Пабло Пикассо

**Па́бло Руи́с-и-Пика́ссо**, хьайила ганвай тӀвар — **Па́бло Дие́го Хосе́ Франси́ско де Па́ула Хуа́н Непомусе́но Мари́я де лос Реме́диос Сиприа́но де ла Санти́сима Тринида́д Ма́ртир Патри́сио Руи́с-и-Пика́ссо** (ва я Пикассо́, ; ) — испаниядин ва франциядин чӀехи чӀугвар, скульптор, график ва алим. Кубизм туькӀуьрнайбурукай сад (Жорж Брак ва Хуан Грис галаз санал). Пикассо гзаф кӀвалахзавай график, скульптор, керамист хьиз. 20 асирдин исскустводал чӀехи таъсир авуна. Исятдин исскустводин музейдин (Нью-Йорк) гьисабдал уьмуьрдин къене ада 20.000 кӀвалах туькӀуьрна.

Экспертарин гьисабдалди Пабло Пикассо виридалайни багьа чӀугвар я. Анжах са 2008 йисуз адан кӀвалахарин къимет дин индекс исскустводин рынокдал (Аукционарал маса гунин йисан кьадар) 262 млн доллар хьанай. Пикассодин шикил «Алжир дишегьлияр» 2015 йисуз Нью Йоркда маса ганвай 179 млн доллардай гьа моментдал виридалайни багьа маса ганвай шикил хьана аукциондин тарихда.

1.4 млн кӀелзавайбурукай хабар кьуна **The times** газетдиз чир хьана хьи инсанрин гзаф пай гьисабзава хьи Пикассо – ахиримжи 100 йисан къене яшамиш хьайибурун чӀугварарин арада виридалайни хъсан я. Ва адан шикилар угъриярин арада виридалайни популяр я. 
## Уьмуьрдин тарих
### Аялвал
Пабло Пикассо дидедиз хьана 25 октябрдиз 1881 йисуз Малага шегьерда, Андалуссияда, Испаниядин кьиблепата>. Пабло Пикассо Хосе Луис Бласкодин (1838-1913) ва Мария Пикассо ва Лопесдин хзанда садлагьай аял тир. Пабло Пикассодин хзан юкьван классдин хзан тир, адан буба (Хосе Луис Бласкодин) чӀугвар тир, къушар ва маса гьайванар чӀугвазвай. Испанрин адетдал Пабло Пикассодиз кьве фамилия хьана: бубадин Руис ва дидедин Пикассо. Адан тамам тӀвар хьана – Пабло Диего Хосе Франсиско де Паула Хуан Непомусено Мария де лос Ремедиос Сиприано (Криспиниано де ла Сантисима Тринидад Мартир Патрисио Руис и Пикассо. Дидедивай адаз хьанай фамилия – Пикассо – Италиян фамилия я. Адан чӀехи бубадин буба куьч хьанвай Испаниядиз Сори чкадай, Италиядин Генуя провинцияда авай. Малага майдандал алай Пикассо дидедиз хьанай кӀвал исятда Пабло Пикассодин музей ва фонд я.

Пабло Пикассо балшаминайтир шикилар чӀугваз лап аял тирла. Сифте адаз и кар чириз гатӀумна адан буба – чӀугварвилин муаллим тир Хосе Руиса Бласко, ва са тӀимил чӀавалай адаз агалкьунар хьана и карда. 8 йис авайла Пабло Пикассо чӀеминал чӀугвана вичин садлагьай шикил – *«Пикадор»* – и шикил ада са-са уьмуьр хвенвай.

1981 йисуз Паблодин буба дон Хоседиз чӀугварвилин муаллиман кӀвалах хьана Испаниядин кефер пата, ва Пабло бубадихъ галаз куьч хьана Ла Курунье-диз. Гьана Пабло Пикассо 1 йис (1894-1895) кӀелнай исскустводин мектебда. 

Ахпа хзан куьч хьанвай Барселонадиз, ва Пабло Пикассо Ла-Лонха Исскустводин мектебдиз акатнай. Паблодиз анжах 14 яш авайтир, ва ам пара жигьил тир Ла-Лонхада кӀелдайвал. Амма адан буба адаз куьмек авуна, ва Пабло конкурсдин экзаменарал ахъайна. Экзаменар ада гзаф хъсан гана, ва ам кьабулна Ла-Лонхадиз. Садлагьай чӀав Пабло къул чӀугудайла бубадин фамилия кхьизвай – *Ruiz Blasko*, амма ахпа ада дидедин фамилия хкягъна – *Picasso*

1898 йисан эвелда Пабло хъфена Мадрид-диз. Мадридда Пабло акатнавай Пачагьлугъдин Искусстводин Сан-Фернандо Академиядиз. Амма гзаф чӀав ада кӀелтавуна Прадо музейдин коллекция чирзавай. Академиядин Пабло Пикассодиз дарух тир.

Барселонадиз Пабло Пикассо хтанай 1989 йисуз, июлдиз. 
Гьана ам акатнавай *Els Quatre Gats* чӀугварарин кӀеретӀдиз. Ихьтин тӀвар алай кафе авайтир абуруз, ва гьа кафеда Пабло Пикассодин вичин садлагьай кьве сефе килигун патал шикилар эцигнай. Барселонада Пабло вичин дустар – Касегемас Карлос ва Хайме Сабартес – галаз ччирхччир хьанвай. Ахпа ада и дустар шикилар чӀугвана 

Ам аял тирла адан диде ам ксурдайла гьамиша адаз виччи фикир авунвай махар ахъайзавай. Ахпа Пабло лугьузвай хьи дидедиз килигна адаз кӀан хьанва исскустводин кӀвалахар акваз.

### Экуь-вили ва жегьре рангунин девирар
1900 йисуз Пабло Пикассо вичин дуст, чӀугвар Карлос Касегемас галаз фенвай Париждиз. Парижда ам фенвай исскустводин выставкадал. Гьана ам ччирхччир хьанвай импрессионистарин творчество галаз. Адан уьмуьр а девирда гзаф четин тир, Карлос Касегемас жува жув кьейила жигьил Паблодал чӀехи таъсир хьанвай. 

Ихьтин гьалда 1902 йисан эвелда Пикассо башламишна чӀугваз стилда, гьидан тӀвар жеда ахпа «экуь-вили». Гьа девирдин кӀвалахара кьуьзуьвал ва кьиникь, кесибвал, мелахония ва хажалат кьилин темаяра тир. Пабло Пикассо гьисабзавай: «хажалат чӀугвазвай-рикӀ михьизвайди я». И девирда адан палитрада вили ранг виридалай гзаф тир. Ада чӀугвазвай инсанрин азиятрикай: кесиббур, буьркьуьбур, алкоголикар, проституткаяр. Абурун лацу, са тӀимил яргъи жендекар ухшарбур я испан чӀугвар Эл Грекрин кӀвалахарал. 

1904 йисуз Пабло Пикассо Париждиз къвезва яшамиш хьун патал. Адаз чка жагъизва монмартрдин Бато-Лавуар кесиб чӀугварарин кӀвале: ина Пабло Пикассодиз башламиш жезва адан «марварддин девир». И девирда «экуь-вили девирдин» кесибвал ва даралмишвал дегиш жезва театр ва циркдин шад къаматарал. ЧӀугварди гила гзаф ишлемишзавай вичин кӀвалахара марвард-къизил ва марвард-рагъул тон, персонажарни гил артистар, клоунал, кьуьлерзавайбур ва акробатар хьанва. 

## Хзан
Пабло Пикассо кьведра паб къачунвай:
1) 1917-й йисалай 1955-й йисалди адан паб тир Олга Хохлова. 1935 йисалай абур чара-чара яшамиш жезвай
 
.хва Пауло (1921-1975) Пабло 
 Пикассодин шофер.
 .хтулар Паблито (1949-1973), 
  Марина (1950) ва Бернар Луис 
  Пикассо (1959)

2) 1961-й йисалай вичин кьиникьалди (1973) адан паб тир Жаклин Рок (1927-1986)

## Баянар

## ЭлячӀунар