Nederlands Limburg

**Limbörg** (in 't Limburgs regionalisme ouch waal bekind es **Oas-Limbörg**, ten opziechte van *Wes-Limbörg*: Belsj Limbörg) is ein van de twelf provincies van Nederland en ligk in 't zuudoeste van 't landj, mèr 't is ouch ein vaan de tien provincies vaan 't Bèlsj, woe 't in 't ooste lik.  Op 1 januari 2025 haw 't Nederlandsj deil ein bevolkingsgruutde van 1.136.000 inwoners. Hievan waor 19,6 procent allochtoon. De houfstadj van Nederlandsj Limbörg is Mestreech. 

Limbörg besteit veurnamelijk oet zandgrond. 't Zuie is heuvelechtig - feitelek 'n dal-landsjap mèt reste van 't plateau en oetgesjoorde dale - en bedèk mèt vruchbare löss, 'n windaofzètting oet 't ind van de lètste iestied. De belangriekste revier is de Maos, die euver de hiel lengte vaan zuid tot noord door de provincie struimp.  In 't verleje woort in Limbörg turf, grind en steinkaol gewonne.

't Zujelik deil van de provincie Nederlands Limbörg deit mèt in de Euregio Maas-Rien. Noord Limburg en Midde Limbörg deit mèt in de Euregio Rien-Maas Noord. De gemeinte Baerge en noordeliker deit mèt in de Euregio Rien-Waal

D'r naam Limbörg zow besjtaoë oet de sjtamwaoërd *leem* en *burcht* en oorsjpronkelek verwaeze ha nao ing bepaalde oet leem opgetrokke burcht.

## Werkgelegeheid
De sjomaasj (wèrkloeasheid) in Nederlandsj Limbörg bedroog in 2003 10,5%. De bedrievigheid per sector waor in die periode zowie in de onjerstaonde tabel.

## Historie

Politiek waor Limbörg ummertouw wie 'n lappedeke, boemet veur e deil de groete versjèlle tösse de dialekte oetgelag kinne weure: eder gemeinte heet z'n eige dialek, boebij dèks binne ein gemeinte (zuug Venlo) nog groete versjèlle kinne bestoon.

Pas in de Fransen tied, dee begós mèt de Franse verovering vaan Mestreech in 1794, woort 't gebeed tot 'n bestuurleke einheid gemaak. In 1815 bij de vörming vaan 't nui Koninkrijk der Nederlande kraog ein vaan de provincies de naom *Limbörg*. De keuning Willem 1 waor ouch hertog vaan Limbörg mer heer had gei land dat zoe hètde. Daorum neumde heer, es verlicht despoot, 'n stök land wat van häöm waor, zoe. De naom góng trök op dee vaan 'n aajd hertogdom, dat e gebeed in d'n triangel Maastreech-Aoke-Luik besloog en dat tot 1648 had bestande.

Bij de sjeiing vaan Nederland en 't Belsj in 1830 kaom de kwestie aon de orde of Limbörg e deil vaan 't Belsj zouw weure - wie de meiste Limbörgers ziech 't winsde. Oeteindelek woort Limbörg in 1839 verdeild in 'n Nederlandse en 'n Belzje provincie. Nederlands-Limbörg waor vaanaof dat moment es Hertogdom Limburg tot 1866 deil van de Duitse Bond. 

De provincie bleef de titel Hertogdom tot 1906 gebruke. 'n Aander Limbörgse bezunderheid in de titulatuur is tot op d'n daag vaan vendaog blieve bestoon: de commissair vaan de Keuning hèt hei gouverneur.

De Nederlandse euverheid erkint de oersprunkelek in Nederlands Limbörg gesproke variëteite oonder de naom Limbörgs es streektaol.

### Bevolkingsoontwikkeling
:*Zuug ouch: [[Oetsleeg vaan volkstèllinge in Nederlands Limbörg]]*

Bij de versjèllende volkstèllinge heet de bevolking vaan Nederlands Limbörg ziech zoe oontwikkeld. D'n dudeleksten trend dee me zuut is de aonwas roond 1900, d'n tied tot väöl lui vaan boete Limbörg nao de kojl trokke.

;Opmerkinge
* In 1830 bestoont Nederlands Limbörg nog neet, meh de volkstèlling vaan dat jaor is later mèt trökwèrkende krach opgemaak en umvat ouch dees provincie, compleet mèt 'n al aofgesjeie Aajd-Vroenhove.
* In 1956 en 1960 umvatde de provincie Limbörg (entans statistisch gezeen) ouch 't Drosamb Töddere zoewie inkel kleinder stökskes geannexeerd land. De bewoeners vaan dat gebeed zien in die tèllinge mètgenome.
* In de volkstèlling vaan 1971 zien alle inwoenertalle aofgerund op ganse vieftalle.

;Rillatief oontwikkeling vaan 1830 tot 1971
(*v*1830=100)

                                                
ImageSize  = width:755 height:330                        
PlotArea   = left:40 right:10 top:10 bottom:20            
TimeAxis   = orientation:horizontal                       
AlignBars  = justify                                       
Colors =                                                
  id:gray1 value:gray(0.9)                           
                                                  
DateFormat = yyyy                                 
Period     = from:1830 till:1971                 
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1830
                                    
PlotData =                          
  bar:600 color:gray1 width:1       
  from:start till:end             
  bar:500 color:gray1              
  from:start till:end            
  bar:400 color:gray1           
  from:start till:end         
  bar:300 color:gray1       
  from:start till:end
  bar:200 color:gray1
  from:start till:end
  bar:100 color:gray1
  from:start till:end
  bar:0 color:gray1                   
                    
LineData =       
  layer:front    
  points:(40,70)(90,73) color:blue  width:2 #1830-40 index 100-105,6
  points:(90,73)(135,75)    color:blue  width:2 #1840-49 index 105,6-110,2
  points:(135,75)(185,77)   color:blue  width:2 #1849-59 index 110,2-115,0 (nao bove aofgerund vaan 114,9...)
  points:(185,77)(235,80)   color:blue  width:2 #1859-69 index 115,0-120,2
  points:(235,80)(285,84)   color:blue  width:2 #1869-79 index 120,2-128,7
  points:(285,84)(335,89)   color:blue  width:2 #1879-89 index 128,7-137,1
  points:(335,89)(385,96)   color:blue  width:2 #1889-99 index 137,1-151,1
  points:(385,96)(435,109)  color:blue  width:2 #1899-1909 index 151,1-178,2
  points:(435,109)(490,138) color:blue  width:2 #1909-20 index 178,2-236,4
  points:(490,138)(540,168) color:blue  width:2 #1920-30 index 236,4-295,7
  points:(540,168)(625,204) color:blue  width:2 #1930-47 index 295,7-367,2
  points:(625,204)(670,242) color:blue  width:2 #1947-56 index 367,2-443,0
  points:(670,242)(690,258) color:blue  width:2 #1956-60 index 443,0-475,6
  points:(690,258)(745,291) color:blue  width:2 #1960-71 index 475,6-541,5
  


## Gemeintes

De Limburgse sjriefwies ies volges de Plaatsnamelies van Veldeke.

In de provincie Limbörg is (in vergelieking mèt 't weste) relatief laat op groete sjaol heringedeild. Pas in 1982 woort massaol heringedeild, en wel in 't Heuvelland; in 1991 volgde 'n get minder groetsjaolege herindeiling in Midde-Limbörg. Tösse 2001 en 2011 woort, in fases, 'n nui golf vaan herindeilinge aofgewèrk, in zoewel Noord- es Midde- en Zuid-Limbörg. In 2011 góng ein geplande fusie neet door: tösse Baerge, Mook en Gennep gepland, tot de gemeinte Maasdune (Nederlands *Maasduinen*). De planne zien veurluipeg ingetrokke. Heimèt is verluipeg 'n ind gekoume aon gemeinteleke sjaolvergroeting in Nederlands Limbörg. In 't midde vaan Limbörg ligke wijer herindeilinge neet zoe veur de hand, in 't noorde boete die ein fusiegemeinte ouch neet. In 't zuie, boe nog väöl relatief klein gemeintes mèt minder es 25.000 inwoeners zien, kin dat nog wel. Dao zien in 2011 en 2019 losse fusies gewees.

Zuug veur alle herindeilinge die al zien gewees de Lies vaan geweze gemeintes in Nederlands Limburg.

## Revere en baeke

## Aongrenzende distrikte
Nederlands Limburg grens aon de volgende distrikte, naomelek Nederlandse en Belzje provincies en Duitse distrikte:

* Noord-Braobant - noordweste
* Gelderland - noorde
* Distrikt Kleef, Duitsland - noordooste
* Distrikt Veeëse, Duitsland - ooste
* Distrikt Hinsberg, Duitsland - ooste
* Distrikt Aoke, Duitsland - zuidooste
* Aoke, Duitsland - zuidooste
* Luuk, Belsj - zuie
* Belsj Limburg, Belsj - zuidweste

## Zuug ouch
* Waopes vaan Nederlands Limbörg

## Vootnote


## Externe links
* Provincie Nederlands Limburg
* Limburg, Plaatsengids
* Statistieken provincie Limburg, AlleCijfers