open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zöstere

**Zöstere** (Nederlands **Susteren**) is ‘n sjtedje in de Nederlands-Limburgse gemeinte Ech-Zöstere, mit óngevieër 7.400 inwoners. 't Kerngebied haet 'n oppervlak van 28,34 km2 en grens aan zoawaal 't Belsj (Mezeik) es 't Pruusjes (de Zelfkantj). Zöstere haet veural 'n woonfunktie.

Zöstere haet eine historische kern mit ein dörps karakter. Dao is 'n èlfde-ieëwse Romaanse kirk gewiet aan de heilige Amelberga.  Tiedes de 7-jaorlikse heiligdomsvaart, op 9 september 2007, haet de woordveurder van Paus Benedictus XVI bekènd gemaak, det de kirk verheve wórt tot basiliek. 't Is de 6e basiliek in Limburg en de 21e in Nederland. 

De gesjiedenis van Zöstere is pós in de achste ieëw te tracere, toen hie ein benedictiener kloaster gestich wórt. De romaanse kirk woor oorsprónkelik deil van dees abdie. Later wórt dit kloaster ein sjtuf, 'n kloaster veur adellikke vrouwluuj. In 1276 kreeg Zöstere sjtadsrechte. In 2003 wórt Zöstere mit Ech tot de nuuj gemeinte Ech-Zöstere gefuseerd.

De ómgaeving is bosriek.

## Aafkómstig oet Zöstere
* De Janse Bagge Bend, 'n Limburgstalige popband
* Nelly van den Boom, kunssjilderes, 1963
* Annie Schreuders-Derks (1943), sjriefster en beheerder museum van de Vrouw en Nostalnu
* 
* Evert Zits (1931-2024), sjriever, maker van beeldjes, ein van de oprichters van de Natuurvrunj en veurmalig regisseur van ‘t sjpel der Heiligdomsvaart (1979, 1986, 1993)
Sjtreekroman

**Sjtreekromans** zunt verhale/bucher die zich benoa ummer in de sjtreek aafsjpeële woa d'r auteur gód d'r waeg wit, of woa heer woant.

E veurbild va ing sjtreekroman in 't Limburgs is 't Venrods verhaal *Riek zònger caens* va Sjang Hoex. Ooch in 't Vieleter zunt sjtreekromans versjene, va de hank va Will Kohnen.
Mellesjet

**Mellesjet** (Nederlands: Melleschet) is 'n buurtsjap va Viele. Wen me reëtdurch geet beej 't kruuts, kunt me in 'De Rott' beej Mechele oet. Rètsaaf, kunt me vurbeej 't natuurreservaat 'D'r Heebrig' (aw sjtortplaatsj) of óp Hilleshage oet.

't Rustiek gehuch, woa 80 luuj wone, is gelege in 't dal, ten zuje van de Lomberger baek of Mechelder baek. Dao loupe haol waeg. De beboewing liek veurnamelik rónd de waeg *Mellesjet* of *Leunweg*. Bezeenswaerdig zint de vakwerkhoezer, eint mèt de naam "iggene Weat". In de buurt bevinge ziech ouch de reste van de oudste Nederlandse cementfabriek, die de benuèdigde kalk hie oet 'n groeve haolde. Op de plek is 'n rewien te zeen, die herinnert aan de fabriek.
Iezertied in Europa

## D'r Iezertied.
D'r Iezertied (750/700 v. chr. bies de Romeinse verovering) is 'n periode oet de prehistorie oeëin eedereen gebroek makde van iezere väörwerpe. D'r Iezertied wert in Europa ingedeeld in twieë groeëte periodes:
*Hallstatt-cultuur (750-450 v. chr.)
*La Tène-cultuur (450-100/50 v. chr.)
## Va Broonstied nao Hallstatt-cultuur.
In d'r Broonstied waor 't iezer och al bekind, mae alling es 'edelmetaal' ter versering. In d'r achtste ieëw v. chr. drieje die rolle zich um. Me makde va iezer allelèj werktuge en kreegsmateriaal en 't broons gebrukde me nog es versering.
D'r uvvergaank va broons nao iezer is mieë es 'n vervanging va 't ee metaal däör 'n anderd. Neet alling op economisch, mae och op sociaal, polletiek en cultureel gebied vinge groeëte verenderinge plaatsj in dae tied.
## Hallstatt-cultuur.
De Hallstatt-cultuur is de ursjte fase van d'r iezertied in Europa. De versjpreiding van dis cultuur is väöral 't waerk va kling, vechlustige ruiterbendes, die vanoet Midden-Europa expedities, veroverings- en rooftochte oondernome. Uvveraal zowwe ze de autochtoon bevolking oonderwerpe en uvverheerse. Zelfs es hun aantal te kling waor um lange tied te dominere, beïnvloedde ze toch de lokaal machsverhoudinge en maatsjappiejstructuur.
Vanaaf d'r 6 de ieëw v. chr. make ze e begin mit 't boewe van de ursjte ummoerde agglomeraties.
## La Tène-cultuur.
De La Tène-cultuur is de lètste fase van os prehistorie, de protohistorie en klinkt os bekaander in de oeëre es d'r tied van de Kelte, Scythen...De mitste volkere oet d'r Iezertied zeunt os mit naam bekind umdat de Grieke en Romeine doe al uvver alles sjreef. Die periode neumt me da och wal de protohistorie van de Kelte m.a.w. de periode dat waal däör ander uvver hun gesjraeve waoërd mae zoonder sjrifteleke bronne van dat volk eeges. Herodotus sjreef uvver de *Keltoi*, de Kelte achter de Alpe en mit 't Latiense Gallië verweze de Romeine nao de Kelte die in Noord-Italië wonde. 
Inkele Kelte-sjtamme in 't Zuide van 't hutsedaagse Fraankriek howwe och 'n sjrift mae dat waoërd alling väör relatief oonbelangrieke zakes gebroekt. In de waezenleke kennisuvverdrach in de aristocratische kringe (oeëoonder de Druïdes) besjtong 'n taboe op 't sjrift en waor 't tradiesje dis uvverdrach alling mondeling te realisere.
## Barbaroi.
De ow Grieke besjtempelde de Kelte en de Scythen es Barbaroi. Ze neumde alle luuj zoe, die gee Grieks kalde. Later sjteet *Barbaar* väör 'ne oonbehowwe, oonbesjoefde, gewelddadige persoeën en die betekenis hat 't waoërd bies in ozze tied behaowe. De Kelte verdene zoe'n typering zieëker neet. Hun laef-en deenkwaelt is dan wal aandersj es d'r klassieke Griekse norm, cultuurbarbare zeunt 't absoluut neet.
Hilleshage

**Hilleshage** is 'n buurtsjap va Mechele aan d'r waeg dae de dörper Viele en Mechele mit-ee verbingt. De beboewing lik in lintbeboewing langs d'r waeg.

Va Viele aaf, liegkt an d'r linkerkant, kót vur d'r Voortwaeg, e kapeltje oet 1947. D'r patroeënhillige is d'r Hillige Joseph. 
I 2002 woëne dao 250 luuj.
Hilleshage lik aan d'r ouwe waeg van Mestreech nao Aoke. Vruëger bevóng zich hie e gashoes.
Kling-Kuttinge

**Kling-Kuttinge** (Nederlands: Klein-Kuttingen) is 'n gehucht va Kuttinge, wat op zieng beurt wer e gehucht is va Ieëpe in de gemingte Gulpe-Wittem in 't heuvelland in Zuid-Limburg.
't Gehucht is de meest zuidelik gelaege nederzètting va Hollend. Dao sjteet gee plaatsnaambord. 'n Gedeelte van de häöf en hoezer lient an inge kant van d'r waeg 't Veld nao 't centrum van Sippenake. D'r andere kant van de sjtraot huurt bie Sippenake in Wallonië.
  
## Bezeenswaerdig

* De monumentale, allingsjtaande haof 't Veld is gebowd in vakwerk. 
* Haof de Eik is landelik gelaege op de grens mit 't Belsj en sjtamt oet 1925.
* Vanoet 't gehuchske hat men oetzicht uvver 't heuvelland en uvver 't Belsj. 
* Kastiel Beusdal liekt jus uvver de grens, op loopaafsjtand.

Tösje Kuttinge en Kling-Kuttinge liekt de nederzètting Kling-Kulle (Nederlands: Klein-Kullen), an de voot van 'ne berg baove de Sielerbaek.
Will Kohnen

Dialektsjriever Will Kohnen, is geboare i Vols, 1951. Hat óch (mit zieng vrauw, oet Viele) uvver zès joar i Viele gewoand, ze woane noe al joare i Lemieësj. Heë sjrieft al vanaaf zie elfde/twelfde joar. Nit alling in 't Hollensj, óch gedichte en kótte verhale sjrieve in 't dialekt vóng heë sjun. Zoegaar e kót toneelsjtuk hat heë óp zie drutsingde in 't dialekt gesjreëve. Vanaaf 2000 sjrieft heë sjtreekromans in 't dialekt. Heë hat mierdere verhale en gedichte vur e weëkblad gesjreëve. Giddes weëk ing aaflivvering van de 'Bende van 't Zuide' verdeeld i zèsentswantsig kier. Vur 't bóch zunt twei hoofdsjtukker extra d'rbeej gesjreëve. Doanoa kómp 't verhaal "Woa is 't Eefje?", dat is óch uvver mierdere weëke gepubliceerd. Noaderhand hat heë dat verhaal umgesjreëve en als titel vur zie dreide bóch gebroekt: 9 verhale mit d'r titel: "Woa is 't Eefje? en ach anger verhale". D'r umsjlaag is noa e aquarel van Finy Kohnen-Heijenrath, en beej giddes verhaal ing tekening va vurneumde. 

Heë sjrieft zoe realistisch meugelik, óch al zunt de verhale fictief. Miëstal zunt 't detektiveverhale, romantiek en humor zunt nit vergeëte. 't Tweide bóch "De geheimzinnige Viela" is e bietje thrillerèchtig woade en umdat doa kinger i mitdunt, egelik e bóch vur gidderinge. De bucher hat d'r sjriever zelf oetgegevve. Heë moelt en sjrieft in 't Vieleter dialekt, 't zal wel d'rmit te make ha dat zieng mam va Mellesjet woar. Dat in 't dialekt óch 'chique en sjpannend' ken weëde gesjreëve, lotte de bucher zieë. Nevver 't sjrieve, is heë óch dök an 't fotografere in zieng sjtreek. Gedichte sjrieve, vingt heë nog ummer sjun, ze mótte waal inge bepaalde 'deepgank' ha.

## Bibliografie
**De Bende van 't Zuide*
**De geheimzinnige Viela*
**"Woa is 't Eefje?" en ach anger verhale*

## Externe link
* Nederlandstalige biografie van Will Kohnen
Finy Kohnen-Heijenrath

**Finy Kohnen-Heijenrath**, geboare i Viele, makt aquarelle va landsjappe en sjun plèksjkes oet Vols, Viele, Harles, Hozelt, Lemieësj, Mechele en anger plaatsje in dees sjtreek. Zie illustreerde 't bóch *"Woa is 't Eefje?" en ach anger verhale* van Will Kohnen.
Aquarel

Waterverf en kleursjtoffe woate al in 't oad Egypte gebroekt. Hieël get eeuwe geleie is de **aquareltechniek** al durch monnike gebroekt um sjilderinge óp perkament te make.

Me gebroekt beej 't aquarellere pigment, dat opgelos weëdt in water. Bie de gouache weëde de pigmente vermengd  mit Arabische gom, e durchsjiengend bingmiddel. Van de kleur wit weëd egelik gee gebroek gemakt, miëstal weëd 't papier óp dees plaatsje natuurlik gelotte. Wen me beej 't aquarel get oetwèsjt, bliet ummer get van de kleur óp 't papier hinger.
    
De ieësjte groeëte aquarelliste kómpe oet Engeland. Ze bedate in 't begin van d'r 19e eeuw d'r term 'aquarel' en hant de ieësjte vereniging ópgericht. Benoa al die sjildere zunt begonne mit 't i-kleure va gravures, an de hand van dees techniek.

D'r Engelsje sjilder William Turner (Londen 1775-1851) weëd a-gezieë als inge van de gruuëtste aquarelliste van de wèlt. 

't Zunt hieël get sjildere mit naam, die interessante aquarelle hant gemakt.

## Hollensje sjildere van de [[Haagse Sjoeël]]:
*Syvert Nicolaas Bastert, 1854-1939. 
*Marie Alexandre Jaques Bauer, 1867-1932.
*Christoffel Bisschop, 1828-1904. 
*Johannes Bosboom, 1817-1891. 
*George Hendrik Breitner, 1857-1923. 
*Vincent Willem van Gogh, 1853-1890. 
*Isaac Lazarus Israels, 1865-1934.  
*Jozef Israëls, 1824-1911. 
*Johan Bartold Jongkind, 1819-1891. 
*Pieter de Josselin de Jong, 1861-1906. 
*Jacobus Hendricus Maris, 1837-1899. 
*Matthijs Maris, 1839-1917.  
*Willem Maris, 1844-1910. 
*Antonij Mauve, 1838-1888. 
*Hendrik Willem Mesdag, 1838-1915. 
*Johannes Albert Neuhuys, 1844-1944. 
*George Jan Hendrik Poggenbeek, 1853-1903. 
*Sjaak Rochussen, 1814-1894. 
*Jan Voerman, 1857-1941. 
*Hendrik Johannes Weissenbruch, 1824-1903. 
*Willem Arnold Witsen, 1860-1923.
Mook

**Mook** is de hoofplaots vaan de Nederlands-Limburgse gemeinte Mook en Middelar. De plaots ligk te noorde vaan Middelar en ten zuie vaan De Meulenhoek, aon de Maos. Ze had op 1 januari 2005 3.096 inwoeners. Bij Mook ligke twie zeventiende-iewse sjanse; in 't dörp zelf ligk de dörpskèrk van roond 1400. Kortbij Mook ligk ouch 't natuurgebeed de Mokerhei.

Op 14 april 1574 voont hei de Slaag op de Mokerhei plaots tösse de Nederlenders en Spaanjerds. Mook laog in 't verleie in 't Hertigdóm Kleef, dewijl Middelar bij 't Hertigdóm Gelder huurde. In 1800, ooder Frans bewind, woort Mook mèt Middelar vereineg in ein gemeinte. In d'n Twiede Wereldoorlog woort bij Mook hendeg gevochte: aon de Maos laog 'n kazemattelinie die de Duitsers aon d'n oeskaant vaan de Maos mós hawwe.
Middelar

**Middelar** (Nederlands: *Middelaar*) is ein dörp ien de Nederlands-Limburgse geminte Mök en Middelar. 't Let ten zuuje vaan Mook en haaj per 1 januari 2005 931 inwoeners. De umgeving is vreej heuvelechteg.

Beej Middelar zien reste vaan 'n Romeinse villa gevoonde. Ien 't verleije heurde Middelar beej 't Hertigdóm Gelder, dewijl Mook oonder Kleef vèl.

'n Populair legende is den vaan Kiste Truuj, 'n Middelarse dinje de nor de Slaag op de Mokerhei (1574) de res vaan eur leave gezoch zoo höbbe nor 'n schaatkies vaan de Staotse legers. Eure statu stoat op de merret vaan Middelar.
Otersóm

**Otersóm** (Nederlands: *Ottersum*) is e dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Gennep, ten noorde vaan 't stedsje Gennep, aon de noordkant vaan de Niers. Petroen vaan Otersóm is Johannes d'n Duiper.

## Historie
Roond 't jaor 1000 zouw bij Otersóm 'ne kapèl gestiech zien. In 't verleie veel Otersóm oonder de sjepebaank vaan Gennep. Tot aon de Fransen tied laog Otersóm in Pruus gebeed, meh krachtes 't Congrès vaan Wene mós Pruse de gebejer zjus t'n ooste vaan de Maos aofstoon. Otersóm weurt es gemeinte bij de nui provincie Limburg ingedeild. De gemeinte umvatde neve Otersóm ouch de dörper 't Vèn en De Milsbik en 'n aontal naobersjappe. In 1973 woort dees gemeinte aon Gennep touwgeveug.

## Weblinks
*Parochie vaan Otersóm
De Plasmeule

**De Plasmeule** (Nederlands: *Plasmolen*) is e klei dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Mook en Middelar, t'n ooste vaan Mook, aon de Mokerplas. Op 1 januari 2005 had 't 326 inwoeners. 't Dörp ligk op 11 meter huugde, mer 't gief vrij groete huugdeversjèlle in 't gebeed door de kortbijheid vaan de Mokerhei, d'n oetluiper vaan de Nederriensen Heuvelrögk. 'ne Markanten top is hei de Sint-Jansberg, dee 75 meter hoeg is. Langs De Plasmeule löp 't Pieterpaad en 't noordelekste netuurgebeed in beheer vaan 't Limburgs Landsjap is "De Molenberg", e loufböske mèt e oppervlak vaan 0,77 ha. Op de Mokerhei ligke ouch fóndeminte vaan 'n Romeinse villa, die vermeudelek geboewd woort in d'n twieden iew nao Christus.

't Dörp stoont in de ierste haaf vaan d'n twintigsten iew bekind es kunsteneerskolonie, toen twiehoonderd kunsteneers vaan de stichting Jacques Mourik ziech hei vestegde. Zoeget es de "Plasmeulese Sjoel" goof 't neet, alhoewel de kunsteneers ziech lete inspirere door 't netuursjoen vaan de umgeving. Neve Van Mourik waore Dirk Ocker, Gerard Cox sr., Julius Brouwers, Leo Niehorster, Theo Deckers en Jopie van Kampen aander bekinde naome. Allewijl gief 't in de gemeinte Mook nog ummertouw tientalle professionele kunsteneers.

Doortot 't dörpke tösse de Mokerplas en de Mokerhei ligk, is toerisme 'n rilletief belaankrieke brón vaan inkomste. Aon de rieksweeg (de N271) dee door 't dörp löp ligke versjèllende etablissemente en campings. 

## Gebore
* Julia van Verschuer (1926-2016), beeldhouwster
* Gunnar Daan (1939-2016), arsjitek en beeldend kunsteneer

## Externe link
* www.vvvplasmolenmook.nl
Halesj

**Halesj** (Nederlands: Harles) is ing buurtsjap die liegkt tusje Lemieësj en Viele. Inkel boerdereie en vakwerkhoezer, make 't de muite weëd um doa ins te goa wandele. Egelik is 't meh inge waeg dae vanaaf d'r Kloasvelderwaeg i Lemieësj, rètsaaf wen me óplupt of veert, vanaaf d'r Riekswaeg, noa Viele lupt. Dat is d'r Harliserwaeg. Dat gehucht is vermoedelik óntsjtange als ing nederzètting beej e vreug Middeleeuws óntginningsbedrief. 
D'r naam Harlis sjtamt zier warsjeinlik aaf van Hariliacus. (Romaanstalige egenaar mit d'r Germaanse naam Harilo). Dae man leëvet vur of in d'r 8e eeuw N.C.
De Milsbik

**De Milsbik** (Nederlands: *Milsbeek*) is e dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Gennep. 't Ligk aon de Maos tösse De Plasmeule en Otersóm in. 't Dörp Milsbik had op 1 januari 2005 2648 inwoeners.

In 1329 weurt De Milsbik veur 't iers geneump in e rente-register. In 1389 is spraoke vaan 'ne boerenhoof "Supra Milsbeke". Iewelaank waor 't evels neet mie es 'n naobersjap; op 'n kaart oet 't begin vaan de zeventiende iew steit 't es oetzundering vermeld. Pas in de late negentiende iew greujt 't ech; in 1898 weurt hei zelfs e steinfebrik gevesteg. Dit leit detouw tot de plaots oetgreujt tot d'n umvaank vaan 'n ech dörp. In 1930 weurt De Milsbik daan indelek 'n zelfstendege parochie. Tot 1973 hoort De Milsbik bij de gemeinte Otersóm.
 
## Externe link
* Informatiesite De Milsbik, mèt ouch 'n paasj informatie euver De Milsbik in 't dialek
Helle (buurtsjap)

**Helle** (Nederlands **Helle**) ies 'n buurtsjap van Mechele in  de gemeinte Gulpe-Wittem in 't heuvelland van Zuud Limburg. De naam ies aafkómstig van helling. De nederzètting ies gelege aan de weeg van Mechele euver Bómmerig nao Komeresj (Camerig). Vlakbie sjtruimp de Klitserbaek,'n ziebaek van de Geul. 

## Bezeenswaerdig
* De nederzètting haet de sjtatus van *besjermp dörpsgeziech* vanwege de karakteristieke vakwerkhäöf die ziech hie bevinge. Eine van die haet de naam *haof de Helle*. 't Ies 'n boerderiej van 't gesjlote type. 
Aan ein van de boerderieje hingk 'n waegkruus tege zoane vakwerkgevel. 
* Wieds oetziech euver 't Geuldal.

In de gemeinte Nut liek ouch 'n nederzètting mèt de naam Helle, meh die weurt in 't dialek G'n Hèl geneump.
't Vèn (Nederlands Limburg)

** 't Vèn** (Nederlands: *Ven-Zelderheide*) is e gehuch in de Nederlands-Limburgse gemeinte Gennep, t'n ooste vaan Otersóm, tege de grens mèt Duitsland aon. 't Heet oongeveer 800 inwoeners. Bij 't Vèn ligke de naobersjappe Zelder, Dam (Gennep) en Hekkes. 't Vèn heet 'n eige vastelaovendsvereineging (C.V. De Waldkrekels). Bij 't Vèn is 'ne sauna gevesteg.

In 1990 en 1997 woort bij 't Vèn e groet Merovingisch graafveld bloetgelag.

## Externe link
* Website vaan C.V. De Waldkrekels
Heie

**Heie** (Nederlands: *Heijen*) is 'n durpke ien de Nederlands-Limburgse gemente Gennep, aon de Maos, ten zuude van 't stedje Gennep. Durpshellige is Sint-Dyonisius.

Bij Heije lit 't kasteel Heie uut 1500. De umgeving is bosriek en bevat 'n groat bungalowpark.
't Vèn (Belsj Limburg)

** 't Vèn** (Hollands **Ven**) is ei gehuch in de stad Mezeik in Belsj Limburg. 't Ligk tösse Mezeik en Kinder.

Jaorleks wuurt er mèt Paose *Eierkuppe* kèrmis gehauwe.
't Vèn

** 't Vèn** kènt verwieze nao:
*'t gehuch 't Vèn van de gemeint Gennep in Nederlands Limburg, zuug 't Vèn (Nederlands Limburg)
*'t gehuch 't Vèn van de gemeint Mezeik in Belsj Limburg, zuug 't Vèn (Belsj Limburg)
Offere

**Offere** (Nederlands **Afferden**) is e dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Baerge, tösse Heie en Ni-j-Berge in, aon de Maos, mèt (2006) 2256 inwoeners. Besjèrmheilege is de H. Maria.

In 't dörp steit 'n modern dörpskèrk (gebouwd in 1958 es vervanging vaan de in d'n oorlog verweusde aw kèrk) mèt 'n twelfde-iewse Romaansen torie. Ouch de Mariakapèl, die eigelek oet twie kapelle besteit (ein zeventiende-iewse en ein oet 1909) is bezeensweerdeg. De umgeving vaan Offere is bosriek en heet ouch väöl heigebeed. Hei vint me 't rewien vaan kestieël Bleienbik.

Offere weurt veur 't iers geneump in 1176, in 'n bepaoling vaan d'n aartsbisjop vaan Kölle. Bepaold weurt tot Afferde sjatpliechteg is aon Sante (Xanten). Me heet de naom wèlle verklaore es *Aa-voorde*, "doortrèkbaar plaots in 'ne waterloup" (de naom zouw daan pleonastisch zien). Offere waor in de Middeliewe twiehiereg oonder de hiere vaan Offere en Bleienbik. Sins de Spaonse Successieoorlog waor Offere in Pruse hen. In 1794 woort Offere door de Franse bezat, die in 1800 de groete gemeinte Baerge opriechde, boe Offere in kaom te ligke. Die gemeinte is nao 1815 blieve bestoon.

## Zuug ouch

## Externe link
* Website euver 't dörp Offere
Nijvel (arrendissement)

't **Arrendissement Nijvel (Nivelles)** is 't innige besteurleke
arrendissement van de Bèlsje provincie Waals-Braobant.
't Oppervlak van 't arrendissement völt dus same mèt det van de provincie en bedreug 1097,20 km².
Op 1 jannewarie 2024 haw 't arrendissement Nijvel 414.130 inwoener.

't Bestuit uit de gemeintes:
Siêbegewâld

**Siêbegewâld** (Nederlands: **Siebengewald**) is e dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Baerge, aon de Duitse grens, mèt (2016) 2.020 inwoeners. 't Dörp heet 'n oetgebreid vereinegingsleve. Zjus euver de grens ligk 't Augustienekloester Gaasdonk.

De naom *Siebe(n)gewald* is aanders es 't liek neet vaan Hoegduitsen oorsproonk, en me moot de naom oetspreke volges de Nederlandse regele. De aajdste vermelding stamp oet 1326; de plaots hèt daan *Sevenghewaet*. Siêbegewâld is laank mer 'n naobersjap in de hierlekheid Offere (Afferden), sinds 1800 vaan de gemeinte Baerge, gewees. In de negentiende iew woort de heigroond evels bebouwd en greujde de plaots oet tot 'n ech dörp: in 1841 woort hei e sjäölke gestiech en in 1870 kaom de dörpskèrk veerdeg. 't Aontal inwoeners greujde de ganse negentiende en twintegste iew door: in 1840 had de plaots 293 inwoeners, in 1870 al 566. In deen tied woorte 'n aontal nui naobersjappe gestiech. De Hei, wat pas in de twintegste iew oontstoon is, is dao de jóngste vaan.

De grens mèt Duitsland weurt gedeiltelek gevörmp door de Kendel, e zijrevierke vaan de Niers det zjus wie de Niers hiel sterk meandert. Veurnaomelek op 't Duits groondgebeed ligke hei 'n aontal brookbosse.

## Externe link
* Website euver Siebengewald 

## Brón
Ald-Berge

**Ald-Berge**, dèks gewoen *B(a)erge* (Nederlands: *(Oud-)Bergen*), is e gehöch of klei dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Baerge, aon de Maos, westelek vaan Ni-j-Berge en noordelek vaan Äöje (Aijen). Belangriekste monumint is de rewien vaan 'n Romaonse kèrktorie, gerestaureerd 1942, verrinneweerd in 1944 en 1945 en nao d'n oorlog neet gerenoveerd.
Ni-j-Berge

**Ni-j-Berge** (Nederlands **Nieuw-Bergen**) is 't groetste dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Baerge. Ni-j-Berge had same mèt Alt-Berge en Äöje per 2006 5393 inwoeners. 't Dörp is aon drei kent umgeve mèt bos.

Ni-j-Berge is relatief laat oontstoon ten weste vaan Alt-Berge.
Äöje

**Äöje** (Nederlands **Aijen**) is e gehöch of klei dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Baerge, aon de Maos, ten zuie vaan Alt-Berge. De plaots heet 'n bezeensweerdege kapèl vaan roond 1600 (gerestaureerd 1935).

## Externe link
* Site mèt foto's
Wel

**Wel** (Nederlands **Well**) is e dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Baerge, tösse Ni-j-Berge en De Loj (Wellerlooi) in. De kern heet (2006) 2544 inwoeners. Petroenheilege vaan Well is Sint-Vitus.

Dewijl de kern vaan de reveer aofligk, ligk aon de Maos ouch e deil vaan 't dörp. Tösse die twie bebouwingsgebejer in ligk 't Kestieël Wel (in oorsproonk daartiende-iews; 't huieg gebouw stamp evels oet de zeventiende iew), allewijl in gebruuk es dependans vaan 't Emerson College oet Boston. De Sint-Vituskèrk in 't dörp bevat nog väöl interieurstökker oet 'n aw, noe verdwene kèrk oet 1320. Bij Wel steit ouch nog de Sint-Ruchuskapèl oet 1715. Te zuie vaan 't dörp strek ziech 't Nationaal Park de Maasdune oet.

Wel hoort in 't verleie bij 't Hertigdóm Gelder, wat later aon Spaanje kaom en nao d'n Tachetegjäöregen Oorlog bij Spaanje bleef. Nao de Spaonse Successieoorlog kaom 't gebeed aon Pruse; de Franse deilden 't in 1800 bij de nui gemeinte Baerge in. Vaan 1830 tot 1839 deeg 't mèt aon de Belzjen opstand. In 1894 woort 't gehöch De Loj 'n zelfstendege parochie.
De Loj

**De Loj** (Nederlands **Wellerlooi**) is e dörp in 't zuie vaan de Nederlands-Limburgse gemeinte Baerge, aon de Maos en de rieksweeg (N271), tösse Wel en Árse. De kern had in 2009 1219 inwoeners en is daomèt de kleinste vaan de gemeinte (die Alt-Berge en Äöje neet es apaarte kerne rekent). Bij de kern De Loj huurt ouch 't Tuundörp, wat aon d'n aandere kant vaan de Maasdune kortbij de Duitse grens ligk.

De Loj waor vaan oersprunk e gehöch wat oonder de parochie vaan Wel veel. In 1894 kraog 't zien eige kèrk. De plaots kint gein neumesweedege middestand ('n frituur en e restaurant), meh wel 'n oontwikkeld vereinegingsleve. Bij 't dörp zien e kamphoes en 'n camping (aon de Maoskant), zoewie e park mèt verkaantiehuiskes (aon de bosrand). In de zomermaonde veurt e puntsje euver de Maos nao Blitterswik. Wellerlooi ligk aon drei kante (de noord-, oos- en zuidkant) ingeslote in 't Nationaal Park De Maasdune; 'n oonderdeil heivaan is De Hamert. 

## Externe link
* Informatiesite euver De Loj
Geistere

**Geistere** (Nederlands **Geysteren**; ouch dèks **Geijsteren**, wat evels neet d'n officiële naom is) is e klein dörp aon de Maos, in de Nederlands-Limburgse gemeinte Venroj. 't Aontal inwoeners ligk tege 300. Bij Geistere ligk 't Landgoed Geistere.
Wânsem

**Wânsem** (Nederlands **Wanssum**) is eun dörp ien de Nederlands-Limburgse gemieënte Venroj. 't Lit ten weste van Blitterswik, t'n ooste van Aostrum en ten zuuie van Geistere. Wânsem het ongeveer 2000 ienwoners en is doarmit 't grutste dörp van de gemieënte. Dizze plats het 2 café's (De Buren en Piet's nette Ballentent), 1 cafetaria (De Kleijn), eun paar winkels en de C-duuzend. Op 't industrieterrein ligge eun 30-tal bedrieve. Ok het dizze plats 'n binnehave an de Maas, die veural veur landboewprodukte en containerovverslag gebruukt wurt. Ok wurt dizze have vur recreatie gebruukt. Ien Wânsem stromt de Groeëte Meulenbèk in de Maas ovver. An dizze bèk is pas geleje hieël wat veranderd. Ze hebben um wer ien urspronkelike staat gebrocht umdat dat baeter zeuj zien vur de natuur. De neje planne ligge echter al wer klaor. Ze willen dit gebied als waterbedding gebruke van de maas vur as de maas ovverstromt.

Wânsem huurde ursprunkelik beej de hieërlikheid Kessel en wurt ien 1673 'n zelfstendege hierlikheid, orsprunkelik valt de plats in hand van de familie Schellaert, sinds 1786 van de familie De Cocq.  Tot 1969 waor Wânsem 'n zelfstendege gemieënte, daonao huuërde 't tot 2010 bi'j de fusiegemieënte Mieëldere-Wânsem.

## Gebore ien Wânsem
* Theo van Els, professor taalkunde ien Nimwege

## Jaorlikse fieëste en gebeurtenisse

* ten urste de carnaval den hier ieder joar uutbundig wurt gevierd. Dit jaor was Paul-den-urste,  prins van Wânsem. Beej de jeugdcarnaval han we eun prinses en 'ne prins, Esther d'n urste en Danny d'n urste.
* 't jaorliks terugkieërende "spektakel an de maas". Dit spektakel is vurrig joar ien 't water gevalle dur hevige raegenval.
* Zeskamp waor ok ieder jaor mieër als tieën teams an mit doen.
* Sinterklaos-ientocht
* Kinderverkansiewerk
Mieëldere

**Mieëldere** (Nederlands **Meerlo**) is e dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Haors aan de Maas, tösse Wânsem en Tiendere, aon de Groeëte Meulenbik. Oonder Mieëldere vèlt ouch de naobersjap Megelsum. In Mieëldere stoont 't raodhoes vaan de gemeinte Mieëldere-Wânsem.

Mieëldere vörmde tot 1969 'n apaarte gemeinte. Tösse 1969 en 2010 hoort 't bij de fusiegemeinte Mieëldere-Wânsem.
Zwolge

**Zwolge** (Nederlands **Swolgen**) is 'n dörp in de gemènte Hors an de Maas, dat ligt tusse Tiender en Vors. 't Het ongeveer 1120 inwoeëners, geteld ien 2008..

## Externe link
* Swolgen.com (veural op de inwoeëners zelf gericht)

## Rifferenties
Aostrem

**Aostrem** (ouch wel gesjreve *Aostrum*, Nederlands **Oostrum**) is e dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Venroj, t'n ooste vaan de plaots Venroj, bij 't Landgoed Geistere. Aostrem had op 1 janauri 2006 2157 inwoeners.

Bij Aostrem ligk de statie vaan Venroj. Dao is 'n tbs-kliniek gevesteg.

Aostrem weurt veur 't iers geneump in 1257 es *Oosterham*, es 't in lein weurt gegeve aon Gerard van Oej. Zie kestiel D'n Aekehaof stoont op oongeveer 'ne kilometer vaan Aostrem aof; dit kestiel is ind e veertiende iew vervalle. Roond 1350 zouw hei 'n Maria-versjijning höbbe plaotsgevoonde, boedoor de plaots tot beivaartsoord oetgreujt en 'n kapèl gestiech weurt. Aostrem bleef daonao nog iewelaank e gehöch wat bij de parochie Venroj hoort. In de jaore daarteg vaan d'n twintegsten iew kaom dao pas verandering in: me bouwde op de plaots vaan de kapèl 'n neogotische kèrk en in 1938 woort Aostrem oetgerope tot 'n zelfstendege parochie.

## Gebore in Aostrem
* Thea Derks, musicologe (1953)

## Externe link
* Aostrum.nl
* Aostrem op DorpenVenray.nl
Oostrum

**Oostrum** is de Nederlandse naam van twie dörper in Nederlandj:

* E dörp in de Limburgse gemeinte Venroj, in 't plat **[[Aostrem]]**;
* E dörp in de Friese gemeinte Dongeradeel, in 't Fries **Eastrum**; zuug Oostrum (Friesland)
Kâssele

**Kâssele** (Nederlands **Castenray**) is 'n dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Venroj, tusse Luëne en Haors, mit op 1 jannewaar 2006 785 inwoeners. Patroenhilege is Mattheüs.

Kâssele hit 'n kerk mit vieftiende-iews pristerkoer. De toere en 'n deel van de kerk zelf zin in 1944 door de Duitser opgebloeze. 't Bezeenswirdeg dörpspleej is in 2003 gerestaureerd. Dichtbij Kâssele leet de Kâsselse vènne.

## Externe link
* Kâssele op DorpenVenray.nl
De Haej

**De Haej** (Nederlands **Heide**) is e klei dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Venroj, te zuidweste vaan de plaots Venroj in de riechting vaan IJselstein, mèt op 1 januari 2006 481 inwoeners op 530 hectaar. De Haej ligk op kleinen aofstaand vaan Veltem, allewijl 'n wiek vaan Venroj.

De Haej weurt veur 't iers geneump in de zestiende iew, es gehöch wat oet veurnaomelek sjaopsboerderije bestoont. Volges 'n aw legende waore dao planne um 'n kèrk of kapèl te bouwe, meh woort 't materiaol door de inwoeners vaan Veltem gestole, die dao vervolges hun eige kapèl mèt gónge bouwe. Door de aofwezegheid vaan 'n kèrk en 'ne clerus floreerde de kèrmes, die väöl bezeukers oet de umgeving trok. Pas in de twintegste iew greujde De Haej oet tot e dörp, mèt de bouw vaan 'n sjaol in de jaore twinteg en de stiechting vaan 'n parochie zjus nao d'n oorlog. 't Doorde nog tot 1965 ietot de kèrk veerdeg kaom.

## Extern links
* De Haej op DorpenVenray.nl
* Heide.nl
IJselstein

:*Dit artikel geit euver 't Limburgs dörp IJselstein, Nederlands *Ysselsteyn*. Veur de Utrechse plaatsj zuug [[IJsselstein]]*.
----
**IJselstein** (Nederlands: **Ysselsteyn**) is e dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Venroj, tösse Venroj en Deurne in, op de Piel, tege de grens mèt Noord-Braobant aon. Op 1 jannewarie 2019 had 't 2.240 inwoeners; de groond besleit 33,15 km². IJselstein, geneump nao minister H.A. van Ysselsteyn, is pas gestiech in 1921 es kolonie vaan woe-oet de Pielgroond oontgonne woort. Belangriekste bezeensweerdegheid is 't Duits militair kèrkhof, mèt 31.598 doeje oet d'n Twiede Wereldoorlog en zelfs 85 oet d'n Ierste Wereldoorlog. Väöl daovaan zien oet ander graove gehaold en hei herbegraove. Bij IJselstein ligk ouch de Pieëlraamstèlling, 'n stèlling vaan kazematte die es verdeidegingslinie deensdeeg.

## Gebore in IJselstein
* Gerrit van Bakel, kunsteneer
* Peter Winnen, fietserènner
Deurne

**Deurne** is de naom vaan veer plaotse:

* E dörp en 'n gemeinte in Nederland, zuug Deurne (Nederland);
* E distrik vaan Antwerpe, zuug Deurne (Antwerpe);
* 'n Deilgemeinte vaan Diest, zuug Deurne (Vlaams-Braobantj);
* 'n Deilgemeinte vaan Bevekom, zuug Deurne (Waols-Braobantj.
Luuëne

**Luuëne** (Nederlands: **Leunen**) is e dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Venroj, ten zuie vaan de plaots Venroj, mèt (2006) 2128 inwoeners en 'n oppervlak vaan 1008 hectaar. Petroenheilege vaan Luuëne is Sinte Catharina.

Luuëne is roond 1400 oontstoon. Zjus wie Loenen in Utrei moot de naom verklaord weure es "plaots aon 't water". Dat water is noe verdruug.

## Extern links
* Leunen.nl
* Luuëne op DorpenVenray.nl
Maersele

**Maersele** (Nederlands **Merselo**) is e dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Venroj, t'n ooste vaan de plaots Venroj, mèt (2006) 1055 inwoeners en 'n oppervlak vaan 1694 hectaar. Petroenheilege is Sint-Oda.

Merselo is, atypisch veur zien umgeving, 'n esdörp. Bij Maersele ligk de Weverlosen Berg, 't hoegste punt vaan Noord-Limburg. Maersele heet e riek vereinegingsleve mèt oonder mie twie famfare en versjèllende sportvereineginge.

Maersele is te verklaore es "bós (*loo*) bij e meer (*mer*)" en weurt in 'n akt vaan tösse 923 en 926 veur 't iers geneump.

## Externe link
* Maersele op DorpenVenray.nl
Pierre Joseph Lardinois

**Pierre Lardinois** (Norbik, 13 augustus 1924 - Amsterdam, 16 juli 1987) waor 'ne Nederlandse politicus.
Es Norbikse mäölenaerszoon makde haeë nao z'n sjtudie in Wageninge sjnel karjaer in de agrarische waelt. E waoërt väörzitter van d'r Noord-Brabantse Boereboond en noom in de KVP-fraktie 'n machtige poziesje in. E waor minister van laandboew en visjeriej in de kabinitte van De Jong en Biesheuvel. Haeë verdedigde in Brussel en Den Haag de belange van 'zieng' boere. Klompé von 'm aerg rechs. In d'r ministerraod waor e taeëge de verlanges van de vakboonde en väör 'n hael optraeje bie oongeregeldhede. Nao z'n ministersjap waoërd-te lid van de Europese Commissie en hoofdirecteur van de Rabobaank.
Hurpesj

**Hurpesj** (Nederlands: Hurpesch) ies 'n buurtsjap van Mechele in de gemeinte Gulpe-Wittem in 't heuvelland van Zuud-Limburg.

In de 14e ièw kump de naam Hortpes, Hortpesch en Hurtpece veur. De verklaoring zou truuk kènne goon nao 't Franse (of Waalse) heurtebise, dat plek mèt väöl bies (wind) beteikent.
De nederzètting ies gelege rónd de gelieknamige Hurpesjwaeg, loupend van Helle nao de Geul. Ze besjteit oet 'n aantal häöf en hoezer. In 2002 wone d'r 40 luuj. Parallel aan de waeg sjtruimp de Klitserbaek. 

## Gesjiedenis
In 1369 weurt in 'n akte de naam Lenart van Hurtpece geneump es liènman van de hière van Wittem.

## Bezeenswaerdig
* 'n Paar vakwerkhoezer.
* Tösje Höfke en Hurpesj liek 'n watermeule op de Geul.
Höfke

**Höfke** (Nederlands: Höfke) ies 'n buurtsjap van Mechele in de gemeinte Gulpe-Wittem in 't heuvelland van Zuud-Limburg. De nederzètting ies gelege aan de gelieknamige waeg Höfke, aan de reveer de Geul. 't Buurtsje, mèt in 2002 15 inweunersj, weurt aangegeve mèt 'n blauw plaatsnaambördsje tegeneuver 'n groat Mariabeeld.

## Bezeenswaerdig
* Höfke haet de sjtatus van *Besjermp dörpsgeziech* vanwege 'ne groep häöf en hoezer in vakwerk oet de 18e ièw. Ein van de boerderieje ies eigendóm van Natuurmonumente. 
* Natuurgebeed *'t Höfke*, mèt hellinge en kalkweie.
* *De bovenste meule*, 'n watermeule op de Geul. Rónd 't jaor 1350 weurt 't complex al geneump. Tot in de 18e ièw functioneert 't es dwang- of banmeule van de hière van Wittem. Rónd 1800 besjteit de meule oet twiè koremeules, woavan ein in 1828 weurt umgeboewd tot papiermeule. In 1979 weurt Natuurmonumente eigenaer. Aan de reveer de Geul bevingk ziech ouch nog 'n Óndersjte meule in de buurtsjap Euvergäöl (Overgeul)..
* 'n Monumentsje mèt 'n modergaods, denende es 'n soort kapelke.
Dal (Mechele)

**Dal** (Nederlands: Dal) ies 'n buurtsjap van Mechele in de gemeinte Gulpe-Wittem in 't heuvelland van Zuud-Limburg. De Nederzètting ies gelege in 'n del aan de Dal-Bissewaeg tösje de Sjweeberigerbösj en de buurtsjappe Höfke, Bisse en Sjweeberig. In 2002 wone d'r 25 luuj. Aan dezelfde holle waeg liek de baksjteine haof *Mariadal*. Langszie sjtruimp de baek de *Landeust*.

## Sjweeberigerbösj
De Sjweeberigerbösj ies 'ne hellingbösj dae op 'n huègde liek. 
Door de bösj weure ouw eigendómsgrenze aangegeve door reinsjtein (grenssjtein) en grensbuim. Initiale geve de name van de eigenaersj en of gebrukersj aan. 
't Gebeed weurt beheerd door Sjtaatsbosbeheer.
Dal

* Dal ies 'n versjiensel in 't landsjap, ouch waal Del geneump.
* Dal (Mechele) ies 'n buurtsjap van Mechele in Zuud Limburg
* Dal (Voere) ies 'n buurtsjap van Veurs in de gemeinte Voere in Belsj Limburg
Sjweeberigerbösj

De **Sjweeberigerbösj** ies 'ne hellingbösj, "vas"liegkend aan de Wagkelerbösj, de Dunne bösj, de Kruusbösj, De Molt en de Roebelsjbösj gelege bie Sjweeberig, Bisse, Dal, Euvergäöl (Overgeul), Sjlennich, Landserao en Heieret in 't heuvelland van Zuud-Limburg.

Op de huègdes sjtoon diverse soorte buim zoawie eik, berk, liesterbes en höls. Liègeraaf sjtoon haagbeuk, èsj, zeute keersj en hazelaer. Op de baom greuje de adelaersvaren, de blauw bosbes, 't meizäödsje (lelietje der dalen), mariabèdsjtruè (of Waldmeister), muskuskroed, maelpaume (maagdenpalm) en de kèrkesjleutel. Ouch 'n paar soorte orchideë op sómmige plekke. 

Door de bösj weure ouw eigendómsgrenze aangegeve door reinsjtein (grenssjtein) en grensbuim. Initiale geve de name van de eigenaersj en of gebrukersj aan. 

De verwering van de kalksjtein haet tot 't óntsjtoon van 'n laog vuursjteineluvium geleid. Ouch óntwiekkelde ziech hie de zoageneumde örgelpiepe. 

Versjpreid door de bösj liegke kómpvörmige koele, die wieze op verzakkinge. Dit weure dolines geneump. Hievan liegke d'rsj tièntalle in deze bösj.

't Gebeed weurt beheerd door Sjtaatsbosbeheer.
Sjweeberig

**Sjweeberig** (Nederlands: Schweiberg) ies 'n buurtsjap van Mechele in de gemeinte Gulpe-Wittem in 't heuvelland van Zuud-Limburg. De nederzètting ies gelege in op de Sjweeberigerwaeg tösje Kosberg en Höfke. Vreuger name zint (16e ièw) Scheveyberch, (17e ièw) Schaweybergh en in de 19e ièw: Schweijsberg. De naam zou sjtamme van 't Romaanse (ex(cavata (sjevel), dat oetgehaold beteikent. In de buurt sjtruimp de Nutbron, 'n ziebaek van de Geul. In 2002 wone d'r 110 luuj in Sjweeberig.

## Bezeenswaerdig
* 'n Groat aantal vakwerkhäöf en hoezer. 't Sjweeberigerhöfke sjtamp oet 1743.
* De Sjweeberigerbösj, de Kruusbösj en de Molt zint hellingbösj. 't Gebeed weurt beheerd door Sjtaatsbosbeheer.
Oeldere

**Oeldere** (Nederlands **Oirlo**, oet te spreke *Oerlo*) is e dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Venroj, zuidelek vaan Aostrem, aon de spoorlijn Venroj-Venlo. 't Dörp heet (2006) 1202 inwoeners en 'n oppervlak vaan 981 hectaar.

Oeldere, bewoend sinds de steintied, duuk vanaof oongeveer 1300 op in officieel stökker. Oet dezen tied stamde ouch d'n awwen kèrktorie, dae in 1944 verlore is gegoon. Oeldere waor in deen tied 'n zelfstendege hierlekheid in 't Hertigdóm Gelder. In 1900 had Oeldere nog mer roond de 250 inwoeners, daonao is 't aontal snel gestege. 

De vastelaovesvereiniging van Oeldere is *de Spurriemök*.

De naom Oeldere kump vaan de Germaonse wäörd *oer* (iezer) en *rode* (ope plaots in 't bos, dèks in 't Limbörgs vertaold es *-raoj* wie Kèrkraoj). 'n Aander Europees dörp wat dezelfde ethymolgie heet is Oelde in 't Duitse Kreis Warendorf (Noordrien-Wesfale), zoen 180 kilometer hei vaandan.

## Externe link
* Oeldere op DorpenVenray.nl
* Carnavalsvereniging Spurriemök
De Smákt

**De Smákt** (Nederlands **Smakt**) is e klei dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Venroj, te noorde vaan de plaots Venroj, tege de grens mèt Noord-Braobant aon. Mèt Holthees in de Noord-Braobantse gemeinte Boksmaer vörmp De Smákt feitelek ei dörp. De kern had per 1 januari 2006 196 inwoeners en ligk op 'n oppervlak vaan 744 hectaar.

De basissjaol vaan dit twillingdörp steit in Holthees, dewijl de kèrkdeenste in De Smákt gehawwe weure. 'De Smákt is beevaortsplaots veur d'n heilege Joesep. Bei dörper ligke aon 't Pieterpaad.

## Externe link
* De Smákt en Holthees op DorpenVenray.nl
't Väöle

't Väöle (Nederlands **Veulen**) is 'n däörp ien de gemaente Venroj ien de Nederlandse provincie Limburg. De pláts wier vur 't urst gemeld ien 1422. Ien 1628 wiere d'r 8 boerdereeje gemeld, ien 1910 ware 't 'r 13. Daornao gräöjde 't däörp lángsaam. 't Väöle het 509 ienwoners (1 jannewarie 2006) en 'n òppervlákte van 9,81 km2.

Sins 1984 wört òp de urste zòndág van de zòmmervekansie van de leggere schól 'n däörpsfieëst geörgenesieërd mit 'n zeskámp en towtrekwedstrejde. Òp de urste zòndág van september viendt de kermis pláts. Behalve 'n kermis is 'r ok 't evenement Carjump (verspringe mit owto's) en wört 'r 'gevloge mit Ultra Light vliegtuugskes.

## Externe link
* 't Väöle op DorpenVenray.nl
De Vredepieël

**De Vredepieël** (Nederlands **Vredepeel**) is e klei dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Venroj, aon de grens mèt Noord-Braobant, tösse Venroj en De Rips. De Vredepieël heet (2006) 249 inwoeners en 'n oppervlak vaan 1793 hectaar.

De Vredepieël is de jungste kern vaan de gemeinte: 't oontginningsgebeed woort pas in 1949 touwgeweze. De naom *Vredepeel*, daoveur al in gebruuk es gebeedsaonduiding, woort in 1955 bekind gemaak; daan begint me ouch mèt de bouw. In e paar jaor oontsteit 't dörp. In weerwèl vaan de naom weurt in 1957 'n vleegbasis gevesteg bij 't nui dörp. In 1958 weurt de sjaol geëupend, in 1963 de kèrk.

In 1983 weure planne um op dees basis kruusrakètte te plaotse bekind gemaak; door groete proteste geit dit oetindelek neet door. In 1993 weurt de vleegbasis officieel opgeheve.

## Rifferentie


## Externe link
* De Vredepieël op DorpenVenray.nl
Mwórveld

**Mwórveld** (Nederlands: Moorveld) is 'n buurtsjap van Gäöl-baove in de gemeinte Meersje in Zuid Limburg. Mwórveld en umgeving weurt ouch waal **Waalse** genump, waarsjienlik vanwaege de Waalsebaek die hie struimp. Tot 1982 wjerde 't bie de gemeinte Ulesjtraote.  De nederzètting lik tösje Sniedersberg en Euverbrook. In 2007 woonde d'r 510 luu.
Sinds de boew van 'n kèrk in 1953 haet Mwórveld de sjtatus van kèrkdörp.

## Bezeenswaerdighede
* De parochiekèrk oet 1953 is geboewd van bakstein nao 'n ontwerp van architect Dings. De tore haet 'n tentdaekske. Binne bevènge zich kunstwerke van Limburgse kunstenaers. Veur 1953 woort gebruuk gemaak van nwadkèrke. Ein van die is 'n nog bestaonde sjuur in De Husseberg.
* Baksteine kapelke oet 1947 in neogotische stiel, gewied aan 't Heilig Hart. 't Monumentsje is opgerich oet dankbaarheid veur behoud nao de Tjwedde waereldoorlog.
* Aan de Waalsebaek, later Meulebaek genump, in de Gäölse bösj richting Sniedersberg, laog tot rond 1900 de Baoveste watermeule. 't Waor 'n banmeule. Struimaafwaerts bevèngk zich de Ónderste meule, aan dezelfde baek.
* Ouch de waterpöt van 't dörpke is aafgebraoke.
* Vlakbie lik vleegveld Maastricht-Aachen-Airport.
Haorsters

't **Haorsters** is 't dialek wat in de plaots Haors gesproke weurt. Dit dialek weurt ouch gesproke in Haegelsem, De Melderse en De Mieëterik, dewijl 't plat vaan Lottem hendeg op 't Haorsters liek. In de ander dörper vaan de gemeinte Haors aan de Maas weure ander, dèks zelfs hiel ander, dialekte gesproke.

## Indeiling en probleme daobij
't Haorsters is 'n ech euverganksdialek, wat tösse de versjèllende breukliene tösse 't Limburgs ten zuie en de Zuid-Gelders/Noord-Limburgs/Kleverlandse gróp te noorde ligk. Zoewie Haors tösse Venroj en Venlo in ligk, zoe ligk ouch zien taol tösse 't Venrods en 't Venloos in. 't Hingk vaan de gebruukde definitie aof of me 't Haorsters e Limburgs, Gelders/Kleverlands of zelfs Braobants dialek neump.

### Noordeleke en westeleke kinmerke
In de volgende zake slut 't Haorsters ziech aon bij 't Gelders/Kleverlands en soms ouch bij 't Braobants:
* 't Pronoom *ik* veur de ierste persoon inkelvoud nominatief, neet *ich* (kump ouch veur in 't Venloos!);
* 't Pronoom *meej* neet *mich*, veur de ierste persoen inkelvoud datief-accusatief.
* 't Oontbreke vaan *doe* en *dich* veur de twiede persoen inkelvoud, boe *geej* en *ów* veur gebruuk weurt.
* 't Ingweoons *hoe* in plaots vaan 't continentaol *wie*; oonder *wie* versteit me in Haors 't Limburgs *wae* of *wee*.
* Monoftongering vaan de aw vocaole *ai* en *au*; daodoor *been* en *boom* in plaots vaan *bein* en *boum* (dit kump evels ouch in 't oostelek Heuvelland weer veur!).
* Behaajd vaan de clusters *alt* en *olt*: Daodoor *ald* en *gold* (dit kump tot in Venlo veur).

### Zuideleke, Limburgse kinmerke
In de volgende zake geit 't Haorsters mèt de ander Limburgse dialekte mèt:

* Behaajd vaan 't versjèl tösse sleiptoen en stoettoen, en wel in oppositie mètein. Direk te noorde en weste vaan Haors hèlt dit versjijnsel op: in Amerika en Brokeze kump 't al neet mie veur.
* Behaajd vaan de aw vocaol *û*, gesjreve es *oe*; daodoor *hoes* en neet *huus* (Gelders/Kleverlands) of *huis* (Braobants).
* Behaajd vaan de aw *ê* en *ô*; daodoor *neet* en *good* tegeneuver Gelders/Kleverlands én Braobants *nie* en *goed*.

## Intern links
* Noord-Limburgs, 'n artikel wat de euvergank vaan 't Limburgs nao 't Gelders/Kleverlands behandelt

## Extern links

* Haorsterse vastelaovesleedsjes
* Taolkaart vaan Noord-Limburg, mèt 'n aontal belangrieke isoglosses steit aongegeve wie 't Limburgs in 't Gelders/Kleverlands euvergeit
Vlag van Mofert

## Ómsjrieving
Volges raodsbesloet: "Een gele vlag met een tot het midden reikende blauwe broekdriehoek, waarop een geel kasteel met twee torens."   

## Verklaoring
De vlag is volledig afgelèdj van `t waope van Mofert. De kluuere van `t waope zeen goud en lazuur (gael en blaw). De bóksdriehook symboliseert `ne berg, dae ouch in `t waope truuk te vinje is. In `t waope steit op deze berg `n kestieël mit twieë tores. Inne vlag höbbe ze `t kestieël oppe symbolische berg gezat.

## Gesjiedenis
De vlag van de veurmalige gemèndje Mofert is ontworpe door de Stichting Banistiek en Heraldiek. De stichting prebeerde `t ontwerp in mieërt 1988 aan de gemèndje te sliete, mer zie hawwe doe gèn interesse. De vlag waerde, mit de gemèndjelikke herindeilinge in zich, op 2 oktoeaber 1990 toch nag door de gemèndjeraod vasgestèldj. Waarschienlik haet deze vlag `t kortste deens gedaon es gemèndjevlag van alle Nederlandse gemèndjevlagge. Oppe lèsten dag van de zelfstenjigheid vanne gemèndje Mofert waerde de vlag veur `t ieërs gehese. Daona deej de vlag deens es dörpsvlag.
Berg (Tóngere)

**Berg** ies 'n deilgemeinte van Tóngere-Loeën in de provincie Belsj Limburg. 't Plaetske liek ten noordoaste van Tóngere. Bies 1971 waor 't 'n zelfsjtendige gemeinte. 't Gehuch Ketsinge huèrt ouch bie Berg; hie óntsjprink de Demer. Berg liek op 'ne heuvel, 'ne galgeberg, woa in de mieddelièwe de criminele woorte opgehange. Hie-aan dank 't plaetske ouch ziene naam. 

De Sint-Martinuskèrk van Berg ies deils romaans (sjeep en ónderboew van de tore). 't Koar ies gotisch en dateert oet de 15e ièw. 

## Externe link

*Besjrieving en foto's van de Sint-Martinuskèrk
Demer

De **Demer** ies 'n rivier in Belsj, die sjtruimp door de provincies Limburg en Vlaams-Brabant. De Demer óntsjprink in Ketsinge bie Berg in de gemeinte Tóngere. Ièrsj sjtruimp de rivier nao 't noorde, en buig dan bie Bilze aaf nao 't weste. Belangrieke plaatse aan de Demer zint wiejer Hasselt, Hôle, Diest, Zichem en Aarschot. Bie Werchter sjtruimp de rivier in de Dijle. De Demer ies ónbevaarbaar. 

Zieriviere van de Demer zint de Herk, de Velpe, en de Gete, die alledrie bie Hôle in de Demer sjtruime, en de de Zjwarte Beek. 

De Demervallei ies e moerassig gebeed, mèt brookbösje (bieveurbeeld 't *[[Schulen]]s broek*), vochtige weie op de hoager deile en groate zones mèt populiereaanplantinge. In de naatste deile van de vallei ies de grónd hièl vochtig en venig; 't geuf 'n zjwarte zómpige laog woadoor de vallei neet gesjiek ies veur landboew. Langs de Demer en ouw meandersj liegke reetvelde en bösjkes. 't Gebeed haet 'n groate ecologische waerde: d'r kómme versjillende zeldzaam plante- en deersoorte veur.

## Etymologie

De reviernaom *Demer* zouw aofkomsteg zien vaan 't Keltische "tamara", *tam* (doonkerkleureg), *ara* (water). Demer zou dan *donker revier* beteikene.
Griendsveen

**Griendsveen** (Nederlands **Griendtsveen**) is e dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Haors aan de Maas, op de Pieël, aon de grens mèt de Noord-Braobantse gemeinte Deurne, mèt (2006) 540 inwoeners.

Griendtsveen oontstoont laanks de spoorlijn vaan Venlo nao Eindhove. Investeerder Jan van de Griendt waor d'n aonnummer veur de spoorlijn (entans vaan 't stök tot Helmond), mèt es doel de Pielgrun te oontginne. Nao de stiechting vaan Helenaveen (in Noord-Braobant) begóste zien zäöns vaanaof 1855 mèt de kolonie Griendtseveen, die nao hun geneump woort. In de jaore daonao greujde de törfkolonie oet tot 'n echte neerzètting. Zoe kraog 't in 1888 'n sjaol en in 1895 'n kèrk. Naotot de kolonie verveend waor gónge de bewoeners ziech op landbouw riechte. Tot 1956 waor 't dörp bezit vaan de familie Van de Griendt. Tot 2001 huurde Griendsveen bij de gemeinte Haors, toen woort 't heringedeild bij Haors aan de Maas.

De plaots heet e besjermp dörpsgeziech. Griendsveen is 't eineg dörp in Nederlands Limburg mèt 'n ech Braobants (i.c. Oos-Braobants) dialek. Dit plat is in groete liene gliek aon dat vaan Deurne.
Haegelsem

**Haegelsem** (Nederlands: **Hegelsom**) is e dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Haors aan de Maas. 't Leet ten zuie vaan 't dörp Haors. Op 1 januari 2013 hej 't 1.875 inwoeners.

Haegelsem kreeg in 1933 'n parochiekèrk, gewijd aon Sint-Hubertus.
Lottem

**Lottem** (Nederlands **Lottum**) is e dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Haors aan de Maas, aon de Maos, tegeneuver Lòm. De plaots heet (2006) 2051 inwoeners en 'n oppervlak vaan 2226 hectaar.

Lottem steit bekind um de teelt vaan roeze. Mier es zeveteg percint vaan de in Nederland geproduceerde roeze kump bij Lottem vaandaon. Ens in de twië jaor roond 10 augustus hèlt me hei 't Roezefestival, wat roond de 45.000 bezeukers trèk.

Lottem kraog in 1690 'n eige sjepebank. In 1800 woort 't door Frans beweend bij Grevors geveug; dees situatie woort nao de Franse bezètting veurtgezat. Sins 2001 ligk Lottem in de gemeinte Haors aan de Maas.

## Trivia
In Noord-Limburg kint me de oetdrökking *Ik bin neet oet Lottem*, wat zoeväöl wèlt zègke es "Ich bin neet gek". Heinao heet ziech de Venlose band *[[Neet oét Lottum]]* geneump.
Aals (arrendissement)

't **Arrendissement Aals (Aalst)** is ein vanne zès besteurleke
arrendissemente van de provincie Oes-Vlaondere.
't Arrendissement haet 'n oppervlak van 472,94 km² en haw 304.838 inwoener op 1 jannewarie 2024.

't Bestuit oet de gemeintes:
Diksmuide (arrendissement)

't **Arrendissement Diksmuide** is ein vanne ach besteurleke
arrendissemente van de provincie Wes-Vlaondere.
't Arrendissement haet 'n oppervlak van 365,03 km² en haw 52.550 inwoener op 1 jannewarie 2024.

't Bestuit oet de gemeintes:

*Diksmuide
*Houthulst
*Koekelare
*Kortemark
*Lo-Reninge