Шерлок Гьолмс

**Шерлок Гьолмс** () — инглис кхьираг Артур Конан Дойла фикир авунай литературадин персонаж, детектив. 1887-1907 йисара Конан Дойл Шерлок Гьолмсдикай кхьенай гьикаяяр детектив жанрдин классика хьана. Шерлок Холмсдин прототип гьисаб жезва Конан Дойл галаз Эдинбургдин Пачагьлугъдин Гьоспиталда кӀвалахнай Жозеф Белл. Ада инсандиз килигна, гъавурда акьазвай адан хесет, кӀвалах ва муькуь шейер адан уьмуьрдикай.
Шерлок Гьолмс акьуллу ва къудратлу, кесибариз куьмек ийизвай, Официал (гьукуматдин) тушир детектив я. Гиннесдин рекордарин ктабди лугьузва хьи , Шерлок Гьолмс «виридалай гзаф экранизация ийизвай литературадин персонаж» я 

## Артур Конан Дойлан гьикаяяр

Умуми Шерлок Гьолмсдикай Артур Конан Дойл кхьена 56 гьикая ва 4 яргъи гьикая (урус. *повесть*). Абурун гзафбура гьикая ийизвайди Духтур Ватсон я. 

;Яргъи гьикаяяр
Туьнт яру тонара этуьд

Кьудан лишан

Баскервилрин кицӀ

КичӀевилик дугу

;Гьикаяяр
И кӀватӀалара кӀватӀнайбур я:

Шерлок Гьолмсан мажараяр

Шерлок Гьолмсан рикӀел хкунар

Шерлок Гьолмсан хтун

Адан сагърай лугьунин икрам

Шерлок Гьолмсан архив

Садлагьай гьикая, «туьнт яру тонара этуьд», Артур Конан Дойла публикация авунай 1887 йисуз. Ахиримжи кӀватӀал, «Шерлок Гьолмсан архив», 1927 йисуз акъуднай. 

Артур Конан Дойлаз Шерлок Гьолмсдикай гьикаяяр иер аквазва чир гзаф, гьавиляй хьи ада абур аяларин гьикаяярал хьиз килигзай. Ва адаз иер аквазва чир хьи, публикади адан ктабарикай виридалай гзаф фикир гузвай Шерлок Гьолмсдикай гьикаяярал. Ада жува-жув гьисабзавай тарихдин романдин кхьираг. Галат хьана абурукай,  Артур Конан Дойл «кьена» Шерлок Гьолмс, Профессор Мориартидин гъилерал. Амма публикадиз ам иер акунар, ва гзаф инсанри хъел хьана, кхьенай Дойлаз чарар (легенда ава хьи Пачагь Виктория кхьенайтир адаз хъел чар). Ва абуруз килигна Артур Конан Дойла ам вахкана, ва адалай къулухъ мад  кхьизвай адакай гьикаяяр.

### Виридалай хъсан гьикаяяр
Артур Конан Дойлаз суал гайила, гьи гьикаяяр ада виридалай хъсан гьисабзава, ада хкягъна 12:
Расу-ярубуран галкӀ

ЦӀару лента

Вад апелсиндин цил

Кьулерзай ксарин шикилар

Гьолмсан ахиримжи кар

Богемияда къал

ИчӀи кӀвал

Кьвед лагьай леке

ШейтӀандин кӀвач

Интернатда агьвалат

Месгрейврин кӀвалин адет

Рейгетдин сквайрар

Ибуран къулухъ физва Асландин фири ва тIвар-ван авай клиент. 

## ТуькӀуьрунин тарих

## Хесет
Шерлок Гьолмс экстравагант жентелмен я. Ада уьмуьр тухузва Бейкер-стрит 221б кӀвале, Д. Ватсонахъни кӀвалин иеси Миссис Гьадсонахъ галаз. Гьолмса пара чӀувазва тенбек: виридалай пара трубкадин амма бези гьикаяйра сигаретарни чӀугвазва. Ада алукӀзава дамахсузвидел, амма элегантвилел. Адаз умуман кӀандач дишегьлияр - ада гьисабзава хьи абур эмоцийрикай аслубур я, вичини ада рационалвал хуьз алахъзава. Адан уьмуьрдиз авач са къайда, бегьем кӀвалах хьайила ада а кӀвалахдиз вири вичин энергияр гузва, йифизни юкъуз а кӀвалахдикай фикир ийизва. Мукьвакьилийрикай адан ава са стха Майкрофт, вичелай 7 йис чӀехи я, амани вич хьтин рационалист язва. Интерес чӀугвадай кӀвалахар пара чӀав тахьайла Шерлоказ дарух жезвай, ва ада а дарухвал алудун патал, тахьайтӀа вичи лугьузайвал рутинадиз протест авун патал, гатӀумзай наркотикар кьабулиз, кокаин месела. Шерлок интеллектуал я, адан марагъар пара гегьенш я. Эвел ада лугьузва хьи вичиз детективдин кардилай гъейри са шеъни чизвач, чиризни кӀанзач, амма ахпа чир жезва хьи ада акси фикирда ава: “чи кӀвалахда гьар са чирвал герек жеда”. Полициядикай Шерлока ягьанатар ийизва, амма Скотленд-ярд'дин инспекторарихъ галаз юлдашвал тухузва, пара кӀвалахар адаз абура гъизва, инспектор Лестрейд, Грегсон, ва мад са шумуд. 

## Филмар ва Сериалар

## Баянар