Данелия Георгий Николаян хва

**Данелия Георгий Николаян хва** (1930 йисан 25 августдиз, ТӀифлис — 2019 йисан апрелдиз, Москва) — Советрин ва Урусатдин кинорежиссёр, сценарист ва мемуарист. ССРГ-дин халкьдин артист (1989), ССРГ-дин гьукуматдин премиядин лауреат (1978), РСФСР-дин Васильеврин стхарин тӀварунихъ галай премиядин лауреат (1981), РФ-дин Гьукуматдин премиядин лауреат (1997). СССР-дин кинематографистрин КӀватӀалдин член, Урусатдин художестварин академиядин гьурметлу член, Урусатдин миллетрин кинематографиядин устадвилин ва илимрин академиядин академик.

## Уьмуьрдин рехъ
Георгий Данелия 1930 йисан 25-лагьай августдиз ТӀифлисда дидедиз хьана. Гададин са йис тамам хьайила хзан Москвадиз куьч хьана.

Адан буба Данелия Николай (1902—1981) лежберрикай тир. Революциядалай кьулухъ ам Москвадиз фена, ана рекьерин инженерар акъуддай институт кӀелна куьтягьна ва вичин вири уьмуьрда Москвадин Метростройда квалахна. Диде — Мери Анджапаридзе — Анджапаридзе дворянрин тухумдай акъатнава, ТӀифлисдин киностудияда ва «Мосфильмда» кинояр акъудна. Ватандин ЧӀехи дяве башламишайла, Данелия дидедихъ галаз ТӀифлисда авай. 1943 йисуз абур Москвадиз хтана.

Данелиядин карьера башламиш хьана М. Чаурелияди хкудзавай. кинора гзаф инсанар авай сегьнера иштираквал кьаз.

1955 йисуз Москвадин архитектурадин институт кӀелна куьтяхьна, ахпа шегьеррин проектар ийизвай Институтда кӀвалахна.

1956—1959 йисара Виридалайни чӀехи режиссёрар гьазурзавай курсар Михаил Калатозаван мастерскойда кӀелна куьтягьна.

1959 йисалай эгечӀна «Мосфильмда» режиссёр-постановщик виле кӀвалахна.

1960 йисуз вичихъ галаз санал кӀелнавай И.Таланкинахъ галаз акъуднавай «Сережа» киноди Карловы Варагьда фейи фестивальда Хрустальный глобус пишкеш къачуна.

1963 йисуз адан лап еке кӀвалах хьана лирически комедия «Я шагаю по Москве».

Жанр «лирическая комедия» Данелияди жугъурнавайди тир художественны советдин членриз, абур сакӀани гъавурда акьазвачир, вучиз комедияди хъуьруьн гъизвач лугьуз.

Гуьгъуьнай а фильм Каннра 1974 йисуз фейи фестивальда къалурна ва кьилдин пишкеш къачуна.

Вичин къведай кинода «Тридцать три» (1965) режиссер сатирадин жанрадихъ элкъвена, амма а фильм инсанриз къалуриз ихтияр ганач. Гьакейла Данелия элкъвена хтана лирически комедияр акъудиз.

1965—1969 йисара яратмишунин экспериментар тухузвай кӀватӀалдин кьиле акъвазна.

1987 йисалай эгечӀна «Мосфильмадихъ» галай «Ритм» киностудиядин президент ва художественны регьбервиле кӀвалахна.

1967—1970 йисара «Фитиль» сатирадин журналдиз Данелияди акъудна са шумуд гъвечӀи кинояр, вирадалайни машгьур хьана Е. Леонов къугъвай фильм «О пользе алкоголя» (1974). Гьанлай башламишна актёр рекьидалди (1994), Данелияди ам вичин фильмайра хкудна.

1971 йис — комедия «Джентьлмены удачи»- 65 миллион кьван инсанар килигна ва халкьдин майилвал авай кинойрин арада 12-лагьай чка кьуна.

1975 йис — комедия «Афоня» — 62,2 миллион тамашзайбур кӀватӀна ва 15 лагьай чка кьуна Совет гьукуматдин прокатда авай кинорин арада.

1977 йис — «Мимино» — 10 лагьай Москвадин кинофестивальда Къизилдин пишкеш къачуна.

1979 йис — «Осенний марафон» — Сан-Себастьян шегьерда фейи фестивальда Къизил раковина пишкеш къачуна.

2003 йисалай башламишна уьмуьрдин эхирдалди вичин тӀварунихъ галай Фондин кьиле аваз кӀвалахна.

2019 йисан 4-лагьай апрельдиз Георгий Данелия кьенва. Москвада Новодевичьи сурарал кучукна.

## Баянар

## ЭлячӀунар