In 't nuujs - Naord-, Midde- en Oes-Europa

## 2020
;10 november
Armenië, Azerbeidzjan en Róslandj sjlete 'n euvereinkóms veur 'n inj te make ane kreeg euvere betwisde regio Hoeg-Karabach. Presidentj Poetin sjik twiedoezend soldaote nao de frontlinie veur de vraej te beware. 

;10 oktober
Armenië en Azerbeidzjan kómme 'nen tiejeleke waopesjtilsjtandj euverein.

;27 september
Nao oplejjendj geweld in Hoeg-Karabach kunjig Armenië de mobilisatie aaf.

;9 augustus
In Wit-Róslandj waere presidentsverkezinge gehawwe, die de zittende presidentj Aleksandr Loekasjenko mit mie es tachetig percentj hej gewónne. De oppositie en diverse lenj vechte d'n oetsjlaag aan; pelitie en ordedeenste houwe daen opsjtandj hel denaer.

;12 juli
De zittende presidentj van Pole, conservatief-nationalis Andrzej Duda wintj mit 'n miniem miejerheid de Poolse presidentsverkezinge van de liberalere Rafał Trzaskowski.

;1 juli
De euvergroete miejerheid van de Russe sjtump veur 'n nuuj gróndjwèt die ónger mie de presidentj in sjtaot sjtèlt ènjeloes aan de mach te blieve.

## 2019
;11 december
De Zjwaedse klimaatactiviste Greta Thunberg weurt oetgerope tot Persoen van 't Jaor daor 't blaad *[[Time (blaad)|Time]]*. Mit häör zèsteen jaor is ze de jónkste oets die daen titel óntvènk.

;30 oktober
't Amerikaans Hoeg van Aafgevaerdigde erkènt mit 'n groete mierderheid de genocide op de Armeniërs.

;21 juli
Bei verkezinge in de Oekraïne weëd de nui partei Sluha Narodu (Bedeende van 't Volk) van prizzedentskandidaat Zelensky de groeëtste.

;21 april
Volodymyr Zelenski wintj de presidentsverkezinge in de Oekraïne. Volgens exitpolls haet hae in de twiede runj zoeget 73,2% van de sjtumme gehaold.

;14 april
De Sociaaldemocratische Partie wintj de Finse parlemèntsverkezinge, èng veur de rechspopulistische Finnepartie.

;31 miert
In de ierste runj van de presidentjsverkezinge in de Oekraïne gaon de zittende presidentj Petro Porosjenko en zienen oetdager Volodymyr Zelenski daor. Ex-premier Joelija Timosjenko, langen tied favoriete, haolt de twiede runj neet. De twiede runj is op 21 april.

;30 miert
Bie presidentjsverkezinge in Sjlowakieë weurt de linkse Zuzana Čaputová tot presidentj gekoze. Zie weurt de ierste vrouw in 't landj die dat amb bekleit.

;26 fibberwarie
In Bres, Wit-Róslandj, weurt e massagraaf oete Twiede Waereldoorlog óntdèk, mit daorin de lichame van hónderde joede. 

;2 fibberwarie
Róslandj sjort 't INF-verdraag op, naodet de VS gister aankóndigde 'tzelfde te doon.

;13 jannewarie
Paweł Adamowicz, de börgemeister van de Poolse sjtad Danzig, weurt door 'ne 27-jäörige man denaergesjtaoke en sjtörf einen daag later aan zien verwónjinge.

;2 jannewarie
Bie e treinóngelök in Denemarke zeen ach doeje gevalle. Zèsteen luuj rake gewóndj.

## 2018
;31 december
Inne Róssische sjtad Magnitogorsk sjtort e flatgeboew deils in. Daobie kómme 38 luuj óm 't laeve.

;21 december
Door 'n explosie in 'n koel in 't oeste van Tsjechië zeen zeker daarteen kómpels óm 't laeve gekómme.

;25 november
Róslandj nump drie Oekraïense marinesjeper in besjlaag. 't Grensincidentj escaleert flót; de Oekraïne kunjig de sjtaot van belag aaf.

;20 oktober
D'n Amerikaanse presidentj Donald Trump zaet 't nucleair waopevedraag mit Róslandj op, ómdet dit lèste landj 't al jaore zoew sjènne.

;17 oktober
* Op 'n sjoel inne sjtad Kertsj, oppe Krim, sjut 'ne lierling óm zich haer. Neugeteen luuj kómme óm 't laeve.
* I Roemenië weëd 'ne drugsbaron oet Gebrook veroerdeild tot nuëgetieën joare celsjtroaf.

;9 september
Bie parlemèntsverkezinge in Zjwaede wintj de rechs-populistische Sverigedemokraterna henjig; de Sociaal-democratische partie liekentj aevel toch de groetste te blieve.
* *Sjport*: De Serviër Novak Djokovic wintj de US Open bie de mansluuj daor in drie sets (6-3, 7-6 (7-4), 6-3) van Juan Martín del Potro te winne.

;25 mei
Nederlandj en Australië sjtelle Róslandj officieel aansjprakelik veur 't denaersjete van vleegmesjien MH17.

;15 mei
Presidentj Poetin äöpent de Krimbrök, die de Krim en 't vastelandj van Róslandj verbindj.

;25 april
D'n Daensen oetvènjer en excentriekeling Peter Madsen weurt tot laeveslank veroerdeild óm de verkrachting, maord en lieksjènnis op de Zjwaedse journaliste Kim Wall.

;23 april
De Oekraïnse Prizzedent Petro Porosjenko laot weite bij 't Oecumenisch patriarchaot vaan Constantinopel oonaofhenkelekheid aon te vraoge veur de Oekraïens-Orthodoxe Kèrk. Dit zaw beteikene tot de Oekraïense Kèrk ziech los maak vaan de Russisch-Orthodoxe Kèrk.

;9 april
D'n Hongaarse premier Viktor Orbán wintj mèt 'n ruum mierderheid de parlementsverkezinge. 

;25 miert
Bie 'ne brandj in e winkelcentrum inne Róssische sjtad Kemerovo kómme 64 luuj óm 't laeve.

;17 miert
De zittende president Vladimir Poetin wint de Róssische verkezinge. Hae zouw 76,5% van de sjtumme höbbe behaold, 't bèste rizzeltaat oets.

;3 miert
Inne Oekraïense huidsjtad Kiev weurt e tentekamp van aksieveurders taege de regering geruump. Agente en aksieveurders rake sjlaags; teen luuj rake gewóndj, hónderd luuj weure gearresteerd. 

;26 fibberwarie
De Sjlowaakse journalis Ján Kuciak weurt vermaord aangetroffe in zien hoes in Velka Maca, 65 kilomaeter ten ooste vanne huidsjtad Bratislava. 

;13 fibberwarie
Prins-gemaol Hendrik van Daenemark sjtörf op 83-jäörige laeftied.

;11 fibberwarie
Vlöch 793 van Saratov Airlines van Moskou nao Orsk sjtort kort nao zien opsjtiege denaer. Alle 71 inzittende kómme óm.

## 2017
;27 december
Bekans veerhóngerd Oekraïense en Róssische kreegsgevangene van 't pro-Russisch conflik innen Donbass weure vriegelaote. De gevangeneruul is óngerdeil van 't Minskakkoord.

;5 december
In Zjwitserlandj is de veurmalige Roemeense keuning Michaël van Hohenzollern-Sigmaringen op 96-jäörige laeftied gesjtorve.

;21 april
't Róssisch hoegggerechshof classificeert de Jehova's getoeges es 'n extremistische orgenisasie. 't Hoofkantoor in Sint-Petersburg woort gesjlote, zoewie ouch versjillende regionale aafdeilinge.

;18 april
't Europees hof veur de rechte van de minsj bepaalt det de Róssische autoriteite boeteproportioneel geweldj höbbe gebroek bie 't beëindige van de giezeling in 'n sjoel in de Zuud-Róssische sjtad Beslan in 2004 door Tsjtetsjeense terroriste. Bie dit drama kwame 334 giezelaere óm 't laeve. Mier es de haaf van de doeje waore sjoelkinger. 

;7 april
Bie e warehoes in de Zjwaedse hoofsjtad Stockholm ried 'n vrachwage in op winkelende luuj. Veurläöpig geit me d'r van oet det veer luuj bie dizzen terreurdaod óm 't laeve zien gekómme. Zaeker vieftien luuj zouwe gewóndj zien. 'ne 39-jaorige Oezbeek woort ópgepak.

;3 april
* Bie 'nen zelfmaordaansjlaag in e metrotoesjtel in de Róssische sjtad Sint Petersburg kómme 14 luuj óm 't laeve. Ouch d'n daoder, 'nen etnischen Oezbeek oet Kirgizië mit de Róssische nationaliteit, sjtorf bie d'n aansjlaag.
* In de Róssische deilrepubliek Tsjetsjenië weure mier es hónjerd homo's ópgepak. Drie arrestante zouwe gesjtórve zien. Angere arrestante zouwe gevaar loupe óm sjlachoffer te weure van ierwraak. De waordveurder van d'n Tsjetsjeense president Ramzan Kadyrov óntkènt det dees acties plaatsgevónje höbbe.

;22 miert
Door 'ne groeten brandj in e munitiedepot in de Oekraïense plaats Balaklija, móste 20.000 luuj geëvacueerd woorte.  

;2 miert
Zjwaede veurt nao zaeve jaore de deensplich wier in. De raeje is de politieke sjpanning mit Róslandj, die veural veulbaar is in de kórtbiegelaege Baltische sjtaote. Dees deensplich gild veur man- en vrouwluuj.

;1 miert
Finland veurt 't homohoewelik in.

;2 fibberwarie
In Roemenië protestere mie es 200.000 luuj taege 't veurneme van de regering óm corruptiezake ónger de 45.000 euro neet langer sjtrafbaar te sjtelle. Hiemit zien dees proteste in ómvang de groetste proteste in Roemenië saer de gewelddadige revolutie van 1989, det de val van 't communisme beteikende.

;14 jannewarie
Op de rampplek van 't in juli 2014 denaer gesjtorte vleegmesjien MH-17 weure minsjelike reste gevónje. Naobesjtaonde wille det 't rampgebeed obbenuuts óngerzóch geit weure op anger achtergeblieve sjtoffelike euversjótte. 

;12 jannewarie
De VS sjikke 3.500 militaire nao Pole in 't kader van Operation Atlantic Resolve.

;10 jannewarie
Door extreme winterkouw in groete deile van Zuud- en Oes-Europa zien mier es zèstig doeje gevalle.

## 2016
;25 december
E Róssisch vleegmesjien op de vlöch van Sotsji nao Syrië veróngeluk en sjtort denaer in de Zjwarte Zie. Hiebie kómme 92 luuj óm 't laeve, wao-ónger 64 van 't waereldbereumde Aleksandrovkoar.

;19 december
De Róssischen diplomaat en ambassadeur Andrei Karlov woort tiedes zien bezeuk aan 'n fototentoonsjtelling in de Turkse hoofsjtad Ankara doedgesjote.

## 2015
;31 oktober
E Russisch passageersvleegmesjien sjtort denaer in de Egyptische Sinaïweuste. Alle 224 inzittende kómme óm. IS claimp 't mesjien te höbbe denaergehaold.

28 september
Vladimir Putin röp de VN op 'n coalitie te vörme tege d'n Islamitische Staot, mer ouch tege de rebelle en veur Bashar al-Assad. De VS reageert argressief; 't Weste heet altied 't verdrieve vaan Assad en 't besjerme vaan de liberale rebelle es topprioriteit gezeen in de Syrische börgeroorlog en 't verdrieve vaan d'n IS

;18 juni
De centrumrechse oppositie in Daenemarke wèntj èng de parlemèntsverkezinge van 't regerend centrumlinks blok.

;25 mei
Andrzej Duda wèntj de Paolse prizzedentsverkezinge van de zittende presidentj Bronislaw Komorowski. Allebei de kandidate zeen conservatief; Duda aevel nog get mier as Komorowski.

;27 fibberwarie
Boris Nemtsov, 'ne veurnamen oppositieleier in Ruslandj, weurt in Moskou vermaord. Algemein waere politieke motieve aangenome; in de westerse waereld geit me oet van 'n opdrach vanoet de regering.

;14 fibberwarie
Bie 'n sjeetpartie in Kopehage kómme twie luuj óm. D'n daojer, dae later ouch weurt doedgesjote, waor 'ne moslimextremis.

;1 jannewarie
Litouwe veurt d'n euro in. De Europese muntj vervèngk de litas.

## 2014
;5 september
In Minsk sjlete de Oekraïense regering en de separatistische rebelle e besjtandj.

;14 augustus
'n Kolon Róssische pantserwagele kump de Oekraïne binne. 't Is veur 't iers in 't hujig Oekraïens conflik dat Róssische tróppe aan de weskantj van de grens waere gezeen.

;17 juli
In de oestelike Oekraïne, baove daor pro-Russische rebelle beheersj gróndjgebeed, weurt vlöch MH17 (op waeg van Schiphol nao Kuala Lumpur) denaergehaold, nao me dènk bie vergissing daor rebelle die 't veur 'n Oekraïens laegertuug aanzaoge. Aon baord zeen 294 luuj, veural Nederlanjers, die allemaol ómkómme.

;7 juli
De Georgische politicus Edoeard Sjevardnadze sjtörf op 88-jäörige laeftied.

;25 mei
* In de door 'n intern conflik versjäörde Oekraïne weure de presidentsverkezinge gewonne door Petro Porosjenko.
* Wojciech Jaruzelski, de lèste leisman van communistisch Pole (1981-9), sjtörf op 90-jäörige laeftied.

;17 april
Ónverwachs weurt in e veerpartieje-euverlègk tösje de VS, de EU, Ruslandj en de Oekraïne toch 'n akkaord bereik euver de crisis in 't opsjtenjig oeste van 't leste landj.

;15 april
Nao daag van opsjtand door etnische Russe in de oestelike Oekraïne zèt de regering 't laeger in óm bezatte euverheidsgeboewe te óntrume.

;16 miert
De regering van de Krim hilt e referendum euver aafsjeiing dan wel aansjleting bie Ruslandj. Boete Ruslandj weurt dit rifferendum algemein as vervalsj en daobie illegaal veroerdeild.

;2 miert
De Oekraïne mobiliseert naodat de Russische armee de Krim haet bezèt.

;22 fibberwarie
Nao weer 'nen daag vol ónras zèt 't Oekraïens parlemènt president Viktor Janoekovitsj aaf. Ieder vlöchde hae al nao Odessa, meh weigerde 'r aaf te trejje.

;21 fibberwarie
Viktor Janoekovitsj, de presidentj van de Oekraïne, teikent 'n akkaord mit de oppositie wat ónger mie veurzuut in vervreugde verkezinge.

;19 fibberwarie
't Maonjelang protes taege de regering in de Oekraïense hoofsjtad Kiev löp oet op doejelike gevechte tösje pelitie en demonstrante.

## 2012
;15 fibberwarie
Kort baove de sjtad Tsjeljabinsk, Ruslandj, sjpat 'ne meteoor oeterein; 't sjokfróntj rich groete sjaoj aan en versjillende meteoriete waere gevónge.

;1 oktober
Taege de verwachtinge in en óndanks berichte van irnstige intimidatie wintj de Goegrischen Droum, e verbóndj van oppositiepartieje, de parlemèntsverkezinge in Georgië van de regerende Vereinigde Nationaal Bewaeging van presidentj Michail Saakasjvili.

;17 augustus
Drie lejer van de punkband Pussy Riot waere tot twie jaor werkkamp veroerdeild nao aanleijing van optrejje in de kirk taege presidenth Vladimir Poetin. Väöl luuj, veural in de westerse waereld, zeen dit as e politiek perces.

;18 juli
Laszlo Csatary, 'ne 97-jäörige nazi, weurt in Boedapes gearresteerd. Heer gelt es de mies gezochde laevende nazi.

;16 april
In d'n tribbenaal van Oslo begèntj 't perces taege massamaordenaer Anders Breivik.

;4 miert
In Ruslandj weurt de ierste runj van de presidèntsverkezinge gehawwe; Vladimir Poetin wèntj die wie verwach mit 'n absolute mierderheid.

## 2011
;24 december
In Ruslandj weurt obbenuujs gedemonstreerd taege d'n oetsjlaag van de verkezinge ieder de maondj en taege de regering van Vladimir Poetin; 't protes is 't groetste saer de val van 't communisme.

;18 december
Vaclav Havel, 'ne bunesjriever, pioneer in de Revoluties van 1989 en gewaeze presidènt van Tsjecho-Slowakije en Tsjechië, sjtörf op 75-jäörige laeftied.

;4 december
In Ruslandj hilt me parlemèntsverkezinge. De regerende partie Vereinig Ruslandj haolt óngeveer de hèlf van de sjtumme en verluus daomit de twiederde mierderheid die ze de aafgeloupe jaore had.

;11 oktober
* 't Slowaaks parlemènt wies de nuuj sjief van sjteun aan Grekelandj aaf; de regering trejt dao-op aaf.
* Joelija Timosjenko, ex-premier van de Oekraïne, weurt tot zaeve jaor gevangenis veroerdeild. Binnelands en boetelands sjprik me van e *politiek perces* in naam vaan president Viktor Janoekovitsj.

;9 oktober
Bie parlemèntsverkezinge in Pole wèntj de regerende liberaal partiej van premier Donald Tusk. De centrumlinkse Palikot-bewaeging kump nuuj in de Sejm.

;17 september
In Letlandj wèntj 't pro-Russisch Harmonisch Centrum de parlemèntsverkezinge.

;15 september
De parlemèntsverkezinge in Daenemark waere daor 't links blok gewonne; me verwach dat Helle Thorning-Schmidt, leisvrouw van de sociaal-democratische partie, de ierste vrouweleke premier van 't landj weurt.

;7 september
Bie Jaroslavl in Ruslandj sjtort e vleegmesjien neer mit 't plaatsjelik ieshockeyteam aan baord.

;22 juli
In 't regeringskerteer van Oslo vèntj 'ne zjwaore bómaansjlaag plaats; later weurt op 'n partiejbiejeinkóms van de Arbeierspartiej kortbiej e bloodbad aangerich. Bei acties liekene in 't bezunjer gerich taege de Noorse premier Jens Stoltenberg. 'nen Dènkeliken daojer weurt aangehauwe; 't geit óm 'ne rechs-extremis.

;20 juli
Goran Hadzic, de lèsten oerlogscrimineel dae de Joegeslaviëtribbenaal in D'n Haag nog zeukde, weurt gearresteerd.

;26 mei
In e dörpke in Vojvodina, Servië, weurt de Bosnisch-Servische generaol b.d. Ratko Mladic gearresteerd. Hae weurt gezoch daor de Joegoslavië-tribbenaal óm kreegsmisdaoje in de Joegoslavische kreeg van de jaore neugetig.

;24 januari
Op de Domodedovolochhave in Moskou vèntj 'n zelfmaorsaansjlaag plaats. Hiebij valle zeker 35 doeje en mier as hóngerd gewónje.

## 2010
;30 december
Ex-oliemagnaat en regimecriticus Michail Chodorkovski weurt tot 14 jaor gevangenis veroerdeild, volges de Russische wèt weurt dao 8 jaor die hae al zit van aafgetrokke. Binnelands meh veural boetelands is väöl kritiek op wat as 'showperces' weurt gezeen.

;11 december
In 't centrum van de Zjwaedse hoofsjtad Stockholm gaon twie bomme aaf; dit bliek 'ne mislökden aansjlaag te zeen.

;28 oktober
In Malmö, Zjwaede, maak de polies bekèndj 'ne verdachte van tientalle racistische sjeetpartieje te höbbe opgepak.

;5 oktober
In Hongarije brik d'n dam door van e reservoir veur giftig aafval bie 'n aluminiumfebrik. Ein miljón kubieke maeter pratsj, zjwaor vervoeld mit zjwaor metale, sjtruimp door d'n umgaeving en maak versjillende slachoffers.

;3 oktober
In Bosnië-Hercegovina vènje algemein verkezinge plaats.

;2 oktober
In Letlandj waere de parlemèntsverkezinge gewonne door de centrumrechse regering, die angers hel aan 't bezunige is.

;28 september
Presidèntj Dmitri Medvedev van Ruslandj óntsjleit Joeri Loezjkov, dae achtien jaor lank börgemeister van Moskou waor.

;29 juli
In Ruslandj begint 'n serie van extreem groete natuurbrenj, die, in combinatie mit hoeg temperature, veur groete lochvervoeling en gevierlike situaties zörge.

;10 april
'n Vleegmesjien sjtort naer bie de Russische plaats Smolensk. Alle 96 inzittende sjterve t'r plaotse; oonder hun is de Poolse presidènt Lech Kaczynski.

; 29 miert
In Moskou plege terroriste twie zelfmaordaonsleeg, boebij teminste 39 lui umkoume.

## 2009
; 1 jannewarie
Sjlowakije veurt as zestiende EU-lidsjtaot d'n euro in, as vervanging van de Sjlowaakse kroen.

## 2008
;12 augustus
De Europese Unie heet bemiddeld in 't Zuid-Osseetse konflik, en d'r is noe e staakt-'t-vure.

;30 juli
D'r Bosnisch-Servische Radovan Karadžić wert in 't holst van de nach övergevlaoge van Belgrado nao de gevangenis van 't Joegoslavie-Tribunaal in Sjeveninge. E mót zich dao verantworde vör oorlogmisdade en vör d'r genocide óp 8000 moslimmansluuj in Srebrenica óp 11 juli 1995.

;8 miert
D'r Servische presidaent Koštunica traejt aaf nao ooneenighèèd övver wie mèt de oonafhankelekhèèd va Kosovo dènt te waeëre ömgegange. In mei zeunt nuuj verkiezinge.

;2 miert
In Röslandj waere presidentsverkezinge gehawwe. De zittende premier Dmitri Medvedev wèntj, wie vanteväöre verwach.