Шамил район

**Шамил район** (1960 йисал кьван — Кахиб район, 1994 йисал кьван — Советский район) — Урусат Федерациядин Дагъустан республикада авай муниципалитетдин район.

Администрациядин юкь — Хебда хуьр я.

## География
Район Дагъустандин рагъакӀидай пата ала ва Ахвах, Хунзах, Гуниб, ЧӀарода, Тлярата ва ЦӀумада районрихъ галаз са сергьятра ава. 

Райондин майдан 920 км² я.

## Тарих
ЦИК ДАССР-дин Президиумдин 1928 йисан 22 ноябрьдин къарардив, виликан Авар, Анди ва Гуниб округар алай чилерал, администрациядин юкь Урада хуьр алаз **Кахиб район** арадал гъанвай. 1932 йисуз райондин администрация Кахиб хуьруьз тухванай. 1960 йисуз РСФСР ПВС-дин къарардалди райондин тӀвар **Советскийдиз** дегишарнай ва администрациядин юкь хьиз Советское хуьр тайинарнай. 1994 йисуз Дагъустан Республикадин Вини Советдин Президиумдин къарардалди райондиз Шамил район тӀвар эцигнай ва Советское хуьруьн тӀвар Хебдадиз дегишарнай.

## Агьалияр
Йисариз килигна Шамил райондин агьалийрин дегиш хьунин динамика:

2010 йисан Вириурусатдин агьалияр сиягьдиз къачунин нетижайрин малуматриз килигна, Шамил райондин миллетрин сиягь:

Къейд: Агьалияр сиягьдиз къачудайла ахвахар аварар хьиз къейд авунай.

## Администрациядин паюнар
Райондик 25 муниципалитетар (хуьруьнсоветар) ва 52 хуьр акатзава (**яцӀу** шрифтдив, са шумуд хуьрерин арадай администрациярин юкьвар къалурнава);

# «Андых» хуьруьнсовет — **[[Андых]]**
# «Ассаб» хуьруьнсовет — **[[Ассаб]]**
# «Вини Батлух» хуьруьнсовет — **[[Вини Батлух]]**
# «Батлух» хуьруьнсовет — **[[Агъа Батлух]]**, Заната
# «Гента» хуьруьнсовет — **[[Гента]]**
# «Гоготль» хуьруьнсовет — **[[Гоготль]]**
# «Голотль» хуьруьнсовет — **[[Голотль]]**, Датуна
# «Гоор» хуьруьнсовет — **[[Гоор (Дагъустан)|Гоор]]**, Гоор-Хиндах
# «Дагбаш» хуьруьнсовет — **[[Дагбаш]]**
# «Кахиб» хуьруьнсовет — **[[Кахиб]]**, Вини Колоб, Агъа Колоб, Бакдаб, Мокода, Ракутли, Хамакал, Киэних, Хорода
# «Куаниб» хуьруьнсовет — **[[Куаниб]]**, Нитаб
# «Могох» хуьруьнсовет — **[[Могох (Шамил район)|Могох]]**
# «Мачада» хуьруьнсовет — **[[Мачада]]**
# «Ратлуб» хуьруьнсовет — **[[Ратлуб]]**
# «Ругельда» хуьруьнсовет — **[[Ругельда]]**, Мусрух, Хиндах, Сомода, Хонох, Урчух
# «Телетль» хуьруьнсовет — **[[Телетль]]**, Тлезда, Геницуриб
# «Тидиб» хуьруьнсовет — **[[Тидиб]]**, Накитль
# «Тлянуб» хуьруьнсовет — **[[Тлянуб]]**
# «Тогох» хуьруьнсовет — **[[Вини Тогох]]**, Агъа Тогох, Зиуриб, Митлиуриб
# «Урада» хуьруьнсовет — **[[Урада (Дагъустан)|Урада]]**, Тлях, Гидатлинский Мост, Урадаколоб, Равкватль
# «Уриб» хуьруьнсовет — **[[Уриб]]**
# «Хебда» хуьруьнсовет — **[[Хебда]]**
# «Хотода» хуьруьнсовет — **[[Хотода]]**
# «Хучада» хуьруьнсовет — **[[Хучада]]**
# «Цекоб» хуьруьнсовет — **[[Цекоб]]**

## Экономика
Райондин экономикадин асул хилерикай сад хуьруьн майишат я. 

## Тарихдин чкаяр

Районда республикадин метлеб авай 25 тарихдин имаратар ава: XII — XVII виш йисарин сурар, чилин кӀаник галай дараматар, шейгьрин сурун къванер, XI — XV виш йисариз талукь тир петроглифар.

Районда 80 архитектурадин имаратар ава, абурукай 17 федерал, амайбурни республикадин метлеб авайбур я. Абурун арада XVI — XVII виш йисарин къаравулдин минараяр, ХӀ виш йисан Датун клиса ва мсб.

Районда XVII — XVIII виш йисарин къене эцигнай 20 кьван мискӀинар ава. 30 пара археологиядин имаратар ава: Гинчи сурар, Занати сурар, Хотодинское поселение, Росох ва Чолод инсанар яшамиш хьайи чкаяр ва мсб.

## ТӀвар-ван авай ксар

## Баянар

## ЭлячӀунар
* Официальный сайт президента Республики Дагестан: Шамильский район 
* Шамильский район