In 't nuujs - Economie

## 2020
;10 december
De Belzjen óngernummer Roland D'Ieteren sjtörf op 78-jäörige laeftied aan COVID-19.

;31 oktober
Vleegveld Berlin-Brandenburg geit nao 'n vertraging van jaore en 'n enorm euversjreiing van 't budget ènjelek aop.

;25 oktober
De Zuud-Koreaanse zakeman Lee Kun-hee, topman van Samsung, sjtörf op 78-jäörige laeftied.

;15 oktober
BMW kónjig aan det 't per 2023 geit sjtoppe mit de productie in VDL NedCar. Dees besjlissing brèngk 5.000 jobs in gevaor.

;12 oktober
De Nobelpries in de Economie weurt oetgereik aan Paul R. Milgrom en Robert B. Wilson "veur verbaeteringe aan de veilingstheorie en de oetvènjing van nuuj veilingformate."

;15 augustus
D'n Amerikaanse zakeman Robert Trump, 't broor van presidentj Donald Trump, sjtörf op 71-jäörige laeftied.

;31 juli
De Nederlandse bankeer Wim Scherphuijzen Rom, mit-oprichter van de Nederlandse Middenstandsbank, sjtörf op 87-jäörige laeftied.

;2 juni
De Nederlandsen óngernummer Jan Zeeman sjtörf op 78-jäörige laeftied.

;26 mei
D'n Hongkongse zakeman Stanley Ho, veural bekèndj óm 't opzètte van de späölindustrie in Macao, sjtörf op 98-jäörige laeftied.

;20 april
Es gevolg van zoewel de COVID-19-crisis es de productiekreeg tösje Róslandj en Saoedi-Arabië weurt e vaat Amerikaanse aerdaolie veur 'ne negatieve pries verhanjeldj.

;4 april
De Nederlandsen econoom Arnold Heertje sjtörf op 86-jäörige laeftied.

;23 jannewarie
De Angolese zakevrouw Isabel dos Santos, bekèndj es de 'riekste vrouw van Afrika', weurt aangeklaog veur fraude en witwesje.

;6 jannewarie
De Belzje zakeman en óngernummer Philip Cracco sjtörf op 56-jäörige laeftied aan de kanker.

## 2019
;9 december
De ENCI maak bekind ind juli 2020 touw te goon.

;14 oktober
De Nobelpries in de Economie geit nao d'n Indiër Abhijit Banerjee, de Franse Esther Duflo en d'n Amerikaan Michael Kremer "veur häör experimentelen aanpak in 't verlichte vaan de waereldwiej ermooj."

;14 september
'nen Aanval mit drones op twie olie-insjtallaties in de Saoedische provincie Boegjah lègk e groet deil van de Saoedische olieproductie sjtil.

;30 augustus
Bie Punch Powertrain in Sintruin verdwiene 188 jobs.

;10 augustus
D'n Amerikaanse financeer Jeffrey Epstein, opgesjlaote op verdènking van seksueel misbroek, hingk zich op 66-jäörige laeftied op in zien cel.

## 2018
;21 december
In Bottrop geit de Prosper-Haniel, de lètste koel van 't landj, toe. 

;8 oktober
De Nobelpries in de Economie weurt oetgereik aan William D. Nordhaus "veur 't integrere van klimaatverangering in macro-ikkenomische langetermienanalyse" en aan Paul M. Romer "veur 't integrere van technische innovatie in macro-ikkenomische langetermienanalyse".

;5 oktober
't Bors bedrief NedCar geit doezend jobs sjrappe.

;31 mei
D'n Amerikaanse presidentj Donald Trump veurt heffinge in op sjtaal en aluminium oete Europese Unie.

;23 fibberwarie
't Borse bedrief NedCar haet e good jaor achter de rök en kóndig aan mier auto's te zölle producere.

;20 fibberwarie
De Venezolaanse regering begint mit de verkoup vanne cryptovaluta petro. 

;27 jannewarie
De Zjwaedsen óngernummer Ingvar Kamprad, bekèndj as oprichter van IKEA, sjtörf op 91-jäörige laeftied.

;25 jannewarie
Carrefour geit in 't Belsj 1233 jobs sjrappe. Ónger mie d'n hypermerret in Gènk zal slete.

## 2017
;14 november
Vekansie-aanbeder Corendon investeert fors in Mestreech Aoke Airport. 't Aantal besjtumminge wuurt van drie nao twelf in zès lenj oetgebreid.

;9 oktober
De Nobelpries in de economie geit nao d'n Amerikaan Richard H. Thaler "óm zien biedrage aan de behavioristische economie."

;17 fibberwarie
't Brits-Nederlands bedrief Unilever geit neet akkoord mit e euvernamebod van 143 miljard dollar van 't Amerikaanse bedrief Kraft Heinz.

;20 jannewarie
De Nederlandsen óngernummer Hans Breukhoven, oprichter van de Free Record Shop, sjtörf op 70-jäörige laeftied.

## 2016
;10 oktober
De Nobielpries in de Economie geit nao de Britsen Amerikaan Oliver Hart en de Fin Bengt Holmström "óm hun biedrage aon contraktheorie".

;14 september
't Duutsj sjemiebedrief Bayer nump veur 66 miljard dollar d'n Amerikaanse zaodproducent Monsanto euver. De euvernaom zal begin 2017 weure voltrokke.

;3 april
* *Economie*: Mit 't oetlaeke van de zoegeneumde Panamapapers kómme de name oet van diverse luuj, ónger wae väöl sjtaotshoofde, die via belastingparadieze de belasting in eige landj höbbe óntdaoke.

## 2015
;12 oktober
De Nobelpries in de economie weurt aan de Brit Angus Deaton oetgereik, "óm zien analyse van consumptie, ermooj en welvaart".

;18 september
De Amerikaanse Environmental Protection Agency maak bekèndj dat Volkswagen jaorelank emissieteste haet vervalsj door 't gebroek van sjpeciaal sofware. De daag denao gief d'n autoboewer dit toe.

;13 juli
Nao 'n marathonvergaoring van 31 oer sjlete de eurolenj 'n akkaord euver nuje sjteun aan Grekelandj. Dit landj mót daoveur ingriepende hervörminge daorveure. Hiemit weurt 'ne Grexit veurkómme.

;10 juli
De Griekse regering kump asnog mit e pakkèt bezunigingsmaotraegele óm 't landj te hervörme. Die haop daomit de financiële sjteun van de EU en 't IMF trök te kriege.

;5 juli
De Griekse regering sjrief e rifferendum oet euver 't al of neet daorveure van hervörminge óm blievende financiële sjteun te kriege. 't Rizzelteert in 'n euverwinning veur 't nae-kamp.

;27 juni
Nao e compleet vasgeloupe euverlèk verliet de Greekse minister van financië, Jannis Varoufakis, de óngerhanjelinge euver nuuj noedlieninge. Te verwachte vilt det Grekelandj noe failliet geit.

;24 juni
Ahold en Delhaize make 'n fusie bekèndj.

;29 april
De provincie Nederlands Limburg trèk de aanbesjteiing veur 't opebaar verveur aan Abellio in, ómdet dit bedrief aan sjpionaasj bie zien concurrente haet gedaon.

;25 april
't Opebaar Ministerie verdènk e vliesjverwirkend bedrief in Naord-Limburg (welk weurt neet gezag) van 't verwirke van veur consumptie óngesjik paersvleisj.

;14 april
De Raod van Sjtaot bepaolt tot de gaaspöt in Loppersum zoe good wie toew mót, óm de veiligheid van 't door aerdsjóddele geplaog gebeed te waorborge. Minister Henk Kamp volg dit advies op.

;10 fibberwarie
Verveurder Abellio, 'n dochter van de NS, krieg 'n concessie veur 't sjpoor- en bösverveur in gans Nederlands Limburg.

;1 jannewarie
Litouwe veurt d'n euro in. De Europese muntj vervèngk de litas.

## 2014
;23 december
In Nicaragua weurt begós mit 't Nicaraguakenaal. Dit kenaal mót 'ne concurent van 't Panamakenaal waere. 't Perjek is ómsjtrejje, veural óm de milieusjaoj aan 't Nicaragua- en 't Managuameer, wo 't kenaal daor mót gaon loupe.

;9 september
De gecombineerde gezèt Dagblad De Limburger/Limburgs Dagblad weurt door 't Vlaoms concern Concentra euvergenome. Tot noe waore die gezètte in henj van 't Brits bedrief Mecom Group.

;11 juni
Supermerretkette Delhaize kunjig 't óntsjlaag van 2.500 luuj en de sjleting van 14 winkele aan.

;1 jannewarie
Letlandj veurt d'n euro in.

## 2013
;16 miert
De EU gief Cyprus 'n noedliening van 10 mieljard euro in ruil veur zjwaor besjpaoringe. De bevolking is 't neet demit èns, veural neet ómdat sjpaorders direk mótte mitbetaole.

;31 jannewarie
De Nederlandse regering nationaliseert de bank en verzaekeraer SNS Reaal veur 3,7 mieljard euro.

;21 jannewarie
Jeroen Dijsselbloem, de Nederlandse minister van Financië, weurt wie verwach aangeweze es veurzitter van de Eurogroop. Hae volg de Luxemburger Jean-Claude Juncker op.

;7 jannewarie
'n Klein mierderheid van de arbeiers in 't Fordfebrik in Gènk besjlut óm weer aan 't werk te gaon. Väöl luuj zeen nog ummer taege oet weuj óm de aansjtaonde sjleting. Ómdat bie de toelieveringsbedrieve de mierderheid taege is, vilt de hervatting sjnel sjtil en kump 't de volgende daag tot óngerling agressie.

;1 jannewarie
Ómdat 't Congres gein akkaord kin vènje veur de sjtaotssjöld trök te dringe, trejt in de VS de 'belastingaafgróndj' in wirking: zjwaor besjpaoringe en nuuj belastinge. De Senaat nump aevel dezelfde nach nog e plan aan wat de gevolge beperk kan hawwe. 't Hoes van Aafgevaerdigde sjtump de nach tenao ouch veur.

## 2012
;24 oktober
Ford maak bekèndj dat 't zie febrik in Gènk in 2014 zal toedoon. Dit beteikent óntsjlaag veur 4.300 arbeiers.

;1 oktober
Nao bemiddeling van minister Maxime Verhagen (Economische Zakes) nump BMW 't NedCar-febrik in Bor euver. 't Geit dao de Mini boewe.

;11 juli
Mitsubishi maak officieel bekèndj dat 't NedCar aan investeerder VDL geit verkoupe. Al ieder waort bekèndj dat BMW hie in de toekóms de Mini hoop te make.

;8 miert
Grekelandj saneert zien sjöld bie de banke en veurkump daomit (veurluipig) e faillissemènt.

;21 fibberwarie
Nao 'n marathonvergaojering besjlete de bevoogde ministers van de EU óm Grekelandj 'n nuuj noedliening van 130 miljard euro te gaeve; in toesj daoveur kump noe permanènt Europees toezich in Athene.

;6 fibberwarie
Mitsubishi zaet in 2013 gans te sjtoppe mit de productie bie NedCar in Bor; normaal gezeen geit 't febrik noe toe.

## 2011
;25 november
Standard & Poor's verlieg de rating van 't Belsj nao AA, mit negatief veuroetzichte. Dit gebäört nao 'n spectaculair sjtieging van de rente op sjtaotsobligaties de lèste daag.

;22 oktober
Óngernummer Morris Tabaksblat, ex-veurman van Unilever en opsjtèller van de nao häöm geneumde gedraagscode, sjtörf op 74-jäörige laeftied.

;13 oktober
Sjtaolbedrief ArcelorMittal zaet ziene werme bandj in Luuk toe te gaon doon. Dit zouw 't èndj van de sjtaolindustrie in die sjtad beteikene.

;11 oktober
't Slowaaks parlemènt wies de nuuj sjief van sjteun aan Grekelandj aaf; de regering trejt dao-op aaf.

;10 oktober
* De Nobelpries in de economie geit nao de Amerikane Thomas J. Sargent en Christopher A. Sims, óm hun empirisch óngerzeuk nao oerzaak en gevolg in de macro-economie.
* Nao 'n nach van óngerhanjelinge besjlete 't Belsj, Luxemburg en Frankriek veur de bank Dexia te nationalisere. Ouch weurt 'n *[[bad bank]]* gemaak, woeveur 90 miljard garantsjtèlling (daovan 54 miljard door de Belzje sjtaot) weurt vasgelag.

;5 oktober
Steve Jobs, de groete maan achter technologiebedrief Apple, störf op 56-jaorege leeftied.

;27 september
In de 'Wintergreunzaak' taege de plegers van groetsjalige bouwfraude waere versjillende miejäörige gevangenissjtrafe geëis.

;6 september
De Zjwitserse nationaal bank waardeert de Zjwitserse frank aaf en sjtilt 'ne minimumkoers van E1,20 per frank vas. Door sjpeculatie waor de munt óngecontroleerd in waerde gesjtege.

;5 augustus
De kredietsjatter Standard & Poor's verlieg veur 't iers de kredietwaerdigheid van de Vereinigde Sjtaote, van AAA nao AA+. De ummer oploupende sjtaotssjöld, de politiek óneinigheid dao-euver en de ummer dorende economische crisis zouwe de aaflossing ónzaeker make.

;21 juli
Op 'nen top in Brussel weurt beslote tot nuuj sjteunmaotraegele veur Griekeland. Besjlote weurt ónger mie dat ouch banke gaon biedrage.

;16 miert
Albert Heijn deit zienen ierste supermerret op 't Belsj ope, in Brasschaat (provincie Antwerpe).

;13 jannewarie
De Nederlandse óngernummer Albert Heijn jr. sjtörf op 83-jäörige laeftied.

;1 jannewarie
* Eslandj veurt d'n euro in.
* Op Bonaire, Sint-Eustatius en Saba geit me mit d'n Amerikaansen dollar betaole.

## 2010
;11 oktober
De Nobelpries veur economie geit nao de Amerikane Peter A. Diamond en Dale T. Mortensen en de Britse Cyprioot Christopher A. Pissarides, óm hun óngerzeuk nao merretfrictie.

;4 oktober
't Opel-febrik in Antwerpe zal toewgaon. Eigenaer General Motors wouw 't al langer aafstoete en haet, ouch mit hölp van de Vlaamse regering, geinen euvernummer kènne vènje. Dit beteikent veur (nog ens) 1200 luuj óntsjlaag.

;21 mei
Ex-topman van Fortis Jean-Paul Vorton weurt as getuge opgerope veur d'n tribbenaal van Utrei, meh kump aevels neet opdage.

;15 mei
De vakbónje bereike e principeakkaord mit de VNG euver 'n nuuj CAO veur amtenaere. Daomit kump 'n èndj aan de sjtakinge van drekluuj in Amsterdam en Utrei.

;10 mei
Óm garantj te blieve sjtaon veur de financieel gezóndjheid van de versjillende Eurolenj, presentere de EU-lidsjtate e reddingsplan, wo-in veur 750 mieljard euro aan begroetingstekorte kèn weure gedèk. Inkel oere naodat 't plan is geprensteerd haet dit direk e positief effek op de Europese beurze.

## 2009
; 1 jannewarie
Sjlowakije veurt as zestiende EU-lidsjtaot d'n euro in, as vervanging van de Sjlowaakse kroen.