtreech en de Rieksakedemie veur Beeldende Kunste in Amsterdam. Hae woort sjterk beïnvloed door ziene leërmeister aan de Rieksakedemie Heinrich Campendonk.

In 1949 óntving Defesche de Prix de Rome. In 1953 maakde hae ein Sjpanjereis. Zien lyrisch-absktrakte sjildertrant van de jaore '50, wo-in 't blaw en 't broen euverheërsjde, maakde róndj 1960 plaatsj veur kleurrieke kontraste en ein groatere helderheid. In 1964 óntving hae de Prix Europe de La Peinture. Begin jaore '70 óntwikkelde hae ein menier van sjildere die van doe aaf aan neet wezelik meë verangerde. D'r vóndje aevel bènne zien beeldtaal ónophawtelik accentversjuvinge plaatsj. Mèt veural 't landjsjap es oetgangspuntj, sjilderde Defesche ein werkelikheid die zich es mythisch leët ervare, wobiej hae aanhauwend laveerde tösje figuratie en absjtraktie. Van 1969 tot 1987 waas hae es hoagleëraar verbónje aan de Jan van Eyck-Academie in Mesjtreech.

Defesche beheuërt mèt Ger Lataster, Jef Diederen, Lei Molin, Pierre van Soest, Jan Stekelenburg, Frans Nols en Harry op de Laak tot de groep die in de sjilderkuns ooch waal bekènd sjteit es 'de Amsterdamse Limburgersj'.

Ein pas óntdek reisdaagbook, vol perseuënlike aanteikeninge en tieëntalle sjetse en wirkteikeninge veur toekómstige sjilderieje, versjaf naoder inzich in laeve, werk en de dènkwaereld van Pieter Defesche. De kunssjilder, eine sjtudiegenaot van Karel Appel en Corneille, lag 't allein mèr veur eige gebroek bedoelde versjlaag aan in 1973 biej ein lang reis door de Pacific die häöm nao Hawaï, Rarotonga, de Fiji-eilande, de Salomonseilande, Guam, de Verenigde Sjtate, Hongkong en Japan brach. De publicatie *"Mijn gedachten dansen naar duizend heuvels - verslag van een tocht door de Stille Zuidzee"* versjeen veer jaor na ziene doad ter gelegeheid van de gelieknamige expositie in 't Cobra Museum véur moderne kuns in Amstelveen (Rotterdam, 2002, uitg. Bèta Imaginations). 't Postuum gepubliceerde reisversjlaag haet ein inleijing door de mèt Defesche bevrundje dichter en 'daagbookvènjer' Hans van de Waarsenburg.

In 2006 sjónk de widvrouw Dollie Defesche-Bakker alle door häöre man naogelaote kunswerke aan 't "Museum van Bommel van Dam" in Venlo. 't Atelier-oeuvre van Cobra-veurgenger Defesche maak noe deil oet van de basiscollectie van dit museum.
Clatsop County

**Clatsop** is 'n in 1844 gestiech graofsjap in Oregon, VS. Clatsop heet ziene naom te daanke aon de gelieknaomege indianestam. De hoofplaots vaan 't graofsjap is Astoria.

## Geografie
't Graofsjap heet 'n totaal oppervlak vaan 2.810 km² boevaan 2.143 km² land is en 667 km² water.

### Aongrenzende graofsjappe
* Columbia County - ooste
* Pacific County, in Washington - noorde
* Wahkiakum County, in Washington - noorde
* Tillamook County - zuie
* Washington - zuidooste

## Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog 't totaol bevolkingsaontal in **Clatsop County** 35.630.

## Plaotse
De twie belaankriekste plaotse vaan 't graofsjap zien:
* Astoria
* Seaside

## Bron
* alles euver de Amerikaans graofsjappe
Columbia County (Oregon)

**Columbia** is 'n in 1854 gestiech graofsjap in Oregon, VS. Columbia is verneump nao Columbus, de maan dee Amerika oontdèkte. De hoofplaots vaan 't graofsjap is St. Helens.

## Geografie
't Graofsjap heet 'n totaal oppervlak vaan 1.783 km² boevaan 1.701 km² land is en 82 km² water.

### Aongrenzende graofsjappe
* Clatsop County - weste
* Washington County - zuie
* Multnomah County - zuidooste
* Clark County, in Washington - ooste
* Cowlitz County, in Washington - ooste, noorde
* Wahkiakum County, in Washington - noordweste

## Demografie
Volgens de census vaan 2000 bedroog 't totaol bevolkingsaontal in **Columbia County** 43.560.

## Plaotse
De twie belaankriekste plaotse vaan 't graofsjap zien:
* Columbia City
* St. Helens

## Bron
* alles euver de Amerikaans graofsjappe
Glendale (Arizona)

**Glendale** is 'n stad in Maricopa County, Arizona en tèlt 218.812 inwoeners. 't Is heimèt de 72e stad in de VS (2006). 't Oppervlak is 144,4 km².
 
## Demografie
Vaan de bevolking is 7,4 % awwer es 65 jaor en ze besteit veur 21,3 % oet einpersoenhoeshawwes. De werkeloesheid is 2,6 % (ciefers volkstèlling 2000).

## Trivia
* De *Universiteit vaan [[Phoenix (sjtad)|Phoenix]]* ligk neet in Phoenix, mer in Glendale.
* De stad behuurt tot Metropole Phoenix
* Jordan Capri (* 1984), model, is hier gebeurn.

## Stei in de naoventrint
* Mesa - *52 km nao 't noordweste*
* Phoenix - *13 km nao 't zuidooste*
* Chandler - *46 km nao 't noorde*
* Scottsdale - *28 km nao 't ooste*
Loenen

Mit **Loenen** kèn waere bedoeld:

* 't Dörp Loenen aan de Vecht in de gemeinte Stichtse Vecht;
* De gewaeze gemeinte Loenen óm 't veurig dörp;
* 't Dörp Loenen in de gemeinte Apeldoorn;
* De naobersjap Loenen in de gemeinte Overbetuwe
22 juni

**22 juni** is 'nen daag op de Gregoriaanse en Juliaanse kalender. 't Is d'n 173en daag vaan e gewoen jaor en d'n 174e vaan e sjrikkeljaor; heinao koume nog 192 daog.

## Gebäörtenisse
* 1822 - 't Groathertogdóm Ónger-Rien wirt mèt de Pruusje provincie Gulik-Kleef-Berg samegevoog tot Rienprovincie.
* 1839 - Louis Daguerre óntvink 'n patent veur ziene camera (commercieel besjikbaar in september veur eine pries van 400 franc).
* 1922 - 't Permanent Hof van Arbitrage hilt de eësjte zitting in Den Haag.
* 1940 - Twiede Wereldoorlog: Frankriek wirt gedwónge waopesjtilsjtand mèt Duutsjlandj te teikene.
* 1941 - Twiede Wereldoorlog: Operatie Barbarossa: Hitler zien troepe valle de Sovjet-Unie bènne.
* 1944 - Twiede Wereldoorlog: Begin vaan Operatie Bagration, 'ne groetsjeepsen aonval vaan de Sovjetarmee op de Duitse Wehrmacht, die de lèste enorm klappe touwbringk.
* 1976 - 't Canadees Leëgerhoes sjaf de doadsjtraof aaf.
* 1980 - Wes-Duutsjlandj wint in Roame 't EK voetbal door Belsj in de finale mèt 2-1 te versjlaon.
* 2002 - 't Kabinèt-Balkenende I, mèt 'n coalitie vaan CDA, LPF en VVD, weurt beëideg.
* 2018 - Alle vmbo-exames vaan 't Sint-Maartenscollege en 't PortaMosana-college in Mestreech weure oongeldeg verklaord.
* 2019 - In de Ethiopische regio Amhara vèntj 'n couppoging plaats, woe regiopresidentj Ambachew Mekonnen en chef-sjtaaf Se'are Mekonnen bie ómkómme.

## Gebore
* 1763 - Étienne Nicolas Méhul, Franse componis en organis (gesjtorve 1817)
* 1880 - Johannes Drost, Nederlandse zjwömmer (gesjtórve 1954)
* 1882 - Nescio (Jan Hendrik Frederik Grönloh), Nederlandse sjriever (gesjtórve 1961)
* 1885 - Milan Vidmar, Joegoslavische (Sloveense) sjaker (gesjtórve 1962)
* 1904 - Harry Koolen, Nederlands-Limbörgse sjèlder (gestorve 1985)
* 1930 - Saadoun Hammadi, Iraakse diplomaat en politicus (gesjtorve 2007)
* 1931 - Henk Vonhoff, Nederlandse politicus (gestorve 2010)
* 1933 - Gerrit Brokx, Nederlandse politicus (gesjtorve 2002)
* 1934 - Henk Binnendijk, Nederlandjse predikant en tv-presentator
* 1936 - Kris Kistofferson, Amerikaanse songwriter, zenger en acteur
* 1949 - Meryl Streep, Amerikaanse actrice
* 1953 - Wim Eijk, Nederlandse geistelike, aartsbisjop van Utrech
* 1953 - Cyndi Lauper, Amerikaanse zangeres
* 1955 - Leo Driessen, Nederlandse sjportjournalis
* 1956 - Fons De Wolf, Belzje fitserenner
* 1958 - Charles van Commenée, Nederlandse atletiekcoach en technisch directeur NOC*NSF
* 1965 - Daphne Jongejans, Nederlandse sjoansjprèngster
* 1972 - Jeroen van der Boom, Nederlandse televisiepresentator en zenger
* 1972 - Emanuel Filibert van Savoye, kleinzoon lètste keuning Umberto II van Italië
* 1979 - Thomas Voeckler, Franse fitserenner

## Gesjtorve
* 1276 - Paus Innocentius V (ca. 51)
* 1969 - Judy Garland, Amerikaanse zengeres en actries (47)
* 1971 - Joseph Teixeira de Mattos, Nederlandse teikenaer en kunssjilder (78)
* 1974 - Darius Milhaud, Franse componis (81)
* 1987 - Fred Astaire, Amerikaansen tapdanser (88)
* 2001 - John Lee Hooker, Amerikaanse bluesgitaris (83)
* 2015 - James Horner, Amerikaanse filmcomponis (61, veróngelök)
* 2019 - Ambachew Mekonnen, Ethiopische politicus (47/48, vermaord)
23 juni

**23 juni** is 'nen daag op de Gregoriaanse en Juliaanse kalender. 't Is d'n 174en daag vaan e gewoen jaor en d'n 175e vaan e sjrikkeljaor; heinao koume nog 191 daog. 23 juni is de nationaole fiesdaag vaan Luxembörg.

## Gebäörtenisse
* 1735 - De Zjweedse plantkundige Carolus Linnaeus promoveert in Harderwijk.
* 1806 - Lowie Napoleon wirt es Keuning van Hollandj geïnsjtalleerd.
* 1825 - De firma Cockerill oontvingk 'n concessie veur 'ne kojl in Blieberig.
* 1885 - Robert Arthur Talbot Gascoyne-Cecil wirt premier van 't Vereinig Keuninkriek.
* 1894 - Oprichting van 't Internationaal Olympisch Comité.
* 1933 - In Duutsjlandj wirt de SPD verboaje. Al häör leje in raoje en parlemènte verleze hun functie. Alle sociaaldemocratische blajer waere verboaje.
* 1933 - Alle Duutsje vabbunj (behauve |t ónger de NSDAP sjtaonde Arbeitsfront) waere verboaje.
* 1978 - Veur 't eësj wirt in De Kuip ein pópkónzaer gehawwe. Ruum 50.000 fans zint getuge van 't optraeje van Bob Dylan, dae ziene eësjte Europese tournee maak.
* 1983 - De gebaorte van de eësjte Belsje reageerbuusbaby in Leuven.
* 2007 - E nuuj EU-verdrag vervèngt de aafgekäörde Europese Groondwèt en wert in 2009 va krach. 'ne Vaste presidaent wert mäögelek.
* 2012 - In de oetgaonsnach van vriedig op zondig weurt de jónge Glenn de Haen oet Munstergelaen in Zittert op sjtraot vermaord.
* 2016 - De bevolking vaan 't Vereineg Keuninkriek stump in e rifferendum veur e vertrèk oet de Europese Unie.
* 2019 - Bie herverkezing wintj obbenuujts de oppositiekandidaat Ekrem İmamoğlu 't börgemeistersjap van Istanbul. De AK-partie van presidentj Erdoğan hauw op hersjtumming aangedrónge.

## Gebore
* 1763 - Josephine de Beauharnais, vrouw van Napoleon Bonaparte (gesjtorve 1814)
* 1818 - Simon Vissering, Nederlandse journalis, professor en minister (gesjtorve 1888)
* 1819 - Cornelis Cardinaal, Nederlandse peliesiefunctionaris (gesjtorve 1893)
* 1846 - Gaston Maspero, Italiaanse egyptoloog (gesjtorve 1916)
* 1866 - Johannes de Heer, Nederlandse componis vaan stiechteleke gezaange (gesjtórve 1961)
* 1872 - Lodewiek Orione, Italiaanse preester, ordesjtichter en heilige (gesjtórve 1940)
* 1873 - Cornelis Jetses, Nederlandse illustrator (gesjtórve 1955)
* 1894 - Eduard VIII, Hertog van Windsor, keuning van 't Vereinig Keuninkriek (gesjtórve 1972)
* 1912 - Alan Turing, Britsen informaticus (gestorve 1954)
* 1929 - Bart Carlier, Nederlands-Limbörgse voetballer (gestorve 2017)
* 1940 - Wilma Rudolph, Amerikaanse atlete en olympisch kampioen (euverleje 1994)
* 1955 - Roelof Luinge, Nederlandse voetbalsjeidsrechter
* 1972 - Zinédine Zidane, Franse voetballer

## Gesjtorve
* 1836 - James Mill, Britse econoom, filosoof, theoloog (63)
* 1880 - Albrecht Rodenbach, Belzje sjriever (23)
* 1891 - Wilhelm Eduard Weber, Duutsje natuurkundige en filosoof (86)
* 1936 - Frans Coenen, Nederlandse sjriever (70)
* 1965 - Piet Zwiers, Nederlandse kunssjilder (57)
* 1982 - Marie Braun, Nederlandse zjwömster (71)
* 1986 - Moses Finley, Amerikaanse historicus (74)
* 2015 - Thé Lau, Nederlandse popmuzikant (62, kaanker)
Lies vaan geweze gemeintes in Drenthe

Dit is 'n lies vaan opgeheve, aofgesplete en umgeduipde gemeintes in de provincie Drenthe. Nui gemeintes zien aongegeve mèt 'nen asterisk (*).

__NOTOC__
## 2000
* Middenveld → Midden-Drenthe (naomsverandering)

## 1999
* Zuidlaren → Tynaarlo (naomsverandering)

## 1998
* Anloo → Aa en Hunze* en Zuidlaren
* Beilen → Middenveld*, Hoogeveen en Westerveld
* Borger → Borger-Odoorn*
* Dalen → Coevorden en Hoogeveen
* Diever → Westerveld*
* Dwingeloo → Westerveld*
* Eelde → Zuidlaren en Groninge (provincie Groninge)
* Gasselte → Aa en Hunze*
* Gieten → Aa en Hunze*
* Havelte → Westerveld* en Meppel
* Norg → Noordenveld*
* Nijeveen → Meppel
* Odoorn → Borger-Odoorn*
* Oosterhesselen → Coevorden en Hoogeveen 
* Peize → Noordenveld*
* Roden → Noordenveld*
* Rolde → Aa en Hunze*
* Ruinen → De Wolden*, Hoogeveen, Westerveld* en Middenveld*
* Ruinerwold → De Wolden* en Meppel
* Schoonebeek → Emme
* Sleen → Coevorden en Emme
* Smilde → Middenveld* en Asse
* Vledder → Westerveld*
* Vries → Zuidlaren
* Westerbork → Middenveld* en Hoogeveen
* De Wijk → De Wolden* en Meppel
* Zuidwolde → De Wolden* en Hoogeveen
* Zweeloo → Coevorden en Middenveld*

Sinds dees herindeiling heet de provincie nog 12 gemeintes.

## 1884
* Sjöpping vaan de gemeinte Schoonebeek oet deile vaan de behawwe gemeinte Dalen

Nao dees herindeiling had de provincie 34 gemeintes.

## 1814
Instèlling vaan de provincie Drenthe mèt 33 gemeintes.

## 1807
* Sjöpping vaan de gemeinte Assen
29 juni

**29 juni** is 'nen daag op de Gregoriaanse en Juliaanse kalender. 't Is d'n 180en daag vaan e gewoen jaor en d'n 181e vaan e sjrikkeljaor; heinao koume nog 185 daog. In de Roems-Kathelieke Kèrk is 29 juni d'n heilegedaag vaan Paulus.

## Gebäörtenisse
* 1236 - Castiliaanse tróppe pakke Córdoba vaan de More.
* 1846 - Sir Robert Peel treujt aaf es premier van 't Vereinig Keuninkriek nao aanleijing van de Ierse Kwestie.
* 1880 - Frankriek annexeert Tahiti es reactie op de Britse euvername van de Fiji-eilanjegroep in 1874.
* 1940 - Ein aantal Nederlanders protesteert zjwiegend taenge de "nuuj orde" door op de verjaordaag van prins Bernhard ein witte anjer te drage.
* 1940 - Tweëde Waereldaorlog: Britse troepe valle Italiaanse sjtriedkrachte in Noord-Afrika aan.
* 1943 - Paus Pius XII gief zien encycliek *[[Mystici corporis Christi]]* oet.
* 1958 - Brazilië wint de waereldtitel door gaslandj Zjwede in de finale van 't WK voetbal mèt 5-2 te versjlaon.
* 1973 - 't Door Tutsi's geleijd regeringslaeger van Burundi vermaord in Tanzania tieën Hutu's.
* 2006 - 't Kabinèt-Balkenende II vèlt.
* 2014 - Islamitische Staot reup 't kalifaot oet.

## Gebore
* 1832 - Rafqa (ouch: Boutrossieh Ar-Rayes), Libanese maronitische heilige (gesjtorve 1914)
* 1865 - Shigechiyo Izumi, de awtste miensj ter waereld oet Japan (gesjtórve 1986)
* 1868 - George Hale, Amerikaanse astronoom (gesjtórve 1938)
* 1885 - Dirk Witte, Nederlandse tekssjriever en zanger (gesjtórve 1932)
* 1886 - Robert Schuman - Duutsj-Franse politicus, mètopriechter van de EU
* 1890 - Hendrikje van Andel-Schipper, waas vanaaf 29 mei 2004 de awtste persaon in de waereld (gesjtórve 2005)
* 1929 - Oriana Fallaci, Italiaanse verzètssjtriejster, journaliste, publiciste en sjriefster (gesjtorve 2006)
* 1942 - Bas van der Vlies, Nederlandse politicus
* 1951 - Don Rosa, Amerikaanse sjtripteikenaer van Donald Duck
* 1954 - Rob van Gijzel, Nederlandse politicus
* 1969 - Daniël Boissevain, Nederlandse acteur
* 1970 - Wieke Hoogzaad, Nederlandse triatlete
* 1973 - George Hincapie, Amerikaanse fitserenner
* 1979 - Gerben Löwik, Nederlandse fitserenner
* 1979 - Marleen Veldhuis, Nederlandse zjwömster
* 1986 - Edward Maya, Romeense zenger

## Gesjtorve
* 1174 - Andrej I vaan Vladimir-Soezdal
* 1744 - André Campra, Franse componis en sous-maître van de Chapelle royale (ca. 83)
* 1798 - Kaat Mossel, Nederlandse Oranjegezinde mósjelvrouw (73)
* 1840 - Lucien Bonaparte, eësjte vors van Canino en Musignano en broor van Napoleon Bonaparte (65)
* 1879 - Albertus Jacobus Clemens Janssens, Nederlandse peliesiefunctionaris (72)
* 1940 - Paul Klee, Duutsj-Zjwitserse kunssjilder (60)
* 1947 - Willem Vliegen, Nederlandse socialistische politicus (84)
* 1966 - Arthur Meulemans, Belzje componis, dirigent en meziekpedagoog (82)
* 1967 - Jayne Mansfield, Amerikaanse actrice (34, auto-óngelök)
* 2000 - Coen Flink, Nederlandsen acteur (68)
* 2021 - Flor Aarts, Nederlands-Limbörgsen taolkundege (86)
7 juni

**7 juni** is 'nen daag op de Gregoriaanse en Juliaanse kalender. 't Is d'n 158en daag vaan e gewoen jaor, en d'n 159en vaan e sjrikkeljaor.

## Gebäörtenisse
* 421 - Theodosius II trojt in Constantinopel mèt Aelia Eudocia.
* 1099 - In d'n Ierste Kruustoch weurt Jeruzalem belag.
* 1420 - De Rippubliek Venetië nump Udine in en lief de Patria dei Friuli in.
* 1494 - Spaanje en Portugal teikenen 't Verdraag vaan Tordesillas, boe-in ze de Nui Wereld oonderein verdeile.
* 1654 - Lowie XIV weurt tot keuning vaan Fraankriek gekroend.
* 1776 - Richard Henry Lee prizzenteert 'n rizzolutie aon 't Congres vaan Philadelphia die zal leie tot de Amerikaanse Oonaofhenkelekheidsverklaoring.
* 1800 - David Thompson bereik de moond vaan de Saskatchewan.
* 1863 - Franse tróppe numme Mexico-stad in.
* 1905 - 't Noors parlemint oontbint de unie mèt Zwede.
* 1917 - Ierste Wereldoorlog: In de slaag bij Mesen bringe Geallieerde mineurs 10.000 Duitse soldaote um.
* 1929 - 't Verdraag vaan de Lateraone trejt in wèrking; Vaticaonstad weurt gestiech.
* 1938 - Um de Japansen opmarsj te stoppe inundeert de Chinese regering 't gebeed um de Geel Revier. Hoonderddoezende börgers koume daobij um.
* 1942 - Twiede Wereldoorlog: De slaag bij Midway indeg in 'n Amerikaanse euverwinning.
* 1948 - Edvard Beneš trejt aof es president vaan Tsjecho-Slowakije; heimèt weurt zie land 'ne communistische staot.
* 1967 - In de Zèsdaogsen Oorlog bezètte Israëlische soldaote Jeruzalem.
* 1991 - De Filipijnse völkaon Pinatubo bars oet.
* 2009 - Steve Stevaert nump oontslaag es gouvernäör vaan Belsj Limbörg.

## Gebore
* 939 - Taizong (Song), keizer vaan China (gestorve 997) 
* 1003 - Jingzong (Xia), keizer vaan China (gestorve 1048)
* 1082 - Huizong (Song), keizer vaan China (gestorve 1135)
* 1502 - Jan III vaan Portugal (gestorve 1557)
* 1848 - Paul Gauguin, Franse sjèlder (gestorve 1903)
* 1900 - Jan Engelman, Nederlandsen diechter (gestorve 1972)
* 1940 - Tom Jones, Britse poparties
* 1942 - Anneke Grönloh, Nederlandse zengeres (gestorve 2018)
* 1958 - Prince, Amerikaanse poparties (gestorve 2016)
* 1959 - Mike Pence, Amerikaanse politicus
* 1970 - Cafu, Braziliaanse voetballer
* 1979 - Kevin Hofland, Nederlandse voetballer
* 1981 - Anna Koernikova, Russische tennisster
* 1990 - Iggy Azalea, Australische rapster
* 1993 - George Ezra, Britse zenger-sjriever

## Gesjtorve
* 555 - Paus Vigilius
* 862 - Al-Moentasier, kalief vaan de Abbasiede
* 929 - Ælfthryth vaan Vlaondere
* 1329 - Robert the Bruce, keuning vaan Sjotland
* 1337 - Wöllem de Goje, graof vaan Holland en Henegouwe
* 1358 - Ashikaga Takauji, Japanse sjogoen
* 1711 - Henry Dodwell, iersen theoloog
* 1840 - Frederik Wöllem III vaan Pruses
* 1840 - Friedrich Hölderlin
* 1954 - Alan Turing, Britse wiskundege en informaticus
* 2015 - Christopher Lee, Britsen acteur
* 2018 - Arie den Hartog, Nederlandse fietsrenner (71)
16 juni

**16 juni** is 'nen daag op de Gregoriaanse en Juliaanse kalender. 't Is d'n 167en daag vaan e gewoen jaor en d'n 168e vaan e sjrikkeljaor; heinao koume nog 198 daog. 

## Gebäörtenisse
* 1815 - Napoleon sjtuk de Frans-Belzje grens euver mèt ein leger van 105.000 man. Sjlaag biej Ligny en Sjlaag biej Quatre-Bras.
* 1874 - In Nederlandj vilt 't kabinèt-De Vries-Fransen van de Putte euver de Keesrechkwestie.
* 1878 - In Amerika wirt de väölbesjpraoke Posse Comitatus Act aangenómme door 't cóngres.
* 1884 - Jules Malou wirt premier van Belsj.
* 1891 - John Abbott wirt minister-president van Canada.
* 1929 - In Paries wirt veur 't eësj Bloomsday gevierd.
* 1998 - 't Woordenboek der Nederlandsche Taal weurt voltoejd.
* 1999 - Thabo Mbeki weurt gekoze tot de nuie president vaan Zuid-Afrika.
* 2006 - Ton van de Wijngaard volg Pierre Bakkes op es streektaolfunctionair veur Nederlands Limbörg.
* 2007 - Keuningin Beatrix eupent de Betuweroute.
* 2019 - In Bilze weurt opnuuj gesjtump veur de gemeinteraod naodet de verkezinge van oktober veurig jaor óngeljig zeen verklaord. Vlaams Belang is de groete winner.

## Gebore
* 1612 - Murat IV, sultan van 't Osmaans Riek (gesjtórve 1640)
* 1801 - Julius Plücker, Duutsje wis- en natuurkundige (gesjtorve 1868)
* 1879 - Theo Thijssen, Nederlandse sjriever (gesjtórve 1943)
* 1890 - Stan Laurel, Britse kemiek en acteur, hèlf van 't duo Laurel & Hardy (gesjtórve 1965)
* 1925 - Henny Orri, Nederlandse actrice
* 1940 - Hans Dorrestijn, Nederlandse cabaretier en sjriever
* 1941 - Jan Schröder, Nederlands-Limbörgse fietsrenner (gestorve 2007)
* 1946 - Martin Eurlings, Nederlands-Limbörgse politicus
* 1946 - Ian Matthews, Britse muzikant
* 1952 - Giorgos Papandreou, Griekse politicus
* 1952 - Gino Vannelli, Canadese zenger
* 1957 - Adri van Tiggelen, Nederlandse voetballer
* 1957 - Erik de Zwart, Nederlandse radiomaeker
* 1973 - Nikos Machlas, Griekse voetballer
* 1980 - Thijs Al, Nederlandse mountainbiker

## Gesjtorve
* 1722 - John Churchill, 1e hertog van Marlborough, Èngelsje veldheër (72)
* 1725 - Leyn Wecks, de lètste, oet Eksel aafkómstige 'heks' van Belsj Limburg (geëxecuteerd)
* 1930 - Elmer Sperry, Amerikaanse elektrotechnicus, oetvènjer en óngernummer (69)
* 1932 - Frederik van Eeden, Nederlandse sjriever en diechter (72)
* 1958 - Imre Nagy, Hongaarse politicus (62)
* 1968 - Hans Gispen, Nederlandse politicus, ambtenaer en topfunctionaris (62)
* 1977 - Wernher von Braun, Duits-Amerikaanse rakètpioneer (65)
* 1981 - Cor Lemaire, Nederlandse pianis, dirigent en componis (73)
* 2016 - Jo Cox, Brits parlemintslid (41, vermaord)
* 2017 - Helmut Kohl, Duitse boondskanseleer (87)
7 november

## Gebäörtenisse
* 1939 - Keuning Leopold en Keuningin Wilhelmina rope de belligerente op tot óngerhanjele.
* 1975 - Biej ein explosie biej DSM in Gelaen kómme 14 medewirkejs óm 't laeve en rake 109 medewirkesj zjwaor gewóndj. De bedriefsbrandjwaer haet tot 14 november neuëdig óm de felle branje op 't terrein te blusse.

## Gebore
* 994 - Ibn Hazm, Arabisch filosoof (euverleje 1064)
* 1867 - Marie Curie, Pools-Franse natuurkundige (euverleje 1934)
* 1879 - Leon Trotski, Russische revolutionair (euverleje 1940)
* 1891 - Rosa Spier, Nederlandse harpiste (euverleje 1967)
* 1913 - Albert Camus, Franse sjriever (euverleje 1960)
* 1926 - Joan Sutherland, Australische operazangeres
* 1940  - Klaas Nuninga, Nederlandse voetballer
* 1943 - Joni Mitchell, Amerikaanse zangeres
* 1948 - Martin Šimek, Tsjechisch-Nederlandse tenniscoach, presentator, cartoonist en columnist
* 1972 - Josh Duhamel, Amerikaansen acteur
* 1973 - Monique van der Lee, Nederlandse judoka
* 1976 - Mark Philippoussis, Australische tennisser
* 1977 - Andres Oper, Estse voetballer
* 1978  - Jan Vennegoor of Hesselink, Nederlands voetballer

## Gesjtorve
* 739 - Heilige Willibrordus (81), patroan van de Nederlandse Kirkprovincie
* 1225 - Engelbert II van Berg (40), aartsbisjhop van Kölle
* 1633 - Cornelius Drebbel (61), Nederlandse oetvènjer
* 1913 - Alfred Russel Wallace (90), Britse naturalis en bioloog
* 1957 - Leo Kierkels (74), Nederlandse internuntius in India
* 1962 - Eleanor Roosevelt (78), miensjerechteactiviste en First Lady van de Verenigde Sjtate
* 1980 - Steve McQueen (50), Amerikaanse filmacteur
* 1983 - Germaine Tailleferre (91), Franse componist
* 1992 - Alexander Dubcek (70), Slowaakse politicus
* 1994 - Charles Mathiesen (83), Noorse schaatser
* 2000 - Ingrid van Zweden, (90), keuningin van Denemarke
Lies vaan geweze gemeintes in Friesland

Dit is 'n lies vaan gemeinteleke sameveuginge en naomsveranderinge in de provincie Friesland. Nui gemeintes zien mèt 'nen asterisk (*) aongegeve.

__NOTOC__

## 2019
* Dongeradeel > Noardeast-Fryslân*
* Ferwerderadiel > Noardeast-Fryslân*
* Kollumerland en Nieuwkruisland > Noardeast-Fryslân*

Sinds dees herindeiling heet de provincie nog 18 gemeintes.

## 2018
* 't Bildt > Waadhoeke*
* Franekeradeel > Waadhoeke*
* Leeuwarderadeel > Leeuwarden
* Littenseradiel > Leeuwarden, Súdwest-Fryslân, Waadhoeke*
* Menameradiel > Waadhoeke*

Nao dees herindeiling had de provincie nog 20 gemeintes.

## 2015
* De Friese Meren > De Fryske Marren (naomsveraandering)

## 2014
* Boarnsterhim > Leeuwarden, Heerenveen, Súdwest-Fryslân, De Friese Meren*
* Gaasterlân-Sleat > De Friese Meren*
* Lemsterland > De Friese Meren*
* Skarsterlân > De Friese Meren* en Heerenveen

Sinds dees herideiling heet de provincie nog 24 gemeintes.

## 2012
* Súdwest Fryslân > Súdwest-Fryslân

## 2011
* Bolsward > Súdwest Fryslân*
* Nijefurd > Súdwest Fryslân*
* Sneek > Súdwest Fryslân*
* Wûnseradiel > Súdwest Fryslân*
* Wymbritseradeel > Súdwest Fryslân*

Nao dees herindeiling had de provincie nog 27 gemeintes.

## 2010
* Menaldumadeel > Menameradiel (naomsverandering)

## 2009
* Dantumadeel > Dantumadiel (naomsverandering)

## 1999
* Ferwerderadeel > Ferwerderadiel (naomsverandering)

## 1989
* Tietjerksteradeel > Tytsjerksteradiel (naomsverandering)

## 1987
* Wonseradeel > Wûnseradiel (naomsverandering)

## 1986
* Wymbritseradeel > Wymbritseradiel (naomsverandering)

## 1985
* Boornsterhem > Boarnsterhim (naomsverandering)
* Gaasterland-Sloten > Gaasterlân-Sleat (naomsverandering)
* Littenseradeel > Littenseradiel (naomsverandering)
* Scharsterland > Skarsterlân (naomsverandering)

## 1984
* Baarderadeel > Littenseradeel*
* Barradeel > Franekeradeel, 't Bildt en Harlingen
* Dokkum > Dongeradeel*
* Doniawerstal > Scharsterland* en Wymbritseradeel
* Franeker > Franekeradeel
* Gaasterland > Gaasterland-Sloten*
* Haskerland > Scharsterland*, Lemsterland en Heerenveen
* Hemelumer Oldeferd > Nijefurd* en Gaasterland-Sloten*
* Hennaarderadeel > Littenseradeel*
* Hindeloopen > Nijefurd*
* Idaarderadeel > Boornsterhem* en Smallingerland
* IJlst > Wymbritseradeel
* Oostdongeradeel > Dongeradeel*
* Rauwerderhem > Boornsterhem*
* Sloten > Gaasterland-Sloten*
* Stavoren > Nijefurd*
* Utingeradeel > Boornsterhem* en Scharsterland*
* Westdongeradeel > Dongeradeel*
* Workum > Nijefurd*

Nao dees herindeiling had de provincie nog 31 gemeintes.

## 1979
* Staveren > Stavoren (naomsverandering)

## 1956
* Hemelumer Oldephaert en Noordwolde > Hemelumer Oldeferd (naomsverandering)

## 1942
* Terschelling vaan Noord-Holland nao Friesland
* Vlieland vaan Noord-Holland nao Friesland

Nao dees herindeiling had de provincie 44 gemeintes.

## 1934
* Aengwirden > Heerenveen*
* Schoterland > Heerenveen* en Haskerland

Nao dees herindeiling had de provincie nog 42 gemeintes.

## 1814 e.v.
Stiechting vaan de provincie Friesland mèt 43 gemeintes: èlf stei, derteg grietenije en de wadde-eilen Ameland en Schiermonnikoog (vreuger particulier bezit).
Dantumadiel

**Dantumadiel** (Nederlands *Dantumadeel*) is 'n gemeinte in de Nederlandse provincie Friesland, mèt (31 mei 2018) 18.941 inwoeners en 'n oppervlak vaan 87,49 km² (daovaan 1,71 km² water). De gemeinte umvat de kerne Broeksterwâld (*Broeksterwoude*), Damwâld (*Damwoude*), Driezum (*Driesum*), De Falom (*De Valom*), Feanwâlden (*Veenwouden*), Readtsjerk (*Roodkerk*), Rinsumageast (*Rinsumageest*), Sibrandahûs (*Sijbrandahuis*), Wâlterswâld (*Wouterswoude*) en De Westereen (*Zwaagwesteinde*). De Friese naome zien sinds 2009 officieel.

## Historie

De grietenij Dantumadeel weurt veur 't iers geneump in 'n oorkónde oet 1242. In 1350 maakde Kollum en e paar ander plaotse ziech vaan Dantumadeel los um 't Kollumerland te vörme. Aon 't ind vaan de vieftiende en begin vaan de zestiende iew waor Dantumadeel toneel vaan de gevechte tösse de Schieringe en de Vetkoupers. De grietenij bleef bestoon tot 1851, wie de Gemeintewèt ingeveurd woort. In 1984 woorte de dörper Bidaard en Janum nao Ferwerderadiel euvergebrach.

## Externe link
Website vaan de gemeinte
James Webb-ruimtetelescoop

|-
|
|-
|
|-
|
|-
|
|}
De **James Webb Ruimtetelescoop** (**James Webb Space Telescope** of JWST) is 'ne infraroedtelescoop dee in december 2021 gelanceerd woort. Heer zal gedeiltelek de Hubble ruimtetelescoop vervaange. Gedeiltelek umtot de JWST neet dezelfde golflengdes wie de Hubble kint woernumme. 't Doel vaan de JWST is um de wiedste objekte in 't universum te observere, die boete 't bereik vaan op de Eerd gebaseerde telescope of de Hubbletelescoop ligke. 

## Naom
De naom vaan d'n telescoop waor oersprunkelek **Next Generation Space Telescope (NGST)**, mer woort in 2002 herneump nao d'n twiede baas vaan de NASA, James E. Webb (1906-1992). Webb waor de baas tijdens alle bemande vlöchte vaanaof 't Mercury tot 't Gemini-program, tot zjus veur de ierste bemande vlöchte in 't Apollo-program.

## Missie

De missie vaan de JWST besteit oet de volgende doele:
# 't Opvaange vaan leech vaan de stare en starestèlsels die kort nao d'n oerknal gevörmp zien.
# Bepaole wie die ajdste starestèlsels zien geëvolueerd.
# De vörming vaan nui mèlkweegstèlsels observere.
# De fysische en chemische samestèlling vaan starestèlsels wied eweg mete en de meugelekheid vaan 't bestoon vaan leve oonderzeuke.

Dees doele kin 't bès bereik weure door te observere in 't infraroedspectrum (in dit geval 0,6 tot 28 micrometer).

De missie geit oet vaan 'nen door van 5 jaor, meh me hoop tot dit wel 10 jaor kin weure.

## Baon

Um te zörge veur gooj observeringe moot deveur gezörg weure tot de instruminte besjermp weure tege 't leech vaan de Zon, en de straoling vaan de Eerd en de Maon, die deveur kinne zörge tot de instruminte te werm weure. De JWST krijg daoveur e groet zonnesjèld, wat besteit oet 5 laoge vaan 'n polymeer wat mer zoe dik is wie 'n minsehaor. 't Gaans sjèld is zoe groet wie 'n tennisbaon. Daoneve weurt de JWST gezat in 't Lagrangepunt L2. Dit punt ligk op 'nen aofstand vaan 1,51 miljoen kilometer vaan de Eerd, bekaans 4 kier zoe wied es de Maon. Dit beteikent ouch tot oonderhaajd zoewie dat bij de Hubble kós weure oetgevoerd oonmeugelek is. De plaotsing in 't L2-punt zörg deveur tot de baon um de zon ein jaor zal dore, zjus wie de Eerd.

## Spiegel
De spiegel vaan de JWST heet 'ne diameter vaan 6,5 meter, wat zörg tot 't oppervlak bekaans 6 kier zoe groet is wie dee vaan de Hubble. Dit is väöl groeter es gelanceerd kin weure, daorum besteit de spiegel oet 18 hexagonaal segminte, die ziech oetvawwe nao de lancering.

## Externe link
* De website van de JWST bij NASA