5 fibberwarie

**5 fibberwarie** is de 36en daag vaan 't jaor.

## Gebäörtenisse
* 62 - Eerdsjok in Pompeii.
* 756  - De rebelleleier An Lushan verklaort ziech tot keizer vaan de nuie staot Yan.
* 1576 - Hendrik vaan Navarra zweurt 't katholicisme aof en kump bij de próttestantse tróppe in de Franse Godsdeensoorlog.
* 1637 - In de Repebliek der Zeve Verenigde Nederlanje kump de 'tulpemanie' tot ein hoagdepuntj, naodat de tulpehanjel in Haarlem tweë daag eërder al is ingesjtort.
* 1649 - 't Èngelsje Leëgerhoes verklaort, dat 't Hoagerhoes euverbodig is. 't Hoagerhoes kump daonao neet meë biejein.
* 1738 - Executie van de Joadse bankeer Joseph Süß Oppenheimer.
* 1782 - De Spanjole pakke Menorca vaan de Britte.
* 1783 - De ierste vaan 'n serie zwoer eerdsjokke vint plaots in Calabrië.
* 1818 - De Franse ginneraol Jean-Baptiste Jules Bernadotte bestijg de Zweedsen troen es Sjarel XIV Johan vaan Zwede.
* 1831 - De Nederlandse marineofficeer Jan van Speijk leët zien eige kanonneerboat vol menitie explodere in de have van Antwerpe óm te veurkómme dat 't in hènj zouw valle van de Belzje.
* 1852 - Museum de Hermitage geit ope in Sint-Petersbörg.
* 1859 - Walachije en Moldavië koume oonder Alexandru Ioan Cuza in personeel unie es de Donauvoorstendomme. Later kump hei de staot Roemenië oet voort.
* 1885 - Leopold II vaan 't Belsj riech de Kongo-Vrijstaot op es zie persoenelek bezit.
* 1894 - Jean Aimé LeRoy geuf in New York] de eësjte filmveursjtèlling.
* 1909 - De Belzje sjemicus Leo Baekeland maak de oetvinding vaan 't bakeliet bekind.
* 1913 - De Griekse militair pilote Michael Moutoussis en Aristeidis Moraitinis veure de ierste zielanding oet.
* 1917 - In Mexico weurt 'n nui groondwèt aongenome, die nog ummer in wèrking is.
* 1919 - De eësjte Duutsje passagiersverbènjing door de lóch geit van sjtart mèt ein dagelikse vluch tösje Berlien en Weimar.
* 1931 - De Britse autocoureur Malcolm Campbell vestigt in Daytona mèt 392 km per oer ein nuuj waerelsjnelheidsdrecord.
* 1933 - Op 't marinesjeep Hr. Ms. De Zeven Provinciën weurt veur de kös vaan Sumatra gemuit.
* 1939 - Generalissimo Francisco Franco weurt beneump tot caudillo vaan Spaanje.
* 1940 - De Nederlandse regering óntsjleit de opperbevèlhöbber generaal Izaäk Reijnders. Hae wirt opgevolg door generaal Henri Winkelman.
* 1941 - Britse tróppe beginne de slaag bij Keren (modern Eritrea) tegen 't Italiaans koloniaol bewind.
* 1943 - De verzètsgroep CS-6 pleeg eine doadelike aansjlaag op Hendrik Seyffardt, luitenant-generaal b.d. en commandant van 't Vriejwilligerslegioen Nederlandj. Hónderde sjtudente waere gearresteerd.
* 1958 - Gamal Abdel Nasser weurt veurgedrage es ierste president vaan de Vereinegde Arabische Rippubliek.
* 1962 - De Franse president Charles de Gaulle sprik ziech oet veur de oonaofhenkelekheid vaan Algerije.
* 1971 - D'n Apollo 14 land op de maon.
* 2000 - Russische tróppe slachte 60 börgers aof in 't blood baad vaan Novyje Aldi, 'n veurstad vaan Groznyj.
* 2012 - Russische weitesjappers baore door 4 kilometer dik ies op 't Vostokmeer, Antarctica, in d'n haop 't saer miljónne jaore geïsoleerd ecosysteem te kónne besjtudere.

## Gebore
* 976 - Sanjō, keizer vaan Japan
* 1848 - Joris-Karl Huysmans, Franse sjriever
* 1519 - René vaan Châlon, prins vaan Oranje
* 1620 - Paul Barbette, Nederlandjse natuurkundige
* 1723 - John Witherspoon, Brits-Amerikaansen theoloog
* 1748 - Christian Gottlob Neefe, Duitse componis
* 1779 - Frans van Campenhout, Nederlandse violis
* 1788 - Robert Peel, Britse politicus
* 1810 - Ole Bull, Noorse violis en componis
* 1840 - John Boyd Dunlop, Britsen industrieel, mètopriechter vaan Dunlop Rubber
* 1840 - Hiram Maxim, Amerikaans-Britse ingenieur
* 1848 - Joris-Karl Huysmans, Franse sjriever
* 1878 - André Citroën, Fransen industrieel, opriechter vaan Citroën
* 1897 - Dirk Stikker, Nederlandse zakemaan en politicus
* 1908 - Marie Baron, Nederlandse zwumster en duukster
* 1914 - Alan Lloyd Hodgkin, Britse fysioloog (Nobelpries in de Geneeskunde 1963)
* 1927 - Ella Snoep, Nederlandse actrice
* 1929 - Luc Ferrari, Franse pianis en componis
* 1929 - Fred Sinowatz, Oasteriekse ambtenaer en politicus
* 1944 - Al Kooper, Amerikaanse zenger-sjriever en producent
* 1946 - Charlotte Rampling, Britse actries en zengeres
* 1948 - Sven-Göran Eriksson, Zweedse voetballer en trainer
* 1964 - Rob Grabert, Nederlandse volleyballer
* 1965 - Gheorghe Hagi, Roemeense voetballer en trainer
* 1973 - Trijntje Oosterhuis, Nederlandse popmuzikant
* 1975 - Giovanni van Bronckhorst, Nederlandse voetballer en trainer
* 1985 - Cristiano Ronaldo, Portugese voetballer
* 1992 - Neymar, Braziliaanse voetballer

## Gesjtorve
* 806 - Kanmu, keizer vaan Japan (70)
* 1515 - Aldus Manutius, Italiaanse bookdrökker (ca. 65)
* 1578 - Giovanni Battista Moroni, Italiaanse sjèlder
* 1661 - Shunzi, keizer vaan China (22)
* 1679 - Joost van den Vondel, Nederlandse sjriever en diechter (91)
* 1740 - Antonio Lotti, Italiaanse organis, kapelmeister en componis (ca. 73)
* 1754 - Nicolaus Cruquius (Nicolaas Kruik), Nederlandsen inzjenieur en cartograaf (75)
* 1818 - Sjarel XIII vaan Zwede (69)
* 1831 - Jan van Speijk, Nederlandse marineofficeer (29)
* 1888 - Anton Mauve, Nederlandse sjilder (49)
* 1922 - Christiaan de Wet, Zuid-Afrikaanse generaol en politicus, president vaan de Oranje-Vrijstaot (67)
* 1946 - George Arliss, Britse acteur (77)
* 1972 - Marianne Moore, Amerikaanse diechteres (84)
* 1981 - Barend Barendse, Nederlandse radio- en tv-presentator (73)
* 1999 - Toon Kortooms, Nederlandse kinderbokesjriever (82)
* 2008 - Maharishi Mahesh Yogi, Indiase goeroe (90)
* 2015 - Rik Coppens, Belzje voetballer (84)
* 2020 - Kirk Douglas, Amerikaansen acteur (103)
* 2024 - Dries van Agt, Nederlandse politicus (93)
* 2024 - Toby Keith, Amerikaanse countryarties (62)