Gebrook (Heële)

:*Veur anger plaatse mit deze naam, zuug [[Gebrook]]*

**Gebrook** (Nederlands: *Hoensbroek*) is ei dörp in de gemeinte Heële. Bekènd is Gebrook gewoore van 't kèsjtiel Gebrook. Dit kèsjtiel wovan 't oudste deil sjtamt oet 1250, haet mae es 40 kamesj. Gebrook dank ziene naam aan de katholieke graaf Adriaan van Hoensbroek, dae d'r veur zörgde dat de in 1388 verworve hiërlikheid Hoensbroek bie Sjpanje bleef huère. 

Aanvankelik waor Gebrook mer ein gans klein dörp. Meh dit verangerde radikaal wie in 1902 door de regering in Den Haag woord besjlaote om Sjtaatsmiene te gaon boewe. Gebrook woort aangeweze om dao de twiëde koel te gaon boewe, de Sjtaatsmien Emma. Noe haet de Emma noats ech in Gebrook gelaege. De Koel haet gans zien besjtaon ömmer op grondjgebied van de gemeinte Haelder gelaege, wobie die gemeinte eigelik veer koele how: de Oranje Nassau I biej de sjtaasje en de Oranje Nassau III en IV in respectievelik Haelderhei en op de Hekseberg. Meh de Emma woord ömmer aangeduid mèt Gebrook of Treebeek es vestigingsplaatsj. Mèt de aanlègk woort begonne in 1908 en in 1913; sjus veur d'r aesjte weltaorlog woort de aesjte koal geproduceerd. De aafveur ging via ein eige sjpaor dat oet Brunssum kaom van de Sjtaatsmien Hendrik, dwaasj door Gebrook via Nöth euver Sjènne nao de have van Stein. De Emma woord in 1975 gesjlaote, en op 't terrein haet nog eine ganse tied ein ongerdeil van de Afcent gezaete. De groate blikvanger, Sjach III van de Emma, is hauverwaegs de jaore '80 gesjloop. 

Sinds 1982 mak Gebrook deil oet van de gemeinte Heële, dit nao de gemeintelike herindeilinge van dat jaor. 't Awd gemeintehoes aan de Nuujsjtraot is nog bewaard geblieëve, meh is neet mieë i gebroek. In 't dörp is huuj 'ne sjtadsdaelwinkel gevestig, woeë me vuur gemeintelike zake terech kint.

Bie d'r mert sjtaet de klein Sint-Janskirk, de aw parochiekirk. 't Mergele gebuike is in de 14e ieëw geboewd es kapel van 't kesjtieël en nog pès de 18e ieëw wiejer oetgeboewd tot wat 't noe is. Ómdat 't kirkske begin 20e ieëw te klein woert, besjloot 't kirkbesjtuur 'n nuuj groeëter kirk te boewe naeëve de aw: de groeëte Sint-Jan.

Gebrook haat de mieëste erkinde waterbrónne va Nederland. Op 't terrein van Schiffers Food ligke zös brónne, woevan de uëverheid veer erkind haat. Dees brónne zint bekind es de Cornelia, Hebron, Idel en Sifres. De twieë lètsgeneumde zint daonaeëve aoch officieel erkind es mineraalwaterbrónne.

## Waope

De gemeinte Gebrook kraog op 17 augustus 1858 vaan d'n Hoege Raod vaan Adel e waope touwgekind, wat ziech zoe liet umsjrieve:

:In lazuur (*blauw*) 'nen heilege vaan goud, veur ziech hawwend e sjèld vaan zèlver (*wit*), mèt veer dweersbalke vaan keel (*roed*), dao-euverheer 'ne liew vaan sabel (*zwart*), gekroend, getóngk en genageld vaan goud.

't Sjèldsje mèt de liew is 't femiliewaope vaan de hiere vaan (Hoons-)Gebrook, d'n heilege, dee in de besjrieving neet is gespecificeerd (en op de teikening vrouwelek oetzuut), waor oersprunkelek Sint-Jan-d'n-Evangelis, de parochieheilege, dee same mèt 't Breuker femiliewaope op de aw sjepebaankzegele stoont.

## Historische inwoenertalle
De volkstèllinge vertèlle veur Gebrook twie verhaole. In de negentienden iew waor 't 'n kwakkelgemeinte, boe 'ne geringe greuj gaw weer teneet woort gedoon door 'ne krimp. Nao 1900, en zeker nao 1909, greujt de gemeinte evels explosief, wie de aander gemeintes in de Oosteleke Koel.

;Opmerking
* In de volkstèlling vaan 1971 zien de inwoenertalle op ganse vieftalle aofgeroond.

;Rillatief oontwikkeling vaan 1830 tot 1971
(logaritmische sjaol; *x*1830=100)
                                                
ImageSize  = width:755 height:430                        
PlotArea   = left:40 right:10 top:10 bottom:20            
TimeAxis   = orientation:horizontal                       
AlignBars  = justify                                       
Colors =                                                
  id:gray1 value:gray(0.9)                           
                                                  
DateFormat = yyyy                                 
Period     = from:1830 till:1971                 
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1830
                                    
PlotData =                          
  bar:3162 color:gray1 width:1       
  from:start till:end             
  bar:1000 color:gray1              
  from:start till:end            
  bar:316 color:gray1           
  from:start till:end         
  bar:100 color:gray1       
  from:start till:end
  bar:32 color:gray1                  
                    
LineData =       
  layer:front    
  points:(40,120)(90,125)   color:blue  width:1 #1830-40 index 100-105,6 formule: 200log(1/10i)-80 boebij i=index
  points:(90,125)(135,128)   color:blue  width:1 #1840-49 index 105,6-110,2
  points:(135,128)(185,132)   color:blue  width:1 #1849-59 index 110,2-115,0 (nao bove aofgerund vaan 114,9...)
  points:(185,132)(235,136)   color:blue  width:1 #1859-69 index 115,0-120,2
  points:(235,136)(285,142)   color:blue  width:1 #1869-79 index 120,2-128,7
  points:(285,142)(335,147)   color:blue  width:1 #1879-89 index 128,7-137,1
  points:(335,147)(385,156)   color:blue  width:1 #1889-99 index 137,1-151,1
  points:(385,156)(435,170)  color:blue  width:1 #1899-1909 index 151,1-178,2
  points:(435,170)(490,195) color:blue  width:1 #1909-20 index 178,2-236,4
  points:(490,195)(540,214) color:blue  width:1 #1920-30 index 236,4-295,7
  points:(540,214)(625,233) color:blue  width:1 #1930-47 index 295,7-367,2
  points:(625,233)(670,249) color:blue  width:1 #1947-56 index 367,2-443,0
  points:(670,249)(690,255) color:blue  width:1 #1956-60 index 443,0-475,6
  points:(690,255)(745,267) color:blue  width:1 #1960-71 index 475,6-541,5
  points:(40,120)(90,121) color:green width:1
  points:(90,121)(135,121) color:green width:1
  points:(135,121)(185,122) color:green width:1
  points:(185,122)(235,121) color:green width:1
  points:(235,121)(285,125) color:green width:1
  points:(285,125)(335,121) color:green width:1
  points:(335,121)(385,132) color:green width:1
  points:(385,132)(435,144) color:green width:1
  points:(435,144)(490,283) color:green width:1
  points:(490,283)(540,332) color:green width:1
  points:(540,332)(625,346) color:green width:1
  points:(625,346)(670,368) color:green width:1
  points:(670,368)(690,372) color:green width:1
  points:(690,372)(745,376) color:green width:1
  


Greun: Gemeinte Gebrook
Blauw: Provincie Limbörg

## Rifferenties