Simon Lokodo

**Simon Lokodo** yazaalibwa 28 Ogwokumi 1957, n'afa nga 29 Ogwoluberyeberye mu 2022, nga yali munnabyabufuzi Omunnayuganda eyaweerezaako nga Minisita w'eggwanga Oubeezi avunaanyizibwa ku Mpisa n’Obwesiimbu mu ofiisi ya Pulezidenti wa Uganda okuva mu 2011. Emabegako, yaliko Minisita W'eggwanga Omubeezi Ow'eby'amakolero okuva mu 2009 okutuuka mu 2011. Okuva olwo yaliko omubaka omulonde mu Palamenti ng’akiikirira Dodoth County mu Disitulikiti y’e Kaabong okuviira ddala mu 2006 okutuusa lwe yafiirwa ekifo kye ekya Palamenti mu Gwoluberyeberye mu 2021 oluvannyuma lw'okubeera ng'emabegako baali bamulumiriza okuwagira etteeka ly’okuggya ekomo ku myaka gy'abavuganya ku bwapulezidenti. Era yawerezaako ng'omukiise ku kakiiko akavunaanyizibwa ku ddembe ly'obuntu mu Uganda .

## Ebimukwatako n’obuyigirize
Lokodo yazaalibwa mu Disitulikiti y'e Kaabong nga 28 Ogwekumi mu 1957. Simon Lokodo yalina diguli ya Bachelor of Arts mu by'Eddiini okuva mu Pontifical Urbaniana University . Diguli ye eya Master of Arts mu by’Eddiini era nayo yagifuna okuva mu yunivasite y’emu ey’e Rooma. Yalina ne Dipuloma mu by'Obulamu mu Byalo, Dipuloma mu Mpuliziganya y'Abantu, Dipuloma mu Philosophy & Social Science ne Satifikeeti mu Lulimi Oluyitale . Yafuna Dipulooma mu by'Eddiini, okuva mu Makerere University, yunivasite esinga obukadde mu Uganda, eyatandikibwaawo mu 1922. Lokodo era yalina Satifikeeti mu Lulimi Olugirimaani gye yafuna okuva mutendekero lye Austria ne Satifikeeti mu Lulimi Olufalansa, gyeyafuna okuva mutendekero e Paris, Bufalansa. 

## Omulimu gwe nga mu nabya bufuzi
Ku myaka 49, Lokodo yasooka kuyingira eby'obufuzi okuvuganya mu kulonda okw’enjawulo nga 29 Ogwomukaaga  2006, oluvannyuma lw’omubaka wa palamenti eyali atwaala ekitundu ekyo okufa.  Yayimirizibwa Paapa Benedict XVI okuva ku mirimu gye egy’obusaserdooti oluvannyuma lw'okuyingira eby'obufuzi.   Yawangula akalulu ak'enjawulo era n'atandika okukiikirira Dodoth County mu Disitulikiti y'e Kaabong mu palamenti.  Mu Gwokubiri 2009, yalondebwa ku kabineti nga Minisita w’eggwanga Omubeezi  ow’Eby'amakolero ne Tekinologiya.  Mu nkyukakyuka mu kabineti eyakolebwa nga 27 Ogwokutaano 2011, yakyusibwa n'atwalibwa mu by'Empisa n'Obwensiimbu, ng'addira Nsaba Buturo mu bigere .  Mu nkyukakyuka ya kabineti eyakolebwa nga 1 Ogwokusatu 2015, yesigaza ekifo kye mu  kabineti. 

Yali amanyikiddwa nnyo olw’okusomooza abali b'ebisiyaga mu ngeri zonna. Mu 2012, ye ne poliisi baazinda omusomo gw’abalwanirizi b’ebisiyaga ne bagugalawo. Yayogeddeko ng'agamba nti, "Olukungaana luno ndugaddewo kubanga lumenya mateeka. Mu Uganda tetukkiriza bisiyaga." Ono era yanenya abagwiira, ng'agamba nti balina "okudda eka". Ekitongole kya Amnesty International kyavumirira nnyo  ekikwekweto kino. 

Mu 2014, Stephen Fry yabuuza Lokodo mu *[[:en:Stephen_Fry:_Out_There|Stephen Fry: Out There]]*, gye yayogerwako ng'agamba nti "...abasajja basobya ku bawala. Ekintu kya butonde."    Oluvannyuma Fry yategeeza mu 2016 nti yali agezezzaako okwetta mu ssaawa ezaddako oluvannyuma lwa yintaviyu. 

Mu Gwokubiri  2014, etteeka ly’ennyambala lyasibwaawo, ng’okusinga ligenderera abakyala. Engoye ezitwalibwa ng’eziraga oba ezisikiriza okwegatta zaali za kuwerebwa mu mateeka; "Bw'oyambala mu ngeri esikiriza ebirowoozo n'okucamula abantu olwo oba oyambala bubi; bw'osikiriza omuntu omulala ebweru eyo n'ekigendererwa ekibi eky'okumucamula n'okumusika mu kaboozi k'ekikulu," Lokodo bwe yategeezezza.  

Yaweereza ng'Omubaka omulonde mu Paalamenti ngkiikirira Dodoth County mu Disitulikiti y'e Kaabong  okutuusa lwe yafiirwa ekifo kya Paalamenti mu Gwoluberyeberye 2021. We yafiira nga 29 Ogwoluberyberye mu 2022, yali akola nga memba w’Akakiiko Akavunaanyizibwa ku Ddembe Ly’obuntu mu Uganda. 

## Ebimukwatako n’okufa
Kigambibwa nti Lokodo yali ayogera n'okuwandiika obulungi Olungereza, Oluyitale, Olufalansa, Olugirimaani n'Olusipaana . 

Yafiira mu kibuga Geneva nga 29 Ogwoluberyeberyemu 2022, ku myaka 64 ekirwadde kya COVID-19.   

## Laba ne

* Palamenti ya Uganda
* Kabineti ya Uganda
* Gavumenti ya Uganda
* Obuwangwa bw’okusobya ku bakazi

## Ebijuliziddwaamu

## Ewalala w'oyinza okubigya

* Omukutu gwa Palamenti ya Uganda
* Omukutu gwa State House of Uganda
* Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, Ogwomukaaga 2006 
* Olukalala lwa baminisita mu bujjuvu, Ogwokutaano 2009