Pager-explosies in Libanon in 2024

Óp d'r **17e en 18e september [[2024]] óntplofde doezende [[semafoon]]s en [[portofoon|walkie-talkie]]s in [[Libanon]] en [[Syrië]]**. Waarsjienlik woare lede van de militante sjiitische beweging Hezbollah doelwit van de explosies. Volges 't Libanees ministerie va gezóndheed koame doabei 42 luuj um 't leëve en circa 3.500 luuj raakde verlets. Me geet doava oet dat de óntploffinge 't wirk zint van 't Israelisch leger en d'r mossad, de geheim deens van Israel.

## Achtergrónk
Libanon sjpieëlt 'n wichtige rol in 't Israelisch-Palestiens conflik. 't Kling lank ten noorde van Israel hoesves al decennialank e groeët aantal Palestiense vlöchtelinge en is in deë tied oetganksbasis geweoëde vuur versjillende milities, die ooch hant mitgedoa aan d'r burgerkreeg deë doa tusje 1975 en 1990 woedde. De groeëtste en wiedoet machtigste groepering is Hezbollah, 'n sjiitische beweging die durch Iran gesjteund weëd. Israel en Iran sjtónt al seër de Islamitisje Revolutie van 1978 óp gesjpanne voot mitee. 't Rezjiem in Teheran erkent d'r sjtaat Israel neet, meh waal Palestina. Zieng doel is wiejer de vernetiging van d'r jüddisje sjtaat. 

### Conflik tusje Hezbollah en Israel
Hezbollah woeëd ópgerich in 1982, tiedes d'r burgerkreeg i Libanon. 't Is 'n sjiitische beweging die besjteet oet 'n politieke partei en 'ne gewapende tak deë is oetgegruijd tot e compleet leger dat ónger mieë weëd gesjteund durch Iran. Anger wichtige elemente van höär ideologie zint antizionisme en anti-amerikanisme. Seër de óprichting is ze regelmieësig betrokke bei gevechte mit 't Israelisch leger, döks aafgewisseld mit ruiige tusjefases en dan opnui 'n escalatie, woe-ónger in d'r zoeëmer van 2006.

Seër 't oetbreëke van kreeg tusje Hamas en Israel in 2023 lope de sjpanninge i g'ne ganse regio weer óp, mit dagelikse besjetinge rónkum de grens tusje Libanon, Israel, Syrië en óp de Golanhuuegde en 'ne ieësjte direkte militaire aanval van Iran op Israel in 2024 noa 'ne Israelische lófaanval óp e Iraans consolaat i g'n Syrische hoofsjtad Damascus. In september escaleerde 't conflik mit versjillende liquidaties en groeëte lófaanvalle op Libanees grónkgebeed. De gecoördineerde óntploffinge zint óngerdeel van deë escalatieladder. 

### Gebroek va semafoons
In d'r fibberwaar van 2024 droog Hassan Nasrallah, d'r leider van Hezbollah, alle lede óp um uuever te sjakele óp semafoons in plaatsj van handy's. Israel zouw namelik 't mobiel netwirk han geïnfiltreerd. Hezbollah koch doezende apparate van 't tuup Gold Apollo AR924. Semafoons (óp 't Hollesj ooch waal *piepers*) woeëde bis deep in d'r 20e ieëw, vuur de kóms van de handy, gebroek vuur mitee te communicere. De apparate wirke mit radiosignale. Ze weëde ooch nog döks gebroek durch anger militante beweginge. De portofoons woare ouw modelle van 't Japans bedrief Icom. De semafoons en anger elektronica woeëde vuurzieë va kling wievöälhede PETN, e explosief.

## Verloop
De elektronica woeëde in twieë golve tot óntploffing gebrach.

Óp d'r 17e september óntplofde kót vuur half veer in d'r middig doezende semafoons (pagers) óp versjillende plekke in Libanon en Syrië. Daobei koame 12 luuj um 't leëve en doezende raakde verlets, woe-ónger de Iraanse ambassadeur Mojtaba Amani. Ónger de doeëde zint ooch prominente lede van Hezbollah, woe-ónger Mehdi Ammar, d'r zoeën van Ali Fadel Ammar. Vöäl luuj raakde verlets aan de heng en de oge, umdat de semafoons óp 't lichaam weëde gedrage of umdat me 't vasheel in de heng. Zikker 1.500 Hezbollah-militante zint doadurch feitelig oetgesjakeld. 

Óp d'r 18e september woeëde walkie-talkies en anger elektronica tot óntploffing gebrach in versjillende plaatsje in Libanon, mit name de hoofsjtad Beiroet en in 't zude van 't lank. Doabei koame 20 luuj um 't leëve en zikker 450 luuj raakde verlets.

## Noasjleep
De pager-explosies woare 't sjtartpunt van 'n intensieve Israelische campagne teëge de raketbesjetinge va Hezbollah. In d'r tied doanoa begós Israel 'n invasie in 't zude va Libanon gecombineerd mit lófaanvalle in 't ganse lank, in 't gebeed woe de militante beweging van aodsher actief is. Es gevolg doava is de groepering militair en politiek tsemlig verzjwak. Versjillende kopsjtukke en hónderde militante zint noe nimmieë i leëve. Wiejer woeëde groeëte wievöälhede materiaal vernetig, mit name rakette. 

## Kiek ooch
* Aasjleëg in Dagestan van juni 2024, versjillende aasjleëg i g'n Zuud-Róssische deelrippebliek Dagestan 

## Brónne