open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ибрагьимов Багьадин

**Ибрагьимов Багьадин** (1923–1976) — лезги шаир, сатирик.

Шаир 1923 йисуз Куьре магьалдин Вини Ярагъ хуьре дидедиз хьана. Юкьван мектеб ва Дагъустандин пединститут куьтягьна, ада гзаф йисара Кьасумхуьруьн райондин мектебра муаллим, майишатрин регьбер ва газетдин къуллугъчи яз кӀвалахна. Б. Ибрагьимов цӀудралди сатирадин шииррин ва баснийрин автор я. Ам вичин эсерра девирдиз ва инсанриз хас кимивилерал хъуьрезва.

Зари 1976 йисуз Алидхуьрел рагьметдиз фена ва гьана кучукнава.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан *«Лезги зарияр»*.
Ахмедов Ибрагим Ахмедович

|тӀвар = Ахмедов Ибрагим Ахмедович
|тамам тӀвар = 
|шикил = 
|кьадар = 
|къул = 
|хьайила ганвай тӀвар = 
|лакӀабар = 
|дидедиз хьайи чӀав = 01.01.1921
|дидедиз хьайи чка = село Юхари-Яраг Касумкентского р-на (Магарамкентский район)
|кьиникьин чӀав = 30.08.2007
|кьиникьин чка = село Магарамкент
|гьукумат = Россия
|пеше = педагог, редактор, писатель
|карьера = 
|буба = 
|диде = 
|гъуьл = 
|паб = 
|мукьвади = 
|пишкешар = 
|сайт =
|жуьреба-жуьре =
|commonscat =
}}
**Ахмедов Ибрагим Ахмедович — Агьмедов Ибрагьим** — лезги шаир ва журналист.

Зари 1921 йисуз Куьре магьалдин Вини Ярагъ хуьре дидедиз хьана. Дербентдин педучилище куьтягьна, ада 1939 йисалай лезги районрин газетрин редакцийра кӀвалахна ва мектебра муаллимвал авуна, Ватандин ЧӀехи дяведа иштиракна. И вири йисара И. Агьмедова аялар патал харусенятдин эсерарни туькӀуьрна. Адан шиирар, поэмаяр ва гьикаяяр газетринни журналрин чинриз акъатзава, «Сефералидин месэлаяр» (1979) ва «КӀеви дустар» (1990) ктабра гьатнава.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан *«Лезги зарияр».*
* Рассказы в переводе на немецкий язык в энциклопедии «Литература народов Кавказа» . Die Literaturen der Voelkers Kaukasiens. Neue Uebersetzungen und deutschsprachige Bibliographie. — Reichert Verlag Wiesbaden, 2003.
* Крепкие друзья : [Рассказы : Для мл. шк. возраста] / Ибрагим Ахмедов; [Худож. З. Д. Атыгишиева]. — Махачкала : Дагучпедгиз, 1990. — 50,[2] с. : ил.; 22 см; ISBN 5-7437-0054-0
* Задачи Сеферали : [Для мл. школ. возраста] / Ибрагим Ахмедов, 83 с. ил. 16 см, Махачкала Дагучпедгиз 1979
Шихнабиев Нажмудин Кьадидин хва

**Шихнабиев Нажмудин Кьадидин хва** — лезги шаир.

Зари 1947 йисуз СтӀал Сулейманан райондин Шихидхуьре дидедиз хьана. Ада хуьруьн мектеб ва Дагъустандин университет куьтягьна. Гзаф йисара муаллимвиле кӀвалахзава. Алай вахтунда Шихидхуьруьн юкьван мектебдин директордин заместитель я.
Н. Шихнабиев са жерге гьикаяйринни повестрин ва абурукай ибарат кӀватӀалрин ("Куьредин билбил" ва "Мехъер") автор я. Абур Куьредин алай ва алатай вахтарин агьвалатриз талукь я. Н. Шихнабиев Кьасумхуьрел "Куьредин ярар" медениятдин меркез тешкилуник ва гьа ихьтин тӀвар алай газет акъудуник вичин пай кутуна.

Зари «Лезги кхьирагрин садвалдин» член я.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан* «Лезги зарияр».*
Ибрагьимов Имирали

**Ибрагьимов Имирали** — лезги шаир.

1922 йисуз Мегьарамдхуьре дидедиз хьана. Хуьруьн мектеб ва Дербентдин педтехникум куьтягьна, ада пенсиядиз фидалди хайи хуьре муаллимвал авуна. И. Ибрагьимован шиирар Мегьарамдхуьруьн райондин ва республикадин газетризни ва журналриз акъатна, кӀелзавайбурув кьилдин ктаб яз агакьна. Зари 1989 йисуз рагьметдиз фена.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан *«Лезги зарияр»*
Асланов Имам Исламан хва

**Асланов Имам Исламан хва** — лезги шаир ва алим.

Шаир 1924 йисан 10 январдиз Ахцегь райондин Усур хуьре дидедиз хьана. Ада агалкьунралди Ахцегьрин мектеб, Дербентдин педучилище, Дагъустандин пединститут ва Москвада аспирантура куьтягьна. Гзаф йисара хайи райондин ва Каспийск шегьердин мектебра директор ва тарихдин муаллим яз кӀвалахна. Педагогикадин илимрин кандидатвилин дережа къазанмишна, Дагъустандин педуниверситетда доцент яз кӀвалахна. И. Асланов цӀудралди шииррин, гьикаяйрин, повестрин ва маса харусенятдин эсеррин автор я. Абур «Баркаллу инсанар» (1961), «Къайгъудик квай инсанар» (1962), «ТӀвар алай сят» (1966) ва «Гимишдин цам» (1995) кӀватӀалра гьатнава.

Имам Асланов «Лезги кхьирагрин садвалдин» член ва ЛКС-дин Каспийскдин отделенидин председатель тир.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан *«Лезги зарияр».*
Къазиев Искендер Аликберан хва

**Къазиев Искендер Аликберан хва** — лезги кхьираг.

1924 йисуз Ахцегь райондин Чепер хуьре дидедиз хьана. Ам Ватандин ЧӀехи дяведин иштиракчи я. 60-70-йисара Лезги радиодин ва "Дуствал" альманахдин редактор хьана. И. Къазиеван гьикаятдин эсерар 1954 йисалай печатдиз акъатиз эгечӀна. Ам "Разведчикар" повестдин (1957), "Смоленскдин чилел" романдин (1962), "Пакаман ярар" романдин (1964) ва маса эсеррин автор я.

УФ-дин кхьирагрин садвалдин член тир.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан *«Лезги зарияр»*
Агьмедпашаева Мислимат Тагьиран руш

**Агьмедпашаева Мислимат Тагьиран руш**, лакӀаб **СтӀал Мислимат** — лезги шаир.

Ам 1924 йисуз СтӀал Сулейманан райондин Кьулан СтӀал хуьре дидедиз хьана. ТӀебии алакьунар авай руша жегьил чӀавалай шиирар кхьиз эгечӀна. Адан чӀалар (*"Билистан", "Эй, инсан!", "Лезгидин тӀал", "Жедачни?", "Шехьзава тар", "Ваз хвашгелди, зи чубарук!"* ва мсб.) халкьдин арада машгьур хьанва. Абур «Куьредин ярар» кӀватӀалда гьатнава.
СтӀал Мислимат «Лезги кхьирагрин садвалдин» член тир. Ада «Куьредин ярар» медениятдин мярекатра активдаказ иштиракзавай.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан *«Лезги зарияр».*
Рамазанов Мухтар

**Рамазанов Мухтар**, лакӀаб **Гелхен Мухтар** — лезги шаир.

Ам 1924 йисуз Куьре округдин Гелхен хуьре дидедиз хьана. Хуьруьн мектеб, Дагъустандин партийный школа ва пединститут куьтягьна, ада гзаф йисара райондин идарайра ва мектебра кӀвалахна. 1954–1956 йисара Кьурагь райондин газетдин редактор хьана. Гелхен Мухтара уьмуьрдикай ва тӀебиатдикай цӀудралди шиирар теснифна. Абур "Экв" ва "Девирдин нурар" кӀватӀалра гьатнава.

Шаир 1987 йисуз Каспийск шегьерда рагьметдиз фена.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан *«Лезги зарияр».*
1723 йис

**1723 йис** (*са агъзурни иридвишни къаннипудлагьай йис*) — чи эрадин 1723-лагьай йис. XVIII виш йисан 23-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1724 йис

**1724 йис** (*са агъзурни иридвишни къанникьудлагьай йис*) — чи эрадин 1724-лагьай йис. XVIII виш йисан 24-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1725 йис

**1725 йис** (*са агъзурни иридвишни къаннивадлагьай йис*) — чи эрадин 1725-лагьай йис. XVIII виш йисан 25-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1726 йис

**1726 йис** (*са агъзурни иридвишни къанниругудлагьай йис*) — чи эрадин 1726-лагьай йис. XVIII виш йисан 26-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1728 йис

**1728 йис** (*са агъзурни иридвишни къаннимуьжуьдлагьай йис*) — чи эрадин 1728-лагьай йис. XVIII виш йисан 28-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1729 йис

**1729 йис** (*са агъзурни иридвишни къанникӀуьдлагьай йис*) — чи эрадин 1729-лагьай йис. XVIII виш йисан 29-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1730 йис

**1730 йис** (*са агъзурни иридвишни къанницӀудлагьай йис*) — чи эрадин 1730-лагьай йис. XVIII виш йисан 30-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1732 йис

**1732 йис** (*са агъзурни иридвишни къанницӀикьведлагьай йис*) — чи эрадин 1732-лагьай йис. XVIII виш йисан 32-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1733 йис

**1733 йис** (*са агъзурни иридвишни къанницӀипудлагьай йис*) — чи эрадин 1733-лагьай йис. XVIII виш йисан 33-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1734 йис

**1734 йис** (*са агъзурни иридвишни къанницӀикьудлагьай йис*) — чи эрадин 1734-лагьай йис. XVIII виш йисан 34-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1736 йис

**1736 йис** (*са агъзурни иридвишни къанницӀиругудлагьай йис*) — чи эрадин 1736-лагьай йис. XVIII виш йисан 36-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1737 йис

**1737 йис** (*са агъзурни иридвишни къанницӀеиридлагьай йис*) — чи эрадин 1737-лагьай йис. XVIII виш йисан 37-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1738 йис

**1738 йис** (*са агъзурни иридвишни къанницӀемуьжуьдлагьай йис*) — чи эрадин 1738-лагьай йис. XVIII виш йисан 38-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1739 йис

**1739 йис** (*са агъзурни иридвишни къанницӀекӀуьдлагьай йис*) — чи эрадин 1739-лагьай йис. XVIII виш йисан 39-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1740 йис

**1740 йис** (*са агъзурни иридвишни яхцӀурлагьай йис*) — чи эрадин 1740-лагьай йис. XVIII виш йисан 40-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1741 йис

**1741 йис** (*са агъзурни иридвишни яхцӀурнисадлагьай йис*) — чи эрадин 1741-лагьай йис. XVIII виш йисан 41-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1742 йис

**1742 йис** (*са агъзурни иридвишни яхцӀурникьведлагьай йис*) — чи эрадин 1742-лагьай йис. XVIII виш йисан 42-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1743 йис

**1743 йис** (*са агъзурни иридвишни яхцӀурнипудлагьай йис*) — чи эрадин 1743-лагьай йис. XVIII виш йисан 43-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1744 йис

**1744 йис** (*са агъзурни иридвишни яхцӀурникьудлагьай йис*) — чи эрадин 1744-лагьай йис. XVIII виш йисан 44-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1745 йис

**1745 йис** (*са агъзурни иридвишни яхцӀурнивадлагьай йис*) — чи эрадин 1745-лагьай йис. XVIII виш йисан 45-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1746 йис

**1746 йис** (*са агъзурни иридвишни яхцӀурниругудлагьай йис*) — чи эрадин 1746-лагьай йис. XVIII виш йисан 46-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1747 йис

**1747 йис** (*са агъзурни иридвишни яхцӀурнииридлагьай йис*) — чи эрадин 1747-лагьай йис. XVIII виш йисан 47-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1748 йис

**1748 йис** (*са агъзурни иридвишни яхцӀурнимуьжуьдлагьай йис*) — чи эрадин 1748-лагьай йис. XVIII виш йисан 48-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1749 йис

**1749 йис** (*са агъзурни иридвишни яхцӀурникӀуьдлагьай йис*) — чи эрадин 1749-лагьай йис. XVIII виш йисан 49-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1750 йис

**1750 йис** (*са агъзурни иридвишни яхцӀурницӀудлагьай йис*) — чи эрадин 1750-лагьай йис. XVIII виш йисан 50-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1751 йис

**1751 йис** (*са агъзурни иридвишни яхцӀурницӀусадлагьай йис*) — чи эрадин 1751-лагьай йис. XVIII виш йисан 51-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1752 йис

**1752 йис** (*са агъзурни иридвишни яхцӀурницӀикьведлагьай йис*) — чи эрадин 1752-лагьай йис. XVIII виш йисан 52-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1753 йис

**1753 йис** (*са агъзурни иридвишни яхцӀурницӀипудлагьай йис*) — чи эрадин 1753-лагьай йис. XVIII виш йисан 53-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
Фаталиев Кьасум Оружан хва

**Фаталиев Кьасум Оружан хва** — лезги шаир, сатирик.

1923 йисан 23 ноябрдиз Докъузпара райондин Къуруш хуьре дидедиз хьана. Хуьруьн мектеб ва Дербентдин педучилище куьтягьна, ада 50 йисалай гзаф вахтунда аялриз чирвилер ва тербия гана. Кь. Фаталиев жегьил вахтарилай сатирадин чӀалар кхьинал машгъул я. Адан шиирар (*"Зи рикӀел хтана", "Къизилгуьл", "Значит"* ва мсб.) лезги газетрин ва журналрин чинриз акъатзава ва жуьреба-жуьре кӀватӀалра гьатнава. 2001 йисуз «Хъуьруьхъ, дустар!» ктаб чапдай акъатна.
Зари «ДР-дин медениятдин лайихлу кардар» я.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан *«Лезги зарияр».*
1754 йис

**1754 йис** (*са агъзурни иридвишни яхцӀурницӀикьудлагьай йис*) — чи эрадин 1754-лагьай йис. XVIII виш йисан 54-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1755 йис

**1755 йис** (*са агъзурни иридвишни яхцӀурницӀувадлагьай йис*) — чи эрадин 1755-лагьай йис. XVIII виш йисан 55-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1757 йис

**1757 йис** (*са агъзурни иридвишни яхцӀурницӀеиридлагьай йис*) — чи эрадин 1757-лагьай йис. XVIII виш йисан 57-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1758 йис

**1758 йис** (*са агъзурни иридвишни яхцӀурницӀемуьжуьдлагьай йис*) — чи эрадин 1758-лагьай йис. XVIII виш йисан 58-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1756 йис

**1756 йис** (*са агъзурни иридвишни яхцӀурницӀуругудлагьай йис*) — чи эрадин 1756-лагьай йис. XVIII виш йисан 56-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1759 йис

**1759 йис** (*са агъзурни иридвишни яхцӀурницӀекӀуьдлагьай йис*) — чи эрадин 1759-лагьай йис. XVIII виш йисан 59-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1760 йис

**1760 йис** (*са агъзурни иридвишни пудкъадлагьай йис*) — чи эрадин 1760-лагьай йис. XVIII виш йисан 60-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
Къеле

**Къеле** (химиядин символ — **Sn**; ) — химиядин элементрин девирдин системадин 14-лагьай химиядин элемент (цӀуру классификациядалди —50 атомдин нумра авай 5-лагьай девирдин, IV кӀеретӀдин, кьилин агъакӀеретӀдин элемент).
## Баянар

## Эдебият
## ЭлячӀунар
Сфиев Сфибуба Юсуфан хва

**Сфиев Сфибуба Юсуфан хва**, лакӀаб **Сфи-Буба** — лезги кхьираг ва журналист.

1924 йисуз Самур округдин Мискискарин хуьре дидедиз хьана. Ада хуьруьн мектеб, Дербентдин педучилище, Бакуда КГБ-дин школа, Дагъустандин университетдин тарихдин ва юридический факультетар куьтягьна. Гзаф йисара республикадин КГБ-дин органра, Дагъустандин юстициядин министирвиле кӀвалахна.

И вири йисара Сфи-Буба журналиствилин ва кхьирагвилин пешедални машгъул я. Ада вичин эсерар урус чӀалал теснифнава. Сфи-Буба ихьтин ктабрин автор я: *"Пароль - Рехи Каспий", "Къавкъаздин повесть", "КукӀвар хьайи къалхан", "Руьгьдиз кесиб инсанар", "Хкахь тавур гъед"* ва мсб.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан *«Лезги зарияр».*
Чигалиев Жамалдин

**Чигалиев Жамалдин** — лезги шаир.

1924 йисуз Докъузпара райондин Теки хуьре дидедиз хьана. Ватандин ЧӀехи дяведа иштиракна, ада гзаф йисара хайи райондин культурадин идарайра кӀвалахна. Ам медалрин ва орденрин сагьиб, «ДР-дин медениятдин лайихлу кардар» я.

Ж. Чигалиева жегьил вахтарилай инихъ шиирар теснифнава. Абур (*"Дидедин веси",  "Чан зи туьтек", "Я кьей кпул", "Дуьньяд эхир жезва жал?", "Сувариз зи тост", "Пиргьасанан гуьмбетдиз"* ва мсб.) газетрин ва журналрин чинриз акъатзава, клубрин сегьнерилай кӀелзава. Заридин чӀалариз ватанпересвал, инсанкӀанивал ва мергьяматлувал хас я.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан *«Лезги зарияр».*
Эфендиев Мегьамедсалигь Магьмудан хва

**Эфендиев Мегьамедсалигь Магьмудан хва** (1924–1995) — лезги шаир ва муаллим.

1924 йисуз Кьурагь райондин Штул хуьре дидедиз хьана. Дагъустандин Гьукуматдин университетдин филологиядин факультет акьалтӀарна, ада гзаф йисара Штулрин мектебда тарсар гана. Мегьамедсалигь Эфендиеван шиирар республикадин ва райондин газетриз мукьвал-мукьвал акъатиз хьана. Абур гьакӀ мектебар патал акъуднавай хрестоматийрани гьатнава, хейлин эсерар урус чӀалаз А. Безыменскийди таржума авунва.

Зари 1995 йисуз хайи хуьре рагьметдиз фена.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан *«Лезги зарияр»*.
Камалдинов Мегьамед

**Мегьамед Камалдинов** (1926–2000) — лезги шаир.

1926 йисуз Кьурагь райондин Гелхен хуьре дидедиз хьана. Юкьван мектеб ва Орджаникидзедин пединститут куьтягьна, ада гзаф йисара хайи хуьре тарихдин муаллимвал, колхоздин председатель авуна.

М. Камалдинов жегьил чӀавалай шиирар теснифунал машгъул хьана. Адан чӀалар (*"Диде", "Самур", "Цуьк", "Шалбуз", "Лугьуда хьи", "Апрель"* ва мсб.) лезги газетризни журналриз акъатна, "Чирагъ" кӀватӀалда (1973) гьатна ва кьилдин ктабдиз лайихлу хьана. Заридин эсеррин кьилин тема хайи ватан ва муьгьуьббат я.

Зари 2000 йисуз рагьметдиз фена, хайи хуьре кучукнава.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан *«Лезги зарияр».*
Ражабов Абдул Ражабан хва

**Ражабов Абдул Ражабан хва** (1926–1986)— машгьур лезги шаир ва гьикаятчи.

Шаир 1926 йисан 19 майдиз Ахцегь хуьре дидедиз хьана. Ада юкьван мектеб ва Дагъустандин СтӀал Сулейманан тӀварунихъ галай пединститут куьтягьна. Гзаф йисара Кьурагь ва Табасаран районрин мектебра муаллимвал, ДАССР-дин просвещенидин министерстводин инспекторвал ва Даградио-комитетдин редакторвал авуна.
А. Ражабова Ватандин ЧӀехи дяведа иштиракна, ам гьукуматдин пишкешриз лайихлу хьана. А. Ражабова вичин эсерар лезги ва урус чӀаларал кхьена. Дагъустандин ва Москвадин чапханайрай А. Ражабован ихьтин ктабар акъатна:* "Лацу кӀел", "Хуьруьн хва", "Зуьрнедин шехьун", "Вертолет Мегьамед", "Салам, эллер!", "Ирид Мегьамед" *ва мсб. Кхьирагдин гзаф эсериз зарафат, хъвер ва сатиpa xac я. Лезги театрди заридин кьве комедия: Ш. Э. Мурадов галаз кхьей "Фундугъбег" ва Я. Яралиев галаз кхьей "Хендедадин мехъер" сегьнеда эцигна.

Заридиз «ДАССР-дин медениятдин лайихлу кардар» лагьай тӀвар ганва.

Абдул Ражабов 1986 йисуз рагьметдиз фена, Магьачкъалада кучукнава.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан *«Лезги зарияр».*
## ЭлячӀунар
* [«Гзаф синерин арш», [Лезги Газет].]
Шихвердиев Мурадхан Шихвердидин хва

**Шихвердиев Мурадхан Шихвердидин хва** — лезги шаир.

Зари 1926 йисуз Докъузпара райондин Миграгъ-Къазмаяр хуьре дидедиз хьана. Ада Миграгърин юкьван мектеб ва Дагъустандин пединститут куьтягьна. Гзаф йисара мектебра ва 1954–1986 йисара Дагъустандин ктабрин издательствода редактор яз кӀвалахна. М. Шихвердиев цӀудралди очеркрни, гьикаяйрин ва повестрин, абурукай ибарат кӀватӀалрин (*"Чи йикъарин инсанар", "Чилин гъетер", "Берекат", "Рагъ къаршиламишзава", "Экв яргъай аквада", "Дуьшуьш"* ва мсб.) автор я. Зариди гзаф эсерар зегьметчи инсанрин кьадар-кьисметрикай ва тӀебиатдикай теснифна.

Мурадхан Шихвердиев 1988 йисуз залан азардик рагьметдиз фена, Магьачкъалада кучукнава. 1996 йисуз заридин тӀвар Агъа Миграгърин Медениятдин кӀвалел эцигна.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан *«Лезги зарияр».*
Фетягьов Къафкъаз

**Фетягьов Къафкъаз** — лезги шаир.

1923 йисуз Самур магьалдин Миграгъ хуьре дидедиз хьана. Ада Миграгьрин юкьван мектебда кӀелна. ТуькӀуьрунрал рикӀ алай жегьилди халкьдин мецин эсерар кӀватӀ хъувуна, клубдин сегьнеда тамашаяр эцигна, кьилин ролар тамамарна. Къ. Фетягьован шиирар (*"Ватан", "Дидедиз", "Ярдиз салам"* ва мсб.) михьи гьиссерив ацӀанва. Гуьгьуьллувилелди Ватандин ЧӀехи дяведиз фейи жегьил зари гьана кьегьалвилелди рагьметдиз фена.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан *«Лезги зарияр».*
1761 йис

**1761 йис** (*са агъзурни иридвишни пудкъаннисадлагьай йис*) — чи эрадин 1761-лагьай йис. XVIII виш йисан 61-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1762 йис

**1762 йис** (*са агъзурни иридвишни пудкъанникьведлагьай йис*) — чи эрадин 1762-лагьай йис. XVIII виш йисан 62-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1765 йис

**1765 йис** (*са агъзурни иридвишни пудкъаннивадлагьай йис*) — чи эрадин 1765-лагьай йис. XVIII виш йисан 65-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1763 йис

**1763 йис** (*са агъзурни иридвишни пудкъаннипуддлагьай йис*) — чи эрадин 1763-лагьай йис. XVIII виш йисан 63-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1764 йис

**1764 йис** (*са агъзурни иридвишни пудкъанникьудлагьай йис*) — чи эрадин 1764-лагьай йис. XVIII виш йисан 64-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1766 йис

**1766 йис** (*са агъзурни иридвишни пудкъанниругуд лагьай йис*) — чи эрадин 1766-лагьай йис. XVIII виш йисан 66-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1767 йис

**1767 йис** (*са агъзурни иридвишни пудкъанниирид лагьай йис*) — чи эрадин 1767-лагьай йис. XVIII виш йисан 67-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1768 йис

**1768 йис** (*са агъзурни иридвишни пудкъаннимуьжуьдлагьай йис*) — чи эрадин 1768-лагьай йис. XVIII виш йисан 68-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1769 йис

**1769 йис** (*са агъзурни иридвишни пудкъанникӀуьдлагьай йис*) — чи эрадин 1769-лагьай йис. XVIII виш йисан 69-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1770 йис

**1770 йис** (*са агъзурни иридвишни пудкъанницӀуд лагьай йис*) — чи эрадин 1770-лагьай йис. XVIII виш йисан 70-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1771 йис

**1771 йис** (*са агъзурни иридвишни пудкъанницӀусад лагьай йис*) — чи эрадин 1771-лагьай йис. XVIII виш йисан 71-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1772 йис

**1772 йис** (*са агъзурни иридвишни пудкъанницӀикьвед лагьай йис*) — чи эрадин 1772-лагьай йис. XVIII виш йисан 72-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1773 йис

**1773 йис** (*са агъзурни иридвишни пудкъанницӀипуд лагьай йис*) — чи эрадин 1773-лагьай йис. XVIII виш йисан 73-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
Селимов Салигь Селиман хва

**Селимов Салигь Селиман хва** — лезги шаир ва композитор.

1927 йисан 22 мартдиз СтӀал Сулейманан райондин КӀварчагъ хуьре дидедиз хьана. Ада юкьван мектеб, музыкадин училище ва Москвадин Н. К. Крупскаядин тӀварунихъ галай халкьдин университет куьтягьна. Гзаф йисара Лезги театрда ва хайи райондин культурадин идарайра кӀвалахна.

С. Селимова жегьил вахтарилай шиирар ва манияр теснифзава, абур газетризни журналдиз акъудзава. Ам гьикаятдин ва драмадин эсеррин авторни я. Заридин эсерар *"Фагьумайла дуьньяд крар", "Акуна заз бязи ксар"* ва мсб. «Куьредин ярар» кӀватӀалда гьатнава.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан «Лезги зарияр».
Эмирбег Лачинов

**Лачинов Эмирбег** — лезги шаир ва кхьираг.

1926 йисан 10 апрелдиз Ахцегь райондин Чепер хуьре дидедиз хьана. Ада юкьван мектеб ва Бакуда пединститут куьтягьна. Гзаф йисара Хачмаз райондин ва Белиждин мектебра урус чӀаланни литературадин тарсар гана.

Э. Лачинован шиирар 1949 йисалай печатдиз акъатиз эгечӀна. Ада вичин шииратдин ва гьикаятдин эсерар лезги ва урус чӀаларал кхьена. 1998 йисуз заридин «Яргъа булах» тӀвар алай ктаб печатдай акьатна.

Эмирбег Лачинов 2000 йисуз рагьметдиз фена, Белиж посёлокда кучукнава.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан «Лезги зарияр».
Мирзали Рустамов

**Рустамов Мирзали** — лезги кхьираг, драматург ва кар алакьдай муаллим.

1928 йисуз КцӀар райондин Яргун хуьре дидедиз хьана. Бакудин пединститут куьтягьна, ада гзаф йисара хайи хуьруьн мектебда муаллимвиле кӀвалахзава. Зариди са жерге пьесаяр, гьикаяр ва маса эсерар теснифна. Адан пьесаяр КцӀарин халкьдин театрдин, Яргунрин клубдин ва Лезги театрдин сегьнейра эцигзава. 1995 йисуз Лезги театрди "Ашнабаз-хана" комедия къалурна.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан «Лезги зарияр».
Ханов Гуьлбала Адиевич

**Ханов Гуьлбала Адиевич** (1928–2017) — лезги шаир ва кхьираг. ДАССР-дин Гьукуматдин Арбитраждин суддин кьилин госарбитр. РСФСР-дин лайихлу юрист, пара кьадар орденрин ва медалрин сагьиб: «Гьуьрметдин лишан», «Ватандин ЧӀехи дяведа чӀугур баркаллу зегьметрин» медаль, «Зегьметдин ветеран» ва мсб.

Гуьлбала Адиевич 1928 йисан 1 майдиз Мегьарамдхуьруьн райондин Хуьрел хуьре дидедиз хьана. Ада юкьван мектеб, Орджоникидзедин юридический институт ва Москвада вини партиядин мектеб куьтягьна. Гзаф йисара хайи райондин ва Дагъустан республикадин идарайра жавабдар къуллугъар авуна, «Коммунист» газетдин редакцияда кӀвалахна.

Г. Ханова жегьил вахтарилай шиирар, баснияр ва маса эсерар кхьизва. Абур лезги газетрин ва журналрин чинриз акъатзава, кӀватӀалра ва учебникра гьатнава.

2017 йисан 31 январьдиз шаир рагьметдиз фена.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан «Лезги зарияр»
## ЭлячӀунар
* На 89-м году жизни скончался Главный госарбитр ДАССР Ханов Гюльбала Адиевич
Багъишев Багъиш Малладин хва

**Багъишев Багъиш Малладин хва** — лезги кхьираг, драматург ва журналист.

1929 йисуз Докъузпара райондин Усугъчай хуьре дидедиз хьана. Ада Усугъчайдин ирид йисан ва Филерин юкьван мектебар, партийный школа куьтягьна. Гзаф йисара Докъузпара райондин «Социализмдин рехъ» ва «Дербентдин хабарар» газетрин редакторвиле кӀвалахна.

Б. Багъишева фадлай сегьнедин эсерар кхьизва. Ам са жерге пьесайрин автор я, абурукай пуд эсер: "Духтур тевриз" (1978), "Дагълари эверзава" (1986) ва "Есирар" (1995) С. Сулейманан тӀварунихъ галай Лезги театрдин сегьнеда эцигна.
Зари «ДР-дин медениятдин лайихлу кардар» я.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан «Лезги зарияр».
Гьажиев Межид Жирасан хва

**Гьажиев Межид Жирасан хва** (1929–1985) — машгьур лезги кхьираг ва таржумахъан.

Гьажиев Межид 1929 йисан 14-декабрдиз Докъузпара райондин Къуруш хуьре дидедиз хьана. Ада хуьруьн мектеб, Каспийск шегьердин пешекар училище ва Москвада М. Горькийдин тӀварунихъ галай Литературадин институт куьтягьна. Магьачкъалада «Лезги Газет»дин, радиодин редакцийра кӀвалахна ва "Дуствал" альманахдин редактор хьана.
Кхьирагдин гьикаяйрин садлагьай кӀватӀал "Жегьил уьмуьр" 1955 йисуз печатдай акъатна. Гуьгъуьнин йисара ада са жерге повестар ва "Им къван, имни терез" роман кхьена.

М. Гьажиев лезги ва урус чӀаларал Магьачкъаладин ва Москвадин чапханайра акъатнавай гьикаяйринни повестрин кӀватӀалрин: *"Дагълара", "Са булахдай яд хъвайибур", "Гезентидин эхир", "Ирид къаш" *ва мсб. автор я. Кхирагдин эсерар Дагъустандин халкьарин ва урус чӀалариз таржума авунва.

Зариди Дагъустандин ва урус кхьирагрин эсерар, абурукай яз Расул Гьамзатован «Зи Дагъустан» ктаб лезги чӀалаз элкъуьрна кӀелзавайбурув агакьарна. М. Гьажиева лезги гьикаят девлетлу авуник ва вилик финик чӀехи пай кутуна. Ам Дагъустан Республикадин СтӀал Сулейманан тӀварунихъ галай литературадин премиядин лауреат хьана, СССР-дин Кхьирагрин садвалдин член тир.

Зари 1985 йисуз рагьметдиз фена, Магьачкъалада кучукнава.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан «Лезги зарияр».
Ляметов Абдурагьман

**Ляметов Абдурагьман** — лезги кхьираг ва кар алакьдай муаллим.

1927 йисуз Кьурагь райондин Кьуьчхуьре дидедиз хьана. Ада хуьруьн мектеб, Дербентдин педучилище ва Дагъустандин пединститут куьтягьна. 1943 йисалай хайи хуьруьн, Белиждин ва маса мектебрин, Дербентдин педколледжда дидедин чӀаланни литературадин муаллим, директор яз кӀвалахна. А. Ляметов фадлай публицистакадин ва гьикаятдин эсерар кхьинал машгъул я. Адан насигьат, хъуьруьн ва ягьанат квай гьикаяр, кьисаяр, къаравиляр (*"Мягьтел я-а-а!", "Гирвенка", "Сас эляй тий-из", "Кияр", Девирдин гелер" *ва мсб.), лезги газетра чапзава. 1998 йисуз заридин сад лагьай «Вишни са керекул» тӀвар алай кӀватӀал печатдай акъатна.

## Эдебият
Гьаким Къурбан «Лезги зарияр».
Роберто Баджо

**Робе́рто Ба́джо** (итал *Roberto Baggio*; 1967 йисан 18 феврал, Кальдоньо, Венеция, Италия) — Италиядин футболхъан я. Кьведлагьай гьужумдайди ва гьужумдай зур-хуьдайди хьиз къугъвазвай тир. Вичин кариера (1982—2004) Италияда тухвана, ам «Виченца», «Фиорентина», «Ювентус», «Милан», «Болония», «Интер», «Брешиа» клубрин патал къугъвана. Италиядин кӀватӀурдин къугъвадайди, гьам патал 1990, 1994 и 1998 йисарин Дуьньядин чемпионатра экъечӀна.

1993-лагьай йисан дуьньядинни Европадин квайни-квай къугъвадайди, 1993-лагьай йисуз УЕФА-дин Кубок къачуна, 1994-лагьай йисан дуьньядин чемпионатдин арсдин (гимишдин) призер, 1990-лагьай йисан дуьньядин чемпионатдин кишпирдин призер, 1994/95- ва 1995/96-лагьай сезонрин Италиядин чемпион; 1994/95-лагьай йисуз Италиядин кубок къачуна. Тек сад тир пуд дуьньядин чемпионатдал гол янвай футболхъан я.

2000-лагьай йисуз ФИФА-ди интернет хабар кьунин нетижайрив кьурвал, XX-лагьай виш йисан квайни-квай къугъвайдайбурун арада ада 4-лагьай мукь (чка) кьуна (Марадонадин, Пеледин, Эйсебиудин гуьгъуьна). 2004-лагьай йисуз «ФИФА 100» лугьудай сиягьдик акатна. World Soccer журналдин фикирдалди ам XX-лагьай виш йисан виридалайни чӀехи футболхъанрин сиягьдик кутуна.

Спортдин кариера акьалтӀарайдалай кьулухъ ада хъсанвилин кар ийиз гатӀумна. 2002-лагьай йисалай инихъ — ФАО-дин хъсанвилин ихтиярдин векил я. «World Peace Award» (2014) пишкешдин лауреат я.

## Баянар

## ЭлячӀунар
Рамазанов Къадир Наврузан хва

**Рамазанов Къадир Наврузан хва** — лезги шаир.

1929 йисан 16 майдиз Докъузпара райондин Филер хуьре дидедиз хьана. Ада хайи хуьруьн мектеб, Дагъустандин СтӀал Сулейманан тӀварунихъ галай пединститут ва Краснодардин культурадин институт куьтягьна. Гзаф йисара Ахцегь, Докъузпара ва Мегьарамдхуьруьн районрин газетрин редакцийра ва культурадин идарайра кӀвалахна.

Къ. Рамазанован сифте шиирар 50-йисара печатдиз акъатиз эгечӀна. Ам *"Самур, зи Самур", "Баркаван Самур"ва "Зи манияр" *кӀватӀалрин автор я. Шаирдин чӀалариз композиторри макъамар кхьенва. Ам «Дагъустандин медениятдин лайихлу кардар» тӀварциз лайихлу хьана.

Зари 1998 йисуз рагьметдиз фена.

## Эдебият
Гьаким Къурбан «Лезги зарияр».
Мамедов Мегьамед Агъадин хва

**Мамедов Мегьамед Агъадин хва**, лакӀаб **Мегьамед Агъа** — лезги шаир ва кхьираг.

1930 йисан 9 апрелдиз КцӀар райондин Эвежугъ хуьре дидедиз хьана. Ада юкьван мектеб ва 1953 йисуз Азербайжандин пединститут куьтягьна, гзаф йисара хайи хуьре муаллимвиле кӀвалахзава. Мегьамед Агъадин шиирар, гьикаяр, мезелияр ва маса эсерар 50-йисарилай газетриз ва журналриз акъатзава, уртах кӀватӀалра гьатнава. Ам аялар патал акъуднавай *"ГъвечӀи Фатма ва рагъ" (1991), "Авач ахвар булахдиз" (1999), "Мезелияр" (2000), "Насиран кӀел" (2000) ва «Медалар алай кицӀ» (2001) *ктабрин автор, Лезги ва Азербайжандин кхьирагрин садвалдин член я.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан «Лезги зарияр».
Мурадов Ибрагьим Демиран хва

**Мурадов Ибрагьим Демиран хва** — лезги шаир ва журналист.

Мурадов Ибрагьим 1930 йисуз Докъузпара райондин Къуруш хуьре дидедиз хьана. Ада хуьруьн мектеб ва Дагъустандин пединститут куьтягьна. Гзаф йисара ЦӀийи Къурушрин мектебда тарсар гана ва хуьруьн «Зегьметдин пайдах» газетдин редакторвал авуна. И. Мурадован шиирар лезги газетриз ва журналриз акъатзава, жуьреба-жуьре кӀватӀалрик акатнава.
Зари Лезги кхьирагринрин садвалдин член, Къурушрин отделениядин председатель тир.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан «Лезги зарияр».
Сайдумов Абдулкъадир Сайдуман хва

**Сайдумов Абдулкъадир Сайдуман хва** (1930–2002) — Дагъустандин тӀвар-ван авай лезги актёр, шаир, кхьираг ва таржумахъан.

1930 йисан 1 январдиз СтӀал Сулейманан райондин ДаркӀуш хуьре дидедиз хьана. Ада юкьван школа ва Москвада А. С. Луначарскийдин тӀварунихъ галай театрдин харусенятдин институт куьтягьна. Вири уьмуьрда Лезги театрда кӀвалахнава. Кар алакьдай ва пешекар хьуниз килигна, адаз «Дагъустандан халкьдин артист» ва «УФ-дин лайихлу артист» тӀварар ганва. Мектебда кӀелзавай йисарилай А. Сайдумов шиирар, гьикаяр, комедияр кхьинал машгъул тир. Абур лезги газетрини журналриз акъатнава, "Бубадин кӀвал" ва "Куьредин ярар" кӀватӀалра гьатнава. Ада машгьур драматургрин цӀудралди пьесаяр лезги чӀалаз таржума авуна сегьнедиз акъуднай. 

Ам 2002 йисуз рагьметдиз фена.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан «Лезги зарияр».
## ЭлячӀунар
* Сайдумов Абдулкъадир
Халидов Бейбала Халилан хва

**Халидов Бейбала Халилан хва** — лезги шаир.

1930 йисуз СтӀал Сулейманан райондин Хутаргъ хуьре дидедиз хьана. 1946 йисалай ада Бакуда уьмуьрзава, фяле кӀвалахрал машгъул я. Б. Халидова жегьил вахтарилай шиирар ва манияр теснифнава. Абур автордин «Чуьнгуьр» тӀвар алай сад лагьай ктабда (Баку, 1998) гьатнава.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан «Лезги зарияр».
Шагьмарданов Абад

**Шагьмарданов Абад** — лезги шаир ва кхьираг.

1930 йисан 10 февралдиз Ахцегьа дидедиз хьана. Ада Ахцегьрин сад лагьай юкьван мектеб ва Москвада Эдебиятдин институтдин драматургиядин отделение куьтягьна. Гзаф йисара "Ахтынский" совхозда багъманчивиле кӀвалахна.

Абад Шагьмарданова сегьнедин эсерар кхьизва: «Важи - Валентина», 1977 йисуз "Дуствал" альманахдин I-нумрадиз акъатна; "Ярх хьайиди къахрагъдач" 1989 йисуз "Литературдин Дагъустан" журналдин 3-нумрадиз акъатна ва мсб., абурай пердеяр Ахцегьрин халкьдин театрди сегьнеламишнава. А. Шагьмарданован эсерриз театрдин критик Н. Вишневскаяди хъсан къимет ганай.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан «Лезги зарияр».
Шайдаев Ядуллагь

**Шайдаев Ядуллагь** (1930–1980) — лезги шаир ва кар алакьдай муаллим.

1930 йисуз КцӀар райондин Аваран хуьре дидедиз хьана. Ада юкьван мектеб ва Азербайжандин педагогический институт куьтягьна. Гзаф йисара мектебда муаллим яз ва КцӀар райондин радиодин кьилин редактор яз кӀвалахна. Я. Шайдаев хайи ватандикай ва халкьдикай кхьенвай, лезги чилин важиблу месэлаяр ахъайзавай са жерге цӀай квай макъалайрин, очеркрин, гьикаяйрин ва повестрин автор я. Абур уртах кӀватӀалра *("Силибирдин авазар", "Самурдин лепеяр" ва мсб.)* гьатнава ва кьилди ктабар яз («Дагълара рагъ акьазва» повесть 1980 йисуз ва мсб.) Бакудин ва Магьачкъаладин чапханайра акъатна.

Ядуллагь Шайдаев туькӀуьрунрин вахтара аваз 1980 йисуз рагьметдиз фена.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан «Лезги зарияр».
1774 йис

**1774 йис** (*са агъзурни иридвишни пудкъанницӀикьуд лагьай йис*) — чи эрадин 1774-лагьай йис. XVIII виш йисан 74-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1775 йис

**1775 йис** (*са агъзурни иридвишни пудкъанницӀувад лагьай йис*) — чи эрадин 1775-лагьай йис. XVIII виш йисан 75-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1776 йис

**1776 йис** (*са агъзурни иридвишни пудкъанницӀуругуд лагьай йис*) — чи эрадин 1776-лагьай йис. XVIII виш йисан 76-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1777 йис

**1777 йис** (*са агъзурни иридвишни пудкъанницӀеирид лагьай йис*) — чи эрадин 1777-лагьай йис. XVIII виш йисан 77-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1778 йис

**1778 йис** (*са агъзурни иридвишни пудкъанницӀемуьжуьд лагьай йис*) — чи эрадин 1778-лагьай йис. XVIII виш йисан 78-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1781 йис

**1781 йис** (*са агъзурни иридвишни кьудкъаннисад лагьай йис*) — чи эрадин 1781-лагьай йис. XVIII виш йисан 81-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1779 йис

**1779 йис** (*са агъзурни иридвишни пудкъанницӀекӀуьд лагьай йис*) — чи эрадин 1779-лагьай йис. XVIII виш йисан 79-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1780 йис

**1780 йис** (*са агъзурни иридвишни кьудкъад лагьай йис*) — чи эрадин 1780-лагьай йис. XVIII виш йисан 80-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1782 йис

**1782 йис** (*са агъзурни иридвишни кьудкъанникьвед лагьай йис*) — чи эрадин 1782-лагьай йис. XVIII виш йисан 82-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1783 йис

**1783 йис** (*са агъзурни иридвишни кьудкъаннипуд лагьай йис*) — чи эрадин 1783-лагьай йис. XVIII виш йисан 83-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1786 йис

**1786 йис** (*са агъзурни иридвишни кьудкъанниругуд лагьай йис*) — чи эрадин 1786-лагьай йис. XVIII виш йисан 86-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1787 йис

**1787 йис** (*са агъзурни иридвишни кьудкъанниирид лагьай йис*) — чи эрадин 1787-лагьай йис. XVIII виш йисан 87-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1788 йис

**1788 йис** (*са агъзурни иридвишни кьудкъаннимуьжуьд лагьай йис*) — чи эрадин 1788-лагьай йис. XVIII виш йисан 88-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1789 йис

**1789 йис** (*са агъзурни иридвишни кьудкъанникӀуьд лагьай йис*) — чи эрадин 1789-лагьай йис. XVIII виш йисан 89-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1790 йис

**1790 йис** (*са агъзурни иридвишни кьудкъанницӀуд лагьай йис*) — чи эрадин 1790-лагьай йис. XVIII виш йисан 90-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1791 йис

**1791 йис** (*са агъзурни иридвишни кьудкъанницӀусад лагьай йис*) — чи эрадин 1791-лагьай йис. XVIII виш йисан 91-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1785 йис

**1785 йис** (*са агъзурни иридвишни кьудкъаннивад лагьай йис*) — чи эрадин 1785-лагьай йис. XVIII виш йисан 85-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1784 йис

**1784 йис** (*са агъзурни иридвишни кьудкъанникьуд лагьай йис*) — чи эрадин 1784-лагьай йис. XVIII виш йисан 84-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
Яралиев Якъуб Рамазанан хва

**Яралиев Якъуб Рамазанан хва** (1930–1991) — машгьур лезги кхьираг, шаир ва таржумахъан.

1930 йисуз Кьурагь райондин Цилинг хуьре дидедиз хьана. Ада хуьруьн мектеб, Дагъустандин пединститут ва Москвада Литературадин курсар куьтягьна. Гзаф йисара Лезги Газетдин ва «Самур» журналдин редакцийра кӀвалахна. Я. Яралиеван шиирар, очеркар ва гьикаяр 1995 йисалай чапдиз акъатиз эгечӀна. Гьикаяйрин сад лагьай кӀватӀал "Дидедиз хьайи югь" 1960 йисуз чапдай акъатна. Якъуб Яралиев очеркрин, гьикаяйрин ва повестрин кӀватӀалрин: *"Уьмуьрдин рекьер", "Пакамахъ", "Нурар ва хъенар", "НуькӀрен булах", "Аламатдин Уруж", "Михьи булутар"* ва мсб. автор я.
"НуькӀрен булах" ктаб Москвада урус чӀалал акъатнава.

Кхьираг 1991 йисуз Магьачкъалада рагьметдиз фена.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан «Лезги зарияр».
Беделов Агъамегьамед ТӀаибан хва

**Беделов Агъамегьамед ТӀаибан хва** — лезги шаир.

1931 йисуз КцӀар райондин KIyp хуьре дидедиз хьана. Ада юкьван мектеб ва Азербайжандин педагогический институт куьтягьна. Гзаф йисара хайи райондин Самур посёлокдин ва маса школайра кӀвалахна.
А. Беделова жегьил вахтарилий шиирар теснифзава, абур 1957 йисалай печатдиз акъатзава. Ватандикай, лезги халкьдин тӀал алай месэлайрикай, хайи тӀебиатдикай кхьенвай шиирар ва маса эсерар жуьреба-жуьребе кӀватӀалра *("РикӀин гаф", "Бахтунин эквер" ва "Бахтавар чил")* гьатнава.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан «Лезги зарияр».
Гьажиев Садикь Абумуслиман хва

**Гьажиев Садикь Абумуслиман хва**, лакӀаб **Садко Гьажиев** — лезги шаир.

1931 йисуз Кьурагь райондин КӀирийрин хуьре дидедиз хьана. Ирид йисан мектеб куьтягьна, ада Бакуда фялевал авуна, армиядин жергейра къуллугъна ва Ленинграддин военный училищеда кӀелна. Гзаф йисара Пенза шегьерда МВД-дин органра кӀвалахна, подполковникдин чинда аваз, пенсиядиз экъечӀна.

Садикь Гьажиева жегьил чӀавалай шиирар кхьизва. Яргъал Урусатда ада садрани хайи чил, чӀал, хуьр рикӀелай ракъурзавач, гьар йисуз ватандиз хквезва ва эдебиятдин эсерар туькӀуьрун давамарзава.

С. Гьажиев цӀудралди шиирин, "Дагъларин хва" поэмадин ва "КӀири буба" романдин автор я. Заридин гзаф эсерар газетризни журналриз, "Садко Гьажиев" тӀвар алаз акъатзава. Советрин Союздин Кьегьал Эсед Салигьоваз бахшнавай *"Дагъларин хва"* поэма кьилди ктаб яз акъатнава.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан «Лезги зарияр».
Къадимов Исмихан

**Къадимов Исмихан** — лезги шаир.

1931 йисуз Докъузпара райондин Вини Гъебцегъ хуьре дидедиз хьана. Ада юкьван мектеб куьтягьна, Советрин Армияда къуллугъна.

Зариди 1968 йисалай шиирар кхьизва ва абур чапдиз акъудзава. Адан шиирринни поэмайрин кӀватӀалар: "ТӀебиатдин сегьне" (1979), "Шарвили" (1989) ва "Хизан сир я" (1993) чапдай акъатна.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан «Лезги зарияр».
Мирзоев Назир Ширинбеган хва

**Мирзоев Назир Ширинбеган хва** — лезги шаир.

1931 йисан 1 июлдиз Ахцегь райондин Смугъул хуьре дидедиз хьана. Ада Ахцегьрин юкьван мектеб ва Осетиядин пединститут куьтягьна, гзаф йисара хайи хуьруьн мектебда биологиядин муаллим ва завуч яз кӀвалахнава. Ам «Гьуьрметдин лишан» ордендиз лайихлу хьанвай.

Назир Мирзоеван гьикаяяр печатдиз 60-йисарилай акъатиз эгечӀна. Гуьгъуьнин йисара адан гьикаяйри, новеллайри ва повестри лезги эдебиятда мягькем чка кьуна. Зари *"Цуькверин ваза", "Къизилдин хтар" *ва маса кӀватӀалрин автор я. Адан эсерар хрестоматийрик акатнава ва мектебра чирзава.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан «Лезги зарияр».
Межидов Абдурагьман Гьамидан хва

**Межидов Абдурагьман Гьамидан хва** — лезги шаир.

1932 йисан 15 майдиз СтӀал Сулейманан райондин Сардархуьре дидедиз хьана. Ада хуьруьн мектеб, Дербентдин педучилище куьтягьна, Дагъустандин университетда кӀелна. 1954 йисалай хайи мектебда лезги чӀалан ва эдебиятдин муаллим яз кӀвалахнава.

А. Межидов цӀудралди шииррин, манийрин ва поэмайрин автор я. Адан эсерар райондин ва республикадин газетризни ва журналриз акъатзава, лезги шииратдин кӀватӀалра («Чирагъ», «Куьредин ярар» ва мсб.) гьатнава. 2001 йисуз заридин шиирринни поэмайрин ктаб «Вафалувал» чапдай акъатна. Абдурагьман Межидов Лезги кхьирагринрин садвалдин член тир. 

## Эдебият
* Гьаким Къурбан «Лезги зарияр».
1792 йис

**1792 йис** (*са агъзурни иридвишни кьудкъанницӀикьвед лагьай йис*) — чи эрадин 1792-лагьай йис. XVIII виш йисан 92-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1793 йис

**1793 йис** (*са агъзурни иридвишни кьудкъанницӀипуд лагьай йис*) — чи эрадин 1793-лагьай йис. XVIII виш йисан 93-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1794 йис

**1794 йис** (*са агъзурни иридвишни кьудкъанницӀикьуд лагьай йис*) — чи эрадин 1794-лагьай йис. XVIII виш йисан 94-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
Гьажикъулиев Буба Саидагьмедан хва

**Гьажикъулиев Буба Саидагьмедан хва** — лезги кхьираг ва журналист.

1932 йисуз Кьурагь райондин КьепӀир хуьре дидедиз хьана. Ада хайи хуьруьн мектеб ва Дагъустандин пединститут куьтягьна. Гзаф йисара Лезги радиодин, газетдин ва «Литературадин Дагъустан» журналдин редакцийра кӀвалахна. «Дагъустандин медениятдин лайихлу кардар» тӀвар къачуна.

Буба Гьажикъулиев цӀудралди очеркрин, гьикаярин ва повестрин, абурукай ибарат кӀватӀалрин *("Вили вилер", "Къаридин руш", "Дустунин рикӀ", "Заз эвера", "Хайи чилел" ва "Дегьнедал")* автор я. Адан «Лекьрен къая» ва «Самурдин мани» повестар Москвада ва Магьачкъалада урус чӀалал акъатнава.

Зари 1987 йисуз Магьачкъалада рагьметдиз фена.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан «Лезги зарияр».
1796 йис

**1796 йис** (*са агъзурни иридвишни кьудкъанницӀуругуд лагьай йис*) — чи эрадин 1796-лагьай йис. XVIII виш йисан 96-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1797 йис

**1797 йис** (*са агъзурни иридвишни кьудкъанницӀеирид лагьай йис*) — чи эрадин 1797-лагьай йис. XVIII виш йисан 97-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1798 йис

**1798 йис** (*са агъзурни иридвишни кьудкъанницӀемуьжуьд лагьай йис*) — чи эрадин 1798-лагьай йис. XVIII виш йисан 98-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1799 йис

**1799 йис** (*са агъзурни иридвишни кьудкъанницӀекӀуьд лагьай йис*) — чи эрадин 1799-лагьай йис. XVIII виш йисан 99-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1700 йис

**1700 йис** (*са агъзурни иридвиш лагьай йис*) — чи эрадин 1700-лагьай йис. XII виш йисан 100-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1602 йис

**1602 йис** (*са агъзурни ругудвишникьвед лагьай йис*) — чи эрадин 1602-лагьай йис. XII виш йисан 2-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1603 йис

**1603 йис** (*са агъзурни ругудвишнипуд лагьай йис*) — чи эрадин 1603-лагьай йис. XII виш йисан 3-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1606 йис

**1606 йис** (*са агъзурни ругудвишниругуд лагьай йис*) — чи эрадин 1606-лагьай йис. XII виш йисан 6-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1607 йис

**1607 йис** (*са агъзурни ругудвишниирид лагьай йис*) — чи эрадин 1607-лагьай йис. XII виш йисан 7-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1608 йис

**1608 йис** (*са агъзурни ругудвишнимуьжуьд лагьай йис*) — чи эрадин 1608-лагьай йис. XII виш йисан 8-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
1609 йис

**1609 йис** (*са агъзурни ругудвишникӀуьд лагьай йис*) — чи эрадин 1609-лагьай йис. XII виш йисан 9-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
Айдаев Багъиш Мустафадин хва

**Айдаев Багъиш Мустафадин хва** — тӀвар-ван авай лезги кхьираг, режиссер ва драматург.

1932 йисан 1 майдиз Докъузпара райондин Мискискар хуьре дидедиз хьана. Ада юкьван мектеб, Москвада А. В. Луначарскидин тӀварунихъ галай театрдин харусенятдин институт (1955) ва ГИТИС-дин режиссёрвилин курсар (1961) куьтягьна. Гзар йисара Дербентда Лезги театрдин директорвиле ва кьилин режиссервиле кӀвалахна. Ам «УФ-дин лайихлу артист» тӀварцӀиз лайихлу хьана.

Б. Айдаева са жерге пьесаяр: "Халкьдин талантар", "Къизгъин рикӀер", "Колхоздин намус" ва писатель 3. Эфендиев галаз "Къази-мегьамед" кхьенва, абур сегьнедал эцигна ва милли драматургия вилик тухвана. Ада туькӀуьрнавай къаматар (Къазимегьамед Агъасиев, СтӀал Сулейман ва мсб.) тарихдай къачунвайбур ва рикӀел аламукьдайбур я.

Зари 1979 йисуз залан азардик рагьметдиз фена.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан «Лезги зарияр».
1795 йис

**1795 йис** (*са агъзурни иридвишни кьудкъанницӀувад лагьай йис*) — чи эрадин 1795-лагьай йис. XVIII виш йисан 9е-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
Гьажиев Фикрет Мирзоевич

**Гьажиев Фикрет Мирзоевич** — лезги шаир ва журналист.

1933 йисуз Мегьарамдхуьре дидедиз хьана. Ада юкьван мектеб ва Дагъустандин университет куьтягьна, гзаф йисара райондин «Самурдин сес» газетдин жавабдар секретарвиле кӀвалахзава.
Фикрет Гьажиев 50-йисарилай харусенятдин эсерар кхьинал машгъул хьана. Адан хци очеркар, гьикаяр, кьисаяр ва къаравиляр лезги газетринни журналрин чинриз акъатзава. Эхиримжи йисарин эсерриз, «Базардай къачунач» гьикаядиз хьиз, девирдин рехнеяр русвагь авун, эксиквилер дуьздал акъудун, инсанрин чӀуру амалрални къилихрал хъуьруьн хас я.

Шаир Лезги кхьирагрин садвалдин ва УФ-дин журналистрин союздин член тир.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан «Лезги зарияр».
Мурадалиев Желил Пиралидин хва

**Мурадалиев Желил Пиралидин хва** — лезги шаир ва журналист. 

1933 йисуз Мегьарамдхуьре дидедиз хьана. Ада Миграгъа юкьван мектеб ва Ташкентда театрдин институт куьтягьна. Гзаф йисара Мегьарамдхуьруьн райондин «Самурдин сес» газетдин редакторвиле кӀвалахнава.

Ж. Мурадалиеван метлеблу очеркар, шиирар ва поэмаяр фадлай газетрин ва жунралрин чинриз акъатзава. Ам "Бубадин хенжел" тӀвар алай шииррин кӀватӀалдин автор я. Лезги театрди Ж. Мурадалиеван "Тахай руш" пьеса сегьнеламишна.

Желил Мурадалиев Лезги кхьирагрин садвалдин член, ЛКС-дин Мегьарамдхуьруьн райондин отделениядин председатель ва «Дагъустандин медениятдин лайихлу кардар» я. 

## Эдебият
* Гьаким Къурбан «Лезги зарияр».
Мурад Бегов

**Мурад Бегов** — лезги шаир.

1934 йисуз Мегьарамдхуьруьн райондин Киркар хуьре дидедиз хьана. Юкьван мектеб ва Буйнакскдин кооперативный техникум куьтягьна, ада гзаф йисара савдагарвилир идарайра бухгалтервал авуна.

М. Бегова жегьил чӀавалай шиирар кхьизва: абур *("Хайи хуьре", "Умуд яхъ вине", "Ярдиз" ва мсб.)* газетриз ва журналриз акъатзава.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан «Лезги зарияр».
Гьабибов Геннадий Абдуллагьан хва

**Гьабибов Геннадий Абдуллагьан хва** — лезги кхьираг, медицинадин илимрин кандидат.

1934 йисан 5 апрелдиз СтӀал Сулейманан райондин Кьасумхуьрел къуллугъчидин хзанда дидедиз хьана. Ада Евпатория шегьерда юкьван мектеб ва Магьачкъалада медицинадин институт куьтягьна, духтур-психиатрвилин пеше къачуна. Гзаф йисара Герейханован совхоздин ва Магьачкъалада республикадин кьилин азарханада, Дагъустандин мединститутда кӀвалахна, медицинадин илимрин кандидатвилин дережа къазанмишна.

Геннадий Гьабибован рикӀ аял чӀавалай эдебиятдал алай. Ада урус чӀалал кхьей, хъуьруьн ва ягьанат квай куьруь гьикаяр ва мезелияр *("Аппендикс", "Тамун мах", "Дишегьлидин накъвар", "Муьгьуьббатдин къуват", "Гуьзелвилин сирер" ва мсб.) *Дагъустандин газетриз ва журналриз акъатна. Кхьирагди са актунин пьесаярни кхьена, ам Москвада Вирисоюздин драматургрин совещанидин иштиракчи хьана. "Гуьзелвилин сир" тӀвар алаз кьве ктаб чапдай акъатна.

Зари 1979 йисуз залан азардик рагьметдиз фена, ам Магьачкъалада кучукнава.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан «Лезги зарияр».
Несрединов Фахрудин Несрединан хва

**Несрединов Фахрудин Несрединан хва** — лезги шаир, кхираг, лезги чӀалан методист.

1935 йисуз Мегьарамдхуьруьн райондин Агъа Ярагъ хуьре дидедиз хьана. Ада Мегьарамдхуьруьн юкьван мектеб ва Дагъустандин университет куьтягьна. 1960 йисалай мектебра муаллимвиле кӀвалахнава. Ф. Насрединов лезги чӀалан ва эдебиятдин методист я: адан къелемдикай дидедин чӀаланни эдебиятдин учебникарни хрестоматияр, методикадин макъалаярни пособияр хкатнава, абурукай милли мектебра менфят къачузва. Фахрудин Несрединова жегьил вахтарилай шиирар теснифнава, абур райондин ва республикадин газетрин чинриз акъатзава. Эхирмижи йисарин эсерриз *("Къабачи кере", "Жуьже кӀек", "Акт" ва мсб.)* сатира ва юмор хас я.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан «Лезги зарияр».
СултӀанова Айнар БаласултӀанан руш

**СултӀанова Айнар БаласултӀанан руш** — лезги шаир ва кар алакьдай муаллим.

1935 йисуз Докъузпара райондин Филер хуьре дидедиз хьана. Юкьван мектеб куьтягьна, ада Усугъчайдин ктабханада кӀвалахна, Дагъустандин дишегьлийрин пединститутда кӀелна, гзаф йисара Дербент райондин Деличубан хуьруьн юкьван мектебда урус чӀаланни эдебиятдин тарсар ганва. Айнар СултӀанова фадлай шиирар кхьинал машгъул я. Адан чӀалар *("Булах", "Зи рикӀ, "Ви тӀвар", "ТӀурфандин руш", "Лап кутугнава" ва мсб.)* уьмуьрдикай ва кӀанивиликай теснифнавай эсерар я. Абур газетрин ва журналрин чинриз акъатзава.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан «Лезги зарияр».
1610 йис

**1610 йис** (*са агъзурни ругудвишницӀуд лагьай йис*) — чи эрадин 1610-лагьай йис. XII виш йисан 10-лагьай йис я.

## Вакъиаяр

## ЭлячӀунар
Абдуллаев Дагълар Агъаман хва

**Абдуллаев Дагълар Агъаман хва** — лезги шаир.

1933 йисуз Ахцегь райондин Кьехуьл хуьре дидедиз хьана. Ада юкьван мектеб ва Москвада Литературадин институт куьтягьна. Гзаф йисара «Коммунист» газетдин ва лезги радиодин редакцийра кӀвалахна.
Д. Абдуллаев шиирринни поэмайрин кӀватӀалрин (*«Чанахъда варз», «Фикирар», «Гатфарин чил», «Сирнавзавай булутар» ва мсб.*) автор я.

Ам УФ-дин кхьирагрин садвалдин член я.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан «Лезги зарияр».
Рашидов Абдурашид Гьажидин хва

**Рашидов Абдурашид Гьажидин хва** — лезги шаир ва публицист.

1935 йисуз Ахцегьа дидедиз хьана. Хайи хуьруьн юкьван мектеб ва Дагъустандин университетдин филологиядин факультет куьтягьна, ада гзаф йисара Ахцегь райондин «ЦӀийи дуьнья» газетдин редакторвиле кӀвалахна. Ам "Дагъустандин медениятдин лайихлу кардар" я. А. Рашидован сифте шиирар лезги газетриз 60 - йисаралай акъатиз эгечӀна. Ам жуьреба-жуьре кӀватӀалра гьатнавай цӀудралди шиирринни поэмайрин автор я. Заридин гзаф чӀалариз композитор Гь. Мурсалова музыка кхьенва, абур манийриз элкъвенва: "Багъманчи Саимат", "Урусатдай атай руш" ва масабур. А. Рашидов Лезги кхьирагрин садвалдин союздин ва ЛКС-дин Ахцегь райондин отделениядин председатель я.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан «Лезги зарияр».
Гьажиев Малик Жирасан хва

**Гьажиев Малик Жирасан хва** — лезги шаир ва кар алакьдай муаллим.

1936 йисуз Докъузпара райондин Къуруш хуьре дидедиз хьана. Юкьван мектеб ва Дагъустадин университетдин филологиядин факультет куьтягьна, ада гзаф йисара Хасавюрт райондин ЦӀийи Къурушрин мектебда лезги чӀалан ва эдебиятдин тарсар ганва.

М. Гьажиева гьеле мектебда амаз шиирар теснифиз эгечӀна. Адан сифте чӀалар 1951 йисуз Докъузпара райондин «Социализмдин рехъ» газетдиз акъатна. Заридин туькӀуьрунриз *("Лезгистан", "Зи Къуруш", "РикӀин гьарай", "Вал ашукь яз" ва мсб.)* хайи ватан кӀан хьунин къати гьиссер, уьмуьрдикай веревирдер авун хас я.

## Эдебият
* Гьаким Къурбан «Лезги зарияр».