Amama Mbabazi

**John Patrick Amama Mbabazi**, amanyiddwa nga Amama Mbabazi yazaalibwa nga 16 Ogusooka 1949. Munnayuganda era munnabyabufuzi eyaweerezaako mu Paalamenti ey'omwenda nga Ssaabaminisita wa Uganda okuva nga 24 Ogwokutaano 2011 okutuuka nga 19 Ogwomwenda 2014.yakola omulimu munene nyo mu gavumenti ez'enjawulo ezirwanyisa obufuzi bwa bamusibiramubbwa okuva mu (1972-1986) era y'omu ku batandisi b'ekibiina kya National Resistance Movement, ekibiina ekiri mu buyinza kaakati.

Mbabazi yaweerezaako ng'omubaka mu Paalamenti akiikirira konsityuwensi y'e Kinziki ey'Obuggwanjuba mu Disitulikiti y'e Kanungu. Ekifo kino yakibeeramu okuva mu 1996 okutuusa mu 2016 lwe yavuganya ku kifo ky'omukulembeze w'eggwanga naye n'awangulwa.
## Obuto bwe n'emisomo gye
Yazaalibwa nga 16 Ogusooka 1949 ku kyalo Mparo mu Ssaza lye Rukiga kati eyafuuka Kabaale Disitulikiti. Yasomerako mu matendekero ag'amaanyi era agamanyiddwa ennyo mu ggwanga mu kiseera eky'abafuzi b'amatwale ne mu kaseera nga Uganda efunye obwetwaze nga muno mulimu Kigezi College Butobere

ne Ntare school ng'eno gye yamaliririza siniya ey'omukaaga .Mbabazi yafuna diguli y'amateeka okuva mu Ssettendekero wa Makerere. N'oluvanyuma n'afuna dipulooma mu kukozesa amateeka okuva mu Law Development center  mu Kampala Munnamateeka mu kkooti ya uganda enkulu era abadde mmemba w'ekibiina ekigatta bannamateeka bonna mu Uganda okuviira ddala mu mwaka gwa 1977
## Emirimu gye
Nga tannaba kwesogga kisaawe ky'e byobufuzi, yaweerezaako nga Ssaabawolereza wa gavumenti okuva mu 1976 okutuuka mu 1978 era n'asuumusibwa okufuuka Ssaabawandiisi w'ekibiina ekigatta bannamateeka mu ggwanga okuva mu mwaka gwa 1977 okutuuka mu mwaka gwa 1979

Wakati wa 1986 ne 1992, Mbabazi yaweerezaako ng'akulira ekitongole ekirondoola eby'okwerinda bya Uganda n'ebweru waayo (ESO)Wakati wa 1999 ne 2000, yaweerezaako nga Minisita omubeezi mu office y'omukulembeze w'eggwanga avunaanyizibwa ku nsonga z'eby'obufuzi.

yafuuka ssaabawandiisi w'akakundi k'ekibiina kya NRM aka Constituent Assembly akaakola Ssemateeka wa 1995 wakati wa 1986 ne 1992.

Yaliko Minisita w'eggwanga ow'eby'okwerinda wakati wa 1986 ne 1992era n'aweerezaako nga minisita omubeezi owa regional cooperation okuva mu mwaka gwa 1998 okutuuka mu 2001. yaliko ssaabawolereza wa gavumenti ate nga Minisita w'obwenkanya okuva mu 2004 okutuuka mu 2006 ekifo ekyamuwanguza n'ekitiibwa ky'okubeera minisita asinze okukola obulungi (super minister).mu mwaka gwa 2006 Mbabazi yalondebwa okubeera minisita w'eby'okwerinda ekifo ky'eyabeeramu okutuusa lwe yafuulibwa minisita w'obutebenkevu mu 2009 era nga ekifo kino yakibeeramu okutuusa mu mwezi Gwokutaano mu mwaka gwa 2011 lwe yalondebwa ku kifo ky'obwa ssaabamininsita w'eggwanga.

Yaliko ssaabawandiisi w'ekibiina kya  NRM okuva mu Gwekkuminobumu 2005 okutuusa mu Gusooka 2015.

### Avuganya ku bwa Pulezidenti

Mukwano gwa Amama Mbabazi ow'omubuto,Ruhakana Rugunda, yalondebwa ku kifo ky'obwa ssaabaminisita nga 18 Ogwomwenda 2014 ng'adda mu bigere bya Amama Mbabazi. okugobwa kwa Mbabazi kwalabibwa ng'ekibonerezo Museveni kye yali awadde Mbabazi oluvannyuma lw'engambo ezaali ziyitingana nti Mbabazi yali yegwanyiza entebe y'obukulembeze era yalina enteekateeka okwenyigira mu lw'okaano lw'okwesimbawo ku bukulembeze bw'eggwanga. Amangu ddala ng'ennaku z'omwezi 15 Ogwomukaaga 2015  Mbabazi yalangirira okwesimbawo ku kifo ky'omukulembeze w'ekibiina kya NRM era nga yali mwetegefu okuvuganya Yoweri Museveni ku kifo ekyo ky'ennyini era nga kino yakyasanguliza mu lukungana lw'ekibiina olwatuula nga 4 Ogwokutaano 2015. Oluvannyuma Museveni yalangira Mbabazi okweyisa mu ngeri ey'ekito era atakkirizibwa bannakibiina ba NRM. Nga 31 Ogwomusanvu omwaka ogwo gwenyini,oluvannyuma lw'okulemererwa okutegeeragana wakati w'abakulembeze ab'okuntikko, Mbabazi yakawangammula bwe yalangirira nga bwe yali agenda okwesimbawo ku bukulembeze bw'eggwanga nga talina kibiina kyonna mw'ajjidde. wabula nga ekibiina kya the Democratic Alliance(TDA), kye kya muli emabega neewankubadde nga kyalabika nga ekitaalina busobozi bumala kuwangula ntebe ya bukulembeze bwa ggwanga.

Mu kalulu kabonna akaakubwa mu mwaka gwa 2016, Mbabazi yakwata ekifo kyakusatu oluvannyuma lw'okufuna obululu ebitundu 1.39 ku buli ku kikumi.
## Obuweereza bwe mu mawanga g'ebweru.
Mbabazi yakiikirirako Uganda mu mawanga g'ebweru, nga  eno yakolerayo bino, yatuula ku kakiiko k'ebyokwerinda ak'amawanga amagatte era ng'eno gye yasabira nti eggye lya uganda ekkuuma ddemmbe (UPDF) likkirizibwe okukwata abayeekera ba Konny ab'eggye lya Lord's Resistance Army. abaali mu ggwanga lya congo

## Ebijuliziddwa