Janat Mukwaya

**Janat Balunzi Mukwaya** munabyabufuzi eyaliko mu eyawumula amagye ga Uganda ng'ali ku daala lya major. Esaawa eno y'emuwi w'amagezi ow'okuntiko owa Pulezidenti.  Nga tanatuuka ku ekyo,yali yawerezaako nga Minisita alina obuvunaanyizibwa kunsonga ez'enjawulo mu Ofiisi ya Saabaminisita okuva nga 16 Ogwokubirimu 2019 okutuuka nga 27 Ogwokutaano mu 2011. Minisita avunaanyizibwa ku kukula ky'abantu, emirimu tn'embeera y'ebitundu okuva nga 6 Ogwomukaaga mu 2016 okutuuka mu Gwekumineebiri mu 2019. Minisita avunaanyizibwa ku by'obusuubuzi n'amakolero okuva mu Gwomukaaga mu 2006 okutuuka mu Gwokubiri mu 2009. Mu Gwokutaano mu 2011, yawumulamu eby'ebufuzi akaseera akatono n'asikizibwa Kiddu Makubuya mu kabineeti. Yawerezaako nga omubaka omulonde mu Paalamenti eyali akiikirira konsitituweensi ya Mukono ey'omubukiika kkono mu Disitulikiti y'e Mukono, okuva mu 2006, okutuuka bweyawumula mu 2011.

## Ebimukwatako n'okusoma kwe
Mukwaya yazaalibwa nga 12 Ogwekumineebiri mu 1951 mu Disitulikiti y'e Mukono. Yasoma ku bikwatagana ku byabufuzi n'okudukanya embeera y'ebitundu okuva ku Yunivasite y'e Makerere wakati wa 1971 ne 1975, n'atikirwa ne Diguli mu By'enjigiriza n'ebitiibwa. Wakati wa 1975 ne 1981, yakolako nga omulamuzi eyali ku daala ery'okubiri mu kkooti y'ebitundu by'omubyalo. Mu 1981, yeegata ku kibiinja ky'abayeekera eky'amagye ga National Resistance Army (NRA) nga omulwanyi. Yalinya okutuuka ku ddaala lya captain mu kibiinja kya NRA.  Alina ne Diguli ey'okubiri mu by'enjigiriza ku birina okugobererwa abantu n'okudukanya ebitundu ng'eno yagigya ku Yunivasite y'e London.

## Emirimu gye mu by'obufuzi
Oluvannyuma lw'amagye ga NRA okuwamba obuyinza mu 1986, Mukwaya yalondebwa okubeera nga y'akulira ensonga  z'abakyala mu Minisitule evunaanyizibwa kunsonga z'ekikula ky'abantu, emirimu n'embeera z'ebitundu,  ng'eno yawerezaako okutuuka mu 1990. Mu 1994, yaweebwa ekifo ky'okubeera nga yeeyali omuwandiisi ow'ekyama ow'omumyuka wa pulezidenti, n'awereza mu kifo ekyo okutuuka mu 1995. Wakati wa 1995 ne 1996, Mukwaya yawerezaako nga Minisita Omubeezi ow'ebitundu bya Luwero Triangle mu Ofiisi ya Pulezidenti. Wakati wa 1996 ne 2001, yawerezaako nga Minisita avunaanyizibwa kunsonga z'ekikula ky'abantu, emirimu n'enkulakulana y'ebitundu.

Yafuuka omuwi w'amagezi ow'ebitongole bya gavumenti wamu n'okubeera Minisita avunaanyizibwa ku by'obwenkanya n'ensonga za semateeka mu 2004, n'awereza mu kifo kino okutuuka mu 2005. Mu 2005, yakyusibwa n'atwalibwa mu Minisitule y'eby'obulimi, ng'eno yawerezaayo nga Minisita avunaanyizibwa ku by'obulimi, ebisolo wamu n'eby'obuvubi okutuuka mu 2006.

Mu 2006, yalondebwa okugenda mu Paalamenti ng'ayitidde ku tikiti y'ekibiina kya National Resistance Movement  okukiikirira Konsitituweensi ya Mukono Ey'omubukiika kkono, Mu mwaka gwegumu, yaweebwa ogw'okubeera Minisita avunaanyizibwa ku by'obulambuzi, eby'obusuubuzi wamu n'amakolero, ekifo kyeyalimu okutuusa bweyalondebwa okugenda mu ofiisi ya Saabaminisita nga Minisita wa Kabineeti ow'ensonnga ez'enjawulo. Okusinziira ku mikutu gya yintaneeti egya Paalamenti ya Uganda, Mukwaya yeeyongerayo ne pulogulaamu y'okusoma diguli ey'okubiri  Mukwaya ng'ayita mungeri empaanvu ez'okusoma, gyeyafunira Diguli ey'okubiri mu Sayaansi, munsonga abantu kwebalina okutambulira n'okuzidukanya okuva ku Yunivasite y'e London. Mu Gusooka mu 2010, Amawulire ya Uganda gaawandiika nti yali tagenda kwesimbawo ku by'ekifo kya paalamenti  the Ugandan press reported that she would not contest her parliamentary seat in the 2011 national elections.

## Ng'avudde mu kuwumula
Mu Gwomukaaga mu 2016, yagibwa mu kuwumula, nebamufuula Kabineeti Minisita mu Minisitule evunaanyizibwa kunsonga z'ekikula ky'abantu, emirimu n'ensonga z'ebitundu. Egimu ku mirimu egyasooka okumuweebwa nga kabineeti minisita avunaanyizibwa ku by'emirimu omulundi ogw'okubiri, kyali kyakutegeregana n'obwakabaka bw'e Jordan ku by'emirimu,  nga muno banayuganda abaali bagendayo okunoonya emirimu basobola okugifuna mu bwa kabaka buno.

## Ebijuliziddwaamu

## Ewalala w'oyinza okubigya

* Olukalala olujuvi olwa baminisita, okuva mu Gwomukaaga mu 2006
* Olukalala olujuvi olwa baminisita, okuva mu Gwokubiri mu 2009
* Olukalala olujuvi olwa baminisita, okuva mu Gwokutaano mu 2011