Esteri Tebandeke

**Esteri Tebandeke**  yazaalibwa enaku z'omwezi 16 mu mwezi ogw'okutaano, mu mwaka gwa 1984, nga munayuganda akola firimu, okuzizzannya, okuzina amazina wamu n'okwongera obujogolo mu bifannanyi oba mu firimu. Yatikirwa okuva mutendekero ly'eby'amakolero wamu n'okusiiga ebifaanannyi okuva ku setendekero ly'e Makerere.

Azannya mu firimu eyitibwa ebibi by*Sins of the Parents  eyafulumizibwa mu mwaka gwa* 2008, *Master on Dutyomu mwaka gwa*  2009, Nnaabagereka w''Queen of Katwe''*omumwaka gwa* 2016, wamu n*Her Broken Shadowomu mwaka gwa*   2016, nga gwemulundi gwe gweyali asoose okuzannya firimu ekwatagana ku bintu nga tebiriiwo ng'eno yali ku kulumba omulambwa nga mumuguddeko bugwi nga mulina kyemwetaaga okumugyako.

## Obulamu bwe n'eby'enjigiriza
Esteri yazaalibwa mu Kampala mu Uganda wabula ng'alina akakwate ku ggwanga ly'abateeso. Y'ow'omukaaga, ku baana omunaana, nga famire ye ebadde ebeera mu Uganda. Esteri yasomerako ku St. Joseph's Girl's Secondary School mu Uganda, nga yeetaba nga oba okwenyigira mu mizannyo gy'amasomero, wamu n'okuzina amazina.

## Emirimu gye

### Okuzina amazina

Esteri yatandika okukola ng'omuzinyi w'amazina mu mwaka gwa 2008, ng'era akozeeko ne kampuni z'amazina eziwerako mu Uganda okuli; eya Keiga Dance Company, Stepping Stones dance company, Mutumizi dance Company, Guerrilla Dance Company wamu n'endala  nyingi. 

Abaddeko ku bikujuko ebyomusomesa okumala emyaka 3, okunokolayo ebitono tono. Emirimu tegigaanibwa mu Uganda yokka, wabula abaddeko ne mu pulojekiti nga mu ggwanga lya Kenya, Rwanda, Madagascar, South Afrika, Tanzania, Amerika ne Ethiopia. Ayoleserezaako ku bikujuko bya La Mama  mu kibuga New York, ekya Amerika mu mwaka gwa 2012, mu kifo ekiyitibwa Artwater Village Theatre, gyebooleseza katemba  mu mwaka gwa 2013, ne mu kibuga kya New Orleans Fringe  mu mwaka gwa  2014.

### Gyebazannyira katemba
Abadde mu zannyi wera yalagirirwa Kaya Kagimu Mukasa. Pulojekiti oba firimu  endala zebazannya kubaddeko; *Maria Kizito, nga yaakulembeddemu abazannyi nga omunnabiikira eyalina obulwadde bw'omutwe oba eyali yagwa eddalu, omuzannyo ogwawandiikibwa okukenkufu w'okutendekero lya* Brown University, Erik Ehn, nga yali ekwatagana ku ababiikira abaali bagenda okuwozesebwa olw*ooking Oil*,* oba buto* ng'omuzannyoaguno gwa wandiikibwa eyali omuwandiisi w'engule Deborah Asiimwe, nga gwayolesebwa mu Uganda Uganda, ne mu ggwanga lya Amerika. Emizannyo oba pulojekiti endala kwaliko, omusawo w'obwongo eyali atawanyizibwa mu mutwe mu kufulumizibwa kwa Uganda okwa, omubiri ogw'omukazi, ng'ekifo ekyalimu olutalo mu ggwanga lya *Bosnian, wamu n'omukyala eyali akooye eby'obufumbo mu* *The Marriage Chronicles*.  Mu mwaka gwa 2015 nga gugenderedde, Esteri yagenda mu bukiika ddyo bwa Uganda, n*The Story Circle project*, eyali ekulembeddwa Jerry Stropnicky, akolera mu kifo ewazannyitra emizannyo gy'okusiteegi mu  Amerika, kyamuwa eky'okulaba mu nkozesa y'olugero ng'engeri y'okuyambamu abantu okumannyiira embeera ey'enjawulo ebeera ebanyiga gamba ng'embeera gyebabeera bayiseemu ng'ebanyigiriza.

Abaddeko mu kulagiriza, firimu nga ziri mu kuzannyibwa, ng*Afroman* *Spice okuva mu kibiina kya* Afroman ensemble, ekibiina kye Rwanda, Tunisia ne Niger mu mwaka gwa 2016.

Ng'omusomesa, ayambyeko okutendeka mungeri ez'enjawulo, mu pulojekti z'okusiiga ebifannanyi, n'okwagala okulala okw'okufuna obumannyirivu wamu n'okugabana kiki  ky'amannyi n'abantu abalala mu bitundu eby'enjawulo, kyekimu kubimuvuga mu mulimu gwe n'okukolagana n'abantu okuva gy'atambulira mu bulamu. Obumannyirivu bwe bubaddemu okulagirira abaana okuva mu masomero ag'enjawulo okwetoloola ekibuga kya Kampala.

### Firimu
Esteri yafuna akakisa akasooka mu kuzannya firimu eyali ennyimpi ku pulogulaamu emu eyali eyitibwa Maisha Film Lab, eyali esinziira mu Uganda, ekibiina ekyatandikibwawo omuwanguzi w'engule Mira Nair, okulaba ng mu mwaka gwa 2009 eyali eya Joseph Ken Ssebaggala. Firimu ye gye yakolako neefulumizibwa  kampuni ya fiirimu eyitibwa  Walt Disney Pictures, *[[:en:Queen_of_Katwe|Queen of Katwe]]*, eyalimu omuwanguzi w'engulu y'omuzannyii omukyala eyali akira ku bane Lupita Nyong’o ne  David Oyelowo. Ng'ayogera ku firimu eno, Esteri  yalaga ebimu ku by'afunye mu Queen of Katwe  ebisobodde n'okukyusa obulamu bwe:"Nga firimu tenaba, nali ntidde olw'ebirooto byange kubanga byali binene nnyo.Naye kati ntidde nnyo, kuba binene nyo." Mira Nair, omu kubensinga okwenyumiririzaamu ng'abansikiriza okuyingira mu kisaawe kino eky'okuzannya firimu, mu byebasemba okuwandiika yamunyonyolako ng'omuntu awa ekitangaala." N'anokolayo ebimu ku Mira Nair byeyayogera ebisinga okumannyikwa nga bigyayo amazimba oba eteeka kuneeyisa:"Singa tetubuulira engero zitukwatako, tewali alikikola."Kunkomerero eyo,alina obumalirivu bw'okulaba ng'akulalakulanya engero okuva munsi gyebamuzaala, eya Uganda ne kusemazinga wa Afrika, ng'endagiriro erina omulamwa ku bikwatagana byabwe, wabula nga byagalwa munsi yonna. Alina okunoonyereza kwokulaba obusobozi bw'okulakulanya ebikolebwa mu Ugandan, nga bikwatagana n'ebyabo abayiiya okuva mu buvanjubwa bwa Afrika n'okweyongerayo.

Esteri abadde ne firimu zze ngekya Africa International Film Festival.

Esteri yali omu ttiimu ezaawangula olwokwolesezaako firimu.

Ng'akuba obufannanyi ne budole oba katuuni, Esteri alina esuubi ly'okulaga ensi ki ki kyekitegeeza okubeera munayuganda  hopes to show the world what it means to be Ugandan mu biseera ebimu.

## Obulamu bwe
Esteri abadde mufumbo okuva mu mwaka gwa 2011 eri Samuel Tebandeke, omunayuganda akola firimu. Ensangi zino abeera mu Kampala, ekibuga kya Uganda.

## By'ayoleseza

### Firimu

### Egy'okusiteegi