Bor

**Bor** (Nederlands: **Born**) is 'n plaatsj in Nederlands Limburg in de gemeinte Zittert-Gelaen. Bor is veural bekènd vanwège de NedCar-fabriek, de groatste producent van auto's in Nederland. Bies 2001 waor Bor 'n zelfsjtendige gemeinte. Dees gemeinte besjtóng tot 1982 oet de dörpe Bor, Buchte en Houtem. In 1982 woort Bor samegevoog mèt de gemeintes Opbeech-Papehaove en Beech. 

Bor ligk aan 't Julianakanaal, woa-in zich bie 't dörp 'n sjloes bevink. 

In Bor ligk de rewien van 't Kesjteël Bor. Dit kesjteël is in 1930 aafgebrend. Róndjóm de kesjteëlrewien haet me 'n derepark ingerich. Saer ènnige jaore weurt de rewien gebruuk es decor veur opelóchtoneelveursjtèllinge. De neogotische kirk van Bor is gewiejd aan Sint Martinus. In de kirk bevundj zich 'n beeld van de heilige Barbara dat gemaak is door Jan van Steffeswert.

D'r besjteit ouch 'n Ripuarisch-(Duutsj)taoleg dörp mèt de naam *Born*, zuug hieveur *[[Born (Belsj)]]*.

## Waope

Op 31 juli 1896 woort Bor door d'n Hoege Raod vaan Adel e waope touwgekind, wat ziech zoe liet umsjrieve:

:Gedeild: Rechs (*veur de beziener links*) in goud (*geel*) 'nen umgewende liew vaan sabel (*zwart*), getongk en genageld vaan keel (*roed*); links (*veur de beziener rechs*) vaan lazuur (*blauw*) mèt 'nen dobbelstartege liew vaan goud, gekroend vaan 'tzelfde, getongk en genageld vaan keel; euver alles heer e hartsjèld vaan goud mèt 'ne gekanteelden torie vaan keel, verluuch vaan 't veld (*met vinstere boedoor de kleur vaan 't veld, dus goud, te zien is*).

Al in de vieftienden iew had Bor e zegel mèt e geliekaardeg waope. De twie liewe zien 't waope vaan 't hertogdóm Gelder, boe Bor in laog, d'n torie stèlt de plaots zelf veur. In 't oersprunkelek zegel klomme de liewe tege d'n torie op; bij de aonvraog vaan 't waope gaof de Hoeg Raod evels de veurkäör aon e hartsjèld.

## Historische inwoenertalle

;Opmerkinge
* Alle getalle gelle veur de aw gemeinte Bor, dus veur de (gooddeilse) touwveuging vaan Beeg en Opbeech en Papenhaove. Wel umvatde dees gemeinte neve 't dörp Bor al de kerne Houtem, Buchte, De Graathei, Hitsberg, Mesjtreechterbaan en e klei deil vaan Illekaove (wat allewijl gans in de gemeinte Ech-Zöstere ligk). Ter vergelieking: 't dörp Bor allein had in 1971 2.765 inwoeners.
* In de volkstèlling vaan 1971 zien de inwoenertalle op ganse vieftalle aofgeroond.

;Rillatief oontwikkeling vaan 1830 tot 1971
(*v*1830=100)

                                                
ImageSize  = width:755 height:330                        
PlotArea   = left:40 right:10 top:10 bottom:20            
TimeAxis   = orientation:horizontal                       
AlignBars  = justify                                       
Colors =                                                
  id:gray1 value:gray(0.9)                           
                                                  
DateFormat = yyyy                                 
Period     = from:1830 till:1971                 
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1830
                                    
PlotData =                          
  bar:600 color:gray1 width:1       
  from:start till:end             
  bar:500 color:gray1              
  from:start till:end            
  bar:400 color:gray1           
  from:start till:end         
  bar:300 color:gray1       
  from:start till:end
  bar:200 color:gray1
  from:start till:end
  bar:100 color:gray1
  from:start till:end
  bar:0 color:gray1                   
                    
LineData =       
  layer:front    
  points:(40,70)(90,73) color:blue  width:1 #1830-40 index 100-105,6
  points:(90,73)(135,75)    color:blue  width:1 #1840-49 index 105,6-110,2
  points:(135,75)(185,77)   color:blue  width:1 #1849-59 index 110,2-115,0 (nao bove aofgerund vaan 114,9...)
  points:(185,77)(235,80)   color:blue  width:1 #1859-69 index 115,0-120,2
  points:(235,80)(285,84)   color:blue  width:1 #1869-79 index 120,2-128,7
  points:(285,84)(335,89)   color:blue  width:1 #1879-89 index 128,7-137,1
  points:(335,89)(385,96)   color:blue  width:1 #1889-99 index 137,1-151,1
  points:(385,96)(435,109)  color:blue  width:1 #1899-1909 index 151,1-178,2
  points:(435,109)(490,138) color:blue  width:1 #1909-20 index 178,2-236,4
  points:(490,138)(540,168) color:blue  width:1 #1920-30 index 236,4-295,7
  points:(540,168)(625,204) color:blue  width:1 #1930-47 index 295,7-367,2
  points:(625,204)(670,242) color:blue  width:1 #1947-56 index 367,2-443,0
  points:(670,242)(690,258) color:blue  width:1 #1956-60 index 443,0-475,6
  points:(690,258)(745,291) color:blue  width:1 #1960-71 index 475,6-541,5
  points:(40,70)(90,74) color:green width:1
  points:(90,74)(135,78) color:green width:1
  points:(135,78)(185,81) color:green width:1
  points:(185,81)(235,79) color:green width:1
  points:(235,79)(285,82) color:green width:1
  points:(285,82)(335,83) color:green width:1
  points:(335,83)(385,83) color:green width:1
  points:(385,83)(435,90) color:green width:1
  points:(435,90)(490,102) color:green width:1
  points:(490,102)(540,117) color:green width:1
  points:(540,117)(625,157) color:green width:1
  points:(625,157)(670,172) color:green width:1
  points:(670,172)(690,184) color:green width:1
  points:(690,184)(745,242) color:green width:1
  


Greun: Gemeinte Bor
Blauw: Provincie Limbörg

## Vereiniginge
*Böshuuske Ontsjpannings Vereiniging, winnaersj LVK 2005
*Harmonie l’Union Born
*Hengelsportvereniging “De Gaard”
*IVN Natuureducatie - afdeling Born, Land van Swentibold
*Jong Nederland Born
*Sjötterie Sint Martinus Born
*T.W.C. de Vedettekes 
*Vastelaovesvereiniging De Bessemebènjers
*Vocal Group Feeling Young
*VV Born

## Rifferenties